floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
En seedert dat Elize in onrecht heerscht, en schande,
En 't Koninklijke bloedt zich slacht ten offerhande,
Indien ik 't mijne noch vry van haer gramschap ken,
Weet ik mêer als te wel, dat ik 't u schuldig ben.
Hoe vaek ontstalt gyme aen 't vermoeden van Elize?
Des weet ik wel, mijn Vorst, wat zy my staet te kiezen,
Indien een eedle spijt, om 't geene gy verloort,
U port te naesten 't goedt, het welk u toebehoort.
Het lacht u alles toe; Elize, na het leeven
Haers Vaders, is alleen in 't bloot bezit gebleeven:
't Hof wil een Heer, en volgt zijns ondanks haere wet;
't Gemeen is heel verstoort, dat zy, met bloedt besmet,
Op 't graf der Koningen durft haeren Rijkstroon bouwen;
Kortom, de Scepter past een Vorst meêr, als een Vrouwe;
Hoe zoet is 't, datge u zelf, 't zy 't haer behaegt of spijt,
Kunt kroonen, en de staf haer geensins schuldig zijt.
Ach! durft mijn hert iets doen tot spijt der Koninginne?
Zeg eêr, durft iemant wel iets teegen u beginnen?
't Is al voor u, het Hof, en 't Leeger, zo gy ziet:
Niet is voor haer.
Helaes! is dan de liefde niet?
Mijn wensch doelt op haer hert, zo wel als op de krooning;
Dat goet, verdeelt, is geen vernoegende belooning;
Zo dat ik 't liever af wil wachten noch zo lang,
En krijgen 't bêi door gunst, als een van bêi door dwang.
Ga heen, Sichëus, ga, en zeg de Koninginne,
Dat zy my na haer lust laet quijnen in de minne;
Dat het haer Rijk niet is, daer ik mijn heil in vind',
En dat men alles lijdt, wanneer men recht bemint.
Sicheus, Bazore, Nicogenes.
'k VErwachte van de Prins een hert min neêrgeboogen:
'k Dacht, dat de kroon hem meêr verleit hadde, als haer oogen;
En deeze uitstelling voedde een hoop in mijnen zin,
Dat ik van deezen dag zou zien de Koningin
Gescheiden met de Prins.
Bazore.
Men zal uw daeden kroonen,
Indien 't geluk u maer de minste hulp wil toonen:
Uw aenslag is wel goedt, uw onderstaen vol lof;
Maer, Heer, men moet vooreerst der dwingelanden Hof
Verwarren; anders is niets zeekers te beginnen.
Spreek zacht, wy zijn hier in 't Paleys der Koninginne;
Mistrouwen wy van all's; maer 'k zie haer zelve, en meen,
Dat zy my spreeken wil.
Elize, Sicheus, Geraste, Corisbe, Nicogenes, Bazore, Gevolgh.
MEn laet ons beide alleen.
De Prins weet uwe wil; en schoon zy hem ontstelde,
Ik zagh niet dat hy zich in 't minst daer teegen stelde.
Hem biedende mijn dienst, heb ick vergeefs gezocht,
In 't peylen van zijn hert, te weeten wat hy docht;
Doch 't zy hy wantrouwt, of verwaereloost mijn raeden,
'k Heb niet in hem bespeurt, als ootmoedt zonder gade:
Maer zulk een diep ontzach, zo 'k oordeel uit den schijn,
Is al te zeer gemaekt, om niet verdacht te zijn.
Die zo gerust schijnt, als men al zijn heil komt krenken,
In plaets van wech te doen, geeft meerder achterdenken;
Als d'ingekropte spijt eens uitbarst, woedt zy 't meest.
Hoe stilte grooter is, hoe meer men 't onweer vreest.
De Prins heeft macht genoeg, en aenzien, om vermeetel
Te weezen; eene trap dunkt hem slechts van den zetel
Te scheiden, die men licht betreet met eene stap.
