floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
J.F.M. Sterck, H.W.E. Moller, C.G.N. de Vooys, C.R. de Klerk, B.H.
						Molkenboer, J. Prinsen J.Lzn. en L. Simons (eds), De werken van Vondel.
						Tiende deel 1663-1674. De Maatschappij voor goede en goedkoope lectuur,
						Amsterdam 1929
Joost van den Vondel: Noah, Of ondergang der Eerste weerelt. Amsterdam:
						wed. van Abraham de Wees, 1667.
Apollion
Rey van Engelewacht
De boumeester
Achiman
Hofmeester
Aertsherder
Joffers
Jafed
J.v. Vondels
Tantaene animis coelestibus irae!
Voor de weduwe van Abraham de Wees, op den Middeldam, in 't Nieuwe
					Testament. 1667.
Den weledelen heere Joan de Wael, Heere van Ankeveen.
Uw weled. ootmoedigh dienaer
Adam, eerste aertsvader, en stam der geslachten, spreide zich uit in twee takken,
					Kain en Seth. Deze, in hunne telgen aenwinnende, bouden de weerelt. De zoonen
					van Seth, bekoort door de schoonheit en bevalligheit van Kains dochteren, traden
					met haer in beddege nootschap, teelden eenen aert van reuzen en geweldenaeren,
					en vervielen door deze ongelijke vermenginge tot allerhande godeloosheit en
					boosheit, verlieten den heiligen wandel van Seth, Enoch, Henoch, en offerhanden
					en altaeren, bedreven overspel en bloetschande, misbruikten zusters en moeders,
					en noch erger, zonder onderscheit, verdrukten onschuldigen door gewelt en
					wapens, en mestten zich met bloet en roof der nagebuuren. Aertsvader Noë,
					Lamechs zoon, het eenigh voorbeelt van godtvruchtigheit, en boetgezant, kante
					zich met leeraeren en dreigementen vergeefs hier tegens. Toen der menschen
					boosheit de langmoedigheit des aller hooghsten hardtnekkigh misbruikte, en het
					ten leste Gode verdroot, boude Noë door last van hooger hant eene ark,
					vergaderde hierin viervoetige dieren, en vogels, van elk slagh by paeren, en
					begaf zich endelijk, met zijne echtgenoote, dry zoonen, en hunne vrouwen, in dit
					gebou, van Godt achter hem toegeslooten, waerop de weereltvloet, door het
					opbersten des grooten afgronts, en d'opgezette sluizen des hemels, en geduurigen
					slaghregen, veertigh etmael aengroeiende, zich vijftien ellen boven alle bergen
					verhief, en menschen en dieren teffens verdelghde.
Het tooneel is voor Reuzenburgh, aen den voet van Kaukazus, en den hoek van het
					cederbosch, in 't gezicht van Noahs timmerwerf. Het treurspel begint voor den
					opgang en endight met den ondergang der zonne.
De tooneelisten.
Apollion, de koning des afgronts.
Noe, de boetgezant, en bouheer der arke.
Rey van Engelewacht.
De boumeester der arke.
Achiman, de grootvorst van het oosten.
Hofmeester, Amptenaers van Achiman.
Aertsherder, Amptenaers van Achiman.
Urania, de grootvorstin van het oosten.
Cham, Noahs dry zoonen.
Sem, Noahs dry zoonen.
Jafed, Noahs dry zoonen.
Uriel, gerechtsengel.
J.v. Vondels Noah, Of Ondergang der Eerste weerelt.
Hier steigre ik, koning van den nacht, Apollion,
Uit 's aerdtrijx navel, eer d'inarbeitgaende zon,
Het daghlicht baerende, uit de kim koome opgestegen.
Mijn stinkende adem is alree den hemel tegen,
Die schuw van helschen stank, de starren trekt om hoogh;
Dewijl mijn zwavelkeel den starrenlichten boogh,
Met smook bezwalkende, berooft van zijnen luister.
Mijn blikken branden, als twee koolen, in het duister,
En dikke duisternis, niet eenen rooden gloet.
De pekstok blaekt, en stut mijn' twijfelenden voet,
Waer ik den gront betre. het gras en bloemen quijnen,
En 't ongedierte vlught naer wouden en woestijnen.
Daer rijst het vlotgevaerte, op Noahs timmerwerf,
Na hondert jaeren tijts volbout, om in 't bederf
Des menschdoms eenen man en zijn gezin te bergen;
Rechtschape stof, om onze almogentheit te tergen.
