floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
Van top tot teen, niet heels aen lichaem en aen ziel.
Hoe kort treet 's hemels straf het misdrijf op den hiel!
Duick onder, liefste: ick zal u met mijn schaduw decken.
O lust! ô appelboom! ô schande! ô lastervlecken!
O bosch, bedeck ons, zoo uw schaduwe iet vermagh!
Het hoogh gerecht verschijnt. ô droeve bruiloftsdagh!
URIË. ADAM. EVA.
O Adam, Adam, hoor. waer looptge u nu versteecken,
In naere schaduw? meentge in schaduwe uw gebreken
En smet te schaduwen voor Godts alziende licht?
Geen diepe nachtspelonck, geen hol, hoe naer en dicht,
Kan u verbergen, voor d'oneindigheit, gevonden
In hemel, aerde, en zee, en grondelooze gronden.
'k Verdaegh u in Godts naem. verschijn verschijn terstont.
De Vader, die u schiep, en aen zijn wet verbondt,
Verdaeght u. waerom vlughtge uw' schepper, uwen vader?
O stem, 'k gehoorzaeme u. vergeefme: ick kome u nader.
De voorbo van uw komste, in 't godtgeheilight woudt,
Het schricklijck onweêr, dat uw majesteit ontvout,
Verbaesde hem, die, naeckt geschapen, zich moet schaemen,
Uit ootmoet en ontzagh, die 's menschen plicht betaemen.
Wie openbaerde u toch dees naecktheit, al te naeckt?
Heeft oock uw mont de vrucht der kennisse gesmaeckt?
Beken de misdaet vry. ontzieze niet te noemen.
Verschoon uw schult niet: want hier baet nu geen verbloemen.
O trouwelooze, durftge alleen om 't ooftgenot,
Op dootstraf u verboôn, ontwijden 't hoogh gebodt?
Het is mijn schult niet, maer de liefelijcke woorden
Der vrouwe, my van u ter hulp gegunt, bekoorden
Mijne ooren en het hart; de boomvrucht en haer verf
Mijne oogen, en den mont, helaes, tot mijn bederf,
Te smaecken: uit de vrouwe is mijn bederf geboren.
O vrou, ter noothulp van uw wederga gekoren,
Wat voerde uw zinnen tot dees wederspannigheit?
Een slang, Godts schepsel, heeft mijn simpel hart verleit,
Den appel in den mont gesteecken na'et bekooren:
O hofslang, listigh dier, gevoel nu 's hooghsten toren.
Gy zult voortaen, gehaet van allerhande vee
En dieren, op uw' buick voortkruipende, geen vre
Noch rust gevoelen, en, in uw spelonck gedreven,
Het gansche leven lang, by aerde, uw voedsel, leven!
Het hoog gerechte zal een' onuitbluschbren haet
Ontsteecken tusschen u, en tusschen 't vrouwezaet,
Dat u het hooft verplet: hoewel gy, bits in 't wrijten
En wederstreven, dit durft in de hielen bijten.
O vrou, die uwen man bedrieghelijck verriet,
Gy zult geen ende zien van 't naeckende verdriet,
In draght en baerens noot; en een slavin verstrecken
Van Adam, uwen heere, en zijnen wil voltrecken:
En gy, die haere stem gehoor gaeft boven Godt,
In 't smaecken van de vrucht, en schenden van 't verbodt,
Zult zweeten onder 't juck des arbeits, vol misnoegen.
Het aerdtrijck, nu gevloeckt, vergelt den last van 't ploegen
En zaeien menigwerf met onkruit, stroo, en kaf.
De doorne en distel stickt het zaet, dat d'acker gaf,
Tot datge, nat bezweet, verkeert in stof en aerde,
Begraven in den schoot der moeder, die u baerde.
Op datge midlerwijl gevoelt in 't aerdtsch gequel
Hoe d'opperste het recht beneên genade stel,
Zal uwe wederga nakomelingen baeren,
Godt uw gezontheit en beschaemtheit noch bewaeren,
En 't lichaem decken met de warme schaepevacht.
Nu flux ten hove uit: flux gy Cherubijnewacht,
Godts hoftrouwanten, komt, en past u trou te quijten.
Verjaeght de ballingen. verjaeght dit paer bandyten
Ten paradyze uit. gaet, bewaeckt den gouden boom
Van 't leven. houdt gestreng de dertle lust in toom,
Met scherpe zwaerden, die van gloet en vlamme blaecken,
Op dat geen ballingen de vrucht des levens smaecken.
