floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
Daar zy (eer dat ze noch den plack en roe ontwassen)
Niet vasters leeren, dan op niemand niet te passen:
En zalt zo voort gaen alst begint, zijn zy eer lang
Gansch Wetteloos, en wy volcomen in haer dwang.
Wat Krigher zal die macht door Wapenen bekomen?
Zy hebben die macht aen haer zelleven ghenomen.
Zy namen doe dat haer niet voecht, noch niet behoort.
Ten is niet wonder dat haer 't hebben me bekoort.
Dien't toe quam most het haer niet hebben laten volghen.
Dats niet gheschiet, zy hebbent lang al ingheswolghen,
En door verteering ist nu vast in haer begroeyt.
Zo vast niet of het worter noch wel uytgheroeyt.
Dat volck wat het eens heeft en laat het niet weer glyen.
Ist uyt te scheuren niet, men moet het der uyt snyen.
Protesilaus, 'k weet met haar noch u gheen raad,
Om dat noch zy, noch ghy, en hout de middelmaat,
Zo doende zie 'k voor ons haest een elendich leven.
Maer zegt my, schijnt het u zo dapper nieuw te gheven
Dat dit gheringe volck zo vast staat op haar stick?
My en benieut het niet. Denckt eens dat ghy en ick
Dat zijn, dat zy zijn, en men wild ons wat ontdreyen
Meent ghy dat wyder dan zoo licht of zoude scheyen?
Neen wy, al zien wy schoon hoe qualijck 't haer-luy past:
Wy weken niet een voet, daer is te veel aen vast,
Men scheyt van gheen voochdy, die mach men zo niet breken:
By namen zy niet, want ze waren dan versteken
Van al haar aenzien, en nu heeft haer elck van doen
In ambt, in staat, in raat, men kan oock niet vermoen
Of de verzoeker zal wel tot zyn mening komen,
Zo 't maar een Man is die van haar wort aengenomen,
Dat doen ze niet voor niet, ô neen, ze zyn niet dom,
En doen ze wat voor niet, zo weten ze waer om.
Schijnt het u vreemt dat zy haar streng dan starrick trecken.
Is dat verdedeging, of is het der me gecken?
'K meen mijn ghebulder haer min quetst als u ghespot.
Achilles die besluyt hier me dat zy 't ghenot
En eyghen voordeel dan voor alle dinghen wenschen.
Protesilaus 't is den aert van alle Menschen.
Maer daer ghenoch af. Siet daer Calchas comen aen,
En Menelaus zie 'k by Palamedes staen.
Tvveede bedrijf. Tvveede toneel.
Palamedes. Menelaus. Calchas. Protesilaus. Achilles.
Benaude tyden, datmen nauwelycks met zwyghen
En ken voldoen, wat eynd wy daar van zulle kryghen
Voorziet een wijs-man wel, die van te voren heeft
Het zelfde spel noch meer van 'tselfde volck beleeft.
Wel stater huyden ons een zuure dach voorhanden.
Doet toch mijn raat 'tsal zyn tot voordeel vande Landen.
'k Vertrouwt u Calchas toe dat ghy gheeft goede raad,
Maar denckt hoe diep 't int hert van Agamemnon gaat
Dat hy zijn aenzien van dit volck zo ziet verkrachten,
Die, zo zy 't voeren uyt, hem niet meer zullen achten
Dan maer een Dienaer, die gheboden zynde, moet
Ghehoorsaem voeren uyt al wat zy vinden goed.
Daer teghens mosten wy ons al ghelijck verzetten.
Bescheyde Vorsten, hoort, wilt op de zaack wel letten,
En wat ghy doet, doet dat voorzichtich met beleyd,
Niet in u toornicheyt, die reden en bescheyd
Voert uyt de Mannen wech. Volght niet u korsle sinnen,
Dan pooght niet anders als vertreck van tyt te winnen;
Aen 't keeren vande wint hangt al Vlysses werck.
Dat's waar. Dan hier staet maer de weer-haan op de kerck,
Die luystert niet nae 't weer, dan na Vlysses dreyen.
Om datmen niet zou zien hoe dat de winden weyen
Heeft hy zeer looselijck by tyds doen nemen of
De beste wint-veer, die wel eer stont op het Hof,
Waer op de Zee-luy haer wel dorsten t'zee begheven,
En niet op dese, daer ze niet op zijn bedreven.
