floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
TOen het roemruchtig Zinnespel, genaamt TIERANNY VAN EIGENBAAT, gerymd door het
					loffelyk Konstgenootschap Nil Volentibus Arduum, na eenige Jaaren stil geleegen
					te hebben, wederom ten Tooneele gevoerd wierd, bevong my de lust, om, ten
					dienste van den Schouwburg, een Gevolg op het zelve te maaken, en dat te noemen
					DE ONDERGANG VAN EIGENBAAT. In deze myne eigen vindinge, hebbe ik my van een
					oude Beschryvinge eenes Tierans bediend, en by de voornaamste Vertooners van het
					eerste Spel, noch eenige bygevoegt, oordeelende dat ik niet plotselings moest
					beginnen met het eindigen van het voorgaande: maar na dat Eigenbaats
					tierannische regeering onverdraagelyk geworden was, en het gantsche
					Eiland voor het Kroonrecht van de gevangene Prinsesse Wil, en haare onlydelyke
					verdrukkingen, door de uiterste nood geperst; de wapenen tegens hem hadde
					opgevat: welke Verongelykte ik doe zeegenpraalen, en den Geweldenaar, met zyne
					Schepsels, door Rechtvaardigheid, doemen, om gesmeeten te werden op het aakelige
					Eiland van het Knaagende Geweeten; de verloste Erfgenaam des Ryks, Vrouw Wil,
					weder op haaren Troon herstelle. Wilt dan, myne Leezer en Aanschouwer, mynen
					arbeid, met het doorleezen en aanschouwen, ten voordeele der Weezen en
					Stokouden, begunstigen.
De Regenten van het Wees- en Oude Mannenhuis hebben, in haar voorsz. qualiteit,
					het recht van deze Privilegie, voor DE ONDERGANG VAN EIGENBAAT, Zinnespel,
					vergund an de Erfgenaamen van J. Lescailje.
In Amsteldam, den 31, October, 1707.
EIGENBAAT, Tieran van Vrijekeur, met een ko- ninglyk kleed, voor op de
						borst een Grypvo- gel, op de rug een Raave.
ARGLISTIGHEID, Moeder van Bedrog, onder de naam van Staatkunde, staatig
						grootsch gekleed, met een Slang om de middel.
BEDROG, onder de naam van Gemeenebest, eerste Ryksraad, met een muts in de
						vorm van een brandend Altaar op ’t hoofd, en langs zyn kleed een gordel,
						daar Salus Publica op staat.
MISVERTROUWEN, tweede Raadsheer, gekleed met een kleed rondom vol
						oogen.
ONDEUGD, onder de naam van Gunsteling, Stad- voogd van Zeestad, gekleed
						met een lang bo- venkleed, op zyn borst een geopend menschen hart, daar de
						beeltenis eens konings in staat.
KWAADAARD, Stadvoogd van Eilandskracht, in een kleed met onzuivere vlammen
						naar om laag, en een omgekeerd hart aan een strop om den hals.
EDELHART, in een kostelyk kleed, met een schild aan zyn arm daar de Deugd
						op afgebeeld staat.
VERMOOGEN, desgelyks gekleed, met een Schild, daar een Kameel op staat.
BURGERHART, in een zwart kleed met een Schild daar een Os, die van een
						Wolf verscheurt werd, op staat.
WAARHEID, eerst in een ongeacht kleed, met een Daukreekel op haar hoofd,
						daar na in ’t wit, met een Zon op ’t hoofd.
RECHTVAARDIGHEID, met een Weegschaal op de borst, en een zwaard op zy.
OPRECHTHEID, in een wit kleed, met een hart buiten op haar borst.
ZUIVERETROUW, Gemaalin van Edelhart, ade- lyk gekleed, doch sober, op haar
						borst een brandend hart, met twee saamgevoegde handen.
ONNOOZELHEID, Zoontje van Zuiveretrouw, met een adelyk kleedje, en een
						Lammetje op zyn borst.
REI VAN ZINNEN, adelyk en burgerlyk ge- kleed, doch zonder prachtige
						optooisels.
TYDINGBRENGER, in een gemeen kleed, met een Posthoorn om den hals.
