floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
Wat of de loose feecks nu weer sal gaen beginnen?
Spreeckt nu u meeningh uyt.
Me-Vrouw uw’ waerde kindt,
En is niet veer van u, daer ghy so droef om bint.
U yd’le klap komt my tot schreyjen weer vermanen.
Hier valt de oorsack neer van al u bittre tranen;
Ick heb ô waerde vrouw! ick heb dat feyt bestaen,
Ick roofden u uw kroost, ick voerdent hier van daen,
En liet u inde quel, Me-Vrouw wilt my ghelooven,
’t Was om ’t sieraet te doen, dat docht ick maer te roven,
En dan u eenigh kindt te setten op de straet,
Maer ’t gaf my sulck een lagh met een soo soet gelaet,
Een lagh lof-waerde Vrouw, ick sal ’t u al ontdecken,
Een lagh die mijne sin soo vast tot haer kon trecken,
Dat ick het lieve wicht voor mijne Dochter hiel;
’k Heb meer voor haer gesorgt als voor mijn eygen siel;
Ick heb haer opgevoedt; ’k heb haer voor alle rampen,
Soo trouwelijck beschermt, dat haer noyt droeve dampen
Van onluck sijn ontmoet, ick ging haer stadig na;
Schenckt my hier voor Me-Vrouw ick bidt gena, gena.
Och wat ontmoet my hier? ghy doet my weder droomen
Gelijck de jonghste nacht.
ghy sult daer strack uyt komen.
Me-Vrou hier is u goet, Me-Vrou besiet dees brief.
Jaet.
Wat komt u aen? wat ist? waerom siet ghy bekreten?
Mijn Heer doorleest dees brief, ghy sult het dan wel weten.
Don Fardinando leest het briefjen.
HET Iongh Dochterken dat by my is en dat dat ick den
naem van Preciose ghegheven hebbe, heet eygent-
lijck Constance, en is een eenigh kindt van Don Ferdinando
d’Assevedo ridder van Calatrava ende van Vrou Giomara de
Meneses: ick stal het selve kindt inde stadt van Madril, op He-
mel-Vaerts dagh ten elf uren, in ’t jaer duysent vijf hondert vijf-
en-twintigh. Ick hebbe dit korts daer na alsoo vernomen en goet
ghevonden ’t selve by memorie te stellen, misschien of het schier of
morgen te passe mochte komen.
Wie heeft dit schrift versiert? hoe komt ghy aen dit bladt?
Wat vreemdigheyt is dit? flucks segh my hoe en wat.
Mijn Heer siet dit juweel.
Ay my! ick sterf van vreught.
Waer is haer kamer-maeght? Cathrijn och help Cathrijn.
Och lief!
Ay gaet dat Wijf eens vragen,
Waert kindt is en of ’t leeft dat dit gout plaght te draghen.
Och jae genad’ge vrouw die ghy hier daetlijck saeght,
Is u verlooren kindt.
Giomara rijst haestigh op en siet of ’t waer is.
De heydinne
Me-Vrouw?
Me-Vrouw sy sit daer binnen.
Mijn kindt! dat moet ick sien.
Segh goddeloose. segh?
Ghenadighe ick bint,
Die ’t vrughje van u trou, soo eerloos heb ghestoolen
Dat met ons heele rot, doch, eerlijck heeft gaen doolen,
Och och erbarmt u togh vergeeft het my; mijn Heer.
Heb ick het u ontrooft ick brengh het u nu weer,
Loont my dat met ghenae.
Ghy beest,
Mijn Heer ghenae.
Giomara, Preciose, Cathrijn. Lovijs. en ’t heele hof-ghesin uyt.
Mijn lief aenschout u kindt,
Ay lief siet hier de wrat en d’aenghewasse teenen,
Sy is’t en twijffelt niet.
Groot-moeder wat is dit?
Sy is u Groot-moer niet,
Sy stal u lieve kindt, en liet ons in ’t verdriet;
Sy heeft u wegh gevoert, dats nu haest darthien jaren.
