floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
Figure. ☞ De rover keert hem naer Christum met een rolle: Domine, memento
						mei dum veneris in regnum tuum. Christus naer hem ziende spreict: Amen dico
						tibi, hodie mecum eris in paradyso. Voor den toogh: Ingressus est in me
						spiritus, postquam locutus est mihi. De ziecke ziende naer Christum, met
						deis rolle: Abba pater. Voor den toogh: Pax dei exuperat omnem
						sensum.
Den dief hanghende an Christus rechter zyde,
Al hadde hy te vooren gheblasfemeirt,
Hem keerende tot Christum, was gheinstrueirt
Duer sgheest roerijnghe niet om versubtylen,
Ontfanghende den gheest Gods ter zelver wylen.
Dezen troost andere troosten te boven ghijngh.
Iudas deze roerijnghe niet en ontfijngh,
Om dat hy hem van Christus heift afghekeert.
Hier by zo mueghen wy dan zijn gheleert:
Al zijn wy vul zonden als de onreyne,
Ons keerende tot Christum, des troosts fonteyne,
Hy gheift ons dezen troost in allen houcken.
Dus dan die elders den meesten troost verzoucken,
Ne cryghen Gods gheest niet, waer zy spitten, delven.
Die dezen gheest niet en heift, (prouft elc u zelven)
En behoort God niet toe; dus vreest den slagh.
Noyt oore en hoorde, noyt ooghe en zagh,
Noyt en const tbegrijp inden mensche zijncken
Van die vruecht die God hemlieden zal schijncken,
Die den voorschreven troost cryghen vulmaectelic.
Dus zegghen wy voor concluzye naectelic:
Gheen meerder troost en maghmen ontpluucken
Die den staervende mensche magh ghebruucken,
Dan de roerijnghe sgheest; gheen troost zo pryzelic,
Betughende den pays met God iolyzelic
Duer Iesum Christum, vul dueghs ghegoten;
Dan eyst ghezeghelt, gheteeckent, ghesloten
En verzekert vast als een douwarye,
Zo dat ons niet en magh ter contrarye
Indre gheschien by svyants verzierijnghe.
Dezen troost es een gheheel purgierijnghe
Van zondyghe smetten abominabele.
Eerwaerdyghe wyze heeren notabele,
Oorlog met dezen, ghy constyghe artisten;
Neimt dancklic voor de Meenensche barbaristen.
Brugghe
Gheestelic bewijs
Redelic ghevoelen
Schriftuerlic troost
Twijfelic zin
Brugghe.
Prologhe. In dit Spel zijn vier personagen, te weten Redelic ghevoelen,
                        Twijfelic zin, Schriftuerlic troost, Gheestelic bewijs.
Redelic ghevoelen.
Gracye zy u en vrede int leven
Van God den vadere en Christo den heere,
De welcke hem zelven heift ghegheven
Voor onze zonden, naer Paulus leere.
Twijffelick zin.
Vriendt, my verwondert boven maten zeere,
Midts dat ghy leeck zijt van cleender doctryne,
Ghy puert in schrifture; hoe mueght ghy de pyne,
Dat ghy niet met u broeders en blijft
In u simpel gheloove?
Schriftuerlic troost.
Alle goede ghevijnghe ende gave vulmaeckt
Es van boven neder op ons ghedaeckt
Vanden vadere der lichten reene.
Voorwaer, onder alle ghiften ghemeene
Van Godt den vadere ons ghelaten,
Oorboorlicker gheene tot onzer baten
Dan dhelighe schriftuere, waer duer men kendt
Van onzen gheloove het recht fondament,
Want duer haer zien wy hooghst van waerde
Wat inden hemel es,
Wat inder aerde,
Wat inde helle magh zijn gheschiende;
Al dat gheleden es, zijn wy duer haer ziende,
Wat teghenwoordigh es, wat toecommende zy.
Zonder deze ghifte, zo waren wy
In Egypten, dats in duusterheyt ghezeten.
Twijffelic zin.
Eyst niet ghenough datse de gheleerde weten,
Op dat zy ons waerschuwen van ghebreken
Daer wy in mesdoen?
Hoort Paulum spreken:
Al datter gheschreven es, verre of naer,
Es tot onzer leerijnghe gheschreven voorwaer;
Ende een andere gheift ons verstandt,
Dat elc magh nemen boucken inde handt
En lezen, erlezen, waer dat zy gaen,
Tot dat zyze duer veil lezens verstaen,
Zo cryghende een vast gheloove expres.