Waer toe getoeft? vaer voort: wat houdtge langer stant?
Steek met dien pekstok flux dat zeegewelt in brant.
Vaer voort, mijn helsche stoet. steek aen: gy kunt niet doolen.
Laet branden voor den wint, en warm u by de koolen
Van 't cedren balkwerk. is de worm voor 't hout vervaert;
Verrot het in geen lucht; de gloênde pekstok spaert
Geen cedre planken, dicht en hecht met werk gedreven.
Het pek en werk zal vier en vlamme voedtzel geven.
Al 't heir des afgronts met ontvouwe krijghsbanier
Wil danssen, klaeu aen klaeu, op zulk een zegevier;
En Noë, Lamechs zoon, die 't water woude ontvlughten
Op dezen vlotbalk, zal bedrukt en troostloos zuchten,
Als d'arbeit van eene eeu gezwint tot asch verteert.
Maer deze hoop is wint. een wacht van geesten keert
Den stookebrant van 't vlot, dat anders, lang verbarrent,
d'Opgaende vlam voor wint zou drijven naer 't gestarrent.
Verdoemde spooken, helpt ons raeden: zet u kant.
Hier rijst het cederbosch, tot onzen dienst geplant.
Gy kunt hier in 't verschiet van 't bosch 't gevaert zien steigeren,
En zoo veel velts beslaen. de cederboomen weigeren
Ons geene schaduwen, in 't opgaen van den dagh,
Om stil te schuilen. wat de schaduwe vermagh,
Dat leerde u Adams hof, daer draek, en duizent spooken,
En grijnzen van de hel zich legerden, en dooken,
Tot dat hun aenslagh wiert zeeghaftigh uitgevoert;
Een oorloghszege, die den aerdtboôm noch beroert.
De zestien eeuwen en noch zesenvijftigh jaeren
Zijn sedert, roemt vry, niet onvruchtbaer heengevaeren:
En nu verwacht de dagh den inbreuk van veel wee,
Die 't aerdtrijk zetten zal in eene bare zee.
d'Aertsvader staet gereedt, met zijnen baert vol staetsie,
Den boezem dekkende, de jongste predikaetsie
Te sluiten. houdt u stil in 't ronde hier omtrent,
En past uit eenen mont zijn schriklijk dreigement
Zoo na te baeuwen met een' boschgalm, dat de wateren
En bosch, en bergh, en dal eens lachen datze schateren,
Beschimpen 's mans gejank, en rouklaght, en geween,
En traenen, bigglende langs kin en boezem heen.
Door vrouwelist wert eerst de man in 't net getogen.
Men bezige dees kunne, en legre zich in d'oogen
Van Kains dochtren, en beschiete uit haer gezicht
Het hart der Reuzen. schoon het voor geen wapen zwicht,
Noch moet de grootvorst zelf voor 't joffrentimmer buigen,
En heur naer d'oogen zien. wy hoeven geen getuigen
Te zoeken: d'uitkomst heeft doorgaens genoegh geleert
Hoe wellust over al de weerelt triomfeert.
Zy plante haren stoel op Reuzenburgh, gehouwen
Uit klaeren marmersteen, in Kaucasus landouwen:
Want sedert 's hemels wraek den eersten vader dreef
Uit Eden, met een zwaert van blixemstraelen, bleef
Dees weerelt ongeschent van uitgebraekte vloeken.
Hier vint de snoeplust al wat 's menschen lust loopt zoeken,
Lusthoven, beemden, beek en bronnen in het ront.
De vruchten druppen van de takken in den mont,
En smilten op de tong. de vogels quinkeleeren.
Het danssen, speelen, het gedurigh banketteeren,
En bruiloften gaet hier het gansche jaer in zwang.
Men bint de zielen aen geen wetten, en bedwang
Van Enochs voorbeelt, of geboden en verboden.
De blyschap kort den tijt. godinnen scheppen goden.
Een reuzenafkomst trotst het hemelsche gezagh.
Al watze met den boogh en 't zwaert bereiken magh
Dat 's recht. het wapenrecht schept braven en lantsheeren.
De grootvorst van het oost, met geen gewelt te keeren,
Achiman, Enaks zoon, de weerelt door gevreest,
Besloot op dezen dagh hier 't jaergetijdigh feest
Der grootvorstinne met een staetsie in te kleeden,
Van d'allermaghtighsten, in dienst van 't hof getreden.
