floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
PHILIDA gewapend, in manne kleeding, komt met PHILANDER voor de
						gevankenis, en spreekt tegen den Koning.
Waer zjit gy Cloris nu? die 't minnen zoo wel lusten,
Dat ik om uwen 't wil my in de wapens rusten;
Waer zijt gy booswicht nu? waer zijt gy snoode schelm?
Om wien dat ik dit hoofd dek met een ysren helm;
Waer zijt gy Cloris, die met Philida woud leven,
Als een die over lang het eerbaer heeft begeven?
Waer zijt gy Cloris, die met Philida in 't groen,
En dichte Boomen, woud uw troetelingen doen?
Ik dachvaerd u ten strijd, en vecht om vrouwen eer,
By d' opperste der Goôn ik Cloris loof en sweer,
Dat ik my wreken zal, en met dit stael beweeren,
De snô verradery die gy pleegd aen haer eere,
Hoe wel zoo niet volbrogt als gy wel had gemeent;
Wat let my dat ik 't vleesch niet hak van uw gebeent?
De slooten, hoe zy zijn geslooten, 'k zalze breeken,
En stellen Cloris vry, en my op Cloris wreeken;
Op Cloris? neen; op hem die Cloris was in schijn;
Wie denkt den Koning wel, dat hier by hem mach zijn?
Dat hebt gy wel verstaen,
'k Wil dat men Cloris voort doet uyt de boeyens gaen;
Die tot zijn onschuld heeft tot noch toe hier gezeten,
Ha! Koning, knaegt u niet de kanker uws geweten?
Dat gy de Vromen zoekt met schanden te verraên,
Treed eens in uw gemoed, ziet wat gy hebt gedaen;
Uw doent is my bekend, ik was'er dichte by,
Als gy aen Philida verzocht uw schelmery.
Wie ik ben? die, die ik placht te wezen,
En geenzins zal voor u, ô Godloos Koning, vrezen;
Die, die de valscheyd heeft van u bedrog gezien;
Die, die gemoedigt u zijn hooft te wraek komt bien;
Wien uw vermomd bedrog, te valschlijk is gebleeken,
Zoo dat ik ben geperst op u mijn leed te wreeken;
Door valscheyd dien ik u, ha! Koning, tuygen kan.
Gy scheld onschuldig my, en liegt 'er valschlijk an;
Heeft Cloris niet misdaen, gelijk hy niet en heeft,
't Is reden dat hy gaet daer hy in vryheyd leeft.
Het geen hy zeyd (mijn Heer,) dat zal ik staende houwen.
't Is billijk 't geen ik doe,
Het spreken staet mijn vry, u komt het swijgen toe.
't Geen dat zijn Majesteyt op 't leelijkst heeft betoond,
Geeft oorzaek dat men hem met zulke glory kroond.
Daer leyd den Helm, daer 't Swaerd, daer 't Harnas, dat een Vrouwe
Gedragen heeft, tot een getuyg'nis van die trouwe
Die Cloris is belooft, door een verlieft geval;
Mijn Cloris, die ik voor mijn eygen trouwen zal.
Dat van mijn zuyv're Liefd u noch getuygen mach;
Waer toeft gy, ach! mijn Lief, en is'er niemant dan,
Die u een reys by my, ach! Cloris, helpen kan?
PHILIDA en PHILANDER breken 't gevangen-huys met geweld open, CLORIS komt
						by haer.
Mijn Lief, mijn Philida getrouwste Herderinne;
In wien dat ik bespeurde aldertrouwste minne;
De aldertrouwste Liefd, de aldertrouwste trouw,
Die oyt ter wereld is gebleeken in een Vrouw;
Waer meê zal Cloris doch beloonen 't trouw bedrijf?
Mijn hert! wiens Lief ik eeuwig blijf;
Ik heb den Koning (Lief,) zijn misdaed al vergeven,
Indien gy zuyver in uw eere zijt gebleven.