Zo veel de Troon betreft, is 't veel die eene trap;
Wat aenslag dat hy smeede, eer die volbracht zal weezen,
Is zy doch ver genoeg, om noch den val te vreezen.
Die zich vaek inbeelt, dat hy op het hoogste blinkt,
Is licht'lik allernaest aen zijnen val, en zinkt:
'k Beken, Sichëus, wijl ik maeken moet een Koning,
Dat ik 'er een begeer, die waerdig zy der krooning,
Die 't Koninklik gezag beschutte voor zijn val,
En die den Troon bescherm, daer ik hem plaetsen zal.
Ik dank den heemel, die uws Majesteyts gedachten
Zo vormt, dat zy alleen het nut des Rijks betrachten,
Op welk naburig Prins uw keur ook vallen moght....
'k Maek Koning, dien ik wil; waerom zo ver gezocht?
'k Begeer een Koning, naer mijn eigen zin, en oordeel,
'k Wil dat hy van mijn handt alleen heb zulk een voordeel,
Dat hy alleen aen my verschuldigt zy de kroon;
Kortom, dees groote keur betreft alleen uw Zoon.
Mijn Zoon, Mevrouw?
Hoe, zijt ge ontroert? wat hebt ge 'er teegen?
Dit al te groot geluk maekt my geheel verleegen,
Mevrouw, en 't scheelt niet veel, of 't Vaderlik gemoedt
Zou schuldig toestaen het genot van zulk een goedt,
Zou licht vergeeten, met al t'onbedachte zinnen,
Ter gunst van mijnen Zoon, 't belang der Koninginne:
Ten waer mijn plicht my dwong, dat ik haer Majesteit
Vertoon het groot gevaer, daer haer haer keur in leidt.
Hoe? meentge, dat de Prins het kroonrecht zou verlaeten,
Ten zyge een Koning stelt uit Koninklijken staete,
Die onder uwen voet brengt alle muitery,
En boven uwe hoop stelle uwe heerschappy?
De Prins vlamt op den Troon, met al te groot een reeden,
Om goets moedrs aen te zien, te lijden, dat zijn steede
Werde ingenomen van een ander; ja de stem
En keur uws Vaders doelde, en viel alleen op hem;
Het gantsche Hof, dat om den Prins zwiert, alle dagen
Hem navolgt, zal het lijf met yver voor hem waegen,
En zijn bevestigt Recht handthaven tot de kroon.
Men loopt na zijn fortuin, en niet na zijn persoon:
Hem volgen, die hem haer toekomend Koning achten,
Zo 't mist, zo zal men hem verlaeten, en verachten;
Indien de Prins oit recht op my hadt, dat's gedaen,
Want hy verloor dat in het leste van ons slaen;
Wanneer dat hy my dwong, verliezende twee slagen,
Zelfs binnen deeze wal het stormen te verdraegen.
't Geweldt der Siriers veroverde de kroon,
Die Vader aen de Prins hadt toegezeit, als zoon;
De Prins verbonden om de zelve te verweeren,
Most haer oprechten, zo hy haer niet wilde ontbeeren.
Een ander kost het doen, en heeft het zelve Recht;
En endelijk mijn Troon is niet, gelijkze pleght:
Het is geen Troon meêr, die men d'Erfvorst quam t'ontrukken,
Gemetselt in zijn bloedt, gegrondt op gruwelstukken;
't Is een gewonnen Troon, daer uw doorluchtig zaedt
My heeft gezet, in spijt van die het spijt, en haet.
Een Troon gezuivert door het vuur der Oorelogen,
En door een heldenhandt uit zijnen val getoogen,
Gemaekt van 't overschot eens Rijks, ter neêr geleit;
En die ik schuldig ben aen zijne dapperheidt.
Hy was gelukkig, maer 't geluk kan zich verwennen;
En alhoewel mijn zoon my waerdt is, 'k moet hem kennen:
Gy denkt niet, datge u zelf op 't hoogst hier in misdoet,
Wijl hy met u zo ver verscheelt in staet en bloedt.
