floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
Nicogenes; Nerbal, Sicheus, Astrate, Soldaeten.
Nicogenes
teegen Sichëus.
Heer, al 't volk is aen het muiten.
Is 't om de Koningin, en wil men haere doodt?
Nicogenes.
Het volk, wat dit belangt, niets zeekerliks besloot;
Het stelt haer sterfuur uit, om naer een weinig wachten
Dit waerdig offer aen hun wettig Heer te slachten.
Maer 't wil zijn Koning zien, en 't mort, om dat men mart
Den Vorst te toonen, dien 't bemint uit al zijn hert.
Wat wachtge? vergenoeg het volk met mijn vertooning;
Ondek het hunnen Heer, en wetteliken Koning:
En wijl ik 't zelve ben, zo laet van nu voortaen
My 't voordeel van mijn stam, dat my zo dier zal staen.
Op Vorst en volk kan al mijn teegenstandt niets winnen.
Gaen wy 't ontdekken.
Gaen we eerst na de Koninginne.
teegen Nerbal.
Men zie eerst, ofmen haer kan spreeken; want zy sloot
Zich op in haer vertrek.
Ach! dat beduidt haer doodt.
Te laet is 't, veel te laet, te bidden om haer leeven;
De wijl gy 't my vergunt, heeft zy het weg gegeeven:
En uw onmenschlik hert hadt my niets toegestaen,
Zo 't niet gedachr hadt, dat het met haer was gedaen.
Gy zelfs hebt licht'lik....
Ach! alles doet my schroomen;
Rechtvaerdig u, en doetze in 't leeven voor my komen,
Dewijl ik geen geloof, als in mijn oogen, vindt.
Daer is zy zelf; verschoon de vrees van een, die mint.
Laetste Tooneel.
Elize, Corisbe, Basore, Nerbal, Astrate, Sicheus, Nicogenes,
						Soldaeten.
IN 't endt, Mevrouw, in 't endt, wijkt alles voor mijn lusten;
Niets is'er, dat u meêr in 't leeven kan ontrusten;
Ik zeegeprael, gy leeft, door mijn getrouwe brandt,
In weêrwil van het lot, zo teegen ons gekant.
Mijn liefde, in't endt, heeft dees te trouw een knecht bewoogen;
Mijn heete drift verleidt; en zelf zijn plicht geboogen;
Ik zie geen vrees meêr voor gevaer van ongeval.
Meint gy, dat uwe liefde ook my verleyen zal?
Neen, neen, als liefde oprecht geprent staet in de zinnen,
Kanze alles buiten liefde omzetten, en verwinnen.
Dreigt gy my zelf met vrees voor uw behoudenis?
Mijn ondergang, die u zo hoog noodtzaek'lik is,
Verstrekt een kleine zoen, en zuiv'ring van mijn schande.
Uw bloedt, uw bloedt verzoekt van u deeze offerhande:
En zo de liefde u die vergeeten doet, voor my,
Gy maekt, dat ik te meêr daer aen gedachtig zy.
Corisbe laet ons doch beletten, dat zy 't leeven....
Mijn Heer, het is te laet; zy heeft zich zelf vergeeven.
Ik heb uw bloedt te wreeken zelf bestaen,
Opdat uw ziel de zorg der straffe zou ontgaen.
Men help de Koningin.
Die hoop zou ydel weezen;
't Vergif is veel te sterk, ik ben niet te geneezen.
Zijt gy 't ontmenschte, die dees wreede daedt besloot?
Neen, gy zijt my alleen verplicht voor mijne doodt.
Ik dacht, dat, om de schim van uw vermoorden Vader
Te paeyen, my de wraek best paste, en niemandt nader;
Opdat ik, buiten hoon van liefde en van het bloedt,
U zonder misdaedt mogt behaegen in 't gemoedt.
Ook laet my d'onspoedt, daer my 't Noodtlot meê wil plaegen,
Niets in de weereldt, datme in 't leeven kan behaegen.
Al 't goedt, daer ik op hoopte, (eilaes!) verlaetme nu;
Ik hiel veel van de Kroon, maer meerder noch van u.