Ick danck mijn Godt en Heer,
Ontslaet haer lief.
Ick danck mijn Heer en Vrouw voor ’t schencken van mijn leven.
en ick mijn blijde Vrouw.
En ick ach Vader lief verdrenck strack in de rou,
Soo ghy mijn Bruydegom noch langer hout gevangen.
Contance is u naem, Constance ach mijn kindt!
Mijn Dochter wat is dit? Ghy moet om hem niet dencken,
Ick sal uw’ nae u staet wel aen een Ridder schencken.
Het is gheen Heyden, neen; de schijn heeft u verleyt,
Hy ’s uyt geen Heydens bloedt, die Vader my ontseyt,
Hy is een Edelman, hy heeft sijn Vaders staten,
Uyt liefd die hy my droegh, soo blijdelijck verlaten.
Mijn hart wort seer beswaert.
Ick sal ’t u late sien Het kleedt dat ghy bewaert
Phillipus, langht dat hier. Mijn Heer dit zijn de kleeren
Van den gevangen Heldt, die haer sijn trou dorst sweeren
Schoon dat hy niet en wist of sy was een Heydin,
Dies laet de Ridder los, de pronck van ’t Hofgesin.
Ja Don Francisco de Garkame is sijn Vader.
Die naem is my bekent.
Mijn Heer ay luystert nader:
Hy is ghenaemt Don Ian Garkame, die het Hof
Om hare by zijn liet, ja niemandt weet hier of,
Soo stil is hy ghevlucht, hy dorst het thuys niet seggen,
Als door een stom papier, dat hy heeft late leggen
Lovijs. en ghy gaet heen ontsluyt de vromen Heldt
Ick danck u goede Godt, mijn lief ’t schijnt dat ick smelt
Van onghemeene vreucht, mijn kindt, mijn soete Engel!
En ick mijn armen strengel,
Mijn Moeder om u hals.
ô Wat een vrolijck lot!
Vergeeft mijn doen o Godt?
’t Is my van harten leet
Dit is mijn Moeder-lief en dits mijn eygen Vader
Andries wert weer Don Ian genoemt.
Dat heb ick Lief verstaen o wonderlijck geval!
Ick danck mijn Heer en Vrou, Maer Godt noch boven al.
Ontfanght u waerde Bruydt, ick sal u late trouwen
Met adelijck ghevolgh, van Jonckers en Jufvrouwen,
Op ’t allerspoedighste. Ick wench u ’s werelts vree,
Hier nae het Hemelrijck.
Die wensch wensch ik u mee.
Ick danck mijn Vader seer en Moeder voor haer wenschen
Wy sijn lucksal’ge menschen.
’k Versoeck aen u dat ghy ’t mijn Vader wilt ontbien,
Die ’k weet dat om my karmt
’t Sal dadelijck gheschien
Hoe sal den goede heer hem in dees vreught verblijden!
Ghy sult terstont na Don Franciscus rijden,
Groet hem beleefdelijck van ons hier allegaer,
Vertelt hem met voordacht dees overblijde maer,
De ouderdom is swack, hy mocht hem soo verblijen
Dat hem de swacke geest wel schielijk mocht ontglijen;
Seght eerst dat ghy hem groet van sijn beminde Soon,
En dat ghy derwarts komt om hem by my te noon,
Mits dat sijn Soon hier is, met mijn verlooren Dochter,
Die hy ghevonden heeft, en seght daer by hy brochter
Heel wonderlijck weer thuys, verhaelt hem alles wel.
Gaet spoet u tot de reys,
Hoe luckigh is het endt van die op Godt vertrouwen!
Dat kan men hier ô Godt! dat kan men hier beschouwen!
Soo dra als’t Vader hoort soo komt hy daadlijck nader.
Lief leyt ons kind’ren in, vermaeckt u in het Hof.
’k Sal ’t met de vrienden van den doode maken of.
Kom gaet nu t’samen in, ick sal flux alle saecken
Van u, en wie noch yets met recht toe komt, af maken.
