floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
De liefde van Diana en Endimion
Gabriel Gilbert, De liefde van Diana en Endimion (trans. David
						Lingelbach). Amsterdam: Jacob Lescailje, 1669.
Cephalus
Endimion
Ganimeed
Kupido
Merkuur
Rey van Harders
Rey van Nimfen
DE LIEFDE
VAN
ENDIMION,
TREURSPEL
Met Konst- en Vlieghwerken.
Gespeelt op d'Amsterdamsche Schouwburgh.
By Jacob Lescailje, Boekverkooper op de Middeldam, naast de Vismarkt,
					1669.
Den heer Pieter Schout,
Ik neem de vrymoedigheyt, om aan U E. dit Treurspel op te offeren, dat al voor
					twee jaaren met zijn Konst- en Vlieghwerken byna voltoit, nu eyndelijk te
					voorschijn komt; met die hope, dat U E. genegentheyt, en blaakende liefde tot de
					Dichtkonst niet quaalijk zal nemen, dat wy met de waardigheyt van U E. naam op
					het voorhooft van dit werk praalen; en ons de straalen haarer gonst niet onttrek
					kende, deze kleene gift zal gelieven aantenemen tot een bewijs, dat wy daar mede
					niet anders voor hebben, als ons meer en meer aan U E. te verplighten: gelijk wy
					tot dien inzichte, uwe nodiger bezigheeden niet afvergen een bescherming tegen
					de angelsteeken der nijdigen, en 't bulderen der onwetende voor ons aantenemen,
					veel minder dat wy waanen die niet van nooden te hebben. Want wy achten dit eer
					genoeg, zo U E. bescheidenheyt onze vrymoedigheyt niet mishaaght, en dit geringe
					gelieve aantezien, niet na de waarde, maar na des gevers meyninge: op dat
					vertrouwen steunende, hebben wy ons durven vermeeten, den luyster die dit
					Treurspel moghte ontbreeken, van U.E. waarde te ontleenen; hoewel de
					aangenaamheyt der stof, zo die na den eisch waare uytgevoert, daar aan niet zou
					te kort schieten: te meer, wijl dezelve (gelijk ons bericht is) onder de
					verdichte liefde van Diana en Endimion, een zin bedekt, welke op gekroonde
					Personagien, in onze eeuwe bekent, slaat; en ons ook, door den Heer Gilbert,
					Geheimschrijver der Koninginne van Zweeden, in Italien opgestelt, en in
					Vrankrijk vertoont, geen minder vernoeming als lust gaf, om dezelve in
					Nederduytse vaarzen te stellen. Doch eer wy de hant daar aan sloegen, dacht ons,
					beneffens andre konstgenooten, de stof wel aangenaam, maar niet ge-noeghzaam
					gestoffeert om den eisch van ons Tooneel te kunnen voldoen: derhalven hebben wy
					de vryheyt genomen die te verrijken met een meerder getal Konst- en
					Vlieghwerken; en om dezelve haar gevoeghlijkheyt te geven drong ons de
					nootzaaklijkheyt zo veel van 't onze daar in te vlyen, en van 't voorige te
					veranderen, en te verkorten, als om onze mening uyt te drukken, en den zin van
					't Treurspel te behouden, van nooden was; hoewel, zo ons voor 't volmaaken van
					het geheele werk waare indachtigh geworden 't geen ons nu voorkomt, wy zouden
					het na onze stelling opgemaakt, en niet als den zin behouden hebben. Doch, mijn
					Heer, hoe ver wy nu van 't voorige zijn afgeweeken, en in wat misslaagen wy
					hebben gestruykelt, zal U E. lichtelijk konnen oordeelen: en zo dit, gelijk het
					nu door ons voltoit te voorschijn komt, U E. in 't alderminste kan behaagen, en
					den Ouden en Ouderloozen voordeeligh zijn, achten wy onze moeite genoeghzaam
					voldaan, gelijk wy by dit niet anders wenschen, als altijt te moogen
					blijven,
U E.
verplichtste dienaar
D. LINGELBACH.
Inhout.
