floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
Men zal u roupen, alsmen u wilt hebben.
Zitt hem by en verwaermt zijn rebben
En brijnght hem een kiexkin.
Ic en zalt niet laten.
Wat ghy my brijnght, ic en zals niet haten;
Al droncty met vaten, ten es al maer spel.
Tooght lust nu, sust nu, dit comt op u vel snel;
Achtet, wachtet van dezen edelen traen zaen.
My durst nu, dus blust nu mijn gheqwel fel.
Tooght lust nu, sust nu, dit comt op u vel snel,
Cust nu en rust nu, men kent uwen rel wel,
Verzachtet, verpachtet vry onbelaen waen.
Heyda, heyda, laet ons in vruechden gaen baen,
Wy en staen nu onder niemants correccye.
Achtet, wachtet van den edelen traen zaen.
Ghy zijt puer van een goe compleccye.
Dat bekendic alzo zaen als ic hem zagh.
Niet voor vroylic zijn alzo langhe alsmen magh;
Ten comt niet allen dagh tonzen ayze.
Maect goe chiere binnen dezen palayze.
Ic moet u eens cussen in teecken van payze.
Ghaerne lief, gheift daer op een vriendelic smacxken.
Te wyle zy cussen, ic brijnght u een bacxken.
Te gaer wt, eer dat zijt werden gheware!
My dijncke, ic zitte inder vruechden schare.
Ziet hoe zy elcanderen beminnen.
Haelt noch een versch.
Gaet buten, gaet binnen.
Wy en mueghen an ons gasten niet veil winnen.
Hy en slaet eenen verlorenen clap niet.
Heyda, zeck, daer es een ander sap, ziet,
Den tap riet dat wy zeer zouden drijncken.
Tsa, tsa, tsa, tsa, wilt dat bacxkin vul schijncken.
Laet nu zijncken, zeck, dat edel traeynkin.
Het comt u!
Ic maerct,
Dat lecker zaeynkin.
Verpruelt u;
Ic zal;
Twerdt tuwaerts gheneghen.
Somt nu;
Het waerct
In dit edel baeynkin.
Beromt u;
Verstaerckt
Tot dat vulle maeynkin.
Smult nu;
Twordt al
In dbeste ghesleghen.
Twerdt tuwaert gheneghen.
Wy zijn emmer nu dus verre bedeghen,
Ic hebbe vercreghen met dezen dijnghen
Eenen gheest.
Willen wy een liekin zijnghen,
Dat wy verblyen moghen te dezen tyen?
Dat en mueghen wy niet laten lyen;
Ic doe met u, al zaten wy op strate.
Nu wel dan, houdt ghylien bee de mate.
Wy zullenze op dezen kaerf kaerven.
☞ Hier zijnghen De Mensche en Der Zonden Voetzele.
Mijn liefte lief
Dat noyt mijn herte bezief,
Zes al int herte, alst past by apetyte;
Zou blust meskief
Van mijnder herten grief,
Anhoortze dat ic nu daerlic cryte;
Qwijtze haer zelven, zen eyst maer qwyte.
Consciencye.
O Mensche, hoe zitty nu, Gode te spyte,
Elcken te verwyte die dueghdelic leven;
Elaes, waer toe hebdy u nu begheven?
Deeuwigh leven es u nu duchtelic nakende.
Wat es de commere al mesbaers makende!
Hy en es noch maer smakende iolijt en spel.
Heft u van hier, dat raden wy u wel.
Dijncket u nu tijt van penitencye?
Och lacen, ic ben zijn consciencye,
Ic en ben baetzouckere noch schumere.
Zijn consciencye es veil gherumere,
Dus vliet van hier, ghy zijt veil te nauwe.
Hy en kent u niet, dat zwaeric op mijn trauwe.
Dijn prezencye en can hem niet ghenoughen.
Consciencye,
Lieve Mensche, wilt u tot Gode voughen,
Of ic moet u wroughen, tuwer verzeerijnghe.
Hier comt Redene ende Zalyghe Leerijnghe,
Die my, hopic, niet en zullen laten;
Haerlier instruccye zal den mensche baten,
Al waer hy verwaten, buten Gods gracye.
Zalyghe leerijnghe.
Vrau Redene, wat hoor ic lamentacye!
Darguwacye doet my verwondert wezen.