O welck een brant ontsteeckt het gansche paradijs,
En weit de boomen af! nu zwijght de bruiloftswijs.
Nu schricken teffens al de vogels en de dieren.
Zoo past het u en my de bruiloftsfeest te vieren
Met deze fackelen. och lief, waer heen? waer heen?
Het is geen draelens tijt. de geest, die ons verscheen,
Schijnt geen Uriël, maer Godt zelf, wiens wet wy braecken,
Om boven 's menschen peil te steigren in de daecken
Des hemels, boven Godt, in wijsheit, en in maght.
Een reuckeloos bestaen heeft ons ten val gebraght.
Helaes, wie onderstut mijn twijfelende stappen?
Mijn weêrgade, onderstutme in droeve ballingschappen.
De beenen sidderen. het is hoogh tijt te vliên.
Wy scheiden, zonder hoop van immer u te zien,
O lusthof paradijs! o schoot van ons geboorte!
Wat baet het ommezien! ons wort geboôn dees poorte
Te ruimen, om een dorre en dorstige landou
Te zoecken, in elende. ô knaegend naberou,
O zweetende arrebeit, ô endelooze elenden!
Geleitme, volghtme na, met heele kommerbenden.
Hier heeft de zomer uit. de winter klamptme aen boort.
Godts slaghzwaert volght ons op de hielen. spoenwe voort.
Iosef
of Sofompaneas
Hugo Grotius, Joost van den Vondel (trans.): Iosef of Sofompaneas.
						Amsterdam: Wilhelm Blaev, 1635.
IOSEF
DE REY DER MOORINNEN
RAMSES
IVDAS
RVBEN
SIMEON
BENIAMIN
FARAO
MANASSES
STOET EN LIIFWACHT
IOSEFS ANDERE ZEVEN BROEDERS
Hvigh de Groots
Vertaelt door I.v. Vondel.
Gen. Iosef zal groeien, hy zal groeien als een spruit aen een
					bron.
De vertaeler
t' Amsterdam, CIƆ IƆ CXXXV, den 1 van Wijnmaend.
Spreeckende personagien.
IOSEF mede SOFOMPANEAS genoemt.
DE REY DER MOORINNEN.
RAMSES, Iosefs hofmeester.
IVDAS, Iosefs broeders.
RVBEN, Iosefs broeders.
SIMEON, Iosefs broeders.
BENIAMIN, Iosefs broeders.
FARAO, koning van Egypten.
MANASSES, Iosefs zoon.
STOET EN LIIFWACHT van Iosef en den koning.
IOSEFS ANDERE ZEVEN BROEDERS.
Het tooneel is te Memfis.
Nu alle duisternis voorvlughtigh is geweken,
Zoo komt het zonnelicht al weder uitgestreecken
Met heerelijcken glans, gelijck in't purpren kleed
Een prachtigh bruidegom uit zijne kamer treed.
De dagh, op zijne beurt, gelijck hy plagh, gerezen,
Getuight wel klaer van God, en van 't oneindigh wezen;
En zichtbre straelen viers die toonen yeder een,
Al klaerder als fijn goud en zuiver elpenbeen,
Den allerhooghsten God, op zijnen troon verheven,
In 't ongenaeckbre licht, en eeuwigh duurend leven.
De dagh, en moeite, en zorgh, beginnen te gelijck.
't Ondraeghelijcke pack van dit grootmaghtigh Rijck,
Het welck van Meroë zich uitstreckt aen de stranden,
En al de last van 't land, omarremt van de randen
Des wijd vermaerden Nijls (wiens oirsprong God den Heer
Bekent is) leunt op my, en niemants schouders meer.
Laet zich een ander vry verwondren om gebouwen
Van duurzaem cedren hout, op Liban afgehouwen;
Geboomte en marmersteen, gerechten zonder end,
En uitheemsch slagh van visch, den onzen onbekent,
En 't opgejaeghde wild, daer 't Zuiden af magh boogen,
En vogels in het net des Arabiers getogen,
En kleedren van de wol der Seres ons gestuurt,
En binnen Babylon op 't geestighst geborduurt,
En parlen, blanck als sneeuw, gevischt op Indus kanten;
Om 't hof, en om den vorst, zijn lijfwacht en trawanten:
Al dat is min als niet, al ydelheid, hoe schoon,
En voor zoo groot een' last een al te kleine loon.