KRYGSWACHTEN.
HOF- EN LYFWACHT.
LANDZAATEN.
REI VAN GEVANGENE ZINNEN EN KINDEREN.
Het Tooneel is in en by Hofstad.
DE ONDERGANG VAN EIGENBAAT, ZINNESPEL.
WAARHEID in ’t kleed van Ongeachtheid, REI VAN ZINNEN.
WAARHEID.
MIsleide Zinnen, o! rampspoedige Onderdaanen.
Van Vrijekeur, ik heb meêlyden met uw traanen.
Uw al te ligt geloof is oorzaak van uw kwaal,
’t Geen gy noch niet geloofd; hoe dikwils ik ’t herhaal.
Gy zaagt Vrouw Wil het Ryk, haar broeder overgeeven.
Verstand en Deugd, met vreugd, op haaren troon verheven.
Maar zegt, hoe lang? zo lang, tot Koning Eigenbaat,
In Amazoons gewaad, in schyn van Reênvanstaat,
Door haar versierde ramp, Verstand drong tot meêdoogen,
Die door ’t verniste schoon haar ’s aanzigts was bedroogen;
Terwyl de Infante Wil wierd door zyn Vleijery
Bekoord, en Kwaadaard, en al wie voorheen nooit vry
In ’t Ryk verschynen mogt, kwam, doch met and’re kleêren,
Door snoode Arglistigheid hervormt, hier wederkeeren.
De kwaaden pronkten met der goeden naam. Vrouw Deugd,
Die schoone Koningin in ’t bloeijenst van haar jeugd,
Is, door Schynheiligheid, en valsch Bedrog, verraaden,
En by haar Egemaal gebragt in ongenaaden,
En echtbreuks argwaan. ’t Geen zo ver ging, dat die pronk
Des waerelds helsch vergif maar tot haar onschuld, dronk.
Toen docht ’t vervoerd Verstand zyn hartewensch te erlangen,
Zyn Reênvanstaat met lust op ’t ledekant te omvangen,
Daar Vleijery hem, door haar zoete zang bekoord,
In slaap zong, tot hy wierd van Eigenbaat vermoord.
Denkt nu hoe vrolyk gy hem kwaamt de kroon opdraagen,
En hoe uw lichtgeloof is de oorsprong van uw plaagen.
EERSTE REI.
ô Maagd, ons onbekend, schoon ’t geenge ons doet verstaan
Waarheden zyn, waar aan men moet geen twyfel slaan:
Nochtans, als wy daar by herdenken al de zaaken
Die ons Vrouw Hofmaar toen in ’t breed bekend kwam maaken,
Als: hoe dit Eiland nooit kon recht gelukkig zyn
Met zulk een Koning, die zyn Ega door fenyn
Liet dooden, om daar door een nieuwe Bruid te winnen;
Dat Vorst Verstand geheel beroofd was van zyn zinnen,
En geen meêr meester van de tochten van zyn hart,
Hoe zulks verwekken moest elenden, rouw en smart,
Ja ’t uiterste verderf van bloeijende Onderzaaten;
Dat Eigenbaat nooit had gedongen naar zyn Staaten,
Had hy niet klaar voorzien, dat dit gezegend Ryk,
Moest vallen, door een Vorst, wiens naam, zo ongelyk
Met zyne daaden was; en, om dien val te weeren
Den staf had aangevaard; dat nu, door zyn regeeren,
De Zinnen zouden zien dat haar een Vorst gebood,
Die trouwe zorg droeg dat haar heil steeds wierd vergroot;
Die, meester van zich zelfs, haar roem zou aan doen groeijen,
Haar magt doen vreezen, en haar rust doen duurzaam bloeijen,
Wie zou op die belofte en hoop niet zyn verblyd?
Wel nu, hoe vind gy die bewaarheid van de tyd?
TWEEDE REI.
Heel averechts: men zag terstond Vrouw Wil in banden
Gekluistert, onze rust, door woede, smaad en schanden
Verbrooken, onze roem, van dag tot dag, verneerd,
Doordien Vorst Eigenbaat tieranniglyk regeerd,
En al de Zinnen tot zyn slaaven heeft doen maaken:
Een Staat die de Onderdaan van Vrijekeur moet wraaken.
