floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
Verjaegh 't afgrijslijck feyt ras wt uw suyver harte:
En spiegelende u selve aen uwer moeder smarte,
Weest ang, en wacht u wel voor nieuwen byslaeps hoon.
Hoe reedghe toe, om 't bed van vader en van soon
Te mengen, en een' vrucht, die niet sy t'onderkennen,
In Goddeloosen buyck t'ontfangen? vaer in schennen
En schanden immer voort, en door uw gruwelvuur
Keer om en wederom den staet van vrou natuur.
Waerom ontbreeckt'er nu 't wanschepsel uwer moeder?
Waerom of ledigh leyd de doolhof van uw' broeder?
Sal dan soo menighmael de weereld waegen, door
Gedroght en wonderspoock; natuure wijcken voor
Haer' wetten, t'elckemael een' Creetsche vrou sal minnen?
O voester, ghy spreeckt recht, ick ken 't, maer dolle sinnen
My parssen, om het slimst te vollegen van al:
Het reuckeloos gemoed met opset gaet ten val,
En deynst, en staet vergeefs na raed tot heyl der siele.
Soo slooft de schipper oock gants ijdel, die sijn' kiele
Met koopmanschap bevracht wil duwen tegens stroom:
't Geweldigh ty der zee vermeestert vlot en boom.
Al wat de reên vereyscht verwint de raserye:
Een maghtigh God besit des harten heerschappye.
Dees snel gewieckte nam den heelen aerdboôm in,
En braed self Iupiter, met onbetembre Min.
Gradivus d'oorloghsgod gevoelt dier tortsen vieren.
's Driekanten blixems smit gevoeltse; die doet swieren
En wellen vlam en roock, wt AEtnaes berghspelonck
En schoorsteen, is verhit door minnefackels vonck.
Een kind veel wisser noch als wtgeschote rieten,
Dat treft Apollo self, die meester is in 't schieten,
En ommevliegend maeckt het aerde en lucht te bang.
De geylheyd, schandelijck der boosheyd gunstigh, lang
Voor desen heeft de Min al tot een' god verheven;
En gaf de rasery, om sich meer bots te geven,
Een valsche godheyds naem: quansuys of Venus troon
Door alle landen send den wilden wuften soon:
Die vlieght door 's hemels ruymte, en schiet verweende schichten,
Met sijne tangere hand: een dwergh doet goden swichten.
Het sinneloos gemoed gaf plaets met luttel slots
Dese ydelheên, en heeft versiert den boogh des gods,
En Venus godheyd. wie, door voorspoed wtgelaeten,
In weelde swemt, en queeckt sijn' lusten boven maete,
De geylheyd dien bekruypt; een' gruwelgesellin
Des oppersten gelucx. de sulck heeft lust noch sin
Tot daegelijcxschen kost, of slechten dranck en spijse,
Of wooning die slechs dient tot nooddruft na landswijse.
Maer waerom of dees' smet, wtpickende 't gemack
Van hoogen huysen, meest voorby gaet 't laege dack?
Waerom vlijt kuysche Min sich by den kleenen onder?
Wat maeckt 't gemeene volck in lusten veel gesonder?
Waerom is 't kleen besit vernoeght en ingetoomt?
De rijcken wederom en maghtigen, hoe koomt
Dat die na dingen staen die allerminst betaemen?
Die al te veel vermagh, die wil het altesaemen
Vermogen, 't geen hy sal vermogen t'geener tijd.
Sie toe, wat sulcke een' past, wiens setel is gewijd:
Ontsie en vrees den staf uws mans, alreede aen 't keeren.
Ick voel het groote rijck der Min mijn hart verheeren.
Ick vrees geen' wederkomst: noyt sagh hy s'hemels lamp,
Die eens gedompelt daelde in onderaerdschen damp,
En 't hof, 't welck eeuwigh swijght in droeve duysterheden.
Geloof dat niet, ofschoon de helhond daer beneden
't Verdoemde poortklincket wel wacker gade slaet,
En 't rijck van Pluto sluyt; uw man nochtans weet raed
Om den ontseyden pad te vinden na dit leven.
Sijn' goedheyd sal 't misschien ons minnend hart vergeven.
Hy viel oock streng genoegh sijn' kuysche bedgenoot:
d'Ongriecxse Antiope besuurde 't met de dood.
