floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
Omhéls me, myn’ Gódin.
Myn’ lust!
Myn’ hoop!
Myn leeven!
RÉCHTVAERDIGHEID, VLEIJERY, ONDEUGD.
RÉCHTVAERDIGHEID.
WAt zo! zy schynen aan malkanderen te kleeven.
Zo, wakker, dat gaat wél, gelieven, boet uw’ lust;
Zo, zo malkanderen onthaald, omhélsd, gekust.
Een’ lompen jongen nóch te streelen, gy, die héden
Zo hoog verhéven zyt! voorwaar ’t zyn fraaije zéden
Van de eerste Staatjuffrouw, dat past uitneemend wél.
Maar ’t is geen wonder; want zy steekt in ’t zélve vél
Van Vleijery: men kleede een’ sim in goude kleêren,
Haar’ parten échter zal zy nimmermeer verleeren.
ONDEUGD, RÉCHTVAERDIGHEID.
MAar gy Bedilal, waar bemoeit ge u niet al méê?
Waarom versteurt ge ons?
Om het ampt, dat ik bekleê.
’t Hófjufferschap, myn’ zórg, én opzigt aanbevolen,
Mag ongestraft zo gróf, én schaamteloos niet doolen.
Zég dat aan Vleijery straks, als ge’er wéder ziet.
Dan hébt gy ’t minste wérk alhier ten hóve niet.
Eén harderin kan wél op honderd schaapen passen.
Maar zo één ménschlyk dier zou honderden verrassen,
Schoon ze op haar pasten mét hén allen.
Wél, gy zégt
De waarheid lachchende: wie zyt ge?
Ik bén de knécht
Van Réênvanstaat.
Als Proever, Schénker, Kamer-
Bewaarder, Kamerling, Koetsier, Lakeij; bekwaamer
Heeft zy ’er geen.
Uw’ naam?
Al na het hém belieft,
By wien ik dien, óf na ’t hém allerbést gerieft.
De Heeren, daar ik by gewoond héb, zyn verscheiden
Van aard geweest, én ’k héb my altyd laaten leiden
Na élks goeddunken, om myn’ meesters niet te onvriend
Te hébben.
By wat vólk hébt gy dan al gediend?
Myn eerste meester was een vrék, die zyns gelyken
Nooit had gezien om zich mét schraapen te verryken.
Maar die zo bézig was mét géld te zaam’len, dat
Hy éndelyk ’t gebruik van ’t eeten heel vergat,
En sturf van honger in het midden van zyn’ schyven,
Toen heette ik Spaarpót.
Wél, toen kost ge daar niet blyven?
Wél deeglyk; want hy liet een’ zoon na. Séldremént!
Toen gingt ’er tréflyk, dat was heel een and’re vént.
Al, wat de Vader mét veel’ zórg in honderd dagen
Vergaârd had, wist hy in een uur wél door te jaagen.
De uitzuipers vólgden hém, als hondjes; wyl hy gróf,
En groot verteerde, én voor een ieder open hóf,
En tafel hield. Toen wierd ik Nob’le kwant geheeten.
Maar toen hy énd’lyk wierd, verscheurd, én opgegeeten,
Gelyk Actéon, van zyne eigen’ honden, bén
Ik van hém afgegaan, omdat hy niet een’ hén
Meer voeden kon,’k laat staan, zich zélve, én my te spyzen,
Gelyk voorheenen, mét faizanten, én patryzen.
Waar kwaamt ge toen?
By een’ befaamden Avekaat,*
Die mét twé wangen at; én die een’ zaak, hoe kwaad
Ze ook was, ’t zy die bestond in réchten, óf in feiten,
Zo geestig voordoen, én wélspreekend kon bepleiten,
Dat hy de weegschaal van Réchtvaerdigheid zeer vaak
Deed héllen na ’t gewigt van zyn’ gesleepen’ spraak.
Zo kon zyn’ tong het goed’ verdraaijen, ’t kwaad’ verbloemen.
My staat ’er iets van voor; hoe liet gy u toen noemen?
Vernuft.
Ja, ’t heugt me, dat gy waart in zyne dienst.
Maar hoe verging ’t hém?
Slécht, én dat op ’t onvoorzienst.