Genadighe ick kom mee op u goetheyt aen;
Al ’t gheen nu is gheschiet dat is door my gedaen;
Ick heb dit quaedt verciert, door mijn verliefde sinnen.
’t Verwond’ren maeckt my stom! kom gaet met my na binnen,
Daer mijne kind’ren zijn, soo ghy de waerheyt seght,
Sal ’t u vergeven zijn, ghenae sit nu te recht.
De schaakingen
Nil Volentibus Arduum: De schaakinge. Amsterdam: Adrianus Hupkes,
						1763.
RYK JANSSEN
PELGROM
BARNHART
RITSAART
ROOSJE
HAAGENAAR
VREDEGOND
KEES PIER
TEEUWIS
DE SCHAAKINGEN,
DOOR Het Konst-Genootschap,
tAMSTERDAM,
By ADRIANUS HUPKES, Boekverkooper, over de Trappen van de Beurs,
					1763.
VOORBERICHT
De Uitgever eenige egte Manuscripten, dóor het beroemde Konstgenootschap NIL
					VOLENTIBUS ARDUUM nagelaten, machtig geworden zynde, heeft goedgevonden dit
					Stukje den Liefhebberen tot een begin mede te deelen; de goede uitslag, die hy
					met reden hier van durft verwachten, zal hem misschien beweegen in ’t vervolg
					meer andere van hunne werken, welker waarde niet verdient heeft zo lang in
					vergetelheid begraven geweest te zyn, mede tot genoegen onzer Hollandsche
					Letterminnaars het daglicht te doen zien.
’t Zal misschien veelen vreemd voorkomen dat dit Blyspel de Heeren Regenten van
					den Schouwburg niet aangeboden zy, daar alle de andere Tooneelstukken van dit
					Konstgenootschap, of gespeelt zyn, of dagelyks noch gespeelt worden; en zelf met
					de grootste toejuiching. Doch de Uitgeever heeft dit, om verscheide oorzaken,
					welke hy om redens wille niet melden zal, geraden gevonden. Dat de Lezer dit
					stukje met vermaak leeze, en verders welvaare.
N.B. De Uitgever erkend geene Exemplaren, voor echt, dan die met het Plaatje en
					de Spreuk van Latet Utilitas, welke in den beginne door het genoemde
					Konstgenootschap gebruikt is geweest, en die men ook vind op den Titel van het
					Kluchtspel de Levendige Doode, gedrukt zyn.
RYK JANSSEN, Landhuurder van Eelhart, Vader van Roosje.
EELHART, Vader van Barnhart en Ritsaart.
PELGROM, Oud Land en Huisknegt, en Hovenier van Eelhart.
BARNHART, Oudste Zoon van Eelhart. Verlooft aan Vredegond, en Verlieft op
						Roosje.
RITSAART, Jongste Zoon van Eelhart. Meede verlieft op Roosje.
ROOSJE, Dochter van Ryk Janssen.
HAAGENAAR, Vader van Vredegond.
VREDEGOND, Dochter van Haagenaar. Verlooft aan Barnhart.
KEES PIER, } Boeren. Verlieft op Roosje.
TEEUWIS, } Boeren. Verlieft op Roosje.
Het Toneel verbeeld het Landhuis van Eelhart, en daar omtrent; tusschen Haarlem
					en de Beverwyk.
De Geschiedenis van het Blyspel, begint voor de Middag, en eindigt in den
					Avondstond.
DE SCHAAKINGEN, BLYSPEL.
RYK JANSSEN, EELHART, PELGROM.
RYK.
Ik beken ’et men Heer, ’k heb over deuze Oegst niet te klaegen,
Alhoewel dat de Garst al vry wat leid neêr eslagen,
En dat het Hooi, deur ’t natte weer ook vry wat heit eleên;
Maer met de Rogge en de Haver, brust’et noch zo al ien endje heen.
Jae wel kedaer, wat raed? we krygen ’t niet altyd nae ons begeeren,
En daerom was ’t me ook leed om ofslag van huur te prittendeeren,
Maar heb ik lykewel ien stuivertje geprispereert op jou Land,
Men Heer, weetje ook wel dat ik ’t mit zuinigheid heb ehaald uit de
							brand.
