floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
Myn Vader Cézar heeft naa hém ’t bezit genooten;
Maar zo verscheiden is die van hén aangevaard,
Dat de een verloor, het geen den ander heeft bewaard.
De een wreed, barbarisch, is gerust in staat gesturven,
En heeft den naam van een oprécht Romein verwurven.
Daar de ander, braaf van aart, in ’t midden van de Raad,
Door een verwoeden moord zyn lóft’lyk leeven laat.
Voorbeelden; magtig ons te leeren, en verlichten,
Indien men’s levens loop zal naar een voorbeeld richten.
Vólg ik het één, zo maakt my ’t andere bevreesd.
Voorbeelden zyn wel meer bedriegelyk geweest.
En ’s noodlóts schikking, daar wy worden van gedreeven,
Staat niet altyd in het voorleedene geschreeven.
’t Geen de één strékt tót verderf, komt anderen te baat,
Dees bergt zig voor den nood, daar d’ander straks vergaat.
Zie daar myn’ vrienden, wat my zórgen kan verwekken.
Gy, die me Agrippa, én Mecenas moet verstrekken,
Raadt my in deeze zaak ten besten; én neemt gy,
Die zelfde magt, die ’k hen gegeeven had op my?
Gy moet geen acht slaan op myn vergeduchte staaten,
Zo zwaar voor my, en daar my Rome om schynt te haaten:
Men handel my als vriend, en niet als Keizer: want
’k stél Romen, en den Staat, en my in uwe hand.
Gy zult drie deelen van de waereld vryheid geeven,
Of onder ’t Keizerlyk gebied doen blyven leeven.
Uw’ raad zy my een wét, en door dat middel, wil
Ik Keizer zyen, of wel een burger, slécht én stil.
Schoon ik verzét staa, en de magt my voel ontbreeken,
’k Zal, zonder vleyery, op uw’ bevélen spreeken:
En schoon ik weet waar na uw’ meeste neiging hélt;
Heb ik, om u te raân, ’t ontzag terzy gestéld.
Gedoog het van een’ die uw’ roem met nydige oogen
Aanschouwt; dien gy bevlékt, indien gy kunt gedoogen,
Dat zulk een indruk grype in uwe zinnen stand,
Dat gy veroordeelt ’t geen gy zélf eerst namt ter hand.
Men staat geen kroonrécht af, dat wettig wordt geheeten
’t Bezit wroegt nooit, wanneer ’t met récht sléchts wordt bezéten.
Hoe grooter schat het zy dien we afstaan, hoe hy meer
Voor onréchtvaerdig uitgesprooken wordt; myn Heer
Ik bid wilt u tóch voor die schande, én oneer wachten.
Bevlék de deugden niet, die u ten zétel bragten.
Gy zyt hier wettig vórst, en ’t is door geen verraad,
Dat gy veranderd hebt ’t bestieren van den Staat.
Het recht des oorlógs, dat de waereld naar de wetten
Van Rome luist’ren doet, kwam over Rome u zetten.
Gy overwont haar; maar het zyn niet altemaal
Tirannen, die een ryk verkrygen door het staal.
Zo de overwinnaar ’t naar behooren kan regeeren,
Doet hy zich wettelyk van de onderdaanen eeren.
Uw vader Cézar heeft ook dus gedaan, en gy
Moet, zo gy hem niet wilt verdoemen, doen als hy.
Maar, zo Augustus ’t hoog bewind acht onrechtvaerdig,
Wordt Cézar een Tiran, en was zyn dood wel waerdig.
Gy maakt u schuldig reên te geeven aan de Goôn,
Van’t bloed, gestort tót wraak van hem, en om den troon
Te krygen; gy hoeft voor geen droevig lót te vreezen.
Een magtiger schynt voor uw heil bezórgd te weezen.
Men heeft tienmaal vergeefs u na het lyf gestaan,
En die ’t bestonden, zyn in de aanslag zélf vergaan.
