floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
Daar stond zy toen! en voor Schynheiligheid klaar kenbaar!
Waar na het muitend’ Volk, zo woedende als wel schenbaar,
Haar lichchaam gruuwelyk mishandelde, de tong
Ten keele uittrok, dat hen het bloed in ’t aanzigt sprong.
’k Sprak ’t was genoeg, en tyd, dat zy hun gramschap stilde;
Maar wierd gedwongen om te willen ’t geen zy wilde:
’t Welk was met Edelhart te hand’len van verdrag.
’k Moest met myn eigen hand, o hoon! dien zelven dag,
Noch ’t wit verdragvaân van de hooge muur afsteeken.
En kon niets meerder voor des Konings nut bespreeken,
Als, om met duizend man, noch trouw zynde aan hun Heer,
Voort uit te trekken naar de Vesting Zuidermeer.
Drie duizend man wierd ons tot leidsliên meê gegeeven.
Hoe komt het dat gy dan daar niet zyt ingebleeven?
Wy kreegen tyding, dat die sterkte, zo vermaard,
Zich daags te vooren, voor den Vyand had verklaard.
In ’t kort, men kon geen stad als deze stad bekomen,
Die door des Vyands volk niet reeds was ingenomen,
’k Ben van hen herwaarts tot aan’t naaste vlek gebragt.
Zy zeggen, dat in ’t kort haar gantsche legermagt
Te volgen staat, om ook voor deze stad te rukken.
,, Ach! ’k word van alle kant bestormt van ongelukken!
Ga, Kwaadaard, eer we ons hier geheel belegert zien,
Neem al myn Volk, dat gy, als Veldheer, zult gebiên,
Steltze in slagorder voor de muur, ’k zal u doen styven
Met geld en oorlogstuig: gy zult daar leggen blyven,
Tot dat gy nader last ontfangen hebt van my.
Zeg aan myn Krygsvolk, dat ik hun verdient soldy,
Ja noch veel meêr, hen zal van dezen dag betaalen.
’k Zie Ondeugd komen; ga, en spoed u, zonder draalen.
ONDEUGD, onder de naam van Gensteling, EIGENBAAT, BEDROG,
						ARGLISTIGHEID.
HEer Gunsteling, is myn bevel volvoert? hoe kweet
Zich Misvertrouwen?
Braaf, Heer Koning; zich aan ’t leed
Der Vrouwen, haar misbaar, of de allerdroefste klagten,
Niet kreunende, kwam hy uw last, naar eisch, betrachten.
Vrouw Zuiv’retrouw, die hem wou tasten in ’t gemoed,
Dat wy niet kennen, sprak: is dit ’t beloofde goed,
Dat ge ons zoud beter, als Gemeenebest, bezorgen?
Die, gantsch meêwaarig, en zo minzaam, dezen morgen,
Ons tot vertrekken gaf, uit ’s Konings naam, verlof,
Gy, Rykspest noemen durfde, en Vleijer van het Hof;
Oorblaazer van den Vorst, toeschroeijer van ’t geweeten;
Verfoeilyk Raadsheer. Gy, oprechter, zult ge ons heeten
In hechtenis te gaan? geveinsde huichgelaar,
Die and’ren scheld, voor ’t geen gy zelve zyt, verraâr:
Wat hebben wy misdaan? toen sprak Heer Misvertrouwen:
Men heeft bericht dat gy verborgen hebt gehouwen
Veel goud en zilver, daar gy ’t muitend’ leger meê
Zoud gaan versterken, en deez’ stad, die nu alreê
Berent is, zo men zegt, verraân, door booze stukken.
Kom, Hofwacht, wiltze al t’zaam fluks van de waagens rukken;
Zie staat noch jaaren aan; verschoont de kind’ren niet,
Maar bindze rug aan rug, eer ons ’t verraad geschied,
Dat zy, door haar vertrek, snood uit te voeren poogen;
Haar valsch geschrei heeft my alleenig niet bedroogen,
Maar u, en zelfs den Vorst: dat blykt aan zo veel schat,
Die gy niet vinden kost, toen gy daar last toe had.