Nou, nou Ryk Janssen, zo je eens recht uit wilt spreeken,
Heb je jou rekening niet kwaalyk met my gevonden, en dat ’s
							gebleeken.
Ik beny je ook dat voordeel niet, noch voerje dit te gemoet
Om verhooging te eisschen: want zeker je voldoet
En betaald me als een braaf man.
Ien aer zou je licht meer toe zeggen.
Maer of de betaeling volgen zou, daar zou ’t an leggen.
Daar zie ik voornaam’lyk op: jy hebt geen borg van doen,
En je hebt de naam hier onder de Boeren van fatsoen
Dat de Huurder schier zo ryk als de Eigenaar word gehouwen,
En dat jou Dochter Roosje, als gyze eens uit zult willen trouwen
Geen slecht boere huuwelyk zal doen, als zynde hier omtrent
Voor het rykste en ’t mooiste Meisje van deez’ Landstreek bekend,
Ai lieve men Heer, ai lieve laeten we enkaer niet scheeren.
’t Is tot onze schande niet, als we door naerstigheid wat
							prospereeren.
Maer je weet wel, men Heer, dat ik zo ryk niet bin, as ’er word
							ezeid.
En genomen ik had al ien stuiverje, wie zou op ien boeremeid
Zen oog willen smyten, of ’t was ien van heurs gelyken?
’t Is waar, eertyds maakten me zwaarigheid na iemand uit te kyken
Die onder onze staat was, al was ’er ook veel geld;
Maar nu is me wyzer, en ’t geld word boven de geboorte gesteld.
Jae wel kedaer, men Heer, indien we daer van zellen praeten.
Zo ’t veur deuze schande was veur ien man van hooger staeten
Mit ien ryke Boerin te trouwen, dunkt myn, in dit kas,
Dat’et veur de Boeren noch veul grooter dolligheid was,
Dat ze heur Dochter an ien Steeman uithylikten: want zonder jokken.
Gelyk by gelyk, zei Waernar, pleeg allerbest te fokken.
Vaar wel Ryk. Draag zorg dat alles wel onderhouden word.
Pelgrom, ik ga tot Heer Haagenaars eeten, myn tyd is te kort.
Ryk Janssen, om nu jouw kwitantien te ondertekenen:
Laat ze maar aan Pelgrom.
Jae we zullen hier na wel rekenen
Men Heer, as je wat meer tyd hebt; ook had ik het geld
Niet meê enomen, al leid’et geriet, in grof geld of eteld
In ons schapraai, sints ruim veertien daegen verleden,
Om dat ik schier docht of je huye nochtent nae stad waert ereden.
PELGROM.
Apropo van ryen, men Heer, beliefje niet dat ik de Paerden voor de
							Berlyn
Zal spannen?
Wel neen; ’k geloof dat my ’t gaan alzo gezond zal zyn:
’t Is na by en mooi weer, ten waar datje onze Hoogmoedige deed
							zaalen.
Men Heer, ga dan liever te voet, je zoud ’er geen eer meê behaalen:
Dat arme beest, word zonder gelykenis met ons, alle daag
Een dagjen ouwer, en van beenen zo styf, en zo traag,
Dat men het met recht wel van naam mogt veranderen,
Want het doet in ’t gaan zo veel eerbewyzingen na malkanderen,
En valt zo dikwils op de kniën, tusschen de Stal, en het Wet,
Dat de naam van Ootmoedige, en ned’rige hem bet
Als die van Hoogmoedige zou passen.
Ja men Heer, je hebt ’er ook in langen tyd niet opgezeten
Dat ’s waar. Hoor Pelgrom, zeg tegens myn Vrouw, dat Heer Haagenaar
’t Avond by ons zal komen eeten.
Heel wel, men Heer.
EELHART. by zich zelf pynzende.
Ja! Ryk Janssen, zend Roosje, om myn Vrouw wat gezelschap te houwen,
Tot onzent, zulje? Een ziek mensch heeft graag wat aanspraak.