Genadig Vorst, alzoo 't de Goden zoo voorzagen,
Dat door haer schikking uw voornemen werd belet,
Ken ik zijn Hoogheyd vry, mits ik niet ben besmet.
Ik wil my dankbaerlijk aen Philida betonen,
Om haer goetdadigheyd ten vollen te beloonen;
Van al wat ik bezit, eyst wat u lust begeert,
Al waer 't mijn halve Rijk, 't werd u verleend, ik sweer 't;
Eyst bid ik, wat u lust, tot beyder uw verzoening,
Ik zal tot Offerhand van mijn misdaeds voldoening,
Op-Offeren al 't geen, gy wild van mijne macht.
'k Heb mijn genoegen, Heer, dat ik mijn levens dagen,
Mach slijten met mijn Lief, na Liefdens welbehagen;
Mijn lieve Philida, wiens Liefde overwind
De aldertrouste Vrouw, die men ter wereld vind;
Laet ons de Goden gaen met Offerhand bewegen,
Dat zy ons in de Echt verleenen heyl, en zegen,
Op dat van dag, aen dag, ons Liefd vermeerd, en groeyt,
Gelijk het Eg'lentier dat in de Liefde bloeyd.
Indien 't u, Cloris, lust te volgen mijn gebieden,
Soo laet my deze mael, mijn wil hier in geschieden,
Dat gy in blye vreugd met my ten Hove treed,
Daer ik zal maken doen, ter eeren u gereed,
Een Hoofs en zoet vermaek, van alle Bruylofs vreugde,
Op dat uw Sieltjens haer vereenigen in deugde.
By d'Herders voegt het best, en by den Koning niet,
Dies ons zijn Majesteyt gelieve te verschonen.
Als 't anders niet en mach,
Soo wensch ik Cloris, ach!
Dat u de Goden geven
Heyl, voorspoed, liefde, vreugd,
Al wat gy wenschen meugt,
In dit rampzalig leven.
Wy aen zijn Majesteyt,
Voor weldaed, dankbaerheyd
Sijn schuldig te betoonen.
Door schuld zoo vind ik mijn
Aen u verplicht te zijn,
De deugd met deugd te loonen.
Gund, Goddelijke schaer,
Uw zegen aen dit paer,
En is 'er yets misdreven,
Soo bid ik aen u twee,
En ook de Goden meê,
Dat het my werd vergeven.
Vaert wel vereende twee,
Leef lang in heyl en vreê,
Dewijl gy tracht te scheyden;
Ey voerd een heusche mond,
Van 't geen dat ik bestond,
Verzoek ik aen u beyden.
Nu ik na wensch geniet
Mijn lief; is al 't verdriet,
Ha! Vorst, verkeerd in vreugde.
Ik stel de wraek ter zy,
Nu ik vereen in deugde.
Met uw verlof wy gaen,
En denken niet meer aen
Het geen nu is verleden.
Ten zal noyt zijn gedocht;
Alzoo 't niet is volbrocht,
Steld Liefden ons te vreden.
Is dat Philander niet? ik treed wat nader by,
Op dat ik ondersta of het Philander zy;
Hy is 't, ik veyns, en wil door 't veynzen ondervinden,
Of hy my noch bemind, gelijk hy my beminde;
O min, ô trouwe Liefd! hoe zal ik dit beleggen;
Zijt gy Philander?
Philander, is die geen
Aen wien ik hier ter plaets moet offren mijn gebeên.
Philander heeft wel eer getrouwe min gedragen,
Dien zijn geminde heeft voor die tijd afgeslagen,
Waer over zy, op 't hoogst, dat ongeval betreurt,
En wenschte dat het noyt, Philander! waer gebeurt.
Philander! Lief, ey zie! wat lief de heeft bestaen;
Ik nam om uwent't wil dees boere kleeding aen;
Op dat ik u mijn Lief! mijn liefde zoud getuygen.
