floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
d' uitstekendste persoon en zou deez' gulden band,
die niet dan graaflijk haar gewoon is te verschuilen,
met menig koningskroon nood' hebben willen ruilen.
Nu leg ik als verslenst, van ieder te versmaên,
onwaardelijk geboeid en op mijn hals gevaên.
Des ik mijzelven 't hoofd van troosteloosheid plonder.
In een, in enen dag, ben ik geworpen t' onder
en is verdwenen heel mijn glorie klaar, gelijk
als van den hemel valt de sneeuw en smelt in 't slijk.
Gaat heen, vertrouwt het luk. Mij dien, met feestig groeten,
de morgen annebad, den avond trad met voeten.
Maar hoe toch? Ai ik dool, mijn scheut begon veel eer.
Aan 't vallen was ik lang, maar gist'ren kwam ik neer.
Smekende vijandin, toen gij 't onlijdzaam razen
met giftig' ogen mij ten aadr'en in kwaamt blazen,
dat greep mij aan gelijk door den gebeten wond,
zijn schennis schiet het schuim van enen dollen hond
en ongenadig woedt op al de leên verwonnen.
Toen stiet mijn luk zijn kruin, toen viel ik, toen begonnen
te wankelen mijn staat, te waggelen mijn kroon,
toen zweken onder mij de stijlen van mijn troon.
O valse vrouw, hoe duur staat mij uw loos aanschouwen!
Hoe duur uw lusten! Och wat komt er ramps door vrouwen,
dat geblankette kwaad! Fij, dat ik, ter begeert'
uws opgeblazenheids, d' eerwaardig' heb onteerd,
daar 't zo bederflijk in bestuur van alle staten
is, zonder eers genot, d' eerwaardigen te laten.
Wat ging mij aan? 'k En weet 's. 't Vernuft was slinks en krom,
een averechtsen weg sloegen mijn zinnen om.
Nu is 't te laat. O man onzaligst uwer tijden!
Wat zal ik? Wakker zijn noch slapen kan ik lijden:
vol kommers 't waken is, de slaap vol angsten straf.
Ellend', wordt gij niet mat, zo mat mij haastig af.
De blanken uchtend met haar blozend rode kaken,
in 't heugelijke kleed van dundoek en scharlaken,
rust toe ten hemelvaart. Haar gouden pruik alree
in 't zilver schittert van de vlakke Zuiderzee
en doet de schaduw vocht der duisterheid verjagen.
Het zweeft een frisse dauw van rozen om haar wagen.
De zonne volgt het spoor van 's ouden Titons bruid
en steekt de hemel al zijn minder ogen uit.
In 't oosten daagt het op. De nacht begint te duiken.
Wie dat ter schildwacht staat en laat geen ogen luiken.
Ik acht mijn here neemt mijn mening zeer wel in
en ziet de tweesprong van dit antwoord dubbelzin
en 't strijdige verstand in eenderlei geluiden.
Men neemt het zo men wil. Voor mij is dat men 't duiden
tenminste op den zin kan, die mij best gelijkt.
Dus, mijn gemoed geenszins van d' eerste raad en wijkt,
maar 't geen dat ik bezuur, dat zal hij mee bezuren.
geeraerdt van velsen, Schildknaap, Trompetter
Op, wapen, wapen! Mant uw torens, mant uw muren!
Op krijgslui, vijand! Op en vaardig in 't geweer!
Wat vijand?
Ridders op!
Waar is hij? Heind' of veer?
Aan welke zijde ziet gij, wachter, haar ontdekken?
Ik zie langs Diemerdijk een stofwolk herwaarts trekken.
In rep en roeren is de Waterlandse zij,
van schuiten zonder tal grimmelt het op het IJ.
gijsbert van aemstel, Schildknaap, Harman van Woerden, Geeraerdt van
						Velsen
Wat is er gaans?
Op, op!
Vijand!
Waar verschenen?
In 't IJ, ook op den dijk van Diemen en dat henen,
in grote menigt'.
Op mannen, op met vlijt,
bezet uw muren!
't Is geen muurbezettenstijd!
Zo doet het zeker niet.
't Is tijd om te vervaren.
Een ieder rust hem toe.
Het vollek laat vergaren
om af te trekken.
Gaat gij om de graaf te haal'.
Dat men terstond de paarden toom' en zaêl'.