Hy heeft een moedig hert, dat niemandt hoeft te wijken;
Doch is geen Prins van 't bloedt, noch heerscht geen Koninkrijken.
Hy heeft niet staets genoech tot zulk een grooten eer.
Maer hy heeft deugdts genoech, en die gebreekt my zeer.
Door schellemstukken quam de Kroon in ons geslachte,
Die ik, zo ikze ontfing, zo te bewaeren trachte:
Ja, Vaders ongelijk hadt by het mijne niet:
Met 's rechten Konings doodt begon mijn Rijksgebiet:
Het wettig hooft van 't Rijk, al vijftien jaer gevangen,
Geen hoop meêr hebbende, de vryheidt weêr t'erlangen;
Zo kreeg ik zijn party, door mijn Heer vaders doodt
Nu weeder opgewekt, met schrikkelik en groot
Geweldt op mijnen hals: des moest ik in dit woeden,
De bron verdelgen, om geen quaedt gevolg te voeden.
'k Belette dus dien loop; En dees rampzaelge Vorst
Liet ik met bêi zijn zoons het stael gaen door de borst.
De derde, die men heeft van kindtsbeen af versteeken,
Verborgen in mijn Rijk, leit toe om zich te wreeken:
Ik heb'er tijding af, en na ik kan verstaen,
Is teegen my het volk voor hem al opgestaen.
De Prins my trouwende, ver van my te behoeden,
Vermeêrderde daer door het vreesselike woeden
Van 't muitendt volk veel eêr, indien alleen de stam
Der dwingelanden in 't bezit der Kroone quam.
My is een Bruidegom van nooden, die grootmoedig
My aen zijn deugden trouwe, en afwasch van mijn bloedig
En goddeloos bestaen, mijn Rijk voor muitery
Bewaere, en van den toorn der Goden my bevry.
Uw gunst doet u te veel van mijne zoon gelooven,
Mevrouw, uw achting gaet zijn oorlogsdeugdt te boven;
Agenor wordt te zeer verstooten en gehoont,
En veel met hem, indien Astrate werdt gekroont.
Wanneer het my niet scheelt, wat kan het u doch schaden?
'k Dacht mijne plicht te zijn haer Majesteit te raeden,
Als onderdaen.
Ik bidde u, datge in deeze tijdt
Wat minder onderdaen, wat meerder vader zijt.
Wilt nu uw blijdschap met Astrates glory mengen.
Hy's u te veel verplicht, 'k ga hem de tijding brengen.
Neen, ik wil zelve zijn geluk hem doen verstaen,
En speuren, hoe hem dit zal aen het herte gaen.
Wilt onderwijl, zo veel gy kunt, voorzichtig weezen,
Om mijnen vyandt op te zoeken, dien wy vreezen.
't Orakel van Jupijn om raedt gevraegt, zal licht
In deeze duisternis verklaeren ons gezicht:
'k Verwacht het antwoordt, dat ik hoop alle oogenblikken;
Het sammelt, en 't gevaêr doet my gestadig schrikken.
Mijn vyandt staet misschien al vaerdig tot mijn straf:
Maer stieren wy hem, eêr hy 't ons doe, na het graf.
Het eene schelmstuk moet het wit van 't ander breeken;
Ik heb te veel gedaen, om 't zo te laeten steeken;
Een halve misdaedt is gevaerlik, ik begeer
Niet steets te vreezen, om een misdaedt min of meêr.
'k Bevind' my in een staet, daer ik my moet verweeren
Voor yder een, die my daer uit zou willen keeren:
Adraste, en bêi zijn Zoons, die konnen my de kroon
Ontrukken, des was 't my noodtzaeklik haer te dôon.
'k Had garen 't Vorst'lik bloedt gespaert, maer 't kon niet weezen.