'T is oock gheen orbaer dat men zich begev' op Zee,
Met dit onstuymich weer, van dese luwe ree.
Wy mochten lichtlijck op een lager Wal vervallen,
Daar wy 't door quade gront af reden gheen van allen,
Laet dies ô Vorsten toch 't onweer van u ghemoed
Bedaren, zo zult ghy niet anders doen dan goed
In dese handeling. Blyft by natuur, en rechten,
Dan zult ghy dese zaack noch onder u wel slechten,
Want daer is niet zo swaer dat de natuur, en 't recht
In den ghestoorden Mensch met reden niet en slecht.
Maar zo ghy 't niet en doet, en zoeckt dus eygensinnich
Te dryven dat ghy wilt, zo zie 'k u noch zo vinnich
En bits te worden, dat de binnelantsche twist
Sal moeten worden van uytlanders noch gheslist.
Dan wast met ons ghedaan, dan zijn wy zo bedurven
Ghelijck een schip dat Mast en Kabel heeft ghekurven
Hoop'loos op lager wal, daar 't strandend stucken stoot.
Daar om vervalt toch niet in dese groote nood
Door tweedracht, die 't bederf is vande grote rijcken,
Dan wildt elck ander, in elcks onverstand wat wijcken,
Schoon of het voor een Vorst niet groots ghenoch en was:
Langmoedicheyd en komt niemand zo wel te pas
Als Princen, want ze dick 's volcks moetwil moeten dragen,
En zien met zulck een oogh, als of zy 't niet en zaghen.
Daer om ghy Vorsten, zoeckt ghy 't voordeel van den staat,
Zo gaet met wijsheyd en langmoedicheyd te raad,
Dan zult ghy veylichlijck tot u voornemen komen
En d'aenslach doden, van Vlysses voorghenomen,
Daar in niet sonder reen de Menschen zyn beswaart.
Wy zyn hier, Helden, by den andere vergaart
Om heden eens een eynd van al 't ghekijf te maken,
Dat ons gheresen is uyt Kerckelijcke zaken.
Laat ons dies met den Vorst, die binnen ons vertoeft,
Raadslagen op de zaack, die niemand meer bedroeft
Als hem, die daar by zou de meeste schade lyen.
Dat moet tot rust van 't Lant, en 's Vorsten eer gedyen.
Elck klaaght dat hy niet onbecommert heeft
Vrolijc en vry den gulden tyd beleeft
Deez', op dit pas, al zyn vvy vol gheweens
Is alsze vvas, maar 't volc is niet aleens
Tot nootdruft kleen heeft dat volc haar ghevoeght,
Daer nu elc een aen overvloet misnoeght
Gheeft dan de schuld den tyd niet maer 'tgemoed,
Dat niet vervult en vvert met overvloed
Was in den Mensch najuering noch nyd
Hy kreeg zyn vvensch als in den gulde tyd
Nu leven wy in vol-op noch bedroeft
Dan 't komt daar by dat elck te veel behoeft
Die dan gherust wil leven onghehaat
Die zoeck' zyn lust in een ghemeene staat
In 't heerschen niet van volcken te ghebien
Om dat men 't siet met ondanck toch gheschien
Toch die van 't stof is dat hy garen heerst
Dwing' niemant, of bewing' zich selven eerst
Want 't sal ghewis niet eerder beter gaen
Voor dat elck is zyn eyghen Onderdaen
Dan is 'tghemack een Onderdaen te zyn
Dan ist gheen pack een overhoofd' te zyn
Maar daar vvangunst na 's Vorsten grootheyd poogt
Daer is het kunst bemind te blyven Vooghd
Zo qualijck gaat het hier in onze Land
Daar met verraat, en heymelijck verstand
De staat-zucht tracht den Prins te maken by
't Volck heel veracht uyt lust van de Voogdy
Naar yver quaat, 'tmismaackste schepsel, dat
Oyt eygen-baat, by vvangunst heeft ghehadt
Is onbeschaamt, vermomt met God'lijck schyn
Ghelijck 't betaamt dat zulck een boef moet zyn
Agamemnon. Protesilaus. Tersites. Palamedes. Eurypylus. Nestor.
						Calchas.
Zo zaligh als het is voor 't Menschelijck gheslacht,
Dat 't Gheestlijck volck haer ambt eenvoudelijck betracht,
Zo godloos is het weer, dat dat volck niet ken myen
Te leeren haar vernuft, en warge ketteryen.