Hier zal niet mangelen aen pracht en overdaet.
De Ganges, Indusstroom, de Tiger, en Eufraet
Gedwongen, moeten hem voor hunnen leenheer kennen.
De vogel fenix eert met schitterende pennen
De kroon van Oostenrijk, geheilight aen dit hooft,
Om welx baldaedigheit te voên al 't aerdtrijk slooft,
En met geboge knien schenkaedjen komt vereeren.
Maer ginder wil de zon de schemering braveeren,
En opgaen: laet ons, eer haer fakkel uit de kim
Den aerdtboom toelichte, ons verbergen in de schim
Van 't hooge bosch. hier komt d'aertsvader aengetreden
Met zijnen krommen staf, om traenen en gebeden
Te storten. duikenwe in dien schuilhoek voor den dagh,
En luistert, achter my, naer 's grijzaerts weegeklagh.
Noë
Daer komt het morgenlicht gevaeren,
Als een heraut, uit Godts palais,
Om 't menschdom voor de leste reis
Te wekken of hen Godt wou spaeren.
Zy leggen, in den eersten droom
En slaep, tot over 't hooft verzoopen.
Hoe kunnenze op genade hoopen,
Zoo 't hart blijf hollen zonder toom!
Zy luisteren naer geen vermaenen,
In wrevelmoedigheit te trots,
En, harder dan eene ysre rots,
Noch noit vermurwt door mijne traenen.
Genade, ô vader, kan 't geschiên,
Geef uitstel: ofze zich berieden,
Om dien gedreighden vloek t'ontvlieden,
En naer hun hielen om te zien.
Het water rijst allengs van onder
Ten gront uit, in zoo menigh dal,
Een voorbo van den waterval,
Gereet te volgen op den donder.
Het dreigen stapt voortuit: dan kraekt
De slagh het bekkeneel van boven,
Dat geen waerschouwing wil geloven,
Eer d'allerhooghste 't onweêr slaekt.
De boosheit is in top gewassen
Met 's menschdoms aenwas dagh en nacht.
Hier wil de grootvorts d'oppermaght
En haeren hoogen troon verbassen.
Ik vinde langer stof noch reên
Om Godts langkmoedigheit te rekken,
En 's menschen gruwzaemheên te dekken,
Die schreien door de wolken heen.
Dit lichaem schijnt een dor geraemte,
Gekrenkt van vasten en verdriet.
De hemel hoort mijn voorbe niet.
Ik sla mijne oogen neêr van schaemte.
Genade, ô oirsprong van gena!
Vergeef ons toch dit langkzaem bouwen,
Of u het opzet moght berouwen,
Al komt boetveerdigheit zoo spa.
Gedenk hoe 's volx natuur den zegen
In hunnen grootvaêr eerst verloor,
En, door zijn misdaet van uw spoor
Gedwaelt, dien zielkrak heeft gekregen.
Verhoor de voorbe van uw' knecht.
Genade, ô vader, en geen recht.
REY VAN ENGELEWACHT.
I. Zang
Wy schaduwen met goude pennen
De treden van
Dien vroomen man,
Gewaerdight Godt alleen te kennen;
Terwijl alle andren, van dit licht
Versteeken, dwaelen
In duistre dalen,
En slaen, als dieren, hun gezicht
Van Godt op tijdelijke dingen,
Die snel vergaen,
Beneên de maen,
Den spiegel der veranderingen.
Verbasterden van 's levens struik,
Waer vint men 's levens recht gebruik!
I. Tegenzang
In eenen is dit goet gebleven,
Al 't overschot
Gedwaelt van Godt,
En 't heiligh voorbeelt, hun gegeven.
Wat leeft helt over tot het quaet.
Schoon Eve in 't ooste
Zich zelve trooste
In Seth, noch groeide Kaïns zaet:
En Henoch zagh den sleep der kinderen,
Al 't aerdtrijk door,
Het heiligh spoor,
Verlaten, en de deught verminderen.
Dat viel hem bitter, als de doot.
Hy klaeghde Godt om hoogh zijn' noot.
II. Zang
Wat baet, sprak hy, uw beelt de reden,
Zoo lang uw beelt
Van reên verscheelt,
En dat geschenk niet wil besteden?
Ik leeraere elk. wie hoort naer my!
