floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
Nu heeft hy my verkeert getroffen, en vermoort.
Door duyzent dooden; want die my behaaghde in 't leven
Is wegh, en ik, helaas! aan laager wal gedreven.
Bespeur, maar al te spa, hoe dat ik op een klip
Gestrant, in d'haaven moet verzinken met mijn schip;
Want hoop tot uytkomst is my t' eenemaal benoomen.
Helaas! hoe zal ik nu mijn droefheyt best betoomen?
Mijn lijden is te zwaar, Endimion vermoort!
Ik vind geen hulp: maar gy, vaar met uw reeden voort.
Zo haast Endimion het vonnis was gegeven,
Dat hy, door afgunst, wiert in ballingschap verdreven,
En dat zijn liefde alleen hier van de reeden was,
Begaf hy zich verheugt in 't Bos; om, op dit pas
Met my verzelt, u noch voor 't laatste eens aantebidden
Voor 't bloem-altaar, dat by gestelt had in het midden
Van 't dal, vernoegt dat hem om uwent wil dit leet
Geschiede, waar in hy zich zo manmoedigh queet;
Hy achte geen gevaar, noch 't naken van zijn plaagen:
Uw gunst kon al de vrees zo uyt zijn boezem jaagen,
Gelijk de wint het stof verdrijft, en 't nat dat bruyst,
En zich beweegt zo lang de minste wint noch ruyst;
Ia 't scheen of al 't gevaar zijn ziel niet eens ontroerde.
Apollo, die door nijt en afgunst op hem loerde,
Bezag met spijt, hoe hy, zo onverschrikt en trots,
Zich in dit nootgeval dorst toonen als een rots,
Die voor een hemelstorm onmooglijk kan bezwijken:
Dies liet by hem zijn lang verburgen afgunst blijken,
En quam op zijn karos, door d'Uuren reê gemaakt,
Met Paarden die het licht uytblaazen; en genaakt
Al laager, mikkende op zijn borst met felle schichten;
Endimion, die voor dit groot gevaar niet swichten,
Riep onverzet, kom aan Apollo, en doorstoot
Dees borst, want mijn triomf blijft echter even groot;
Ik heb, in spijt van u, Dianaas gunst verkreegen,
En schoon ik sterf, 'k geniet nochtans een dubble zeege.
Dit woort was niet volbrocht, of hy gewont: ik schrik,
Wanneer ik dit herdenk, op yder oogenblik.
Endimion, kon u mijn gunst zo hoog verheffen,
Dat u al treffende zijn piilen nimmer treffen?
Roem waarde, heb ik u zo hoog gevoert, en kon
Ik u niet hoeden voor het woeden van de Zon?
Waar aan ontbreekt het? ach! ik heb de Gooden tegen
In mijne Min; wat kan mijn lijden overwegen?
Vervloekte Broeder, kom, en tref Diana meê,
Verzacht mijn lijden, en voldoe deez' leste beê.
Hoe kon zijn afgunst zo Endimion verkorten,
En 't altewaardig bloet op deze bergen storten?
Zo dra hy was gewont, ontfing by andermaal
Een schicht, die hem de borst ontsloot, waar uyt een straal
Van bloet quam stroomen, die het Aardrijk heel bevlekte.
Ik stond verbaast, mits dit gevaar geen vrees verwekte
In uw Endimion; want hy riep, heel vernoegt,
Lof zy Apol, die my dit leet heeft toegevoegt,
Doordien het heerlijk is voor een Goddin te sneuvlen.
Wees mijn getuygen dan, o Lathmus! en ghy heuvlen
Die ik zo menighmaal betreeden heb, getuyght,
Dat, stervende, dit hart noch voor Diana buyght.
De Zon, ontsteeken dooreen vuur van felle tooren,
Vergramde, en wiert in 't eyndt verwoeder door het hooren
Van zulk een moedigheyt; dies schoot hy schicht op schicht,
Bedekt' hem met een wolk, en vloogh uyt ons gezicht.
