floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
Van weinig tyds. Gy kunt tyd kavelen, én keeren
Hier wéder, als....
Neen, neen, al lang genoeg mét Heeren,
En Grooten omgegaan. My walgt het hóf, ik vind
Hier langer lust, nóch rust.
Goed! loop maar aan de wind.
Vaart wél, verweende, én hoog verhévene Paleizen,
Vaart wel; wy zullen tót aan ’t énd der waereld reizen,
En hutjens aandoen, tót wy hérbérg vinden, daar
Men ieder ééns gebrék mooge in het openbaar
Bestraffen.
Die zult ge op de waereld niet beloopen.
Dan zy de Hémel ons verblyf, die staat ons open.
Vaar wél, bedurven Hóf, vaar wél; al de ongeneugd,
Die ’k in ’t vertrékken ly, is om Verstand, én Deugd.
Maar Gódsvrucht, dénkt gy hier nóch lang te blyven?
Mêvrouwen ....
Ho! men moet u, als de varkens, dryven;
Kom, kom, geen langer praat. Vertrékt, eer ik ’t u leer.
Vaar wél dan, Gódsvrucht.
Gaat in vréde.
Wél ik zweer,
Zo gy niet zwygt, én gaat....
Wy gaan; maar schuim der Guiten...
Ay Vleijery, gelei Mêvrouwen méê na buiten.
Heel gaaren, Ondeugd. Want, eer dat ik heur de poort
Voor ’t hoofd zie sluiten, bén ik niet gerust.
SCHYNHEILIGHEID in het kleed van Gódsvrucht, GOEDAARD, BEDRÓG, in schyn
						van Gemeenebést.
WÉl Goedaard,’k héb u daar een’ goede wyl vernomen;
Wat hapert ’er, dat gy niet by ons durfde komen?
Een’ graauw, die Vleijery my in ’t voorby gaan gaf.
’k Bad, dat ze Opréchtheid, én Réchtvaerdigheid zo straf,
Nóch onméêdoogend zou bejégenen in ’t bannen.
Maar ’t antwoord was; men weet mét wie zy saamen spannen
Tót ondergang van ’t Hóf, én Hófgezin. Hy sart
Des Konings tooren, die heur toont een gunstig hart.
Zo dat ik, om niet aangeklaagd, én valsch beloogen
Te worden, heur alleen geleid’de mét myne oogen;
En u niet naderde.
Ach, éléndig hóveling!
BEDRÓG voor Gemeenebést.
’k Zweeg méde, vreezende, óf ’t ons lichtlyk slimmer ging,
Zo ik heur voorsprak; want de Koning wil niet hooren
Iets tót heure onschuld; maar hy leent my nóch zyne ooren.
Dus moet ik zacht’lyk, én mét groote omzigtigheid
De dingen handelen by zyne Majesteit,
Om u wéêrom in gunst te bréngen.
Ondertusschen
Héb ik een middel om des Konings toorn te sussen
Bekomen van een vroom, én zeer Gódsdienstig man.
’t Is déze heilring; die hém aan de hand heeft, kan
Men zyn’ geneegenheid niet weig’ren, nóch hém haaten.
Heer Goedaard, steek die aan uw’ vinger, kan ’t niet baaten,
Het kan niet schaaden; ik zal maaken, dat zo dra
Ik zyne Majesteit te spreeken kom, hy na
U vraagen zal.
Gy moet die niet verborgen draagen;
Zy moet gezien zyn, zal zy iemands wélbehaagen
Tót ons verwékken.
Wélk een koostelyk juweel,
’t Is onwaerdeerlyk, zo volstrékt is’t, én zo éêl;
Schoon ’t die vérborgen’ kracht ontbeerde. Wat belooning,
O Gódsvrucht...
Gaat wat aan een’ zyde, ik zie de Koning
Mét Réênvanstaat. Misschien doet hy u roepen, hou
U vaardig.
BEDRÓG in schyn van Gemeenebest, VERSTAND, EIGENBAAT in schyn van
						Rédenvanstaat, ARGLISTIGHEID in schyn van Staatkunde, KWAADAARD.
NEen, ik wraak uw’ tégenstandt, Mévrouw.
’t Is myne pligt; ik hoop, ’t zal in uw’ geest geen tooren
Verwékken, omdat ik die waarneem na behooren.