Wat is 't een zwarigheid den tulleband te draegen;
Die, onder 't geen waer door men Faro moet behaegen,
Een' zekren luister heeft, en uiterlijcken schijn,
Die in een' man van staet, en die in aensien zijn
Vereischt word, en waer op 't gemeene volck blijft staeren.
Ick treck wel dienst van pracht en blinckende Tiären,
Maer schep geen lust daer in. Hoe vryer van te voor,
Hoe onbeslommerder brogt ick mijn jongkheid door,
Doen ick in 't luchtigh kleed een zorgloos leven leide,
En Abrams kudde volghde, in Sichems groene weide,
En het genoeghlijck dal, dat dauw en regen drinckt,
En vrolijck tusschen twee gezonde heuvels zinckt.
Geen kostelijcke spijs mijn' graegen honger boette,
Geen hoofsche leckerny; maer 't geen ick eerst ontmoette,
't Zy dat 'er alruin bloeit, of pallemboomen staen,
Wier tack zich niet en buight, hoe zwaer hy hangt gelaen.
Geen Meroeesche wijn mijn dorstigh hart ververschte,
Geen dranck oock, dien de Nijl uit zijne graenen parste,
En Zythus word genoemt by den Egyptenaer;
Maer eene zilvre bron, en altijd springende aêr.
Daer onze vaders zelfs zich meê genoegen lieten.
Mijn speel en rinckeltuigh dat waren slechte rieten,
Met wasch aen een gekleeft, waer op ick eer bewees,
En na 's lands wijzen staegh den grooten schepper prees.
Indien de bitse nijd op my had dit vermogen,
Doen ick noch dicht by huis, en onder vaders oogen,
En by mijn' broedren schier alleen hem was ontrent;
Indien de droom van 't ampt, waer toe ick steegh in 't end,
Mijn kindsche onnozelheid dien bittren haet kon baeren;
Wat hangt my over 't hoofd by deze Egyptenaeren
Te Memfis, nu ick, hier een vreemdlings aengezicht,
Zoo groot een' staet bezit, dat alles voor my swicht?
Dit volck is bars van aerd, en kitteligh van ooren,
En weigert dickwils 't juck van eigen ingeboren;
Het welck tot meerder moeit gedijt van hem, die 't woord
Des koningks voeren moet. 't Is nimmer als 't behoort:
't En wil geen' toom te kort noch al te lang gehengen.
Men moet de zachtigheid van pas met strafheid mengen,
En zien dat zedigheid verzel de majesteit.
Dees dingen hebben elck hun eige zwarigheid;
Maer boven dat is yet van wightiger bezwaren.
Wanneer een schip voor wind gaet bruizen door de baren,
Dan word het licht gestiert van een gemein verstand:
Maer kunst is 't, als het ruischt en barrent op het strand,
Als buien na den toom van 't roer te luistren weigren,
Een stoker van een' wind den grond der zee doet steigren
Tot aen de wolcken toe, en geesselt al het vlack,
Te houden zijne streeck. Egypten, zulck een' krack
Gevoeltghe in dezen storm, nu 't kooren van den velde
Den landman in zijn hoop te leure tweemael stelde,
En ydele airen gaf, en halmen zonder zaed;
Een plaegh die altijd was gevaerlijck voor den Staet:
Want hongers nood en weet van nergens op te passen.
Een uitgehongert volck is al 't gezagh ontwassen.
Ick loof ten hooghsten God den vader, en de bron
Van alles wat 'er word bescheenen van de zon,
Dat hy, gezint om zorgh in dees benaeuwde dagen
Voor d'arreme gemeente en 't gansche Rijck te dragen,
Door my uitvoeren wou zijn' wil en wijs besluit,
En dien beschoren nood ons spelde lang voor uit.
De voorige overvloed boet nu 't gebreck der airen,
En levert ons vol op, in deze onvruchtbre jaren:
En door mijn voorzorgh leeft Egypten niet alleen,
Maen Syrien roept zelf om hulpe met gebeen.
Dit middel vond de vooghd der menschelijcke zaecken,
Om 'tgeen ick eertijds droomde en spelde eens waer te maecken.
Mijn broeders hebben, eer de honger hen vernielt,
Al tweemael onbekent voor my ter neer geknielt.