Wel trouwen,
Ik zel zo doen men Heer.
Pelgrom, zoek na een goede Meloen,
En maak ’er t’avond een schaal vol Persiken by te doen
Van onze schoonste Montanjes; Heer Haagenaar roemt op de zyne,
Ik wil flusjes zyn oordeel eens hooren over de myne.
Het heeft ons aan warmte ontbrooken, men Heer, ze zyn dit maal
Zo puik niet als voorlede jaar, dat scheeld een heel kapitaal.
’k Zal evenwel omzoeken, om hem wat goeds te doen proeven.
Is ’er noch iets van men Heers dienst?
Ja, je moet noch wat toeven.
Pelgrom, luister! wat was ’t ook? ja! Heer Haagenaars kind,
Myn’ toekomende Schoondochter, die myn’ Vrouw zo bezind,
Zal haar flus komen bezoeken, dies is ’t van groot belangen
Dat myn Zoon Barnhart thuis blyft, om zyn’ Bruid te ontvangen.
Ryk Janssen.
Wat bliefje.
My dacht ik hadje noch iet
Te zeggen. Licht dat het my daat’lyk wel weêr in schiet.
Pelgrom.
Men Heer.
Zie wel toe dat Ritsaart geen zotterny komt te bedryven.
Ik zal ’er ’t oog op houwen, en gestaadig hier omtrent blyven.
Ha! nu weet ik ’t! Ryk, vergeet niet de eene, of de and’re dag,
Te gaan zien wat ’er aan ’t rad van de molen schorten mag,
Het werpt geen water genoeg op.
Ik zel ’er nae gaen kyken.
Laat zien? Is het dat al? Ja. Vaar wel.
Ja, ga jy maar stryken.
PELGROM, RYK JANSSEN.
Zou ’t Sieur Ryk Janssen ook kwaalyk neemen dat Pelgrom hem
							felissiteert
Aangaande, van wegen dat ons Heerschop pronostikeert
Over een groot huuw’lyk voor Roosje: want om de waarheid te zeggen,
Ik ken ’er al veel, die ’er een blaauwtje aan te kost zouwen leggen.
Myn zoete lieve Pelgrom, je weet niet hoe’et by myn leid.
Mien jy dat ik staet maek op ’t geen ons Heerschop daer heit ezeid?
Of dat ik myn verstand mit ien yd’le inbeelding zou paeijen?
Dat wil ik juist niet zeggen: je moest het niet verdraaijen.
Wel dan namje me veur ien groote Gek, zo je me niet beter kend.
O, vergeef me dat! Ik neem je slechts veur ’t geen dat je bent.
Dat is te zeggen veur bedreeven in alle zeven zaaken.
Jae, by men keel, ik zou’er op die wys wel wat van maeken!
Luister een reis. Na een lang overleg dat ik by men zelf heb
							gedaan....
Veur ierst men zelf te zien ien Slaaf....
Neen, dat zou ik je niet raên.
Van ien Steejonkertje, die mit myn geld mooi weer zou speulen.
Neen, daar heb jy gelyk in: die pluimen zouwen niet saamen heulen.
De Keyeren van myn Dochter, zouwen mier Sinjeurs weezen as ik.
Daar valt al vry wat op te zeggen, en dat waar heel geen schik.
Ik zou heur licht men Heer moeten hieten.
En as ’er Kompeny was, om heur niet te versteuren,
Myn, hier of daer, in ien hoekje verburgen moeten houwen.
Ik zou niet ien woord, durven kikken, noch iens lachchen mit enkaer.
Ik zie wel....
Gien gemienzaemheid, as we iens gingen visschen, of Vinken.
Veurzeker niet!
Noch in ien Gelach, ien Pyntje mit men zwaeger drinken.
Wat aparentie?
Of ien Damwerkje mit ’em leggen.
Neen toch!
Of ien Tiktakje.
’t Lykt niet!
Of ien Lanterluutje speulen; noch
’s Winters saemen niet ereis mit de Sleê ryen, of op schaetsen
’t Is zo!
