floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
Wierd, overwonnen, door de muiters nagesleept;
Terwyl hun overmoed ons krygsvolk juichend hoonde,
Hen Spanjes Admiraal in ketenen vertoonde,
En scheepsvolk en soldaat verdronk in 't zwalpend nat.
De vloot is overheerd; nu dreigen zy de stad.
De Schelde is overdekt met dobberende lyken,
En 't moedloos oorlogsvolk dreigt uit den wal te wyken.
Antwerpen in gevaar! best spoede ik derwaart heen.
Hoe! zou des Konings volk zo snood den roem vertreên
Welëer verworven door heldhaftige oorlogsdaaden?
Dit kan niet zyn. Neen. 't Zal zyn glori niet verraaden.
't Is de eerste schrik. Ik gaa hen sterken. Volg me op 't spoor.
Bewys uw Vorst uw trouw.
En gy, wat hebt gy vóór?
Zo ik de vryheid der gevangnen kan verwerven,
Troost ik me in 's Konings dienst te leeven en te sterven.
Doch zo myn woord van eer hen niet verlossen kan,
Zie ik my-zelven aan als een' gevangen man,
En spoei my naar den Prins.
ô Hemel! welk een smarte!
Zyt gy de krygsman, die zo veel gevaaren tartte,
Die op uw diensten roemde, en voor den Koning streed?
Lafhartige!..
Myn dienst was averechts besteed.
Ik lagch om uwen hoon en zal my zo gedraagen
Dat Nederland eerlang van Mondragon zal waagen.
Tegen de Hoplieden.
Wien zult gy volgen?
Zy schaaren zich allen by Mondragon.
Zie hoe verr' gy 't hebt gebragt.
ô Bovadilla! had myn ziel uw' raad veracht!
Nu houd ge u schandlyk schuil, en laat me in 't onheil steeken.
Ondankbre! ik zal op 't strengst van uw gedrag my wreeken.
Ik heb den grond van uw gedachten niet gepeild.
Nu 't schip van staat zo snood door 't bootsvolk word verzeild,
Verlaat ik 't slingrend roer, en geef het all' verloren.
Een ander moog' voortaan hier 's Konings zetel schooren.
Gy zult van hier niet gaan...
Vermeetle! vangt gy my?
Achtte ik u ooit bekwaam tot dees verradery?
Moet zelfs de Landvoogd van uw' Vorst het offer strekken
Van uw' verwaanden trots?
ô Neen. Gy kunt vertrekken
Zo ras gy op myn' eisch my duidlyk hebt gemeld,
Of gy des Prinsen volk om my in vryheid stelt,
Of dat gy onzen dienst voor eeuwig wilt verliezen.
Ik zal, ik zweer het u, noch 't een noch 't ander kiezen.
Bedaart. Gy beiden voert de hevigheid te hoog;
Verliest uw waar belang door gramschap uit het oog,
En zult niets vordren door dit driftige krakeelen.
Staat aan uw' vyand toe uw vriendschapsbreuk te heelen.
Geef my gehoor. Gy waagt op deezen dag
Door eigenzinnigheid te ligt uw hoog gezag.
Eens anders invloed doet uw ziel tot onrecht neigen.
Toledoos dolle woede is Requesens niet eigen.
'k Heb, in uw' weêrwil-zelv', in uw gedrag bespeurd
Dat gy den rampspoed van een' eerlyk' man betreurt.
Indien de deerenis geen vat had op uw zinnen,
Gy had my nooit gezocht tot 's Konings dienst te winnen.
Geweld brengt wraakzucht voort, maar goedheid wint elks hart.
Waarom dan Mondragon door hevigheid gesart?
Hy is uw achting waard', en was die minder waardig
Zo hy zyne eeden schond. Behandel hem rechtvaardig.
Laat ik het middel zyn waardoor ge u weêr verëend.
Zo 't vyftal dat ik eisch de vryheid word verleend,
Ben ik gereed op nieuw u mynen dienst te bieden.