Zyn Hovelingen, die aan Wellust zyn verpand,
Gaan, met Vrouw Dartelheid en Schennis, hand aan hand,
En loopen onbesuist langs markten, straaten, wegen,
Om, daar hen Wellust dryft, hunne eerloosheid te pleegen,
Geen schennis word gestraft, noch klagten aangehoord.
DERDE REI.
’t Is waar: Heer Gunsteling heeft Eerbaarheid vermoord,
Na dat hy met geweld haar kuischheid had geschonden,
Haar Vader Edelhart, aan Zuiv’retrouw verbonden,
Moest aanstonds vlugten, om ’t aanklaagen van dit feit.
Zyn Vriend Vermoogen wierd gehoor en recht ontzeid,
En, nevens Burgerhart, en veel van onze mannen,
Om ’t wraaken van dit stuk, op ’t schandelykst’ gebannen,
En wy, schoon ongeboeid, in Hofstad noch gevaân.
Men weigert ons dat wy naar onze mannen gaan,
Doordien ’t gantsche Eiland, om deze en meêr gruuweldaaden,
Ondraagb’re tieranny, geweld en ongenaaden,
In oproer is, en ’t zwaard gebonden heeft op zy,
Op dat de Vorst, kon ’t zyn, verlaat zyn dwinglandy.
Gy zegt zeer wel, kon ’t zyn: maar zulks zal nooit geschieden.
Uw Vorst is Eigenbaat, die recht en reên doet vlieden.
Nu zietge uw dwaaze keur. Gy waard uw welvaart moê;
Verheugde u in een Vorst, die tot een Geesselroê
Den nabuur strekken zou, en u in top verheffen,
Maar proeft nu hoe uw zelfs die Geesselroê komt treffen.
Doch nu ik merk dat gy de Waarheid geeft gehoor,
En uw elend begrypt, schept moed, ik zie ’er door.
Daar ’t kwaad gekend is, daar zyn mid’len tot geneezen.
Vaart wel. Ik zal in ’t kort hier weder by u weezen.
ZUIVERETROUW met eenige brieven, REI VAN ZINNEN.
ZUIVERETROUW.
WIe was dat die zich daar zo haastig van u wend?
Vrouw Zuiv’retrouw, die maagd is aan ons onbekend.
Zy is in slecht gewaad gekleed, maar haare reden
Zyn zo vol kracht, zo sterk, zo vol opmerkendheden,
Dat ik noch ben ontzet, van’t geen zy heeft verhaald.
Een ongemeene glans, die uit haar weezen straald,
Verheerlykt, ondersteunt haar deftigheid van spreeken.
Zy heeft ons de oorzaak van de ramp daar wy in steeken,
Gantsch zonneklaar ondekt, en gaf ons hoop, in ’t end,
Tot heeling onzer kwaal, nu die ons is bekend.
Zy heeft beloofd dat zy in ’t kort zou wederkeeren.
Maar gy hebt brieven.
ZUIVERETROUW brieven overgeevende.
Ja: van onze mans en heeren.
Gedienstigheid, een spie, ons heel getrouw, heeft my
Die aanstonds toegebragt. Den inhoud is, dat wy
Den Vorst verzoeken, dat hy gunstig wil gedoogen,
Dat wy naar onze mans te saam vertrekken moogen.
Men moet Gemeenebest dan spreeken, dat ’s de man,
Die by den Koning ons daar toe best dienen kan.
Ik zie hem, maar Mevrouw Staatkunde met hem komen.
Men treê te rug, tot zy haar afscheid heeft genomen.
BEDROG in ’t kleed van Gemeenebest, ARGLISTIGHEID onder de naam van
							Staatkunde.
VRouw Moeder, ’k vind een heer, die my ontsteltenis,
En zorg verwekt. Gy weet dat Misvertrouwen is
Tot Raadsheer, nevens my, van Eigenbaat verheven.
Gy kend zyn aart, ik vrees daar uit zyn tegenstreeven,
En dat hy by den Vorst ons haat’lyk maaken zal:
Te meêr, nadien dit Ryk den Koning heel en al,
Afvallig werd, en hem den oorlog durft verklaaren.