Lerinde, Lief, de liefd doet my hier neder buygen,
Om met een dankbaer hert te loonen liefds bedrijf,
En onder die beloft dat ik uw dienaer blijf.
Mijn dienaer? neen, mijn Lief! maer ik uw dienaresse.
O neen! ik uwe slaef, en gy mijn ziels voogdesse.
Philander! Lief sta op, sta op, ik bid u, rijs.
Met deze kus, mijn Lief! ik u mijn liefd bewijs;
Bezegel mijne trouw op twee robijne tipjes,
Daer nektar overvloeyd; ô heunig zoete lipjes!
Mijn zieltje leeft en sweeft op 't uytgezogen zoet,
Dat van uw oever stroomt en mengt zich met mijn bloed.
Wat baerd de liefde vreugd! hoe zoet is 't zoo te vrijen!
Philander! veel geluk, met uwe Lief Lerind.
Lerinde! veel geluk wensch ik u, met Philander.
Ik dank u Philida; 't gaet hier den een, als d' ander;
'k Wensch u 't geen gy my wenscht.
Uw wensching zy beloond
Met zulke wensching, als Lerinde my betoond.
Tieranny van Eigenbaat in het Eiland van Vryekeur
Nil Volentibus Arduum: Tieranny van Eigenbaat in het Eiland van Vryekeur.
						Amsterdam: Albert Magnus, 1680.
VERSTAND
DEUGD
WIL
GEMEENEBÉST
GOEDAARD
RÉCHTVAERDIGHEID
OPRÉCHTHEID
BEDRÓG
SCHYNHEILIGHEID
VLEIJERY
DE ZINNEN
TIERANNY Van EIGENBAAT In het Eiland van VRIJEKEUR,
					ZINNESPÉL.
Nil Volentibus Arduum]
te AMSTERDAM,
By ALBERT MAGNUS, Boekverkooper op de Nieuwendijk, in den Atlas,
					1680.
Aan den Edelen, Achtbaaren HEERE
Mr. NICOLAAS WITSEN
Médeprésideerend Schépen én Raad der Stad
EDele, Achtbaare HEER,
Alle, die het geluk hebben van Uw. E. A hoedanigheeden te kénnen, zullen, op het
					eerste aanblik van Uw. E. A. naam voor dit Zinnespél, lichtelyk besluiten, dat
					wy het zélve aan niemand mét meerder réden konden opdraagen.
Het was immers eene noodzaakelykheid voor ons na iemand om te zien, in wiens hart
					Opréchtheid, én Réchtvaerdigheid, die in dit Spél verbannen worden, wéderom
					hérbérging, huisvésting, én ander goed onthaal ontfangen; in wiens ziel
					Verstand, Deugd, én Goedaard, die alhier zo jammerlyk sneuvelen, wéderom
					verryzen, én hérleven; op wiens gemoed Eigenbaat, die over alle des waerelds
					vrije keur byna volkomene dwinglandy oeffent, niet het minste gebied voert; want
					voorwaar zonder die troost aller Vroomen zoude dit Treurspél eene al te
					treurige, én betreurenswaerdige uitslag hébben.
Ja, Ed. Achtb. Heer, het komt U in volle eigendom toe. Uwe ingeboorene goedheid,
					volstandige neiging tót wéldoen, onvermoeide arbeidzaamheid, onkreukbaare
					handel, én minnelyke ommegang hébben Uw. Ed Achtb. zulk eene ongemeene lòf, én
					liefde verworven, zo wél by Uwe Amptgenooten, als by het algemeen, dat Gy (wy
					durven byna Gy alleen zeggen,) een wonderwérk uitgewrócht hébt, daar de
					allerdapperste Land-, noch Wateroorlógshélden, noch de allerwyste
					Staatsbedienaars zich van hébben kunnen beroemen, te weeten, dat gy in zulke
					nételige, én moeijelyke ampten, als gy in de allergevaarlykste tyden bekleed
					hébt, U niet éénen vyand, niet éénen benyder, niet éénen berisper gemaakt, én
					échter Uwe plicht lóffelyk waargenomen hébt.