DE Goddinne Diana verlieft op Endimion, onthaalt haar Harder op Lathmus zodanigh,
					dat hy, zeegepraalende op zijn verkreege geluk, Apollo, wiens boezem mede in
					Dianas liefde blaakt, in zulk een gramschap ontsteekt, dat hy niet alleen
					Endimion vervolgt, maar, met toestemmen van de Gooden, in ballingschap verzendt,
					om door dit middel Diana het geheugen van haar Harder te benemen; die, van dit
					onverwaght besluyt verwittight, niet alleen voorneemt in de liefde tot haar
					beminde Endimion te volharden, maar ook, door Pallas raat, haar Minnaar in Elis
					te volgen: waar door Apollo, woedende van minnenijt, om dit te beletten, en
					Diana tot zijn min te dwingen, Endimion op Lathmus ter doot brengt, en de Goddin
					stof geeft het Lijk te betreuren, en t'Ephezen in haar Tempel een herelijke
					Tombe op te rechten.
Het Voorspel speelt in de wolken, de BEDRYVERS daar van zijn
Kupido.
Ganimeed.
De personagien van het Treurspel zijn
De Nacht.
Endimion.
Cephalus.
Rey van Harders en Nimfen.
Zwijgende,
De vier Minnegoodtjes in 't Voorspel.
De drie Bevalligheeden in 't Treurspel.
Het Tooneel is op den bergh Lathmus.
De liefde van Diana en Endimion,
Voorspel.
I. Tooneel.
Venus op haar Troon, zijnde een schoone Paarlemoere schulp, met Kupido
						zittende, wort van vier Minnegoodjes, die al vliegende uyt de wolken recht
						neêrdaalen, op het midden van 't Tooneel gezet, die dan alle vier zich
						gelijk verspreyen, en weêr om hoogh kruyswijs van elkander af na de lucht
						vliegen.
Venus. Kupido.
DE Hemelzaalen zijn vervult met glanssen,
Die schitterende, in d'allerlaaghste transsen
Neêrdaalen, met een aangenamer licht
Als hier voor heene oit straalde, en 't hel gezicht
Der Gooden, door 't aanschouwen kon behaagen:
'k Zagh Jupiter, gesteegen van zijn waagen,
Een diamanten Troon, omringt van goudt
In 't midden van de wolkzaale opgebouwt,
Daar 't blaakt, 'en gloeit, van schitterende vonken,
Opklimmen, en als Opperkoning pronken;
Terwijl een drang van Gooden hem genaakt:
De toestel, die na vaardigh is gemaakt,
Verbeelt iet groots, en zal ons meer van binnen,
By het gezagh van Gooden en Goddinnen,
Vertoonen, als men hier beschouwen kan.
Ik wenste dat ik wist de reên hier van,
En waarom alles is met pracht vervaardight.
Kup.
Vrouw Moeder, zo ghy my deeze eer gewaardight
Dat ik mijn oordeel melde, ik zal in 't kort
't Geheim, dat noch voor u verborgen wort,
En d'oorzaak van dees toestel is, bezeffen.
U is bekent, dat waar dees schichten treffen
Zy 't minnevuur ontfonken; en dat ik
De werelt dwing, de Gooden tot een schrik
Verstrek, en in mijn boejens hou gekluystert.
Jupijn heeft zelf stip na mijn wet geluystert,
Toen hy gewont door kracht van 't minnevier
Zijn Iö streelde, Europe als eene Stier,
En Danaë gelijk een Gouden reegen
Genoot; tot blijk dat ik altijt de zeege
Op hem verkrijgh. Nu heeft Latonas zoon
Mijn kracht versmaat, en met ondraaghbre hoon
Geroemt hoe dat zijn schicht veel wisser raakte
Als deze, wijl zijn moet hem meester maakte
Van Python, dat hy, wijl 't op Delos boort
Latona streng vervolghde, heeft vermoort
Door kracht van zijnen arm, en scherpe schichten.