Bloedtstorting in zich zelf doet ons gemeenlik vreezen;
Ook kantte zich mijn deugdt wel teegen haere doodt:
Maer stondt mijn doodt niet vast, zo 'k haere niet besloot?
Het inzicht van mijn staet, doet me om my vast te stellen,
Voor schadelijke deugdt, na noodige ondeugdt hellen.
Dat zellefde inzicht van den staet begeert van my,
Naer al 't vermoordt geslacht, den lesten zoon daer by.
Dat inzicht wil, dat ik alleene moet betrachten,
My te beschermen met deez' offerhandt te slachten.
Het noodtlot van mijn stam, hoewel 't de deugdt niet past,
Rukt my van 't weldoen af, bindt my aen 't quaedt doen vast,
En doet my klaerlik zien, dat niet altijdt de menschen,
(Zo wonder is 't geval) al 't goedt doen, dat zy wenschen.
Des paer u aen mijn lot, als ik me aen uwen zoon,
En hou de handt aen 't quaedt, waer van hy trekt het loon.
Kom, zoek den Vyandt, die ons beide staet te vreezen,
Dewijl mijn ondergang u doodelik zou weezen:
Want zonder uwe schâ kan my geen leedt geschiên.
Ik weet mijn plicht te wel, om 't werk niet in te zien.
Einde van 't I. Bedrijf.
Elize, Corisbe.
Mijn zorg is tot haer wit ten lesten doorgebroken;
Mijn offer heeft behaegt, en Hammon heeft gesproken;
Wel traeg, maer door mijn schuldt: dewijl ik voorbedacht
't Geheim aen my alleen wou hebben toegebracht,
Om des te veiliger te mogen eerst besluiten,
Of my dat dienstiger te zwijgen was, of t'uiten:
Maer gy, voor wien de grondt mijns boezems open leit,
Corisbe, kom vry zien wat ons 't Orakel zeit:
Of 't zich in mijne gunst geneigt zal laeten vinden,
Of in de gunst van hem, die zich durft onderwinden
Mijn heimelik verderf. 't Geluk, als opgevoedt
Met my van kints been af, belooft my niet als goedt.
Uw Hof kan u alleen gewisse tijding geeven
Van hem, dien 't hoog besluit gespaert heeft tot uw val.
't Noodtlottig uur, waer in hy zich ontdekken zal,
Genaekt vast, met het endt van uw gebiedt en leeven.
Corisbe.
Helaes, wat antwoordt, wat besluit is dit, Mevrouw!
Hoe, het geluk voorheen u altijdt gunstig, zou
't Nu van u wijken, en uw trotze moedt verlaeten?
Dat waer te slinks een keer voor uw gevleide staeten.
Geensins, Corisbe; 't lot heeft my voorheen gevleit;
Indien het my nu dreigt met weederwaerdigheidt,
Het doet daer in niet nieuws; dat zijn zijn oude streeken.
Het most noodtzaekelik, met eens te wiss'len, breeken
Zijn lang genooten gunst: of looch'nen zijnen aert,
Die met de wisselzucht onscheid'lik is gepaert.
Ik ben die niet, die my zal van het lot beklaegen,
Die lafheidt kan misschien een zwakke ziel behaegen;
Maer een verheeven ziel blijft vry, en onvertsaegdt,
En tart veel eer het lot, als dat z'er over klaegt.
Zo zou een manlik hert, als ons de Goden dreigen,
Tot geenerhande blijk van vrees zich moogen neigen?
Zou dat een schande zijn? maer hoort gy 't noodtbeschik
Van uwen zeek'ren val wel zelve zonder schrik,
En zonder beeven aen?
Waerom toch zou ik beeven?
Want zo mijn zeek're val daer boven is beschreeven,
Mijn vrees zal my geensins bevryden voor den slag.
Of meent gy, dat men door een laffe zorg vermag
't Onwisselbaer besluit der Goden te verzetten?
O Neen! die laffe zorg zou ons veel eêr beletten
Na midd'len om te zien, waer van zo 't mooglik waer
Men zich noch dienen kost in een verwacht gevaer.