Hét geene wy van Uw. Ed. A. zéggen, is geen pluimstrykery, want wy die haaten, en
					verfoeijen, maar énkele waarheid, die wy uit de eigene mond van Uwe
					Amptgenooten, én de toejuichende stém des algemeenen vólks hebben.
Wy ófferen Uw. Ed. Achtb. dit wérkje dan op tót een klein blyk van érkéntenis,
					die benévens alle Uwe landslieden, én voornaamelyk Uwe Médeburgers, ook wy aan
					Uw. Ed Achtb. schuldig zyn, én niet, opdat Uw. Ed Achtb. het beschérme tégen de
					kwaadspreekers: dat twéde wonderwerk zoude het eerste vérre
					overtréffen, én Uw. Ed Achtb te veel, ja iets onmooglyks gevergd zyn. Het oogwit
					der stóffe zal het by allen waaren deugdelyken genoegzaam beschérmen; én de
					kwaadaardige zullen mét al hun vergeefs wroeten, woelen, én woeden zich, én hun
					onverstand maar ten toon stéllen. Het heeft den Heere Francisco Sbarra, uit wien
					de geheele stóf genomen is, gelukt door dit, én diergelyke wérken (want hy hield
					zich nooit, als mét leerzame, en zédekundige stóffen bezig) in zulk eene achting
					te geraaken, dat hy van Lucca, eene Républyk in Italien, zyne geboorteplaats, na
					Weenen ontbooden, én tót Keizerlyk Raadsheer gemaakt is geworden, alwaar hy
					naderhand op het Keizerlyk Bruilófsfeest die beroemde Opera, Il Pomo d’Oro,
					toegestéld heeft; het wélk wy in het voorbygaan zéggen, op hoop, óf het spél
					door de naam van dien deugdelyken Schryver eenige luister verkrygen mogt.
Het zal ons tót eene byzondere eer, én ongemeene vernoeging strékken, indien hét
					Uw. Ed Achtb. believe het zélve gunstig aan te neemen, én ons te houden voor
Uw. Ed. Achtb. verplichte, én ootmoedige Dienaars onder den naam van
VOORRÉDE Aan den LEEZER.
DIt Zinnespél mag geen overzétting, veel minder eigene vinding heeten; de stóf is
					geheel uit het Italiaansch van éénen FRANCISCO SBARRA, gelyk het blykt aan de
					Inhoud, uit hém van woord tót woord aldus vertaald.
Dit is de Italiaansche Inhoud; wat de schikking aan gaat, op de wélke dit Spél
					gevórmd is; de onze verscheelt veel van de Italiaansche, want zy is by Sbarra
					[fol. *5r] zo vreemd, én wild, dat men die mét groote moeite, én ter naauwer
					nood in vyf verscheidene Bedryven, waar in de Tooneelen aan één hangen, heeft
					konnen bréngen. En dat verschikken is wél de grootste eer, die ons in dit wérk
					toekomt; ten zy men oordeele dat de zwier van overzétting méde eenig deel aan
					die eer hébbe. Het onderscheid tussen de Italiaansche, én onze schikking bestaat
					daar in, dat hy zeer veele fraaije, geestige, leerzame zédekundigheden heeft,
					die wy overgeslagen hébben, omdat zy niets tót de voorname zaak deeden, én de
					knoop des handels braken: hy laat eene voorréde voorafgaan, die gedaan wordt
					door de Liefde, op de mode toegerust, den zélven in plaats van geblinddoekt, en
					mét boog, pylen én koker voorzien, in tégendeel ontblind, mét eene volle beurs
					op zy, én dubbloenen in de vuist te voorschyn doende komen; ook laat hy tusschen
					de vyf Bedryven invloeijen vier Intermezi, óf Tusschenbedryven, te zamen
					uitmaakende een tusschenspél van vier Bedryven, genaamd La Corte, óf het Hóf,
					wiens inhoud is, als vólgt.