Zalyghe Leerijnghe, vriendt Gods gheprezen,
Al en commet niet iuustigh tonzen wensche,
Het es de consciencye vanden mensche
Die haer tot drucke pijnt te bestedene.
Conscyencye.
O Zalyghe Leerijnghe en vrau Redene,
Wilt doch met druckyghen ooghen anmaercken
Dabuzelicke enorme ghewaercken
VanDen Mensche, met diligencyen.
Hy was eerst inden staet van innocencyen,
Tgheloove hebbende en zijn ghestichte,
Dat hem metten woorde Gods voren lichte.
Twee weghen ziende, zeer gheabuzeirt
Heift tzijnder onzaligheyt gheadhereirt
Verdwaesde Iongheyt en Vieryghe Lust
Die niet ghecesseirt en hebben noch gherust,
Zy en hebben hem broght met haren broetzele
Tzijnder qwalic vaert byDer Zonden Voetsele,
Inden ‘poel van desperacyen’; och, och, och,
Tgheloove es achter ghestelt; zitt hy noch?
Tlicht es wte, wie zal zynen commer stelpen?
Wy zullen u by staen.
Wy zullen u helpen.
Waer om verzuchty?
Waer om wildy trueren?
Maect eenen moet en vreest gheen dolueren,
U en zal niet ghebueren by zondere.
O Mensche, twy houdy u Redene tondere
Es ditte ghewrocht naer Tgheloofs advijs?
Hoort naer Zalyghe Leerijnghe, zydy wijs,
Keert u tot God, en verzucht om u ghebreken.
Wat wildy veil cauten, hy en zal niet spreken;
Dus trect van hier.
Waer es zijn sprake bleven?
Hy heift ons procuracye ghegheven;
Ghy mueght wel verfyghen, zynen mont es in tslot.
Och Mensche, kaert u tot den ontfermertyghen God,
Al hebdy buten redene gheleift.
Hy es alleene die de zonden vergheift;
Hoemen heift ghesneift, groot es zijn ghenade.
Och Redene, ic duchte het werdt te spade,
Ic zie nu de doot voor mynen ooghen;
God en willes niet langher ghedooghen.
Ic en hebbe de zonden niet willen haten,
Nu zullen zy my, eer icze zal laten.
Al mijn cracht faelgiert my, ic ghevoelt lanx zo bet.
Tes beter verfyghen wy zonder trompet.
Met een schete voor dhaerbaerghe.
Zo wy pleghen.
Daer werter noch eer langh int netkin ghecreghen.
Lacen, wachaermen, eyst hier op bedeghen?
Nu blyvic alleene, buter gracyen,
Inden diepen poel van desperacyen.
Wat hoor ic al gheschals vul tribulacyen?
Hier staet Zalyghe Leerijnghe bedrouft,
Met vrau Redene die hulpe behouft,
En de Conscyencye vanden mensche.
Elaes, my dijncke dat ic nu verhensche;
Hy leyt in desperacyen versmaght.
O, Gods zaligh lyden, zijn groote maght,
Zijn precyeus bloet, zijn bitter pyne;
Zal hy vergheten ontfermertigh tzyne?
Zal hy my in zijn gramschap bedaerven-
Zo moet ic hier in desperacyen staerven-
En my ontaerven van dat eeuwigh goet?
Och verdoolt Mensche, schept doch nu eenen moet.
Hier ben ic, Hope, van God ghezonden,
Die u by staen zal in allen stonden,
U niet latende, noch ws zijn versmadere,
Tot dat ghy zijt in thuus van uwen vadere
En inde slaepcamere van uwer moedere.
Och troost, mijns catyvigheyts behoedere,
Die naer mijn zaligheyt hier comt waken,
Hoe condy in dit diepe hol gheraken
Van desperacyen, daer ic ligghe belaeght?
En zorght niet, biddic u, weist niet versaeght,
Want die ons helpen zal zeer ghehertigh,
Es boven al dat leift ontfermhertigh;
En die voor ons vecht, es alles maghtigh.
Och, dit zijn woorden buter maten crachtigh.
Maer al es God ontfermhertigh tons vulvaerdigh,
Ghy moet ooc weten: hy es rechtvaerdigh,
Wrekende de zonden zonder gracye
Totter derder of vierder generacye.
En versaeght u niet, maer weist wat stauter.
