floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
Noch vraecht niet na 't verciert gherucht
(Ghelijck 't zijn lust hem noemen doet)
der Goden, diemen eeren moet
Om 't volck te houden in bedwang
Daerom vertoeft hy oock niet lang
Om 't locken van zijn lust verdoemt
Te volghen, die 'y nu dartel noemt
de reen te zijn van 's VVerelts luck
Dit zal hem baren pijn en druk
Zo ver hy 't quaedt-doen niet en staeckt
daer na hy met onkuysheyt haeckt:
En 't zal hem maken ongheacht
By elck, om dat hy niet en tracht
zijn voocht te zijn van quaed' begeert
Die 'm zelf vervoocht is waert ghe-eert
Dies hoort de mensch met alle vlijt
zich toe te reen tot deze strijdt
Die 'm zelf verwint bevecht eerst prijs,
En doet dien waerlijck achten wijs
VVant niemant meer verwonnen heeft
Als die zijn vleysch verslonnen heeft
Derde bedrijf. Eerste tooneel.
Grvzella. Bavcis.
Zo deed' ick, en zy zacht met een verwond'ring aen.
Na datze dat met angst, zoo 't scheen, had lang ghedaen,
Zachze mijn aen, en vriech, zecht Maeght, waer is u woning?
Op dat ick zelver koom en doe daer voor beloning.
Ick moet de maeckster van dit werk eens komen zien.
En ick en twijffel niet of 't zal al haest gheschien,
Terwijlze was op wech met and're hoofsche Vrouwen:
Toch 'k weet niet ofze hier, dan ofze verder wouwen.
En hier is niet in huys voor zulcken volck ghereet.
Progne de Coningin was kenlijk aen haer kleedt,
Zeer kostelijck ghewrocht met gout, als dat behoorden,
En sprack zeer minnelijck met aenghename woorden,
En zeyd' my, na dat zy veel dinghen had ghevraecht,
Gaet t'huys, en zecht haer dat my het werck wel behaecht:
Dan my behaechden meer dat woort dan al het neysel.
'k En had gheen half uur daer ghebleven om het breysel,
Zo lief is my de Rey, daer 'k na dus vrolijck haeck.
By meerder is ontzich, by zijns ghelijck vermaeck.
Ghelijck bemint ghelijck, de Prinsen zoecken Prinsen,
En ick zoud' anders niet dan Harders by my winsen.
Haer leven my ghevalt, en min het uyt ghewoont,
Al is 't landt maer met groent', en 't Hof met gout ghekroont.
De Lantlien leven blyd' en slapen maer op bladen,
Danckhertigh loven zy de Goon noch voor weldaden.
Ondanck, onmin is staech ten Hoof, met twist en pracht,
De rijckst' wil zijn ghedient, en d'edelste gheacht,
Niemant zoeckt zijns ghelijck, maer elck zijn onghelijcker,
Rijcker zijn zy van haef, wy van ghenoegen rijcker.
Is wangunst oock ten Hoof, mijn moeder zo ghemeen,
En is elck in zijn staet zo qualijcke te vreen,
Ghelijck men daer van zingt? of zijn 't maer beuzelinghen?
Geen beuzelingen neen, men mach daer wel van zinghen:
Het Hof heeft maer een schijn van groote weeld' en rust,
Dan wy voor schijn de daedt van onvervalste lust:
Het onderscheyt hier van moest ick wel pijnlijck proeven,
Doe 'k eens uytlandich was door dwang van oorlogs boeven:
'k Heb neghen jaer ghewoont in zwaer benauden dwang
Van 't Hof, dan elcken dach viel my zes dagen lang.
Hoe wel ick 't zelfd' ghenoot dat groote lien ghenoten;
Nochtans heeft my gheen tijdt als die tijdt is verdroten,
Door gruwel van de zond' die daeghlijcks daer ghebeurt,
Als haet, bedroch, daer zich een Hoofling niet aen steurt.