Mijn vrouw, waar is zij?
machtelt van velsen, Geeraerdt van Velsen
Hier, mijn heer.
Mijn lieve leven,
de tijd wil dat wij ons van 't Huis te Muiden geven
in zulker ijl en wijs, dat zij niet toe en laat
uliên te voeren mee.
Waar blijf ik dan? Wat raad
schiet mij dan over?
Mijn verkoren, stilt uw wenen.
D' onwetende gemeent' is schendig op de benen;
haar oplopenden moed t' ontwijken is ons 't naast,
en bod te geven, totdat zij hebb' uitgeraasd,
want wederstand te doen is haar met sporen nopen.
Maar laat men zonder stoot hen t' einden adem lopen,
haar dapperheid verslenst. En hoe zij hoger klom,
hoe dat zij logger zinkt. Dan ziet eenieder om
wat loon van zijnen dienst hij hebbe te verwachten,
dan schieten huis en vrouw en kind in de gedachten.
Dus hoopt ten besten, God zij met u lief, ik ga.
Hier blijv' ik dan alleen op 's woeden volks genâ.
Helaas, wat overlast zal mij al staan te lijen!
De vrouwelijke staat zal u genoeg bevrijen,
en 't mededogen van het lelijk onbescheid
daar gij mee zijt verkort, en uw onnozelheid.
De droefheid bindt uw tong. Och, laat dit schreien achter,
dat toch verloren is en zet uw hart wat zachter.
Als 't u belieft mijn heer, 't gezelschap is gereed.
De God gedenk' aan u, Die 't schijnt dat mij vergeet
en wil u beter weg, dan 't hart mij tuigt, geleiden.
Een blij verzamen jonn' Hij ons na 't droevig scheiden.
Den openbaren dwingeland
met moed te bieden wederstand
en op den harsenpan te treden,
om, met het storten van zijn bloed,
den vaderlande 't zwaarste goed,
den gulden vrijheid, te bereden,
dat is, van ouder herkomst wijd,
bij d' allertreffelijkst altijd
beloond met erenbeelden danklijk.
De roem is uitgeblazen, met
geleerdheids heldere trompet,
in schrift en dichten onverganklijk.
De lofkrans groenens nimmer moe,
die komt het haar derzulken toe
die 't al voor 't algemene wagen,
gelijk den heer van Aemstel tracht,
hoewel zijn zelschaps overmacht
hem let zijn voorstel te bejagen.
Dan wie met wens om goede krijt,
maar allerhande prinsen lijdt
en 't geen hem overkomt te dogen,
zacht opneemt, dof in hoop en vrees,
en 't ongelijk van weeuw en wees
kan annezien met goeden ogen,
zulk een blijft onvermaard en muit
niet met het hoofd doorluchtig uit.
Zijn dove faam kan hem niet bringen
in 's werelds oog en aangezicht,
noch uit de duisterheid in 't licht
optrekken tot aan 't roer der dingen.
Zijn naam heeft klank bij oud noch jong,
noch zoetheid op des volleks tong,
oneêl bij burgers en bij boeren.
Stilzwijgend glipt zijn leven deur,
maar zonder stoot en zonder steur,
en zonder trom in 't hart te roeren.
Hem angt gedurende 't belied
van zijnen aanslag d' ontrouw niet,
of lichtheid van die 't samenzwoeren,
noch misluk als het annegaat,
noch de vervarelijken haat
des blinden volleks na 't uitvoeren.
De minste twijfel van geluid
en jaagt hem 's nachts ten bed niet uit,
noch vluchtens nood van vrouw en vrinden.
Het veel bestaan kan nauw bestaan,
gemakkelijk is veiligst gaan,
en grote rust klein onderwinden.
Vijfde bedrijf
Graaf floris, Rei van Naarders
Ach, mijn getrouwen, zet en draagt mij verder niet,
mijn zwakheid is te groot! Een beek van bloede vliet
mij door de wonden af en vervet al de kleden.
En bleekgedane flauwt' bekruipt mijn laffe leden.
Ik heb volleefd en ben ten einde mijnen pad.
Van deze wereld heb ik wel mijn deel gehad:
geboortens hoogheid, lichaams frisheid, macht van staten,
ontzag bij vreemdelingen, gunst bij onderzaten.