Zeght David niet in zynen zauter:
Ghy zijt rechtvaerdigh, heere, totten knechte;
U vonnesse en crempt niet in, tes al rechte?
En noch voort zeght hy, wiett te hooren beghaerde:
Alst my past, als ic den tijt anvaerde,
Zal ic mijn rechtvaerdigh vonnesse strijcken.
Noch zou icker u nommen hondert ghelijcken.
Paulus totten Hebrein ons weten laett:
Zo wie dat de wet van Moyses versmaedt-
Gods iusticye en zal niet bughen-
Ter kennessen van twee of drye ghetughen,
Zal staerven; dits tvonnesse vanden heere.
Lieve Mensche, en mestroost u niet te zeere.
Hoort Paulum noch totten Romeynen spreken:
Laet my de wrake, ic zalt wel in tijts wreken.
Petrus zeyt ooc in zynen tweesten brief:
Veil beter waert en met noch zo min grief,
De wet van iusticyen niet te wetene,
Dan naer de kennesse die te verghetene.
Van allen verloren woorden in ons leven
Ghesproken, zullen wy rekenijnghe gheven,
Dit es de stranghe Gods iusticye.
Ic magh wel zegghen: mijn malicye
Es meerder, zoo Caym zeyde tzijn verstranghen,
Dan dat ic gracye zoude ontfanghen;
En de gheesselen Gods tot zondyghen menschen
Zijn menighvuldigh, dies moet ic verhenschen.
Maer daer staet voort, dit moetty onthauwen:
Alle menschen die hem in God betrauwen,
Zal zijn ontfermhertigheyt omme vlaercken,
Want zou es boven alle zijn ghewaercken
En noyt yemende zy en ghebraken.
Sent Iacop zeght ooc met zoeter spraken:
Gods ontfermhertigheyt, die wy alle loven,
Gaet verre zijn iusticye te boven.
Petrus heett hem ooc, tonzer contemplacyen,
Den vadere van alder consolacyen.
Ic en wil, zeyt hy naer Esayas spreken,
De doot vanden zondare niet, noch ooc wreken,
Maer dat hy hem bekeere en magh leven.
En noch duzent zou icker u gheven,
Reist niet te langhe.
Hoe ben ic bedroghen!
Figuere.☞ Hier tooghtmen de figuere van Benadab, conijngh van
                        Syryen.
Ic zal u daer of een schoon figuer tooghen
Wt doude testament; slaet op u ooghen.
Wat verstande wildy daer by legghen?
Hebt eenen moet tot God, ic zalt u zegghen.
Benadab van Syryen, de groote heere,
Vloot den conijngh van Israhel, die hy zeere
Mesdaen hadde, twelc noch niet en was ghewroken.
Zijn cnapen hebben tot hem ghesproken:
Wy weten dat de conijngh van Israhel,
Dien ghy buter maten hebt gheweist rebel,
Al es hy vroom, wonderlic coragyeus,
Nochtans hy es zeer compassyeus;
Laet ons met zacken gorden, stroppen anden hals,
Hem te voete vallen zonder veil gheschals,
Ic hope hy en zal ons niet verstranghen.
Dit hebben zy ghedaen, en heiftze ontfanghen
Met ghewillygher herten in gracyen.
Ten es nu gheen tijt meer van desperacyen.
Es de mensche totten mensche zoo ghehertigh,
Hoe veil te meer es God op ons ontfermhertigh.
Zijn eyghen es den mensche te sparene;
En Christus die ons heift te bewarene,
Kent ons mizeryen en ons ghebreck,
En daer om, als hy vergramt es, neimt zijn verweck,
Simulerende de zonden vanden mensche
Duer penitencye; ziet nu te wensche
Een figuere wt nieuwe testament.
Slaet op u ooghen, op dat ghy u zelven kent;
Maect u wter desperacyen wuene
En keert u tot God.
Figuere.☞ Hier tooghtmen de verloren zone die in gracyen ontfanghen
                        werdt.
Dats de verloren zuene;
Nu ghecrijghic troost, confoort en eenen moet.
O Gheloove, comt nu voren metter spoet,
Ontsteket tlicht; al hebbic u verbolghen,
Ic zal nu mijn conscyencye volghen,
Ic hebbe mesdaen, ic kenne mijn ghebreken.
Volght my kindt, tlicht es emmertoes al ontsteken.