Eén van zyn’ klanten, wiens prosés hy heel verbródde,
En wien hy, om’t genót van de and’re kant, bedódde,
Zyn’ styl misbruikende in zyn nadeel, nam een’ styl
Van staal, én duuwde hém die in het hart, terwyl
Ik aan zyn’ zyde stond, én ’t aanzag. Ik aan ’t rékken,
Al wat ik rékken kon. Na die tyd héb ik Vrékken,
Slampampers, Kaekelaars, én al dat goore goed
De zak gegeeven. Nu dien ik ’t Gejuffer. Bloed!
Dat gaat plaizierig, daar kan zich een dienaar kwyten;
Ik wou myn leeven mét zulk dienen wél verslyten.
Nu kén ik ’t kunsje, tróts de béste kamenier.
Hoe wordt ge nu genaamd?
Nu heet ik Hoofsche zwier.
Ja, Geilaard. ’k Zie door dat vernissen; all’ die naamen
Zyn fraaij verzierd, opdat ik niet zou kunnen raamen,
Dat ge Ondeugd zyt. En gy durft komen, fiel, daar ik
My vinden laat?
Och, ’t is Réchtvaerdigheid! ik schrik!
Waar bérg ik my!
Gy zult uw’ straf nu niet ontvluchten.
Hélp, hélp, ik word vermoord. Hélp, hélp me.
WIL, EIGENBAAT, ONDEUGD, RÉCHTVAERDIGHEID.
WAt geruchten
Beroeren dit Paleis? wie schreeuwde daar zo luid?
Zyt gy’t myn dienaar? Hoe? op hém de dégen uit?
Ik héb daar geen klein gevaar geloopen.
Wat misdaad, om het mét den halze te bekoopen,
Heeft hy begaan?
Hy hoont me altyd, én overal.
Ik kénde u nooit.
Zélfs hoont gy my in dat geval.
Bén ik gehouden élk te kénnen?
Schoone dingen
Voorwaar, om na het lyf van mynen knécht te dingen!
Uw knécht is me onbekénd, Mêvrouw; maar ’t gaat gewis,
Dat hy gestraft moet zyn, omdat hy Ondeugd is.
Wat! zoudt ge aan hoofsche zwier de naam van Ondeugd geeven!
Een schoon bescheid!
Gy weet de kunst van wél te leeven,
En slaat gewéldig acht op ’t Koninglyk ontzag.
Ik draag my, als ’t behoort.
Hoe, voertge nóch de vlag?
Mét hém te straffen zal zich ’s Konings achting vésten.
Stél liever my de wét, én ’t heele hóf ten lésten.
Hardnékkige, die voor ontzag, nóch dreigen zwicht,
Vertrék, én kom my noit wéêr onder het gezicht.
O eeuw! ô zéden! daar Réchtvaerdigheid verstooten,
En Ondeugd (wee, ô wee! ) beschérmd wordt van de Grooten.
EIGENBAAT, WIL, ONDEUGD.
MEvrouw, verschoon me, ik héb myn’ dienaar maar een woord
Te zéggen. Ondeugd, ga, én zég Bedróg zo voort,
Wat u bejégend is, opdat hy ’t, als de grootste
Staatzonde, afschildere aan den Koning op het snoodste;
En hém Réchtvaerdigheid van ’t hóf verbannen doe;
Zo’t weezen kan, hy légg’ daar op mét zinnen toe,
Dóch spreek Verstand niet aan, als in gewénschte luimen.
Vlieg; ’t is verbród, zo wy een oogenblik verzuimen.
Prinsés, het is my leed, u dus te zien gehoond.
En my, Mêvrouw, dat gy u dés misnoegd betoont;
Maar aangenaam, dat gy de goede zaak verdeedigt
Van my verlaatene.
Ik acht myn persoon beleedigd,
Als gy beleedigd wordt. De liefde, die ’k tót u
In myne ziel voel, is zo hévig, dat ze nu
Niet eerst gebooren meer moet heeten, maar voldraagen.
Waar méde wékte ik ooit in u dat wélbehaagen
Te mywaarts?
Door de kracht van uw’ verdiensten.
Uw’ loutere genade, uw’ goedheid is ’t alleen.
Mêvrouw, ’k misdeed my zélve, als ik my niet érbarmde
Der onderdrukten, én de éléndige beschérmde;
Dit is der édelen, der wélgeboor’nen pligt,
En die ’t verzuimt, begaat een’ misdaad van gewigt;
Dus is hier maar gemeen bewys van gunst gebleekén;
Maar u zoude ik misdoen, indien ik ’t zo liet steeken.