Gy zoekt langs deezen weg uw ongeval te ontvlieden.
't Vermomde zelfbelang vertoont zich in uw reên.
'k Dacht niet aan myn belang, ik dacht aan 't uwe-alléén.
Of wy gevangen zyn, en of wy wederkeeren,
De schoone vryheid zal onfeilbaar triomfeeren.
Geen Nederlander, welk geloof hy ook belyd',
Die niet aan haar behoud zyn goed en leven wyd.
De Hemel zal den moed der Batavieren sterken,
En 't spooreloos geweld, dat hen verdrukt, beperken.
Ziet gy de wondren niet, die zyn geduchte hand
Verricht tot redding van ons dierbaar Vaderland?
Schoon Nassauws heir bezweek, schoon wy gevangen lagen,
Schoon alles hooploos scheen, nog wierd uw vloot geslagen.
Zo dit geschied terwyl gy voor elkandren stryd,
Hoe zal het gaan als gy niet meer verëenigd zyt?
Geef my geloof en tracht uw' eigen ramp te wenden.
Pers Mondragon niet meer zyn woord van eer te schenden.
Ontboei myn Vrienden, en houd my in hechtenis.
Gy bied dit uur my meer dan u geoorloofd is.
Gy dwaalt. Laat u door my, is 't mooglyk, overreeden.
Myn aanbod weert uw schande, en stuit onbillykheden.
Elk stervling heeft zyn recht; doch 't recht der maatschappy
Vereischt onze eerste zorg, als 't hoogste van waardy.
Myn dierbaar Vaderland ligt niets aan my gelegen
Als 't helden wederziet die verr' my overweegen:
En uw gezag verliest geheel en al zyn kracht
Als ge u beroofd vind van de steunsels uwer magt.
Wat kunt gy winnen door 't verliezen uwer Vrienden?
Moet ik u melden wat uwe Edelen verdienden?
Gy zyt verschuldigd hen te loonen voor hunn' moed.
Wy, door hunn' dwang gehoond, wy dingen naar hun bloed.
Elk onzer volgt zyn' pligt, en heeft byzondre rechten.
Betaamlykheid, geen dwang, moet elks geschil beslechten.
Dus is de Koning-zelf van 't rechte spoor gedwaald,
Als hy den onderdaan, die schot en lot betaalt,
Tot wisling van geloof door wapens tracht te dwingen,
En inbreekt op het recht van vrye stervelingen.
Dan ach! gy hebt zyn hart noch opzet in uw hand.
Dit pleit hangt tusschen hem en 't lieve Vaderland.
Doch schoon gy magtloos zyt ons ongeval te weeren,
Toon echter dat gy weet hoe hy ons moest regeeren.
Wenscht gy naar vreê, bewys die zucht door uw gedrag.
Houd my in hechtenis tot steun van uw gezag.
Laat Hooft, op myn verzoek, zich by den Prins vervoegen,
En smeeken dat zyn gunst om my zich will' vernoegen
Met tweepaar Helden, elk meer waardig dan de Ryk.
Ontslaa Margrete en hem; geef van uw deugd ons blyk.
Neen, ik verlaat u niet, hoe zich uw lot moog' wenden.
Vergun me in kluisters met myn' Gaê myn dagen te enden.
de Ryk embelzende.
Grootmoedige de Ryk! gy zyt een' scepter waard'.
Gelukkig Amsterdam, dat zulke Helden baart!
Hoe redde ik best my-zelv'? ... Zal ik den haat van allen? ..
Neen beter dat ik zwichte, eer zy me aan 't Hof doen vallen.
't Is billyk dat ik door uw loflyk voorbeeld leer'.
Ik deed u ongelyk. Geef my uw vriendschap weêr.
Mondragon kust hem de hand.
En gy, die, midden in de zwaarste tegenspoeden,
Hem, die uw leven dreigt, voor onheil tracht te hoeden,
Grootmoedige!