’k Bén Koning.
Maar gy zyt ook Ridder, én begeert
Niets onréchtvaerdigs.
’t Bloed der Koningen onteert,
Nóch smét.
Wy weeten’t; maar wy weeten ook, wat léssen
De kuischeid geeft aan hoog verhévene Prinséssen:
’t Geen minderen verhéft, is heur vaak groote schand.
Mêvrouw, ’t is al te vér gekomen mét myn’ brand;
Gy moet ze uitdooven, want, zo zy in haat verkeerde,
Licht, dat die féller, als myn’ liefde, my verheerde.
Gun, dat ik oorlóf neem van uwe Majesteit,
O Koning.
Hoe! een Vórst van zulk eene achtbaarheid,
Als gy zyt, tégenstand by eene vrouw te vinden?
’t Schynt my een kluwen, dat onmooglyk is te ontwinden.
Het moet geen vrouw zyn, maar een monsterdier, een’ pést
Van ’t ménschelyk geslacht.
XIV. TOONEEL.
VERSTAND, KWAADAARD, BEDRÓG in schyn van Gemeenebést.
WAt bréngt Gemeenebést?
O Vórst, ik kom om u de meining van uw’ Staaten
Bekénd te maaken.
Hébt gy hén by één gelaaten?
Ja, én voor ’t scheiden wordt uw antwoord afgewacht.
Wat slaat men voor?
Men heeft in ’t oog de groote magt
Van Goedaard, spruitende uit de gunst der Koninginne,
En meent, dat ze alle beide (ó Vórst, neem ’t op in minne)
Uw koninklyk gezag misbruiken niet alleen;
Maar dat ontluist’ren, én verachten, én vertreên.
Ik kén me onschuldig, dat het zo lang is verzweegen.
En ik, mét langer stil te zwygen, zondig tégen
Myn Staatampt. My raakt al, wat u, myn Koning, raakt,
Sint dat gy my tót uw vertrouwling hébt gemaakt.
Daar wordt gezégd, dóch ’t zal licht maar vermoeden weezen,
En ik geloof ’t niet, maar een’ schaduw is te vreezen
In zulke zaaken....
Spreek, wat zégt men, zwyg me niets.
Dat die vertrouwlykheid van Deugd mét Goedaard iets
Oneerlyks inheeft, ja dat meer is; maar zeer zwaarlyk
Kan’t waar zyn, ik geloof ’t geensins, ook is ’t gevaarlyk
Iets te openbaaren, dat men niet bewyzen kan:
Maar Goedaard, zégt men, draagt de trouwring, die ge, als man,
Hébt op uw’ trouwdag aan de Koningin geschonken,
Aan zyne vinger, én gaat daar in ’t hóf méê pronken:
Het zy ’t een onderpand verstrék van beider min,
Of ander inzicht hébbe, ik steek my daar niet in.
’t Is te onwaarschynlyk.
Zou die schélm my zo beloonen,
En in myn eigen hóf my zo baldaadig hoonen?
Ga, Kwaadaard, haal, én bréng hem hier. ’k Moet weeten, óf
Het waar is.
’k Héb hém in de groote zaal van ’t hóf
Hier néffens straks gezien.
Ik zal den boef wél vinden.
Wat schaamteloosheid durft die schélm zich onderwinden?
De gunst der Koningin, daar hy zich op vertrouwt,
Maakt lichtlyk, dat hy zo vermeetel is, én stout.
XV. TOONEEL.
GOEDAARD, VERSTAND, KWAADAARD, BEDRÓG in schyn van Gemeenebest.
IK kom op uw bevél, én u mét één ootmoedig
Voor de eer bedanken, Vórst, dat gy my wéêr zo goedig
Uw’ tégenwoordigheid vergunt.
,,’t Is al te waar!
,, ’k Zie ’t voor myne oogen,’k word beschémpt in ’t openbaar,
Gemeenebést.
Myn Vórst.
Dat in een’ diepe kérker
Wérde opgeslooten die ondankbaare bewérker
Van all’myne oneer; maar hy stélle u eerst het pand
Van myn’ verleide Deugds oneerlykheid ter hand.
De Koning scheidt in toorn, ach! wat zal ’t worden, Góden?