Maer neem de toorn uws mans door rede werd bewogen;
Hoe 't ongeseghlijck hart van desen dan gebogen?
Die altijd haetigh vlied al 't vrouwelijcke saed,
En wijd stijfsinnigh sich den ongetrouden staet,
En schuw van huwlijck, aerd na d'Amazoonsche vrouwen.
Het lustme rechtevoort, door opene landouwen,
Door bosch en bergen, hem te volgen met geduld,
Die ergens hangt op een' besneeuden heuvelbult,
En met geswinde sool betreed de scharpe klippen.
Stal sal hy houden ja? en bieden u sijn' lippen
En aenschijn tot gevley? en leggen kuysche seên
Door geyle lusten af? en die in 't algemeen
De vrouwen haet, om u dien haet sal vaeren laeten?
Hoe, kanmen door gebeên den jongman niet bepraeten?
Te fors is hy.
Dat Min de forsse maeckt gedwee
Ons leert d'ervaerenheyd.
Deur sal hy gaen.
Ick me,
En sal hem volgen selfs door zee en diepe vloeden.
Denck om uw' vader doch.
en oock om moeders woeden.
Wat slagh en schuwt hy niet?
Voor hoer te gaen wat schaed't?
Vw man is voor de deur.
Een overspeelders maet.
Vw Vader word verwacht.
De vader van mijn' suster,
Te goed om gram te sijn.
Nu set uw hart geruster,
En red u selve doch: demoedigh bid ick 't ah!
By 't grijs blinkend hayr van mijnen ouden dagh,
By desen boesem, mat van sorg en mededoogen,
By dese borsten die ghy hebt van jongs gesogen:
Genesens wil die heeft aen sielgesondheyd deel.
Mijn braef gemoed van schaemt niet bloot is al geheel,
O voester, sijnwe u dan gehoorsaem best wy konnen,
En d'onbetembre Min die werde eens overwonnen.
'k Gedoogh niet dat mijn naem en faem van schandvleck weet.
Dees' rede alleen heeft kracht: dit 's d'wtkomst van ons leet:
Mijn' man gevolght: de dood sal 't voor den gruwel winnen.
Betem d'oploopentheyd der breydeloose sinnen,
Mijn voesterkind, bedwing uw' gramschap: want ick schat
V hierom levenswaerd, het geen ghy waende dat
Een neerslagh waerdigh was.
Mijn dood is al besloten,
Men raedslaeght op wat wijs. ick salme 't hart afstooten,
Of enden aen een' strop mijn leven tot mijn heyl:
Of sal geschoten wt den burgh van Pallas steyl
Neerstorten: 'ksweer 't dese hand gewapent met vermogen
Tot kuyscheyds wraecke.
Sal mijn ouderdom gedoogen
Dat door een' snelle dood ghy omkomt en vergaet?
Stil dese oploopentheyd der minne, en hoor na raed.
Geen' rede keeren kan dat wy dit leven derven,
Wie 't sterven past, en eens besloten heeft te sterven,
Die word niet lichtelijck van 's levens lust bekoort.
Mevrouwe, die alleen met troost noch onderschoort
Mijne afgeleefde leên, indien'er dan, o smarte!
Soo dartle een' rasery leyd op uw druckigh harte;
Versma de faem, die nau der waerheyd gunst toeseyd,
En snooden meer besint, min deughd en eerbaerheyd:
Laet ons dat guur en ongeseghlijck hart beproeven.
Ick neem het aen des mans streng opset te verschroeven,
En ga soo regelrecht na desen wilden knecht.
Godin, wt 't woeste schuym geboren,
O tweelingschuttrenmoeder, met
Wat sekerheyd schiet doch soo net
Dat dartel blinckend wicht vol toren?
De rasery 't gebeent doorkruypt:
Een' kleene wond maeckt groot beswaeren:
Geheymvier 't bloed verteert in d'aeren,
En 't merregh wt de schinckels suypt.
Dat kind sich nimmer geeft tot ruste,
Alsins het vlug sijn' pijlen spreyd.
't Kent alles hem wat oostwaert leyt,
Oock's laeten avonds schemerkuste,
En d'oord gebraden van den kreeft,
En die gedooght in noordsche paelen
De boeren, die 'er altijd dwaelen;
Daer't beergestarnt van koude beeft:
Elck van sijne hitte weet te spreecken.
't Verweckt den brand der forsse jeughd,
En kan in d'ouweling de deughd
Der wtgedoofde warmte herqueecken.