Uw krygsvolk ruktenze op dat woord van boven neder,
Waar door twee vrouwen, en drie kind’ren jong en teder,
Omhalsch geraakten, in ’t gezigt der burgery,
Die ’t morrende aanzag, maar hem, noch de wacht, noch my,
Iets zeggen durfde, of ons in ’t minste tegenstreeven.
De waagens zyn ontlaân, de vrouwen, voortgedreeven,
In hechtenis gebragt, en ’t geld in ’s Konings kist.
Doch na het woeden wierd Vrouw Zuiv’retrouw vermist.
Ik laat haar zoeken, en heb streng’lyk doen beveelen,
Dat niemant zich verstout haar van den Vorst te ontsteelen.
Haar zoontje Onnoozelheid is echter in uw magt.
Op deze wys, myn Heer, is uw bevel volbragt.
’t Behaagd my. ’kZal met gunst uw aller dienst beloonen;
Myn krygsvolk uit dien buit myn mildigheid betoonen.
Maar eer des Vyands magt volkomen is by een,
Vind ik geraân, Bedrog, dat gy zult tot hen treên;
Hun hoofden spreeken, en geveinst de Vreê verzoeken;
’k Wil, onder zulk een schyn, behendig hen verkloeken.
Sta hen vry alles toe. Vertrek te post. Wy gaan
By Kwaadaard, die hen, met myn volk, moet zien te slaan.
Einde van het Derde Bedryf.
EDELHART, BURGERHART, KRYGSWACHT.
EDELHART.
GEtrouwe Burgerhart, een van myn lotgenooten,
Die met Vermoogen, en meêr and’ren, zyt gestooten
Uit al uw erfgoed, en uit Vrijekeur verjaagd,
Om dat gy nevens my rechtmaatig hebt geklaagt
By Koning Eigenbaat, van ’t kreuken van ’s Ryks wetten;
Ondraagb’re knev’lary; en ’t streng gevangen zetten
Der Ryksprinses, Vrouw Wil, wel eer van hem bemind:
’k Zwyg van ’t onteeren en vermoorden van myn kind;
Myn dochter Eerbaarheid, pas uit haar kindsche jaaren.
Een daad, by onbeschaafde en woedende Barbaaren,
Wel meêr als eens verfoeid; de aanklaagers, recht verschaft;
De gruuweldaaders op ’t verschrikkelykst’ gestraft.
Maar ’t gaat hier averechts, sints Eigenbaat, der vroomen
Verdrukker, na Verstand, tot Vorst wierd aangenomen.
BURGERHART.
Doorluchtige Edelhart, die niet uit eigen wraak,
Maar, nevens ons, tot heil van de algemeene zaak
Des lieven Vaderlands, dat schier verdronk in traanen,
En ’t wreed geplengde bloed van deftige onderdaanen,
Door nood gedreeven wierd te zoeken onderstant
In ’t Ryk van Eendragt, ’t geen ons rustig bood de hand;
Daar Rykdom was gevlugt, met onzen vriend Vermoogen,
Die geld verschaften, en met ons ten stryd uit toogen
De Hemel, eind’lyk moê de groote tieranny
Van Eigenbaat, verleent de winst aan onze zy.
’t Verweldigt Vrijekeur, dat zich niet konde reppen
Door overheersing, zal haast weder adem scheppen,
Zo dra als Hofstad, daar wy nu zyn voor gerukt,
Het jok is afgelicht, dat haare schouders drukt.
Deze eene Stad alleen, moet noch maar zyn gewonnen.
Dan zal Rechtvaardigheid haar ampt weêr oeff’nen konnen.
Men zal haast zien hoe dat zy Gunsteling, en al
De pesten van het Ryk, hun straf verschaffen zal;
En hoe Oprechtheid, weêr in de oude staat verheven,
Zal yder onbeschroomd haar zedelessen geeven;
Vrouw Wil, ontkluistert, als voorheen, dit Ryk gebiên.
De Dwingeland begint zulks zonneklaar te zien,
En bied de Vrede ons aan.
De Vrede! en hoe? laat hooren.
Hy heeft Gemeenebest tot Afgezand verkooren,
Die vrygelei verzocht, en kwam in myne tent.