Neen, grooter’ proeven moet gy van myn’ liefde zien.
Ik ga zo daadlyk na den Koning toe, by wien
Ik licht bewérk, dat hy Réchtvaerdigheid verschaffe
Een loon na haar’ verdienste, én de onbeschaamde straffe
Ten spiegel voor alle and’re aan ’t hóf, die licht uit nyd
Misnoegd zyn, dat gy zo by ons in achting zyt.
Vaar wél dan.
Wilt ge om zulk een’ beuz’ling van my scheiden?
’t Moet zyn, Mêvrouw; maar woudt ge een oogenblik sléchts beiden,
Gy zult my wéderzien; ’t is my de grootste pyn
Der waereld lang van uw gezigt beroofd te zyn.
My is ’t geen minder smart u lang te moeten missen;
Dus is myn vreezen, dat ge uw’ tyd licht mogt vergissen.
Verban die vrees; ik bén hier aanstonds wéder. Ach!
Dat ik niet eeuwig in uw byzyn weezen mag!
Kon dat zyn, óch! ik zou myn’ landen, én myn’ staaten
Gewillig om ’t bezit van dat genót verlaaten.
Meent gy ’t, Vórstin?
Mêvrouw, ’k meen ’t érnstig, én ik zweer,
Blyft gy in liefde, als ik, standvastig, nimmermeer
Van hier te scheiden; maar mét u myn leeven te énden.
Wat vreugdverlies, dat wy niet eer malkander kénden!
Men haale’t voorig tydverlies mét woeker in
Nadézen.
Myn vermaak!
Myn’ wéllust!
Nu Vórstin,
’k Moet scheiden; want wanneer men toeft mét aan te klaagen,
Betoont men weinig na geleeden’ hoon te vraagen.
’k Vertrék dan; maar al ga ik mét myn lichaam, ’k blyf
Mét myne ziel.
Ik vólg u mét myn’ ziel, én ’t lyf
Blyft hier térwylen om uw’ wéêrkomst af te wachten.
’k Ga mét myn’ voet dan wég; maar niet met myn’ gedachten.
ONDEUGD, EIGENBAAT, WIL.*
MEvrouwen, ik kom u uit ’s Konings last
Boodschappen, dat gy hém verbeidt, terwyl hy vast
Op wég is, om u beide op déze plaats te spreeken,
En om de hoon, aan u in my geschied, te wreeken.
Zo weet zyn’ Majesteit reeds die bejégening?
O ja, Mêvrouw, ik héb, zo dra ik van u ging,
Den Vórst ontmoet, wiens zy Gemeenebést bekleed’de;
Hy had de tyding door ’t verward gerucht alreede;
Maar wou de omstandigheên uit myne mond verstaan;
Zo dat ik kortlyk... Maar gins komt de Koning aan.
VERSTAND, BEDRÓG, in schyn van Gemeenebést, WIL, EIGENBAAT in schyn van
						Redenvanstaat, ONDEUGD.
MEvrouw, wat hoor ik, heeft Réchtvaerdigheid haar’ dégen
Op uwen dienaar uitgetrokken?
’k Bén verlégen,
O Vórst, indien hy u de waarheid heeft gezeid.
Hoe, ’t is een’ misdaad van gekwétste Majesteit,
Het Koninglyk Paleis te ontheiligen. ’t Is noodig,
Dat gy ons niets verbérgt.
Ik bén dés overboodig.
Heer Broeder, ik héb zélf, in ’t byzyn van Mêvrouw,
Betrapt Réchtvaerdigheid, die haaren dienaar wouw
Mét uitgetoogen’ zwaarde ombréngen hier ter stéde;
Ook heeft zy’t niet ontkénd.
Is ’t mooglyk! maar waar méde
Verschoont zy zich?
Zy houdt hardnékkig staande, dat
Zy wél deede, én daar toe geen kleine réden had,
Schoon zy nóch réden, nóch schynrédenen kon geeven.
Réchtvaerdigheid zo stout!
Zy was altyd gedreeven
Van een’ verkeerde geest, geneigd tót alle kwaad.
Zo scheen zy nooit voorheen.