Ervaren Nestor, Vorst, die nu tot driemaals heeft,
(En dat met oplet oock) de Werrelt overleeft,
Hebt ghy wel oyt ghezien in uw' drie honderd Jaren,
Oft hooren zeggen, dat de tyden voorheen waren
Zo vol van Kettery als nu, want niemant schroomt
Het volc te leeren daaghs dat hy 's nachts heeft gedroomd?
Wat zal Eurypylus ten lesten noch al preken?
Die 'm wijs maackt als hy spreeckt dat dan de Gode spreken.
Dit blaast hy 't volck nu in, dat ick Diana moet
Voor een onnoos'le zond verzoenen met mijn bloed,
Oft anders zal de vloot hier vrucht'loos blyve leggen.
De waar-mond heeft hy dit tot Delphos hoore zeggen,
Ghelyck hy zeyt, dan 't is wat anders dat hem schort.
Wie wasser Phebus, oft Diana by verkort
Doe 'k in de Wildernis (verselschapt met meer groten)
Een van haar herten heb onwetende doorschoten?Luna dien heb ick, en
							Apollo niet verstoordt,
Wat staat men hem dan en Diana niet te woord?
Of is Diana doof? O neen. Ze ken wel hooren.
Wat dan? Of isse stom en sprakeloos gheboren
Dat ze gheen antwoord op het gheen haar word gevraaght
Zoud kenne gheven als de misdaet haar mishaaght?
Oft moet s'haer schuld-eysch heel aan and're Gode blyven?
Neen zy. Zy zoud veel eer met goude lett'ren schryven,
Die zy van starren t'saam zoud voeghen aende Lucht,
En maken yder een zo kundich dit gherucht,
Dat ghy de Menschen maar wijsmaackt uyt hoore zegghen.
Al swygend zoud s'haar wil zo Goddelijck uytleggen,
Als s'al niet spreken woud, op dat elck int ghemeen
Haar wil wist, die ghy meent dat ghy maar weet aleen.
O ghy laat-dunckende, waerom laat ghy u lippen
Sulcke Gods-lastering zo reuckeloos ontslippen?
V stout beroemende dat dat u grof verstand
't Verborgen Goods begrijpt? en roemt u Godlijck? want
Wat ghy zeght dat zeyd Godt, dat wild ghy moet men loven.
Wat is dat anders als God zelfs zyn eer ontroven?
Yv'raar, u Goods-dienst slacht de ruwe schildery
Die wel toont uyt der hand, en lelick van na by,
Laat dies de Luy, die dien voor heylicheyt verkiesen,
Niet deun bezien, of ghy zoud veel aenhangs verliesen.
Ghy Luyden meent te gaan heel in u zaken vast
Daar ghyse blindelings niet voeld dan by der tast.
Legt over wie ghy zyt, en dan zult ghy bevinden
Dat ghy zo waan-wijs u niet hoort te onderwinden
Te spreken van de Goon, daar wy niet zekers van
Bedencken kennen, al ghedencken wy daar an.
Vw' School-gheleertheyt styft u lijckwel sonderlinghe
Zo dat ghy spreeckt van God, en Goddelijcke dinghen
Met zulck een zekerheyt, oft ghy den aerdschen Mensch
In gheest herscheppen kond, en doen hem dan na wensch
Ten Hemel sweven op, na 't raad-huys van de Goden.
Sodaenige neus-wysheyt steeckt ghy 't volck voor gheboden
Der Goon in handen. Ist niet over-gheven groots
Dat ghy de loghen voor verborg entheden Goods
Den yveraar vercoopt? Daar by kent ghy niet ruycken
Dat een naer-yv'raar u nu weder wil misbruycken
Ghelijck als eertyts, doe 'y door u en uw 's ghelijck
Sich zocht te maken Vooght van 'toude Griecksche Rijck.
't Heught my dat zy 't haar meer als een-maals onderwonden.
Ters.
Ghy hebt wel meer ghezeyt dat logen is bevonden.
Dat zeght ghy, maar betuyght dat ghy my daar verwyt,
Dan zyt ghy vroom; zo niet, dan blijft ghy die ghy zyt.
Te schelden inden raad!
Ghy onbeschofte kyver,
Wt kleyne wetenschap rijst u so groten yver,
Dat ghy al blindelings, en gansch met gheen belul
Zo uyt-vaart, dat ghy schijnt veel eer de geck van 't spul,
Als in dees' hooghe noot een raads-man te verstrecken.