Daar zyn wel moorders, maar geen Brutussen in’t leeven.
Al wie ’t zich onderwindt, zal ’t zich in’t einde ontgeeven.
Dóch, óf u dit al staat te vreezen van ’t geval,
’t Is braaf te sterven als een heerscher van’t Heelal.
Dit is het gene ik hier in’t kort op heb te zeggen:
En ’k meen dat Maximus dit niet zal wederleggen.
MAXIMUS.
’k Bekén, Augustus mag dit ryk, zyn staat, mét récht
Behouden, daar zyn deugd den grond van heeft gelégd.
Dat hy rechtvaerdig aan ’t bezit des troons geraakte,
Dien hy ten kóste van zyn bloed zich eigen maakte;
Maar dat hy van den staf des Keizers, die zyn hand
Zo lastig valt, zich niet ontslaan kan dan met schand;
Dat hy ’t geheugenis van Cézar dus zou schennen,
En toestaan zyne dood, dat zal ik steeds ontkennen.
Dit Romen hoort aan u, o Vorst! ’t Ryk komt u toe,
Elk een heeft vryheid dat hy met het zyne doe,
En dat behoude, óf afstaa, naar zyn eigen oordeel.
Zoudt gy niet kunnen? hoe! heeft dan ’t gemeen meer voordeel?
’k Geloof niet, dat ge een slaaf geworden zyt der staat,
En grootheên, die gy hier bezit in óvermaat.
Myn Heer, bezit die, maar word niet van haar bezéten;
Verwin haar, én ontwring u zelv’ haar boeye, én kéten;
Maak, dat de waereld zie wat zoet ge in staaten vond;
Dat ge alles, wat ’er grootsch in zy, verachten kond.
Dit Rome gaf u uw’ geboorte, én ’t lieve leeven:
Uwe opperheerschappy wilt gy aan Rome geeven;
En Cinna rékent het een misdaad, die u hoont,
Om dat ge aan ’t Vaderland u zélf mildaadig toont.
Een liefde tot zyn land noemt hy een innig knagen.
Zo wordt dan door uw’ deugd uw’ roem ter neêr geslagen;
En ’t voorwérp was récht waard by ons te zyn veracht,
Indien die deugd ons niet dan schande, én oneer bragt.
’k Weet, zo ge Rome komt zyn vryheid weêr te geeven,
Dat ge in mildaadigheid het vér voorby zult streeven.
Maar kan men ’t rekenen een onvergeeff’lyk kwaad,
Wanneer de érkéntenis die gift te boven gaat.
Vólg, vólg, o Vorst, ’t gene u de Hemel in komt storten.
’t Gebied verachten, kan uw’ glorie niet verkorten.
Maar by den naaneef zultge onsterff’lyk zyn vermaard,
Door ’t afstaan van’t gebied, meer dan door ’t aangevaard
Te hebben. Het geluk kan ons ’t gezag opdraagen;
Maar dat verachten kan alleen de Deugd behaagen:
En weinig zullen door eelmoedigheid ’t gebiên
Verwérpen, als zy zich daar toe verheven zien.
Bezéf hier névens nóch, dat gy regeert in Romen;
En, wélk een naam, dat gy moogt hebben aangenomen,
Men haat de eenhoofdige regeering en verwérpt
Zo wél des Keizers naam als ’s Konings; ’t vólk geschérpt,
Noemt hem tiran die zich maakt heer der heerschappye.
Hem dienen, acht men slaafsch, hem minnen schelmerye.
Wie hem gedoogt, is heel lafhartig, én te zacht;
En om zich des te ontslaan, wordt alles deugd geacht.
O Vórst, gy hébt daar van de zékerheid bevonden.
Men heeft tienmaal vergeefs uw’ dood zich onderwonden:
Licht staat het de élfde maal gereed om uitgevoerd
Te worden; én datge u nu innig voelt beroerd,
Is ’t wérk der Góden, die gestadig voor u waaken,
En ’t op geen and’re wys u konnen kénbaar maaken.