Noch uit Kolven gaen.
Dat ’s wis!
Noch mit enkaer kaetzen.
Noch Sundags wat gaen wand’len.
’t Lykt na geen praat!
Neen Pelgrom, ik zel myn zin volgen, verstae je wel, ’t gae hoe ’t
							gaet.
Maar wie Duiker spreekt je in ’t een, of in ’t ander, tegen?
Wel jy, die geduurig in myn reden valt.
Dat waar best gezweegen.
Ter kontrarie, ik zeg dat je gelyk hebt in alle ding.
’k Heb ergens ’ens ien schooner Sententie eleezen: maer zonderling,
Afgrysselyk schoon! Daer... by eksempel... maer schoon!.. boven
							maeten
’k Geloof het; maar...
Schoon! Men zou ’er eeten, en drinken om laeten!
Wel, laatze ons eens hooren.
Laet zien ereis. Gut ze is zo braef!
Jae! Die mit ien groot Heer anspand, maekt zen zelven ien vrywillige
							Slaef.
In dat was ien zek’re Plutark, die esprooken heit deuze reden!
Die Plutark is niet gek geweest!
’t Is omtrent twintig jaer eleden
Dat ien zeker Vrind van ien zeker groot Heer, (by wien ik toen
verzocht was om ien speulreisje te doen
Op het Landgoed van myn Heer, om daer ienige daegen
Te vernachten, en heur te verlusten mit Visschen, en Jaegen.
Wat gebeurt ’er? Luister toe! ’t Is waerd dat je ’er op let:
Deuze veurschreeve Vrind dan, dat juistom, zo grooten Kadet
Niet was as myn Heer, ryd meê, en zo as we onderwegen
In ien Herberg pleisterden, heit hy daer in handen ekreegen
Ien boek van deuze Plutark, dat daer by geval op de taeffel lag:
En zo deuze Vrind nou van myn Heer, by onluk deuze Sententie zag,
En over en weer las, is hy ’er zo deur eraekt eworden,
Dat hy dryvend weerom keerden, hoe zeer men Heer hum ook porden
Om meê te gaen, en hoe vrind’lyk dat hy hum ook bad:
Want ze waeren ’er nae by.
Me dunkt dat die Vriend geen ongelyk had:
Want rond uit gezeid, Ryk Janssen, ik kan heel licht bespeuren
Dat hoe men ons de dienstbaarheid, met vermaak’lyke kleuren
Wil afschild’ren, datze altyd haat’lyk is, in alle schyn,
En dat hy die wat geest heeft, maar moet dienen, om zelf Baas te zyn.
Zo heb ik ook edaen, en ik hoop’et in ’t korte zo te klaeren
Dat ik men eige land bebouw, en de huurbruikers laet vaeren.
Dat ’s wys’lyk overleid, en was ik in jouw plaats, ik zou begut
Een Zwager neemen, die me in myne ouwe dagen verstrekten tot een
							stut.
Dat is myn veurneem ook
Die gedienstig was, en mee gaande.
Zo verstaen ik ’et ook.
Beleeft, en onder myn’ gehoorzaamheid staande.
Die my lief had, respecteerde, en na de oogen wist te zien.
Wel wis.
Die my Peetoom van zyn eerste kind maakte.
Zo is ’t dat ik ’t mien.
Nou zie je omtrent wel, wat veur een Zwager dat men jou moet langen.
Een borst, wiens fortuin heel en al van myn af moest hangen.
Wat zei je?
Ik zeg dat je op ’t geld, zo naauw niet zien zoud.
O, vergeefme dat, vergeefme dat.
Ik heb nochtans niet veel zilver noch goud.
Ook bin jy, ’et niet, die ik veur myn Zwager zou begeeren.
Op ’t geld en goed na, dunktme evenwel zou myn persoon, met eeren
Al meugen by komen.
Maer dat ’s niet genoeg.
Ai lieve, waarom?