Den jonfferboesem treft het meed,
Met onbekende vlam en straelen,
En doet de goden nederdaelen,
Met sterffelijck gestalt bekleed.
Apollo self, in Griecxsche weyen,
Ging koninglijcke kudden hoên,
En citerloos den os in't groen
Met sijn' oneffe rieten vleyen.
Hoe dick' trock hy sijn' mindren aen,
Die vooghd is over lucht en swercken?
t'Hans vogel rept hy witte vlercken,
Sangsoeter als een' veege swaen:
Nu dartel stier, die nors ter sijen
Sijne hoornen wend, en doncker siet,
En kan, wen hy sijn' roof bespied,
Den rug ten maeghdenspele vlijen:
En bootst, daer hy in't zeeschuym swemt,
De taeye riemen na met klouwen;
Ang veerman, om sijn' roof te houwen,
Met borst in stroom de baeren temt.
De nachtgodin door minnevieren
Oock blaeckte, en liet den duystren nacht,
En gaf haer' broeder volle maght
Den silvren wagen te bestieren:
Die dreef haer' duystre paerden voort,
En leerde korter ommesweyen:
De lange nacht wist van geen scheyen:
De dagh rees traegh wt d'oosterpoort:
Door swaerdre vracht soo beefden d'assen.
Alcides leyd sijn' koker neer
En leeushuyd, gaende sacht en teer
Smaragden om sijn' vingers passen.
Sijne hayrlock ruw en wetteloos
Sich vlechten liet, om niet te dolen:
Hy trad geschoeyt op purpre soolen,
En was gelaerst met gulde broos.
Sijne hand noch t'hans op knodsedraegen
Geleert, nu met de spil geswind
Infijne webbedraeden spint.
De Lydiaen die kan 't gewagen,
En Perses sagh dat lichaem self
Gestroopt van leeusrugh: purpre draeden
Sijn' schouders deckten, eer beladen
Met 't swaer gewight van 't hemelwelf.
Gelooft dat dees' vervloeckte straelen
Gequetste minnaer dier besuurt:
Waer't pekelschuym de stranden schuurt,
Waer door de lucht de starren dwaelen:
Dees' rijcken 't ongenadigh wicht
Besit: het doet de blaeuwe schaeren
Van Nereus sijn geschut ervaeren:
Geen' meeren het van brand verlicht:
Hy blaecktse die met vleugels roeyen.
De stier, wanneer hem Venus noopt,
Ontsinnigh na den oorloogh loopt,
En kampt voor d'aengevochte koeyen.
't Angstvalligh hert, voor d'eer beducht
Van sijne weerga, wil sich wreecken,
En van verbolgentheyd een teecken
Met krijschen geeft, en slaet de lucht.
Voor sijn gevleckten tigers luymen
De Moor dan beeft van lit tot lit:
Dan wet sijn wondende gebit
De swijnskop, en begint te schuymen.
De Libyaensche leeu, soo haest
Wen Min sich rept, sijn' steert doet krullen,
En schud sijn' maen: dan steent van 't brullen
Al 't woud: het zeegediert dat raest:
Dan raesen Lucaes minnende
Natuur maeckt alles onderdaen.
Wen 't Min gebied moet haet vergaen:
Geen' felheyd is de Min ontwossen.
Dese hit veroude gramschap blust.
Wat sal ick meer van liefde singen?
Dees' sorg het stiefmoers hart kan dwingen:
Ghy siet hoe Phaedra blaeckt van lust.
Wat tijding am? welaen, seg hoe de saecken staen.
Tweede bedriif.
VOESTER. PHAEDRA.
Hier is geene hoop altoos van dese pijn te sussen;
Geene hoop van immermeer den fellen brand te blussen;
Geheymgloed braed het hart, en schoon dees' dolheyd dicht
Besloten word bedeckt, soo meld haer 't aengesicht.
Het vier wt d'oogen springt, en d'ingevalle kaecken
Sijn schuw van 's levens licht; en niets en kan vermaecken
Haer' twijffelmoedigheyd. het wispeltuurigh seer
De leên worpt hier en daer. nu sterftse en sijght ter neêr:
De beenen swijcken, en haer hals, verslapt door treuren,
Hangt oversijds, dies 't hoofd sy naulijcx op kan beuren.