Stél u niet meêr ten doel van ’t twyffelend geval.
’t Is braaf te stérven, als een heerscher van ’t Heel al;
Maar de alderbraafste dood zal onzen naam onteeren,
Indien men lévend kon zyn glory meer vermeeren.
Indien de liefde tot het land hier ’t meeste géldt,
Zo moet ’s lands wélvaard dan voor alles zyn gestéld:
En déze vryheid daar wy alle zo na haaken,
Is eene schat, die wy sléchts by inbeelding smaaken,
Meer hinderlyk dan nut; én die niet te achten zy,
By ’t goed het geen ons geeft een ’s prinssen heerschappy.
In ’t ampt vergeeven zal hy zich na réden toonen.
Mét onderscheid het kwaad bestraffen, ’t goede loonen.
Hy, onbevreesd voor een navolger, zal geensins
Zich haasten, maar volvoert het al, als wéttig Prins.
Maar daar het vólk regeert, zal ’t oproer ’t al vermannen.
De réden word terstond verjaagd, én wég gebannen.
Dan worden de Ampten aan staatzuchtigen verkócht.
Tot de opperheerschappy de oproerigen opgezócht.
Die kleene Vorsten, ziende één jaar hén slecht verheeven,
En na die tyd hun magt wéêr aan een ander geeven;
Doen door te grooten haast vaak alles kwalyk gaan,
Wat zy besluyten, op dat geen navolger aan
Hunne eer deel hebbe, én van het goede ’t geen zy zaayen,
Niet trekkende, gaanze in ’s lands schatten ryklyk maayen.
Gerust, dat ieder een die misdaad licht verschoont,
Op dat hy hém daar na die zélve gunst betoont:
’t Is de allerérgste staat daar ’t volk de wét mag stéllen.
’t Is nochtans die, daar Rome alleen schynt na te héllen.
’s Vólks haat, vyf eeuwen op het Kóninglyke bloed
Gedraagen, en daar in van jongs aan op gevoed,
Is veel te diep gevést, om ze uit hun hart te dryven.
Ja, Rome, Heer, wil in zyn kwaad hartnekkig blyven.
’t Schépt daar behaagen in, wyl ’t alle hulp ontvlied;
Gewoonte alleen bestiert hun wil, de réden niet;
En déze dwalinge, die Cinna tracht te doemen,
Is heilzaam, ja zo zeer, dat hy ze zélf moet roemen.
Door haar heeft Rome ’t al gebragt in haar gewéld.
Haar voeten op de Nék der Kóningen gestéld.
Haar spaarlust t’ élkens van de buit zien overloopen.
Wat staat er béter van de grootste prins te hoopen?
Nóch zég ik, heer, dat door de gansche waereld niet
Kan dienen eene wys van heerschen, maar men ziet
Dat élk die na zyn aard voor zich heeft uitgeleezen,
En die verandereng zoude onréchtvaerdig weezen.
Dit is ’t bestier der Góôn, dat door hun wys beleyd,
By ieder na zyn aard, stélde een verscheidenheid.
De Macedóner wil dat hém een hoofd régeerre.
Het ovrig Grieken houd de vryheid hoog in eere.
Der Part, én Pérsen aart buigt willig onder een;
Maar ’t Burgermeesterschap voegt Rome, ô Vórst! alleen.
’t Is waar, door ’s Hémels zorg is ieder een gegeeven
Een onderscheiden drift, myn heer, om na te leeven;
Maar ’t is niet minder waar, dat zélf de schikking van
De Góden, door de tyd én plaats verand’ren kan.
Dit Romen heeft eerst by de Kóningen begonnen;
By ’t Burgermeesterschap zyn roem, én magt gewonnen;
En nu ontfangt het van uw deugden zo veel goed,
Dat ’t al de waereld van zyn heil verwond’ren doet.
Door u zien wy de staat in vréde, én rust vergrooten,
De Témpeldeuren van Gód Janus toegeslooten;
By ’t Burgermeesterschap is dit maar eens geschied:
Dóch ook by Numa, twéde in ’t Kóninglyk gebied.