Midlerwijl dat ik zijn lot beklaaghde,
En 't droevigh ongeval, genaakten ons de Maaghden
En Harders uyt het Bos, bedroeft door dit te zien;
Zy waaren elk gereet, om ons haar hulp te biên,
En plukten kruyden, tot genezing voor zijn wonden.
Maar al vergeefs: hy wierd helaas! al kout bevonden.
Chreseide, Oriane, en schoone Alcete, en Armion,
Ontzetten haar van schrik; elk riep, Endimion!
Om vast te weten of uw Minnaar noch moght leven.
Maar ach! de pijl was hem te diep in 't hart gedreeven;
Hy gaf geen antwoort meer, en lagh gants roereloos.
Toen stonden wy door schrik beknelt, een ruyme poos,
En treurden om het lijk; maar ik, om vast te weten
Of hy verscheiden was, heb my toen zo gequeeten
Gelijk een vriendt betaamt: ik nam hem op, bezwoer
Hem in uw naam, 't geen hem met kracht in d'ooren voer,
Hy opent op uw naam zijn halfgesturven oogen,
En sprak, ach! Cephalus, ach! is 't in uw vermoogen,
Zo ga na mijn Goddin, en zegh haar, dat ik meer
Geluk geniet, als ik oit van haar gunst begeer:
Ik zal in Plutos Rijk met zeege triomfeeren.
Toen zweegh hy, en de Door begon hem t' overheeren;
Hy zuchte voor het laatste, en gaf hier meê de geest.
Ach! trouwe Minnaar, is uw eind zo braaf geweest?
En had de Liefde in u op 't laatst noch zulk vermoogen?
Ay laat ik voor het lest mijn Harder noch beoogen,
Mijn hart verlangt, en schrikt, voor 't aanzien van dien Helt.
Kom volg.
Hier wort het Lichaam van Endimion, dat van Apollo doorschooten is, by
						een schoon Bloem-altaar, daar het heelt van Diana opstaat, vertoont; omringt
						van een Rey Harders en Nimfen.
Cephalus. Pallas. Diana. De Nacht. Rey van Harders en Nimfen.
DAar leyt het lijk, te droevig neêrgevelt,
Omringt van Reyen, die zijn ondergang betreuren.
O droevig Treurspel! ach! most u dit lot gebeuren?
Ach! ach! moet ik u zo mishandelt door de Zon
Zy knielt by 't doode Lichaam.
Ontmoeten? ach! mijn Lief, en waarde Endimion,
Zijt gy door Broeders haat zo deerlijk omgekoomen?
Och! zie my noch eens aan, en wilt voor my niet schroomen;
Het is Diana die u smeekt: maar 't is om niet,
Hy is al doot, en ik leg midden in 't verdriet
Gedompelt; ach! waar zal mijn ziel noch uytkomst vinden?
O Jupiter! zo gy Diana oit beminde,
Zy rijst op.
Zo straf het wreet gewelt haat Minnaar aangedaan;
Of zijt gy meê, gelijk Apollo, op Diaan
Afgunstigh, en kan ik mijn Vader niet bekooren?
Zo is het bidden om mijn wraak geheel verlooren.
Ik neem dan tot de Vorst van 't naar gewest mijn wijk.
Kom aan, o waarde Nacht, en daal na 't duyster Rijk
Daar gy als een Goddin alleen wort aangebeeden;
Ontdek hem 't lijden dat Diana heeft geleeden,
En bid hem, dat hy my mijn Harder wedergeeft:
Zo ik hem derven moet, heb ik te lang geleeft.
Ik zou dit groot verzoek van hem vergeefs begeeren
Die eens gesturven is kan nimmer wederkeeren.
Nochtans kon deze gunst aan Orpheus Wel geschiên,
Had hy, op 't hoog bevel, in 't lest niet omgezien:
En kont gy deze gunst niet by dien Godt verkrijgen;
Wel aan, ik ben gereet, om zelver neêr te stijgen
In dat bezwalkte Rijk, daar nimmermeer den dagh
Gescheenen heeft, om door mijn jammerlijk geklagh,
De naare schimmen met mijn tranen te beweegen:
En krijg ik dan haar gunst, ik heb genoeg verkreegen.