Maer, midts dat hy noch pastuer noch precaer es,
Wat gaet hem zo zeere schriftuere an?
Waer omme zijn wy hier ghecommen dan?
Hoe zullen wy solveren best tonzen wensche:
‘Welc meesten troost es den stervenden mensche’,
Hebben wy vander schriftuere gheen hulpe schier?
Daer omme commic, Schriftuerlic Troost, tot hier
Om met Redelic Ghevoel ten daghe van heden
U, Twijffelic Zin, te stellen in vreden.
Want die solveren zal deis vraghe int clare,
Hem waer wel noodt, dat de Heere ware
In zynen mond, als hy bin Moyses monde was,
Ende dat hy hadde tijdt, huere en pas,
Davids leppen en der Apostelen mondt,
Ende ten lesten bekende in zynen grondt
Tmisterye van Godts rijcke schoone.
Stelt doch te vreden my nu in persoone,
Zeght wat schriftuere es, met goeden bescheede.
Daude ende tnieuwe testament beede,
De wet, propheten en evangelyen reyn;
De wet, duer Moyses ghegheven certeyn,
Ghenade en waerheyt, duer Christum beseven,
Den welcken moet eere en lof ancleven,
Nu en altijts en inder eeuwigheyt.
Neimt danckelic, dits voor prologhe ghezeyt.
Gheestelic bewijs.
Naer dat ghy verzouckende zijt an my raedt,
Al dat ic weet willic ghaerne wten
Als Gheestelic Bewijs wt ionstigher daet,
Maghher eere, welvaert wt spruten.
Dus ontsluut u beghaerlicke conduten,
Op dat ghy solucye zijt verwaervende
Van Schriftuerlic Troost.
‘Welc den mensche stervende
Meesten troost es’, dats hier de vraghe.
Gheestelic bewijs,
Daer op zegghic tot uwen behaghe,
Dat den meesten troost es boven alle zaken,
Twelc den mensche helpen magh en zaligh maken
En anders niet, dit es voor mijn advijs.
Zo ben ic alree de solucye wijs.
Daer staet: ‘haer ghewaercken zullen hen volghen naer’,
En Paulus schrijft daer op zeer claer:
‘Dat de mensche zaeyt, dat zal hy maeyen’.
Zo sprekende zaudt ghy my lichtelic paeyen:
Volghende ons onze verdiensten en waercken,
Zo hebbicker een deel.
Zo ic can maercken,
Ghy wilt u zelven rechtvaerdigh achten.
Wilt ghy den Pharizeus met ghewaercken slachten
En zoo een vanden rechtvaerdyghen wezen?
Och, dats al niet.
Hebdy niet ghelezen:
‘Willic my zelven rechtvaerdigh schryven,
Van mynen mondt zallic gheoordeelt blyven’?
O wat cleender troost, o wat slechter vermaen!
Zijn dan al ons ghewaercken te vergheifs ghedaen?
Zo vreezic, laes, teghen sdoods comste snel.
Es schriftuere valsch?
Neenze, verstondt ghyze wel,
Maer ghy schijnter noch als de blende naer tasten.
Wat heet ghy goe ghewaercken?
Pilgremagen, vasten,
Bidden en feestelicke daghen vieren,
Messe hooren en al zulcke mannieren,
Kaercken stichten, aultaren, capellen,
Voor de zanten, zantinnen kaerskins stellen,
Op dat zy ons verwachten voor thelsche refuus.
De mondt es inde kaercke, therte es thuus,
Wy drijncken droncke, wy vieren de daghen,
Wy hooren messe, wy vloucken, wy plaghen,
Wy stichten kaercken met ander liens goet,
Wy vesten kaerskins, wy stillen den moedt
Omme tanziene eens anders meszit;
Wy loopen tot smeikins, wy laten den smit,
Wy dienen de zanten, God stel wy bezyen.
Eyst qwalick ghedaen?
Hoort, mueght ghy wat lyen,
Ghy zult ghepayt werden naer u ghevough,
Want ten es alleenlic niet ghenouch
Kaercken stichten, maer tgheloove hauden van dien;
Vele lezen zonder gheloovigh engien,
Apostelen heeten bin swaerelts bedelve
En niet volghen naer; want Christus zeght zelve:
‘Alle die zeght heere, heere, duer zulc bediedt
En comt int rijcke der hemelen niet,
Maer die den wille doet mijns vaders eerbaer’.