Dat gy my overgeeft die ring, wordt u gebóden.
Benydt my iemand licht dat ik die schat bezit?
Nu geef die, én blyf myn gevangen.
Ach! wat’s dit?
Ik uw gevangen?
Ja, ’t is niet te wéderstreeven;
De Koning heeft daar toe zo straks ’t bevél gegeeven.
Gy Kwaadaard, vólg de last van zyne Majesteit.
Ik méde, op myne onnozelheid
Vertrouwende: vaar wél.
Zyt gy niet straffens waerdig;
Verban vry alle vrees; de Koning is réchtvaerdig.
,, Dat zulke onnozel zyn, blykt klaar; zy weeten nóch
,,Niet half de kunstige schérmslagen van Bedróg.
WAakt éndlyk op, bedwélmde zinnen,
Proeft éénmaal ook ’t vermaak der jonkheid; acht niet meer
De wét van al te stréng eene eer,
Die u misgunt de zoetheid van het minnen.
Verzwindt, gedaantens, die, de geest
Verbyst’rende, ons maakt in de droom bevreesd;
Inbeeldingen, verzwindt, vliegt heenen;
Want my is mét myn’ Zon verscheenen
Het hélderst’ licht, de schoonste dag,
Waar in ik volle weelde, én wéllust hoopen mag.
Gy hébt my lang genoeg bedroogen,
Verleidend lichtgeloof; wég valsche, én yd’le schyn,
’k Wil langer niet geblinddoekt zyn,
Ik ruk in ’t énde uw’ sluijers van myne oogen.
Het is maar ongegronde schroom,
Al ’t koninklyk betaamen, schaduw, droom.
DEUGD, WIL.
GY weet, Infante, ik héb u ménigmaal gebéden
Met vriendschap, dat gy die gemeenzaamheid mét Réden-
Vanstaat besnoeijen zoudt, én ’t zélfde bid ik nóch,
Of liever ik gebie ’t.
Om wélk eene oorzaak tóch?
Dat Deugd haar’ tégenzin déswégen u doet blyken,
Zy u genoeg.
Ik zal niet van dat opzét wyken,
Ten zy gy rédenen van grooter nadruk geeft.
Is ’t Wil ontschooten, dat ik Deugd bén? Góden! heeft
Men haar van haare pligt ook weeten te verleiden!
Acht zy myn’ smaak niet meer!
WIL.*
De smaaken zyn verscheiden;
En dwaaslyk is ’t gedaan daar over rédenstryd
Te voeren.
Waart gy uw’ verdurven’ smaak maar kwyt,
En waare uw’ tong door een’ vergalde drift niet drooger,
Gy zoudt die heete dorst.....
Houd’ Koningin, niet hooger.
Die tytel doet u nóch gedénken aan ’t ontzig,
Dat gy my schuldig zyt.
U blyve leevendig,
En diep geprént in uwe ondankbaare gedachten,
Hoe gy my zyt verpligt; hoe hoog gy my moet achten.
Gy weet, hoe’t Noodlot troon, én kroon, én sépterstaf
Van ’t Eiland Vrijekeur geheel, én aallyk gaf
Aan my alleen, aan my, die bén dat groot vermoogen
Der ziele; én hoe ik myn gebied, helaas! bedroogen
Door uw’ pluimstrykery, gaf over aan Verstand.
’t Is waar, het Noodlót gaf de staf in uwe hand;
Maar om die mét de raad van myn gemaal, uw’ broeder,
Te zwaaijen. Gy deedt nooit voorzigtiger, nóch vroeder,
Nóch édelmoediger, dan die beroemde daad.
’t Was groote éénvoudigheid. Hoe na zou Wil haar’ staat*
Niet zélve, zo’t haar luste, én na haar wélbehaagen
Gebieden, zonder juist Verstand om raad te vraagen.
’k Bekén, gy kunt; Maar hoe? Wat zoudt gy weezen, Wil?
Een’ blinde hartstógt; gy zoudt hóllen, óf stondt stil,
Nadat een’ dolle drift u inblies, óf verleid’de;
Zo u Verstand niet van de beesten onderscheid’de.
Misbruikt ge, mét my zo te hand’len, myn geduld
Dus vérre, ontaarde Deugd? érként ge dus uw’ schuld?