Merkuur. Diana. Rey van Nimsen. De Nacht. Cephalus. Pallas.
MYn Zuster, ay! betoom u jammerlijk geklagh,
Bezadig u, schep moet, indien het wezen magh.
Komt gy my troosten in mijn onverwinlijk lijden,
Daar gy mijn Harder door uw voorzorg kost bevrijden!
Ik dacht dat gy mijn beê vry beter ga zoudt slaan.
Nu is mijn Minnaar doot, en ik, helaas {problem} begaan
Om zijn verlies, kan nu niet anders doen als klagen:
O pijn! o hartsverdriet! o ongemeene plaagen,
Het deert my u te zien in zulk een droeven staat;
Geloof ook, dat ik noit ben d'oorzaak van dit quaat
Geweest; want 'k was helaas! by hem te spa gekomen,
Om 't woeden van Apol door bidden te betoomen.
En wijl u droevig lot doch niet verwislen kan;
En 't treuren ydel is, wat helpt uw klagen dan?
Verlaat de droef heyt die u 't hart wil overstelpen,
Want gy kunt door uw klacht Endimion niet helpen.
Volg doch mijn trouwe raat.
Een die de smert gevoelt,
Die oordeelt alderbest waar dat de ziekte woelt.
Ik laat my door geen reên vertroosten, neen! mijn lijden
Is al te zwaar, geen raat kan my hier van bevrijden;
Dies trek ik 't zelfde lot van mijn Endimion,
In spijt van al de Goôn, en Febus; wreede! kon
Uw felle schicht alleen mijn Minnaars boezem raaken,
En woudt gy my niet meê dat leet deelachtigh maaken?
Of bad uw hart vermaak in al mijn traanen? ach!
Zo zal ik zelver dan mijn lijden, op een dagh
Verkorten; kom, o doot! en quets my met uw prikkien.
R. v. Nim.
Goddin, ay wilt u in geen meerder droef heyt wikklen.
Mijn lijden is te groot, ik zie geen uytkomst meer;
Ik vind niet als verdriet, waar ik my wende, of keer.
O Afgunst! o Bedrogh! komt gy my zo bedriegen?
Haar droef heyt neemt noch toe.
Ik zal na boven vliegen
En maaken aan de Goôn haar ongeval bekent.
Hy vlieght na de Lucht.
Helaas! hier neemt de Min een altedroevig endt.
1 R.v. Hard.
Zy was in 't eerst gemengt met zoete hoonigraaten.
2 Hard.
Nu is zy bitter, en wel waardig om te haaten.
Ach haat de Liefde niet, maar vloek de wreetheyt van
Apollo, die ik met meet reeden haaten kan;
Want hy zal van mijn leedt alleenig d'oorzaak heeten.
En nademaal ik noit mijn Harder kan vergeeten,
Maar steets zal denken aan zijn vriendelijk gezicht,
Blijf ik voor eeuwig aan het jammeren verplicht:
En, wijl mijn droef heyt kan voor dubble droef heyt trekken,
Zal ik, eer 't jaar verloopt, mijn oogen tweemaal dekken;
En treuren om de doot van mijn Endimion,
Die zo mishandelt leyt door 't woeden van de Zon.
Dan zal ik menigmaal mijn straalen d'aarde onthouwen,
Om met vermaak de geest mijns Minnaars aan te schouweb;
Want nu ik hem op d'aard niet levendig kan zien,
Zal ik in 't duyster Rijk der geesten heen gaan vliên,
En in 't bezwalkte dal zijn schoone geest beoogen.
Ik volg u dan in 't kort, nu gy zijt voorgetoogen,
Om in dat naar gewest, vol droefenis, uw geest,
T'omhelzen, die mijn min steets is getrouw geweest:
En schoon dat al de Goôn dit moedig opzet laaken,
Ik zal, door u te zien, my daar genoeg vermaaken.