Zo iemandts ongeluk hem op een steilte plaeste,
Met vreeze voor den val, de vrees zou die verhaesten.
't Orakel heeft zijn loop al meêr als eens geweest
Verschuldigt aen 't verzuim van die het heeft gevreest:
Daer in het teegendeel, indien 't geen vrees gemaekt hadt,
Of aen zijn uitslag noit, of al te laet geraekt hadt.
Doch als men zijn bederf ziet onver my delijk,
Van een standtvaste ziel te geeven eeuwig blijk,
't Lot in te volgen, en geen Goôn te weederstreeven,
Is 't zeekerste beleidt van een doorluchtig leeven.
Die eedele gedachte, en wonderlijke moedt,
Verdienden wel in u wat minder teegenspoedt,
En in de Goden, die zo lang haer macht besteeden
Aen uw geluk, wat meêr standt vastigheidt en reeden,
Gy hebt baldadig noit haer gramschap, of haer haet
Gevordert. Heeft de zorg voor u en uwen staet,
Uws ondanks, u getoont strafvaerdig en verbolgen,
't Was noodtdwang; die is elk genoodt zaekt in te volgen.
Maer buiten die kan zich geen mensch in 't Koninkrijk
Beklaegen, dat gy hem deedt eenig ongelijk.
Alleen Agenor heeft, gelijk gy zelf kunt gissen,
Recht stof tot klaegen, nu gy hem zo lang doet missen
't Bezit van uw persoon, door 't uitstel van uw trouw;
Gy weet, zijn klachte is niet onreedelik, Mevrouw.
'k Beken, Corisbe, dat mijn hert aen niemandt nader
Behoort, als hem, door wil en order van mijn vader;
En dat het noodtlot, om ons maegschap, en ons bloedt,
Goedtwilliglik voorheen zijn vlammen heeft gevoedt:
Maer nu hy my door dwang moet zoeken te behaegen,
En ik hem door bevel gedwongen liefde draegen,
Nu draeg ik hem geen liefde, en hy behaegt my niet.
Een fiere ziel erkent geen ander mans gebiedt,
Wanneer zy minnen wil. Een liefde, pas te vooren
Door eigen vryheidt aengekoestert, zal zich smooren,
Wanneer zy door den dwang moet worden vast gestelt.
De Liefde luistert nôo na toomen van geweldt;
z'Is in haer zelven vry, voor alles op de Troonen,
Daer kan de zinlikheit haer eigen maeksel kroonen,
Daer keurt zy alles, wat zy minnens waerdig vindt.
Het hert mint zelden, daer de dwang ons toe verbindt.
'k Beklaeg nochtans den Prins, hy mint.
Dat kan wel weezen,
Maer kunt gy in den staet, waer toe ik ben gereezen,
Wel zeggen, of hy my of mijne kroon bemint?
Hier komt hy; hooren wy, hoe hy zich thans bevindt.
Agenor, Elize, Corisbe.
ZO in den droeven standt, waer in ik door uw orden
Verstrikt leg, my de hoop van noch gehoort te worden
Niet mêe benomen is....
Eêr dat gy verder gaet,
Wil ik, dat gy my mijn belang eerst zeggen laet.
Ik gun zeer gaerne 't oor aen al mijn onderzaeten:
Die gunsten kan geen Vorst met reeden achterlaeten;
Maer dien het werdt vergunt, dient ook wel toe te zien,
Dat hy het niet misbruik, gelijk gy zoudt misschien.
Gy zijt vergramdt zo 't schijnt, en zo gy meent, met reeden.
Een drift dus aengestookt kon licht'lik overtreeden
De paelen van uw plicht: en 'k heb van mijne zy
Te zorgen voor 't gezach van mijne Heerschappy.
Niets kan een Koning, als met zijne smaedt, verdraegen,
Zijn recht is teer, en 't quetst, al wat hem kan mishaegen.