In haar’ geringe staat
Wist zy haare aard misschien te ontveinzen, én verwénnen;
Dit ééne stuk doet haar, voor ’t geen zy is, érkénnen.
’t Is billig, dat zy voor het misdryf boete doe.
’t Verbeuren van haar’ lyf, én leeven staat ’er toe.
Van lyf, én leeven?
De algemeene rust der landen
Vereischt, dat, die in ’t hóf de ménschen aan durft randen
Mét wapens, ’t boete mét den lyve. Daar by zégt
De zin der wétten van gastvryheid, én het récht
Der vólken, dat een Vórst den vrémdeling moet wreeken,
Dien zulk een’ hoon geschiedt. Maar wat hoef ik te spreeken,
O Vórst; uw’grootsheid spreekt door my, dat, die ’t ontzag
Des Konings breekt, de ziel verbeurd heeft, én den dag
Onwaerdig is, opdat hier door de schélmen leeren
Der Koningen ontzag mét dieper ontmoed eeren.
Wén zulk een schélmstuk niet gestraft wierd na den eisch,
Loopt ’s Prinsen leeven zélf gevaar in zyn paleis.
VERSTAND..
Men vélle’t oordeel mét barmhartigen gemoede,
En kom’ haar’ voorige verdiensten iets te goede.
Dat zy in ballingschap voor eeuwig wérd gedoemd.
Wie zal haar ampt bekleên?
Al, wie gy daar toe noemt.
Wat dunkt den Koning van Mêvrouw Staatkunde, Moeder
Van onze waerde gast. Voorzichtiger, nóch vroeder
Weet ik niet ééne in ’t hóf.
Dat waar’ te groot eene eer
Voor vrémdelingen.
Al verdient uw’ Moeder meer,
Ik hoop, zy zal dit ampt niet weigeren te ontfangen.
Speur onze érkéntenis op myn’ beschaamde wangen
Veeleer, dan uit een’ reeks van woorden, na de kunst
Geschikt, ô Koning, voor uw’ mild beweezen’ gunst.
Ik had uw’ Majesteit nóch wél wat voor te stéllen.
Zo ’t haar behaagde.
Spreek; wy luist’ren.
Al verzéllen
Voorzichtigheid, én geest de Vórsten in ’t gemeen,
Die boven and’re zyn gésteld; nóchtans is ’t réên,
Ja dikwils noodig, dat zy ’t oordeel van verscheiden’
Gevoelens hooren, niet om zich te laaten leiden,
Maar om het bést daar uit te kiezen: want, doordien
De waarheid zich op ’t nétste, én hélderste laat zien,
Die in het licht komt door verschillendheid van meining,
Zo zyn den Vórsten, niet tót nadeel, óf verkleining,
Maar tót hunne eer, én hulp Raadsheeren toegevoegd;
Daarom waar ’t oorbaar, schoon de Vórst zich vergenoegt
Alleen mét éénen, dat Heer Kwaadaard wierd verkooren
Tót twéde Raadsheer; want een Vórst moet ieder hooren.
Wierd hy niet aangehoord, gy zyt ’er oorzaak van.
’t Verand’ren past somtyds een wél voorzigtig man.
Wat inzigt is ’er, dat u port my dus te raaden.
Ik bén om de éngte, daar uw’ geest in is, belaaden;
Dewyl die in ’t gehoor van éénen Raadsheer veel
Te weinig speelens heeft, om keurig, én geheel
De waarheid van de schyn te schiften. Groote dingen
Vereischen onderscheid van rédenkavelingen,
Van voor- én tégenspraak, dus stélt een’ staat zich vast;
Waarom den Koningen élk aan te hooren past.
Gy weet, hoe weinig my zyn’ redenen vermaaken.
Dénk ook, Heer Koning, dat heeldranken zélden smaaken;
Hoewél zy noodig tót behoud van ’t leeven zyn.
Hy nadert aan de dood, die nadert aan ’t fenyn.
Het is gevaarloos, als ’t gehandeld wordt mét oordeel.
Ik kan hém mét vermaak aanhooren, nóch mét voordeel;
Want niets, als kwaade raad, gaf hy my immermeer.
Wat schaadt het hooren? neem sléchts ééne proef, myn Heer.
Raadt hy u kwaalyk, zyt gy zyne raad gedwongen
Te vólgen?