Wanneer de Hémel wérkt tot staats veranderingen,
Zo zal zy nooit door bloed die zoeken in te dringen.
’t Is eene schikking van de Góôn die nimmer faalt,
Dat hunne grootste gunst word aller dierst betaalt.
Hoe Bloedig streed men toen we ons van Tarquin verlosten;
En ’t Burgermeesterschap, wat kwamt ’t ons bloed te kósten.
Bestreed Pompéus, uw grootvader, dan de Góôn,
Toen hy de vryheid zócht te stéllen op de troon?
Was Rome van de Góôn daar méde begenadigd,
Zy hadden die wél door Pompéus hand verdadigd;
Maar neen, zy wilden dat zyn dood zou dienen, tot
Een eeuwig téken van dat groote wissellót;
En hadden déze roem ’s mans deugden nóch beschooren,
Dat Romens vryheid in dien héld zou gaan verlooren.
Die naam van vryheid heeft haar langen tyd verblind,
Haar eige grootsheid die belét, dat zyze vind;
Na dat zy is meestrés ge worden van haar buuren,
Van al de waereld, én dat binnen haare muuren,
Eene óvervloed van schat én rykdom is gebragt,
Zy Burgers voortbréngt, meer als Kóningen in magt;
Sins doen de groote zich door géld in staat verhéffen,
Hun meesters dienen hén, én kunnen niet bezéffen,
Dat zy door kétenen van goud geboeid, de wét
Van zulke ontfangen, die élk meent dat hy ze zét.
Zo word de een nydig van den anderen bevonden.
Hun staatzucht straks verkeerd in bloedige verbonden.
Alzo wierd Syllas magt door Marius benyd;
En die van Cézar door Pompéus in zyn tyd.
Gy van Antonius; dus kan de vryheid strékken,
Alleen om burgert wist, én onheil te verwékken.
Wyl door wanorde die sléchts op verdérven oogt,
Deez’ zyns gelyk, én die zyn meester niet gedoogd.
Myn heer, om Rome van dat onheil te verschoonen,
Zo moet het aan één hoofd, gehoorzaamheid betoonen;
Bemind gy Rome, én wiltge uw gunst aan haar geheel
Doen blyken, zo belét dat zich de staat verdeel.
Toen Sylla ’t hoog gezag verliet, stond élk verleegen:
Straks schérpten Cézar, én Pompéus hunnen dégen:
En zyt verzékerd, dat zulks nimmer was geschied,
Had hy in zyn geslacht bevéstigd het gebied.
Heeft Cézars dood u niet Antonius gelaaten,
Mét Lépidus, die bei fél stonden naar uw staaten?
Nooit waar het Roomsche ryk vervult mét moord, én brand,
Had Cézar de oppermagt gelaaten in uw’ hand.
Zo gy haar nu verlaat, zo heeftze wéêr te schroomen
Een kwaad, myn heer, daar van ze naauwlyks is bekomen.
En ’t weinig bloed, ’t geen zy nóch in haar and’ren heeft,
Word haar op nieuws beroofd, indien gy haar begeeft,
Dat liefde tot u land u raak mét médedoogen!
Gantsch Rome smeekt u door myn mond, ter aard geboogen.
Neem eens, neem eens, wat gy haar kóst, in uw beraad;
Niet dat zy waanen zou, dat gy te dier haar staat,
Ze is al te wél betaald van haar geleede kwaaden;
Maar een gegronde vrees houd haare ziel belaaden;
Want nydig haars geluks, én moê der heerschappy,
Geeft gy haar ’t geen zy niet bewaaren kan, zo zy
Een ander tot die prys daar weder in moet zetten,
En gy op uw belang meer wilt als ’t haare létten.
Zo zy in wanhoop valt, als haar die gift geschied,
Durf ik niet zéggen, wat al ramp myn geest voorziet.