Men heeft somtyts van doen zodaan'ghen slagh van gecken,
Om door dat volck zo ongheleerd en onbeschaamd
Iet uyt te buld'ren dat een groter niet betaamt.
't En is noch plaets, noch tydt, om nu daar van te spreecken.
Hoort hier Eurypylus, dit ist: Ghy schijnt te steken
Na de Vooghdy, die my den Hemel gunstich gaf,
Doen ze my kenden waard de Kroon en Konincks staf
Te voeren van dit Heyr, niet om mijn grootheyts wille,
Maar om behouw van rust, en om de twist te stillen
Door Wetten die 'k gheen een, maar yder-eene schrijf,
Den quaden tot een dwang, de goeden tot gherijf:
En boven dat gherecht, doet ghy van 't volck u achten,
Daar der maar twist is van u Goods-dienst te verwachten.
Dan neen, een man van staat acht zulck' u Gods-dienst slecht
En vry wat minder als het heylige gherecht:
Met re'en. Want 't recht is een onsichelijcke heyligh
Daar door elck zyns bewaard, en leeft op aarde veyligh.
De rechter dan, die door dat Heylichdom bestiert
De Werrelt, wort hy niet van 't volck wel waard geviert?
Die rechter wort hy niet Goods-dienstich aenghebeden
Als 'tvolck haar Liefd en trouw aen hem na'r plicht besteden?
Oft denckt het u te veel, en meent ghy dat ghy zyt
Deelachtich aen zijn eer gheworden met der tyd?
En beelt u dat niet in: want 'tgheen ghy schijnt te wesen
Dat zyt ghy niet, waart ghy 't, dan wierd ghy recht gepresen.
Voor Godes gheestlijck Volck daar geeft ghy u voor uyt,
En 'tschijnt dat ghy niet weet wat dat die naem beduyt.
Gods Volc soeckt liefd en vreed, en ghy soect maar te twisten,
En 't Volck te leeren datse beter niet en wisten.
Ghy leert den Volcke nu datmen de Goden moet
Te vreden stellen met Iphigeniaes bloet.
Hy leert recht anders, met naturelijcke reden,
Dat wy, zo veer als wy dees offerhande deden,
De Godheyt tergen met zo gruwelijcken moort.
Ick leer niet anders als Dianaas suw're Woort.
Chalchas die zeyt dat oock, wie zalmen nu gheloven?
Ghy zoeckt elckandre maar met laster te verdoven.
Daar ghy dan in u leer en schriften so verscheelt,
En beyde geestelijck, om 't geestelijck krackeelt,
Hoe zoud een wetent man dan van u toch wat houwen?
Heeft hij gheen reden om veel eerder te vertrouwen
Sijn welvaart inde handt der Recht'ren die ghemeen
De Werelt deur zyn, en vast stemmen over een?
Voor-zeker jase. Maar hier wroeten alleen tegh en
Die vol van yver zijn, en and're die gheneghen
Zijn tot het heerschen, meer uyt lust van eyghen baat,
Als uyt een ware liefd en welstant van den staat.
Dat zijn de schelmen, dat zynse die 't quaat bedryven.
Dat zynse die daarom u dus alleen maar styven,
Om dat ghy de Ghemeent' zoud helpen op der loop,
Om ons, wanneer wy dan zo laghen over hoop,
Door Vreemdelinghen en misnoegent Volck te dwinghen.
Dat sich de Vorst bemoeyt met geestelijcke dinghen,
Is buyten zyn beroep, 'tGodlijck swicht voor de Wet
Des aartschen Rechters niet, die hy den volcke set.
't Eeuwighe gheestelijck dat wy tot heyl behoeven
Stel ick gheen Wet, maar wel de gheestelijcke boeven.
Vws ist den Volck' in vreed', in suyverheyt, in leer,
En in ghehoorsaemheyt te stichten langs so meer:
Dat is, dijn Godlijck ampt dat hebdy te beschaffen,
Mijns ist, dwaalt ghy daar in, u dwaling te bestraffen.
Dat is mijn meening, maar dus meent ghy dat het hoort,
De Prins de hooghe plaats, maar u luy 'thooghe woort:
Denckt daar niet na, my zal 't best alle beyd betamen.
Ick ken u qualijck meer als Gode ghehoorsamen,
Die my vrymoedich maackt te zegghen zyn begheer.