Des wil by, dat ik voor zijn maght zal zwichten.
Maar ik, in tegendeel, heb hem geraakt
Met deze flits, zo dat zijn boezem blaakt,
Op een die hem noit weder zal beminnen.
Diana is dat voorwerp, dees Goddinne
Te kuysch, te koel, heeft hem steers tegenstant
Geboôn, en is af kerigh van zijn brant.
Des zal hy hulp van Jupiter begeeren;
Die 't Godendom zal met dees pracht vereeren,
Om toe te stemmen, d'Echt van hem met haar.
II. Tooneel.
Ganimeed daalt op een Arent uyt de wolken.
Venus. Kupido. Ganimeed.
'k ZIe Ganimedes op een Adelaar
Het zwerk ter vlucht doorstreeven, na beneden;
Hy zal de gantsche zaak ons wel ontleeden,
Doordien by Jupiter bedient ter feest.
Hy nadert ons verheught, en bly van geest.
O schoone Citheré, godes die 't minnen
Altijt begunstight, Papbos koninginne,
Vergun my u te groeten voor uw Troon.
Ik kom van Jupiter, het hooft der goôn,
Gezonden, om aan u 't beslagh t'ontfouwen,
En d'oorzaak van de pracht die wy beschouwen
Van hier af in de wolkzaal, daar het licht
Op glansen stuyt, die 't Goddelijk gezicht
Doen scheemren, als onze oogen daar op staaren:
Iupijns besluyt is, godt Apol te paaren,
Door 't huwlijk, met de Iaghtgoddin Diaan,
Die kuysche Maaght; zy deden t'zamen aan
De werelt Licht by beurt. Nu eyscht de liefde
Van Febus, wijl uw Zoon zijn hart doorgriefde,
Dat op zijn beê Diaan, schoon koel van aart,
In min ontfonkt, en met zijn grootsheyt paart;
Zoo kan zy met meer pracht en glans verschijnen.
Apollo zal dan niet in 't West verdwijnen,
Om zich in Thetis schoot, gelijk by plagh,
Te koestren; neen, hy zal een nieuwen dagh
Herscheppen in de nacht, en zich vervoegen
Aan zijn bemindes zijde, om zijn genoegen
Te voeden, als hy steets mach by haar zijn;
Want die 't geminde derft gevoelt steets pijn.
't Gaat wel, 'k zal in mijn wraak vernoeging vinden.
Wil dan Iupijn dees twee aan een verbinden,
En is Diaan tot dit verbondt gezindt?
Om dat zy d'eenzaamheyt altijt bemindt,
En meer geneegen is, door bos en haagen,
Verzelschapt met haar stoet, het wilt te jaagen,
Als zich door d'Echt te voegen met de goôn;
Heeft my Iupijn belast, dat ghy uw Zoon
Na haar zond zenden, om naar hart te blaaken,
En tot Apollos min geneigt te maaken;
Op dat de vreught, die nu voorhanden is,
Volbraght werde, en zulk een verbintenis
Voltoit, dat d'aard, door 't matigen der straalen
Van Zon en Maan, in 't rijzen en in 't daalen,
Die essenheyt geniet, in elk zaizoen,
Dat vruchten, en ontoombre watervloên,
Elk na hun aardt, den mensch tot heyl gedyen.
Ik hoor verheugt, 't geen yder zal verblyen.
Ga zegh Iupijn, dat ik gewilligh, al
Volbrengen wil, 't geen hy gebieden zal;
En dat ik, door mijn zoon, dit uyt zal voeren:
Hoe zal zy haar door d'eerste schicht ontroeren,
Die noit gevoelt heeft wat de Min vermagh.
Zy zal dan zien dien heerelijken dagh
Waar in zy magh ter eerentroon opsteigren.