Bewaar u zélve tóch in haar een heer te laaten,
Waar onder wéêr begint het heil van haare staaten;
En tót haar meerdere verzékerheid, noem één,
Die na u Keizer zy, én op de troon zal tréên.
Beraaden we ons niet meer, my raakt dat médedoogen,
En Rome heeft, schoon ik myn rust min, my bewoogen;
Wat grooter ongeluk ik ook voor my bevroê,
Ik stém in myn verlies, indien ik haar behoê.
’k Moet dan de hoop van rust weer uit myn hart verdryven.
Myn Cinna, door uw raad zal’t ryk het myne blyven,
Maar ’t myne, om u daar van te maaken deelgenoot.
’k Zie dat gy élk voor my u w harts geheim ontbloot,
Dat in de raad, die uit uw beide is voorgekomen,
Sléchts acht op my, én niet myn staaten is genoomen,
Wyl ieder liefde toont voor my, én ’t staats belang,
Zo wil ik dat ook élk daar voor zyn loon ontfang.
O Maximus! gy zult Sisilien regeeren.
Ga, doe dat vruchtbaar Land de Roomsche wétten eeren.
Dénk dat ge voor my heerscht; betracht uw eer, én plicht,
Dewyl ik bórg zal zyn voor al wat gy verricht.
Ik zal Emilia tot bruid u Cinna geeven.
Zy is in Julia myn dóchters plaats verheeven.
En zo ons ongeluk gewild heeft in de nood,
Dat door myn stréng bevél haar vader is gedood,
Myn mildheid, t’haaren gonst zo meenigmaal beweezen,
Geloof ik, heeft de smart van dat verlies geneezen.
Bezoek haar, ga, én zie dat gy haar hart verwint;
Gy zyt een man wél waard van haar te zyn bemind;
Door ’t óff’ren van uw hart zult ge in het haare raaken:
Ik zal de Kaizerin de zaak bekénd gaan maaken.
MAXIMUS, CINNA.
WAt’s uw besluit tóch na zo schoon een raad?
Noch al
Het zélve ’t geen ik had, én altyd hébben zal.
Een hoofd van ’t eedgespan* styft hier de dwinglandye!
Een hoofd van ’t eedgespan wil dan de Tierannye
Niet straffen!
Ik wil Rome in vryheid zien.
Ons vry te maaken, én te wreeken; zal August’
Na dat hy heeft verwoed, door hélsche drift gedreeven,
Tot aan ’t Altaar geroofd, geófferd bloed, én leeven
Der Room’ren; ’t véld mét schrik, de stad mét doôn gevuldt,
Door énkel wroegen vry gescholden zyn dier schuld?
Ja, nu den Hémel tot zyn straf niets schynt te spaaren,
Zou nu een laf berouw zyn hoofd daar voor bewaaren?
Het waar aan and’re lust, én moeds genoeg verschaft.
Om hém te vólgen bleef Augustus ongestraft.
Men wreeke Rome, en doe door schrik te rugge deinzen,
Al wie na zyne dood op ’t hoog gezag moog peinzen;
Dat nooit het vólk meer zy een dwinglands onderdaan;
Zo Sylla waar gestraft. had Cézar min bestaan.
Maar Cézars dood, die ge als réchtvaerdig duit ten goeden,
Gaf onder schyn van wraak Augustus stóf tót woeden;
En Brutus, willende ons bevryden, is vergaan,
Was Cézar nooit gestraft, August had min bestaan.
De mislag, én de vrees van Cassius, die brachten
De staat weer onder ’t juk des dwinglands, maar wy achten
Dat ons het Gódendom een grooter heil bereid,
Als Romen hoofden volgt van béterer beled.
’t Is nóch te vroeg om mét die waan ons brein te vullen,
Dat wy voorzigtiger het werk bestieren zullen.
Intusschen waar ’t geweest van kleen belang, een goed
Te aanvaarden, ’t geen men zoekt ten kósten van zyn bloed.