Dats: die den gheloove naer volghen, voorwaer,
En der helyghen leven, naer haer vermueghen.
Die leerijnghe doet my therte verhueghen,
Tes wel ghezeyt, ten dient niet vergheten.
Bey, en hebbic dit niet eer gheweten,
Zo hebbic langhe in mijn ghewaercken ghefaelt.
Voort, de ghewaercken die ghy daer verhaelt
En mueghen niet helpen teenygher hueren,
Want zy moghen zonder gheloove ghebueren
En Paulus seght wt ionstyghen gronde:
‘Al dat niet wt gheloove gheschiedt, es zonde’.
Voort zeght hy tot een ander nacye:
‘Ghy zijt zaligh ghemaeckt duer gracye
En niet duer u ghewaercken’; dats, zoo ic beseffe,
Dat niemant hem verwane of verheffe.
Ende voort bevindic in een ander plaetse:
Als ghy Gracye hoort, voor niet verstaetse;
Es zu voor niet ghegheven, niet hebt ghy verdient;
En hebdyze duer verdienste (dit op u zient)
Ten es gheen gracye, maer verdienste of loon.
De heere, die loonet u met den hemelschen throon,
Die my, Redelic Ghevoel, dus stelt te vreden.
Noch onze ghewaercken, verdiensten, ghebeden,
Zoo wy by schriftueren zijn verhalich,
En moghen ons naer tleven niet maken zaligh
Zonder gheloove; en die ghelooft betraut.
Hoe zullenze den staervende mensche benaudt
Met onzeker beloften troost toe schicken?
Daer doet ghy my therte gheheel verschricken.
Wat zullen wy dan doen om behauden tzyne?
Ja, zeght ons dat, eerwaerde, ten fyne,
Dat wy daer onzen meesten troost wt nemen.
Ons raedt en zal van ulier niet vervremen,
Maer u goeddienstigh met trooste begorden.
Christus es ons van Gode ghemaect gheworden
Wijsheyt, rechtvaerdigheyt, dit my verhalen greyt,
Helighheyt en dat meer es, onze zalighheyt.
Voort een ander troost op ons noch breeder daeckt:
Wy zijn zaligh zonder ons verdiensten ghemaect;
Hy es rechtvaerdigh ende maect rechtvaerdigh
Die in hem ghelooven.
O vrienden eerwaerdigh,
Wie zal zijn ghenade te vullen bedancken?
Ic ben de wijngaert en ghylier de rancken;
Die in my blijft, ic blyve in hem altijts.
Deze voortbrijnght vruchten met veil proffijts
En zonder my en mueght ghy niet vulbrijnghen.
Maer dit dijncken my al te wonderlicke dijnghen.
Hoe es Christus ons rechtvaerdighheyt ghebleken,
Wijsheyt, helighheyt, zoo ic u hoore spreken,
Ghenough doen, verlossijnghe, groot en smal?
Daer staet: wt der natueren wy waren al
Kinderen der gramschapen en verdommenessen
En zo belast met zondighen excessen,
Dat wy alle verdomt hadden ghebleven, ach,
Inder eeuwigheyt.
En de Heere zach
Hoe wy alle duer tsondigh bezwaren
Onder deze sentencye waren.
Wy hadden al ghezondight, dies ons behoufde
Wel Godts glorye.
Noch meer ons behoufde.
Wy waren onderdanigh alvooren de wet,
Die meer beghaerde dan de mensche vermochte,
De zonde, die altijts spreedde om vanghen tnet,
De doodt, die ons te verslindene zochte,
De vyandt, die altijts dagh en nacht wrochte
Om ons te waerpene tot inder hellen.
Men zach den mensche noch daerlic qwellen
Van waerelt en vleesch vul zondighe blamen.
Wy waren al kinderen des doodts te zamen,
Zonder troost op tleven, dagh, tijdt en huere,
Alzo ghy zien mueght in deze figuere.
Figure. ☞ Hier volghen dry tooghen, eerst Adam en Eva brekende tghebodt,
                        met een rolle: ‘Per hominem peccatum, et per peccatum mors.’2. Caym
                        verslaende zynen broeder Abel, met een rolle: ‘Peccatum, cum consumatum
                        fuerit, generat mortem.’3. Een schansmande, daer in een man, ghenaemt homo.