Wat midd’len zyn ’er, om hem in zyn schild te vaaren?
ARGLISTIGHEID.
Bedrog, myn zoon, gy moet zo ligt niet zyn vertsaagd,
Belaagt hy u, draag zorg dat gy hem weêr belaagt.
Veins u gedienstig om de harten te overwinnen
Der Onderdaanen, vlei, en streel met hoop de Zinnen,
Dat gy haar by den Vorst weêr brengen zult in gunst.
Maar zyt omzigtig; en beleg het werk met kunst.
In tegendeel, moet ge u, by Eigenbaat zo draagen,
Dat gy zyn gierigheid en rooflust moogt behaagen;
Hem steeds aanraaden hoe hy ’t volk ontblooten moet,
Van ’t overschot van hun verborgen geld en goed.
Een middel dat hem geen vermoogende braveeren:
Want magt’looze onderdaans, men’t maklykst kan regeeren.
En Misvertrouwen zal zyn aanslag zien gemist.
BEDROG.
Maar zo dien Raadsheer nu zyn Majesteit eens wist
Zo in te luijen, dat hy gantsch naar zachtheid helde;
Zich tot een and’ren vorm van ryksbestiering stelde;
Heer Kwaadaard, Ondeugd, en zyn speelpop Vleijery,
Schynheiligheid, Geweld en Roof, en u, en my,
Voor eeuwig banden van zyn Hof, en uit zyn oogen:
En riep Heer Edelhart, en Burgerhart, Vermoogen,
Oprechtheid, en Mevrouw Rechtvaardigheid, hier weêr,
Om zo te vyzelen zyn lof in top van eer;
De Vreê herstelt te zien; te heerschen zonder vreezen,
Wat zou ’t met ons dan zyn?
Zulks kan niet mooglyk weezen.
Hy kan zo min zyn aart veranderen als wy.
Legt hy den Wolfshuid af, ’t is slechts uit veinzery:
En neem ’t was zo, dat hy zich kon tot weldoen geeven:
Hy weet wel dat het dan gedaan was met zyn leeven.
Wat zouden wy niet al bestaan, om ons gezag
Te houden. Ja, als wy maar rooken dat het lag
Op zulk een grond, men zou zich tegens hem versterken,
En by den Vyand zelfs zyn ondergang bewerken,
Die onbewust is hoe we al t’zaamen van gewaad,
En naam verandert zyn. Te vroeg gezorgt is kwaad.
Maar, zoon Bedrog, ’t geen my alleen doet duchten,
Is de oproer in het Ryk.’k Hoor niet dan kwaâ geruchten;
En Kwaadaard schryft zo wel als Ondeugd om meêr geld
En krygsvolk, andersints bevreest, dat zy ’t geweld
Der Muitelingen niet zyn magtig af te wenden.
De kassen zyn hier leeg, men kan geen krygsliên zenden.
In Hofstad zyn meest al de Zinnen uitgeput.
Vermoogen is gevlugt, en Rykdom, ’s Oorlogstut,
Heeft met zyn schatten zich ook elders heen begeeven.
Gebrek en Armoê zyn alleenig hier gebleeven.
En zyn ’er eenige verdacht, dat zy noch iet
Bezitten van belang, men zoekt, maar vind het niet.
’k Beken’t: maar wil noch eens myn listen t’zaamen binden,
Om tot des Konings dienst, geldmidd’len uit te vinden.
Zacht. ’k Zie daar eenige der Zinnen; Zuiv’retrouw
Is by haar. Speel uw rol met kunst.
Ik ga ten Hove om daar Vorst Eigenbaat te spreeken,
En Misvertrouwens list, door myne list, te breeken.
BEDROG, ZUIVERETROUW, REI VAN ZINNEN, WAARHEID, in ’t kleed van
						Ongeachtheid, heimelyk volgende.
BEdroefde Vrouwen, die niet zonder reden schreit.
Myn Kinderen, my deert uw wederwaardigheid!
’k Beklaag u, draagt uw leed en rampen toch geduldig!