Hy ontboeit hem, en geeft Mondragon een' wenk om Margareta en Hooft
							te ontboeijen.
Verwerf een billyk loon van my.
Ik geef, om Mondragon, u en uw Vrienden vry.
Keer naar uw Vaderland met hen en met uw magen.
Gy dwingt uw' vyand-zelv' u achting toe te draagen.
Gy toont door deeze daad dat gy in 't hoog bewint
De billykheid erkent en 't heilig recht bemint.
Wy zullen Phlips als u de billykheid doen eeren,
Of tot den laatsten man 's Lands heilig recht verweeren.
Onkreukbre Heldenmoed, op trouw en deugd gevest,
Bescherme, eeuw uit eeuw in, het Nederlandsch gewest!
Audenaerde
Charitate
Figuerlic Toogh
Gheloove
Schriftuerlic Bewijs
Staervende Mensche
Audenaerde.
Prologhe. In dit spel zijn zes personagen: Staervende mensche, Gheloove,
						Hope, Charitate, Schriftuerlic bewijs, Figuerlic troost.
Lof vader, almaghtigh God van hier boven,
Lof zone en heligh gheest daer mede,
Wy en connen u vuldancken noch vul loven,
Dat ghy ons verleent hebt pays en vrede.
Alle gouverneurs van dezer stede,
Edele ende schamele dier ghelijcke,
Wenschen wy en bidden met innygher bede,
Dat zy hier naer bezitten Gods eewigh rijcke.
Stervende mensche.
Heer God, hoe vindic my nu te moede:
Couver van ghelde, planteyt van goede
En magh my by staen in dezen zwaren noot;
Menighte van vrienden, gheluc van spoede,
Grootheyt van maghen noch eleyt van bloede,
Tes al niet, my besluupt de bitter doot.
Niewers en vindic eenen vriendt zo groot,
Die voor my wilt in dit dangier waken;
Dies moet ic alleene de doot onghier smaken.
Ziecte verwint my, daer en es gheen vraghen naer.
Och, wie zal my troosten?
Gheloove.
Wien hooric claghen daer?
Tot zulcker benautheyt zou ic my verneren.
Schriftuerlic bewijs.
Ende wy twee zullen u assisteren,
Om daer te verclaerzene ons beste advijs.
Al vooren ben ic, Schriftuerlic Bewijs,
Die den oprechten mensche noyt en loogh.
Figuerlic toogh.
Ende dan zal volghen Figuerlic Toogh,
Figuere ontdeckende tot zijnder baten
Therte es beroert, mijn dueght heift my ghelaten,
Dlicht mijnder ooghen wilt my ghebreken,
Den ijnghel ter rechter handt hebbic besweken,
Ter slijncker hant duer mijns mesdaets bewinden
Wilt my de briesschende leeu verslinden;
Des doots droufheyt qwelt my, wies gheviele.
Weist ghegroet, zalyghe gheloovyghe ziele,
Gheteeckent metter beilden der dryvuldigheyt,
Verlost met Gods bloet.
Die my zo ghehuldigh greyt,
Wie en van waer zydy om rusten mijn zinnen?
Ic neme oorspronck in den hemel binnen,
Als bode des medecijns die elcx ziecte maerct
‘Tgheloove dat wt charitate waerct’.
Mynen name verstaerct.
Dat hooric ghaerne.
Dijn comste en staet my niet tontbaerne,
Want met consolacyen ghy my helpen mueght.
Ic, Gheloove, en ben niet alleene een dueght,
Maer leedsterygghe der dueghden en fondament
Zonder wien met God niemant werdt bekent;
Ghetroost u in my en vreest gheen teghenspoet.
Den alder meesten troost waer my vercreghen goet
Alst my al af gaet en niemant en blijft by.
In wien wildy u bet troosten dan in my,
Die alleene ghevoele inwendigh zeere
De magnificencye vanden heere?
O staervende bedruct, op my fondeirt u.