Gelukkig, och, al te gelukkig, zo mij maar
in 't hoofd de dampe niet des luks gestegen waar',
of had ik nooit aanschouwd het vrouwenbeeld aanminnig,
waaronder school, vermomd, lichtvaardigheid krankzinnig.
Ulieden dank ik voor de dienst en trouwe groot,
die gij bewezen hebt mij in mijn laatsten nood,
en moeit mij dat ik 't niet naar wense kan belonen.
Maar wie mijn nazaat zij, vorst zijnde, zal hij tonen
dat hem der vorsten val met mededogen snij
en weigeren geenszins deez' laatste bede mij:
dat is, dat hij alhier ter plekk' een kerke bouwe,
waarbij d' aankomend' eeuw mij in gedachten houwe,
en mijn dankwilligheid. Het jarelijkse geld
tot nodig onderhoud dat zij daarbij besteld.
Maar langer nu en heb ik kracht in geen gewrichte,
de leden slappen aan ten slaap en het gezichte
wordt van een ijz'ren vaak veroverd. Het geluid
ontzinkt mij telken male en kan ten keel nauw uit.
Ik zijg, ik zijg, ik ben gekomen op het spade.
O Schepper, ik ontschep, ontsluit mij Uw genade.
Hij is verscheien.
Heft nu aan te schreien
jongers en grijzen:
droefheid wilt bewijzen,
kleren verscheuren,
geeft u op tot treuren.
d' Hollandse grave
is om hals en have,
deerlijk verslagen!
Deerlijk verslagen!
Wendt uw stem tot klagen,
tranen laat vlieten,
zuchten opwaarts schieten.
Ziet hem versmoren,
hem, die was geboren
uit 's wijd bekenden
Roomse Konings lenden.
't Leven is henen!
Ach, wat eind van wenen!
't Hoofd zal verrotten
dat de kroon der Schotten
had mogen dragen.
O bedroefde dagen!
Weeslijke landen,
slaat in 't haar uw handen.
O zwaar verliezen!
Wie zal nu de Friezen
echter bedwingen,
als zij boud bespringen
's Kennemers grenzen?
Hard is 't om te penzen.
Hij deed haar sagen
en het juk verdragen.
Tijd is 't te kermen!
Wie zal nu beschermen
's lands innezitter
voor den Vlaming bitter?
Deez' keerd' haar vloten
van de Zeeuwse sloten,
placht te vernielen
d' hatelijke kielen.
Nu is 't verloren!
Nuis 't verloren!
Brenget rouw te voren.
Thans zullen treden
in de zwarte kleden
burgers en eêlen;
zonder haar juwelen
treuren de paarden,
't goud moet van de zwaarden,
't lichaam ter aarden.
Machtelt van velsen, Rei van Amstellandse Jofferen, Trompetter
Trompetter, wel wat is 't dat u teruggejaagt?
Kwaê mare speur ik uit uw aangezicht versaagd.
Verklaart u ras.
Mijn vrouw kwaê tijding mag wel schromen
van haasten.
Niet, zij kan al mee te spade komen.
Uw uitvlucht mij benauwt. Of is mijn heer gevaên?
Nabij. Maar zijt getroost, hij is het nog ontgaan.
Dat zet mij wat van 't hart. En wat 's hem wedervaren?
Toen wij aan 't korenland te Berg gekomen waren,
verhief zich uit de laag een drommel ijz're liên.
Mijn heer van Velsen reed vooraan om uit te zien,
hij hield zijn paard kort op en vraagd' haar wat zij zochten.
Haar antwoord was: ‘de graaf’, die wij gevangen brochten.
‘Dat mist u’, zeide daar de dapp're Velsen op
en wendt, dewijl hij spreekt, 't gezwinde ros den kop,
en stoot ten gravewaarts. Daar zit hij van den paarde
en treedt zijn vijand toe, met uitgetogen zwaarde.
Die schrikt en waande met een sprong t' ontgaan de dood,
gebonden op het paard, maar snevelt in de sloot.
De strenge ridder volgt en geeft hem zoveel steken,
dat ik hem zeker min niet als voor dood en reken.
Het volk was handgemeen geworden midd'ler tijd,
eer Velsen ommezag was hij zijn paard ver kwijt.
Des, 't veld viel ons te nauw die schier omringeld streden,
beschrijdt zijn schildknaaps paard en is 'er afgereden.