Dat deed' my wederom het Hof van weelde vinden,
Daer die pylaren zijn de stammen van de Linden,
Die 't welfzel schoren dat zelfs ons natuure maeckt.
't Gheruste volck op 't landt door voghel zang opwaeckt
Vro morghens, eer de Son komt stralen door de boomen,
Als d'Hoveling door vrees schiet uyt zijn sluym'rich droomen.
Hier woont gheen hoverdy, dat opgheblazen beest,
Dat elck daer rockent op te willen zijn de meest.
Oock ken de gierigheyt by ons niet blyven leven,
Die 'r herten in heeft, en staet in haer breyn gheschreven,
En maeckt haer wijs dat 't wel ghenoegen leyt in 't goet,
Daer 't nerghens anders woont dan in een reyn ghemoet.
Dan elck wil daer verkeert de rust uyt rijckdom rapen,
En leyt de tijdt daer aen om veel by een te schrapen:
Waer toe de mensch wel komt, dan 't is (eylaes!) verkeert,
Want hoe de mensch meer heeft, hoe dat hy meer begeert.
Dus moet de giergaert in zijn rijckdom 't meeste derven,
En 's Werelts goet was zijn, kond' hij begeerte sterven.
Wy leven recht na wensch. Gheen Hoofling ons ghelijck.
Wy hebben 't al in 't niet, 't ghenoeghen maeckt ons rijck.
De giergaerts kennen haer met onze weeld' niet lyden:
Gheluckich zijn wy dies, want z'ons te min benyden.
Zo waer 't mijn moeder best, indien 't u dochte raet,
Daphnis te trouwen uyt liefd' en ghelijcke staet.
Ey my! hoe wel hy heeft zijn min eerst korts begonnen,
Zo heeft hy, 'k weet niet hoe, mijn jongher hert ghewonnen.
Nu is de liefd' op 't hooghst', nu ghyz' eens openbaert.
Gruzella was het dat, dat u zo heeft bezwaert?
Waerom hebdy dus lang voor my u min verborghen?
Waerom bezwaert ghy u met veel onnutte zorghen?
Oft vreesden ghy Gruzel, dat in my nu is doot
Liefds heuchenis, die doe 'k meed jong was, was zoo groot?
En dat ick nu niet voel hoe dat de teder herten
Door teghenstaen van liefd' den jonghen lieden smerten?
Neen, d'ouderdom heeft my dat niet gheheel berooft:
Al heeftze my ghebracht een grijs en rimplich hooft,
Mijn zinnen zijn daerom niet anders alsse waren
In mijn ghebloosde jeucht, doe blondt mijn vlechten waren.
Kint, d'ouderdom en is gheen oorzaeck dat de mensch
Out zijnde, 't niet mach wel hebben nae zijn wensch,
De lusten sterven ons, wy sterven niet den lusten;
Maer 't zwacke lichaem zoeckt nu mackelijck te rusten,
En rust behaeght ons bet, als u doet u gheneucht.
't Is misverstandt dat ons ghemeenelijck de jeucht
Beschuldicht, dat wy zijn al 's Werelts lust ghesturven,
Aelwarich, en dat zwaer yet wort van ons verwurven.
Oft altemet ghebeurt, 't en gaet daerom niet vast,
Dat grimmicheyt altijt in d'oude daghen wast.
't Is in des menschen aert, en quaed' ghewoont gheleghen,
Out ende jong ghemeen, maer wel om te staen teghen.
Ghelijck ick nu noch doe, en hebt altijt ghedaen.
Zo Daphnis niet en veynst ick zouder toe verstaen.
't Gheschiet Gruzella veel datz' in 't begin zijn vuurich,
En dickwils is haer liefd' in 't houlijck niet langduurich,
Oft vryen maer zo lang tot dat ze zien dat zy
Winnaers zijn van u hert, en gaen u dan verby.
Veel zijnder zo door schijn van ware liefd' bedroghen:
Maer zulcke min komt door begeerlijckheyt der ooghen,
Daerom verdwijntze weer in d'aldereerste nacht.