Dat ghy conscyencye niet en wilt laten,
Zal u ten eeuwyghen daghe baten.
Nu zal ic u gaen leen totter charitaten,
Welc God es; tblijct byder experiencyen.
Anvaert u cleedt van innocencyen,
Waert deis habyten met herten claghtigh,
En anvaert tbetrauwen op God almaghtigh,
Dat ghy mueght commen thooghster iubilacye.
Dits ganc dan; God gheif my zijn gracye
Teeuwygher spacye, alzoot hem betaemt.
Vrienden vercoren, die hier zijt in God versaemt,
Anvaert dit misterye tuwelier bate.
De mensche die eerstwarf ghestelt es in state
Van innocencyen, al schynet blonckeyt,
Adhererende daer naer verdwaesde iongheyt
En vieryghen lust, die hem bedwijnghen
In desperacyen, en daer brijnghen
Met haer ingheven en haer broetzele
Byder waerdinnen ‘der zonden voetzele’,
Tgheloove achter stellende onghecesseirt,
Nochtans byder hope gheconforteirt,
Alle schriftueren daer wte ghedroost,
Neimt zijn confort en zynen meesten troost
Op dontfermhertigheyt Gods zonder sneven,
Die hem brijnghe hier naermaels int eeuwigh leven.
Dus goe heeren van Ghendt, vrienden verheven,
Neimt ditte in dancke ons slicht vermaen,
Want tes al tot God en tuwer eeren ghedaen,
Ooc der rhetorijcken niet te spyte;
Tes al in therte, alst past by apetyte.
God beware ons allen van tsvyants twisten,
Dat bidden wy, Caprijcsche berkenisten.
Koning Edipus
Uit Sofokles
Sophocles, Joost van den Vondel (trans): Koning Edipus. Uit Sofokles.
						Amsterdam: widow of Abraham de Wees, 1660.
EDIPUS
PRIESTER
KREON
REY van oude Thebaenen
TIRESIAS
JOKASTE
FORBAS
Voor de weduwe van Abraham de Wees, op den Middeldam. Anno. M. DC.
					LX.
Den weledelen en grootachtbaeren heere, Joan Huidekooper,
De groote Julius Scaliger, die, te Leiden, ter hooge schoole, gelijck een orakel
					van wijsheit en kunstgeleertheit, te pronck gezeten, zoo veele letterhelden
					voortbrogt, en hunne oogen opende, om de heerlijckheit van Virgilius spreeckende
					schilderyen met oordeel te bespiegelen, zeght in d'opdraght van zijn doorgeleert
					werckstuck op de dichtkunst, dat verstandeloze menschen, die met een stuur en
					nors gelaet het lezen der historie en dichtkunste begrimmen, en verdoemen, niet
					behooren onder menschen gerekent te worden. Aristoteles en Plato noemen de
					dichtkunst eene naerbootseeringe, het welck eigentlijcker op de
					tooneeldichtkunst dan op de kunst der heldendichteren past: want de
					heldendichter laet de personaedjen niet regelrecht hooren: maer de
					tooneeldichter brengtze zelfs regelrecht, gelijck levendigh herboren, met hunne
					rolle te voorschijn. Onder de tooneelspeelen is het treurspel de
					naerbootseeringe van eenen doorluchtigen handel, en de treurspeldichter, die
					zijne kunst niet wil verongelijcken, behoeft in het uitkiezen der stoffe niet
					alleen omzichtige, maer Lynceus doorzichtige oogen, naerdien weinige voorbeelden
					onder veelen een volkomen treurspel konnen uitleveren. Onder d'uitmuntende
					treurspelen der ouden wort dit van koning Edipus mede boven aen gezet.
					Aristoteles, in zijn tooneelonderwijs, voert het in, als een voorbeelt, waer in
					de twee hooftcieraden, herkennis en staetveranderinge, krachtigh uitschijnen: en
					gelijck de heldendichters, in Grieksch en Latijn, aen de historien van Troje en
					Thebe, als d'allernaemhaftighste, hun zweet en nachtrust van outs te kost
					hingen, zoo arbeidden de gedachten der oude treurspeldichteren voornaemelijck op
					d'avontuuren van Edipus, om in hem af te beelden eenen rampzaligen man, die
					buiten zijne schult ongeluckigh is: gelijck Jokaste, by Seneca, op zijn
					Stoïksch, haren rampzaligen zoon en man aldus in zijne elende ontschuldight:
Het nootlot draeght de schult van 't geen hier is misdreven.