Gy weet, het voegt my niet, dat ik uw mans ontschuldig,
Schoon ikze onschuldig hou. Hy, die een ampt bekleed,
Gelyk als ik, moet vaak, met pyn en hartenleet,
Als kwaade raadsliên by den Vorst meêr ingang krygen
Als hy, des Ryksbederf aanschouwen, en stilzwygen.
Die snoode Raadsliên zyn den Vorst en ’t Volk een pest.
Gy spreekt gelyk als ’t is, ô! Lands Gemeenebest!
O eenigste die zyt met onze ramp bewoogen,
En daar wy in den nood ons op betrouwen moogen;
Die by ons hebt geloof, dat al de gruuweldaân
In Vrijekeur geschied, u tegen ’t harte staan!
Gy weet hoe Gunsteling, myn dochter, na ’t ontrukken
Van haare maagdebloem, deed voor zyn sabel bukken,
En hoe myn Edelhart, aanklaagende dit stuk,
Daar door gebragt is in het uiterste ongeluk,
Gebannen en ontzet van Staatampt, Erf, en Haaven.
Des Ryks inwoonders, zyn gemaakt tot arme slaaven,
Door ’t rooven van hun goed. De Hovelingen, stout
Op hunnen Konings gunst, zyn woester, als in ’t woud
De wreedste dieren zyn, die somtyds noch bedaaren,
En, zelfs in ’t midden van hun woên, wel menschen spaaren,
Zy spaaren niemant, zynde in wreetheid onvermoeit.
En al wie hun geweld en gruuwelen verfoeit,
Indien hy zelfs niet vlugt, word uit het Ryk gedreeven.
Men laat ons naauwelyks dat geen daar wy het leeven
Meê stutten kunnen. Al wat immermeer tot pracht
Of siersel dienden, is in ’s Konings kas gebragt.
De goud en zilver aâr is ons gantsch afgesteeken,
Ontrokken goed en bloed, door nooitgehoorde streeken.
Noch werden wy belet naar onze mans te gaan.
Men zegt dat zy al ’t volk doen in de wapens staan,
Ja tegens hunnen Vorst tot muitery opwekken;
En daarom wil men u niet laaten derwaarts trekken.
Men heeft op dat vertrek, ten Hove kwaad vermoên.
ZUIVERETROUW een Brief aan Bedrog geevende.
Geensins: het zal den Vorst en ’t Ryk zelfs voordeel doen.
Myn Heer, doorlees deez’ brief; en zie hoe sterk zy smeeken
Om ons vertrek. ’k Heb moed, wilt gy slechts voor ons spreeken,
Wy krygen haast verlof van Koning Eigenbaat.
Ja, Heer, ik smeek met haar. Gy die aan uw gewaad
Gemeenebest vertoond, en deze naam komt draagen,
U is genoeg bewust dat zy rechtmaatig klaagen.
Gy weet hoe Eigenbaat, onnoodig is ’t verbloemt,
Door snoode Arglistigheid, Staatkunde nu genoemt,
En haare Kind’ren, en wie meêr haar is geneegen,
Door ’t moorden van Verstand, deez’ Rykstroon heeft verkreegen;
Dat hy nu Vrijekeur, door dwinglandy, regeert.
Hoe hy aan Ondeugd, zacht, ik noem hem daar verkeert,
Hy heet nu Gunsteling, heeft vollen last gegeeven,
Tot de allerwreedste daad die immer is bedreeven,
Gepleegt aan Eerbaarheid; en, tot noch meerder smaad,
Zelfs in het aanzien van haar Moeder, die hier staat.
Der Zinnen opstant is meest Gunsteling te wyten.
Wie is dit, die my dit zo schamper toe durft byten?
Zy weet niet wat zy zegt, en dwaald in haar verhaal.
Tot ’t geen gy liên verzoekt, dient geensins zulk een taal.
Wy kennen haar niet, Heer. Zy komt hier buiten weeten
’k Zie aan haar kleed hoe dat zy word geheeten.
’t Is Ongeachtheid, die steeds beuzelingen meld,
’t Gemeenevolk veeltyds beroert, en maakt onsteld.