Ik véste u op de troon, waar in gy zyt gezeeten;
Gy hébt het my alleen, my hébt gy ’t dank te weeten,
Dat ik u Egemaal Verstand tót Koning, én
U héb tót Koningin gemaakt.
Zwyg stil. Ik bén
Dit wryten moede, én mogt in grooter toorn ontsteeken;
Vertrék daarom, tót gy bezaadigder leert spreeken.
Wél, dwinglandin, ’k vertrék; Maar dénkt ’er op; ik zal
U, die ik héb verhoogd, wéêr bréngen tót uw’ val.
IK zie, van waar dit komt; de zwakhéên, én de pynen
Des hoofds gemeenlyk doen all’ de and’re léden kwynen.
Maar ’k zal gemak’lyk haar geneezen, als Verstand
Door Gódsvruchts hulp zyn’ min tót Rêênvanstaat verbant.
Onlydlyk hartzeer, bange zuchten,
Wilt dan, wilt vérre van my vluchten;
Keer wéder in myn hart, voorleeden’ blydschap, kom,
Keer haastig wéder; want Verstand keert wéderom.
De droefheid kan geen plaats meer in myn hart bekomen:
’k Sluit alle toegang aan de druk,
Zo is myn’ ziel reeds ingenomen
Mét zék’re hoop van dat gewénscht geluk.
Neen, neen, geen tovery heeft zulk een groot vermoogen;
Dat zy door ’t vleijen van een’ vróuw
Benév’len zou myns liefsten oogen.
Verstand bewaart my nóch zyne oude trouw.
De brandende yver van uw’ gódsdienst, én gebéden,
O bovenménschelyke ziel,
Zyn de eenige oorzaak, dat licht héden
Nóch omzwaaij neemt myns noodlóts wankel wiel.
Keer haastig wédér; want Verstand keert wéderom.
DEUGD, KWAADAARD, ONDEUGD beide mét een toegedekt békken in de
						hand.
’k WOrd van den Koning, uw gemaal, aan u gezonden,
O Koningin.
Gy hébt u zélf dan wéêr gevonden,
Verstand, gy dénkt dan nóch aan my!
Voorzéker; meer
Als gy vertrouwen zoudt.
En tót een blyk, hoe téér
Hy u altyd beminde....
Een’ wyl misschien geleeden.
En hoe hy daar in blyft volstandig tót op héden...
Aanbidlyke Egemaal, leeft nóch die zuiv’re vlam
Tót Deugd in uwe ziel, daar ze eerst haare oorspronk nam?
Ja, déze gift, die ik u bréng van zynent wégen,
Verstrék het zéker pand, hoe hy u is geneegen.
Dat my de Hémel heeft verhoord in ’t énde om u,
En uw’ verdiensten, myn’ vrindin, bevind ik nu.
Myne ondergang, waar op de hélsche geesten boud’den,
Hébt gy belét, én uw’ belóften trouw gehouden,
O Gódsvrucht. Geef de gaaf, geef hier het onderpand
Van liefde, én trouw, op nieuw herbooren in Verstand,
Daar Deugd schier t’éénemaal van scheen te zyn verlaaten.
,, Ja, wist zy, wat het was, zy zou wél anders praaten.
Maar wat wéêrhoudt myn’ hand! zy beeft in ’t opendoen,
’t Hart klópt me in ’t lyf, ik schrik: wég ongegrond vermoên,
Bedwing u, stoute tong; de eerbiede baart dat schroomen.
Wat kan ’er, ô Verstand, van uwent wégen komen,
Dat ik, als gy my lieft, eerbiedig niet ontfang?
Maar wat beschouw ik! ach! wat wordt het hart my bang.
Wat doodelyk een’ gift! hoe schriklyk een’ vertooning!
Vat aan; ’t is tallerwaerdst geschénk, dat u de Koning
Kan zénden.
Zég, wat dit doorstoken hart beduit?
Dat hart hébt gy altyd bemind.
Lég’t klaarer uit,
’k Versta ’t niet.
’k Héb ’t nóchtans zodaanig u beschreeven,
En mét zyn’ vérwen zo nét afgeschilderd, éven
Of ’t Goedaards hart was.