Zoo 't u niet meerder schort aan suyverheyt in leer,
Als aan vrymoedicheyt, en onbeschaamd'lijck uyten,
't Gheen ghy in kintsheyt hebt in school gheleert van buyten,
Dan gaan de saken wel. Dan oordeloose mensch.
Dien naackt de straffe Gods, die meer zijn eyghen wensch
Zoeckt te vol-brenghen, alst begheeren vande Goden.
Wie weet Dianaas wil?
Dese, Gods trouwe boden.
Dat dese Priester zeyt steeckt hy niet uyt zyn hooft,
Wat meent ghy luyden? 't is ghenoch dat ghy 't ghelooft,
Hy weet het wel hoe 't met Diana is gheleghen.
Door wien, wanneer, hebt ghy de nader tijng ghekreghen
Van die Godin als ick? wat meent ghy dat ghy zyt?
'K ben een ghezante Gods, die plaats, persoon noch tijt
Behoeft te vieren, om volmondich het begeeren
Der goedertieren Goon den Vollicke te leeren.
Wat goedertieren toch? u God heeft een vermaack
In der onnos'len doot; seght dan een God van wraack.
Dies stekender veel in dat ongheloof bedoven,
Dat 's eer in gheen God als in sulcken God gheloven,
Ghelijck als ghy der een na u goetduncken smeet.
Zy loven niet dat ghy de wille Godes weet.
'T schort aan t' gheloof niet, maer wy konnen 't niet begrijpen
Ghelijck als ghy, die 't hooft so scharp hebt laten slypen.
Schort het u aan 't begrip, gheloof het en swijcht stil.
Tersites heeft ghelijck, zouden zy noch Gods wil
Niet weten, die zo lang om Gods-wille studeerden?
Zo geeftmen haar de naam t'onrecht van God-gheleerden.
Protesilaus 't schijnt ghy Godes Volck bespot,
En die dat Volck bespot, die spot oock zelfs met u God.
Wel zydy waerdich dat de Luyden met u gecken,
Om dat ghy (die behoort den Volcke te verstrecken
't Voorbeelt van ned'richeyt) stout en hooghmoedich tracht
Tot u te trecken heel de geestelijcke macht,
Zonder de Rechters daar (u Goden) in te kennen.
Maar zoeckt den Rechter zelfs oock na u handt te wennen.
Aan 't opperste ghebied' heeft d' onderdaan gheen deel;
Want niemant komt dat dan den Vorst alleen gheheel,
Die 't beste volck van 't Landt te met wel doet verzamen
En hoort haar spreken, om na zyn begeert te ramen
Wat oorbaar is ghedaan tot welstandt vande staat,
Dus dat dat Volc verstrect zyn dwang niet, maar zyn raat,
Zo wel in gheestelijck als wereltlijcke zaken.
Want zo-men in een lant wil twee vooghdyen maken,
Wt tweederleye volck en tweederleye Wet,
Dat dit op 't wereltsch', en dat op het geest'lijck let,
Dan zal 't niet missen, of de Liefde zal versterven,
En beyder wangunst zal 't landt inden gront bederven.
Want by ghelijckenis, de werelt is een paart
Vol quade stuypen, ruw, gansch stog, en boos van aart,
Dat staagh wordt van de hooghe Overheyt beschreden
Met dapperheyt en dwang; want zelfs ist sonder reden:
Daarom (tot temming van dit onbeteemde beest,
Dat meer des Rechters dwang als God of godlijck vreest)
Bruyckt die Ritmeester dan twee zeer voorneme dinghen,
't Een is het heyl'ghe Recht, daar hy 'tkort me moet dwingen,
Dat is de roede, die' y voert in zyn rechter handt:
Godsdienst ist ander, en daar leydt hy 't meed' aan bandt,
En die verstreckt hem 't toom, dat hy wel moet bestieren,
En met den slincker handt nu korten en dan vieren.
Zulcx dat eervarentheyt ons niet doet vinden goet,
Datmen den toom en roe, daar mee de Werelt moet
Ghedwonghen worden, voorts dus sorghelijck zal laten
In de twee handen van de twee verscheyde staten,
Maar datmen 't beyd, daar mee de Werelt wort bereen,
In beyde handen gheef des Rechters maar alleen.