Die Daphnis in 't ghetal van zulcke drocchen acht,
Doet qualijck, want hy is noch jong en zeer goetaerdich.
De liefd' is blint en dom', en oordeelt te lichtvaerdich:
s'En oordeelt niet alst is, dan als s' het garen wou.
Toch Daphnis houd' ick meed' voor oprecht en ghetrou,
Dan zijt hem lijckewel zo matelijck afkeerich,
En is hy dan tot u, ghelijck hy zeyt, begeerich,
Zal hy niet dan te meer zich voeghen aen u handt:
Want heusche weygering ontsteeckt der minnen brandt.
Zo doe 'k oock moeder, en ick veyns my hem te myen,
En niet te min komt hy zich by my nochtans vlyen:
Dan nu weet ick dat hy ten dans my niet verwacht,
En heeft een ander al verkoren zo ick acht,
Want in 't gemeen pleech ick d'eerst by den dans te wezen,
En moeder nu de lest. Dus heb ick wel te vrezen
Voor boet hier toe ghestelt. Wat raet?
Gaet heen ghy scheuck,
De schult is lief en zoet, een kusken is de breuck.
Ja elcken Harder een, ick hou niet van die boeten.
Kust Daphnis eens te meer, die zal 't weer heel verzoeten.
Zo gheefdy moeder may dan oorlof om te gaen?
Ja, gaet, mijn wil is nu Gruzella gansch voldaen.
't Zichtbaer gaet in 't ghemeen 't onzichtbaer al te boven.
't Een zien wy oock, het ander moeten wy gheloven.
De daghen die men heeft d'onzienelijcke Goon
Tot lof en eer gheschickt, die zijn wy nu ghewoon,
Niet tot haer dienst, maer tot wulpsheden te ghebruycken.
Hier springt men, men vult daer d'onzadelijcke buycken.
De gulsghe dronckaert acht het dansen grooter quaet
Als zijn misbruyck, dat hem oock aen ghezontheyt schaet.
De lichte dansser zal met reden dronck versmaden.
De luye beedlaer smaelt op rijckaerts overdaden.
Dus ziet elck 's anders lack, en niemant ziet de zijn.
Ceres gheeft ons het Broot, en Bacchus gheeft de Wijn,
Om 't lichaem na den eysch des goed' natuurs te voeden:
En Pan stelt Harders trou die 't Vee ten graze hoeden:
Om dat het groeyen zou, en gheeft ons 't vette vleysch,
De huyden om te kleen, na 't naeckte lichaems eysch,
Dan elck misbruyckt nu schier al deze goede gaven:
't Misbruyck komt eerst door weeld van Princen en van Graven,
En tijt maeckt zond' gemeen, dat zond' geen zond' en schijnt.
Als dan door Princen liefd' Ghemeente zich verpijnt
Om haer vereelde quaet, oft deucht was, na te spelen,
Men meent 't quaet zal den Goon niet eer als ons vervelen.
De middach is verby, de gulde Zonne daelt,
Zijn zuyver aenschijn op de vuyle Tereus smaelt,
Hy roept de val van 't Rijck voor dat hy heel ga t'onder.
'sLandts Staten waggelen, en Tereus ziel inzonder.
Tereus de dach is hier, het uur daer ghy voor vreest
Ghenaeckt. De doodt verschrickt de quaden aldermeest.
Hoewel men in 't ghemeen de goddelooze menschen
Meer na de doodt hoort als na langher leven wenschen,
Nochtans was 't leven haer veel liever dan de doodt,
Leefdenze zorgheloos en buyten alle noot.
Tot sterven door wanhoop en pijn ghereedt te wezen
Is quaet; noch quaeder ist staech voor de doodt te vrezen.
De booze vrezen wensch, zy vrezen waer zy zijn,
Verdoemde doodt schrickt haer, en 't leven is haer pijn.