Maar ’k wilde, voor dat zulks den krygsraad was bekent,
Niet met hem spreeken, noch in onderhand’ling treeden.
’k Heb aan Oprechtheid, en Rechtvaardigheid, als leeden
Van onzen Raad, zyn komst en aanzoek doen verstaan.
’k Verwacht haar aanstonds hier.
Gy hebt heel wel gedaan.
Het is niet raadzaam door Geweld de Stad te winnen:
Want onze Kind’ren en onze Egaas zyn daar binnen,
Ja zelfs de Ryksprinses: ’t is beter haar verlost,
Door goed verdrag, als dat zulks bloed en traanen kost.
Maar ’k zie Oprechtheid en Rechtvaardigheid genaaken.
’t Zal u best voegen haar de zaak bekent te maaken.
RECHTVAARDIGHEID, OPRECHTHEID, EDELHART, BURGERHART, KRYGSWACHT.
RECHTVAARDIGHEID.
HEer Edelhart, zy, met Heer Burgerhart, gegroet.
’k Hoor dat den Dwingeland verzoek van Vrede doet,
En reeds Gemeenebest daar toe is hier gekomen.
’k Heb zulks zo even ook van Burgerhart vernomen.
OPRECHTHEID.
Nu Koning Eigenbaat, om al zyn euveldaân,
’t Gantsche Eiland tegens hem ziet in de wapens staan,
En, op één stad na, zich van zynen troon versteeken,
Wil hy, door nood geparst, met ons van Vrede spreeken.
Hy vreest, indien dat wy vermeest’ren dezen wal,
Dat hem Rechtvaardigheid ter dood verwyzen zal.
’t Is zeker: hy begrypt hoe na hy is verlooren.
Maar zal ’t niet billyk zyn Gemeenebest te hooren,
Op welk een wys dat hy de Vrede aanbieden laat?
Indien men vast mogt gaan op ’t woord van Eigenbaat,
En in Gemeenebest de aloude trouw weêrkeerde,
Die hy, voor heen bezat, toen Vorst Verstand regeerde,
Maar die hy kort daar na verzaakte, als, tegens recht,
My wierd, door zynen raad, de Stad en ’t Hof ontzegt,
Om dat ik Vleijery, wiens zang Verstand bekoorde,
Door haar loftuitery, toen haar Vrouw Deugd verstoorde,
Had, volgens mynen last, en ’t ampt by my bekleed,
Berispt, naar mynen pligt.
My, trof ook ’t zelfde leed,
Om dat ik Ondeugd, die zich Hoofsche zwier liet noemen,
Ontdekte, kende, en wou dien boef ter straffe doemen.
’t Is waar: Gemeenebest was na dien tyd niet meêr
Die hy te vooren was, en alles nam een keer:
Want Eigenbaat, in schyn van Reênvanstaat, had de oogen
Des Konings niet alleen, maar onze, en elks, bedrogen.
Men leerd met schaade of schande: en Vrijekeur verstaat,
En weet, hoe Reênvanstaat is Koning Eigenbaat;
En, na ’t doorbreeken haar ’s verduisterde oogenvliezen,
Grypt moed; hersteld zich weêr van ’t al te dwaas verkiezen:
Doch schoon den Dwingeland, door de algemeene magt
Des lands, en ’s Nabuurs hulp, reeds zo ver is gebragt,
Dat Hofstad maar alleen noch ’t slaafsche juk moet draagen,
Daar onze Vrouwen zyn, en Kinderen, en Maagen,
Men stoot de aanbieding van de Vreê niet met de voet,
Maar hoor Gemeenebest.
Wel aan: wy vinden ’t goed.
Ga, Krygswacht, doet terstond Gemeenebest hier komen.
Hy is in myne tent.
EERSTE KRYGSWACHT.
Uw last werd waargenomen.
RECHTVAARDIGHEID, OPRECHTHEID, EDELHART, BURGERHART.
MEn moet voorzichtig zyn, en teek’nen geen verdrag,
Als met beding, dat elk weêr werde in zyn gezag
En oude staat hersteld, en Gunsteling gegeeven
In myne handen, om voor ’t kwaad, door hem bedreeven,
Zyn straf te ontfangen.