                        Neven hem een man slapende op zynen bouc, ende op dander zyde een wijf met
                        verbonden ooghen, haer waerende met eenen bouck, beede de boucken ghenaemt
                        eyghen verdiensten ende werden bestormt van buiten, van vyant, waerelt, ende
                        vleesch met een rolle, Job. 7. ‘Militia est vita hominis super
                        terram.‘
Maerct, hoe duer Adam de zonde began
By toedoene vanden vyandt vul hatye
En hoe duer de zonde eerst fortse ghewan
De doodt, contrarye ons levens partye.
Maerckt voorts, hoe corts daer naer Adams hoorye
Grooten nijdt heift op elc anderen ghecreghen.
Dies de doodt creegh de vulle heerschappye
Duer Abel, van Caym zijn broeder versleghen.
Maerct voorts, hoe de mensche was beleghen
Bloot, van alderande wapene onbevrijdt,
Daer hem was vyandt, vleesch, waerelt teghen,
Wiens leven ter waerelt es altijts strijdt.
Maer Godt de vader ghebenedijdt
Heift duer zijn groote ghenade ghezien
Dat gheen sacrificye mocht gheschien,
Die den mensche conste stellen in payze.
Wat esser ghebuerdt?
Bin den palayze
Des hemels es corts sacrificye ghereedt.
Ic biddu, zeght daer of tvulle bescheedt,
Op dat ic, Twijffelic Zin, magh troost ghewinnen.
Godt heift de waerelt zo willen beminnen,
Dat hy zynen eenighen zone heift ghegheven
Wt gracyen, niet wt verdiensten beseven
Van ons, maer wt grooter ghenadigheden.
Hy heift zynen zone ghezonden beneden
En cam de doodt haer cracht berooven,
Up dat zy alle die in hem ghelooven
Niet en vergaen ten helschen verzijcke,
Maer zullen hebben het eeuwigh rijcke.
O schoonen troost om ons alder verhueghen!
Tschijnt dat wy niet verdomt zijn mueghen.
Wilt ons tverstandt wat breeder wtlegghen.
Hoort, ic zal u tverstandt daer af zegghen.
Zo heift ons de vader in liefden ghewone
Ghegheven zijn eenighen gheboren zone;
Het welcke en haddijt zo niet ghedaen,
Daer en hadde gheenen wegh gheweist om gaen
Totten vader, noch middel, noch duere.
Es Christus dan duer zijn ghenade puere
Gheworden ons middel, duere en wegh?
Voorwaer ia hy, tblijct an zijn selfs ghezegh,
Schriftuere bewyzet met grooter claerheyt:
‘Ic ben den wegh, tleven ende waerheyt‘.
Hy es ooc de duere, zoot zeer claerlic staet:
‘Ic ben de duere, die duer my ingaet
Die werdt behauden‘, dits troostbarighe mare;
‘Maer tes een dief‘, zeght hy, ‘en een moordenare
Die anders in te clemmene beghaert‘.
En wie es datte, zeght, die hem ghenaert
Om anders inclemmen, zo ghy dat vertelt?
Die al tbetrauwen op zijn verdiensten stelt
En zonder den middel Christus inclemmen wilt.
Hoe es hy ons middele, mijn twijffel doch stilt;
Het dient ooc met redene wel wtgheleyt.
Hy es ons middele der zaligheyt,
Want daer staet: Christus Iesus tonzen wensche
Es middelare tusschen Godt en mensche,
Zelve als mensche met ons ghemeene.
Zonder dezen middele, groot noch cleene,
Noch duer pligrymagen, noch duer vasten,
Noch duer bedijnghe, niet mocht ons ontlasten.
Noch cappe noch crune, noch palster noch schelpen
Noch perdoenbrieven, ten moght al niet helpen
Zonder dezen middelare tonzen accoorde.
Maer my dijncke dat noyt middelare behoorde,
Daer en moeste eenighe gramschap ryzen.
Dats waer, en dat zal ic u wel bewyzen.
Hoe Godt vergramt was op den mensche, dats claer,
Want den hemel ghesloten was zo menigh iaer
Voor den mensche duer tzondigh anthieren.
En om verzoenen in eenigher manieren
En es niet ghevonden om ons ghevough
Eenigh staervende mensche, machtigh ghenough,
Die den anderen bystondt als beradere.