Mijn oude vader zelf heeft tweemael door mijn broeders
My jammerlijck gesmeeckt, oock zy, die nu mijn moeders
Gewoone plaets bekleedt. Ick ben die star, dat licht,
Daer vier en zevenstar voor boogen 't aengezicht:
Voor wie de Zon en Maen, tot een eerbiedigh teecken,
Haer goude straelen zelfs, en zilvre hoorens streecken.
Schoon haet en nijd wel eer mijn broeders daer toe brogt,
Dat met der dood gedreight, en tot een' slaef verkocht,
Ick herwaert werd vervoert, in zoo veel drux en smarte,
'k Vergeet dat altemael, 'k vergeef het hen van harte,
Als die van zachten aerd, van vader opgevoed
Tot deughd, gebeten ben door zoo veel tegenspoed.
Doch 'k ben met recht belaen, of noch in 't hart magh zitten
Een wortel van dien wrock: dies (om eens om te spitten
Den harden grond, die zich zoo diep in 't binnenst streckt,
En eertijds met een' mist van veinzen werd bedeckt)
Is 't noodigh op dit stuck al mijn verstand te wetten.
Dit's d'oirzaeck waerom ick op gistren dede zetten
Meer dischgerechten voor den allerjongste, en zocht
Of ick uit hun gebaer en wezen mercken moght
Of zy mijn' vollen broer verdraegen en beminnen,
Dan of 'er d'oude haet en veete steeckt van binnen:
Maer ick en kon het noch niet klaer genoegh verstaen.
Ick moet 'er noch al meer met ernst op houden aen.
Een opgedichte schuld van dievery zal 't melden,
En vreeze dat het moght den jongen 't leven gelden.
Het schip en vaert altijd niet recht voor wind in 't meer:
't Is zomtijds beter dat het omloop en laveer.
't Is zomtijds groote kunst, om achter list te raecken.
Ick hoop hen allen vroom te vinden of te maecken.
Manasse hoor: zoo u word d'eene of d'andre tijd,
Wanneer ghy mannelijck, en tot uw jaren zijt,
Een deel van 't Rijck betrouwt, zoo hou dit land te vriende,
En voor uw vaderland, vermits het dat verdiende.
Zie datghe deughd met deughd en weldoen weêr vergeldt.
Denck dat de koning is in Godes steê gestelt.
Vw gulde hoofdwet zy te volgen zijn bevelen,
Gehoorzaem hem te zijn, en trouw in alle deelen.
Schuw opgeblaezenheid, en al wat grootsheid baert.
Der vorsten mogentheid en gunst zijn bros van aerd.
Een oogenblick die velt d'uitmuntenste ter neder:
Die strax geboden gaf vervalt tot bidden weder.
Indien uw hoogheid wordt gequetst, geschied u leet,
Zie dat ghy 't garen elck vergeeft, en 't quaet vergeet;
Nadien wy menschen zijn. wy struicklen allegader
Heel lichtelijck, als blijckt aen onsen eersten vader,
Die door 't verboden oeft te proeven deerlijck sneeft.
God zelf wordt licht verbeen van elck die licht vergeeft,
En meet elck zoo hy mat. Ghy moet voor al betrachten
Godvruchtigheid de hoofd en hooghste deughd te achten,
En 't zout dat alle deughd voor stanck en rotting hoed.
Godvruchtigheid vertreed de dood met haren voet.
Vermy de ledigheid, wiens aerd is deughd te haeten.
De hooge Staet en 't ampt zich gaerne vieren laeten.
Zoo ras een man tot Staet en eenigh ampt geraeckt,
Ontgaet hy niet de Faem, die alles ruchtbaer maeckt;
Dan of't met schande zy, of 's vollex prijs en zegen,
Daer aen heeft hy veel maghts, dat is aen hem gelegen.
Maer laet ons, dat ons plicht ten vollen werd voldaen,
Stads schuuren nu bezien, en 't opgeleide graen.
Asnethe (die alleene leit
Op 't zachte bedde, en zich vermoeide,
Met luistren na heur' man, die vloeide
Van aengenaeme lieflijckheid)
Gezint de schade van den nacht
By daegh met slaepen in te haelen,
Belast ons hier aen dees metaelen
Geslote poort te houden wacht:
Gelijck wy doen, die herwaert aen
Gezonden van den vorst der Mooren,
Vit een doorluchtigh bloed geboren,
Haer trouwelijck ten dienste staen;
En Nubien verlieten, daer
De Niger stroomt, zoo hoogh in 't Zuiden,
Bewoont van veer gelege luiden,
Gelijck getuight ons aller hair;
Dat wy als golven van de zon
En niet met yzer krullen laten.