Zulks is billyk.
Ja: noch meêr.
Men zorg ook dat Vrouw Wil weêr ’t Koningryk regeer;
Of, zo zy ’t goed keurt met den Vorst haar Echt te vieren,
Dat zy moet nevens hem het Ryksgebied bestieren:
Zo niet, daar zy voor ’t minst een derdendeel aan geld,
Van ’s Ryks inkomsten, tot haar onderhoud gesteld,
Met goede vastigheên, die haar tot borg verstrekken.
De Koning doe ook uit zyn Hof, en ’t Eiland trekken,
Zyn Kwaadaard, Dartelheid, Geweld, en Roof, en Moord.
Op dat weêr alles ga in ’t Ryk, gelyk ’t behoord.
Gewis: men moet geen Vrede, als op dien voet, gehengen.
Of Eigenbaat, door ’t zwaard, tot pligt en reden brengen.
Heer Edelhart, zo gy de moeite op u wout laân,
Van hier Gemeenebest alleen te woord te staan,
Ik twyfel niet, of ’t geen gy met hem vast zult binden,*
Dat zal den Krygsraad ook gantsch nut en goed bevinden.
Alwaar ik dienst kan doen aan de algemeene zaak,
’k Zal die bevorderen met yver, en vermaak.
Wy gaan naar ’t leger, ’t geen elk uur zich komt vergrooten,
Om daar te melden wat wy hier te zaam beslooten.
’k Zal u voort volgen.
EDELHART, BURGERHART.
ACh, Heer Edelhart, indien
De Vrede, die ons nu den Koning aan laat biên,
Niet slechts een konststreek is om zich in staat te stellen,
En namaals met een slag ons allen neêr te vellen.
Hy zoekt de Vrede uit nood, niet dat hy die bemind:
Want Eigenbaat was nooit vreêlievende gezint.
Als Gunsteling, en wie hem meêr tot gruuw’len porden,
Mag aan Rechtvaardigheid ter straf geleevert worden;
De kwaade Raadsliên uit het Koning’lyk gebied...
ZUIVERETROUW, EDELHART, BURGERHART.
TReê niet te rug, myn Edelhart, gy ziet
Uw Ega Zuiv’retrouw. Herstel u, wil niet schroomen.
EDELHART haar omhelzende.
Myn lief, myn waarde schat! hoe zyt gy hier gekomen?
Uw onverwachte komst, uw nat beschreit gelaat,
Voorspeld my weinig goeds.
’t Kon zyn dat Eigenbaat,
Tot vord’ring van de Vreê, haar herwaarts heeft gezonden.
Geensins: hy heeft zyn woord,’t geen hy ons gaf geschonden.
Wy zyn verraân! ik ben, na ’t aanzien van vyf doôn,
In ’t midden van het woên, zyn wreede beuls ontvloôn.
Gaat, helden, wreekt de moord van Kinderen en Vrouwen,
Straft ’s Dwing’lands Lyfwacht, straft dien bloedhond Misvertrouwen.
Bedaar, Mevrouw, en geef ons duidelyk bescheid
Van ’t geen ’er is geschied.*
Na dat Gedienstigheid,
Uw spie, gelukkig my de brieven had gegeeven,
Die elk van u had aan zyn Bedgenoot geschreeven,
Heb ik ’t verzoek van ons vertrek, daar in vermeld,
Eerst aan Gemeenebest eerbiedig voor gesteld,
Die zulks beloofde by den Koning uit te werken,
En ook naar wensch volbragt; maar na ik nu kan merken,
Heeft Misvertrouwen, hem wangunstig, ons verraân,
Schoon hy ons desgelyks beloften had gedaan:
Want naauw’lyks waaren wy de waagens opgesteegen,
Om voort te ryden, op ’t verlof, in ’t eind verkreegen,
Of Misvertrouwen, van den schender Gunsteling,
En ’s Konings wacht verzelt, besloot ons in een kring;
Gebood de voerliên fluks de waagens stil te houden,
Of dat zy’t met de dood al t’zaam bekoopen zouden;
En riep heel bits tot ons: klimt van de waagens weêr,
Verraaderessen van uw Stad, en wettig Heer,
Gy trachte uwe Egemaals, die met hun muitelingen
Hun Vorst bestryden, en reeds deze stad omringen,
Te styven met uw schat, voorheen verbeurt verklaart,
Tot nu toe heimelyk verborgen onder de aard’:
Doch dat zal mis zyn. En hoe wy ook mogen kermen,
En ons ontschuldigen, wy vonden geen erbermen,
Maar wierden in ’t gezigt der burgery verdrukt,
En onmeêdoogeloos van boven neêr gerukt.