Elk leeft ontuchtigh,
En ongodtvruchtigh.
Mijn leering schijnt een razerny.
Zy schimpen met uwe offereere
En offervier.
Wat blijve ik hier!
'k Hoor smaet waer ikme wende en keere.
Indien mijn wandel u behaegh,
Verlosme, ô vader, van dees plaegh.
II. Tegenzang
De vader ziet op Henochs klaegen
Uit 's hemels troon.
Wy 's hemels boôn,
Verschijnen hem terstont, en draegen
Dien trouwen dienaer, Godt ten prijs,
Als op een' wagen,
Door wint en vlaegen,
In 't eeuwigh bloeiend paradijs;
Daer sluimert d'aengevochten veiligh,
Tot dat hy weêr
Opwaeke, en keer',
Verzelschapt met een' grooten heiligh.
Nu slaenwe aertsvader Noë ga.
Hy volght in 't leerampt Henoch na.
Toezang
Aertsvader Henoch, van beneden
Om hoogh gevoert, gy zet uw treden
Op roozen in dien roozengaert
Van rust, daer u geen last bezwaert.
De weerelt haet Godts uitgekoornen.
Hier treet godtvruchtigheid op doornen
En distels, dat de voeten bloên.
Het ruischen van de watervloên
Getuight alree hoe duizent stroomen
Van onder opgeborrelt komen.
De voeten worden nat en vlot:
En luistert niemant noch naer Godt!
BOUMEESTER. ACHIMAN.
Boumeester
Achiman, grootvorst, op het rijkste begenadight
Van vrou natuure, en die uw heerschappy verdaedight
Met wapenen, daer staet mijn werk in top volbout.
De leste nagel is geklonken aen het hout.
Indien de hooghste maght uw reuzekracht wil temmen
Door eenen watervloet, berey u om te zwemmen,
Of een geheele zee te drinken: want gy hoort
Hoe 's hemels almaght op het aerdtrijk is gestoort.
Boumeester van 't gebou, waeraen veel jaeren zweetten,
Hoe groot is van 't begrijp, met uwe maet gemeeten?
Dryhondert ellen langh, en dertigh ellen wijt,
En vijftigh hoogh. de deur, waer door men binnen schrijt,
Staet midden in de zy, de venster boven. binnen
Valt ruimte, om daer verblijf en ook gerijf te vinnen:
Dry zolderingen, een om hoogh, en een om laegh,
En een in 't midden, om t'ontschuilen zulk een plaegh.
Gy hebt naer uw vernuft, dit dus bequaem geoordeelt?
In 't bouwen volghde ik stip des ouden vaders voorbeelt,
Een tekening, waer in men niets bestraffen kan.
En hoe behaeghde uw werk in 't endt den ouden man?
Volkomen: want hy heeft dien arbeit rijk vergouden,
En zoo veel schimps, geleên terwijl mijn knechten bouden.
Verdroeghtge met gedult dien dagelijxen hoon?
Wy kreunden 't ons niet eens, en wrochten slechts om loon.
Wie wil hy bergen voor der watren ongenade?
Gedierte en vogel, van elk slagh de wedergade
En gade, op datze weêr aenteelen op haer' tijt.
Wy zienze alree gescheept, en voor gevaer bevrijt.
Ik zagh my zelven blint, toenze alle in orde t'zaemen
By paeren herwaert aen, gelijk gedaghvaert, quamen,
Uit vier gewesten. dit heeft zeven dagen lang
Geduurt. nu rustenze in 't volboude slotbedwang.
Hy schaftze nootdruft naer den eisch, en spijs, en voeder,
En drank, en onderhoudt, gelijk een trou behoeder:
Want eerze aenquamen uit geberghte bosch en velt
Had zijn voorzienigheit dien voorraet al bestelt.
Verneemt men geenen strijt van duiven raven gieren,
Van leeuwen, luiperden, en tamme en wilde dieren,
En ongelijken aert, beschaduwt van een dak?
Gedooght de wolf het lam? en zit de tyger mak?
Der dieren koning, die de wouden plagh te vullen
Met yslijkheên, weet hier van brieschen noch van brullen.
De draeken neemen geen venijn op hunne tong.
De slangen sluimeren, gekrunkelt in een' wrong.
Indien de beer besta te grimmen en te gillen,
d'Outvader weet hem flux met een gezicht te stillen.