Wél, ik zie, het wordt my opgedrongen
Door uwe rédenen, aanminnige Vórstin,
En de uwe, ô Zuster. Heer Gemeenebést,’k begin
Mét u van meining ééns te worden, én ik réken
Het raadzaam, dat een Vórst élk één moet hooren spreeken.
Hy kom’ ten hóve. Gy, vergunt my alle bey,
Mêvrouwen, dat ik u in uw vertrék geley.
Eind van het twéde Bedryf.
EERSTE TOONEEL.*
ARGLISTIGHEID, WIL.
IS ’t waar, Mêvrouw Infante, én mag ik het gelooven,
Dat gy myn’ Dóchter de eer van uw bezoek geeft, boven
De gunst, die ’k éven zo ontfang van ’s Konings hand,
Dat ik....
Wy achten haar’ verdienst, én uw verstand
Meer eer waard; gaan we in haar vertrék.
Zy komt ons tégen.
EIGENBAAT, WIL, ARGLISTIGHEID, ONDEUGD.
DÉze al te groot eene eer, Mêvrouw, maakt my verlégen,
En schaamrood.
Myne lieve aanminnige Vórstin,
Onmoog’lyk, als ik u moet missen, dat ik in
Het leeven blyf. Gaaft gy tóch diergelyk een téken
Van uw’ wéêrliefde.
Ach Mêvrouw! ’k bén zo ontsteeken
In uwe liefde, dat uwe oogen uit de myn’
Licht leezen kunnen, hoe myn hart géstéld moet zyn.
Wat vreemder liefde van twé vrouwen tót malkander!
En die zo hévig! wat zal ’t oogwit zyn?
Geen ander,
Dan steeds te minnen, én wanhoopend te vergaan.
Ik wanhoop niet, maar ’k vrees, én myne vrees groeit aan
Mét myne liefde. Ach, ach, ik voel myn hart van binnen
Door ’t vreezen koel, als ys, én heet, als vuur, door ’t minnen,
Gy vreest?
Gy wanhoopt?
Ja, ik wanhoop, én mét réên:
Waar wil ’t mét onze liefde, eilaas! waar wil het heen?
Maar gy, waar voor hébt gy te vreezen?
Voor uw’ tooren.
’k Héb u tót heerscherés van myne ziel verkooren;
Wat vreest ge dan?
Gy zucht? wat schort ’er? zég
,,Ho, ho, zy heeft het spék al wég.
,, Hy légt zyn vuur by ’t stro, ’t gaat wel. Ik zie ’t al branden.
Een’ doodsche vrees bevriest myne ingewanden:
Ik durf niet spreeken.
Spreek. Hoe moogt gy myn geduld
Zo térgen?
Ach! ik vrees, dat gy my haaten zult,
En dat myn goed geluk zal mét myn’ naam verand’ren,
Zo ik me ontdék, Mêvrouw.
Wy dienen dan malkand’ren
Wat bét te kénnen. Hoor, gy zyt dan, wie ge zyt;
Ik zweer u heiliglyk, dat inzigt, tyd, nóch nyd
Uw’ schoonheid, én verdienst zal uit myn’ ziel verdryven;
Maar dat ik de uwe, én gy de myne altyd zult blyven.
Aanschouw my dan, Infante, aanschouw my wél, én kén
Uw’ trouwen dienaar. ’k Schyn wat anders, dan ik bén.
Om onbekénd by u, myn’ schoone, te verkeeren
Héb ik my zélf verkleed in vrouwelyke kleêren,
En mét de valsche naam bepronkt van Réênvanstaat;
Maar ’k bén een man, Infante, een man! ’k heet Eigenbaat.
Gy Eigenbaat, myn’ vreugd! myn’ hoop! myn’ziel! myn leeven!
Wat wondere oorzaak heeft u hérwaarts aangedreeven?
Myn’ liefde, ontsteeken aan uw’ schoonheid, sint de faam
De waereld over die verspreide mét uw’ naam.
Wat zie, wat hoor ik! én wat héb ik meer te wénschen!
Nu gy, myn’ zielzon, die ik boven alle ménschen
Bemin, myn liefde kroont mét uwe wédermin.
Zie voor u; ginder komt Mêvrouw de Koningin.