Hoe, drijft gy mét my de spót?*
O neen, ’k volvoer alleen het koninklyk gebód,
Die ’t zo te zéggen my wél duid’lyk heeft bevolen;
Opdat misschien dit hart u niet en wérde ontstoolen
Van uw’ méêminnaarés, geeft hy ’t in uwe magt,
Om u te toonen, dat hy nérgens meer na tracht,
Als dat gy nimmer zoudt dat zoet genót ontbeeren.
Aanvaerd het dan. Wat kunt gy meer van hém begeeren.
By al myn’ rampen voegt die wreede nóch de hoon
Van eer-, én trouwloosheid! wat hoor ik, goede Góôn!
De ontrouwe wil dan, dat men my zal schuldig achten
In zyne plaats, om voor te komen myne klagten;
Hy denkt, óch arm! op Deugd te laaden hét gewigt
Van zyne zonden, opdat hy zyn’ schuld verlicht’!
Wat nood waar ’t, ô Verstand, stond u niet meer te duchten
Voor Réênvanstaat, én voor haar’ wrange onfeilb’re vruchten.
Niet anders valt het uit, daar zy haar’ voeten zét;
Als dat ze eerst lief koost, én allénskens geeft de wét.
O édelmoedig hart, dit loon was u beschooren
Voor uw’ getrouwe raad; gy gingt alleen verlooren,
En zyt vermoord om uw’ ronduitheid door de haat,
Daar over hévig opgevat door Réênvanstaat.
O hart, nu ziet men u van binnen door uw’ wonden,
Die deerlyk gaapende onze onnozelheid tót monden,
En tuigen strékken.
Ik geloof niet, dat hy aan
U dénkt, óf ééne van uw’ klagten kan verstaan;
Gy stort ze in de open’ lucht; want zyne ziel, na ’k réken,
Is vér van hier, daar ’t haar bét veilig scheen, geweeken.
’t Is waar; een schélmsche hand bragt hém moorddaadig om.
O klaag niet; eer gy ’t dénkt, heet hy u wéllekom.
De Koning, weetende u verlangen, én bewoogen
Geheellyk over u mét innig médedoogen,
Zéndt u de midd’len, dat gy hém bezoeken kunt;
Van déze twé wordt één’ te kiezen u vergund.
Bey zyn zy kort, om u daar heenen te geleiden.
Om onze élendigheên te ontworst’len, zyn verscheiden’,
En korte wégen uit te vinden door de dood.
Wat zoude ik, arme Deugd, nadien myn échtgenoot
Die snoode Réênvanstaat heeft op de troon verhéven
In myne plaats, helaas! wat zoude ik doen in ’t leeven?
Nadat ge, ô Goedaard, zyt door ’s Konings last gedood;
En beide Opréchtheid, én Réchtvaerdigheid, ontbloot
Van staat, zyn uit het hóf in ballingschap verdreeven;
Wat zoude ik, arme Deugd, wat zoude ik doen in ’t leeven?
Wélaan, myne oogen, sluit u dan voor eeuwig toe,
Gy waart al lang ’t gezigt der góddeloosheid moê.
En gy, vergif, gy zult het tégengift verstrékken
Van meerd’re rampen. Geef.
,,De droes! het is geen gékken:
,,Zy lapt het in. Hou aan, ’t is lékker; louter, veeg,
Al is ’t een taije teug: wat zo! ’t is schoontjes leeg.
Daar is volbragt, het geen zyn’ Majesteit begeerde.
Ga, zég hém, Kwaadaard, hoe ik zyn’ bevélen eerde,
En nakwam; zég hém, schoon hy my veracht, én haat,
Dat ik gewillig stérf, omdat hy ’t zo verstaat;
Ay zég hém, dat my niets bedroeft in myn verscheiden,
Als dat hy zich door Réênvanstaat zo laat verleiden,
En overstélpt blyft van haar’ liefde; zég hém tóch,
Indien hy nimmermeer aan Deugd wil dénken, nóch
Aan haar’ geneegenheid, dat hy ten minsten weete,
Dat hy Verstand is, én zichzélven niet vergeete;
Zég hém daarnévens....
Myn geheugen is zo zwak,
Dat al de praatjens, die men my verhaalt, zo strak
Wéêr schieten uit het hoofd. Ik zal alleenlyk zéggen,
Dat gy’t vergif naamt, én hoe hier de zaaken léggen;
Ik héb géen and’re last van zyne Majesteit.