De schult van 't nootlot wort geen' mensche toegeschreven.
En Sofokles pleit voor hem in zijnen Koloneeschen Edipus, daer de beschuldighde
					zich tegens Kreon aldus ontschuldigt:
Wat wijtge, schaemteloos en gruwlijck,
Dootslagen, en bloetschendigh huwlijck,
En jammeren een' man, die treurt,
En dit onwilligh viel te beurt:
Want Godt, op ons geslacht gebeten,
Schijnt my misschien dit toe te meeten,
Ter straffe van eene oude schult:
Maer in der daet en waerheit zult
Gy niet een schelmstuck, waert te hoonen,
In my met reden konnen toonen,
Daer ick de mijnen ofte my
Oit in misdede, vranck en vry.
Edipus wert ten tooneele gevoert van Eschylus, by die van Athene, met den titel
					van vader des treurspels verheerlijckt; oock te voorschijn gebroght van
					Euripides, Lykofron, Filokles, Xenokles, en anderen, en hier van den veltheere
					Sofokles, van wien gemelde Seneca, of wie het is, niet luttel in zijnen
					Latijnschen Edipus ontleent. Asconius getuight dat Julius Cezar zelf een
					treurspel van Edipus opgezet heeft. Robortel ontvouwt rijckelijck door dit zelve
					treurspel, als door een volkomen voorbeelt, met hoe groot eene kunstenaerye
					Sofokles dit doorwrochte werck binnen eenen zonneschijn uitvoert. Dit zelve spel
					wort by Plutarchus mede gerekent onder de vijf tooneelspelen, welcker toestel
					d'Atheners, wien de tooneelkunst, die hun meer dan het uitbreiden van 's lants
					paelen ter harte ging, hooger quam te staen dan de befaemde oorlogen, voor het
					gebiet en de vryheit tegens Persen gevoert: want Griecken en Latijnen voerden
					hunne treurrol koningklijck uit, en stoffeerden de personaedjen naer heuren
					staet, met pracht en prael van gewaeden en cieraeden, gemanierde hovelingen, en
					staetjofferen, en heerlijcke maetgezangen, en allen vorstelijcken toestel,
					zoodaenigh, dat d'aenschouwers verruckt, zich lieten voorstaen in der daet te
					zien herleven de persoonen, en den handel der grooten, ten spiegel der
					leerzaemen vertoont. Koningin Dido, in het bouwen van Karthago, [de stadt, die
					Rome namaels zoo byster in het licht stont,] vergat, onder andere heerlijcke
					gestichten, den schouburgh en het tooneel niet, daer Virgilius zingt:
Een ander leght den gront des schouburghs met gewelt,
En houwt pylaeren uit de steenrotse, om tooneelen
Hierna tot eer en pracht te dienen onder 't speelen.
Treflijcke godtgeleerden, in de heilige geschiedenissen bedreven, melden dat
					koning Salomon, wiens wijsheit Egyptenaers en alle menschen overtrof, niet
					alleen in Hebreeusche dichtkunste en alle wetenschappen, maer oock op droeve en
					blijde tooneelspelen, afgerecht was. Het zal dan niemant onbillijck schijnen dat
					dit treurspel, in Nederduitsch uitgegeven, zoeckt te schuilen onder d'aengenaeme
					schaduwe van den Ridder, heere van Maerseveen, hanthaver van de edele
					tooneelpoëzye, wiens luister, onder het beleit van onze staetkundige regeerders,
					dagelijx toeneemt, en niet zonder reden: want 's menschen leven, zoo veele
					moeielijckheden onderworpen, eischt by wijlen eenige eerlijke uitspanninge, die
					de gemoeden verquikt, en herstelt, waertoe de spelen eene hartsterckende
					artsenye verstrecken: en het oude spreeckwoort zeght, dat de boogh niet altijt
					magh gespannen staen. Hierop draeft dit tooneelwerck: ondertusschen wensche ick
					te blijven,
Laius, Labdakus zoon, koning van Thebe, gehuwt met Jokaste, Kreons zuster, een
					wijl kinderloos, hielt te Delfis, by het orakel van Apollo, om eene vrucht aen,
					en kreegh tot antwoort:
O Laius, Labdaks zoon, gy bidme om eene vrucht.