Ons platte neuzen wijd van gaten,
En 't zwarte vel, dat naulix kon
Het steecken van den zonneschijn
Verdraegen, daer heur straelen branden,
Ons dicke lippen, daer de tanden
Van wit yvoir omheint van zijn,
Getuigen van ons vaderland.
Geluckigh huis, daer man en vrouwe
Verknocht zijn door gelijcke trouwe,
En daer de zoon het huwlixpand
Vit 's vaders aenzicht schijnt gesneen,
En d'overkuische gemaelinne
Haer' man versekert van haer minne,
En hem bemint en anders geen':
En daer de kraemvrouw vrolijck leeft
Met hem, en hy, als woeste heeren
Gewoon zijn, 's nachts niet loopt boeleeren,
En t'huis geen stof tot onlust geeft:
Maer een alleen bemint. dit vroom
En onbezoedelde geweten
Is van geen' geilen lust bezeten,
Maer houd zijn lusten zelfs in toom:
Gelijck hy slaef en jongling, noch
Zoo korts, bedwong de valsche minne,
En vryer was als zijn heerinne;
En d'overspeelster haer bedrogh,
Haer naeckte borst, en schoon gezicht,
En tong (die eerst wel vriendlijck smeecken,
Maer strax weêr vier en vlam kon spreecken;
En wiens gebod hem hiel verplicht)
Versmaeden dorst; gelijck in 't meer
Een harde steenrots opgewassen,
Om op geen' storm noch stroom te passen,
Noch bulderen van wind en weer.
Wat wiltghe, zeit hy, dat ick my
Verloope tegens mijnen heere
Door een aertsschelmstuck, en uw eere
Beklad, en door die schelmery
De toegezeide trouwe breeck,
En tegens Godes wil en wetten,
Mevrouw, mijn ziele ga besmetten,
En haer in vuile schennis steeck.
O ghy beleider van den dans
Der starren, die de jaergetyen
Alzoo verdeelt en voort doet glyen,
Dat nu met haeren roozekrans
De lente pronckt, 't gewas daer aen
Door hitte rijp word om te plocken,
En dan de herrefsts wijngerdstocken
Met blaeuwe druiven zijn gelaên,
En dan de vorst het aerdrijck sluit;
Waerom verdraeghtghe, dat tot 's vromen
Verdrucking schelmen boven komen?
Een vrouw op goddeloosheid uit,
En overspeligh van gemoed,
Den jongling, dienze 't kleed ontruckte,
Doen haer die heete toght misluckte,
Noch in de boeien worpen doet,
En leit haer eige schuld op hem,
En loert haer' man, en ondertusschen
Den rechter treckt met vriendlijck kussen
En een beweeghelijcke stem.
Nu leit, op zijnen hals gevaen
Hy, die heel schootvry van de kuischeid
(Waer by de schoonheid zelden t'huis leit)
Gemaeckt, de stormen uit kon staen.
De heilige en oprechte by
De rechte eebreeckers moet verkeeren:
Hoewel hy daer oock weet te leeren,
Wat schande huwlijckschennis zy.
De kercker is verwondert om
Zijn' heuschen mond en rijpe reden,
En om zijn ingetoomde zeden.
Zijn schaemrood aenzicht maeckt elck stom.
De megevangen zich verstreckt
Een rechter: wie zijn' eigen wandel
Wel gade slaet, bevint zijn' handel
Van veel mishandeling bevleckt.
Gelijck God zijnen wil niet heel
Verberght aen d'uitverkore scharen,
Zoo wil hy dien niet openbaren
Ten vollen aen zijn errefdeel.
Als een rechtschapen oorlooghsheld
De vroomheid van zijn soudenieren
Gebruickt op veelerley manieren,
En menighmael te werrek stelt;
Zoo wil ons aller vader meê
Dien hy bemint in ramp doen harden:
Verhoende datze niet en werden
Wanhoopigh door al 't hartewee.
Doch hy en laetze midlerwijl
Niet ondergaen door troosteloosheid;
Maer stut den lijdzaeme in zijn broosheid
Met blijde hoop, een stercke stijl.