En 't quaetst is Tereus waert. Wat wil ick liever willen,
Dat doot hem vry van angst, of Prognes toren stillen,
Die gruwelijcke moort tot straf eyscht van zijn quaet!
Of gunnen 't leven hem dat hy om vreez' wil haet?
'k En ken niet wel beraen welck ick van tween zal kiezen:
Wt vreez' dat Tereus 't quaetst' deur mijn keur mocht verliezen.
d'Atheenders waren blindt als hy haer vyandt joech,
En dreef haer vande Stadt, en inde vlucht versloech.
Reden; Want d'oude Prins en matte Burghers waren
Vry van het Legher, dat gheduert had zo veel jaren:
Maer van haer al niet een letten door groote vreucht
Op d'erref-zonden van de Traciische jeucht,
Die moordich is en geyl, trouloos, en ('t blijckt) meyneedich,
Oproerich: zoeckend' staech twist met nabuuren vredich.
't Onzalich houlijck wiert van al de Stadt gheraen.
Dus neemt God Wijsheyt wegh als hy een Landt wil slaen.
Bedriegher schuylt zijn roe, en toont maer zoete gaven,
Daer van men 't zuur niet proeft voor dat wy zijn zijn slaven.
Alzo proef ick het mee, alzo krijght oock de proef
Mijn Philomela laes! ey over gheven boef!
Doorweyckt in guytery en in moelooze zonden.
Tyrannen schoolt, en maeckt dat my wraeck werd' ghevonden,
En zegt my d'alderquaetst' die ghy noch oyt bedocht;
Vint ghy, ick zweer ze zal door my haest zijn volbrocht.
Nu Philomela nu, daer zijn de Harderinnen,
Daer me zal d'ondergang van Thracien beginnen.
Derde bedrijf. Vierde toneel.
Grvzella. Caralena. Silvia. Progne.
Lenten doet het Landt ontluycken
Dat de koude Winter sluyt;
Lentens bloemen lieflijck ruycken
Lenten deckt het Landt met kruyt
't Ghevoghelt dat zingt overluyt
't Maeckt zijn nesjen in een wey
Oft aen telghen van het VVout
Daer 't hem vrolijcken onthout
Om te broen zijn vruchtbaer ey
Somer koockt des Lentes vruchten
Door der Zonnen heete brandt
Als wy om verkoeling vluchten
VVt het onbeschaduwt Landt
Na 't koele Bosch en versche strant
Daer 't ghewenste wintjen weyt;
Ruyssend' door de drillende blaen
Rollend' 't water af en aen
Na de licht beweechlijckheyt
Herrefst doet de schuuren open
Als des Somers hetten endt
En haelt 't huys daer wy na hopen
't Koren, eer 't te velde schent;
De Druyf wort inde pars ghement
Ceres backt, en Bacchus brout
Hy gheeft dranck en zy de spijs
dies den Hemel lof en prijs
die de menschen onderhout
VVinter wort het dan ten lesten
Vinnigh op het lest van't Iaer
Anders heeft die niet ten besten
dan kou, haghel, winden zwaer;
Als armoe pijnlijck wort ontwaer
die niet wel zit in de VVol
Noch voorzien van spijs en dranck
Zo vol op, als wy, God danck
VVant hy geeft de schuuren vol
Ghy Maeghden die tot dienst der Goden zijt gheneghen,
En om den Wijn-god meest te dancken van zijn zeghen,
Die nu de leghe kuyp vol Wynen heeft ghevult:
Dat ghy my gunnen wout u zelschap met ghedult
Woud' ick, op dat ick mocht ter plaetse veylich komen,
Daer ick t'aenbidden heb dien Gode voorghenomen.
Noyt woonden Bacchus op een dorr onvruchtbaer hey,
Daer ghy hem alle jaer met yzelijck gheschrey
Tuytrende diensten doet na misbruycks quade wyzen.
Ghelooft my dat de Goon alzulcken dienst mispryzen.