Het licht, en gy alleen kont my vernoeging geeven;
Maer zonder Kroon, en u, wat geef ik om het leeven?
't Is noodig, datge eerst op uw redding denkt, en ziet
Of gy 't vergif....
Astrate, ei, terg mijn liefde niet;
Maer gun my stervende d'ontlastinge der pijnen,
Van my de doodt te laet zo haetlik te doen schijnen.
Ei, roep toch te vergeefs mijn leeven niet weêrom.
Helaes.....
De liefde en 't hertzeer maekt u stom,
Dit zwijgen zeit my meêr, als d'allerluitste klachte;
Voor welbespraektheidt moet men zulk een stomheidt achten.
Vaer wel: Want u te zien, en sterven kan ik niet;
Dat stelt uw wraek slechts uit, en meerdert mijn verdriet.
'k Voel in mijn stervend hert, dat uw bekoorlike oogen
Ontsteeken 't geen 't vergift vast uitblust. Het vermogen
Van die betoov'ring is in mijn gemoedt zo groot,
Dat gy mijn ziel weêrhoudt, en opschort mijne doodt.
Men breng my weg.
Gy zijt ten troon verheeven.
Regeert.
Durft gy.... Maer ach! zy heeft de geest gegeeven.
Hy valt, en 't schijnt hy sterft, door deeze doodt te zien;
Maer 't is ons wettig Heer, laet ons hem bystandt biên.
Astrate wordt binnen gebraght.
De wanhébbelyke liefde
Nil Volentibus Arduum: De wanhébbelyke liefde. Amsterdam: Albert Magnus,
						1683.
GEERTRUIJ
HENDRIK
ADRIAAN
KLUCHTSPÉL
in den Atlas, by Dirk van Hasselts Steeg. 1678.
A. Br. d’Asperen, 1677.
Ter Ordonnantie van de Staten,
Het KONSTGENOOTSCHAP heeft het Récht van de bovenstaande PRIVILEGIE, aangaande De
					WANHEBBELYKE LIEFDE, vergunt aan ALBERT MAGNUS, Boekverkooper tót Amsterdam.
In Amsterdam, den I December, 1678.
JOOST, Weduwnaar.
GEERTRUIJ, Weduw.
HENDRIK, zoon van Joost.
LUCIA, dóchter van Geertruij.
ADRIAAN, neef van Joost.
AGNIET, nicht van Geertruij.
Het Tooneel is voor het huis van Geertruij.
EERSTE BEDRYF,
’t Is waar Vader; maar jy waart ook verliefd voor dézen;
Want zonder dat hadje jou eigen’ meid niet getrouwd,
Daarje my by gewonnen hébt.
’t Heeft me genoeg berouwd.
Daarom spiegelje aan my, en stél jou hart te vréden.
Zo myn liefde niet gegronder was, dan hadje réden;
Maar de dóchter is myns gelyk, zy heeft veel goed;
Z’is schoon, zy mag me wel lijen; én ik héb moed,
Zoje de moeder ééns over ’t huuwelyk aan wilt spreeken,
Al de kwéstie wordt in een ommezien vergeleeken.
Geen andere, vader, als ’t géld,
Daar scheidtze niet graâg van, zo ’t schynt, en dat stélt
De zaak alleenig uit. Want ziet, waar zouden we van leeven?
Ik héb geen styl van doen.
Maar hébj’er al te verstaan gegeeven,
Dat ik jou vyf én twintig duizend gulden mêe geven zou?
Ja, dat weet ze wél, vader; maar ik weet niet, wat de vrouw
Schorten mag; z’onthaaltme wél, én ze wil niet toelaaten,
Dat ik haar dóchter héb; doch dat ik by heur kom praaten,
Daar bidtze my altyd om, én dat mét sulken genegenheid,
Dat ik niet bedénken kan, hoe ’t wérk geleegen leit.
’t Vaders goet kanz’ er dóchter ommers niet onthouwen.
Zo is ’t Vader; maar zo we anders niet hébben zouwen,
Zou ’t sober omkomen; want haar man was eerst haar knécht
Die ze daar na trouwde.