Nu geeftse sich te rust: maer 't bed geen' slaep gehengt;
Vermits sy al den nacht met klagen overbrengt.
Dan roeptse om op te staen: dan roeptse: vlijme neder:
Dan is 't: onthul mijn' pruyck; dan: toy mijn' tuyten weder:
En by sich selve staegh vol ongestadigheyd,
Verandertse haer gelaet. alree heeftse afgeleyt
De sorg voor spijs en dranck, en voor gesonde dagen,
En swacker konnen haer de voeten naulijcx draegen.
Het lijf die voorge vaegh van groey en bloeijen derft.
Geen' purpre blosentheyd dat blinckende aenschijn verft.
De sorg verteert het vleesch: al bevend setse haer' treden,
En 't suyver lichaam derft sijn' teere schoonigheden:
En d'ooghstrael, die een' swier van Phoebus fackel had,
Die blickert vaderlijck nocht godlijck. traenennat
Langs 't aenschijn biggelt; dau en druppels stadigh hangen,
En vochtigen bedruckt de bleeckheyd haerer wangen;
Gelijck als Taurus sneeu de bergen doorgestroyt
Tot lauwen regen smelt, en drupt wanneer het doyt.
Maer sie, daer stoot het hof sijn' hooge vensters open:
In 't gulden stoelbed sy kranckhoofdigh, mat van hopen,
Leent achter over, en ontseyt gewoone draght
Van kleedren aen te doen.
Wegh wegh met dese pracht
Van goud en purperverw: het Tyrisch rood schaerlaecken
Sy verr. de Seres met geen' boomwol ons vermaecken,
Of draên gesponnen in soo verr gelegen oord.
Een riem den schoot opschort, jaghtvaerdigh als 'tbehoort.
De neck sy onbelaên met halscieraed en keten:
Geen steen soo wit als sneeu, een' zeegift opgesmeten
Aen Indiaenschen strand, van 't oor druppe, en de pruyck
Gespreyt na nardus nocht Assyerschen balsem ruyck:
Dat reuckelooselijck mijn hayr en vlechten swaeyen,
En om den hals alsins en hooge schouders waeyen,
En volgen jaghtvlug na de winden in het bosch.
Dat sich de slinckerhand beledige ten tros;
De rechte een' swijnspriet drill', van Thessaler gesneden.
Soo plagh de moeder van dien strengen soon te treden;
Hoedanige afgedwaelt van Pontus 't kille meyr,
Sy, draevende op den boôm van Attica, voor 't heyr
Der Tanaïten of Moeoten aen quam trecken,
En ging haer' lenden met gemaenden schild bedecken,
En 't hayr in knoop versaemt liet sweyen ongesnoert;
Soodanige ick nu wuft word boschwaert ingevoert.
O koningin laet af laet af van dese klaghten;
De droefheyd dient niet om d'ellenden te versachten.
Hoe endeloos is 't vier, dat fel uw' boesem knaeght!
Paey paey de wilde maght van ons' godinnemaegd.
Bosschagikoningin Diana, die alleene
De berregen bewoont, en buyten wie dat geene
In berregheensaemheyd sal worden aengebeên;
Keer keer ten besten doch d'aenstaende swaerigheên:
O groote jaghtgodin van bosschen wouden daelen,
O helder hemellicht en nachtcier, die met straelen
En fackelvlam by beurt uw' weereld blincken doet:
Dryekoppige Hecate, met gunst en met gemoed
Hier tegenwoordigh weest, en segen ons beginnen:
Tem 'sguuren Hippolyts onbuyghbre en styve sinnen;
Op dat hy minnen leere, en onderlingen brand
Gedooge, en luystere en sich voege na onse hand:
Vermorw sijn' wilde borst: sijn hart toom, dat die barsse
Tot Venus wetten keer, die weygeraer, die dwarsse:
Streck herwaert uwe kracht. soo straele u blinckend licht
Ten oogen wt: soo moet uw heyligh aengesicht,
Na'et breecken van de wolck, met suyvere hoornen snellen:
Soo moet geen tooverlied der Thessalen u quellen,
Nocht hebb' vermogen om t'ontrucken uw gewoud
Des donckren hemels toom, u als vooghdes vertrout:
Soo ga geen harder met uwe eer en glori strijcken.
Verschijn op ons gebed. alreede wt 's hemels wijcken
Ter bedeloften de godin haer aenschijn keert,
En 'k sie hem self, die 't feest oprecht en pleghtigh eert,
Alleen en onverselt. wat twijffeltghe hem te spreecken?