Ga, Ongeachtheid, wil terstond van hier vertrekken.
Ik ga, Bedrog. Maar vrees, kom ik my weêr te ondekken.
Dit Land heeft lang genoeg geleên de Tieranny
Van Eigenbaat, uw val, en zyne is heel naby.
BEDROG, ZUIVERETROUW, REI VAN ZINNEN.
MYn Heer Gemeenebest, wil u aan haar niet kreunen,
Maar door uw voorspraak, ons verzoek toch ondersteunen.
MISVERTROUWEN ter zyden, BEDROG, ZUIVERETROUW, REI VAN ZINNEN.
HOud moed, myn kinderen. Ik zal uw voorspraak zyn.
Ik ga zo naar den Vorst, en zal al wat in myn
Vermoogen is bestaan, op dat gy moogt erlangen
Uw wensch waar toe ik hoop verlof voor u te ontfangen.
MISVERTROUWEN ter zyden, ZUIVERETROUW, REI VAN ZINNEN.
							MISVERTROUWEN ter zyden.
’k MOet verder hooren, wat Bedrog de Zinnen heeft
Beloofd, eer ik my wil by haar vertoonen.
’t Geeft
Ons zonderlinge troost, en hoope tot verblyden,
Dat Heer Gemeenebest, meêdogend met ons lyden,
Verhoord heeft ons verzoek. ’k Acht hem den vroomsten Heer
Van ’t gantsche Hof te zyn, zyn hart is week en teêr.
Hy heeft ook, door zyn deugd, van Vorst Verstand, verkreegen
Het Opperampt van Staat, en was steeds ’t volk geneegen,
Waar door my ook een hoop van wensch’lyke uitkomst streeld.
Maar, dat noch krachtiger nu door myn zinnen speeld,
Is ’t wonderlyk gesprek dat wy hier aanstonds hoorden,
Van Ongeachtheid, die vry bits was in haar woorden.
’k Zie Misvertrouwen komt, die ’t oor by Eigenbaat
Meê heeft, zyn gunst verzocht, Mevrouw, kon ook geen kwaad.
MISVERTROUWEN.
Mevrouwen, ’k wensch dat u myn komst tot vreugd moog strekken.
Ik zag Gemeenebest zo straks van u vertrekken.
Ik hoorde ook dat hy u beloofde, op zyne trouw,
Dat hy uw wenschen by den Vorst bevord’ren zou.
Wat zyn die? mag, als hem, my dat geluk geschieden
Van die te weeten, ’k zal u ook myn bystand bieden.
Zyn ’t zaaken van belang? spreekt onbeschroomd en vry.
’k Vermag op ’s Konings hart, somtyds, zo veel als hy.
Heer Misvertrouwen, ’k zal u zulks, in ’t kort, ontleeden.
Gy weet dat onze mans, onbillyk, tegens reden,
Door Gunstelings beleid, deez’ landen zyn ontzeid;
Nu smeeken wy, en zy, dat zyne Majesteit
’t Verzoek, zo vaak gedaan, niet meêr wil tegenstreeven,
Maar toestaan, dat we al ’t saam ons derwaarts moogen geeven.
Dit uit te werken, heeft Gemeenebest beloofd.
Die zulks van hem vertrouwd is van zyn brein berooft.
Hy word Gemeenebest genaamt, maar mogt eer heeten,
Gemeenbederf, Rykspest, Verzaaker van ’t Geweeten.
Helaas! wat hooren wy! wat hebben wy gedaan?
’k Vrees, Ongeachtheid heeft niet lasterlyks bestaan.
,, Zo moet ik, om het volk op myne zy te krygen,
,, Bedrog op ’t haatelykst’ by yder een betygen.
Ja, ongelukkige, die stof tot klaagen hebt,
Hy is ’t die in uw smart, zyn grootste vreugden schept.
Zyn fyn vernist gelaat, zyn hart vol looze streeken;
Gemaakt meêdoogen, en zyn valsch en vleijend spreeken
Heeft u liên niet alleen, maar zelfs den Vorst verblind.
Al de euveldaaden, die gy hier bedreeven vind,
Zal hy nooit by den Vorst verfoeijen, maar hoog pryzen:
Ja zegt, dat zulks zyn magt en zyn ontzag doet ryzen.