Zulcken troost mijn herte conforteirt nu;
De gheest verblijdt dat ict hoore vermonden.
Zydy doot duer de vuul stijnckende zonden,
Duer tgheloove leifdy, naer Ians publyieren.
Leift ghy, tgheloove zal u purgieren
En zuveren, zoo de Acten tughen waerdigh.
Ghezuvert, het zal u maken rechtvaerdigh,
Zoo Genesis van Abraham can bewyzen.
Rechtvaerdigh zijnde, tgheloove zal u spyzen
Met aet en dranck die u de gheest zal gheven,
Zoo in Paulo en Habacuc staet gheschreven:
De rechtvaerdyghe leift zoo in de waerelt.
Als de ziele met dueghden dus es bepaerelt,
Comt Christus, zoo Ozeas tughet over luut,
Ende trautze int gheloove voor zijn bruut;
Lof hem die over al heift zijn ghebod.
Ghetraut zijnde en vereenight met God,
Werdt hy haer duer tgheloove veil versijcx,
Want hy maectze poortersse zijns eeuwighs rijcx,
Zoo Paulus ad Hebraeos leert voor een lesse.
Bruut Christi zijnde en shemels poortesse,
Werdtze Gods dochter op de zelven termijn.
Ian zeyt, dat wy alle Gods kinderen zijn;
Zijn oprechte zonen wilt hy ons verclaren.
Nu hooren wy Iacop openbaren,
Dat Christus gheloove telcker spacye
Rechte hoors maect in Gods habitacye.
Paulus zeght expres: God es dijn vadere
En Christus broeder van ons al gadere,
Volghende der beloften Abraham ghedaen,
Zoo ghy by figueren daer mueght verstaen.
Figuere. Hier tooght men Abraham offerende zijnen zone Isaac
Om dat Abraham duer Gods stranghe beheedt
Isaac tonthoofdene was langhe bereedt,
Gheloofde en swoer hem God te dien tyen
Dat hy hem en zijn zaet zou ghebenedyen
En vermenyghen als sterren an t&filig;rmament.
Ian zeyt: deis ghelofte es Gods rijcke bekent.
O doloreuze, dan en wilt niet trueren:
By gheloften moet u Gods rijcke ghebueren.
Weit nu, dwelc ooc an u zaligh behaud cleift,
Als Christus de ziele voor zijn bruut ghetraut heift
En ghemaect duer charitatyve minne
Zijn dochter ende shemels conijnghinne,
Tgheloove maectse vremde pilgrem en gast,
Zoo datze niet dan op hemels dijngh en past,
Daer zou haren brudegoom bereedt zal vinden.
Ad Hebraeos hooric Paulum ontbinden,
Dat Abraham ende ander zulck menigh dier
Vremde pilgrems waren ter waerelt hier
En zochten ander stede, zo hy claer ghewaeght.
Christus gheloove alle dijngh verdraeght
Ende brijnght den mensche int eeuwigh verblyen.
Tgheloove weder staet alle svyants stryen,
Het verwint de waerelt, naer Ioannes vermaen;
Gheen temtacyen en muegher teghen staen.
Dus en dorst ghy duer niemants benauwen flauwen.
Hier op mueghdy wel u betrauwen hauwen;
Ghelooft met vaster herten gheheel ende al
Dat verzoent es Adams doodelicken val.
Duer dat hem Christus ootmoedigh heift verneirt,
Zijn wy met den vader ghereconcilyeirt,
Zoo ad Ephesios blijct declaracye.
Inden lof der gloryen duer Gods gracye
zijn wy verlost vanden val afgryzelic
Duer tsturten tbloets Christi, boven al pryzelic.
Aldus en laet u geenzins verdwazen,
Hebt goet vast gheloove.
Tzijn schoon solazen
Ende troosten; dies ic wel doe belijdt
Dat ghy de duere van allen dueghden zijt.