Liefde van zyne wapens beroofd, én als een blindeman geleid van Trouw, eene
					verlaatene bédelaarster, die met hem uit het Ryk van Schoonheid gebannen was,
					komt mét haar éléndig, en berooid aan de wooning van het Hóf, alwaar zy, van
					Deugd, die naakt was, en van Verdienste, die kreupel, en lam was, ontfangen
					wordende, zich zeer verwonderen, hen mede zo kwaâlyk onthaald te zien; zo dat zy
					in het verhaalen van hunne byzondere ongelukken de verdorvene zéden van de
					loopende Eeuw beklaagen, kunnende, om de sléchte staat, daar Deugd, en
					Verdienste in waaren, geen andere gunst van hén genieten, als alleen
					hérbérging,* zoekende het onderhoud huns lee- [fol. *5v] vens, dóch vergeefs,
					mét bédelen te bekomen. Het Hóf, nadat het Verdienste zeer kwaâlijk gehandeld,
					én zyne lydzaamheid tót onwaerdige, én schandelyke diensten te doen gedwongen
					had, verneemende, dat men die twé verlaatene Pélgrims aldaar hérbérgde, bant
					Deugd, én Verdienste tót straf van dit hérbérgen, by haar voor een uitspoorige
					misdaad opgenomen, voor eeuwig in het openbaar Gasthuis, én doemt Liefde, én
					Trouw om eeuwig onkruid te wieden in de tuin der sléchte Onnozelheid.
Al het wélke achter gelaaten is, door dien dat uitgelaatene te zamen meerder
					zoude uitmaaken, als de grootte van dit geheele Spél, én gevólgelyk veel te lang
					zoude zyn voor onze Aanschouwers.
Wy hébben ook, om de Tooneelen in ieder Bedryf aan malkanderen te bréngen de
					zélve hier, én daar verschikt, én tót bétere inleiding van het Spél alleen daar
					by gevoegd het eerste Tooneel van het eerste Bedryf.
Eindelyk voert de Italiaan Arglistigheid in, als eene tooveraarster, die Bedróg
					in de schyn van Gemeenebést hérschépt, het wélk men hier om de
					onwaarschynlykheid gemyd heeft; doordien de toverijen hédendaagsch zo wél uit de
					Tooneelspélen, als uit de Romans gebannen zyn. Wél is waar, dat Schynheiligheid
					Deugd wys maakt, hoe haare trouwring betoverd zynde, wéderom door bezweeren
					onttoverd, én hérwyd moet worden; maar men stélt het ook, als eene loogen, die
					Schynheiligheid lichtelyk aan Deugd verkoopen kan, wanneer zy van Verstand
					verlaaten is.
Voor het overige zullen zommige, die altyd eenige byzondere geheimenissen in
					Zinnespélen meenen te steeken, uit te vinden, én toe te passen, mét dit Zin-
					[fol. *6r] nespél van gelyken handelen, dat hén zeer licht te doen zal zyn; want
					het slaat in het algemeen op alle Ménschen, Maatschappijen, Stéden, Landen,
					Républyken, én Koningryken; by gevólg méde op u, Leezer; én dat zo veel te
					slaauwer, óf vinniger, als gy meer, óf min, waare Deugd verlaatende, u laat
					verleiden door de liefde tót Eigenbaat, die zich gewoonlyk aan ons in de schyn
					van Rédenvanstaat, óf Staatbelang vertoont. Wat dien aangaande de meining van
					den Italiaan is, zult gy zien kunnen uit zyne Voorréde, die ter dier oorzake,
					gelyk de twé inhouden hier boven, méde van woord tót woord aldus overgezét
					is.