Ja Vader, en in ’t huuwelyks kontrakt wierd beslooten
Geen goederen noch winst gemeen, én dat hy voor zyn koten
Maar vyf honderd pondt in gebrógt had, niet meêr
Is nu haar Vaders goed.
Wél Héndrik, hébje geen eer
In je lyf? jy na de dóchter van een knécht te kyken,
Een kaale schóft, én licht een knoet, een poep, óf zyns gelyken?
En hébje geen schaamt, dat jy dat zo weinig acht?
Een kaalvinks dóchter! een kaalvinks dóchter! ’k stóp myn ooren.
Neen, dat ’s óf, dat ’s óf, zwyg, zwyg; ik wil ’er niet na horen.
Dat was jou moeder.
Mét réden; maar van waar gekomen?
Wat weet ik het, ’k héb ’er myn leeven niet na vernómen.
Hadze niet meê veel geld?
Maar hoe kwam jy bijer,
Om mét haar te trouwen?
Zy was vryster, en ik was vrijer.
Dat is de vraag niet, maar was zy te vooren niet jou meid?
Wél wat óf déze béngel, dénk ik, daar aan geleegen leit?
’k Wil zéggen, wy hébben malkander niet te verwyten,
Nóch ons geslacht hoog op te haalen, óf heel wég te smyten;
Nóch haar dóchter, nóch jou zoon, nóch myn vaar, nóch haar moêr.
’t Is loot om oud yzer, huij is karremélks broêr.
Men maakt hier zulken staat niet meêr van oude geslachten.
’t Is waar, die der van óf komen, willen zich doen achten,
Maar wanneer men het te deeg mét een bril beziet,
Myn lieve Vader, ’t is ’em dat eijereeten niet,
Om zich wéderom met diergelyke stammen te paaren,
O neen, maar ’t is om met die kwinkslag schatten te vergâren:
Want komt ’er een boerenrékel, én heeft hy goed,
Of een dóchter van schoorsteen- óf stillevegers bloed,
Zo de vaâr maar goude kluiten nalaat, én dat mét hoopen,
Zo kunnen zy zich gemakkelik in een tréffelyk huis verkoopen.
Vader, vader, ’t géld is de leus hier te Amsterdam,
Die dat heeft, verziertmen haast wapens, én een oude stam.
Als by éksempel, haar Vaders naam was Hans Vlégel;
Een goude vlégel op een azure véld, mét déze régel,
’k Scheij ’t koren van ’t kaf, óf een diergelyke zin,
Is straks een goed wapen; én zo raakt ’er de Edelman in.
Als jy haar aanspreekt, Vader, zal zy zich wél bedénken;
Zy staat licht op haar reputatie, én begeert misschien
Een behoorlyk verzoek, dat jy myn aan komt biên.
Maar zo dat miste, én wierd ik ook eens afgeslagen.
Ik myn reputasie waagen
Aan een kaale knechts dóchter, én bot vangen, heel niet;
’k Moest eerst verzékerd weezen, dat ’et gaan zou. daarom ziet,
Dat j’et zo vérr’ brengt, dan zal ik me laaten beweegen;
Anders zal ’er niet van vallen. En spreek me daar in niet teegen.
Ik héb ’t zo verr’ gebragt, als ik het immer bréngen kan.
Aij, vader, gaat ’er tóch; kozyn Adriaan zal ’er ook weezen,
Met zyn vryster heurluij nicht, om haar daar toe te beleezen,
Zy hébben ’t my beloofd. Aij vader, doet ’er tóch ’t uwe toe,
En héb médelyden met myn liefde.
Hendrik, maak me ’t hoofd niet moê,
’k Zég, dat ik myn rippetasie zo niet in gevaar wil stéllen.
En jou zoons leeven wél? want het zal me zo kwéllen,
Dat ik niet langer begeer te leeven, zo ik af moet staan;
Maar ik zal daadlik in den oorlog tégen den Fransman gaan,
En een eerelyke dood zoeken, in plaats van een kwynend’ leeven,
Want myn liefde, weet ik wél, zal my tóch nooit begeven.