Ik zag drie Zoontjes, uit Vrouw Huiszorgs echt gebooren,
Door ’t vallen, jammerlyk in eigen bloed versmooren!
’t Zyn myn Neefjes! weê de Moorders! want ik zal...
Hun Moei, en Moeder, zyn ook door dien zelven val
Verplettert.
Hoe? myn Vrouw, haar Zuster, en haar Zoonen,
Zo wreed om hals gebragt? op wraak! wil my betoonen
Uw hulp te zyner tyd.
Ik beef van uw verhaal.
Maar waar ’s Onnoozelheid, ons zoontje?
Ach! Egemaal!
In ’t midden van dit woên is hy myn oog ontkomen:
En door ontsteltenis heb ik de vlugt genoomen
Tot aan de naaste Poort, daar, tot myn groot geluk,
De Wacht my kennende, bewoogen met myn druk,
My heim’lyk buiten liet: en dwaalende op de wegen,
Heb ik in ’t eind bericht, waar dat gy waard, gekreegen.
Maar ’k voel nu hoe dat deze ontsteltenis my smart,
Waar door ik de eigenschap van ’t moederlyke hart,
Te schandig heb verzaakt. Dies bid ik, wilt gedoogen,
Dat ik my van die smet moog zuiv’ren voor zyn oogen,
En weder tot hem keer, en geef in ’s Dwinglands hand.
Vaar wel: ik sterf met hem, tot beet’ring van myn schand.
Hou stant, myn Lief, laat af my meêr door ’t hart te booren.
Tegens Burgerhart.
’t Zal nu onnoodig zyn Gemeenebest te hooren
Van Vrede spreeken. Dat hy weêr te rugge keer.
Nu moet het zwaard...
Wel hoe! is hy dan hier, myn Heer?
O ja, Mevrouw, hy komt, om, na hy zegt, van vrede
Met ons te hand’len...
Ach! hoor hem dan, op myn bede,
Indien één man, waar in de deugd noch staat gevest,
Aan ’t Hof zich ophoud, ’t is alleen Gemeenebest;
Zyn mededoogenheid, zyn troost, zyn vriend’lyk spreeken,
En yver te onzer dienst, is middagklaar gebleeken,
Hy bragt ons zelfs ’t bericht, dat wy slechts niet alleen
Vertrekken mogten, maar ons kroost en goed, met een
Meê voeren: doch ik acht van ’t schelmstuk ons gebrouwen,
Is niemant de oorzaak, als den huich’laar Misvertrouwen,
Ik hield hem nimmer voor een man recht voor de vuist,
Maar voor een, in wiens hart verraad en schyndeugd huist.
Hoewel Gemeenebest... Maar ’k zie hem, laat ons scheiden.
Heer Burgerhart, gelieft myn Echtgenoot te leiden
Naar ’t Leger, ’k zal u daar bericht doen, van al ’t geen
Verhandelt is.
BEDROG in ’t kleed van Gemeenebest, ZUIVERETROUW, EDELHART, BURGERHART,
						KRYGSWACHT.
VAar wel, myn lief.
,, Dit is Vrouw Zuiv’retrouw! hoe is zy hier gekomen?
BEDROG in ’t kleed van Gemeenebest, EDELHART.
HEer Edelhart, de Vorst op ’t krachtigste ingenomen
Met mededoogen, om den opstant van zyn volk,
Tracht door weldaadigheid, en niet door spiets en dolk,
Hun harten weder tot gehoorzaamheid te brengen:
Op dat de rust herleef; het burgerbloed verplengen,
Eens op moog houden, al te deerelyk verstort.