Maar daar komt Venus op haar wagen uyt de Lucht
Neêrdalen, voortgevoert van haare zwanevlucht,
Bewogen door uw rouw en droeve jammerklachten;
Haar bykomst zal gewis uw lijden wat verzachten.
Venus daalt of haar VVagen uyt de toolken op 't Tooneel.
Venus. Diana. Cephalus. Pallas.
GOddin, die nu met recht het leet betreuren mengt,
En 't ongelijk, dat zo ontijdig al uw vreugt
Benomen heeft; ik kom uw lijden wat verzachten,
Indien het mooglijk is. Ik zocht, op uwe klachten,
En Pallas raat, 't gewelt, dat u is aangedaan,
Te keeren, maar vergeefs; dies ben ik heel begaan
Met u, en wenste, dat mijn Zoon u met zijn schichten
Noit had gequetst, en dat ik 't lijden kon verlichten.
Maar nu 't onmooglijk is, en hy u heeft geraakt,
Zo bid ik, dat gy doch dit droevig karmen staakt,
Want u Endimion zal door geen rouw herleeven.
Wilt u in veyligheyt dan tot de rust begeven:
En haak na troost, die gy verkrijgt, indien gy voort
Dees berg verlaat, waar op uw Harder is vermoort.
Of zo uw droef heyt die met traanen wil besproeyen,
Zal ik uyt 't laauwe bloet zo schoon een bloem doen groeyen
Gelijk een Hyacinth, of tweede Adoon, die ik
Met vreugt beschouw, maar om zijn lijden denk met schrik.
Al triomfeert de Door met zijne macht hier boven,
Hy kan u echter zijn gedachtenis niet rooven.
Gy zult mijn gunst altoos tot u genegen zien.
Dees Reyen zullen ook haar trouwe hulp wel biên,
Om 't lijk op Lathmus met een staci te begraven,
Gelijk zijn deught betaamt; zo raakt het in de haaven
Daar 't onvermoeizaam rust, terwijl de ziel noch leest,
Die onveranderlijk in uw gedachten zweeft.
Ach Venus! die my komt uw gunst bewijzen,
Maar al te spade; kon dien Helt verrijzen,
Geen troost ontbrak my dan in tegenspoet.
Nu leght by laas! gewentelt in zijn bloet,
Doorschooten van Apol door nijdigh woeden.
Wat helpt my nu in deze tegenspoeden,
Of troost, of raat, nu ik van hulp ontbloot,
Mijn Min betaalt zie met mijn Minnaars doot?
Doch zo my noch wat troost moght overschieten
In deze barrening van zielsverdrieten,
Dat zou door uwe gunst alleen geschiên.
Indien gy my uw trouwe hulp wilt biên,
Zo laat dit Lijk, deur wont en neêrgeslaagen,
Door uw Bevalligheên voort overdraagen
T'Ephezen, daar ik het een graf met eer
(Op dat hy in mijn Tempel triomfeer)
Toelichten zal, na d'eisch der brave Helden:
En op dat niemant mijn besluyt zal melden
Aan Febus, zal ik 't lijk bedekken met
Een wolk, zo word ik niet door hem belet
Te toonen aan mijn Helt de laatste plichten.
Indien gy dit op mijne beê verrichte,
Ik zou vernoeght zijn in dit groot verdriet,
Schoon my geen andre troost noch hulp geschiet.
Indien uw droef heyt hier door is te stelpen,
En dat ik u door mijne hulp kan helpen,
Zal ik betoonen, wat mijn gunst verricht.
Kom mijn Bevalligheên, voldoe uw plicht,
Daal vaardigh af, bewaar, op mijn gebieden,
Endimion, op dat mijn wil geschiede:
Terwijl Venus dit bovenstaande spreekt, daalen de dry Bevalligheeden,
							d'eene recht uyt het midden van de VVolken, d'andre twee van ter zijden
							by het Lighaam van Endimion op 't Tooneel.