Want zo men op dit paart wilt twee beryders setten,
Dat die zal op den toom, dees op den geessel letten,
'T salder voor seker dan heel qualijck mee vergaen,
Door dien zy nimmermeer malkander wel verstaen,
Maar 't moet oft aen den een oft aan den and're schorten,
Want d'een die zal die toom of t'ontydt willen korten,
Of d'ander zal de roe niet swencken op zyn tyt,
So dat door quaat beleyt 'tpaart ('tspoor en dwang heel quijt)
Raackt aan het hollen, en de ryders beyd' in lyden,
Die 'r zelfs bederven, en de ros de ruggh' in ryden.
Eury.
Na u ghelijckenis verstreckt het aardtsche recht
De geessel van dat paart, de Werelt als ghy secht:
Dat isset oock, en ghy voert waardich dese roede,
Den quaden tot een straf, en tot een troost den goede.
Maar dat ghy de Godsdienst, dat heylichdom, by 't toom
Wilt verghelijcken, dat is niet meer als een droom:
Men kan zo met een toom niet alle paarden dwinghen,
Ghelyck men met een roe doet alle paarden springhen,
Dies is, ô Nestor! u ghelijckenisse vals.
En teughel hebt ghy, maar wy hebbense van als,
En met u eene toom, 'tblijckt, hebt ghy voor ghenomen,
Om al de paarden van heel Griecken-lant te tomen.
Ghelijck ghy niet en kent, hoewel ghy 't stout bestaat,
En daarom acht ghy mijn ghelijckenis voor quaat,
Maar zo ghy luyd' de saack so wel als wy verstonden,
Ghy zout wel letten op verscheydenheyt van monden,
En alle paarden niet beryden met een bit:
'k Meen u stijfzinnicheyt. Siet, dit is onse wit,
Datmen d'eensyicheyt gheensins behoort te voeden,
En queecken op, om streng der volckeren ghemoeden
Te dwingen, dat was zot, en oorzaack tot veel quaats,
Alst blijckt: dies lieven wy de recklijckheyt in plaats,
Die vriend'lijck yder een ken t'allen tyd vernoeghen:
So moet een wijs man oock naar alle man zich voeghen
In saken van Geloof, en dat in red'lyckheyt.
Let eens Eurypylus of ander onderscheyt
Is tusschen u en tusschen slechte domme leken,
Dan de gheleertheyt, die u stijft in u ghebreken?
En de ghemeene man in school niet afgherecht,
Ghelijck als ghy, vermoet zich selven recht en slecht,
Onwetend', en gheeft licht zyn oordeel om een beter;
Daar ghy door leer u waant te zyn een ware weter
Van dingen die u van geleerde Meesters zijn
Aldus: Wat dat ghy lang van verr' siet, en op zy
Dat ghy dat schielijck eens op 't plat saeght, en na by,
(Indien ghy 't voor heen noyt gesien had wel-verstaende)
Ghy soud met eeden dier stijf-sinnigh houwen staende
Dat het wat anders was, om dat u de gewoont
Geseyd heeft dat dat ding sich altijd so vertoond.
Soud 't niet een mis-slagh sijn, oft ghy schoon veele jaren
Op Bergen had ge-ooght die verre van u waren,
En ghy en hadder geen (gelijck 't niet kan geschien
Door verheyd en de Lucht) Verand'ring aen gesien,
Dat ghy daeromme geen verandering soud meenen?
Dat was te sot, want in die tijd daer misschien steenen
Sijn af-gevallen, als selfs Bergen, groot en swaer:
Maer als ghy't niet en merckt, is 't daerom juyst niet waer?
Beklaghelijcke saeck datmen niet ken verbieden
De School-geleertheyd voor de oordelose Lieden.
Eer datmen yemand voerd ter hooger schoole in
Behoordmen wel te deegh' van sijn verstand en sin
Bewust te wesen, dat hy was van deegh'lijck oordeel;
Dan sou geleertheyd eerst de Landen sijn tot voordeel.
Nu vlieght het al ter school, bequaem en onbequaem,
Om huys te houden d'een, en d'ander om een naem,
Men jaeghts'er blind'lings heen, voor datmen de gebreken
Oft de bequaemheyd van de jeught eens hebb' door-keken.
Van veers vertoont op zy, so dat ghy naulijcks 'tschijn
Der dingen saaght, die ghy wel meenden te beoghen:
Want lichtlijck wort in school een kleyn verstandt bedroghen.