Weit, dat tgheloove vol goddelicker nopen
Een substancye es, daer wy by hopen
Toecommende zaken ende een argument
Van dijnghen die ons niet en zijn ontrent;
En dats Gods rijcke, hoe wel dwoort luut stranghe,
Zoo Paulus ad Hebraeos narreirt int langhe.
Daer ben ic eens deels af gheperturbeirt,
Want een ander wet mijn wet contraryeirt
Ende leedt my ghevaen inder zonden wet.
Weist goets moedts, u werdes zeer cort te bet.
Hier comt mijn ghespeilnede, vul van virtute.
Ghegroet weist, schoon edel kersten sprute,
Ledt Christi, woonste vanden helyghen gheest.
Wie zydy, ioncvrauwe?
Zou die zouct alder meest
U welvaert, ghezonde, zaligheyt en vrame.
‘Hope’ es voor God almaghtigh mynen name.
Dochter shemelsch vaders ben ic ghezeyt,
U int doopzel gheassigneirt en toe gheleyt,
Die u conforteren comme en ghenezen
Van uwer droufheyt.
Wilcomme moetty wezen.
Terdt neder, ghelievet uwer gracye,
Dat ic virtuut cryghe en efficacye
Van dijn zoete nacye.
Ghy moet wel weten,
Dat ic onderzoucke alle Gods secreten.
Zo biddic u dat ghy wilt verstaercken
Mijn leden, die my doodelic snaercken.
Mynen tijt wert cort, lettel yemant acht my,
Ic moet zaen staerven.
Een beter verwacht ghy.
Paulus zeght als troost van onzen mesvalle:
Duer de hope zijn wy ghezalight alle.
Dies verblijdt zou zeere elcx drouve ghelaet,
Zoo ad Romanos in twalefste staet.
Ad Hebraeos tuughtmen ons menigh vaut,
Dat Abraham, Isaac en de vaders audt
Blyde ghestorven zijn, hoe wel haer verlanghen
Deffect der beloften niet en ha ontfanghen;
Maer zaghenze van verren, wijs van te vueren
Der beloften ende dat zou zo ghebueren.
Laet u niet betrueren; naer Paulus bescheedt
God heift hemlieden een stede bereedt
Ende dats den hemel zonder eenigh dwalen.
Gheloove. (l. Hope)
Hier af en muegher ooc niet ghefalen.
Gods heligh gheest zendt ons hier ter tijt van nu
Ende ad Romanos staet: es dien gheest in u,
Zo es u God zijn rijcke toeschryvende.
Figuerlic troost.
Weist pacyent in dezen staet blyvende,
God es heere van al, zo ic claer verluwe.
David zeght: hemel en aerde zijn bee uwe
En al datter in es, van vooren tot bachten.
Gheloove. (l. Schriftuerlic bewijs)
Van wiene mueghdy bet troost verwachten
Dan van hem die anhoort elcx caremen,
Wiens propryeteyt es altoos ontfaremen?
Hy es, alzoo Deuteronomij blijct,
God, ghetrauwe en rechtvaerdigh, diet al berijct.
Niemant en heift zijn hope op hem gheuzeirt
Die van hem eenighsins schiet gheconfondeirt,
Dwelc Ecclesiasticus betuught al bloot.
Hier omme hoopt de rechtvaerdyghe in zijn doot
Ende zulcke hope al zijn grief gheneist.
Gheloove. (l. Figuerlic toogh)
Alzulcke hope heift in Manasses gheweist,
Zoo wy inden bible tclaer ghewaghen zaghen.
Magh ic een woordt om mijn behaghen vraghen,
Zo zeght wat hope es, hier in prezencyen.
Hope, naer den meester der sentencyen,
Es een zeker bede duer Gods realigheyt
Van onslieder toecommende zaligheyt,
Wt gracyen ende verdiensten ryzende.
Die verdienste maect my therte afgryzende
Boven my ghelijck eender vloedt swellende;
Onverzekert, ontzie ic dwoordt my qwellende;
Gods vreeze doet my den zin verzeeren.