Dit zyn de reden die hem hebben aangeport,
Om, tot verkryging van dat noodig nut, my heden
Tot u te zenden, en in mondgesprek te treeden.
Al wat zyn Onderdaans, in alle reed’lykheid,
Van hem begeeren, is hy vaardig en bereid
Hen toe te staan, en wil, al ’t geen ’er is bedreeven,
Uit liefde, vaderlyk vergeeten en vergeeven.
Hy ’t ons vergeeven, die zelfs eerst ons heeft misdaan?
Zyn onverdraag’lyk woên deed ons uit nood bestaan,
Geweld en Tieranny, door wapens af te wenden.
Doch ’t is ons lief, dat hy tot ons komt af te zenden,
Gemeenebest, een Heer, die ’t volk ontschuldig acht,
In raad, en daad, aan ’t kwaad dat hen is toegebragt.
Maar ’t merkt genoeg, dat hy, na zo veel nederlaagen,
De Vrede uit liefde niet, maar nood komt voor te draagen:
En is ’t uit liefde, ’t is uit die, die Eigenbaat
Zoekt voor zich zelf, en niet voor de algemeenen Staat.
Op zulk een vaderliefde is ’t ongeraân te bouwen.
De varsche blyken zyn ’t mishand’len onzer Vrouwen
En Kind’ren, jammerlyk gesleurt, gerukt, versmoord
In eigen bloed; het snood herroepen van zyn woord;
Het plond’ren van haar goed, ’t geen door uw gunstig raaden,
En ’s Konings last, reeds was op waagenen gelaaden.
Hebt gy haar zelfs, myn Heer, ’t verlof niet aangezegt
Van haar vertrek? zie hier zyn weldaân, hoe oprecht
En vaderlyk dat zich Vorst Eigenbaat komt draagen.
’k Beken, myn Heer, gy hebt, rechtmaatig, stof tot klaagen.
Maar in dit laatste stuk is zelfs zyn Majesteit,
Door Misvertrouwens raad, en valsch bericht, misleid;
Die reeds zyn straf verwacht, en ’t met de dood zal boeten.
De Koning wil ook ’t leed der Vrouwen doen verzoeten,
Weêr geeven al haar goed, de schaâ daar by geleên
Vergoeden. Dit ’s myn last.
Maar kan hy ook met een,
Ons, onze Kinderen en Vrouwen, die van ’t leeven,
Zo deerlyk zyn berooft, ooit leevend weder geeven?
’t Zyn ongelukken die by toeval zyn geschied,
Men wyt die aan ’t geval, maar aan den Koning niet.
Doch zo het u belieft, myn Heer, gy kunt u uiten,
(1170) En doen een voorstel, om daar op de Vreê te sluiten.
WAARHEID, in haar eigen gewaad, ter zyden luisterende, EDELHART,
						BEDROG.
WY eischen dat het Ryk in alles werd’ herstelt
Als ’t was by Vorst Verstand. De Ryksprinses, geknelt
In boeijens, werde ontslaakt, en ook ten Troon verheven
Met Eigenbaat, zo zy haar hand aan hem wil geeven:
Zo niet, dat zy behoude een derde van ’t gebied;
Al wien men te onrecht uit zyn ampt en goed’ren stiet,
Moet ’t voorige bezit, ten vollen, weêr erlangen.
Men leev’re Gunsteling my over tot gevangen,
Op dat Rechtvaardigheid hem naar verdiensten straf.
De Koning zette ook al zyn kwaade Raadsliên af;
Doe Dartelheid, Geweld, en Roof en Moord, ontzeggen
Het Ryk. En, om de knoop der Vrede vast te leggen,
Een eeuwig zwygen en vergiffenis, myn Heer.
En dat dit, weederzyds, den Vorst, en ’t Volk, bezweer.
Heer Edelhart, ik kom uw eisch zo reed’lyk vinden,
Dat ik, uit ’s Konings naam, myn leeven durf verbinden,
Dat zyne Majesteit dit alles toe zal staan.
Doch ik verzoek dat geen krygswerking werd gedaan,
Maar wapenschorsing, voor den tyd van zeeven dagen,
Op dat het Vreêverbond voltooit word naar behaagen.