Wij worpen om en boôn de vijand al de rug,
en spreidden elk zijns weegs, vrees maakt de voeten vlug.
'k En ben 's geen verder tuig. Of iemand kwam in handen,
of op de plaatse bleef, of werwaarts de vijanden
getogen komen, is mij ganslijk onbekend.
Maar veilig houd ik mij noch hier noch hieromtrent,
des bid verlof, dat ik mij elders heen mag geven.
Gaat waar gij zeker meent te wezen van uw leven.
Maar waar blijft deze vrouw? Waarhenen neemt z' haar keer?
Waar zoekt zij veiligheid aan leven of aan eer?
Waar vindt zij troost? Mijn hoop, gelegen in der asse,
is, dat in 't edel bloed d'onedel' handen wasse,
het onvermurruwd volk, eer dat de avond stort.
Mijn vrouw, ach, rust uw hart, dat vaak bevonden wordt
meedogen en bescheid in ons gemeent', wij weten.
Wraakgierigheid te zeer haar harten heeft doorbeten,
des ik de dood het best, dat mij genaakt, vermoe.
Doch sterven vrees ik niet, allene vrees ik hoe.
Ach, dat op deze rui geen woestaard onverstandel,
uit vuile bitterheid dit lichaam en mishandel,
of spotter en voltooi, uit dartelheden snood,
mijn lelijk ongeval met een mismaakte dood!
O God, wat knellen 't hart mij toegewrongen schroeven!
De zeek're ramp is groot, dus wilt u niet bedroeven
in 'tgeen onzeker is.
Ik bid 's, laat mij alleen
vertrekken, dat ik mij begeve tot gebeên.
O deugdgeurige roos, aanzienelijkste spruit
die 't edel Woerder huis ooit heeft gegeven uit,
wat hebt gij in uw mei getroffen straffen weêr!
Wat valt er ongenaad' des hemels op u neêr!
O klaren spiegel van getrouwigheid en zeên,
hoezeer bezwalken u des eeuws verdorvenheên!
O ere des geslachts der vrouwen, vol van druk,
hoe eerloos doet bij u 't ondeugdige geluk!
O welgeboren vrouw, beschreielijk voorwaar,
voorwaar beklaaglijk zijn zoveel ellenden zwaar,
die uw verwonnen borst, met droefheid opgevuld,
bedrukken altezaam en gene tot uw schuld!
Maar moeten nog veel meer d'ellenden zijn beklaagd
desgenes die, tot schuld, daarmede wordt geplaagd,
want, als de voorspoed vliedt, zo komen de misdaên
die hij verborgen droeg, den booz' om 't harte slaan.
Waarhenen dan gewendt? Waarhenen dan gekeerd?
Van binnen is 't gemoed veretterd en verzeerd,
't voorlachend schellemstuk toont ijselijk gelaat,
van buiten houdt de plaag op lichaam aan en staat.
De rampzalige graaf van Holland is, door 't staal,
verlost onlangs geleên van dusdanigen kwaal.
O Velser ridder, vleit gij u met zulken wraak,
waar uw doodsvijand door uit alle lijden raakt?
Tevoren vreesd' hij 't klem van uwen strengen moed,
tevoren kon de schrik haar prenten in zijn bloed,
tevoren vreesd' hij d' hoon des batsen ongevals,
nu acht hij niemand en is schootvrij tegen als.
En gij eenvoudig volk, wat 's dat gij klaaglijk mort
om 't bloed oneelder wijs in vangenis gestort,
dat sierlijker aan 't spits eens heers in 's oorlogs brand
gevloten hebben zou ten offer 't vaderland.
Dit 's late rouw. 't Was tijd te schreien toen de ziel
van vorstelijken lof, oneelder wijs, verviel
in laster grondeloos, en storf aan ontrouw groot,
en aan meinedigheid een schandelijker dood.
Tijd is het, tijd is 't nu om te beschreien, laas,
de jammerlijken val der edelingen dwaas,
die door wraakgierigheid zoverre zijn geraakt,
dat zij tot onrecht haar goed recht hebben gemaakt.
Nu is het tijd om op u zelven 't oog te slaan
en schouwen uw ellend' en eigen kwalen aan,
en te beschreien, met droef opgeheven klank,
uw scheuring, nederlaag, verwoesting, ondergank.