Ik wilde, dat gy zoudt vooraf zijn onderrecht
In deeze staetles: spreek nu vry; ik heb gezeght.
Een breideloos geweldt komt mijne ziel bestormen,
't Vermoordt my, ik beken 't, en komt my heel hervormen;
Maer denk niet, dat het quetse in 't minst uw fiere zin,
Het is de gramschap niet, Mevrouw, het is de min.
'k Merk altewel waer 't u belieft op toe te leggen,
En wat het staêg verleng van onze trouw wil zeggen.
Ik weet wel, dat de trouw niet aengenaem kan zijn
Met iemandt, die mishaeght. Ik zie wel, dat al mijn
Gedult, en liefde, en trouw u noit het hert zal neigen,
En acht het daerom tijdt, dat ik my, om mijn eigen
Onwaerdiheydt alleen, uw gunst onwaerdig ken;
De wijl 't uw schuldt niet is, dat ik onwaerdigh ben.
Hoewel uws Vaders wil mijn hoop zou konnen voeden,
Zo heb doch van mijn liefde in 't minste geen vermoeden,
Dat zy zich dienen zal van dwingende gebôon,
Zy is al t'êel, en zoekt uw hert meêr, als uw Kroon.
Men doet geen overdraght van herten by geschrifte
De gifte van een hert dat is een vrye gifte.
En schijnt u lichtelik uw Vaders wil te straf,
Stel my alleen niet uit, maer sla my gantschlik af.
Ik ga mijn recht af, om al 't recht aen u te geeven.
Kies hem, dien 't lukken zal in uwe gunst te leeven,
Voor opperheer. U past geen onbegunstigt man.
Hem komt de Kroon alleen, die u behaegen kan.
Ontrek my gunst en Kroon, en doe het zonder vreezen,
'k Zal, spijt uw ongenâ, u niet weêrspannig weezen;
U, wiens aenbidd'lik schoon, en wettelik gezag,
Al, wat gy wilt op my, uw dubb'len slaef, vermag.
Hoe lastig my mijn hoop verbeeldt de slavernye,
Gewoonte en liefde zal my die met vreugdt doen lyen.
Het heerschen was mijn hoop, gehoorzaam zijn mijn plicht,
Mijn liefde ontzeit my 't een, en maekt my 't ander licht;
En noit is iemant in zijn plicht te kort gebleeven,
Die daer toe, zo als ik, door liefde wierdt gedreeven.
Kies dan vry onbeschroomt een Koning na uw zin:
Alleen, zo 't mooglik is, denk, dat ik u bemin;
En dat, indien men iets verdienen kan met minnen,
Ik immers niet verdien daer mêe uw haet te winnen.
Meêr zeg ik niet, en om een volle vryigheidt
Te geeven aen de keur, die u op 't herte leit,
Zo ga ik met verlof; en zal niet weederkeeren,
Voor dat my is bekent het slot van uw begeeren.
Corisbe, Elize.
Nu hebt gy 't na uw wensch, nu zijt gy immers vry,
En aen de Prins niet meêr verplicht.
Wat tiranny,
Wat onrechtvaerdigheidt zou my zo ver beleezen,
Dat ik gelooven zou niet meêr verplicht te weezen
Aen hem, die alles doet voor my wat doenlik is?
Acht gy mijn ziel zo vreemdt van eed'le ontsteltenis,
Dat haer geen braeve daedt beweege? en zoudt gy meenen,
Dat op mijn fier gemoedt, en op mijn Kroon met eenen,
't Geweldt der liefde van zo groot een onderdaen
Geen grooter recht heeft, als hy my heeft afgestaen?
Corisbe, mijne ziel is zeer gevoelig van de
Grootmoedigheidt: zy acht het d'allergrootste schande
Die niet t'erkennen; maer, hoe ik my dit verbeeld',
Ik vrees, dat hier bedrog en staetzucht onder speelt.