Wie zou zijn liefde aan godt Apollo weigren,
Die in bevalligheyt de goôn verwint?
Of zy de kuisheyt meer als 't Minnen mindt,
Ik zal haar koelheyt in een gloet ontsteeken.
Of zy in schaduw is van 't bos geweeken,
En 't schuwe wilt met lust vervolght op 't spoor;
Ik zal, al 't geen zy voor de Liefd' verkoor,
Haar doen verlaaten, door de strenge wetten,
Die 'k door mijn zoon zal in haar boezem zetten;
Zo wort dit feest volbraght, tot vreugd der goôn.
'k Volbreng mijn last, en vaar na d'oppertroon.
Ganimeed vlieght of den Arent we{problem}r om hoogh in de wolken.
III. Tooneel.
WAt blyschap zal men op d'Olimp beschouwen?
Wie zou zich kunnen van dees vreugde onthouwen?
En weigeren, het geen Iupijn gebiet?
Ga dan mijn zoon, vliegh haastigh heen, bespiet
Of haar Diana op Idaalse bergen,
Of Pindus toppen die den hemel tergen,
Of Hyble, of 't hoogh Citheron, ook onthout;
En zo ghy haar in 't Erimantse wout,
Ter jaght gereet, moght vinden by haar maaghden,
Zult ghy haar boezem, als een onversaaghde
Doorbooren, en ontfonken 't killigh hart
In liefde; zo kan zy Apollos smart
Verzachten, en, navolgende uw gebooden,
De hant biên aan de schoonste van de Gooden;
Volbreng dit voort, 't is Iupiters begeer.
Vrou moeder, 'k wil u dienstigh zijn, en zweer
Aan niemant oit eenzijdigheyt te toonen;
Maar, kon het zijn, ik zou Diaan verschoonen,
Mits zy zich heeft der kuysheyt toegewijt:
Zy hoorden voor mijn schicht te zijn bevrijt,
En noit gedwongen om Apol te minnen.
Ik veins en dek het ooghmerk van mijn zinnen.
Mijn zoon, ghy hoorde al wat Iupijn begeert,
Die d'Hemel, om die trou, dees vreught vereert.
Wie kan de wetten van dien Godt weêrstreeven?
Of zy besluyt in d'eenzaamheyt televen,
Nu ziet ghy haar een andre staat bereyt;
Zo ghy begunstighde haar eenzaamheyt,
Most ghy Apollos hart zo fel niet blaaken.
'k Dacht mijn vermogen hem bekent te maaken.
Betoon uw macht, en tref Diana meê.
Haar boezem is te koel; en zo dees twee
Vereenden, zout ghy wis wanordre speuren:
Apollo zou te spa zijn heldre deuren
Uytrennen, als hy, heel verrukt door min,
Te lang vertoefde by zijn Iaghtgoddin;
Dan zou de werelt in misnoegen blijven,
Mits hy te spa de schaduw wegh zou drijven.
Verschoon haar dan, op dat Apollo blijk
Dat zijne maght de vlag voor mijne strijk.
't Bevel van Iupiter streeft hier gants tegen;
En d'Hemel is aan dit verbondt gelegen.
Bevry Apollo dan van zulk een druk
En weêrspoet; want het opperste geluk
Des minnaars staat in weêrliefd van 't geminde.
Men mach de droef heyt met geen vreught verbinden.
Volbreng mijn wil; en wederstreef niet meer
't Geen ik gebiede, en Iupiters begeer.
Ik zal, op mijne Troon, van Minnegooden
Omhoogh gevoert, een eindt van mijn gebooden
Verwachten, en wat ghy hebt uytgericht;
Dies spoed u voort, ghy zijt'er toe verplicht.
Ik zal u voorneem dan in 't kort volvoeren.
Zo haast Venus op haar Troon gaat zitten, ziet men de vier Minnegoodtjes
						elk uyt hun bezondre plaats te voorschijn komen, en schuyns neêrdaalen tot
						op het midden van 't Tooneel, die dan, de schulp opgevat hebbende, alle vier
						gelijk, met de zelve, recht om hoogh in de wolken vliegen.