Ook zult gy voort, op mijn gebodt, ter vlucht,
Dit doode Lijk vervoeren door de Lucht,
Beslooten in een Wolk na 't schoone Ephezen,
En mijn bevel in 't kort gehoorzaam weezen;
Dies maak u voort tot dezen tocht gereet.
En gy, o treurge Maaght, verkrop uw leer,
Begeef u met de Nacht elk op uw waagen,
En volgh het Lijk, terwijl zy 't overdraagen.
Daar daalt een Wolk op uw begeerte al af,
Om u Endimion na 't heerlijk graf
Te voeren, dat uw min zijn deught vervaardight.
Hier daalt een schoone VVolk uyt de Lucht, die het Lijk en de
							Bevalligheden bedekt hebbende, met de zelve weder langzaam opklimt, en
							in de VVolken verdwijnt.
En zo gy mijne gunst deze eer gewaardight,
Zal ik u voort met mijne Zwaanevlucht
Navolgen op het spoor door d'oope Lucht,
Om u verdriet, en lijden te verzachten.
Wel aan, 'k zal afgepijnt van jammerklaghten,
Mijn Minnaar volgen; gaat gy midlerwijl
O Cephalus, en bid doch in der yl
Aurora, dat zy ons uyt gunst doch meede
Verzellen kom t' Ephezen op mijn beede.
Goddin, ik zal volbrengen uw begeer.
Gy vlugge wagens daal dan vaardigh neêr,
En voer ons langs een spoor van bruyne wolken,
T'Ephezen, daar zal ik die dappre volken
Gewaardigen met d'eer van 't Heldenlijk.
Terwijl Diana de bovenstaande regels spreekt, daalt haar VVagen met
							die van de Nacht uyt de VVolken op 't Tooneel, en als zy beide, yder in
							haar eygen, gezeeten zijn, spreekt Diana dit volgende tegen
							Pallas.
En gy, o wijze Maaght! die tot een blijk
Van uwe trou, my quaamt dit onheyl melden,
Met welk een dienst zal ik die gunst vergelden?
Ik ben voldaan, dies vaar vrymoedigh heen.
Diana haar afscheydt genomen hebbende, wort met haar VVagen, gevolght van
						de Nacht, in de VVolken opgenomen.
Ik zal haar volgen.
En ik zal t' Atheen
Dees dagh gedenken, en van elk doen eeren,
Die haar geluk in droef heyt doet verkeeren.
Pallas en Venus gaan in haar VVagens zitten, en worden gelijk in de
						VVolken opgevoert, uyt het gezicht der Aanschouwers.
De wet
Eyghen betrauwen
Redene
Tschrifs onderzoucken
Smenschen bystant
Stervende mensche
Vercondygher des woordts
Verkeerden zin
Prologhe.In dit spel zijn zevenpersonagen: Tschrifs onderzoucken,
						Verkeerden zin, Stervende mensche, Smenschen bystant, Redene, De wet, Eyghen
						betrauwen.
Tschrifs onderzoucken.
God groot u, eerwaerdighe heeren ongheblaemt,
Alzoot betaemt.
Verkeerden zin.
Ic woude dat ghy waert verzaemt
Daermen u moght spoelen teghen tschrifs ghevoelen,
Om u vercoelen.
Ghy fenynigh woelen,
Gaet nu elders loopen uwen zin vercoopen;
Men zal hier met hoopen int claer ontcnoopen
U listigh stroopen, datter veil heift versmoort
Oost, west, zuudt en noort.
Verkeerde zin.
Ey, zo werdt hier heel verstoort
Den schat van mijn coye met lucifers proye;
Dit maect my bloye.
Schrifs onderzoucken.
Wie hoort sgheests zoetheyt noye,
Daer dinspiracye tot contemplacye
En der zielen collacye duer dwoordt ontdect,
Reyn, onbevlect?