Ons ouders hebben noyt dien Gode zo ghe-eert,
Maer dus heeft metter tijt ons quaed ghewoont gheleert.
Zijt ghy genegen, 'k wil u leeren veel bequamer,
En plaetze wyzen daer 't dien God is aenghenamer.
Een eeuw van jaren ist dat Bacchus heeft ghebout
Een vuurboet nu veracht, daer hy noch veel van hout:
Dan door misbruyck is schier de goe Goodsdienst versturven,
Ja zo, dat wy niet zien dat deze is verdurven.
Ziet ginder 't bosch daer in eertijts die God onthiel
Aen een zeer klare beeck, die'm hertelijck gheviel:
En bouden op de kandt een heylich Outer prachtich,
Daer hy noch alle jaers doet wonderheden machtich:
Daer wil hy zijn gheviert met yv'righe ghebeen,
En niet met dol ghekrijt, en schrickelijck gheween,
Ghelijck de menschen slecht nieusgierich meest gheloven,
En meenen dat de Goon liefst' zijn by Princen hoven.
De Godheyt walcht veel eer van 's Hofs wellust en pracht,
Want by de Goon wort 's Werelts wijsheyt doch veracht:
Van Bacchus meest die minst onthout ontrent de steden,
Maer eer in 't vruchtbaer Velt, en stille Wout vol vreden:
Daer leeft hy als hy plach met Ceres aen zijn zy,
En brengt de Zomer deur zeer vruchtbaerlijck en bly.
't Ghevalt ons Nimphe wel, wy willen garen leeren,
Op wat manieren wy de Goden zalichst' eeren,
Al 't zelschap is met u tot Bacchus dienst ghereet.
Wy bidden u wijst ons zijn woon-plaets die ghy weet.
Derde bedrijf. Vijfde toneel.
Ghedachten zijn de boon van goed' en quade VVenschen
VVaerna ghedwongen raet raet 't aenghenaem den menschen
die lichtlijck kiezen 't quaet, op hoop oft wel geviel
En stellen 't heyl te waech van haer bedroefde ziel
Die 't goedt zet aen d' een zy, en lieft het quaet voor 't beste
Vindt zich na 't zoet begin in 't zuur verdriet op 't leste
VVien baten 't Tereus meest, d' Atheender of u eer
doen ghy hem te gheval zijn vyandt leyden neer?
VVerwaerts u roem verspreyt, daer wort u daedt gheprezen,
Elck zingt u wreker groot des onghelijcks te wezen
Dies is u luck u lief, zo ziet in voorspoet toe,
En acht de deucht, of eer wort u ghezelschap moe
VVant eer eert niemant dan die'm vlytichlijcke zoecken,
Oock langher niet dan tot zy naerstich haer verkloecken
Tot deucht: waer zonder hij ter werelt nerghens blijft
VVie dan de deucht verlaet, den eer een scheybrief schrijft
De mensch en wort niet opghepronckt met roem van deuchden
Om dat hy onopsprekelijck in vuyle vreuchden
Zoud' leven, oft om eer te komen tot het quaet,
dat hy dick meerder mint als 't zalich van zijn staet
De goede God en is gheen oorzaeck van de zonden
Maer de bedorven mensch van leven onghebonden
doet na zijn wil het quaet, hem wettelijck verboon
VVaer meed' hy teghen God zijn eeuvvicheyt kan doon
Maer dat God yv'rich wil, dat wy door wel te leven
Het eeuvvich erven, zeydt zijn VVet in ons gheschreven:
Dat is dat God ons al, hoe slecht en eel van bloedt
VVat Volck'ren dat het zijn, leert scheyen quaet en goedt
't Scheelt veel moetvvillich of onachtzaem zich vergrypen
Onachtzaemheyt is schand', dan moetwil zond, dies nypen
't Ghemoet inwendich met een eeuwich wroeghen quelt
En sluyp-zond' meent dat hy van yder wort ghemelt
Begheert is zulcke zond'; wat machmen dan begheeren
Met 's anders schade, daer 't zo dapper ons kan deeren?