IV. Tooneel
Kupido alleen.
ZOu ik Diana door de liefde ontroeren?
Haar dwingen, om Apollo wedermin
Te toonen? neen! geensins; want dees Goddin
Blaakt al van liefde, en is een ander gunstigh.
'k Ontveinsde mijn bedekt voornemen kunstigh
Voor moeder, want om Febus hart te voên
Met spijt, heb ik, eer 't moeder kon vermoên,
Zijn borst ontsteeken met Dianas liefde.
Haar hart daartegen, dat dees pijl doorgriefde,
Heeft van Apol een af keer; wantze ontvlucht
Zijn byzijn niet alleen in d'ope Lucht,
Maar in het bos, en geurige waranden;
Ik heb haar door mijn macht in min doen branden
Op dien roem waarden helt Endimion,
(Die haar meer kan vermaaken als de Zon)
Een Koning, die in Elis kon regeeren;
Die, om met yver zijn Goddinne t'eeren,
Dien staat verschopte; en wars van ydele eer,
In haar gezicht t'aanschouwen, zo veel meer
Geluk verhoopte, als hy bezat; en varder
Van staat, zich vergenoeght alleen een Harder
Te heeten, zo Diaan zijn dienst behaaght.
Die kuysche, doch door Min vervoerde Maaght,
Heeft lang gewenst zijn schoonheyt te beöogen;
Wat zal Apol zijn pracht dan helpen moogen?
Laat hem nu stoffen, dat hy meer verricht,
En dat zijn hant veel wisser met zijn schicht
Als deze treft; 'k zal hem dien roem verleeren,
En lachen, als by zal van liefd' verteeren,
En zoeken, als ontzint, door bos en dal,
Na zijn Goddin, die hem ontvluchten zal
Door af keer; d'Hemel magh hun huwlijk sluyten,
Mijn minneschicht zal dat voornemen stuyten,
En toonen, tot Apollos smaat en hoon,
Dat ik veel meer vermagh, als al de goôn:
Al ben ik kleen, mijn arm heeft groote krachten,
Wie heyl in 't minnen zoekt, moet zulks verwachten
Van my alleen: ghy dan, o Minnaar, leer
Om wedermin voor mijnen auter neêr
Te knielen, te vereeren d'offerhanden;
Dan zal ik, die u haat, in Min doen branden,
En ghy zult beter lot als Febus doet
Verwachten; want hy zal door zijne gloet
Doen blijken, wat het is mijn macht te hoonen.
't Gevolgh zal dit doorgaans van hem betoonen;
Want ghy zult zien, hoe dat Diaan, met pracht
Op Lathmus, haar Endimion verwacht;
En ik, om dit volkomen uyt te werken,
Zal doorgaans op hun doen en handel merken.
Ik vliegh dan op mijn pennen heen ter vlught,
Daar ik Diana in een andre lucht
Verwacht, en yder een zal doen getuygen,
Dat al de Goôn voot mijne wetten buygen.
Eynde van 't Voorspel.
De liefde van Diana en Endimion, treurspel.
I. Tooneel
Diana, en de Nacht, verschijnen op haar waagens, d' eerste die recht
						neêrdaalt van twee witte Paarden, d'andre dit schuyns neêr komt vliegen, van
						twee Vleermuyzen voortgetrokken.
Diana. De Nacht.
DAar rijst dien heyl'gen bergh, waarop mijn Harder rust,
Die noit bezwijkt, maar met een onvermoeide lust
My dient, en tot deze eer alleen heeft uytgekoozen.
O Lathmus! uwe kruyn met leliën, en roozen,
En Hiacinth begroeit, behaaght mijn ziel veel meer
Als aangebeên te zijn, met d'alderwaardighste eer,
Van Memfis Priesterdom, en al de Griekse steeden.