Wel aan: ik sta zulks toe, en zal den Krygsraad voort
Bericht van alles doen, vertrouwende op uw woord:
Myn Krygswacht, ga, en wil Gemeenebest geleiden
Met vreugde naar de Stad.
WAARHEID, in haar eigen Gewaad, EDELHART, BEDROG, KRYGSWACHT.
WAARHEID tegens Edelhart.
NEen: hy zal zo niet scheiden.
Wat bovenmaansche glans verschynt voor ons gezigt?
Myn oogen scheem’ren op ’t aanschouwen van haar licht.
De doodschrik vat my aan. O ramp! wie mag dit weezen?
WAARHEID tegen Bedrog.
Kend gy my wel?
WAARHEID tegens Edelhart, op Bedrog wyzende.
En gy, Heer, kend gy dezen?
Zie, hoe hy lilt en beeft.
Ja: overschoone maagd,
’t Is Heer Gemeenebest.
Gy mist, Heer: want hy draagt
De naam en ’t kleed alleen: maar is de snoodste op aarde.
Gemeenebest, een man, hoogloffelyk van waarde,
Is door hem schelms verwurgt op ’t onderaardsch beleid
Zyns moeders, die van ouds heet snoode Arglistigheid;
Maar nu Staatkunde; dit ’s haar zoon, Bedrog geheeten.
Ik ben Vrouw Waarheid, die u dit geheim doe weeten.
Ach! dat het aardryk splyte, en leevend’ my verzwelg.
Ik sta verbaast en stom! is hy die helsche telg?
Geloof haar niet. Zy is...
Die u ten toon zal stellen.
Heer Edelhart, gebiê dat, door uw medgezellen,
Dat eerlyk bovenkleed hem werd van ’t lyf gedaan.
Dan zult gy klaar Bedrog zien in zyn eigen staan.
’t Sa, Krygswacht, wil hem van zyn bovenkleed ontblooten.
BEDROG, werdende zyn Bovenkleed uitgetrokken.
Zie voor u: want ik ben...
Uit de Afgrond voortgesprooten.
Zie nu wie dat hy is.
TWEEDE KRYGSWACHT.
Het is Bedrog, ’t gaat vast.
WAARHEID tegens Bedrog.
Had gy dit wel gedacht?
Men boeid dien snooden gast.
Heb ik u niet voorzegt, Bedrog, dat gy mogt vreezen,
Als ik my weêr ontdekte?
’k Zie Heer Vermoogen met myn halsvriend Burgerhart,
En Gunsteling geboeid.
O, lydelooze smart!
VERMOOGEN, BURGERHART, ONDEUGD, in ’t kleed van Gunsteling, geboeid,
						WAARHEID, EDELHART, BEDROG, KRYGSWACHT, en Landzaaten.
BEDROG tegens Ondeugd.
ACh’tis met ons gedaan! de Waarheid heeft myn laagen
Te niet gemaakt.
ONDEUGD tegens Bedrog.
’t Is uit! ons Krygsvolk is geslagen!
EDELHART tegens Burgerhart.
Myn Vriend, zie hier Bedrog, gewaand Gemeenebest.
En gy, zie Gunsteling, dien geilaart en rykspest.
Myn Heer, ’k was niet vergeefs met zwaare zorg belaaden,
Dat ’t aanbod van de Vreê slechts toelei op verraaden.
Doch gun my dat ik u in ’t kort mag doen verstaan,
Wat, na wy scheiden, is in ’t leger omgegaan.
Ik was noch naauw’lyks met uw Echtgenoot gekomen
In ’t heir, daar yders hart van vreugd was ingenoomen,
Op ’t hooren hoe de Vorst oprecht naar Vrede tracht,
Of’k zag met vlugge schreên, de groote Buitewacht
Der linker vleugel, daar wy stonden, tot ons vlieden:
Zy waaren zo verbaast, dat niemant kon bedieden
Waarom zy vlooden: maar ik wierd zulks haast gewaar,
En zag, hoe Kwaadaard, met een gantsche Legerschaar
Van voet-en paerdevolk, ons schielyk kwam omringen,
En rukte uw Ega weg, ’k Zag Misvertrouwen dringen
Dwars door de vleugel heen, maar heer Vermoogen, vlug
Te paerd, dreef, met zyn volk, den Vyand weêr te rug;
Terwyl my Gunsteling van vooren kwam bevechten.