'k Begrijp niet door wat kracht, in dit benaeude kot,
De wreetheit staet verbaest, en hoe een mans gebodt
Deze onvernuftige en verslindende natuuren,
Alleen met eenen wenk gebreidelt, kan bestuuren.
Hoe draeght zich Lamechs zoon, in wandel spijze en draght?
Gestreng, en elk ten schimp. de gansche weerelt lacht,
Wanneer hy met een kleet van kemelshaer, geslagen
Om 't lichaem, heenestapt door koude, en regenvlagen.
De zoonen vlochten hem van biezen een mattras,
Om 's nachts te rusten, of te waeken op zijn pas,
In een spelonke, daer de gade om zeven dagen
Haer weêrgade eens genaekt, en noch op 's mans behaegen.
Zoo dra de wakkre haen den midnacht innekraeit,
De zon van 't noorden naer de zuidas 't aenzicht draeit,
Verrijst de vader, schuw van 's levens tijt te korten
Met slaepen, om voor Godt zijn nachtgebeên te storten,
Voor ons te bidden, en te lozen zucht op zucht.
Men zagh hem menighmael ophangen in de lucht
Van d'aerde, uit yver diep verrukt in zijn gedachten,
En eenen glans om 't hooft, gemat van jammerklaghten,
Om d'onbekeerzaemheit der menschen, jaeren lang
Gewaerschuwt voor den haest aenstaenden ondergang
Van al wat adem schept, het welk zy traegh gelooven.
Onnoosle droefheit! quam het hartenwee dan boven?
Al wat den ouden man, gelijk een molensteen,
Op 't hart leght, jammert hy, in 't barnen der gebeên,
Met zilte traenen uit, die langs de kaeken rollen.
Dan ziet men d'oogen root bekreeten en gezwollen,
Een groef van traenen doorgelekt op elke wang,
Het aenzicht, in een kreuk van rouwe, bleek en bang
Bestorven, en te vroegh gerimpelt en gebroken.
De winkbraeu hangt op 't oogh, verslapt en traegh geloken
Ten slaep, en 't vasten put al 's lichaems krachten uit.
De bouheer openbaerde u 't opperste besluit?
Geduurigh, en bleef ons noit les en leering schuldigh.
By wijlen wrong hy bey de handen ongeduldigh,
En stroide troosteloos zijn klaghten in den wint,
De rotsen baeuden 't na, en galmden: zijtge blint,
Verstokt, versteent! waekt op: de vloet wil u verrassen,
Verlaet u op geen kracht, noch zwaert, noch harrenassen.
By wijlen greep hy zelf een' hamer in de hant,
En dreef den arbeit aen, niet anders of al 't lant
Tot aen den hals verzonk. wy lieten hem betyen,
En gaven noit geloof aen zulke razernyen.
Men moght gelooven dat het aen de zinnen schort.
Hy suft van ouderdom, en zwakheit, en verkort
Het leven met vergeefs te huilen en misbaeren.
Dees strenge telt een ry van zeswerf hondert jaeren,
En wou noit luisteren naer 't vleien van gemak,
Terwijl hy 't lichaem temt, en, schuw van huis en dak,
Blootshoofts, en barevoets, met moedernaekte beenen,
In ope lucht, langs 't velt, door slijk en scherpe steenen
De raeuwe voeten quetst, in 't waschbadt noit gestooft.
By wijlen slaet hy eens een schaepevacht om 't hooft
En schouders, daer de schaer, gezeten om te hooren,
Gedult neemt: maer zoo dra het dreigement van toren
En straffe, en watervloet, gelijk een donderstem
Uitbuldert, schietenze op, en vlughten wech van hem,
Als een' die raeskalt, of, van razerny bezeten,
Veel nutter laegh geboeit aen een metaele keten.
Hoe draegen zich de zoons, en zijne gemaelin?
De vaderlijke zorgh bewaert het huisgezin
In tucht en zedigheit. zy, volghzaem en gebogen,
Zien hunnen vader met eerbiedigheit naer d'oogen,
En scheppen leerzaem hem de spreuken uit den mont;
Gelijk de honighby, omvliegende in het ront,
Den honighdaeu, op tijm gedropen, weet te zuigen.
Men roept nochtans hoe Cham te noode zich wil buigen
Om 't juk van onderwijs te draegen, zoo 't betaemt.