Ik kom na met vermaak de wolken doorgereeden,
En acht d'Olimp niet meer, noch 't geer men daar beschouwt.
Het eylandt Delos, noch het Erimantse woudt,
Daar ik zo menighmaal, vermoeit en mat van jaagen,
In koele lommer, vry van ongestuyme vlaagen,
Mijn tijt heb doorgebracht; dit altezamen heeft
Nu niet, dat my zo veel vermaak als Lathmus geeft.
Hier is het daar mijn hart woont by mijn schoonen Harder;
Hier bidt hy my al'een ook aan, ja streeft noch varder.
Het prachtige Aziën, aan zijne deught verplicht,
Heeft in Ephezen my een Tempel opgericht,
Alwaar (wijl yder tracht in yver te volherden)
Van hondert steeden my gebeên geoffert werden;
Zo dat elk een door hem my eer wenscht aan te biên.
Om nu zoo schoon een vlam oneyndelijk te zien,
Om deze Minnaar zijn getrouwheyt te beloonen,
En hem met glori, en vernoeging, te bekroonen,
Heb ik, terwijl zijn hart van zuyvre liefde blaakt,
Van mijn aanbidder mijn Beminde alreê gemaakt.
Nacht, aangename Nacht, en waardste gezellinne,
Mijn boezem is gewont, vrou Venus heerscht daar binnẽ,
Haar Zoon neemt eyndelijk ook van mijn trotsheyt wraak.
Diana mint! zy mint een Harder? wondre zaak!
Hoe kan uw grootsheyt zich verneedren in het minnen?
Ach! 't is te veel, en 't voegt geensins aan een Goddinne
En ik......
En raad my niet, noch stel die ik bemin
Niet minder als my zelf; en weet ook dat mijn zin
Bevrijt van dwaling is; hy is genoegh verbeeven,
Nu ik hem wil mijn min tot een vergelding geven
Van zijn getrouwe dienst, die hy my aan komt biên:
Zijn deught laat ons genoegh zijn eedle af komst zien,
Zo dat ik hem met recht mijn liefde heb gegeven.
Dat ik die schoone vlam, Godin, dorst tegenstreven,
Geschiede, om het geheim te weeten van uw Min;
En deel te hebben in uw vreught, om na uw zin
Mijn dienst u aantebiên, en, zonder ongenoegen,
Altijt mijn wil na aw genegentheyt te voegen.
Mijn wil vergunt hem liefde, en haakt na wedermin.
Ook heeft dit voor mijn glans geen vlek of nadeel in,
Vermits ik zijne deught kan zonder schand beminnen;
Doordien hy op d'Olimp, en ook in mijne zinnen
Verhooght is; want hy is geteelt uyt edel bloet,
Zijn dienst bevestight dit, 't geen hem Micenen doet
Verlaaten, om my hier op Lathmus, in het midden
Van 't schaduwrijk geboomt, geduurigh aantebidden.
Hoewel hy Grieken om uw min en byzijn laat,
Waar voor hy tot een loon in uw gedachten staat,
Noch hoorden by verstelt om deze gunst te leven.
Wat kan hy doen? hy heeft my lang zijn hart gegeven;
Geen Nimf vermagh op hem het alderminst, hy is
Voor haar zo koel als ys, en volght in wildernis
Mijn jaaghlust stadigh na; en vaar ik na den Hemel
Zijn oogen volgen my gezwindt door 't aarts gewemel
In mijne snelle vaart, gelijk twee starren na:
Uw kleet belet hem niet te volgen, waar ik ga,
Met zijn gedachten; hy neemt achting op mijn treeden:
En als ik kom met pracht de wolken doorgereeden,
Beöoght hy steets mijn vaart; en als hy eenmaal ziet
Dat ik hem gunstigh schijn, zo wil 't zijn liefde niet
Geloven; want hy vreest, dat ik, door zulk een teken,
Zijn onbedachte min al veinzend zoek te wreeken.