DEUGD, WIL, EIGENBAAT, ARGLISTIGHEID.
INfante.
Wat belieft Mêvrouw?
Ik héb u zaaken
Te ontdékken van gewigt, én die ons beide raaken.
Mêvrouw, ik bén gereed.
Tégen Eigenbaat.
Prinsés, verschoon me, ik moet vertrékken, ’t is my leed;
Maar in uw byzyn zal ik my wéêr straks vervoegen.
Gy kunt gebiên. ’t Moet my, gelyk gy’t schikt, genoegen.
KOm, Ondeugd, doe nu, ’t geen ik u gezeid héb, haal
Nu voort myn’ baggen, én juweelen altemaal;
De diamante ring, de paerlen, én péndanten,*
De groote booten, én de mindere karkanten;
Ik wil die schénken aan Mêvrouw de Infante.
Heer,
Bédénk u; zo veel schat te spillen! nimmermeer
Zyt gy zo mild geweest; hébt gy uw’ naam vergeeten
Door uwe liefde? gy zyt Eigenbaat geheeten.
Ja, ’k weet wél, wie ik bén, én wat ik aanvang; ’t géld
Wordt niet verspild, ’t geen door een liefelyk gewéld
De harten inneemt. Neemt de Infante Wil, betoverd
Alreê door myn gevley, ’t geschénk aan, ze is veroverd;
Dan wordt die schade mét tiendubb’le winst vergoed.
Zy heeft, bedroogen door haar’ broeder, land, én goed,
En staat, én magt aan hém onnozel wéggegeeven;
’k Zal mét haar toestaan wéêr die réchten doen herleeven;
In stérke handen wordt de zwakste réden stérk.
Dit is myn’ liefde alleen, dit is myn oogemérk.
’k Bemin in haar my zélf, het ryk, haar’ magt, én schatten,
Geen schooner liefde op op éd’le zielen kan vatten.
Wég, wég mét hartzeer, wég mét zuchten, én geklag
Om yd’le schoonheid, wég, ’t is dwaasheid. Nacht, én dag
Op rykdom doelen is récht wys zyn. ’t Zyn ontzinden,
Die hunne rék’ning niet by hunne liefde vinden.
Nu ga, én maak, dat gy hier aanstonds wéder zyt;
Daar komt heer Kwaadaard aan.
EIGENBAAT, KWAADAARD.
HEer Kwaadaard, ’k bén verblyd,
Dat ik u wéder in uw eerampt zie gezéten.
Ik héb het uwer gunste alleenlyk dank te weeten.
My, Kwaadaard?
U alleen, Mêvrouw; de Koning heeft,
Toen ik hérsteld wierd, my gebóden, ’k zou beleefd
U dés bedanken, én ontvouwen, wélke pynen
Hy om uw’ schoonheid lydt, waar aan hy moet verkwynen,
Zo gy zyn’ liefde niet mét wéderliefde loont:
En ik héb hém beloofd te maaken...
Zwyg, gy hoont
Myne onbevléktheid, én gy kwést myne eerbaare ooren.
Mêvrouw, een Koning...
Al uw poogen is verlooren,
Durft gy op my iets onbetaamelyks vermoên.
Mêvrouw, ik dacht u een’ byzond’re dienst te doen.
Gy zyt behoeftig, én een’ schoone vrouw; hy Koning,
Verliefd, én mild; gy kunt hém anders geen belooning,
Als liefde, geeven voor zyn’ gunsten, én vindt vreemd,
Dat myn’ verpligting deel in die verliefdheid neemt,
Om u belang daar door te vórd’ren! wie kan ’t vatten?
Die meerder acht haare eer dan kroon,én staat, én schatten.
Veins dan ten minsten.
Neen; ’k wil weezen, die ik schyn.
Om opgehulpen, niet om onderdrukt te zyn,
Bén ik berooide aan dit befaamde hóf gekomen.
En wierd my, ’t geen me alleen nóch ov’rig is, benomen,
Myne eer! Ja zo een’ schyn van oneer sléchts....
Vórstin,
Waarom versteurt gy, óf ontstélt ge u. Vier zyn’ min
Wat bóts, óf sla die af; maar maakt hém wél te ontfangen.
Hy zéndt me aan u vooruit, én zal straks, vol verlangen,
Hier zélf zyn, om uit my uw’ meining te verstaan.