Fortuyn gunt tijd en plaets: gebruyck doortrapte treecken.
Wat ziddertghe? 't valt hard een schelmstuck aen te gaen,
Op koningins gebod; maer die ten dienst wil staen
Den grooten, moet al heel rechtvaerdigheyd afleggen,
En 's harten herrebergh alle eerbaerheyd ontseggen.
De schaemte traegh verricht den koningklijcken last.
HIPPOLYTUS. VOESTER.
O trouwe voestervrou, vermoeyde sloof, die vast
Een troubel voorhoofd toont, en schijnt met druck bevangen,
Waertoe verpijntghe u hier, met afgeleefde gangen?
Mijn vader is gewis behouden van gequel,
Oock Phaedre, en 't gaet de vrucht der beyde stammen wel.
Die vreese staeck: het rijck uws vaders is voorspoedigh,
En 't huys dat bloeyt vol heyls: maer ghy, weest ghy demoedigh,
Door dit lucksaligh lot. mijn' hartsorg is met u
Wel meest begaen; vermits ghy even woest en schuw
V selven hinder doet, en pijnight 't jonge leven.
Dien 't noodlot dwingt en druckt, dien is het te vergeven:
Maer wie sich willigh plaeght, en overgeeft aen 't leet,
Verdient te derven 't goed, dat slinx aen hem besteed,
Hy niet ter rechter tijd weet vrolijck te gebruycken.
Denck liever hoe uw' jeughd en jaeren nu opluycken.
Vier vier uw levens lust, en beur met feestgeswey
De torts op: Bacchus dempe uw' sorgen aen den rey.
Vw' older besigh, die geswint voorby sal slippen:
Nu sijtghe lucht van geest: nu lachen Venus lippen
En mond den jongling toe. volgh hupplende haere wet.
Wat leghtghe liefdeloos op 't leegh en eensaem bed?
Ontspan de droeve jeughd, en vier de toomen t'evens.
Pluck weelde, en hinder dat de quicxse lent des levens
Voorby vloey. God die heeft der tijden ampten net
Verdeelt, en yeders werck by trappen ingeset,
Door al den older: vreughd die past den jongelingen,
Den ouling staetigheyd. wat wiltghe u selven dwingen,
En doôn den rechten aerd? wat saeyssel dat oyt vroegh,
Wat vrolijck veldgewas noch teer sich weeldigh droegh,
Dat kon den ackerman tot grooten woecker dyen.
Een' boomspruyt, die sich laet besnoeyen en besnyen
Van geen' boosaerdige hand, groeyt boschtop over 't hoofd,
Rechtschapen breyns vernuft sijn minder bet verdooft
In lof, soo 't eel gemoed van vryheyds groeysaemheden
Gequeeckt word. schuw en vreemd van minne tegens reden,
Onkundigh van 't gebruyck des levens, woest en wild,
Ghy treurigh uwe jeughd en beste dagen spilt.
Hoe, meentghe dat dit ampt den mannen sy benomen,
Te dragen last en leet? te temmen en te toomen
Met rennen 't briesschend ros, en ooreloogh verwoed
In veldslagh aen te gaen, bespat van breyn en bloed?
De groote weereldvooghd soo snelle dreygementen
Der dood door overleg gaende in sijn' sinnen prenten,
Die heeft'er in versien, hoe hy gelede schaên
Door nieuwe vruchten best vergoeden moght. welaen
Dat Venus (die 't getal herstelt en vol gaet maecken
Het wtgeput geslaght) de menschelijcke saecken
Ontwijcke voor een' wijl; de weereld sal haest vuyl
En schimmelmorssigh sijn; de zee een woeste kuyl,
En seyl en vlooteloos: geen' vogels sullen swieren
Door's hemels ruymt, en 't bosch sal missen sijne dieren:
De lucht sal open staen ten spele van den wind.
O hoe verscheyden slagh van sterreven verslind
En ruckt en pluckt al staegh de sterffelijcke schaeren,
Hier 't yser, daer bedrogh en laegen, ginder baeren.
Maer waentghe datmen vry behoort te sijn van ramp:
Soo vaerenwe evenwel van selfs na Plutoos damp.