Ia wél, die liefde leit jou béngels altyd wél in ’t hoofd,
Nóchtans is ’t een krankzinnigheid, die jou de zinnen berooft.
Dat jy je niet inbeeldde, dat je verliefd moest weezen,
Ie zoudt van geen liefde weeten, nóch veur geen liefde vreezen,
Maar wees verliefd, én blyf verliefd, zo ’t zo wezen moet;
Dóch zie na een andere dóchter, én na meêr goed.
Och, z’is te schoon, haar oogen zouden ’t wreedste hart verleijen;
En daar is goed genoeg, wou ’er de moeder maar van scheijen.
Haar schoonheid...
Jy jonge béngels bént zót, ik spring schier uit myn vél.
Nou ’k moet dat schoontje eens zien, én ik ga de moêr spreeken.
Maar Héndrik jy zélt me daar na ’t hooft niet meêr breeken,
Zo ik van de lavuit kryg; dat gaat ’er zo na toe;
Hoor je wél, Héndrik, maak me daar na ’t hoofd niet moe
Mét al dat liefde én schoonheid, en al zulke zótte grillen,
Want jy zult daar na willen moeten, dat ik zal willen.
Ia vader, ik zal ’t doen; en ik beloof ’t,
Maar doe haar het verzoek tóch mét geen onbezadig hoofd,
En geef de moeder geen réden van u af te zétten.
Ia, dat beloof ik je, ’k zal myn bést doen, én op myn woorden létten.
Dat ’s gang. kom jy hier over een half uurtje weêrom,
En wacht me hier dan zo lang, tót dat ik weêr uit den huize kom.
Aij vader, houd myn liefde tóch geduurig in de zinnen.
Ia, ’k zal. dat liefde... liefde... dat schoonheid... dat beminnen...
Die béngels! die lékkers! schoonheid... liefde... wat een dolligheid!
Nou ’k mag gaan klóppen, dewyl ’t tóch zo geschapen leit.
II. TONEEL.
GOeden dag, dóchter, kan ik Juffrou Geertruij niet spreeken?
Neen, moeder is niet in.
,,Héndrik heeft wél uitgekeeken.
,,Wat brust me die jongen! Wat zeg je, is moeder niet in.
Neen, maar zy zal straks weêr t’huis zyn.
Ia wél, na myn zin
Is ’er geen mooijer Engeltjen op de waereld geboren.
Wat praat je by jou zélf, bén je moeijelik, dat je een verlooren
Gang gedaan hebt? wacht maar een oogenblik, myn heer.
Dat ’s een middeltje! dat ’s een montje! dat zyn oogen!
Wat schort ’er, myn heer?
Och, die dat meisjen eens zou moogen?
Ia wél, was ’t myn zoons liefste niet.
Wat praat je by jou zélven al?
Ik zég, dat ik wat by jou praaten, én jou moeder wachten zal.
Neen, na myn béste weeten.
Maar myn zoon die kén je wél?
’t Is Héndrik, die jou vryt, spélt hy me geen leugens op de mouw.
’k Hadt niet gedacht, dat ik van daag ’t geluk ontmoeten zou
Van zyn vaders byzyn, én blyf hem veel dank daar voor schuldig,
Dat hy my die eer doet aandoen.
Hy is zeer onverduldig
Om u te bezitten, én heeft my gebéden uit al zyn ziel,
Dat ik jou moeder ééns aanspreeken zou, óf ’t haar geviel
Een eind van dit vrijen te maaken, én dat kwam ik ’er vraagen.
Dan is uw boodschap al gedaan, én uw zoon afgeslagen.
Ik zég, indien ’t aan myn moeder mogt staan,
Want zy heeft deze morgen zeer tégen my aangegaan,
Hoog gezeid, én gezwooren, zy zou me niet een speld meê geeven
Zo ik met Héndrik trouwen wou, ja zy zou ’t haar leeven
Niet toelaaten, zo lang als zy het maar belétten kon,
En ze gaf geen réden ter waereld, als haar wil; ’k begon
Moeijelik te worden, én sei, dat uw zoon my zeer vereerde
Met zyn aanzoek, én vraagde, waarom zy ’t niet begeerde?