Is uw believen dan... Maar ginder komt hy aan.
Wat zal ik zéggen?
’k Wil’t mét wélberaaden’ zinnen
Eerst overléggen; hélp me, Kwaadaard, gaan we binnen.
VERSTAND alleen.
IK, hemelsche afkomst in een’ ménschelyke stand,
Die, dryvende op de snélle schachten
Van onnaspoorbaare gedachten,
Vlieg boven ’t hél gestarnte, én mét een’ stoute hand
’t Uitspansel meet, vind me in eene éngde naauw bevangen,
En blyf in de omtrék van een minlyk weezen hangen.
O schoone Réden! myn’ beminde Réênvanstaat!
Zie, hoe Verstand wordt opgetoogen!
Wat uw’ verdiensten al vermoogen!
Aanschouw, myn heil! myn hoop! myn heul! myn toeverlaat!
Aanschouw ééns, hoe Verstand belydt niet meer te weeten,
Dan zyn begrip uw’ waerde is magtig af te meeten
VERSTAND, GOEDAARD.
MYn Koning.
’k Vind me uit pligt,
Gepérst, om u een’ zaak te ontdékken van gewigt.
My raakende?
Daar ligt uw’ wélvaart aan gelégen;
Want hier in ’t hóf zyn uw’ verachtste slaaven tégen
U opgestaan, ô Vórst; uw’ lusten, die gy in
De toom niet houdt; zo dat een’ vreede dwinglandin,
Met hén in eedgespan, zal op uw’ troon geraaken,
Ten zy ge ’er in verziet, én tót een slaaf u maaken.
Wie is die dwinglandin?
Ként gy haar niet?
Ik héb haar nooit gezien myns weetens.
Ként gy Réên-
Vanstaat niet?
Is by u een’ dwinglandin die schoone
Prinsés? én wilt gy, dat ik, als verraaders, hoone
Myne onderdaanen, myn’ getrouwe zinnen, die
’t Behulp zyn, dat ik haar’ bekoorlykheeden zie,
En kénn’ haar’ waerde mét opmérking? Durft gy noemen
Wéêrspannig, die my doen de grootste dienst, én doemen,
Die my, én myne smaak invólgen?
’s Kranken lust,
Is zy hém schaad’lyk, moet wéêrstaan zyn, niet gebluscht.
Bén ik dan krank?
O ja, ter dood toe; dés hoe minder
Gy uwe ziekte voelt, vrees dés te meerder hinder.
Uw’ nieuwe liefde is een’ besméttelyke kwaal,
Die stil, verraadelings mét haar’ vergifte straal
In de éêlste deelen in zal kruipen van uw’ Staaten;
En daar verand’ren ’t bloed van uwer onderzaaten
Geneegenheid. Men hoort alreede in ’t openbaar
Elks klachten. Wordt gy’s vólks misnoegen niet gewaar?
Hy schrikke vry, die my vermeet’lyk durft bestraffen.
Dit middel, in de plaats van raad voor ’t kwaad te schaffen,
Is al te vinnig, én verbittert het veel eer.
De onfeilb’re wég om dat te heelen is, myn Heer,
Alleen sléchts de oorzaak wég te neemen. Al het smaalen
Zal eyndigen, als gy de driften zult bepaalen
Van uw’ verdwaasde liefde. O Koning, het fenyn
Der tong verliest zyn’ kracht op die onnozel zyn.
Wilt gy me, omdat het vólk myn’ liefde schynt te wraaken,
Dan onderdaanig aan myne onderdaanen maaken?
Dés vólks geneegenheid is de allerstérkste wal,
Die ’s Vórsten staat beschérmt.
Wy achten niet mét al
Van ’t vólk gehaat, óf van het vólk bemind te weezen,
Gansch niet; wanneer my sléchts myne onderdaanen vreezen.
VERSTAND, KWAADAARD, GOEDAARD.
IK héb uw’ last verricht, ô Vórst.
Wat bréngt gy my?
Niet zékers; maar nóchtans veel hoops.
Wat antwoord zy?
Ze is arg, én loos; zy maakt de toornige, de schuuwe,
Als alle vrouwen in dat voorval; zy heeft uwe
Geneegenheid, én dienst verworpen; dóch bekleed
Haar afslaan mét een’ glimp van eerbaarheid. Zy weet,
O Vórst, dat vrouwengunst na weig’ren, én verlangen
Veel aangenaamer is, als die wy straks ontfangen.