Hy volght zijn vaders les gehoorzaem, doch gepraemt,
En houdt zich by een vrou alleen en onbesproken.
Waer Kaïn Abels moort zoo zuur niet opgebroken,
Dees wrevlige aert moght ook door eenen broederwrok
Uitspatten, en de broêrs voorthelpen met een' stok,
Of steen, of moortpriem: maer dees strenge leert dien kriegelen
En byster barssen zich aen Kaïns onrust spiegelen.
Aen Sem en Jafet ziet de vader zijnen wensch.
Zy neemen 't hier te naeu, of wy te ruim. een mensch,
Een eenigh man verwijt alle andere hun gebreken.
De boetgezant brengt net zijn' wandel en zijn preeken
Gestadigh overeen, en wort geen yvren moe.
Zoo komt de titel van rechtvaerdigh eenen toe,
En niemant meer. wat raet? hoe staet ons dit te lijden?
Verstoor u niet: een man verandert geene tijden,
Noch stelt de wetten aen geweldigen als gy,
Gesteigert door uw kracht in top van heerschappy.
Een eenigh hooft ontrust veel duizent onderdaenen.
Hy schreit zijne oogen uit, en smilt vergeefs in traenen.
Hy dreight het gansche lant te zetten in een zee.
Hy dreight, en 't roestigh zwaert wil langkzaem uit de schee.
Een, onder schijn van dwaes, kon op zijn luimen leggen,
En naer regeering staen. wat valt'er op te zeggen?
Dit staet te duchten, zoo de leeraar aenhang wint.
Nu stroit dees leeringen, van niemant oit bemint.
Hy looft verstorvenheit, en eigen wil te haeten.
Alle oogen kijken uit naer wellusten, en staeten,
En rijkdommen, behaelt door loosheit of gewelt,
Het lekker lokaes, daer elx oor naer overhelt.
Zoo kan dees strenge leer geen menighten bekooren.
Ik hielme doorgaens schuw dat prevelen te hooren:
Doch nu hy 't leerampt dreight te schorten uit verdriet,
Laet ons eens luistren, het behaege 't oor of niet.
Daer treên de zoons vooruit, met kopere bazuinen.
d'Inwoonders schieten toe, uit vestingen, en tuinen,
En hofsteên, vlek, en slot, op luid bazuingeschal,
Belust te hooren hoe hy afscheit neemen zal.
De vader volght de zoons, en zoekt zich t'ondersteunen
Met eene sparre, daer zijne armen zacht aen leunen,
Ten cederbossche uit, op twee boomen. hy staet stil,
En wenkt elk met de hant, als een die spreeken wil.
De zedige ega zet zich neder, voor zijn voeten,
Met dry schoondochtren. hy begint het volk te groeten.
NOË. ACHIMAN. HOFMEESTER.
Hoort toe, gy volken, zoo voorspelling by u gelt.
'k Heb, hondert jaeren lang, den jongsten dagh gespelt,
Doch ydel en vergeefs, nu is de dagh geboren,
Die, met den ondergang der zonne, u dreight te smooren
In eenen eeuwigen verdoemden duistren nacht,
Een' nacht, die schemerlicht noch morgenstont verwacht.
Gy zult, na dezen dagh, mijn aenzicht niet aenschouwen.
Dit stom gevaerte heeft geduurigh, onder 't bouwen,
U toegeroepen: schrikt voor 't bruischende element,
Dat u bestormen komt, en strant noch paelen kent.
Maer Godts langkmoedigheit, misbruikt al t'onboetvaerdigh,
Na zoo veel uitstels, acht u geen genade waerdigh,
Die, van verwaetenheit en wrevel overtuight,
U, onder 't hoogh gebodt, door geen waarschuwing buigt,
Ja voortvaert, tot daer 't quaet uit onmaght voortgang weigert.
Uw lasterstukken staen nu kuin in top gesteigert,
Gereet te storten van het overwightigh steil.
Gy stort alree. hier is geen hoop van eenigh heil.
Ik wil den oirsprong der elende kort ontvouwen,
Te reukeloos verhangtge uw ziel aen schoone vrouwen,
Aen Kains dochters. al 't godtvruchtigh zaet van Seth,
Ontaert van Godt, verlaet der vadren stijl en wet,
Vermengt zich met den stam van Kain, noit boetvaerdigh.