Maar zy gebood me kórt te zwygen, én zwoer met één,
Dat zy eêr stérven zou, als my met hém in ’t huuwelik te zien treên.
Geen braaver jongman, als hém, zag ik van al myn daagen.
Wou jy hém maar tien duizend pond meê geeven, myn heer,
Dat we met gemak leeven konden, geen geluk begeerde ik meêr,
Als dat ik zyn vrouw tégen óf mét moeders wil mogt raaken.
’k Bén d’eenigste dóchter, én moeder kan my geen basterd maaken:
Maar zy kan nóch lang leeven, al is ze schier séventig jaaren oud,
Want zy is ’t leeven gewend. daarom, myn heer, zo gy woud,
Gy hébt jou zoon maar tien duizend pond meê ten huuwelik te geeven
Voor hém, én voor my, dan konnen we saamen leeven:
En ’t goed van myn kant moet éndlik kómen, dat ’s gewis.
Zo dat het kontant geld maar de eenige schórting is.
Met tien duizend pond heeft hy myn in behouden haven.
Maar dat heet zich zélf by zyn leevendig lyf begraaven.
Meest al zyn goed wég te geeven, zo lang men leeft.
Hy doet al veel, die vyf én twintig duizend gulden geeft,
En maar gemeene middelen heeft; want je moet weeten,
Ik heb geen goudmyn, al heet ik ryk, en wél gezeeten.
Alle kwae schulden afgerékend; én ’t land, als ’t nu geldt,
Zou ’t styf hondert duizend haalen, en hy is al wél gestéld,
Die dat zuiver heeft.
Dat weet je wél béter.
Ik ben dan ook niet te beleezen,
En ik verzoek u, zo wél, myn heer, als uw zoon, noit meer
Na my om te kyken, want het is schaadelik aan iemands eer,
Zo wél jongman, als juffrou, malkanderen op te houwen
Heele jaren lang, sonder hoop van malkander te trouwen;
En myn geneegenheid tot hém is alreê al te groot.
Maar wist ik jou een vrijer mét een tonnetje op te speuren,
Zou je ’em wél hébben willen?
Dat kon lichtelik gebeuren,
Want nu moeder my aan uw zoon Héndrik niet geeven wil,
Zal zy my haar leeven niet besteeden; en dat wékt een gril
In myn zinnen, dat ik veelen kan, nóch verdraagen.
Maar hy heeft wat jaaren, dat zou jou misschien mishaagen;
En dewyl ik hoor, dat jy vreest niet haast getrouwd te zyn,
Zou jou een jonge hékspringer béter behaagen, als een ouwe gryn.
O neen, ik zoek alleen van moeders dwang verlóst te weezen,
En hoe oud dat myn man ook was, hy hoefde niet te vreezen
Voor ontrouw, óf onéénigheid; want ik zie alleen
Op iemand, daar ik eerlyk meê leeven kan, en op anders geen.
Daar héb ik je liever om; maar mag ik je al vertrouwen?
Ik bén gewénd te spreeken, als ik ’t meen, én myn woord te houwen.
Och! dorst ik... maar is ’t fatzoen, de liefste van myn zoon?
Ia wél, wat is ze schoon!
Ik zég, ’t zyn ongeloovfelyke zaaken,
Dat zulk’ een jong ménsch zich met een oud man zou vermaaken.
Och, ik zou heel wél, indien hy geen parten over hem had.
Geef me daar de hand op, zo je ’t meent, én beloof me dat.
’k Moest hém ten minsten eerst zien.
Hy lykt my op, end op.
Zonder logen?
In der daad, én hy is van de zélve jaaren, als ik.
’t Is vry oud, maar dat hy me sléchts één oogenblik
In zulke zinnen aantrof, als nu, ’k zou hém ’t jawoord geeven.
Heb jy een ring by jou?
Ia tóch, myn Heer, ’k bén myn leeven
Niet zonder ring, en ’k wénste wél, dat ’et myn trouwring was.