Nóch min voorzichtig is ’t, dat kwaad te willen heelen,
Eer ’t récht gezuiverd is in de innerlyke deelen.
De zachtheid re oeffenen tot stilling van de pyn,
Verstrékt aan de oopen wonde een doodelyk fenyn.
Gy wilt ze bloedig, én zoud lichtlyk die ontbeeren.
Gy zonder moeite, én zoud die schandelyk begeeren.
’t Is nimmer schande zich zyn kétenen te ontslaan.
’t Geschied uit lafheid, zo ’t uit deugd niet word gedaan.
De vryheid blyft altyd beminlyk, én voor Romen
Een onwaardeerd’re schat.
Niet waard om aangenomen
Tezyn, van één die moê haar te onderdrukken is.
Haar hert is veel te groot, om zonder droeffenis,
Zich zélf te kunnen zien, van dien tieran verschooven,
Die haar voot heenen met zo groote drift kwam rooven.
Al wie zyn grootste roem stélde in opréchte trouw,
Haat hém te veel, dat hy zyn gift aanvaarden zou.
Is u Emilia een voorwérp om te haaten?
Mét leed zoude ik die schoone ontfaân van dien verwaaten.
Maat ’k zal wanneer ik héb gewrooken Romens kwaal,
Hém tót in de afgrond zélf trótzeeren; als dit staal
My haarer door zyn dood heeft kunnen waerdig maaken.
Dan wil ik, van zyn bloed noch warm, tot haar genaaken;
Haar trouwen op zyne asch; zo zult gy buiten nood,
De gift des dwingelands zien het loon voor zyne dood.
Maar, met wat schyn kunt gy tóch hoopen haar te winnen,
In ’t bloed gevérfd van die ze als vader schynt te minnen?
Gy wilt haar mét gewéld niet dwingen, én bevlékt.....
Hier in ’t Paleis, myn vrind, daar wierd men licht ontdékt.
Om dan voorzichtig van zo groot een zaak te spreeken,
Is ’t beter élders, daar men veilig is, geweeken,
Kom gaan we, op dat ik straks met u in zékerheid,
Moog zien, hoe op het zachst die zaak dient aangeleid.
MAXIMUS, EUFÓRBUS.
JA, hy heeft zélf aan my hun vlam ontdékt, hoe téder
Dat hém Emilia bemint, én hy haar wéder;
Maar zonder ’s vaders wraak moet zyne hoop vergaan,
En daarom is ’t, dat hy ’t verraad ons doet bestaan.
EUFÓRBUS.
’k Verwonder my niet meer, hoe hy door kragt van réden,
Augustus heeft belet van zyne troon te treeden.
Het eedgespan verbrak, indien hy ’t deed; én gy
Zoud al uw vrinden straks zien op des Keizers zy.
Zyd enen, Cinna, mét een yver ingenoomen,
Die voor zich zélven wérkt én veint het al voor Romen
Te weezen; ik, ach! wie zou zulk een ramp vermoên?
Dien myn méêminnaar, én dacht Rome dienst te doen.
Uw médeminnaar!
Ja, ’k min zyn meestrés, mét zórgen
Hield ik tót héden toe myn minnevlam verborgen.
Dat vuur, nóch onbekénd, eer dat het uytborst, wou
Zich door een braave daad waerd maaken haarer trouw:
Maar door my zélf word zy me ontroofd, ik zal verstrékken
Het wérktuig myns verdriets, én zyn besluit voltrékken.
Ik vorder zyne zaak tot myn verdérf, én hoon;
En ’k leen hém myne hand om my daar mê te doôn.
Wat komt de vrindschap my in ongeluk bedélven!
’t Gevaar is klein, indien gy zórg draagt voor u zélven.
Wilt u van een besluit, dat u vermoord ontslaan.
Win een meestrés, én klaag uw médeminnaar aan,
Augustus, die gy dus behouden zult het leeven,
Zal u nooit weigeren Emilia te geeven.
Zoude ik myn vrind verraân?