Toon ik het tegendeel, myn raad werd vaak veracht.
Dien Vleijer, heeft het hart van Eigenbaat verkracht;
Verkeerde gloryzucht in hem verwekken kunnen.
Rampzaaligen! die aan der zulken ’t oor vergunnen!
Ach! mogt ik in zyn plaats het Opperampt van Staat
Bedienen, ’k zag haast kans het vuur van twist en haat
Te blusschen, ’t geen alom door ’t Ryk nu is aan ’t branden.
Gy zoud zien dat de Vorst, kwaâ Raadsliên van hem banden.
Dien dart’le Gunsteling, die ’t gruuwelykste feit
Des waerelds heeft gepleegt, uw dochter Eerbaarheid
Geschonden en vermoord, zaagt gy ter vierschaar daagen,
En, voor zyn misbedryf, de felste straf weg draagen:
’t Wierd alles hier hervormt. De Vrede, Liefde en Rust,
Zou bloeijen als voorheen: den Koning schiep zyn lust
In de Onderdaanen, en die weêr, in hunnen Koning;
Het kwaade wierd gestraft, en ’t goede kreeg belooning,
Daar nu het tegendeel dier nutheid word bespeurt.
Gaat heen. Ik zal den Vorst gaan spreeken op myn beurt,
En tot uw redelyk verzoek op ’t krachtigst’ noopen.*
Doch van Gemeenebest hebt gy zulks niet te hoopen.
Heer Misvertrouwen, ’k wensch dat u de hooge goôn
Met wysheid sterken in uw dienst, ons aangeboôn.
MISVERTROUWEN. alleen
WEl aan: laat ik naar ’t Hof my spoeijen,
Om daar de wieken van Bedrog, ook zo te snoeijen:
En kan ik by den Vorst bewerken zynen val,
’t Is zeker dat myn staat daar door vergrooten zal.
EIGENBAAT, ARGLISTIGHEID.
O Ja, myn Vorst, ’t is waar ’t geen ik u kom te ontdekken.
Heer Misvertrouwen wil zyn oogmerk dus voltrekken.
Zyn steeds argwaanend hart, ’t geen looze aanslaagen smeed,
Benyd myn zoon Bedrog het ampt dat hy bekleed;
’t Ampt van Gemeenebest, om zelfs daar in te dringen.
Arglistigheid neemt acht op al zyn handelingen;
Ziet, met haar scherp gezigt, in ’t diepst’ van zyn gemoed,
En kent zyn Staatzucht, die hy daar op ’t krachtigst’ voed.
Uw Majesteit weet zelfs, wat raad wy u ooit geeven,
Heer Misvertrouwen komt die altoos tegenstreeven.
Dies smeeken wy, ô Vorst, verstrek ons tot een schild,
Waar achter gy ons, voor zyn nyd, beschermen wilt.
EIGENBAAT.
Stel u gerust: laat hem voldoen zyn hartsbegeeren:
Want Misvertrouwen kan Bedrog, by my, niet deeren,
Noch u, Arglistigheid, hoe hy ook woelt en wroet;
Ik weet heel wel hoe ver dat ik hem achten moet.
Gy zyt myn Vrienden, door wiens yv’rig onderschraagen,
Men Eigenbaat de kroon van Vorst Verstand ziet draagen,
En ’t Eiland Vrijekeur gebieden onbepaald.
’k Heb, door uw zoon en u, daar van gezegepraald.
’t Was onzen pligt, en ’t zyn onze ingeschaapne wetten,
Den Koning Eigenbaat tot hooger top te zetten,
Tot hy Regeerder van de gantsche waereld zy.
Maar, stond het uiten van myn oordeel aan my vry,
En zonder kommer van uw haat op my te laaden,
’k Zou zeggen dat de Vorst zich niet wel had beraaden,
Toen Misvertrouwen tot zyn Raadsheer is gemaakt.
Hy is in deze tyd, daar ’t oorlogsvuur in blaakt,
Niet dienstig voor uw kroon, myn Heer, naar myn gedachten.