Alzoo was d'onze oock even vry,
In 't midden van het naere duister,
En buiten dwang van yzre kluister,
Bevryende andren noch daer by:
Te vooren noit gewentelt in
Begeerlijckheid, nu onbeneepen
Van vrees; en die eerst had gegreepen
Door zijne schoonheid zijn heerin,
Verwon gevangens en cipier,
En was door zijne gaven stercker
Als zy. Hem werd de gansche kercker
Alleen betrouwt: waerom men hier
Vit spelde zijne heerschappy:
Gelijck hy noch gevaen regeerde,
En daer de kercker 't licht ontbeerde,
In 't midden van zijn slaverny,
Verscheen de goddelijcke dagh,
En quam de zuivre ziel verlichten.
Hy ley aldaer den boozewichten
Hun droomen uit, als of hy 't zagh,
En wist den eenen zijne dood,
Den andren zijn ontslagen leven,
Gelijck 't hem God had ingegeven,
Te zeggen in den bangen nood.
Zoo sleet die droeve tijd, tot dat
't Gezicht des konings hart deê yzen,
En hy verbaest d'Egyptse wijzen
Vergeefs om raed verzocht en bad;
En uit den loop der starren 't wit
Van duister noodlot pooght te weten,
En maeckt terstond van boey en keten
Hem los, die tot zijn onschuld zit:
En eert zijn' duim met diamant,
En kleed hem braef in witte zye,
En draeght hem op de landvooghdye,
En zet hem aen zijn rechte hand.
RAMSES. IUDAS. RUBEN.
O jongsken, dat ick u, dus jong, en al beneepen
Van ysre boeien, moet na'et hooge hof toe sleepen
Van Sofompaneas, doet zelf mijn harte wee;
Maer 't is door dwang: mijn last en brengt niet anders meê,
En 'k moet mijn meesters wil volbrengen, niet bedillen.
Och Ramses, moght het zijn, ick zou ter nood wel willen
Wat spreecken voor het kind, en voor zijn ongeval.
Zoo 't eerlijck opzicht, en zijn hart noch zonder gal,
Den jongen, van het geen dat hem word opgeteegen,
Niet heel ontschuldigen, zoo wil eens overwegen
Wat gistren is gebeurt. Het geld dat uwe hand
In onze zacken stack uit enckel misverstand,
En al in Syrien, te veer om na te taelen,
Vervoert werd, daer men 't oock met recht niet weer kon haelen,
Dat brengen wy van zelf u weder zonder last;
En tot schenckaedjen noch het geen tot onzent wast,
En kleen is van waerdy, hoewel een danckbaer teecken;
Als honigh, artzeny voor veelerley gebreecken,
Amandels, Dadels, Myrrhe en Balssem: ja indien
De muil meer torssen kon, ick meen ghy zoud dan zien
Dat wy niet karigh zijn, veel min ons gierigh noemen.
De zaecke spreeckt te klaer: hier hellept geen verbloemen.
'k En roer het geld dat ghy betaelde voor het graen,
En in uw zacken stack voorheenen, niet eens aen:
Ons hof dat vloeit van geld, meer als wy wenschen konden.
Maer merck, de goude kop, by 's jongens goed bevonden,
Is die, waer uit mijn heer gewoon is wijn alleen
Te offren, als hij stort zijn vierige gebeen
Voor zich en zijn gezin, en verreght God met smeecken,
Dat hy hem openbaer, door eenigh helder teecken,
Het geen toekomende is: want God ontdeckt dien man
Verborgentheden, daer geen mensch af weten kan.
Weet hy verborgentheen, zoo weet hy, 't kan niet missen,
Dat wy onschuldigh zijn.
Doortast eens uw gewissen,
De waerheid zultghe best uit uw gemoed verstaen:
Maer oordeel stuckswijs niet van 't geen ghy hebt gedaen.
Ghy moet den ganschen loop uws levens wel doorgronden,
Van uwe kindsheid af. God straft altijd de zonden
(Want hy langmoedigh is) niet op de versche daed:
Maer ziende datmen 't een op 't ander schelmstuck laed,
Vergeld de lang gespaerde al met een scherper roede.
De reuzen pleeghden lang met ongetemden moede
Hun boosheid, eer de plas des hemels neder zeegh
In zee, en weer de zee tot aen de starren steegh,
En golven, strand, en duin, en bergen overvlogen.