Gy Ondeugd, vólg, zo haast, als zy ’t heeft afgeleid,
En boodschap ’t ov’rige.
Ach! gy wacht maar na myn stérven,
Verleid Verstand, eer gy uw’ lusten kunt verwérven;
Omdat ik die belét, is licht myne ondergang
Bestémd. Barbaarsche styl, die nérgens gaat in zwang,
Dan daar men Réênvanstaat het oor leent? Maar myn’ krachten
Vermind’ren; ’k voel de dood, daar ’t al na schynt te wachten.
’t Vergift neemt overhand.
SCHYNHEILIGHEID, DEUGD, ONDEUGD.
HElaas! wat droever maar
Ontfang ik, Koningin?
Ach! Gódtsvrucht, zyt gy daar?
Hier ziet ge de uitslag van uw’ spélling; myne plaagen
Ziet ge eindlyk einden mét het eind van myne dagen.
De hëlsche geest, eer die verjaagd is, fél op my
Gebeeten, heeft nóch eerst haar’ dulle razerny
In’t wérk gestéld.
Heeft dan de tovery genomen
Die uitslag? door wat wég is zy zo vér gekomen?
Wie kan het weeten? maar het koninklyk besluit
Stémde in myn’ dood, vrindin, ’t gift voert het ov’rige uit.
O wreedheid!
Zo gebeurt het dikwils, dat onschuldig
Zélfs de alleronbevlékste onnozelheid geduldig
Moet bukken onder ’t zwaerd, én tót eene ófferhand
Der vuilste tógten strékt.
SCHYNHEIL.IGHEID.
O grouwel, zonde, én schand!
Waarom, helaas! waarom mag ik voor u niet stérven?
Ach Deugd, ach mogt myn’ dood u leven maar verwérven!
’k Bezwyk; ’t laatste oogenblik myns leevens nadert hard.
Deugd uit de waereld; ach wat droefheid! ach wat smart!
Vertroost u, ’k stérf; én word verlóst uit al myn lyden.
Zy stérft! ô yzere eeuw! ó góddelooze tyden!
De dag wordt donker; ’k geef de geest, het is gedaan.
Ze is dood; kom laat ons daar een gangetjen op gaan.
Schynheiligheid, kom, kom. Ik zal een deuntje zingen,
Je plagt mét my wéleer ééns in de bogt te springen.
Zie na myn kleed niet, ’k bén zo licht nóch, als de wind.
Maar kén ik ’t dansje?
Wat vois is ’t?
Als ’t begint.
Hei, sa, wakker, zyn we vrolyk;
Deugd is dood, die houte molyk,
Die bedilster van de jeugd,
Die benydster van de vreugd;
Hoe doortrapt zy was, én olyk,
Ze is ’er onder: weest verheugd.
Hei, morsdood, én kout is Deugd.
VLEIJERY, SCHYNHEILIGHEID, ONDEUGD.
ZO vrolyk niet. ’t Is nóch geen tyd van kwinkeleeren,
En dansen.
Deugd is dood, wat drommel kan ons deeren?
Schuif ééns ’t górdyn op.
Wél, daar is een béd gespreid.
Dat wacht na Eigenbaat mét zyne Majesteit.
De Koning, die nóch vast hém meent een’ vrouw te weezen,
Wil zonder tydverzuim (dit doet ons ’t slimste vreezen)
De vruchten plukken van zyn’ min op déze koets.
En onze Vórst heeft zyn verzoek, zo ’t schynt, goedsmoeds,
Maar zédig toegestaan, zo dra hy zich ontslagen
Zal vinden van zyne écht mét Deugd, én zy haar’ dagen
Geëindigd heeft. Hy wacht uw’ komst sléchts, Ondeugd, om
Zich zélven weduwnaar te zien, én Bruidegom.
Na Kwaadaards boodschap was zy toen op haar verscheiden;
En hy had u belast niet langer daar te beiden,
Dan tót de laatste snik gegeeven was.
Hier ziet het laelyk uit, hier krygen we de boes;
Bevindt Verstand, dat hém myn Heer niet kan geryven.