'k Beloof u eenen zoon, daer gy naer wenscht, en zucht:
Doch 't leght by nootlot vast gestemt in 't hof, daer boven,
Dat hy u met zijn hant het leven zal beroven.
Jupijn heeft Pelops bede en vloeck dit toegestaen,
Wiens zoon gy had geschaeckt, en trouweloos verraên.
De vader en moeder, voor dit dreigement beducht, gaven het kint, dry dagen out,
					hunnen hofdienaer, of herder, om het op den bergh Citheron van kant te helpen.
					De herder sloegh het eene koorde door de voeten [waer na het namaels den naem
					van Edipus, dat is dickvoet, behielt] en liet het op den bergh, in het bosch
					hangen, doch gaf het daer na, uit medoogen met dit onnozele wicht, aen Forbas,
					den herder van Polybus, koning te Korinthe, die hier by geval zijn vee quam
					weiden. Dees schonck het aen Polybus, en Merope, zijnen koning en koningin, die
					den vondeling, by gebreck van een oir en rijxerfgenaem, voor hunnen eygen zoone
					opvoedden. Maer toen een der rijxheeren namaels, op eene maeltijt, in zijne
					dronckenschap, Edipus eenen vondeling scholt, trock hy heimelijck naer Delfis,
					om Apollo naer zijn geslacht te vragen, die hem niet dan schrickelijcke dingen
					spelde, en dat hy zijnen vader zoude om het leven helpen, en zich bloetschandigh
					met zijn moeders huwelijck besmetten. Hy, aldus gewaerschuwt, mijde Korinthe, en
					ging in Focis omzwerven, daer bejegenen hem op eenen drysprong, tusschen Delfis
					en Daulis, een heraut, en een out man, dat Laius was, op eenen wagen van
					runderen voortgetrocken, die drijven hem met gewelt uyt den wegh. Hy, hierom van
					gramschap vervoert, slaet den koetsier, die hem voortstiet. d'oude man, ziende
					Edipus den wagen genaken, sloegh hem met zijnen staf tweemael op het hooft: waer
					op hy van Edipus met eenen slagh getroffen, over hals en hooft uit den wagen
					rolde, en voort al den stoet versloegh, uitgezondert eenen, die het ontvlughte,
					en te Thebe de tijding broght: doch alzoo de stadt en het rijck in last, tegens
					de wreetheit van Sfinx mosten worstelen, verwaerloosdenze den dootslagh des
					konings naer te spooren. De Thebaenen, vreesselijck aengevochten van dit
					menschverslindende gedroght, dat voor de stadt, op eene rots, dubbelzinnige
					raetsels uitgaf, en dieze niet raeden konden om hals broght, hielden by Kreon om
					eene uitkomste in hunne verlegenheit aen. Kreon liet afkondigen wie het lant van
					Sfinx verloste, zoude de schoone Jokaste, Laius weduwe, trouwen, en met haer het
					rijck regeeren. Edipus, hier op aenkomende, ontwarde het raedtsel, dat aldus
					luit:
Wat is het voor een dier? het slaet maer een geluit.
Het gaet op vier en twee en op dry voeten uit,
Verandert zijnen aert veel meer dan andre dieren:
Die lant betreên, in zee en in den hemel zwieren:
Maer als het endtlijck op dry beenen komt te staen,
Dan is de snelheit van zijn leden meest vergaen.
Edipus verstont dat dit dier den mensch betekent, die eerst, een kint, op handen
					en voeten kruipt, daerna op twee beenen treet, en, endelijck op eenen stock
					leunende, van ouderdom verzwackt, pijnelijck voortgaet. Sfinx dit hoorende,
					sprong uit spijt van de klippe zich te berste. Edipus, verwinner des gedroghts,
					en verlosser des volx, wert hierop met triomfe te Thebe ingehaelt, en hem het
					rijck met Jokaste opgedraegen, by wie hy twee zoonen, en twee dochters won. maer
					toen namaels de stadt en het rijck, om dezen vaderslaght, en de bloetschennis,
					met eene zwaere peste en onvruchtbaerheit geplaeght werden, zont Edipus Kreon,
					zijnen zwager, naer Delfis, die broght tot antwoort uit d'orakelkapelle, dat de
					lantplaegh niet te boeten was, ten waere men stadt en lant van den
					koningsslaghtigen, de bron der plaegen, zuiverde: weshalve Edipus yverde om door
					scherp onderzoeck, dreigementen, en vervloeckingen den schuldigen t'ontdecken.