Het volleck van dien tijd, dat lang had uitgespogen
Zijn boosheid tegens God, en uit vermetelheid
Gelastert en gedreight des hooghsten majesteit,
Werd, doen het een gebouw ten hemel op wou haelen,
Gesteurt en gansch verstroit, door warring veeler taelen.
Na dat het van veel bloed en wreedheid was besmet,
En tegens de natuur en hare zuivre wet
Zich zelven had verhit, quam God om laegh gestegen,
En stack de steên in brand door eenen zwavelregen.
Vervloeckt moet Dothan zijn, en oock de duisternis
Des grondeloosen kuils, die naer en yslijck is:
En ghy Arabisch volck, wiens baetzucht van verzaeding
Noch van vernoegen weet, waerin hebt ghy geen gading?
Hoe klopt mijn hart: hoe denck ick aen u met verdriet.
't Gedencktme noch hoe zeer ick u dat stuck ontried.
My dunckt ick zie hem noch erbarmelijck staen smeecken
Zijn broeders, die niet eens hem wilden hooren spreecken.
God heeft zijn stem verhoort, dat druckt ons nu zoo fel.
Berispen is geen kunst, zoo ghy u zelven wel
Beziet, ghy zult u meê om uw gebreken schaemen.
Wat mompelt ghy aldus in 't heimelijck te zaemen?
Wy roemen Syrien, een land dat hoogh geacht
De woonplaets heeft geweest van vaders oud geslacht,
Den nagebuur bekent, door zijne vrome daeden,
Daer groote vorsten zelfs in vast verbond meê traden,
En wiens oprechtigheid en deughd al 't land verbreit
Dat tusschen den Eufraet en de Iordane leit.
Maer 't volleght altijd niet dat juist de kinders bloeien
En komen in de deughd der oudren op te groeien.
't Gebeurt wel dat de geen die van den vromen quam
Door schelmery ontaerd van zijnen eersten stam.
O teere spruit van onzen bloede,
Nu in uw bloem en eerste vreughd,
Hoe ongeluckigh is uw jeughd
En jongkheid, die niet eens bevroede
In welcke rampen datze leit
Gedompelt. Aengenaeme kaecken,
Zoo zoet en liefelijck in 't blaecken,
Als purper over melck gespreit:
Gelijck de roos begint t'ontluicken.
O glinstrigh hair, dat goud verdooft,
Waer in een luchje speelt om 't hoofd,
Voor hoe veel slagen zultghe duicken:
Of zoo ghy 't leven noch behoud,
Hoe diep en naer leght ghy gevangen,
Met duisternis en schrick behangen:
Of in wat land, in wiens gewouwt
Vervoertmen u uit vaders oogen,
En van uw' broedren alzoo wijd
In slaverny. Helaes! ghy zijt
Tot dit verdriet niet opgetogen:
Ghy die van oudren werd geteelt,
Daer koningen zich meê verbonden.
Och vader zal te geene stonden
Meer aenzien, hoe ghy loopt en speelt
Langs 't huis, gedost met bonte vellen.
Ghy zult, wanneer wy zijn vermoeit
Van 't weiden, als de hitte groeit,
En in het Zuiden ons koomt quellen,
Niet met den middaghskost, als eer,
Van huis afkomen aengesprongen;
En mooghlijck zullen quade tongen,
Die allesins doch zijn, u weer
Een' lack opwerpen, daer u, arme
En vreemdling, niemants hulp bescharme.
Ick prijs u datghe mint uw' naesten bloedverwant.
De menschen scheelen veel in zeden. Yeder land
Dat heeft zijn eige wet, na wil der heerschappyen,
Of na zulx d'oirbaer van de plaets en 't volck kan lyen:
Dees wet heeft alzins plaets, die niet en word gesneen
In cedren hout, metael, of gladden marmersteen,
Maer zelf in 't harte staet met eige hand geschreven
Van hem, die alle ding zijn' oirsprong heeft gegeven.
Wie deze niet en kent en kent zich zelven niet.
Zelf 't wildste dier bemint, als 't zijns gelijcken ziet.
Ghy zoud ons op ons zeer niet beter kunnen raecken.
Maer zie de landvooghd koomt, die al 't bewint der zaecken
Van 't Rijck heeft, uit zijn huis, met lijfwacht om zich heen.
Wat raed nu, om geloof te krijgen by de geen',
Die 't aengetegen stuck voor vast en zeker achten?
Bekent men 't, wat gena is dan voor ons te wachten?