Ik schryf niets, als voor myne zinljkheid, én myne zinlykheid is meerder te
					stichten, als te vermaaken; waarom ik béter acht de wég der heilige Leeraaren in
					te slaan, die de gebréken verfoeijen, als de voorbeelden der onheilige dichters
					te vólgen, die de zélve pluimstryken.
Ik weet wél, dat men zéggen zal, dat ik tégen de goede zéden eens Treurspéls
					aanga, doordien’ er de Deugd onderdrukt, de zonde beloond, én de onnozelheid in
					gestraft wordt; maar men moet zich dés niet verwonderen; de tytel is Tieranny.
					Het zou geen tieranny zyn, het geen eene andere uitslag voortbragt; én zéker hoe
					kan het spél wél gezédevórmd zyn, naardien het is een tafereel der zéden van
					Eigenbaat, die de allersnoodste zyn.
Myn voorneemen is door het tégendeel te leeren, én mét den afgrond aan te wyzen,
					te onderwyzen, hoe men die schuuwen zal.
In het eerste Tooneel (het wélk by ons het twéde is) daar in de gelukzaligheid
					des Eilands van Vrijekeur beschreeven wordt onder het gebied van Verstand, én
					Deugd, worden afgebeeld de meeste ryken van Europa, zodanig als die
					zyn; al het overige van het stuk verbeeldt de zélve, gelyk die zyn zouden,
					wanneer zy (het wélk ik niet geloof) toegang zouden geeven aan dat wilde
					schrikdier van Eigenbaat, wiens vervloekte wérkingen ik mét geen ander inzigt
					héb aan den dag gebragt, als om de ménschelyke neigingen, óf hartstógten voor
					zyn spél te doen schrikken. Dit is ook de oorzaak, dat ik, om de zélve mét meer
					ontwaardiging daar tégen te beweegen, tégen het gebruik, en tegen de
					dichtkunstige wétten, die geen dooden op het tooneel lyden (het wélk wy
					ontkénnen) als door vertéllingen, Deugd door Eigenbaats toedoen doe stérven, én
					Verstand door zyne hand doe vermoorden; want,
Segniùs irritant animos demissa per aures,
Quàm quae sunt oculis subjecta fidelibus.
___ Ons zal veel minder raaken
Het geen men zéggen hoort, als ’t geen men zéllef ziet,
En in ons byzyn, als óf ’t waarheid was geschiedt.
Erger u dés niet, Leezer, dat het Verstand stérft, omdat het een deel der
					redelyke ziel zynde, by gevolg onstérfelyk is; doordien ik mét die dood niets
					anders versta, als zyne élendige staat, wanneer het, begraaven in eene diepe
					doodslaap van onweetendheid, óf domheid, beroofd van de teikens zyns gebieds, en
					verdrukt van dien wreeden Tieran, gelyk als dood, én onbekwaam tót zyne
					wérkingen is.
Indien u toe mogt schynen, dat Schynheiligheid zich wat te diep stak in zékere
					rédeneeringen; gedenk, dat de wélstand òf voeglykheid der pérsoonazien een
					onschéndbaar voorschrift van de allertoomelooste poëetsche vryheid is, de wélke
					men om geen inzigt ter waereld te buiten schryden mag; én ik zoude die
					voeglykheid niet wél waargenomen hébben, indien ik haar anders afgebeeld
					had.
Misschien zoudt gy my antwoorden, men kon haar wat minder doen zéggen, óf heel
					daar uit laaten; en ik antwoord u, dat het niet buiten reden is, dat, om de
					oogen der éénvoudigste te openen, éénmaal op het speeltonneel verschyne die
					Schynheiligheid, die, om de oogen der allerwysten te doen sluiten, daagelyks zo
					breed over het Tooneel der waereld zwiert, én zwaait. Dérhalven moet gy my geen
					oneerbiede toeschryven, omdat ’er de verachting der vroomen niet uit ontstaat;
					maar, als ik haar invoer, bekleed alleen met de bloote schyn van vroomheid, én
					Gódsvrucht, grootelyks in aanzien, én van Deugd zelve hoog geëerd, behoort men
					veel eer te besluiten, welk eene achting, én ontzag men schuldig is, én ik meer
					als iemand bely te hébben tot de waare vroomheid, én ongeveinsde Gódsdienst.