Uit dit vermengen spruit een afkomst, die boosaerdigh
Een pest en vlegel strekt van 't menschelijk geslacht,
Een afkomst, die noch wet, noch recht, noch regel acht,
Geene andre godtheit kent dan 't zwaert, op zy gehangen;
Een godtheit, nimmermeer afkeerigh van ontfangen,
En vrek in 't zegenen. 't gewelt, een afgodin,
Geeft wellust, eer, en staet, en sleept den rijkdom in.
Zy kan de harten der geweldigen veroveren,
En in haer' zachten schoot hunne oogen zulx betoveren,
Dat zy verblint niet zien 't genaekende ongeluk,
Begravende alle vreught in eenen poel van druk.
O overdwaelschen, van dien tuimelgeest bezeten,
'k Heb mijne keel lang heesch, mijne oogen blint gekreeten,
Veel tijt verloren, niet gewonnen. och, och, och,
Laetge u bekooren van blanketzel en bedrogh,
Een schoonheit, haest verwelkt! geen roos verwelkte oit radder.
Wat koestertge in uw bedde en boezem? och een adder,
Een giftige adder, die u 't hart afsteeken zal.
Dat vleien staet u op een eeuwigh ongeval.
Woudt gy u spiegelen, geen voorbeelt toont u nader
Dan 't heiloos voorbeelt van den allereersten vader
Wat eene vrou vermagh. de snoeplust van een vrou
Ging boven Godt en al. een entloos naberou
Tradt, na een' montvol saps, de misdaet op de hielen;
Toen zy, ten lusthove uit, in 's hemels ban vervielen,
Met alle hunne afkomste, aes van d'onverzoenbre doot.
De rampen spreidden zich rondom den weereltkloot.
Alle elementen, met de vloeken aengespannen,
Bestormden Adams zaet geduurigh. dat leert mannen
Zich onderworpen der jongkvrouwen zinlijkheit!
Waekt op: verlaetze, eer gy die smet vergeefs beschreit.
Haer vrientschap staet u dier. verlaet uw bedtgenoten,
Eer 's hemels grimmigheit, van boven uitgegoten,
U t'zaemen dompele in een grondeloos bederf:
Het water schokt alree den bodem van dees werf.
Hoe vader, heetge ons voor een schoonheit d'oogen luiken?
Natuur schiep niet vergeefs: zy leerde een vrou gebruiken.
Godt schiep een eenige, en verloofdeze aen den man.
Van Adam af tot Seth bestont het echtgespan
Alleen by twee, zoo langh godtvruchtigheit in waerde
Van 't heiligh voorbeelt der vooroudren niet veraerde,
Hun onderwijs, gelijk een wet in 't hart gesneên,
Gevolght wiert, en het licht, dat uit den hemel scheen,
Alle aerdtsche duisternis verdreef uit zuivre zielen:
Maer toen de jongen door bekooringen vervielen
Van d'oude zeden, wies 't getal der vrouwen aen.
Wat gruwlen durf men nu niet denken en bestaen!
Kan Godt dees boosheit, koel aenschouwende, gehengen
Dat moeders, dochters, en de zusters zich vermengen,
De vaders, zoons en broêrs, te toomen noch verbiên,
Als dieren, los van bant, geen schennissen ontzien,
Geen bloetschande, overspel, noch bijstre lasterstukken?
Dit kon den oirsprong der genade zoo verrukken
Van zijn natuure, dat hy zwoer, vol naberou
Om 't scheppen van den mensch, veraert van Godt en trou,
Door eenen watervloet al 't menschdom wech te spoelen.
Gaet heene zoekt nu troost en hulp by schoone boelen,
Een' kranken toeverlaat, in zulk een' watersnoot.
Een schrede is tusschen u en d'onontvlughtbre doot.
Men zeght hoe geesten, die om hoogh op wolken treden,
Bekoort door schoonheên, zich vermengden hier beneden
Met keur van maeghden, 't welk een kroost te voorschijn broght,
Waer in men levend twee natuuren zagh verknocht,
Gemengt van geest en mensch, uit zulk een paer gesproten.
Verslingren geesten zelfs op aerdtsche bedtgenooten,
Vergeef den grootvorst dan dees dertle vrouwezucht.
Verwijfden pooghden door dit lasterlijk gerucht
Hunne ongebondenheên, te schendigh om te noemen,
Met eenen schoonen glimp te dekken en verbloemen:
Doch geen gezonde reên, geen wijs vernuft gehengt