Uw aangegroeide min, waar doorg' hem gunstigh zijt,
Behoorden hem van vrees te maaken heel bevrijt.
En echter door dees vrees heeft hy mijn hart verwonnen,
Het eerelijk ontzagh, dat wy niet laaken konnen,
Leert, hoe mijn liefd, door een verborge drift geschiet;
Waar van de banden zo volmaakt zijn, datze niet
Te breeken zijn: ik moet met hem in vreede leeven.
Dees Harder wort door u tot groot geluk verheeven.
Zijn deught verdient die eer, en zijn aanminnigheyt
Bevestight dit noch meer; en waar toe veel gezeyt,
Al zijn verdiensten zijn voor my betoveringen:
Doch niet voor my alleen; want al de Nimfen dingen
Na 't geen Diana zoekt; en Pallas, die de Min
Noit heeft geliefkoost, heeft uyt een genege zin
Zijn liefd' my aangeraân, en om Apol te hoonen,
Is zy geneight, hier in, aan my haar gunst te toonen;
Want Febus blaakt op my in min, en ik veracht
Zijn grootsheyt, om dien Helt. Maar gy, o waarde Nacht,
Spreek u gevoelen ook, en ga in 't oordeel varder,
Ontdek my wat u dunkt van dien roemwaarden Harder.
Zijn gaaven zijn de gunst wel waart van een Goddin;
Men prijst zijn zedigheyt, zijn deughden, en zijn min,
En zijn bevaliigheên ontdekken zuike straalen,
Die aangenamer zijn als daar de Goôn meê praalen:
Maar u is, 't geen ik zegh, veel meer als my bekent,
Vermits de Liefde u heeft zijn wezen ingeprent.
Ik ken zijn deught veel meer als zijn aanminnigheeden;
Want ik zagh noit het geen Natuur aan hem besteeden.
Diana boert hier meê.
Neen, ik boert nimmermeer.
Zo hebt gy minder liefd' betoont, als schaamte en eer.
Wie heeft oit moedigh helt haar gunsten opgedraagen,
Eer iets bekoorelijks haare oogen in hem zagen?
Wanneer ik mijn gezicht werp op Endimion,
Weêrstaat zijn heldre glans mijne oogen; want ik kon
Zijn weezen noit bezien, of wiert van schaamt neêrslachtigh.
Uw kuysheyt wederstaat u minnevlam heel krachtigh.
Hierom heb ik den Slaap, dien zoeten tovenaar,
Gebeeden, dat hy doch mijn Harder, om 't gevaar
Te schuwen, op dees berg tot sluymren wil beweegen:
Zo wort mijn lange wensch in korten tijt verkreegen,
En ik beschouw met lust 't geen my bekoort. O Min!
Betoon uw gunst hier by, en stort godt Morpheus in,
Dat hy hem met dit loon zijn liefde ga betaalen.
Laat hem mijn beeltenis op 't heerlijkst af gaan maalen
Voor 't sluymerende brein, zo wort d'ontroerde geest
Al slapende voldaan, wen hy, zo net van leest,
My, door 't vergood penceel geschildert, mag bespeuren;
Te meer, als hy hem met de levendighste kleuren
Mijn beelt voor oogen stelt; dan kan dat tafereel
Hem sluymerende doen gevoelen, 't geen my heel
Verteert; o minnevlam! gy stookt door 't oogh een hitte
In 't hart, en gaat daar als vooghdes in nederzitten.
Een schoone vont, zo die na wensch is uytgevoert.
Ik daalde, op deze hoop, van zuyvre liefde ontroert,
Op Lathmus neêr, en vinde ook 't eynd' van mijn verlangen;
Want mijn Endimion is met dien wolk omvangen.
Zo hoeftge uw straalen maar te zenden derwaart heen,
Indien ghy wilt, dat dees bezwalkte damp verdween.