Hier werdic duer de schrift beghect,
Nu tverstant wert verwect; dus verzie ic my plat
In een ander stadt.
Hier moet ic hooren wat,
Twaer qwaet dat my den zin daer af ontvloghe.
Ontfanght dit in dancke voor ons prologhe.
Naer pauza comt hier Staervende Mensche, stuenende metter rechter zyde op
						Eyghen Betrauwen, ende ande slijncke zyde wert hy gheleedt by tsmenschen
						bystant.
Staervende mensche.
O vreezelick ghepeyns met zorghen belayen,
Waer zal ic my drayen,
Wat zal my ter noodt nu commen in stayen,
Nu ic moet gaen mayen mijns levens vruchten?
Wie zal my toch vanden vremden weder payen
En wel berayen,
Op dat mijn droevigh herte wat moght verfrayen?
Huere wilt verspayen, ghy doet my verzuchten.
Tgepeys doet my duchten duer staervens geruchten,
Ic en cans niet vluchten, dies therte moet beven.
Dus willic my totter Redene begheven,
Daer ic al mijn leven totten dagh van heden
Eerlick naer hebbe gheleift.
Smenschen bystandt.
Zijt toch te vreden,
Ziet hier comt de Redene, die u zeer ghaerne
Zal vertroosten.
Redene.
Niemandt en ben icx te waerne.
Waer om roupty op my, wildy hiet beghinnen?
O Redene, ic moet wegh; zeght my wt minnen,
Oft my God hier naermaels ooc wel zal loonen
Mijn redelic leven.
Al moght ict bethoonen
In u herte, als wet van uwer natueren,
Twaer best dat ghijt vraeghdet, alst magh ghebueren,
Der Wet, ghegheven van God in gheschrifte.
De wet.
Ic ben den mensche niet anders dan een zifte,
Tqwaet wt tgoe scheydende duer mijn eerschappye.
Wat es u believen?
Eyghen betrauwen.
Laet deis fantazye,
Ghy hebt toch gheleift altijts naer redene
Rechtvaerdigh, om naer u maght te bestedene
Uwen tijt, en God met veil schoon waercken betaelt,
Alzoot gheboden es.
Ghy hebt den zin ghefaelt.
Dus Wet Gods, wilt hem alzins zijn verhalende
De gheboden.
Laet in u zijn dalende.
Dit es voor al tgrootste en deerste ghebodt:
Ghy zult liefhebben den heere uwen Godt
Wt gheheelder herten, en desghelijcke
Wt gheheelder zielen zeer autentijcke,
Wt gheheelen verstande diep en inwendigh,
En wt gheheelder crachten altijts behendigh.
En tweede ghebodt God dezen ghelijc verhief:
Uwen even mensche zult ghy hebben zo lief
Als u zelven; hier inne verbonden
De gheheel mensche.
Hier in es hy ghevonden
Gheheel rechtvaerdigh, hy hevet al ghedaen.
Esser yet meer toe tzegghen?
Iaet, wilt dat afvlaen:
Twerdt gheheescht wten gront van een zuver herte,
Dwelc hy onzuver heift, al doeghet hem smerte.
Want tserpents fenynigh qwaet eerst gheschoten es
In Adams herte, daer voorts wt ghesproten es
De qwade beghaerte, en van Adams zaet voort
Zijn ghecommen van natueren gheheel qwaet voort
Alle menschen, welcker opzet en ghedachten,
Zoo God zelve spreict, zijn ooc al qwaet in crachten.
Dus es tzaet zondigh van man ende vrouwe
Daer hy af commen es.
Och, ic vergrouwe!
Hebbic niet ghedaen veil dueghdelicke waercken,
Zo dat ic rechtvaerdigh ben?
Wet.
Wilt eerst maercken
Op datter staet: daer en es niemant rechtvaerdigh.
Ia niet eenen, noch verstandigh, maer onwaerdigh.