Zie daar, uit de naam van die vrijer, komt het jou te pas,
Bied ik je déze ring op trouw aan, en wil de jouwe ontfangen.
Neen, ’k moest de man eerst zien, ’k zal me zo niet verhangen.
Zie my aan; ik bén de man zélf.
Gy, myn Heer, en meent gy ’t al?*
Ja, hou jy me je woord, ’k zweer, dat ik ’t myne ook houwen zal.
Maar uw zoon?
Ik wil al myn goed niet wég geeven: én om hém te doen zwygen
Weet ik raad, want hy heeft my beloofd óf te staan,
Als ik van de lavuit kreeg; en ik héb myn bést gedaan,
Als jy weet. Ook is hy geschikt, én wil hy ’t niet weezen,
Ik zal ’t hém maaken; want zeit hy wat, hy mag vreezen,
Ik zal hem dreigen te ontérven.
Maar ’t voegt niet; in der daad.
Wat voegen, neem de ring maar; nou neem an, wat een praat;
Is hy vryer, ik bén weêuwenaar; én het trouwen
Staat my zo vry, als hém: neem an maar, ’t zalje niet rouwen;
Want de som, die ik hém meê ten huuwelik had beloofd,
Zal ik jou tót een duwary maaken.
Rust jou hoofd,
Zég ik nóch ééns. Ik zal jou ook zo fraije juweelen koopen,
Dat jy van myn zoon, nóch niemand zoo veel zoudt durven hoopen.
Boven dat héb je me je woord gegeeven; andersins
Had ik me zo niet geopenbaard. Neem an, bénje kindsch?
Dat dan bezégeld mét een kusje. Liefste, je zult sprongen
Van me zien, die je niet vermoed had! ’k ga zo na de barbier.
Jy zult zien, wat een man dat ik nóch bén, al lyk ik schier
Een bestevaâr. ’k Heb weinig meer als séstig jaaren,
En ik vind me zo vreemd gestéld. ’k Zalje dat wérkje wél klaaren.
Maar stéllen wy een wys op onse zaaken, om Héndrik
Te bevrédigen, én myn moeder te doen toestaan, dat ik
Jou vrouw met haar wil weezen mag.
’k Zal dat wél maaken,
Want zy zal bly zyn jou zonder duimkruid kwyt te raaken.
Evenwél, om ’t behoorlyk réspékt zal ik myn neef
Adriaan bidden, dat hy ’t wérkje te kénnen geef,
En ’t huuwelik verzoek.
Neen, liefste, ’t zal béter weezen,
Dat Adriaan, door Agniet zyn vryster, moeder doe beleezen;
’t Is onze Nicht, én die veel op ’t hart van moeder vermag.
Wysselyk geraden, ’k zal ’t hém verzoeken van deezen dag;
En met één, dat hy Héndrik zoek te vréden te stéllen,
Om dat het een gedaane zaak is, én jy hém tóch vergeefs zou kwéllen.
Nou een adieu kus, dat gaat ’er na toe, maar daar komt hy aan,
Stél jou gerust, én laat op my alle dingen maar staan.
WEl Kozyn, dat ’s me zeker lief, dat Héndriks dingen
Zo wél staan, ’k wéd wél, de knécht zal van vreugd uit zyn vél
							springen.
Om dat jy zyn vryster zo bemindt, dat jy ze kust.
Ziet me de lust
Niet ten oogen uit?
Ja dóch, héb je ’t mét Geertruij konnen stéllen?
Zal ze goed meê geeven?
Neen, ’k moetje heel wat anders vertéllen.
Praat een uurtje mét mé, ’k hébje noodig, kozyn Adriaan.
’k Bén tót uw dienst. Maar ’k moet zo tót Geertruiden gaan,
By haar nicht Agniet, myn vryster, die hier moet weezen,
Om jou zoons zaaken voort te zétten, én ik zou vreezen
Die geleegenheid te verzuimen, want ’k moet mét haar
Geertruij zien te perswaderen, zo wordt het huuwlyk klaar.
Geertruij is niet t’huis.
Ja, zy kon daadlik komen.