Indien de dorre jeughd voor goed kent 't hijlickschorten,
Dit alles watghe siet sal in sich selven storten,
En met eene eeuwe gaet soo groot een' schaere door:
Dies 's levens leydsvrou volgh, en geef natuur gehoor:
Lief burgerommegang en zeên, en stads hanteering.
Geen leven vryer is, door sielgebrecx ontbering,
Geen staet der ouden zeên in hoogere achting heeft,
Als die de bosschen lieft, en poort en vest begeeft:
Geen' giergaerds rasery hem blaecken komt of tergen,
Die sich onnoosel heeft geheylight aen den bergen:
Geen oor des volcx, geen graeu den vromen trouweloos:
Geen' smet van nijd: geen' gunst die tijdlijck is en broos.
Hy is geen slaef des rijcx, of staende na rijcxstaeten,
Volght ydele eer en schat, lichtvaerdigh in 't verlaeten:
En vry van hoop en vrees, geen' vraetige afgunst, swart
Van troni, bits van tand, hem bijten komt in 't hart.
Hy kent geen' schelmery die schuylt in volck en steden;
Dies elcke ritseling des onbewusten leden
Niet trillen doet van schrick. sijn' tael is ongemaeckt,
En rijck genoegh, hy niet met duysend pijlaers haeckt
Te stutten hofgewelf. sijn' balleken die blincken
‘Niet dartel van veel gouds. sijn' heylige outers drincken
‘Tot overloopens niet 't geplengde Raedsheers bloed;
‘Dat vrygevochten volck en vryheyd treuren doet.
Nocht ossen wit als sneeu, bestroyt met offerkooren,
Hunne honderd halsen niet, tot soen van 's hemels tooren,
Goedwilligh neygen: maer onnoosel sonder sucht,
Hy ledige ackers bruyckt, en dwaelt in ope lucht.
Hy weet slechs van 't gediert te leggen loose laegen;
En moede van den last des arrebeyds te draegen,
Hy aen Ilissus wit besneeuden waterkant
Het lichaem baeckert. nu betreed hy 't oeverland
Langs Alpheus snel van stroom; nu meet hy dichtbewossen'
En ruyge plaetsen van steyl steygerende bossen;
Daer Lernaes kille bron, door 's waters suyverheyd,
Doorluchtigh is als glas, en haeren stroom verleyt.
De vogels snatren hier en tjilpen watse willen.
Der beuckeboomen blaên en tacken soetjens drillen,
Getroffen van den wind. 't vermaeckt hem in dees' streeck
Te wandlen langs den kant van eene wufte beeck,
Of op een' bloote sode aen't sluymeren te raecken;
't Sy dat een' rijcke bron het snelle nat komt braecken
Ten adren wt; het sy een soet geruysch gestort
Met vlienden waterloop door nieuwe bloemen mort.
Tot hongers boete hem 't bosch sijne appels af moet leggen.
Aardbesien gepluckt van laegh gewossene heggen
Hem schaffen lichte spijs. het is my ernst t'ontgaen
De prael en overdaed daer 't hof mede is belaên.
De trotsen wijn beangst wt goude koppen leppen:
Maer blootlijck met sijne hand wt bronnen dranck te scheppen,
Dat smaeckt eerst aen het hart. geruster slaept die geen,
Die op een' bulster wend sijn' sorgeloose leên.
Hy van geen quaed bewust, nocht bang voor 's rechters soecken,
Verbergt sijn' dievery in winckels nocht in hoecken,
Of in een doncker hock en huys daerme' in verdwaelt.
Sijn lust is lucht en licht: hy leeft onachterhaelt,
En neemt selve hemellien tot tuygen sijner wandeling.
Ick acht dusdanigh was der gener doen en handeling,
Die met den goôn vermengt eer leefden wel te pas,
In d'eerste weerelds eeu. geen' blinde goudsucht was
By dit volmaeckt geslaght. geen heylge merckpael deelde
Als scheydsman d'ackergrens des volcx, dat noyt krackeelde.
Het lichtgeloovigh vlot noyt kloofde woeste zeen.
Elck kende sijnen stroom. geen' toornen rondom heen,
Geen bollewerck, geen' graft stads lendenen omgorden.
Geen held schoot harnas aen, om handgemeen te worden.