Ooc zo en es daer niemant die naer God vraeght;
Al zijn zy af gheweken, haer zelven behaeght
En tzamen onnut worden, zo datter niemant
En es die daer goet doet, ooc niet eene, want
Huer kele es een open graf dwelc tvuul ontluuct,
En tot bedrogh hebben zy haer tonghe ghebruuct,
Tfenijn der slanghen onder haer lippen ghetast.
Haren mont es vol vermaledydens vast
En bitterheyts; ooc zijn haer voeten zeer snel
Om bloet te stortene, verstaet dit toch wel.
Dus zydy int herte ghestelt gheheel onreyne
Voor den heere uwen God.
Ghy acht hem cleyne.
Hy heift emmers de wet Gods onderhouden;
Hoe condy hem straffen?
Hy en doet, en trouwen,
Want alle de waerelt es Gode schuldigh,
Dats int overtreden zeer menighfuldigh.
Al schijnt hij rechtvaerdigh, van buten zeer schoone,
God es anziende therte wt zynen throone.
Dijnct of hy zijn waercken niet en heift vortghebroght
Om zijns zelfs liefde, en eyghen bate zocht,
En tqwaet alleenlic wt vreezen ghelaten
Om onghestraft te zyne tot zijnder baten.
Hadde hy vanden waercken negheen loon verbeyt,
Hy zou naer zijn herte gheweist hebben bereyt
Tvleeschs lust te volghene (hoe can hijt messaken)
En hadder gheen wet gheweist.
Hoe zoudic laken,
Tdijnct my van natueren naer zulc bewyzen.
Ghy ziet wten slechten veil waercken ryzen
Daer zy om werden ghestraft menygherande,
Dwelc ghy hebt gheschuut, vreezende de schande,
En zijt gheheel in ws zelfs liefde verzoncken
Teghen God en even mensche.
Zydy droncken?
Gheift God den mensche dan een wet, tes onrecht
Als hyze niet hauwen en can.
Ghy zijt noch slecht.
Swets waercken en connen niemant zaligh maken,
Maer elc moet duer my tot kennesse gheraken
Van zijn zondyghe waercken; dies ic stichte
Toornigheyt en hy verstoort hem even lichte
Op de wet; dies hy ooc es vergramt van binnen
Op dieze ghegheven heift, wilt dit verzinnen.
Hier omme zo waerck ic inden mensche de doot
Metter verdommenesse.
Och, dat woordt es groot.
Ic meende dat my de wet zoude verminderen
Mijn zonden, op dat my niet en zou hinderen
De verdommenesse. O Wet, dorstict zegghen,
Ghy doet onrecht.
Hoe, wildijt God ontlegghen?
Deze zonde es voor God die alder meeste.
Ia, die ghy oyt deidt wt ws herten keeste,
Want ghy God zijn rechtvaerdigheyt veriunt.
En zijn godheyt, want ghy hem niet straffen en cunt.
Deze grove zonde die moet God wreken.
Duer zijn rechtvaerdigheyt naer sherten ghebreken,
Dwelc ghy ons moet bekennen waer te zyne.
O Wet en Redene, ghy doet my pyne.
Dies ic gheheel verdwyne in mynen moet,
Mijn cracht faelgiert my, ic en can eenen voet
Niet meer voortghestellen met dezen stucke.
Dies ic moet zitten in benautheyt met drucke,
Mijn betrauwen begheift my, ic maght wel clagen
Dat ic dmeeste heb ghemist in al mijn daghen.
O Redene, ic hadde u emmers toe betraut
Dat ghy my zoudt hebben vertroost.
Ghy spreict zeer staut.
Ic straf ooc de zonden tot elcker hueren
Als de gheschreven wet, die God u houdt vueren,
Int oordeel naer sherten gront; en oft zo came
Dat God maer en zaghe op de bloote fame
En die oordeelde, wat waer God toch meer yet
Dan een waerlick rechter, die als een heer, ziet,
Oordeelt naer tghuendt dat hy hoort? want tbekennen
Der liefden en weet hy niet; zulc moght hem wennen
Op duutwendigh waerck en voorts dan God haten
En even mensche.