Dit voorziende, de hemelsche vadere
En heift voor ons gheenen ijnghel ghelaten,
Maer zynen eenighen zone wt charitaten,
Op, dat de mensche niet doen en moghte,
Hy mensche wierde, came en vulbroghte,
Van welcker verdiensten wy al zijn deeligh.
Hy heift hem ant cruce gheoffert gheheeligh
En ons verzoendt an zijn vader ootmoedigh.
Duer zijn bitter doodt en wonden bloedigh.
O schoonen troost die op ons vierigh blaect.
Christus hevet voor onslien al vulmaect,
Duer zijn verdiensten af ghedweghen ons zonden.
Wij hebben in Christo verlossijnghe vonden,
Verghevijnghe van zonden tonzen behaghe,
Want als hy opstondt ten derden daghe
Hevet wel ghetooght, dies zy hy ghedanct,
Dat al vuldaen was, alle crachten ghecranct
En wy verlost, duer zijn ghenadigh gheschien,
Wanof ghy hier figuere mueght zien.
Figure. ☞ Christus verrizende, hebbende onder de voet helle, duvel,
                        zonde, dood, met een rolle: Christus mortuus est pro peccatis nostris,
                        resurrexit propter iustificationes nostras.
Doen Christus, zoo hy voorzeyde, verrees,
De wet was vuldaen, de zonde veriaeght,
Want de prophete sprac, doen hy up hem wees:
‘Ziet hier tlam Godts dat de zonde draeght‘.
Hoe heift hy de wet vuldaen?
Dats wel ghevraeght.
Hy heift bemindt zynen vader excellent
Wt gheheelder liefden, met herten, met zinne.
Dies sprac hy: ‘dat nu de waerelt bekendt,
Dat ic mynen hemelschen vader beminne‘.
Zijn liefde en was tot ons menschen niet dinne.
Niemandt en heift gheweist zo in liefden ghehelt,
Dat hy zijn leven tot anders ghewinne,
Als ic het myne, hebbe te pande ghestelt.
Sghelijcx heift hy ooc de zonde ghevelt.
Dit Paulus duer de wet bekende recht,
Want hy heift bevochten het zondigh ghewelt
Ende thandtgheschrift van dien ant cruce ghehecht.
Zo en esser gheen zonde meer, zoo ghy zeght.
Waerom heeten wy zondaers? ken cant niet verstaen.
Christus heift de zonde te niete ghedaen.
Niet datter gheen zonde es in onslien gheschacht,
Maer hy heift de zonde benomen haer cracht,
Datse in ons gheen macht en heift,
Als in yemandt die zonder gheloove leift,
Maer wilt duer zijn eyghen ghewaercken ter nood
Zaligh zijn.
Voort de loon der zonden, dat es de doodt,
De welcke van Christus moet verwonnen blijven,
Want hy es voor ons ghestorven bloot
De dood, die gheen recht in hem en moght beclyven.
Dus heift hy ons verlost, naer Paulus schriven,
Vander wet en zonde ende doodt voorwaer.
En hebt voor den vyandt ooc gheenen vaer.
De prince des waerelts es ghecommen, ziet,
Zeght Christus, en an my en heift hy niet.
Heift hy an Christum dan groot noch cleene,
Wy die in hem zijn ende hy in ons ghemeene,
Wat macht can hy ons dan vooren legghen?
En daeromme moghen wy wel zegghen:
O doodt, waer es u strale beseven?
O helle, waer es u verwinnijnghe bleven?
O zoeten troost vul ghenadighhede!
Christus heift de waerelt verwonnen, mede
Den auden mensche, met al zijn ghewaercken;
‘Wilt betrauwen‘, zeght hy om ons verstaercken,
‘Ic hebbe de waerelt verwonnen zaen‘.
Dit heift Christus al voor ons ghedaen
Ende ne ware ons ghebuert tgheluckigh gheval,
Onder de verdommenesse waren wy noch al,
Dats onder de wet, zonde, doodt, vyandt, helle.
Dies moghen wy wel zegghen buten gheqwelle;
Christus es om onze zonden ghestorven,
Rechtvaerdigheyt es duer zijn opstaen verworven,
Ende wy duer tprecyoos bloedt Christi claer
Die verre waren, zijn ghewoorden zeer naer.
O schoonen troost tonswaerts wt liefden gheel!
Maer hebben wy dan van als paert en deel
Wies Christus ghedaen heift? stelpt ons verzeer.
Hij hevet al voor ons ghedaen ende noch meer.