Dbeghin der wijsheyt es de vreeze des heeren;
Tes al goet datmen ten goeden fyne doet.
Ic bedancke u van uwer doctryne vroedt
Die verlicht heift my, die zeere ben ghegrieft;
En naer dat ic vinde troost die my ghelieft,
Zo dat my ‘sghelooven licht’ wilt beschauwen
Ende ‘den stoc van hopen’ onderhauwen,
Reyzic te ghemoete, verlanghende zeere,
Mynen verlosser, mynen schepper en heere.
De derde veynstere verlichtet al;
Dat es zou die in derder handt commen zal
En by u blyven als wy u ontsprijnghen.
Staervende mensche. (l.ws. Schriftuerlic bewijs)
Niemant en betrauwe te zeere op dijnghen
Die verganghelic zijn teenyghen stonden;
Charitate dect de menighte van zonden,
Naer Petrus vermonden.
Charitate.
O schoon creatuere,
Gheschepen naer Christus edel figuere,
By my wert al uwen grooten druc ghespaent.
Wie zydy, die my dus heeschelic maent?
Of ic van u wachte eenyghe bate?
O kindt en hoyr Gods, ic ben Charitate,
Ghezonden van Gods gheest, die by u blyven moet.
Alleene charitate dueght beclyven doet.
Maer wat es charitate, die veil drucx verdrijft?
By dat de meester der sentencyen schrijft,
Charitate es liefde, alsment wel verzindt,
Daer God hem zelven met werdt ghemindt,
En onzen naesten om God oft om Gods wille.
De woorden paeyen my bee lude en stille,
Want zy den zin zuver hauwen onghenoost.
Peynst dat ghy vercreghen hebt grooten troost
Midts tgheloove, dwelc hem wel es qwytelic.
Nochtans en werdt u dit niet profytelic,
Want dezen troost es onzeker en niet volmaect.
Dat weet ic wel; dies mijn herte altoos haect
Ende es ontrust om te wetenen expres,
Waer omme dezen troost niet volmaect en es.
Ic zalt u zegghen, want daer an belaen leyt.
Eerst om dignorancye, der menschen crancheyt.
Al waerdy van zonden zuver boven sommen,
Wat troost magh u daer af ghecommen
Als ghyt niet en weit? Iob schrijft met allen straf:
Ben ic simpel, mijn ziele en weeter niet af
En my zal verdrieten mijn aerm leven.
Ten tweesten, men vindt naectelic gheschreven:
Al maect u tgheloove ghesticht, ghevromdt
Duer al haer affeccyen vueren ghenomt,
Nochtans by Lucas notabel calculeren
En mueghdy dit gheensins presumeren.
Zoo hy zeyt: wy blyven onvruchtbaer knechten.
Het derde zalmen u ooc berechten.
Ecclesiastes schrijft ons by advyze
Datter rechtvaerdyghe zijn en wyze
Ende in Gods handen zijn haerlieder waercken;
Nochtans en connenze weten noch ghemaercken
Weder hem haet of minne werdt ghecompozeirt.
Daer es eenen troost diet al excelleirt,
Waer by, al twyfeltmen teenygher huere
Inder warachtigheyt vander schriftuere,
Dezen troost waerdt zulcken schrupel presentelic
Ende ghebuert, om verstaen diligentelic,
Als den gheloove metter waercken tempeest
Toevloeyt tughenesse vanden helyghen gheest,
En ons waerck en dat hy in ons waerct telcx vrame
Den oppersten God tooght zijnde beqwame.
Tgheloove metten waercken vertroost die staerven,
Maer hier wt maghmen veil meer troost verwaerven,
Zo hier van onslieden werdt ontbonden ras.
Maer ziet eerst hoe dezen gheest ghezonden was.
Twerdt uwen verstande figuerlic verclaert
Figuere. Hier tooght men tneder zenden vanden helyghen gheest op
						dappostolen Christi.