Doe maar uw’ boodschap, laat my dat bevolen blyven.
Zo spytig. Mag ik niet een beetje weeten. Ik
Vaar méê in ’t schip, ’k waag ook myn lyf.
Wél, zyt goed schik.
Ik zal ’t u zéggen, hoor: Verstand is aangezéten
Mét Eigenbaat alleen; én ik héb onder ’t eeten
Alleen hén opgepast; het zy zyn’ Majesteit
Zyn’ min verhand’len wilde in volle vrijigheid;
Het zy hy lichtlyk wilde ontveinzen voor élks oogen,
Dat hy om ’t sneuvelen van Deugd mét médedoogen
Geraakt was, óf berouw. Altyd, het was voorzien
Van Eigenbaat, die me iets liet geeven, én gebiên
In zyne wyn te doen, als ik hém in zou schénken;
Gelyk ik’t héb volbragt.
Ho ho, ik kan wél dénken,
Wat dat geweest is.
Gy zoudt dat juist raaden.
Wis
Zoude ik het raaden; ’k wéd, het geest van domheid is.
Hébt gy ’t niet van Mêvrouw Arglistigheid ontfangen?
En was ’t niet pimpelpaers?
Ja, Ondeugd.
’k Laat me hangen,
’t Is geest van domheid; was ’t niet in een flésje, dik,
En smaakeloos?
Zo was ’t, én ’t kleurde weinig.
Héb ’t hélpen maaken, nadat ik ’t resépt uit boeken,
In Mosambieksche taal beschreeven, héb gaan zoeken;
Maar ’k bén nieuwsgierig, óf ’t zyne oude wérking doet.
Voorzéker; Want Verstand begon te sluim’ren.
Wanneer men op die wys Verstand in slaap kan krygen,
Wat is ’t daar Eigenbaat niet na zal moogen stygen.
Nu, Ondeugd, ga. Gy wordt verwacht.
Gaat gy niet méê?
Ik moet zyn’ Majesteit verbeiden hier ter stéê,
Om zyne onrustige, én verbysterde gedachten
Door ’t speelen op de luit te streelen onder ’t wachten.
Ga haastig dan, opdat een onvermoed belét
Onze aanslag niet verbródde, óf vér ten acht’ren zétt’.
Ik vlieg; daar komt de Infante.
O Góôn! wat zal men zéggen?
’t Bést, dat men heeft geleerd.
WIL, ARGLISTIGHEID, SCHYNHEILIGHED, VLEIJERY.
ZIe ik daar Deugd niet léggen?
Ach hémel! is zy dood?
Ja, door des Konings last.
SCHYNHEILIGHIED.
Ik weet het niet; én minder nóch, óf’t past,
Al ben ik naauw aan Deugd door veele gunst verbonden,
Dat wy des Koninks wil navórschen, én doorgronden.
Het is gelooflijk, dat zo wys een Koning, als
Verstand, haar niet, dan zeer réchtvaerdig, heeft om hals
Doen bréngen.
Zy begon zich zo veel in te beelden,
Dat haar’ manieren my, én’t gantsche hóf verveelden.
Verstand vélt nimmermeer uit toorn, óf ongeduld
Een vonnis: zy zal niet gestraft zyn zonder schuld.
Men bréng haar wég.
Mêvrouw, ik zal de laatste pligten
By’t lyk gódsdienstelyk afléggen, én verrichten.
Maar mag men op ’t gerucht, ’t geen zich alom verspreidt,
Staat maaken, Vleijery, dat zyne Majesteit
Van meining is met Réênvanstaat in écht te treeden,
En haar in plaats van Deugd de troon te doen bekleeden.
’t Is wél zyn’ meining; maar hoe kan Heer Eigenbaat,
Die maar alleen den naam gebruikt van Réênvanstaat,
Vermomd, gelyk gy weet, in Vrouwelyke klêeren,
Den Vórste zyn te wil.
Zo’t énkelyk ’t begeeren
Des Koninks is, én dat hy daar méê voort wil gaan?
Hébt gy dat noodbesluit dan niet uit hém verstaan?
O neen, de Koningin versteurde ons, toen hy my éven
Had iets van groot belang te zéggen aangehéven.
Hy heeft beloofd zich zélf te ontdékken.