Want Holland zie ik heel in 't war, o droeve schijn,
de Gooiers, Kennemers, en buren van de Rijn
in roeren, op de been Westfries en Waterland,
het Huis te Velsen plat en Woerden in den brand.
Geverved van het bloed den Amstel en de Vecht,
oneens den adel, het gemene vollek slecht
gespouwen en gesplitst, en, wat ik meest beween,
eenieder stuurt zijns weegs en niemand weet waarheen.
O edel Amstelland, o menig maag en vriend,
wat komt u over dat gij niet en hebt verdiend!
O heilig' Eendracht, gij verlaat ons, en wanneer,
wanneer, welvarens stut, wanneer zien wij u weer?
D' oogschelen worden zwaar en kracht van vaak gedogen,
het droevig harte stemt met d' uitgewaakte ogen.
De vecht, Rei van Amstellandse Jofferen
O harten pijnelijk bedoven in uw leid,
d' oorzaak is groot dewelk' heeft uw weemoedigheid,
want gij onwetend zijt hoedanig het besluit is
des hemels ende waar het Noodlot over uit is.
Niets schiedt er tevergeefs, veel min geschiedt er kwaad,
maar 't zoet met zuurheid zout de goddelijke raad.
In plaats van klachten zijt gij groten danke schuldig
Degenen, die door deez' kwellaadjen menigvuldig
uws lieven vaderlands, verr' ziende, maakt den baan
waarlangs, ter eren, uw naneven zullen gaan.
En telt 'tgeen u verschijnt niet onder ijd'le dromen.
Ik ben de Vecht, de Geest en Godheid van de stromen
en zilververvig nat, waar gij uit rijzen ziet
deez' frisse grijzigheid, gemijterd met het riet.
Waarzeggend is mijn tong, dus luistert naar 't verklaren!
'k Zal die verborgenheid des Noodlots openbaren
en spelen voeren 't oog van uw vervreemd gedacht
in schiedenissen, diep verholen onder nacht,
die van de Parken eerst op rokken zijn gewonnen,
en zullen worden, ter gezetter tijd, volsponnen.
De Aemstelheer, geparst door dezen overval
tot noodweer van zijn staat, zal d'oude burregwal
van 't need'rig amsterdam, en de begraven perken,
naar zijn vermogen eerst omheind met eiken werken
voor overrompeling, verheffen uit zijn plat
met vest en torens, en voltooien 't tot een stad.
Van deze tijd af zal 't beginnen, vol van moede,
te beuren op het hoofd, en, met den tegenspoede
worstlende menigmaal, weêr telkens uit zijn as
heerlijker opstaan dan het ooit tevoren was,
en zeer ontzien van zijn geburen, lang door dezen,
van zijn landsheren, lang met jonst getroeteld wezen,
totdat het eindelijk verwerft, door diensten mild,
des keizers hoogste pracht tot top van zijnen schild.
Dan and're tijden, dan genaken an'dre stonden:
een wreker van den hogen hemel afgezonden,
Willem genaamd, verschijnt in Holland en herplant
de vrijheid onderdrukt, in haren ouden stand.
't Uitheems geweld wordt uitgedreven t' allen steden,
de groot' onmenslijkheid, de groot' afgrijslijkheden
des Spaansen tirannies, die stal had als een post,
d'Iphigenia's en Polyxena's verlost
van d' altaars bloedig. Het verworgen, branden, kerven
gaat af, en echter, geen begraven voor het sterven.
Dan moogt gij Amsterdam, en Holland algemeen,
wat adems scheppen in uw borst, schier toegetreên.
's Lands Staten, die gespaard hebben bloed noch schatten,
noch zorg in 's vrijheids dienst, die zullen dan hervatten
het aanzien en gezag dat haar vanouds toekwam,
en stellen enen held van keizerlijken stam
en Nassaus bloed - hetwelk men ziet in dezen dagen
als 's christenwerelds hoofd de Roomse krone dragen -
in 't vorstelijk bestuur, die Maurits zij genoemd,
naar des verlossers naam van Duitsland hoog beroemd,
voor wien all' oorlogsman in zijnen tijd zal wijken.
Tegen de komst van deez' de Spaanse koninkrijken
en overburen van den trouwelozen Moor
op 's aardrijks einde, nu alrede schrikken door
waarzegg'ren duidenis, en aan haar monarchie
en hapert anders niets als deze profetie.