Dit doet ons bruycken het deucht-schynende bedroch
dat looslijck brengt te weegh begeertens snood' verzoch
Dan 't quaet bedroch en blijft niet eeuwelijck verborghen;
En alst ontdeckt wordt, heeft bedriegher wel te zorghen
Voor weder-wraeck, die kleyn noch grooten en verschoont
VVant 't quaet is zo van aert 't en gaet niet ongheloont
Plaech ziet gheen Coning aen, al is hy noch zo machtich
Hy is der zonden straf, als d'alderminst, deelachtich
Meerder, want slechtaert doet slecht quaet met hert en mondt,
En deed' het zelfde quaet een groot, 't was groote zondt
Daphnis. Grvzella.
Een weynichjen gherust Gruzella by de eycken
En boomen bladerijck, die d'anderen toe reycken
Haer telghen wijt ontspreyt, bekleedt met frisse groent.
Een kusjen eer je zit.
'k Zal nu niet onghezoent
Gaen slapen deze nacht.
De kus die 'k heb ontfanghen
Getuycht van u weer-liefd', door 't blozen van u wangen;
Het kusken is volmaeckt, want het van liefde beeft,
Het koppelt ziel aen ziel, het klapt, het daut, het kleeft.
Het kleeft niet aen mijn mondt, die 't uyt u montjen schepten,
Maer aen mijn ziel, midts dat u lieve lipjens repten.
Ghy mint uytzinnich.
Neen, ick lief u met verstandt.
Wat zoudt ghy Daphnis toch! ghy staet in lichten brandt.
Brand' ick, ick brande dan door 't minnelijcke loncken
Van u ghezicht, dat onuytblusselijcke voncken
Wt oogh' in ooghe dreef, en stremde ziel aen ziel,
Midts dat u vyer in mijn brandt-ziecke zieltjen viel:
Dat niemant wederom dan ghy alleen kent blussen.
Ick blussen Daphnis, hoe?
Ja gy mijn Lief met kussen.
Indien door mijn ghezicht ontsteken is u vlam,
Wat zoudet doen zoo 'k met mijn azem by u quam,
En die door 't kussen met u azem ging vermenghen?
't Zou my verkoelen.
Moy. V koelen, en my zenghen.
Voor zengen is gheen vrees, Gruzella is te koel.
My dunckt dat ick alree wat van u hitten voel.
Och of dat moochlijck was.
Komt me altijt niet nader,
Of ick ontfonck.
Mijn herten ader.
Sus, sus, mijn Daphnis! sus.
Coridon. Grvzella. Tityrvs. Daphnis.
Wie staet daer in het Wout?
Laet zien wie zie 'k daer gins?
Ziet daer Gruzel.
Wat zout?
Gruzella Maechdelijn, zal 't nu noch langher duuren
Dat ghy niet zinghen zult, en ick niet turuluuren
Op 't pijpken dat ick nieu ghemaeckt heb van een riet?
Luchtighe Tityrus, ick zoud', dan mijn verdriet
Dat ick hier niet en vind' mijn andere ghespeelen.
Gruzella zingt, oft ick begin met luyder keelen
Te balcken, dat het klinckt door 't schaterende Wout.
'k Laet my verpochen. Nu, ist deuntjen nieu of out?
Opent u keel, wel aen, wat zeljer toch van maken?
Tityrus.
Ghy zinghen oock.
Ja ick, ghy moet my toch niet laken.
Neen, Coridon pijp op. Ick zing, en ghy ten dans.
Gruzella vat dan aen zijn frisse Rooze-krans.