Dus gaat men daar me toe, blindlings wordt men besteldt
Ter school, by Meesters die de kind'ren maar om gheldt,
En niet uyt lust doen zien, en ziende doen haar staren
Op yets, daar zy voor heen gheluckich blint in waren:
Want dickwils staat daar med' 't natuurlijck oordeel stil,
En men begaap het al door des gheleertheyts bril,
Die reuck'loos, sonder eens op het ghesicht te letten,
De Meesters op de neus daar van de kindren setten,
En na dat yeder een daar zo krijght by gheval,
Daar oordeelt hy dan na der dinghen kleur en stal.
Daar komt de twist van daan, want dese die sal leeren
Dat 't alles geel is, en in teghendeel sal sweeren
Een ander wederom de dingen blauw te zijn,
Ghelijck als d'uwe zijn, alst wel gheeft wercken schijn:
Daer by wilt ghy noch niet Eurypylus ghedogen
Datmen u help', en met naturelijcke ooghen
De dingen doe besien die ghy zo qualijck ziet.
Soud ickse anders sien, ick sachse beter niet.
Siet hier ghebeurt het dat gheleertheyt is verkeertheyt.
Dat komt by de persoon: veel weten en gheleertheyt
Is elck wel even na, maar elck niet even nut.
Een sot gheleerd die druckt, een wijs gheleert die stut
Zijn Vaderlandt met raadt: des waart van God te wenschen
Dat de gheleertheyt maar viel inde wyse menschen,
En in de dommen niet, de welcken zy verstreckt
Dat maar alleen 'tgeen 'tgout en klabbeck, alst bedeckt
't Ghebootst bedrogh, en doet dat het op-recht in d'oghen
Schijnt den onkundighen, die daar door wort bedroghen.
Dat sno bedroch ghebeurt ons daghelijcks te veel,
Zulcks dat dat volcks ghetal wort veer het grootste deel,
Waarom veel wysen zelfs, die meer die dommen vresen,
Die zy een vreemd'ling eens op-droegen, buyte weten
Der opper-Hoofden 's Rijcks. ('t En is ons niet vergeten;
De stucken sijnder noch) zy gaven hem in hand'
Als schelmen plegen, al de vrydom van het Land,
Sulcks dat hy mocht vertreên der Eed'len oude rechten,
De Steden na sijn wil beteugelen met knechten.
Als my ghelieven, hun oock veysen so te wesen.
Dat 's waar. Toch 'kmeen zyt doen tot voordeel van het lant
Vertrouwende dat door haar ansien en verstandt
Quader verlet wort van dit volck noch voorghenomen,
Dies Agamemnon hebt niet eens voor die te schromen,
Dat die Voorsichtighen in u gherechte saack
V teghen zijn, maar me, hoe bars zy schynen vaack,
De tydt en lijt het niet dat zy haar meening uyten,
Oft warrar, troosteloos, zoud heul gaan zoecken buyten
An vremde Vorsten: Want hy kent zijn oude paan,
En dan, eer dat hy 't wist, was hy en wy vergaan.
Zy vraghen daar niet na an wien zyt Rijck versetten,
Sy deden 't eertijts wel, dat tegen alle Wetten:
Want om te komen tot haar voorghenomen quaat,
En saghen zy niet an de val van dese staat:
Maar droegen 't op een vremd' sonder behou van rechten,
Die 't niet was machtich te bewaren dan met knechten,
Wtheemsch en tuchteloos, en noch wast niet met al,
Ghelijck 't u Heeren wel bekent is, dat de val
Van dese Landen noyt, als doe gheweest is, nader,
Testorides waer toe sich dese sake keerd?
Tot het bederf, om dat ghy God nocht Goods-dienst eerd.
Wat laster! Calchas spreeckt. Laet Agamemnon treuren.
Spreken? Ick sorgh ick sal met swijgen noch verbeuren.
Ten ware nu weer door den zellefden verrader.
Daarom ist noodich, dat nu mannen van beleyt
Weer hellen an die zy, op dat het onbescheyt
Van 't redeloose Volck door hare wijsheyt worde
Gheleyt en af-gheleyt van die'r tot oproer porde:
Dats 't werck van wijsheyt die dat volck leyt byder handt
Met 't saam d'eenvoudighen, die 't oogh op haar heeft, want
Eenvoudicheyt die 'r toch alleen niet ken bestieren,
Volcht 't doen dies kloeckarts, die om rust, gewoonts manieren
Instell'ghen Godes acht, oft schoon ghewoonte zot