't Gewrongen storremschut noyt poort met steenen brack;
Nocht d'aerde, aen eygenaer verbonden, 't ongemack
Des arbeyds dulde, of sagh ten ploeghjuck ossen paeren:
Maer d'ackerlanden, die van sellefs vruchtbaer waeren,
Niet vreesden 'tgierigh volck. het willigh groeyend woud
Schafte appel eyckel tot natuurlijck onderhoud:
De schaduwkoele grot natuurelijcke huysen.
De schelmsche baetsucht en verbolgentheyd aen't bruysen
Geraeckt, met geylheyd, die de grimmigheyd aenvoert,
Flucx braecken 't vreverbond: de weereld werd beroert:
De staetsucht 't hoofd opstack met bloedige oorelogen:
De kleynst werd 's grooten roof: het recht hing aen't vermogen.
Men vocht eerst met der vuyst: de twist rees langs hoe meer:
De steen de stock en block veranderde in geweer.
Geen yser dun en spits aen 't lichte been wtmunte:
Men gorde noch op sy' geen lemmer lang van punte:
Het hoofd geen' hellem droeg met vederbos besweyt.
De wraeck werd wapensmidt, en Mars vol strijdbaerheyd
Vond nieuwe kunsten, en ontelbaer slagh van sterven.
't Vergoten wondenbloed ging alle landen verven:
De zee werd rood in 't end. de boosheyd met gedruys
Na'et overtreên der grens sloegh voort van huys tot huys.
Geen gruwel en ontbrack 't aen voorbeeld langs hoe woeder.
De felle broederhaet deed sneuvelen den broeder.
De rechterhand des soons den vader bragt ter dood.
De man doorsteecken lagh door 't stael der bedgenoot.
De moeder in 't verdoen der vruchten was moordadigst:
Van stiefmoer rep ick niet. de dieren sijn ghenadigst.
De vrou, bestuur des quaeds, en tuck op raserny,
Besat der mannen hart; om wiens bloedschendery
Soo veel' verbrande steên oproocken na de wolcken,
En oorloogh voeren staegh soo veelerhande volcken,
En soo veel' rijcken, van den grond op omgekeert,
De menschen drucken, die als slaeven sijn verheert.
Medea Iasons bruyd, men dar geen' andre noemen,
Alleen ons leert, hoe diep men vrouwen moet verdoemen.
Waerom of't feyt van een' gedijt tot aller smaed?
'k Verfoeyse, vloeckse, vlughtse, en lasterse alle quaed:
't Sy rede, 'tsy natuur, 'tsy dolheyd wtgelaeten:
Het sy dan wat het wil: het lustme die te haeten.
Veel eer noch sultghe vier en water sien vermengt:
Eer sal het wadde, dat door sanden sorg aenbrengt,
Met schippers kielen in verbond en vriendschap treden:
De wester Tethys sal eer beuren van beneden
Den dagh, daer dus lang ging de scheemeravond schuyl:
De wolf veel eer den das sal smeecken met sijn' muyl;
Eer ick verwonnen sal de vrouwen sijn gewogen.
De minnetoom heeft wel hardneckige gebogen,
En wisslen doen van haet. uw' moeders rijck aenschou;
Daer 't juck van Cypris druckt soo menigh' forsse vrou;
Waer van ghy tuyge sijt, ghy eenige hooghgeboren.
Ick heb den eengen troost der moeder lang verloren;
Dies ick met recht voortaen alle andre vrouwen haet.
Gelijck eene harde klip de golven wederstaet,
En schrap van allesins, afkaetst de moede baeren,
Soo laet hy all' mijn' reên en onderwijsing vaeren.
Maer sie hoe Phaedra spoeyt: s'en mart nocht staet niet stil:
Waer of de dolheyd en fortuyn na hellen wil?
Het sielloos lichaem valt en swijmt geswind ter aerde:
Het aenschijn doods besterft. sla d'oogen op, mijn waerde
Mijn liefste voesterkind: uw' tonge breeck den band,
En spreeck: uw Hippolijt u hulp reyckt met sijne hand.
PHAEDRA. HIPPOLYTUS. VOESTER.
Wie voert mijn' siel in druck en hooge barning weder?
Hoe saligh lagh ick van my selleve ter neder!
Maer waerom vliedghe doch 't geschoncken lieve licht
Des levens? mijn gemoed, nu dar eens, proef, verricht
't Geenghe aen de voester had belast, en onbeteutert
Vw' rede doe. wie dat tsaechachtigh vraeght en leutert,
Leert weygren; 't grootste deel des schelmstucx al voorheên