De min staat alles vry.
Een oprécht minnaar ként geen vrinden, voeg daar by,
Dat gy réchtvaerdig moogt een snood verraâr verdérven,
Die zyne meester wil, om zyn meestrés doen stérven.
Vergeet de Vrindschap, zo als hy de weldaân.
’k Dien
My van geen voorbeeld, dat ik als een kwaad wil vlieên.
Men mag mét récht voor zulk een schélmstuk raad verschaffen:
En word nooit schuldig door een schuldige te straffen.
Een daad daar Rome wéêr zyn vryheid door geniet.
Vrees alles van een geest, zo schélmsch, die, als gy ziet,
Niet heeft alleen ’t belang van ’t vaderland voor oogen.
Het zyne, én niet de roem doet hém na vryheid poogen;
Hy minde Augustus, was hy nooit verlieft geweest;
En is ondankbaar, maar niet van een ed’le geest.
Waant gy de grond van zyn gemoed te weeten? onder
’t Gemeen belang verburg hy u zyn min, wat wonder,
Zo onder déze drift hy door zyn loos beleid,
’t Vervloekte vuur verbérgt van zyn heers zuchtigheid.
’t Kon zyn, dat na de dood des Keizers, hy zal blaaken,
Om Rome in placts van vry tot zyn slavin te maaken,
Hy u zyn onderdaan alreeds te zyn vertrouwd,
Of dat op uw verderf hy zélf zyn voorwérp boud.
Hoe kan ik, zonder ze al te noemen, hem beklaagen?
Dat waar te deerlyk al de t’zaamgezwoornen waagen!
Te schélmsch verraden, al wie mét ons saamen spant,
Alleen uit liefde, én drift tót heil van ’t Vaderland.
Ik kan zo laf een daad niet op myn ziel verwérven.
Zo veele onschuldige om een schuldige doen stérven.
’k Durf alles tégen hém, maar ’k vrees voor hén ’t wéêr al.
Augustus is vermoeid zo wreed te zyn, én zal,
(Wyl hy verdrietig is, van steeds zo straf te leeven)
Wanneer de Hoofden zyn gestraft, genade geeven
Aan de andere, én vreest gy voor hun straf, gy kunt bekwaam
De Keizer kundschap doen uit huuner aller naam.
Vergeefs zyn onze réên, én dwaas te willen dénken,
Dat my die schoone na zyn dood haar min zal schénken.
’t Is ’t réchte middel niet, om te behaagen aan
Dat zoet gezigt, haar lief, én minnaar te verraân.
Voor my, ’k acht weinig óf August my haar wil geeven:
Ik wénsch my door haar keur zo hoog te zien verheeven,
En niet uit dwang; Ja ’k stél ’t bezit van haar zeer kleen,
Als ik niet deelen moog in haer genégenheên.
Kan ik haar waerdig zyn door dry wérf haar te hoonen?
’k Verrâ haar minnaar, stoor haar wraak, én doe verschoonen,
Die zy uit wraakzucht reeds de doodsteek had bereid.
Wat hoop zoude ik nôch voên op haar genégenheid?
Dit is het geen, dat my, récht uitgezeid, doet vreezen;
Maar hier in zal ’t bedróg u nodig kunnen weezen.
Zie dat haar iemaud dan misleide in dat geval,
En wacht voor ’t óvrig wat de tyd beschikken zal.
Zo tót zyne onschuld hy zyn médestandster noemde,
En dat Augustus haar mét hém ter straffe doemde.
Kan ik hém eisschen, tot een loon voor myne daad,
Het leeven, van die ons verpligt tót dit verraad?
Gy zoud wél spreeken van zo veel er lei gevaaren,
Die zonder wonderdaân geheel onmooglyk waaren
Te ontkómen; échter ’k hoop, gunt gy me sléchts wat tyd....
Ga heen, maar maak, dat gy terstond hier wéder zyt.