					Voor het overige, indien dit Spél in het leezen niet overeenstémmen zal met de
					lóf, die het op het tooneel behaald heeft, zulks zal geen wonder zijn; omdat van
					vier voornaame deelen, wélker saamenloop die toejuichching gebaard heeft, als de
					Bouwkunst, de Schilderkunst, de Zangkunst, én de Dichtkunst, het laatste alhier
					maar gezien wordt, dat wel het minste is van allen.
Wat de woorden Noodlot, Geval, Aanbidden, én diergelijke aangaat, ik kan niet als
					hérzéggen het geen ik voorheen in myne andere wérken gezégd héb, dat het maar
					speelingen der pénne, én geen gevoelens des harten zyn.
Dit is, Leezer, alles, wat wy noodig achtteden u wégens dit Zinnespél te zéggen,
					alzo wy niet van meining zyn in eenigen deele daarvoor, óf tégen te pleiten,
					maar laaten het oordeel van de veele óf weinige lóf, die wy daar in verdiend
					hébben, geheel aan u over.
A. Br. d’ASPEREN.
Ter Ordonnantie van de Staten.
HERBERT van BEAUMONT,
Het KONSTGENOOTSCHAP heeft het Récht van de bovenstaande PRIVILEGIE, aangaande de
					TIERANNY van EIGENBAAT, vergund aan ALBERT MAGNUS, Boekverkooper tót
					Amsterdam.
In Amsterdam, den 3 van Louwmaand, 1679.
VERSTAND, Koning, een Jong staatig man mét groene kleederen, met een
						Arend, die na de Zon ziet, op de borst, een Sphinx op de rug, én een
						Schildpad mét vleugels op het hoofd.
DEUGD, Koningin, een staatige jonge vrouw, mét de letter Y op het hoofd,
						wiens bovenkleed van bloedkleur mét distelen, én doornen; én wiens wit
						onderkleed mét roozen bezaaid zyn.
WIL, Infante, een jonge Juffer, mét een kleed van alle kleuren, wild hair,
						een onrust op het hoofd, én ter zyden van ’t zélve een vleugel, en
						vlérk.
GEMEENEBÉST, Sékrétaris van staat, een Oud man mét een muts in de vórm van
						een brandend Altaar op het hoofd, én een górdel om het midden, waar op
						staat, Salus Publica.
GOEDAARD, Raadsheer, in een Hémelsblaauw kleed mét zilvere vlammen na
						omhoog, én een vlammend hart aan een goude keten om de hals.
KWAADAARD, Raadsheer, in een bruin kleed mét onzuivere vlammen na omlaag,
						én een omgekeerd hart aan een stróp om den hals.
RÉCHTVAERDIGHEID, Gouvernante van Wil, mét eene weegschaal op de borst, én
						een zwaerd op zy.
OPRÉCHTHEID, eerste Staatjuffer, in een zuiver wit kleed, mét een hart
						buiten op haar borst.
EIGENBAAT, een Jongeling, in de schyn van Rédenvanstaat, als eene Amazoon,
						in een kleed mét kroonen, sépters, én géld versierd.
ARGLISTIGHEID, in schyn van Staatkunde, een oude vrouw, staatig grootsch
						gekleed, mét eene slang om de middel.
BEDRÓG, een Jongeling, in een kleed, waar op muizevallen, én vischhoeken
						gebórduurd zyn.
SCHYNHEILIGHEID, in een lichtvaerdig onderkleed, én heilig
						bovenkleed.
ONDEUGD, Slaaf van Eigenbaat, een gebochheld Dwérgje.