Ai, dat weet ik juist zo net niet: nou hadieu men Heer Pelgrom.*
Die verbruide Boer! die gierige Schrok heeft me daar vuil
							uitgestreeken,
En listig de tong geschraapt! Bloed kost ik me eens wreeken
Op zen Dochter! Och dat betoverlyk Roosje, dat zoete Lam,
Zal dan voor een ander zyn? Ja wel, ik word zo boos als een Ram!
Maar wat schaad het evenwel, wat hoef ik ook te vreezen?
Zo ’er Teeuwis, noch Kees Pier trouwt, is myn blaauwtje haast
							geneezen:
Want Vryers van onze kennis, konditie, en van een fatsoen,
Vind ik dat meer Jaloezy geeven, als ryker meêvryers doen.
O bloemerharten! ik zal het zo zoeken te brouwen,
Dat het my tot geen schande strekt, zo ’k ’er met een ander zie
							trouwen.
Wie weet ook na welk een kant heur genegenheit helt?
Och, dat arme Schaapje weet licht niet hoe heur hert is gesteld,
Of dat ze een hert heeft, en wat me ’er meê moet maaken!
Dat zoete lieve Meisje! Maar dat ik haar eens ging schaaken?
Puik byget! ’t Is goed! Maar dien ouwe Griek is heel licht versteurd,
En obstinaat als de Duivel! Hy mogt my ook op men beurt
Door eenige Rakkers doen schaaken, en wat langer rekken
Laaten, als my lief zou weezen. Daar’s niet meê te gekken!
Ik moet evenwel euvels verlieft zyn, dat ’er door myn hooft
Zulke gevaarlyke aanslagen rollen! Wie had dat ooit gelooft?
Laat een reis zien. Ik dien met rype en bedaarde zinnen,
Alle zwaarigheden wel op te lossen eer ik iets durf beginnen.
BARNHART, PELGROM.
BARNHART.
Pelgrom, Pelgrom!
Loop al je best eens aan de poort
Van de Stal.
Loop haastig, zeg ik je, voort.
Wel daar je me belast hebt.
De poort is reets open.
Maar hoor wat je ’er doen zult.
’k Docht dat het genoeg was daar slechts heen te loopen.
Je zult ’er Vredegond vinden, die uit haar Kales stappen zal,
Gelei haar in Mamaas kamer, en vergeet niet voor al,
Te zeggen dat ik van de morgen ben gegaan uit jaagen:
Ik wil haar niet zien, noch kan haar byzyn meer verdraagen.
Wel, wat is dat te zeggen? jouw huuw’lyk met haar, staat ommers vast.
O, verlies geen tyd, en doe maar ’t geen ik je heb belast.
Kom aanstonds weer by me, ik zal je noch wel andre zaaken ontdekken.
Ik ben in een oogenblik weer hier.
Ach, ver van het huuwelyk te voltrekken
Met Vredegond, gelyk myn Vader zich verbeeld,
Vind ik dat een volmaakter Schoonheid myn’ liefde, en vryheid steeld.
Ik wil myne Ziel aan geene eeuwige knaaging overgeeven.
Ik min myne Bruid niet meer, of ’k heb haar van myn leeven
Licht niet bemind: want ik gevoel iets in myn hart
Dat ik voorheene nooit gevoeld heb, ’k ben benard
Door, ’k weet niet welk een onbekende ontroering; ’k ben vol vreezen,
Vol zorg, vol kommer. Ach! wat of ’t einde noch zal weezen
Van al myn zuchten? Maar hoe ’t ook myn Vader vind,
Geloof my Vredegond, ’k heb u nooit recht bemind.
TEEUWIS, PELGROM, BARNHART.
Maer hoor me iens spreeken, men hoord wel ien hond blaffen.
Hoor Teeuwis, kom flus by me, dan zal ik ’er raad in zien te
							schaffen.
Maer Sinjeur Pelgrom, dat je wist, hoe ik men vind esteld!
Je ziet wie me wacht, loop, wil je gehulpen zyn, kom flus, maak geen
							geweld.
PELGROM, BARNHART.