’k Zie Cinna, én ik zoek uit hém nóch iets te trékken,
Dat ik u daadlyk zal mét myn besluit ontdékken.
CINNA, MAXIMUS.
GY schynt in diep gepeyns?
’t én is niet zonder reên.
Wilt gy me de oorzaak van uw kwéllingen ontléên?
Het zyn Emilia, én Cézar die myn pynen
Verwekken; de eene komt voor my zo goed verschynen,
En de andere zo wreed. Behaagden ’t aan de Góôn,
Dat Cézar béter zórg in ’t werk stélde, én tót loon
Wat meer bemind wierd, óf my niet zo zeer bezinde:
Dat zyne goedheid trof het hart van myn beminde;
Haar óver won, gelyk zyn gonst my kracht’loos maakt.
Van duizend knagingen voel ik myn’ ziel geraakt,
Die voor myn oogen al zyn wéldaân my vertoonen;
Die wéldaân, die ik zo ontrouw hém ga beloonen,
Mét doodelyk verwyt my ieder oogenblik
Vermoorden; Ja ik beeld my in, niet zonder schrik,
Hém t’élkens noch te zien in onze handen laaten
Het opperste gebied van al de Roomsche staaten.
Dat ik hém hoor ons raad af vraagen, én nóch meer,
Na veel bedankingen, verzien mét staat, én eer.
Ik kén zyn réden niet uit myne zin verdryven.
Myn Cinna, door uw’raad zal ’t ryk myne blyven;
Maar ’t myne om u daar van te maken deelgenoot.
En ’k schérp het staal waar méde ik hém de borst doorstoot.
Veel eer... maar, ach! ’k aanbid Emilia; myne eeden
Verbinden me aan haar haat, die haat, die zy mét réden
Hém toedraagt, maakt hém my ook haatelyk, ik hoon
Op de eene, én de and’re wys myne eer, én al de Góôn.
’k Word eedverbreeker, óf een’s Vorsten beul geheeten,
Van de een, óf de andere word myne ontrouw my verweeten.
Gy had voor heen nooit die bewéging in uw’ geest,
Maar zyt standvastiger in uw besluit geweest.
Geen knaging, óf verwyt kon u aan ’t harte taaken.
Men voelt zulks niet, dan als de slag begint te naaken;
En nimmer ként men récht zo groot een trouwloosheid,
Als wén de hand zich tót de daad van ’t wérk bereid.
De ziel, zo vér daar van beheerscht, in ’t onderwinden,
Zal zich wéêr blind’lings aan zyne eerste inbeelding binden:
Maar wélk een geest word dan door onrust niet vertukt?
Of eer, wat geest word niet door zulk een last verdruk?
En ’k meen, dat Brutus zélf, toen ’t wérk stond door te breeken,
Zich meer als eens bedacht, om ’t stuk te laaten steeken;
En dat, eer hy die daad, aan hém zo doodlyk, deed,
Hy meer in zyne ziel, dan ééne wroeging leed.
Zyn deugd was al te groot om zyne ziel te krénken
Mét ongerustheid, én zich zélve te verdénken
Van groote ondankbaarheid; hoe hém de dwingeland
Meer eerde, én minde, hoe hy zich te meer gekant
Vond tégens hém, wilt gy hém vólgen, doe ons blyken,
Dat ge in al uwe daân geheel hém wilt gelyken;
En vést uw vroeging op een veel geréchter grond,
Die laffe raad waar mê gy zulk een heil terstond
Wéêrhield, wanneer hy ons in vryheid wilde zétten.
Gy, gy kwaamt héden dat alleenig maar belétten;
En Brutus had gewis van Cézar die ontfaân;
Ja nooit in zyn gemoed gedoogt óftoegestaan,
Dat hém een kleen belang van wraak, óf min zouk wéllen,
Om zyne vryheid in zo groot gevaar te stéllen.
Hoor niet meer na. de stém eens dwinglande, die u mint,
En mét u deelen wil het opperryks bewind.
Hoor liever, hoe u toegeroepen word van Romen,