Agenor was zo groot van deugdt noit, daerenboven
Is waere liefde slecht, zy kent noch kunst van hooven,
Noch van welspreekendheidt, als dieze zich ontleent.
't Was al te wel gezeidt, om wel te zijn gemeent.
En immers, om voor u mijn hert recht uit te spreeken,
Al was 't al wel gemeent, zijn kans is nu verkeeken.
Gy hebt Sichëus zelf, ter gunste van zijn Zoon,
Al meenigmael gevleit met hoop van uwen Troon;
En met groot recht: zy zijn aenzienlik in uw staeten,
De Vader by uw Volk, de Zoon by uw Soldaeten.
Gy hebt haer bêi van doen, zo gy de laegen zoudt
Ontwijken, die u ons bedekte Vyandt brouwt.
Ik haet dien Vyandt wel, zo veel ik hem kan haeten,
'k Vrees hem niet minder; maer het geen my aen Astrate
Verplicht, is vry wat meêr.
Misschien zijn dapperheidt,
Die u de Kroon behieldt, verdiende uw dankbaerheidt?
't Is dwang, geen dankbaerheidt.
Mevrouw? gy doetme vreezen,
Zou 't liefde zijn?
Waerom zou 't geene liefde weezen?
Heeft dan het streng gebiedt van uwe fierheidt uit,
En is 'er iets bequaem te buigen uw besluit?
Men moet om fier te zijn niet ongevoelig weezen;
Geen opzet is zo vast, dat door een uitgeleezen
Verdienste niet en wordt ten lesten omgezet.
Weet, dat een fier gemoedt, dat tot de liefde met
Veel moeite wordt gebraght, te heeviger zal minnen.
Alwaer de liefde met geweldt moet overwinnen,
Daer werdt zy sterk, na min of meerder teegenstandt:
En dit 's dat het geluk des Prinsen teegenkant;
Dit is het dat Astrate in keur by my doet voorgaen.
Corisbe, laet het u niet al te wonder voorstaen,
Dat ik u dit geheim niet vroeger heb ontdekt:
Ik heb het voor my zelve een lange wijl bedekt.
Mijn hoogmoedt had zich zelf verraeden, door 't vermeeten,
Dat zich de liefde aen my noit durven zou vergeeten:
Ik vreesde voor geen liefde, en die onachtzaemheidt
Die braght haer, onder schijn van plicht en dankbaerheidt,
Maer allebêi verzelt met ongeruste zinnen,
Eêr ik haer kennen kost, in mijne ziel, hier binnen;
En zelve wist ik niet, hoe ver ik was vergist;
Of drong my zelven op, dat ik het niet en wist.
De liefde midlerwijl, hoewel van klein vermoogen
En zwak in haer begin, groeide onder dit bedroogen
En avrechts oordeel op in groote en kracht, tot dat
Zy 't allergrootste deel van mijne ziel bezat:
En quam, verzeekert van geheel te triomfeeren,
Mijn fiere grootsheit in het openbaer braveeren.
De tijding van die liefde is my wel onverwacht;
Ik dacht de staetzucht hadt alleen u in haer macht.
Twee tochten tot mijn hart gelijk'lik ingelaeten,
Van dat ik kennis kreeg, de staetzucht en Astrate
Beheersten mijne ziel bêi zonder onderscheidt,
Van krachten eeven groot, maer niet van duurzaemheidt.
De staetzucht bleef bepaeldt, de liefde daerenteegen
Wies aen van uur tot uur; zo dat zy my de wegen,
Zelf door de ramp van zo veel Koninklike dôon,
Alleen gebaent heeft voor Astrate, tot de Kroon.
Die Heldt scheen met een Kroon zo wel te zullen paeren,
Dat ik na 's Konings doodt zijn kind'ren niet wou spaeren,
Om tot zijn liefde vast in mijn besluit te gaen;
'k Heb 't alles om Astrate, en niets om my gedaen,
En al het Staetsbelang, dat my hier in geriefde,
Was in der daedt niet, als een misdaedt van de liefde.