Waar kan men ooit iets goeds van Misvertrouwen wachten.
’k Acht echter dat hy my nu noodig is, Mevrouw,
Nadien dat Ondeugd, en Heer Kwaadaard, op wiens trouw
Ik, nevens die uws zoons, my veilig mogt verlaaten,
Niet hier zyn, maar nu twee hoofdsteden van myn Staaten,
Gebieden uit myn naam, met al myn Oorlogsmagt;
Op dat het muitend’ volk in stilstand word gebragt.
Maar ’k vrees voor ongeval, door dien zy beide schryven
Om meerder volk en geld, om hun gezag te styven:
’t Geen my niet moog’lyk is, dat ik haar zenden kan.
Myn krygsvolk hier, bestaat slechts uit vyf duizend man.
Ik vind niet raadzaam om my thans daar van te ontblooten,
Maar moet bezorgen dat geen heim’lyke Eedgenooten
In Hofstad komen, en het uitgeputte volk,
’tGeen hier noch zwygt en lyd, verzien met spiets en dolk.
’kHeb ook bericht, Mevrouw, dat Eelhart, en Vermoogen,
Verzelt van Burgerhart, en Rykdom, zyn getoogen
Naar ’t naast gelegen Ryk, ’t onwinbaar sterk gewest
Van Eendracht, daar ik graag myn Zeetel had gevest;
Maar zag, als was voor ’t vuur, versmelten myn soldaaten;
Waar door verarmde al myn vermoogenste onderzaaten;
Daar ’k teek’nen moest een Vreê, tot schanden van myn roem.
Nu ben ik magteloos. Het kern, en de eelste bloem
Myns Koningsryks is weg, gesneuveld, of gevlooden.
Ik heb nu ’t allerminst’, nu ’k ’t meeste heb van nooden.
De haat myns volks tot my groeid meêr en meerder aan.
En zo Vrouw Eendracht nu myn Vyand by wil staan,
Zie ik my zelve eerlang, van binnen en van buiten,
Bestreên, en zonder magt, om haare magt te stuiten.
Dat zyne Majesteit die Ryksvorstin geensins
Verdenk. ’t oproerig volk, schep moed, doorluchte Prins,
Word haast, door myne list, van alle hoop versteeken.
Maar Misvertrouwen komt.
Vertrek. Ik moet hem spreeken.
MISVERTROUWEN, EIGENBAAT.
IK kom bericht doen dat Bedrog zyn Majesteit
Iets voor zal draagen, ’t geen in deez’ geleegentheid,
Van tyd, naar myn begrip, groot nadeel kon verwekken,
En aan ’t oproerig volk tot steunsel zou verstrekken.
Verscheide Vrouwen.... Maar, Bedrog komt herwaarts treên.
BEDROG, in ’t kleed van Gemeenebest, EIGENBAAT, MISVERTROUWEN.
BEhaagde het de Vorst, ik sprak hem graag alleen.
’k Vertrek, met uw verlof.
Neen: blyf, Heer Misvertrouwen.
’k Wil niet dat iets voor u verborgen word gehouwen.
Gy, en Bedrog, verstrekt twee zuilen van myn Staat:
’k Erken uw beiden voor de trouwste uit mynen Raad.
Nu, spreek vry onbeschroomd.
Veel Juffers, welkers Mannen,
Om hunne oproerigheid, gevlugt zyn, of gebannen,
Verzeld van Zuiv’retrouw, zyn my, geen uur geleên,
Ontmoet, en ik beken, haar kermen en geween,
Trof zo myn streng gemoed, dat ik u voor moet draagen;
Haar vaak verzochte beê, zo dikwils afgeslaagen.
Doorzie deez’ brief, myn Heer, die Edelhart zelfs schreef,
En hebt meedoogen met de onnoos’le Vrouwen, geef,
Geef haar verlof dat zy naar haare mans vertrekken.
’k Verzeker aan den Vorst, ’t zal hem tot voordeel strekken.
Kan ’t zyn, Bedrog, dat gy den Vorst zulks raaden kunt?
ô Ja, noch meêr, haar werde ook, nevens dit, vergunt
Dat zy haar kinderen, en goed’ren mede voeren.