Daer alle Gods apostels waren vergaert,
Cammer wten hemel eenen soon ontrent
Ghelijcker wijs van eenen gheest vehement
En vervulde tgheheel huus op tzelve sayzoen,
Alzoo de Acten maken claer mencyoen.
Daer deis gheest toeslaet, zonder eenyghe wijcke
Hy verzekert ons vanden eeuwyghen rijcke
En betuught ons ende ons waerck metter spoet,
Ia zelve het waerck dat hy duer ons doet,
Dueghdelic es goet.
Paulus gheschreven gheift,
Dat dezen gheest tughenesse ghegheven heift
Onzer lieder gheest om tsvyants verminderen,
Zegghende dat wy zijn Gods kinderen.
Waer moghtmen hooren proffytygher leere?
Naer dezen gheest dorste David zeere,
Schryvende den psallem in zynen tijt:
Zeght mijnder zielen dat ghy mijn zaligheyt zijt.
En elders altoos volghende Gods ghebod:
Ic zal hooren wat in my spreict mijn God,
Van hem zal zynen volcke pays commen voort.
Dats, tgheests tughenesse es al meerder confoort
Dan tgheloove, hope, charitate tzamen,
Of ooc ons waercken, hoe vul van vramen.
Het blijct drye vaudt by goe redenen claer.
Eerstwarf deis ghetughenesse bevanghet in haer,
Als die alle dueghden can en wilt verstaercken,
Tgheloove, hope ende my metten waercken;
Wilt dit anmaercken om waeren tbecueren dijn:
In alle zaligheyt moet de dueght vueren zijn.
Onmoghelic waert teenyghen termyne
Zonder tvoornomde Gods kinderen te zyne,
Dwelc nochtans de gheest tuught, om blusschen elcx zwaerheyt,
Zonder lieghen, want Ian heetten de waerheyt.
Ad Hebraeos staet niet voor de doove:
Niemant magh God behaghen zonder gheloove.
Ecclesiasticus in zijn advijs zeyt,
Dat den hopenden verlichten zal Gods wijsheyt.
Vander charitate Proverbiorum staet:
Ic bemint al dat my met minnen bevaet.
Vanden waercken schrijft Matthaeus breere:
Niet alle die roupen ‘heere, heere’
En zal mijn rijcke lude noch stille voen,
Maer de ghene die mijns vaders wille doen.
Van liefden en waerck moet wy Ians bevroen schauwen.
Die my bemint, zeyt hy, zal mijn sermoen hauwen.
Mijn vader zal hem minnen voor alle zaken
Ende zullen ons woonste by hem maken.
Hier blijcket al claer, zoo Iacop tuught bloot:
Zonder goede waercken tgheloove es doot.
Tweest waerf sgheest tughen, duer rypelic op boert,
Waert al tghene dat voren es gheroert,
Waer omme dat tgheloove met datter ancleift
Den stervende gheenen volmaecten troost en gheift.
Zulc schrupel en can u niet molesteren.
Ignorancye mueghen niet pretenderen.
De helyghe gheest in al zijn bediet
En zeyt al heel wt ignorancyen niet,
Zoo ad Hebreos den text can tooghen:
Alle dijngh es naect en ontdect zynen ooghen.
Tweeste poynt moeten wy ooc onderscheeden:
Presumpcye en magh u niet verleeden.
God last, dat wy by gheenen vermane
Ons eenyghe heligheyt doen te verstane,
Ghelijc dapocalips doet schoon vertreck
Van eenen die niet en kende zijn ghebreck.
Tderde moeten wy ooc over luudt sommen,
Dats vreeze van een onzeker wt commen.
Nu moet elc wel weten ongheloghen,
Dat den helyghen gheest niet en werdt bedroghen.
Hy doet dat hy wilt, tes al in zijn maght
Ende zijn woorden zijn vol alder cracht.
Hy eyst die in ons allen waerct byblyvelic,
Dwaerck beghint ende hendt charitatyvelick;
Paulus eyst schryvelick.