'k Weet, dat Astrate u mêe ten uitersten bemint.
Ik weet het ook, hoewel hy noit zo onbezindt
Geweest is, van het my by monde t'openbaeren.
Hy heeft altoos gezocht die achting te bewaeren,
Die hy my schuldig was, en al zijn hoop gevleit
Met eeuwig te vergaen in zijn stilzwijgendheidt.
Maer aen een minnendt hert geen tolken oit ontbreeken,
En schoon de tonge zwijgt, zo konnen d'oogen spreeken.
Een minnaer, die zijn tong tot stom te zijn verkracht,
Zeit meêr, als al te veel, aen iemandt, die wel acht
Op zijn gebaeren slaat: men wil vergeefs bedelven
't Geen openbarst alom, al waar 't door 't zwijgen zelve.
Maer zeg toch, had Astrate u met wat min ontzag
Bejeegent, en zijn min doen komen aen den dag;
Zo hy door min geperst wat minder had gezweegen,
Had hy hier door, Mevrouw, uw bittren haet verkreegen?
Hy had het wel behoort; of groff'lik zich vertast:
Hem komt geen spreeken toe, daer 't eerste woordt my past.
Ik weet, hoe wel het voegt aen 't vrouwelik geslachte,
Dat uit des Minnaers mondt men 't eerste woordt verwachte,
En dat een vrouw, hoe sterk verlieft, en hoe gewis
Van wêermin, noch haer brandt bedek, zo 't mooglik is,
En 't jawoordt niet, als na het uiterst poogen, geeve:
Maar ik ben boven 't lot van ons geslacht verheeven;
Ik heersch, en niet als vrouw, maer wel als Koningin;
'k Heb my een eigen wet gemaekt, waer na ik min.
Geen Koninginnen, die een Rijk gebiên, behooren
Zich aen een ydle vrees van vrouwcschaemt te stooren.
Astrate is mijn Vassaal, en d'opperheerschappy
Verbindt hem aen de wet, maer zy ontschuldigt my.
Wat hertstoght hem beweeg', hy moetze zien te toomen,
My komt het toe, 't past my, hem hier in voor te komen,
En zelve 't groote woordt te geeven in den mondt.
Zijn liefde maek zo lang met zijne plicht verbondt;
Hy minne met ontzag, tot ik dat zelve slaeken,
En zijn geneegenheidt tot spreeken stout zal maeken.
Hy berge zijne vlam zorgvuldig, want om die
In 't licht te brengen, moet hy wachten, tot hy zie,
Dat ik hem minne. 'k Ga dit werk dan zo beleggen.
Heeft dan Agenors min niet meêr by u te zeggen?
Wert hy dus onverwacht bedrayt in 't ongeluk,
En ziet hy uyt de min gereezen al zijn druk?
'k Vergat hem reets, ei breng hem weeder in mijn zinnen;
Hy heeft te veel gedaen voor my, dat ik zijn minne
Niet zou begunstigen, en hem zo licht verliet.
Maer....
Wat houdt u terug!
Ziet gy Astrate niet?
Astrate, Elize, Corisbe.
VRees langer niet, Mevrouw, de heimelijke laegen
Van uwe sluikparty; 'k hoop hem in weinig daegen
Te leev'ren in uw handt: het gunstige geval
Wil, dat u deeze gunst door my geschieden zal.
Twee van mijn Dienaers zijn, hoewel zy 't schelmstuk haeten,
In schijn verleidt, en tot de kennis ingelaeten
Van 't vloekverwantschap: maer die beide hebben my
Dat daedelik bericht, en voorts belooft, dat zy
Tot uwe en mijne dienst zich ontrouw zullen draegen,
Tot dat zy 't godd'loos hooft ontdekken van die laegen.
'k Was beezig om hen raedt, en moedt te geeven, toen
Men my quam zeggen, dat mijn Vader my van doen