Laten u schrandere ledetjes zweven
VVackere Nimphelijn over het gras
datter u teedere voeten maer even
Over heen drabbelen, offer in was
't Ruysschende windetjen, datter hem aen
de drillende blaen
En buyghende telleghen nou hout
Van 't vrolijcke donckere VVout
In de beschadude bossen verschuylen
dertele Satyrs, dat menich beklaecht,
VVant de ghezellen in donckere kuylen
Legghen en loeren, hoe dat ze de Maecht
Moghen beknellen, die daer in alleen
Om bloemen gaet treen;
dus zoje daer looveren haelt
In 't bosselijn niet en verdwaelt
't Is te beduchten onnozele Maechden
datje de weghen niet kundich en zijt
't Hardertjen hoefjet maer half te vraghen
dat u bemint, en het zal hem altijt
Laten ghebruycken om met u te gaen;
Dus spreeckt hem maer aen
VVant hy u de paden wel zel
Doen wanderen zonder ghequel
Sus, sus, ey luystert toch, wat zijn dat voor gheruchten?
't Zijn Harders reyen.
Hoort, hoort, 't is te beduchten
Dat dat geen vreucht en is.
Ist oock mijn Caraleen?
Ick koom u Lief te baet.
Hout Tityrus waer heen?
't Is van 't ghezelschap niet. Ick zie twee Vrouwen wringen
Haer handen in malkaer.
'k Zie Caralena springhen
Met Silvia daer gins, heel vrolijck aen de ray,
Mijn hert verschrickte zeer.
En 't mijn om myne Lay.
't Is ons een luck dat wy door dit verschricken vinden
Ons lieve liefjes in de schaduw van de Linden.
Mijn liefjen hippelt, ziet hoe lustich datze springt.
Hoort eens haer zoet ghequeel.
Verstaje watse zingt?
Het Lietjen is van u. Gruzel begint te blozen,
Komt wackere Gruzel, ick wil mijn Lief verpozen.
Gisteren morghen eer de Zon
Noch begon
't Hooft te steken uyt de kimmen,
Quam de Nimph die voor hem gaet
Dagheraet
Daphnis op een hoocht beklimmen
Daer hij in 't bedoude gras
Neder was
In Gruzellaes schoot gheleghen
Doe zy uyt een gulle borst
Zegghen dorst
Kust my, zijtjer toe gheneghen
Bavcis. Grvzella. Tityrvs. Coridon.
O zorghelooze jeucht, ist nu niet wel ghezonghen?
Reuck'looze wulpen rust, 't is lang genoch gespronghen,
Ghehippelt en ghedanst, wat zal ick maken las!
Wat let mijn Moeder? Nu.
Bauce.
Wat noot waerdt dat ick was
Mijn daghen t' eynde, ach!
Wat isser dan bedreven?
Wat zucht ghy moeder? Nu.
Wat zal ick noch beleven?
O dochter! o mijn kindt! Wy zijn in alle noot.
Ten ken niet quaer als doodt.
En kent niet quaer als doodt?
Hoe rypelijck is dat van Coridon ghesproken.
O wulpen onbedacht! Ziet ginder 'thuys ghebroken,
De deuren op de vloer gheloopen van een Vrou,
Een Harderin ghelijck, maer die 'ker niet voor hou,
Zy drong ter hutten in hoe zeer dat ick oock baerden,
En heeft de Maecht gheschaeckt die'ck zo ghetrou bewaerden,
Wt last des grooten Heers, die my daer voor ten loon
Besproken heeft zijn gunst, of dat hy my zal doon
Op d'alderstrafste wijs, indien ick haer liet lopen.
Wat weghen sloechze in? zecht moeder? en wy hopen
Haer t'onderhalen.
Och! och kind'ren gave Godt
Dat dat gheschieden mocht, en ick het overschot
Van myne daghen out, het rechte eyndt van 't leven,
En niet de bloege moort ten offer mochte gheven.
Ach my, Gruzella! ach! ach my! my is zoo wee.
Wat kozenze voor wech?
Dat op, recht uyt na stee,
Sy sloeghen die wech op, daer kort om by de Linden.
Wel aen dan, zijt gherust, wy zullen haer wel vinden.