’k Bood eerst geen wederstant, maar deed myn oorlogsknechten
Zich oop’nen rechts en links, en maakte een straat en pad
Voor Gunsteling, tot ik zyn volk in ’t midden had.
Toen slooten wy weêr toe, en kwaamen, van twee zyden,
Den Vyand, dus verschalkt, op ’t hevigste bestryden,
Voor wien geen uitkomst was, als door ons heen te slaan.
In dezen Veldslag kreeg ik Gunsteling gevaân,
En al zyn voetvolk is meest in ’t gevecht gebleeven.
Myn Heer Vermoogen zal u zelfs te kennen geeven,
Hoe’t verder is gegaan met ’s Vyands Ruitermagt.
VERMOOGEN.
Na dat Heer Burgerhart hun voetvolk had verkracht,
Vloog ik, om Kwaadaard en uw Ega op te zoeken,
Maar vond noch hem, noch haar: maar wel op een der hoeken
Eens kruiswegs, ’t Paerdevolk des vyands weêr herstelt.
Dat Misvertrouwen, meêr een raadsheer als een held,
Had onder zyn gebied. Hy, onvertsaagd van weezen,
Scheen zyn verlies, noch ook onze overmagt te vreezen,
En wilde uitwisschen, in ons bloed, de schande van
Zyn vlugt, of sterven als een moedig oorlogsman;
Verliet zyn legerplaats, waar uit ik straks bemerkte,
Dat wanhoop in zyn hart meêr, als krygskunde, werkte.
Hy reed stout op ons aan, daar Roof en Moord, verwoed,
Hem moedig volgden, met al hun vergramde stoet.
Den eersten aanval was verschrikk’lyk aan te schouwen:
Maar onze magt, te groot voor die van Misvertrouwen,
Deê hen weêr vlugten naar hun sterke legersteê;
Doch vrucht’loos: want ik had tien Esquadrons alreê
Gezonden zyd’lings af, om zich daar neêr te zetten,
En dus ’t inneemen van dien kruisweg te beletten.
Schoon zy dit zaagen, noch behielden zy hun moed,
Al ging den ruiter als te wedde in menschen bloed,
Dat onder ’t paerdebloed langs heen het slagveld stroomde;
Zy vielen weder aan, waar door veel welbetoomde
Gevoede rossen van den Vyand, onbemant,
Zich voelende gewond, na de eene en de and’re kant,
Luid brieschend’, hollende, hun in wanord’re maakte,
Waar na zy eindelyk heel overhoop geraakte,
Door ons van vooren en van achteren bestreên,
En alle wegen om te vlugten afgesneên.
Dus bleef ’t ’er alles, of wierd ons ten krygsgevangen:
En Misvertrouwen, die, gewond, een poos bleef hangen
In de eene steegelreep zyns paerds, met ’t hoofd langs de aard’,
Wierd, na veel slagen van zyn eigen oorlogspaerd,
Los raakende, den buik en ’t hart getrapt te barsten;
Terwyl hy stervende noch op zyn tanden knarsten.
Deez’ winst straft Eigenbaats verraaderlyk bestaan.
’t Is met den Dwingeland, en Hofstad, nu gedaan.
Men heeft geen tegenstand van krygsliên daar te wachten.
’t Kan zyn. Maar ach! myn Vrouw...
Die zal, naar myn gedachten,
Door Kwaadaard naar de Stad gevoert zyn: want hy zag
Haar pas of nam haar op, in de aanvang van den slag;
Dies laat ons onze winst vervolgen; zonder draalen
Vermeest’ren gaan de Stad.
Gaat, gy zult zeegepraalen.
Maar kend dien boef eerst, die de naam draagt en’t gewaad
Van Gunsteling, maar doch is Ondeugd in der daad.
Men doe hem ’t opperkleed van’t eerloos lichchaam rukken.