Hy hevet ons al goethertigh ghegheven,
Zo dat wy zegghen moghen zonder sneven:
Christus es onze, zijn passye, zijn lyden,
Zijn doodt, zijn verryzijnghe tallen tyden,
Zijn opclemmen, verdiensten vrough en spade,
Tes al onze duer zijn groote ghenade.
Ghylien zijt Christi ende Christus es Godts;
Die hy gheordonneirt heift, dits thende des slots,
Dien heift hy gheropen om veil proffijts;
Dien hy gheropen heift, gherechtvaerdight altijts;
Dien hy gherechtvaerdight heift vry onghelaect,
Dien heift hy met allen groot ghemaect.
Hoe moghten wy meerderen troost beghaeren?
Es Godt dan met ons, wie magh ons daeren?
Heift hy zynen eenighen zone niet ghespaert,
Maer voor ons ghegheven, zoo ghy verclaert,
Zal hy ons niet gheven dan alle dijnghen?
Godt maect rechtvaerdigh; wie zal ghehijnghen
Ons verdommen, daer zulcken troost bewezen es?
Christus es die ghestorven ende verrezen es;
Die ons talder meeste zo ghenadigh ian,
Hoe zal hy ons talder minste ontzegghen dan?
Daer om, niet magh ons van zijnder liefde scheeden.
Ancxt, druc, perijckel,
Niet en magh ons verleeden;
Vervolghijnghe noch zwaerdt,
Hongher noch naectheyt,
Doodt noch leven ons daert,
Noch gheen mesmaectheyt;
Inghel noch heerschappye,
Ghewelt noch cracht,
Nijdt noch hatye,
Noch alle svyandts macht,
Diepte noch hoogheyt, noch eenighe natuere.
Maer met David wandelende talder huere
Inde schaduwe sdoodts mueghen zegghen zeere:
‘Ic en zal de qwade niet vreezen, Heere,
Want ghy met my zijt in alle mijn verdriet‘.
Noch en zeght ghy het principale niet.
Wy zijn veil schoonen troost van u verwaervende,
Maer welc meesten troost es den mensche staervende,
Dat wisten wy ghaerne, moght ons gheschien.
In de huere des doodts voor ooghen wy zien
De doodt, (zeer noode tleven ontbaeren wy),
De helle, (ende den hemel beghaeren wy),
Het oordeel, (en wy zoucken gracye dan).
Duer dry zaken comt dan vreeze an.
Eerst van natuere, dits an Christus gheprouft:
‘Mijn ziele es totter doodt toe bedrouft‘.
Ten anderen bevreest ons het zondigh stijncken.
O doodt, hoe bitter es u ghedijncken
Den mensche die vrede in zijn rijcdom heift.
Ten derden de mensche zeer vreezende beift
Duer toordeel, twelc niemandt ontgaen en magh.
Hoort, wy zijn niet verzekert eenen halven dagh;
Gheboren zijnde, wy staerven met veil gheweens,
Want allen menschen es gheordonneirt eens
Te staerven en daer naer zal toordeel wezen;
En mueghen wy van dit staerven niet ghenezen,
Zo zijn wy alle staervende menschen beseven;
Maer van dit staerven zo gaen int leven
Alle gheloovighe, vry van gheschille.
Dat wy hier staerven, tes svaders wille.
Ghelievet zo den wille svaders ten fyne,
Wy en behooren niet onghewilligh tzyne;
Die daghelicx bidden met grooter waerde:
‘Uwen wille gheschie in hemel, in aerde‘.
Wat dient dan zo zeere voor toordeel ghevreest?
Eylacen, en dat vreezic alder meest,
Want daer moet redene zijn ghegheven
Van ydel woorden en in waercken bedreven.
Wie zal niet vreezen voor deze gheruchten?
Laett daer vooren de ongheloovighe duchten,
Die up vernuftheyt hem rechtvaerdigh schriven.
Maer ghelooft, en laett al u betrauwen blyven
Up Christus verdiensten en de uwe versmaedt.
Int meeste verdriet, mensche, u ooghen op slaet.
Wilt met Pieter, Ian, Iacob, Tabor anschauwen
En Iesum anzien voor u toeverlaet.
Dat es: stelt in hem alleen u betrauwen,
Danckt hem der verdiensten zonder verflauwen,
Zouckt gheen ander wegh, middel noch duere.