Eer dat wy gaen wil ick mijn moeder in haer rust
Gaen leyden, en dan doen wat haer ghelieft en lust.
Gunt ghy den Lande 't licht, o Zon! dat Tereus draeght?
Ziet ghy dit Goden aen, die schelmery mishaeght?
Hemel zijt ghy versteent, dat deez' betraende oghen,
Noch dit ghezicht u niet tot wraeck beweghen moghen?
Mijn Philomela wil o Goden van u straf,
En harde wraeck op dien, die t' onrecht hout de staf
Van Tracien, en heerst over verdoemde Landen.
Nu Philomela laet het wringhen in u handen,
Ick zweer u Zuster, dat eer ons bevalt de nacht,
Zal zijn verwezen ziel ter hellen zijn ghebracht.
Verrader isse doodt, wiens doodt ghy zo beweenden,
Doen ghy t'huys quaemt, waer met ghy my te stillen meenden?
Zulcks dat ick my nu schier te vreden had ghestelt,
Niet denckende dat zy in 't onbewoonde veldt,
Door Tereus dwang met pijn in armoe zat verborghen,
Om 't quaet te morsen, dat te min hem niet doet zorghen:
Maer pijnt zijn eyghen ziel, en doet ons twee verdriet.
Mijn zinnen zijn vergaen, haer schoonheyt is te niet,
Schromplighe kakens zijn de poezelighe wanghen,
Daer na ghy schelm hadt door onkuysche lust verlanghen.
Gh'en hebt geen slechte maecht, maer een Vorstin van macht,
Een Griecxsche Coningin, geweldelijck verkracht.
Mineedighe tyran, wat hebt ghy toch bedreven,
Doe ghy de maegdom naemt, waerom naemt ghy niet 't leven?
Ist dit verrader dat ghy haer met eeden zwoert
Dat zy t'Athenen zou weer worden zo ghevoert
Ghelijckze kuys en gaef uyt Griecken is ghetoghen?
Beveynstheyt blinden ons, en schijn heeft ons bedroghen,
En merck te laet 't bedroch nu ick 't met schade voel,
Tereus mint het bedroch, en hout het voor zijn boel.
Ey reuckeloos ghemoet! ey hert tot quaet gheneghen!
En kond' haer weenen niet u stale ziel beweghen?
Noch docht ghy niet om 't woort mijns Vaders die met rou
Haer deze reys liet toe door liefde van u Vrou?
Van my verrader, wien ghy hebt u echt ghebroken.
Ghelooft tyran, 't en zal niet blyven onghewroken,
Dat ghy dees schelmery hebt aen een maecht betoont.
Pluto bedenckt een straf daer ghy dit quaet me loont.
Bereyt hem zulcken hel (verhoort doch eens mijn klachten!)
Ghelijck u Godheyt weet hoe 'k 't meene met ghedachten.
Laet ghy dit onghestraft? Jupijn ziet ghy dit aen?
Waer is u blixem nu en donder om te slaen?
Raeckt nu, kneust hem den kop en doet hem duyzent doden,
Eer dat ick lasterlijck verzaeck de macht der Goden,
Als Tereus doet, die met des Hemels Goden spot,
Dan acht zich zelfs alleen een mogent aerdtsche Godt,
Om dat hem niemant derf ter Werelt wederspreken.
Hy denckt wie zoud' hem aen den zoon van Mars toch wreken?
De wraeck ist zekerst dat hem nu nochtans genaeckt.
'k En hou niet op voor dat hy 't loon van ondeucht smaeckt.
Is d' Hemel wrack, de Hel is altijt milt en vaerdich
Om mildelijck het quaet te straffen nae 't is waerdich.
Het onder-aertsch ghedroch staet om hem met ghekriel,
En wacht vast na zijn doot, en haeckt vast nae zijn ziel.
Hoe raeckt de schelm noch doot? wat eyndt zal hy verwerven?
Hy mach niet als een mensch in rust en vrede sterven,
Belevende zijn dach en rechte levens endt,