Gaan we maar een burgwalletjen om; onder de boomen
Zal ik ’t je zéggen. Houwen wy haar terwyl in ’t oog,
Of ze kwamen. Want dat je ’t weet, daar is myn hoog
Aangeleegen, myn zoon...
Daar komt Agniet uit het straatje
Met Geertruij. Adieu Kozyn, ’k zie se houwen een praatje,
En ’k zal ’t zo allerbést mét een slingerslag
Te pas bréngen.
Je mogt doen, dat ik niet zéggen mag;
Ik moet jou eerst wat zéggen, anders zou je ’t heel verknóllen.
’k Heb zulke vrémde tydingen, ô ’t zal je zo bóllen!
Je zoudt een verkeerde boodschap gedaan hébben, in der daad.
Ook mogt j’er steuren, want zy zyn vry drók in haar praat,*
En, na ’t lykt, zullen zy zo haast niet uitscheijen.
Zy zyn ons schier op ’t lyf. Kom Kozyn, déze weg in,
Myn zoon Héndriks vryster, én ik hébben in ’t zin...
AGNIET, GEERTRUIJ.
WAarom wilt gy Héndrik dan belétten mét uw kindt te leeven,
Als gy geen goede rédenen daar van weet te geeven?
GEERTRUIJ.
Bén ik het gehouwen?
Neen, maar ’t zou wel voegen, nicht.
Zie, zy zel hém niet hébben, én ’t bénnen zaaken van gewicht,
Die ’t me belétten, én die ik kan, nóch mag, nóch wil zéggen.
Licht dat ’er oude kwéstiejen tusschen Joost, én u léggen?
Neen, Joost roert me niet.
Schort ’et dan an Hénderik?
Ja daer schort ’et me, én die maalt me in ’t hooft élken oogenblik.
O neen, ’t bénnen hiel andere zaaken.
Hébbenz’ ’em licht een kind t’huis gebrogt?
Neen, gansch niet.
Stinkt hy somers ook na zweet?
Heeft hy ook een stinkenden aasem, óf and’re verhoolen kwaalen?
Hy stinken! wat meugje tóch al uit jou harssens haalen?
Wat ziekte, wat stinken, wat zweet? zyn vél is ekleurd,
Zo koel, zo zacht, én van geur als een parzik; ’t is wel ebeurd,
Dat hy me ezoend hét; maar ’t is niet uit te spreeken,
Zulken lucht als hy over hem hét.
Wat mag hem dan gebreeken?
Niet een zier gebreekt ’ém, hy is récht als een kaers, hy is lang,
Marellen ziet men in zyn oogen, karsen op zyn wang,
En parlen op zyn tanden, zyn haer mag men gelyken
By gekruld gouddraed. Men zou géld an de knécht verkyken.
’k Mérk waar ’t schort; jy misgunt hém jou dóchter tot bruid,
En bemint hém zelf.
Wat héb ik ezeid? maar ’t is ’er uit.
’k Héb me daar lélik verklapt, ik beken ’t; maar zonder logen,
Ik was daar al heel buiten myn zélven op etoogen.
’t Is waar, ik bémin hém, én kén ’t niet gebéteren ook;
Hiele nachten waart hy veur myn oogen, als een spook.
Dan dénk ik, dat hy myn hier vatten wil, én daar spreeken;
En word ik wakker, dan zie ’k, héb ik lélik mis ekeeken.
Maar nicht, dénkje wél op ’t geen je zégt, én ’t geenje doet?
Dénkje wél om jou ouderdom?
O ja, ’k héb nóch zo jongen bloed
In myn lyf, als jy, of iemand.
Wél nicht, jy maakt me verwonderd.
Jy verliefd, én hébt zo veul jaaren?
Wél, noch geen honderd.
Ja, zo veel min?
Dat ’s zésénséstig. Maar hoe komt u die dolheid in ’t zin?
Dat weet ik niet, Agnietje. Maar hy lykt van lyf, én léden
Zo nae men man zaliger, die ook zo mooij, én besneeden
Van tronie was, dat Héndrik myn altyd an hém dénken doet.
Want al was die maar een droogscheerders knécht, én een knoet,
Hy had lichchaams, én verstands genoeg om een vrouw te behaagen.