Zo veel onmatig' hoops, geluks, beleids, gewelds
stuit, wil 't den Hemel, op het schild af enes helds.
Deez' is 't, die wederom verkrijgen zal in handen,
van Gelder de voogdij, van Zutphen en den lande
van Utrecht; die berecht te dezen daag' altzaam
door zijne magen zijn en den Nassausen naam.
Wanneer zij van die stam en doorluchtige ranken
een wijl zijnd' afgedwaald, haar zullen dies ontdanken.
Deez' zeven landen vrij beschermen tegelijk
en sidd'ren doen van ver Habsburg en Oostenrijk.
Want als een bliksem snel, ten slinger uitgedreven
des ijverigen Gods, zal hij ten strijde streven,
afwerpend' en vertreênd' al wat zijn spits ontmoet,
omheind met aardse goôn en helden van zijn bloed:
met Hendrik dapper, zijn beleider van de paarden,
met Willem, Frieslands heil, Filips den onvervaarden,
den vromen Lodewijk, beid' waardig andermaal
te leven, en Johan braaf als een punt van staal,
den nimmersuffen Ernst, Nassausen al met elkander.
Gelijk des werelds roem, de groten Alexander,
bestuwd met al de schaar der vorsten trotsberaên,
en koningen die uit zijn hof zijn opgestaan,
viel in het Perzisch heer, aanvoerende de Grieken.
Elk van zijn vrienden strekt' een slagveer aan zijn wieken:
de schrandere Eumenes, de kloeke Ptolomaeus,
Perdicca, Lysimach veroveraar des leeuws.
Of eer, als een Jupijn die, toen vermetel snofte
's aards onbesuisd gebroed, van boven neder bofte
de lijven dikgespierd der reuzen groot en grof,
die, lomp en overdwaals, 's ouden Saturnus' hof
met kracht van armen zwaar te meest'ren haar vermatten,
en schansten berg op berg aan hemelhoge katten:
de koning stond in 't mid, de krijgsgod onversaagd,
Latona's kind'ren beid' en Pallas d' oorlogsmaagd,
Neptuun en Liber hem stijfden aan wederkanten,
altsaam van zijn geslacht, altsaam zijn bloedverwanten.
Alzo zal onzen vorst, en zullen worden zijn
vijanden hem gewaar, in zodanigen schijn.
Dat zegt de Tieltse hei van zijn gerit vertreden,
dat zegt de blijde stem der vrijgemaakte steden,
dat zegt het ijslijk veld vol uitgestrekte doôn,
waar zege's gulden wiek hem toevoer laurenkroon.
Des zijne faam met lof van ieder wijd geblazen
tot onzer wereld uit zal barsten en verbazen
de volken, dien de zon zijn linkerzij toewendt,
als nog zelf 't hierlands spook en geesten nauw bekend,
en 't schitt'ren van zijn zwaard zal wijder vrees verwekken
dan, met haar stralen, som van onze sterren strekken.
Hollander ende Zeeuw zullen haar namen groot
uitbreiden onder hem over den aardenkloot
en onbepaalden roem ten hemel hoog verheffen.
Dan zullen zij voorbijzeilen en overtreffen
al wat er is van volk dat haven heeft of ree
en bruisen door het blauw als vorsten van de zee.
Dit zal haar konst, dit haar vermeten zijn, te dwingen
d' oplopend' oceaan naar haren hand en wringen
't gebit den winden wederspannig in den mond,
en 't morren te versmaên der baren zonder grond.
O borsten van bedrijf, o moeden onbesneden,
o harten kloek, o onverleemde dapperheden,
rondom uw vaderland zult gij gelijk een vuur,
en uwen hoofdman zijn als een metalen muur.
Die zal, verladen met den roof der Kastiljanen,
de wapens van Leon en de Bourgoense vanen,
besprenkeld van het bloed, bekrozen van het stof,
thuis voeren zegenrijk, en hangen op het hof.
Te weten Arragon dorst denken en Granaden,
dat zij de Zeeuwse jeugd met ketens zouden laden,
d' Hollandse maagden slaan, zijnd' eerst haar eer geroofd.
Toledo vall' die vloek, en Saragoss' op 't hoofd.
Gij volken van één bloed houdt eendracht met u beiden,
vertrouwt uw God, uw zaak, uw vorst, hij zal beleiden
uw rotten streng te veld, uw vloten trots ter zee
en kneuzen 't woest geweld en helpen ons aan vree.