Zo ik daar door de vrucht van myn verlangen pluk.
Was dat die blyde maar, die gy me zélf woudt bréngen,
Myn afgód.
Zal de Vórst uw huuwlyk wél gehéngen?
Die, uit de hévigheid van zyne, myne pyn
Kan vatten, zou die niet mét my méédoogend zyn?
Zyn’ liefde onschuldigt my. Waarom zou hy ’t belétten?
Waarom zich tégen myn geluk, én blydschap zétten,
Nu hy zyn oogwit tóch niet tréffen kan?
Mêvrouw,
’t Geluk schynt my zo groot te zyn, dat ik ’t mistrouw.
Maar ik héb last u aan te zéggen, dat ge uw’ kamer
Bewaaren zoudt, opdat Heer Eigenbaat bekwaamer
’t Werk vórdere, óf hy licht uw byzyn noodig had.
Ook dat gy blindelings invólgen zoudt al, wat
Men u uit zyne naam mogt aandoen, óf gebieden.
Al, wat myn’ Zielzon my wil heeten, zal geschieden.
Vertrék dan, ’t is hoog tyd.
’k Ga, vol verlangen, heen,
En wacht mét ongeduld na de uitslag.
Nu met één
Het overig’ volbragt, hoe ligt gy daar, én prévelt,
Als óf ’t u érnstig ginge aan ’t hart.
Me dunkt, gy révelt.
Wy moeten immers zo wat om wélstaans wil doen.
Maar alles heeft zyn’ tyd; nu dient gy u te spoên,
Om ’t hart te winnen van de Zinnen, onderzaaten
Van ’t Eiland Vrijekeur, opdat zy, uitgelaaten
Van Vreugd, den nieuwen Heer begroeten in ’t gebied.
Daar komt de Koning. Ga.
Mistrouw u myner niet.
VERSTAND, VLEIJERY.
BEn ik betoverd? laat Verstand zich dan verrukken
Door heete driften....
Vórst, gy zult de vrucht haast plukken
Van uwe liefde; ay klaag niet, als van minnepyn;
Zo kunt ge haast getroost, én licht geneezen zyn.
Hélp my dan, Vleijery, die dampige gedachten
Verbannen, zing, én speel, terwyl ik af moet wachten
Het aarz’lend oogenblik dier duurgekófte lust,
Helaas! nu toon uw’ kunst, ik lég my wat te rust
VLEIJERY zingt, én speelt.
Verbaazing der Natuur, schoonst maaksel op der aarde,
Dat ’s Almagts wonderbaare hand*
In ’t Lichaam schiep, zélfs eer de moeder ’t baarde,
Groot, kunstig ménschelyk Verstand;
Gy ziet hier alles néêrgeboogen
Voor uw onmeetelyk vermoogen,
Als voor een’ Góddelyke geest;
Gy ziet eerbiedig, én bevreesd,
Als slaaven, zich voor u op ’t minste wénken buigen
All’ de Eleménten, én van uwe magt getuigen.
Wat wordt my’t hart verkwikt door de aangenaame klank
Dier woorden, ondersteund van spél, én maatgezank.
Gy, die de lucht in hólle buizen
Van brommend koper, én van hélder tin besluit,
Doet die daar wéder uit verhuizen
Tót in onze ooren mét een liefelyk geluid.
Gy, die het vuur houdt opgeslooten
In énge paalen van eene onderaardsche myn,
Of yzer, óf metaal, van binnen hól gegooten,
Nabootsende in een’ schrikkelyke schyn
’t Gewéld van bliksem, én van donder,
Maakt stéden gansch tót puin, wérpt bérgen’t bovenste onder.
Myn hart wordt overstélpt van wéllust door het oor;
Myn’ Ziel verhuist mét al myn zinnen in ’t gehoor.
Door u, door u alleen zyn de ongemeeten’ streeken
Der vlakke Zéên, én romp’lige aard
Te sluiten in een’ kleine kaart,
Die gy door wond’re kracht leert tót onze oogen spreeken
Zo duidelyk, zo klaar, én kort;
Dat zonder zeilen, zonder roeijen,
Of zonder voeten te vermoeijen
Rivier, gebérgte, én land, én strand bezigtigd wordt.
De Hém’len zélf heeft uw doorsleepen