Gy dikke schaduw wijk voor 't Goddelijk vermogen,
En spreid u voort van een; ons stellende voor oogen
Al slapend' mijn beminde en waarde Endimion,
Zo heb ik al de vreughd die ik verwachten kon.
Terwijl Diana deze bovenste vier regels spreekt, ziet men in 't verschiet
						een wolk allengs in de lucht verdwijnen, en Endimion zich; slaapende
						vertoonen.
De Nacht. Diana. Endimion.
DE wolk vertrekt; daar rust u Harder by de stroomen
De berghsonteyn, ik heb zijn schoonheyt al vernomen,
Terwijl de Droomgodt is verdweenen in de lucht:
Ghy ziet uw wensch vervult, en kunt nu met genucht
Uw oog vermaaken, met zijn schoonheyt te beschouwen.
Ach moght ik wakend hem mijn zuyvre liefde ontfouwen;
Aanminn'ge Endimion, hoe aangenaam, hoe schoon,
Steltge u al slapende voor ons gezicht ten toon.
Hy laat de stralen van zijn deught genoegzaam blijken.
Wie is 'er die ik by mijn Minnaar kan gelijken?
Adonis. Hyacinth, noch Ganimeed, zijn noit
Voorheen met zulk een glans, als hem omringt, getoit.
Hy is veel schoonder als de Voorboô van de Morgen.
Al sluymerend' heeft hy de liefde in hem verborgen.
Hy is niet schoonder in zijn moeders schoot geweest.
Terwijl ghy hem nu vindt volmaakt, en net van leest,
Zo neem gelegentheyt, tot zulk een vriendschaps teeken,
Waar door ghy 't minnend hart al slpende aan kuut queeken.
Ay vergh mijn kuysheyt niet te veel; bedenk eens na
Dat ik Diana ben.
Ghy kunt nu zonder scha,
Terwijl hy zit en rust. uw hart en oogh vermaaken.
Ay kom.
Helaas! vertrek, ik zie hem reets ontwaaken.
Endimion ontwakende.
DIana, ach! vertoef; Diana, ay verlaat
Uw snelle vlucht. Beschouw uw Minnaar, die nu staat
Verlegen; want vergeefs zult ghy mijn oogh ontvluchten.
Ik volgh u al waar dat ghy treet met droeve zuchten.
Vertoef aanbidlijk beelt, doordien uw aangezicht
Mijn hart veel meer bevalt, als 't alverquikbre licht.
Ik weet niet of ik slaap, dan of ik waak met schromen:
Wat heb ik al gezien, gehoort, en wat vernomen!
Ben ik gelukkigh, of elendigh? is mijn roem
Verdweenen als een rook, verdort gelijk een bloem?
O ja, al slapende kon ik mijn vreughd beoogen,
Ontwakende, vind ik my jammerlijk bedroogen.
Nochtans is deze slaap heel aangenaam geweest:
Zy brengt my blyschap aan, en wellust in de geest,
Doordien ik word gevoed door minnende gedachten;
Moet dan een sterflijk mensch zijn heyl uyt droomen wachten?
Behaagt Diana niet mijn offer? hoe kan 't zijn!
Gewis zy voelt met my een liefelijke pijn;
Want anders waar zy my al slapend niet verscheenen.
Maar ach! zy is te vroegh uyt mijn gezicht verdweenen
Ik haakte na haar glans, en nu ik ben ontwaakt,
Voel ik een nieuwe pijn, en d'eerste vreughd gestaakt.
O zoete slaap! ghy zijt te vroegh van my geweeken:
't Gery van mijn vermaak is met u doorgestreeken.
Maar gins komt Cephalus, ik wil hem al het geen
Verhaalen, dat my nu al slapende verscheen.
IV. Tooneel.
Cephalus. Endimion.
Cep.
MYn vrient, ter goeder uur heb ik u hier gevonden,
Gewis ter goeder uur, o Cephalus; wat monden.
Wat talen, kunnen u verhaalen al de vreught
Die my nu is ontmoet? mijn ziel die is verheught;