Dat spoedig Amsterdam zal onder hem vermaren
en luiken op gelijk, aan 't eind der kindse jaren,
een eed'le maagd die in haars jeugdes bloeien treedt:
't gezicht ontvonkt en 't rijpen van 't vernuft ontkleedt
het vlijtige gelaat van slechtheid vlak tot schromen,
de stal des lichaams, hals en heup begint te vromen,
en maaksel krijgt hetgeen dat haren boezem sluit,
achtbaarheid voeglijk blinkt ten schonen aanschijn uit,
dan perlen, goud en sleep, zij wordt gevierd van velen.
Heim'lijke nijd ontvaên haar mindere gespelen.
De naamhaftige stad verdadigd door zijn dolk
zal nemen toe in macht en menigte van volk
meer, dan tevoren in driehonderd zonneringen,
en wijder uit den kreits van hare vesten dringen.
Want, al wie tirannie te woediglijk ontstelt,
bloedige wetten of vijandelijk geweld,
ellendelijk zal uit haar vaderland verjagen
met vrouwen, kind'ren jong en hoop berooide magen,
door open poorten zij ontfaên zal naakt en bloot
en met meedogendheid verkwikken in haar schoot.
De trouwe burgerij haar nijver zal generen
bij 't ploegen van de zee, bij kopen en verteren
en spijzen landen vreemd en koninkrijken groot,
in dure tijden en vertwijfeld' hongersnood,
met lijftocht allerhand en voorraad uit haar schuren,
bij 't afval van 't genot veroov'ren haar geburen.
Van schepen af en aan om waar, om goud te haal',
zal 't krielen op het IJ en zwart zijn in de Waal.
Al zal 't er bezig zijn, al woelen met onlede
van voeren, lossen, laên, met wagen, schuit en slede.
't Gewin gedijt tot pracht, tot sier de rijkdom zwaar.
Dan bouwt men wel zeshonderd huizen op een jaar.
't Getal der kerken wast. Daar ziet men sluizen graven,
een leger arbeidsliên hier delven aan een haven.
Daar slaat men enen grond, zeediep, van palen sterk
en kroont den Amstel met gewelleft metselwerk,
onwikbaar door zijn wicht, om boven op te laden
weldige zuilen, 's Beurs voortreflijke sieraden.
Zo bezig 's zomerszons de bijen zijn in 't Gooi,
waar zoete boekweit bloeit, als zij, om in de kooi,
te zeer bevollikt, niet elkander te verdringen,
uitleiden haars geslachts mondig' anwasselingen,
of als zij vliegen d' een den and'ren in 't gemoet
en nemen af den last van 't aangewonnen goed,
of als zij ijverig den klaren honing vaten,
met zoete lekkernij opvullende de raten,
of als zij keren uit met al haar burgerij
den bommel, een gediert zo nijver niet als zij,
het is er drang en drok en nergens ziet men luien,
den honing geurig ruikt naar d' uitgezogen kruien.
O welke schatten, o welk over grof gewin
zal komen aangeweid tot hare palen in
en vullen 't land, wanneer het IJ zal doen verflauwen
de Lissabonse Taag en neerslaan zijn wenkbrauwen,
al hangen zij, vanouds begruisd, vol gouden zands.
Wat zal 't gemenebest gevoelen onderstands,
als hare jeugd den hoop van Portugal zal plukken
in 't Oost en halen thuis den oogst van de Molukken!
't Bestaan zal manlijk zijn. Maar wat voor woorden smeên
zal mensentong om iets te zeggen van degeen'
die reizen zullen uit, waarlangs zij nooit en hoorden
dat iemand was gekeerd, en zoeken in het Noorden,
't welk nimmermeer ontdooit, door 's pekels korter zwaai,
een weg naar 't machtig Chin' en rijken van Cathay?
Die tergers van de dood die henen zullen slippen
door midden 't driftig ijs aan hemelhoge klippen,
waar schors op schorse schuift en leidt in 't lang en 't bree
als kerken boven en als kerken onder zee,
die door den hagel blind en ongebaande plekken,
gelijk ter hellen, van de zon af, zullen trekken
tot waar de maand een deel is van de dag, en waar
een dag en nacht alleen volmaken 't hele jaar.