Hier duer boven maten
Tghebodt der liefden zou zijn tot niet gheiaeght.
Dies vallen wy clachtigh, dat ghy om tzijn geplaeght
Waerdigh zijt, hier namaels met veil gheweens,
Als zondigh mensche.
My dijnct, ghy zydes bee eens.
Nu my de Wet en Redene teghen vallen,
Och nu en weetic gheenen troost met allen!
Waer zal ic nu voor Gods oordeel moghen vlien,
Nu God tdiepste mijns herten gaet duerwien?
Wat zal mijns gheschien dan een eeuwigh staerven?
O berghen, valt op my om mijn bedaerven!
Moght ic van God zijncken in tdiepste der hellen
En my verbaerghen!
Vercondygher des woordts.
Die hem hier nu wilt tellen
Metten evangelyschen predicanten,
Die en magh hier niet rusten, maer altijts planten
En vrede condyghen tot smenschen voetzele.
Smenschen bystant.
Hoort, welck lieflick en zuver ontmoetzele
Comt ons hier, met woorden niet om verzoeten?
Hy zal messchien u druckigh herte boeten.
Ten zal zo qwaet niet zijn, God es ghenadigh.
Bidt om gracye.
Och, ic ben versmadigh,
God en verhoort gheen zondaers, maer die Gods wille
Zijn vulbrijnghende.
Vercondigher des woordts.
O Mensche, zwijght toch stille.
Ic ben ghezonden om de ghene alleene
Dier huer zonden bekennen, tzy groot of cleene,
Te troostene; dus zijt u tot my keerende
En verhuecht u.
Wildy my ooc zijn leerende,
Ghelijc deis twee nu doen, die my verdomt hebben?
Wie zydy dan?
Wildy my ooc ghenomt hebben?
Ic ben de Vercondygher des Vreids met Gods woort,
Dwelc u belooft es dryvuldigh in accoort
Inden paradyze, tot een verlossijnghe
Des menschen die verdomt was.
Dats zonderlijnghe,
Maer tes te late, hier en helpt gheen conste
En mijns en es gheen bate.
Anhoort mijn ionste:
Redene en Gods Wet die hebben verstroyt
Den Verkeerden Zin op ws zelfs waercken betoyt,
Maer niet de ghenade die u ghecomen es,
Al eyst dat u de perfectheyt benomen es.
☞ Figuere.Hier zalmen tooghen de figuere van deerste belofte ghedaen
							inden paradyze ieghens tserpent.
Heft op u ooghen, anziet een schoon figuere,
Die voort vloyt den gheheelen bybel duere
In schoon beloften; zijt hier in verblydendende.
Ic biddu, en weist my hier af niet mydende
Trechte bedietzele, ic zalder op letten.
God sprack totten serpente: ic zal zetten
Tusschen u ende den wyve vyantschap ghereet;
Tusschen uwen zade, tes een claer bescheet,
En haren zade, dwelc zal vertreden u hoot,
En ghy zult hem byten met menighen stoot
Inde vaerssemen; dus God u beloofde hier
Verlossijnghe van tserpentelic dangier
En de verdommenesse die duer tserpent
Ghecommen was; aldus beghint hier excellent
Devangelye dwelc ic u vercondyghe.
Zoudt ooc voor my zijn?
Iaet, voor al de zondyghe
Die Gods beloften betrauwen warachtigh.
Moet ict verdienen?
Ghy en zijt dies niet maghtigh.
Abraham, die heift Gods beloften ghelooft,
Dwelc hem es gherekent gheweist, en niet berooft,
Tot rechtvaerdigheyt, naer des schrifs sentencye.
Es tgheloove zo groot in Gods presencye,
Wilt my dan toch totten gheloove helpen
Duer de beloften.
Gods woordt zal u stelpen.
Iacob ende David bewyzen u eenpaerlic
Hoe tzaet der beloften u cam openbaerlic.