Verlaat ge, ô Koning, de onvergankb’re schoonheid van
Vrouw Deugd voor een’ gemaakte, én broosche schoonheid dan?
Acht gy, die u veracht?
Onnoz’le! ként gy ’t veinzen,
Nóch’t hédendaagsch gebruik der vrouwen niet? zy deinzen
Al willen zy vooruit; zy schynen koel, als ys,
Al branden zy, als vuur.
Heel wél, blyf gy dan wys.
Het zy zo. Maar Verstand zou die zyne eeden breeken?
Zyn’ trouwe gemaalin van zyne trouw versteeken?
Gy doet my lachchen. Uit wat hoek haalt gy dat woord
Van trouw? Ik héb het in veel’ jaaren niet gehoord.
’t Is by ’t gemeene vólk nóch licht niet uitgeschooten;
Maar ’t is voorlang al uit de mode by de Grooten.
Wat durft gy zéggen, dat de trouw geen Koning past?
Als in eens Konings hart een’ stérke neiging wast
Tót Réênvanstaat, is hy aan eed, nóch trouw verbonden.
Zo steunt die neiging wél op góddelooze gronden.
Niets is onrédelyk, indien de Vórst het pryst,
En goed vindt.
’k Sta ’t u toe, wanneer gy my bewyst,
Dat hy niet dwaalen kan.
Een Vórst kan alle dingen.
Hy moet al, ’t geen hy kan, niet willen; maar bedwingen
Zyn’ tógten, én....
Gy hébt genoeg gezégd; zwyg stil.
Niet half genoeg, óf’k bén niet wél verstaan.
Ik wil,
Dat gy geen énkel woord meer spreeken zult. Myn zinnen
Verschillen al te veel van de uwe; én zyn te winnen,
Nóch om te zétten.
Ach, Heer Koning!
’k Neem ’t voor hoon,
Zo ge iets meer zégt.
Myn Vórst...
Is ’t lyd’lyk!
Groote Góôn!
Wat ’s dit? ontziet ge u niet dus onbeschaamd myn’ tooren
Te térgen? ga, vertrék; ik wil u zien, nóch hooren.
VERSTAND, KWAADAARD.
WAt trótzer stoutheid! wat bejégening!
Hy neemt
Een’ groote vrijigheid, al dunkt het my niet vreemd.
Dunkt u niet vreemd, dat my myn knécht de wét wil geeven?
O neen, hy vindt zich in het Hóf zo hoog verhéven,
En by de Koningin in die vertrouwlykheid,
Dat hy ter naauwer nood den Koning onderscheidt
Van de onderdaanen; ja zich meester waant te weezen
Van ’t gansche ryk, zo dat hém de allergrootste vreezen.
Wat zégt gy?
Ik bén maar een’ wéêrgalm van de praat,
Die nu ten hóve, én by een’ ieder ommegaat.
O Vórst, indien gy hoorde al ’t schémpen, én verachten
Van uw gezag, gy kreegt licht wondere gedachten.
Dés zwyg ik liever. Maar, Heer Koning, ’t gaat gewis,
Dat nu de Koningin alreê verwittigd is,
Hoe gy hém hier zo straks gehandeld hébt; om saamen
Wéêr nieuwe midd’len uit te vinden, én beraamen,
Dat gy, bevrédigd, hém wéêr invólgt. Gy zyt goed;
De Koningin vermag zeer veel op uw gemoed,
En hy op ’t haare; al, wat zy ooit door uw vergunnen
Bezat, bezit hy méde, én zou zich zélven kunnen
Tót Koning maaken; want de Grooten al te saam
Ontzien hém meer, als u; de naam alleen, de naam
Ontbreekt hém, anders niet.
Ik zal die magt wél fnuiken;
En die verhéven’ plant zeer haastig néêr doen duiken,
Dat zy myn’ grootscheid niet beschaduwe. Die hoon,
Heer Kwaadaard, zal my niet gebeuren. Eene kroon
Van saamgehéchte, én afgehouwen’ slaapkruidknóppen
Is ’t waerdigste sieraad van Koninklyke kóppen.
VERSTAND, DEUGD, KWAADAARD.
DAar is de Koningin.