					Oock zondt hy boden om den blinden waerzegger Tiresias, dien hy zwaerlijck, doch
					ten leste met dreigementen, perste den dootslager te melden, waerop dees door
					dwang de waerheit aen den dagh broght, en Edipus van vaderslaght en
					bloetschande, begaen met zijne moeder, beklaeghde. Edipus, Kreon hier over
					beschuldigende, als of de zwager dit listigh met den waerzegger besteecken
					hadde, om den koning te verstooten, en zich zelven glimpelijck op den rijxtroon
					te zetten, geraeckte door bereght van Jokaste zoo verre aen kennis van Laius
					ongeluck, dat hy aen zijnen vaderslaght begon te twijfelen. Ondertusschen quam
					Forbas, Polybus herder, van Korinthe, met tijdinge dat die koning doot, en
					Edipus daer koning beroepen was. Jokaste en Edipus, dit hoorende, verblijdden
					zich ten hooghste, en achten nu alle voorspellingen en wicheleryen ongegront en
					ydel, aengezien Polybus, dus lang voor Edipus vader gehouden, zijn eigen doot
					gestorven was, en zy hierom voortaen buiten vrees moghten leven. Forbas, dit
					verstaende, berechte Edipus, dat hy geen zoon van Polybus nochte Merope, maer
					een vondeling was, hem van Laius veehoeder op Citheron gegeven. Toen verstont
					Jokaste klaerlijck dat Edipus te gelijck haer zoon en beddegenoot was, en
					pooghde hem dit uit den hoofde te slaen: doch hy, enckel begeerigh zich van de
					waerheit en gelegenheit zijner geboorte te verzekeren, belaste Laius veehoeder
					te haelen, die te voorschijn gekomen, en, gedwongen de waerheit t'openbaeren,
					den ganschen handel ontdeckte. Edipus, nu volkomen van alles berecht, loopt
					mistroostigh in het hof zijn moeder en gemaelin zoecken, die zich alreede in
					haere slaepkamer verhangen hadde, dies hy uit ongedult, met haeren gouden
					keurshaeck, zijne oogen uitruckte, en, beklaeghelijck afscheit van zijne
					dochteren neemende, besloot in ballingschap op Citheron zijn leven te gaen
					volenden.
Inhoudt Van Koning Edipus,
Vorst Edipus, met lasterlijcken hoon
Gescholden voor een onecht bastertzoon
Van Polybus, treckt van Korinthe uit toren
Naer Delfis, om uit Febus mont te hooren
Uit welck een' stam hy sproot, en uit wat bloet.
De zoon, och arme, onwetende gemoet
Op 't enge spoor des drysprongs zijnen vader
En velt hem neêr. hierna is hy de raeder
Des raetsels, hem diepzinnigh voorgezet
Van Sfinx, waer door hy deerlijck zich besmet
Met moeders echt. de lantplaegh trof 't geweste
Van Thebe met onvruchtbaerheit, en peste,
Dies Kreon, dien men voort naer Delfis zondt,
Tot antwoort broght, uit Godt Apolloos mont,
Dat d'artseny, en 't stillen van de plaegen
Gereet was, zoo de geest van dien verslagen
Vorst Laius wert gezoent in volle kracht,
De moordenaer om zijne vaderslaght
Verdreven. toen nu Edipus dit hoorde,
Hy d'oogen uit zijn hooft mistroostigh boorde.
De moeder endt haer leven met een koorde.
EDIPUS. Koning van Thebe.
PRIESTER van Iupiter.
KREON. Edipus zwager.
REY van oude Thebaenen.
TIRESIAS. De blinde waerzegger.
JOKASTE. Koningin van Thebe.
FORBAS. Koning Polybus hofdienaer, eerst veehoeder.
HERDER. Koning Laius veehoeder.
Het tooneel is voor 't hof te Thebe.
EDIPUS. PRIESTER. KREON
Edipus
Gy spruiten van den ouden Kadmus, hoe?
Wat zitge hier te zamen, droef te moe',
Met offerloof bekranst om uwe haeren?
De gansche stadt bewierrookt Godts altaren,