Dapostel zeyt expaert:
Hy eyst duer wiene wy werden beghaert
In Gods kinderen alle te gadere
Ende duer wien wy roupen ‘Abba, vadere’.
Hy eyst die ons ghebedt voedt, bewaerende ducht,
Die om ons allen zucht zo menyghen zucht,
Zoo ad Romanos blijct met diligencyen.
Hy sturt in ons verstant met scyencyen,
Vol goedertierenheyt, zoo Esayas ontbindt.
Zijn vruchten zijn alle dueghden diemen vindt,
Zoo totten Galathen Paulus gheift verstant.
En by zulcken eedt hy met goeder causen pant
Van hooryen en van glorye schoone,
Die ons bedijnghe vanden eewyghen throone
Niet en zal frustreren noch weder legghen,
Alzoo wy ad Ephesios hooren zegghen.
Niemant en hebbe vaer, naer Ians beschryven.
Dezen gheest zal eeuwelic by ons blyven
En zo wiene heift om zijns lichaems vereenen
Ende daer toe zijn andwoordt met eenen
Dat hy als Gods kindt den hemel zal verwaerven,
Magh wel ghetroost ende hopelic staerven.
Derde warf want het tughen des gheests verheven
Onzer lieder gheest over ghegheven
Tgheloove en waerck duer charitaten nope.
Dats tzegghen: gheloove, charitate, hope
Metten waercken, alle tzamen gheaccordeirt,
Gheift hemlien ghedaente volmaect en absolveirt.
Naer dat ons gheloove een argument es,
Zoo Paulus tuught, van dat ons onbekent es,
Obschuer en doncker, daer wy in faelgieren,
Zo en maght niet bet verlichten noch verchieren
Dan dooghste claerheyt, zo Sapientia spreict,
Die gheheel tsecreit shelighs gheests duerbreict
En werdt gheschutt in der menschen ghestichte.
Hy es dblijncsel vanden eewyghen lichte,
Spieghel zonder smette, vlammigh gloeyende.
In den bybel staet: hy es tvier verbroeyende
Waer by hy elcken zijn liefde wilt vaerghen.
Hy verlichtet al wten eeuwyghen baerghen,
Alzoo de Psalmiste langhs zo cloucker zeyt.
Hy es dlicht in wien es gheen donckerheyt,
Zoo Ian tuught, lichtende boven sommen fijn
Allen menschen die ter waerelt commen zijn.
Wanneer dit eeuwigh licht valt tot slevens wensche
Inde ziele vanden godvruchtyghen mensche
En tlicht der ziele toe spreict en schoon wilt toghen,
Zo heift zou oprechte gheestelicke oghen
En alle Gods diepten en tsecreit useren
Cauze weten, zien ende contempleren;
Want duer dit licht werdt al gheopenbaert,
Zoo ad Ephesios quinto werdt verclaert.
Dat ooc sgheests tughenesse, dicwil ghemyneirt,
Tgheloove vulmaect ende consummeirt,
Es voren ghenarreirt en ontdect al naect.
Sgheests tughen der charitate volmaect,
Want den helyghen gheest, zo voren es verhaelt,
Es op ons als Gods pennijngh en pand ghedaelt.
Hy woont in ons, alzo tuught tonzer eeren Ian.
Hy spreict met ons, zo ic wt David leeren can.
Hy eitt met ons, naer dapocalips bedien.
Ende wt dien moeter by fortsen gheschien
Tusschen God en ons familiariteyt;
Wter familiariteyt, die elcken greyt,
Spruut kennesse en wt kennessen vulvaerdigh
Rijst exces van wtnemender liefden waerdigh,
Die ons allen houdt onder Gods proteccye.
Als wy ghevoelen des vaders affeccye,
Werden wy ghetrocken tot der liefden terstont.
Dit tuught hy zelve duer Hieremyas mont,
Zegghende met zoete woorden, zoo ic besief:
In eeuwygher charitaten haddic u lief;
Daer omme hebbic u ghetrocken tot my.