Gheen ander behoeder talder huere,
Ghenough doen, hulpe voor ons menschen al;
In hem alleene ons conscyencye zal
Gherust zijn, hier in dit tydelic bezwijck,
Als duve inde gaetkins des steens ghelijck
En de steen es Christus tot sdoots ghespan.
Midts dat hy es ons zalighmaker dan,
Zo moet hy ons meeste trooster blyven,
Want diemen zalighmakijnghe magh toeschryven,
Die moetmen voor vertroostijnghe maercken.
Ghelijc niet dan Christus verdiensten ghewaercken,
Ons zalighmaken moghen, van tzondigh afdwaen,
Sghelijcx gheen weldaden om ons verstaercken
Ne moghen ons helpen, van yemandt ghedaen;
Dus wy die onzeker int leven gaen,
Elc staervende mensche zijnde, hoe iongh ghedaeght,
Voor solucye der vraghen, hier ghevraeght,
Dits meesten troost voor de mensche ghemeene:
‘Betrauwen duer dwoordt op Christum alleene‘.
Danck hebt vrienden, tes zo goetionstigh ghezeyt.
Het woordt des Heeren blijft inder eeuwigheyt,
Wel hem dan die op des Heeren woordt betraut.
Maer of ooc de mensche metter doodt benaut,
Zeer vast betrauwende op Christus woordt
En alzo staervende, wordt behauden voort,
Zeer licht van dueghden bin swaerelts bedelve?
Betraut int woordt, dat Christus es zelve,
Ende duer gheenderande twijffel ducht:
In zo wat huere dat de zondare verzucht
Voor zijn zonden, niet meer sal icse ghedijncken.
Hoe ghenadigh wildy zijn rijcke schijncken
Den schakere, duer gheloovighe zede!
Wie heift in hem betraut teenigher stede
En es met verdriete bleven belast?
Figure. ☞ Hier tooghmen dry tooghen; eerst Susanna verlost by Daniel, met
                        een rolle: ‘Erat cor eius fidutiam habens in Domino‘.2. Dry kinderen in
                        eenen hoven, zijnghende: ‘Benedicite, omnia opera Domini, Domino; laudate et
                        superexaltate eum in secula‘, etc. Daniel 3.3. De kinderen van Israhel,
                        staende voor de roode zee, ende achter henlieden Pharao met zijn haercracht,
                        met een rolle: ‘Forsitan non erant sepulcra in Aegypto; ideo tulisti nos ut
                        moreremur in solitudine‘.Moyses ooc met een rolle: ‘Nolite timere, state et
                        videte magnalia Domini quae facturus est hodie‘.
David, betrauwende inden Heere vast,
Heift Golyam versleghen, zijnde vul noodts.
Ezechias, hebbende de bete des doodts,
Betrauwende inden Heere de doodt ontghijngh.
Om u te troostene, noch ander dijngh
Wilt hier anschauwen, boven, beneden,
Up dat ghy, Twijffelic Zin, mueght zijn te vreden.
Susanna, stellende gheheel haer herte
Op den Heere, int middel des doodts gheiaeght,
Wiert vertroost duer tbetrauwen vry van smerte
En zach haer vyanden voor haer gheplaeght.
Dry kinderen inden fornayze belaeght,
Gloyende, hebben inden Heere verblijdt
Ende, betrauwende in hem onversaeght,
Hebben hem met lofzangh ghebenedijdt.
De kinderen van Israel, duer Pharaoos nijdt
Vliende duer twreedelic persequeren,
In tmiddel des doodts ghesloten wijdt,
Duer tbetrauwen zachmen de zee passeren.
Maer, zo ic dit tooghen can imagineren,
Al deze voor Christus gheboorte waren;
Wat verdiensten was doe, wilt my verclaren,
Op dat ickt eeuwigh teghen u verdiene.
Twas al ghepropheteirt, dat stondt te gheschiene,
En daer op stondt al haer betrauwen waerlic.
Hoe meer dan zullen wy betrauwen eenpaerlic,
Daer nu alle verdiensten zijn vulbroght.
Dus dient van ons naer schriftuere ghewrocht:
Betraut inden heere, al zijt ghy in weene,
Dats in Christus hulpe en verdiensten reene,
Die voor ons allen heift vuldaen de wet,
De zonde vernielt,
De doodt haer cracht belet,
Den vyandt verwonnen en de helle zaen,
Ende es verlost, den hemel ontdaen,