Myn Heer, ’k heb myn gezantschap volbragt naar myn klein vermogen:
Maar had je eens gezien de droefheid in Vredegonds oogen,
En gehoord de zuchtjens die ze loosden, zo haast ik haar had gezeid
Dat je niet thuis waart, je had van mededogenheid geschreid.
Zwyg stil. Ik wil ’er niet meer van hooren spreeken.
Al wat je me zoud kunnen zeggen, zou myn’ toorn slechts ontsteeken,
En my niet doen verand’ren het besluit dat ik heb gemaakt.
Ai, wat besluit?
Haar nooit te trouwen; ik ben elders verlieft geraakt.
Elders verlieft geraakt! En op wie toch, by honderd duizend Franssen!
Op Roosje.
Op Roosje?
De Dochter van Ryk Janssen?
,, Myn spillen leggen in de asch, ’t is met my gedaan!
Myn waarde Pelgrom, hoe stel ik ’t? Ik min ’er, ik bid ’er aan.
Je bent aan Vredegond verlooft, en die daar zo neer te planten....
Waaragtig, ik zie niet als zwaarigheid van alle kanten.
Ach Pelgrom, ’t is op jouw alleen dat ik al myn vertrouwen stel!
Ja, maar ik ken Heer Haagenaar, en jou Vader al te wel.
Daarom, eer ik my inlaat met zulke kittelagtige zaaken,
Diende je ons wel te zeggen, wat je met Roosje meend te maaken:
Want zie ik wil myn konsientie niet bezwaaren in dit stuk.
Wat ik met haar zou maaken, Pelgrom? Ach, had ik dat geluk!
Ik zou haar oppassen, dienen, beminnen, ja, dorst ik het zeggen,
Aanbidden, en myne vryheid voor haare voeten neder leggen.
Dat zyn de schoonste woorden van de waereld: maar zo ’k niet mis,
Heb je ’t voornaamste niet gezeid.
Zeg dan ras, wat het is.
Wel raad het eens.
Ai hou me niet op: wat mag ’er ontbreeken?
Roosje te trouwen.
Dat verstaat zich zonder spreeken.
Wel, leid het zo by je, zo stel jou hart slechts te vreên,
En laat my maar begaan ,, Laat eens kyken? Wel ja! De Drommel, neen!
,, Hy zal ’t zyn leven niet doen.... met geen gedachten!
,, Hy zal ’t niet toestaan, zeg ik, noch Heer Haagenaar verachten,
,, Die zyn Vriend is. Van de andre kant is geen prykel altoos; t’is te
							ondieft
,, Goed, dat is zeker. Maer zeg me eens, ben je dan zo drommels
							verlieft?
Zodaanig, dat men in verlieftheid nooit gezien heeft myns gelyken.
Hoor. Je moet Roosje schaaken, zonder ergens na om te kyken.
Zie, ik raadje als veur my zelf: dit is de allerkortste weg.
Myn gedachten speelden daar ook op, in een ruuw overleg.
Zie eens, hoe de geleerde liens, zonder malkaar te beraadslaagen,
In een verstand vallen! Wel hoor, dewyl je de kans toch wilt waagen,
Zo maak dat je t’avond te zes uuren heel dicht....
De Drommel! neen, ik docht ’er niet om, ’t is dan noch te licht.
Te zeven uuren versta je, niet vroeger, maak jy dan zonder schroomen
Gints achter die half afgebrande schuur van Piet Smul te komen:*
Verberg je daar stilletjes met of zonder je Paard, bezyen de haag;
Ik weet wel een middel te vinden om Roosje heel graag
Te maeken, dat ze daar gaat: of ik zal haar zelf geleijen,
En als je er daar hebt, laat ik je verder omspringen met je beijen.
Mag ik me ’er op verlaeten.
Ja zeg ik. Wees maar gerust.
Zul je ’t ook vergeeten?
Neen zeg ik. Hoe sta je me en brust?
Ga maar heen: zo jouw jonger Broer ons hoorden, hy zou licht meenen
Of ik je in dit werk met raad of daad myn hulp had willen leenen,