Maar geloof jy, dat jou die malle liefde wél zal slaagen?
Wél ja, toen ik myn man kreeg, was ik vyfénveertig jaar,
En hy pas twintig, sint ben ik weinig veranderd.
Dat is nu twintig jaar geleeden, én daarenboven
Was die maar je knécht; jy moet van een rykmans zoon gelooven
Dat die andere gedachten heeft, én wat jong begeert.
Maar myn goed is sédert wél de hiele hélft vermeerdt.
Laat zien, myn Kapitaal, oferékend de kwae schulden,
Is nou wél ruim hondert én séstig duizend gulden.
Daar uit ken veur hém vallen, wanneer hy me trouwt,
En ik te stérven kom, ten naesten by een Tonnegoud.
Want ’k zou hém ’t huuweliks kontrakt nae zyn zin laeten maaken,
En in zulken geleegenheid valt ’er wél wat te raaken.
Ik hoor je aan mét een open’ mond. Jy oude liê gelooft,
Dat de jonge luij zyn, als jyluij; én dat haar ’t hoofd
Niet hangt, als over schatten te zamelen, én te vergaaren;
Maar gy mist; laat hém liever métje dóchter paaren,
En geeft haar behoorlik goed meê, indienje hem wél bemint;
Want jy maakt kwade gissing, dat hy zo ontzind
Weezen zou, én een vrouw van zesénséstig jaaren trouwen.
Behalven dat moet jy jou reputasie in achting houwen.
Wat zouden de luiden niet zéggen, én al jou geslacht?
Hébt wat schaamt, én maak niet, dat élk een mét je lacht.
Ze moogen lachchen, die willen, ik zal altyd wél belétten,
Dat hy myn dóchter niet krygt.
Zo zyt gy dan niet om te zétten?
Neen nicht, al heel niet, ’t zy jy ’t goed vindt, óf kwaed.
’k Zou je évenwél raaden...
Hoor nicht, loop heen mét jou raed,
Daer ze die van doen hébben, én daer ze die begeeren.
Bén ik niet oud genoeg, dénk ik? óf zou ik van jou moeten leeren,
Wat ik doen, óf laeten zel? hoor nicht, ik hébje gezeid,
Hoe ik het gaeren had, waer ’t me zit, én waer ’t me leit.
Wil je me hélpen, hiel wél; wil je niet, pasjénsie;
Maer wil je me tégenstaen, zo houdje vry uit myn prezénsi;
Anders bén je me wéllekom; zie, dat ’s daer meê uit.
Daer komt jou vrijer an, jy waert ook gaeren de bruid,
En ’t staet myn zo vry, als jou. Nou ’k mag van je scheijen,
Je weet, wat ik je gezeid héb, lég ’et over mét je beijen.
GOeden dag, myn Engel, wat schort uw nicht, is ze kwaad?
Me dunkt schier, datze u mét een boos hoofd verlaat.
O; ’k moetje zo wat zéggen!
Maar laat my eerst eens spreeken,
Je zult zo ophooren. Daar zal sulken bommel uitbreeken.
Met myn niet minder, maar daar komt Héndrik gaan,
Hy komt wél te pas; ’t gaat hém voor alle and’ren aan.
’k BEn uw dienaar, Juffrouw Agniet. d’Uwe van gelyken
Kozyn Adriaan. Hoe sta je me beij zo aan te kyken?
Is ’t aan, óf af?
Slimmer, als af.
Waarom? hoe dat?
Je hébt jou leeven geen wonderlyker tyding gehad?
De myne is ongeloovfelik.
De myne buiten gedachten.
Jy geeft me duizend doodsteeken. Aij, doet me tóch niet wachten.
Wél jou liefstes moeder is op jou verliefd.
Die Totebél
Op myn verlieft! wat komt my over? óch, ’k dócht het wél,
Dat ’er iets schuilen moest, dat ik niet kon begrypen.
O hémel, wat raad?
Myn tyding zal je nóch wel anders nypen.
Kan my grooter ramp overkomen, kozyn Adriaan?