VLEIJERY, Slaavin van Eigenbaat, dartel gekleed, mét een kuifeltje, paauwe
						véêren, én blaauwe bloemen op het hoofd, én een rók met allerley, dóch meest
						blaauwe bloemen.
DE ZINNEN, Onderdaanen, op allerleye wijzen gekleed.
Het Spél speelt op het Eiland Vrijekeur in, én omtrent het Koninklyke Paleis,
					ieder Bedryf op zulk een Tooneel, als het den Vertooneren goed dunkt.
TIERANNY VAN EIGENBAAT in het Eiland van Vrijekeur.
ZINNESPÉL.
KWAADAARD, ONDEUGD.
WAt zégt gy, Ondeugd? Is Mêvrouw in stad gekomen,
En ’t heele hóf heeft nóch niets van haar’ komst vernomen?
Ja, Réênvanstaat onthoudt zich zélve dichte by
Het hóf, mét haar gevólg, in ’t huis van Veinzery.
Zy meent op ’t onvoorzienst den Koning te begroeten
Om bystand, én zich néêr te wérpen voor zyn’ voeten,
Eer dat een gunsteling tyd hébbe, om af, óf aan
Te raaden, hoe Verstand hier in behoort te gaan.
Zy raamt voorwaar een’ zeer bekwaame tyd. Want héden
Zal zy Verstand de troon mét staatsie zien bekleeden,
Om eenige Amptenaars te schéppen in dit hóf,
Dat heel veranderd wordt...
[p. 2]
Heer Kwaadaard, mét verlóf,
Indien ik u versteur. Myn’ last is u te smeeken,
Of gy, als Raadsheer, woudt een woordt ten bésten spreeken,
Dat haar’ verleegen’ zaak omhélst wérde; óf’t geviel,
Dat iemand in de Raad het weig’ren nutter hiel.
Op myn geneegen hart heeft zy wél staat te maaken;
’k Bén tót haar’ dienst; maar ach! ’t verloop van myne zaaken
Belét, dat ik Mêvrouw daar in niet dienen kan.
Toen Wil hier heerschte, was ik een aanzienlyk man;
Maar sédert zy de kroon heeft aan Verstand gegeeven,
Zal ik myn’ vijand in myne eerplaats zien verhéven;
Want hy het oor heeft van Vrouw Deugd, de Koningin,
Die my niet lyden mag; dus zal ik nooit wéêr in
Myn aanzien komen, nóch het Raadsheersampt bekleeden.
Wy dienden ’t overlég, én and’re omstandigheeden
Van ’s Konings wil, én wie ons voor, óf tégen is,
Nóchtans te weeten; want aan die geheimenis
Hangt al het wérk.
Woudt gy u zélve maar versteeken
Hier onder ’s Konings troon; gy zoudt al ’t geen zy spreeken,
Verneemen. Gy zyt klein, indien gy’t waagen dorst,
’t Waar ’t béste middel; maar zo daadlyk komt de Vórst;
Gy moest u haasten, óf zyne aankomst zal ’t belétten.
Wélaan.....
Kom, haast u. ’k Hoor het steeken der trompétten.
Ay, hélp my wat. ’t Is wél zo.
Is de steê
Gemaklyk, én bekwaam?
Geheel; maar nóch een béê
Heer Kwaadaard. Doe Mêvrouw Staatkunde daadlyk weeten,
Als gy haar spreeken kunt, dat ik hier bén gezeeten;
Opdat ze uit my verneem’, het geene ik hier versta.
Ik zal. Verschuil u; want de Koning komt; ik ga.
II. TOONEEL.
VERSTAND, DEUGD, WIL, GEMEENEBÉST, RÉCHTVAERDIGHEID, OPRÉCHTHEID,
						GOEDAARD, ONDEUGD onder ’s Konings stoel verschoolen, DE ZINNEN.
MYne onderdaanen, my geduurig trouw gebleeven,
Weet, dat ik ’t ryksgebied héb aan Verstand gegeeven.