floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
Haer oogjes kleyn en bruyn, haer neusje recht van passe;
Haer kaekjes wit als sneeuw; waer op twee roosjes wassen;
Haer lipjes bol en glat, daer by koralig rood,
Niet al te dik noch dun, niet al te kleyn nocht groot;
Haer montje pas van wijd, albaster witte tanden,
Een zilver blanke hals, spier witte lange handen;
De borsies appelrond geregen by de krop
Die deden my het oog zoo vaek daer vallen op;
Haer voetjes kort en smal, de steunzels van haer leden,
Die zijn, in 't kort gezeyd, recht na de kunst besneden;
Dit al te zamen is veer boven het gemien.
O zotte malle mensch! en is het niet recht mallen,
In zulke zotterny van minne te vervallen?
Gustavius mijn vrund, mijn vrund wat is 't? eylaes!
Een schaduw en eenschim, maer stof, en wurmen aes;
'k Verwonder my dat wy ter wereld menschen vinden,
Die haer genegentheydaen deze dingen binden;
Een hand vol Vrouwe vleysch, 't geen rotten moet in d'aerd,
Is dat zoo veel verdriet en zinne quelling waerd?
O redelooze mensch! die aen de lust gebonden,
Meer als de deugd, vervalt noodwendig tot de zonden;
Uyt welke zonde volgt gewoonte tot het quaed,
Waer door de mensch geraekt in een bedroefde staet;
Zeg my, die over thienmael twaelf jaren minden,
Gustavius mijn Vrund, waer die nu zijn te vinden?
Waer zijn de oogen doch, en 't tindelende licht,
Van vriendelijk gelonk, en lodderlijk gezicht?
Waer kaekjens als de Roos? waer wemelende haaren?
Waer lipjes bolen glat? waer zang en zoet gespeel?
Heraclius, 't is waer, waerachtig ik beken,
Dat ik door deze reên vry wat verandert ben;
Dies bid ik laet ons gaen wat meerder hier van spreken,
Door deze middel zal ik best mijn quelling breken.
Binnen,
HEraclius heeft my belast met grooter waerden,
Dit Edele geschenk in dankbaerheyd t'aenvaerden;
Dit, zeyt hy, is een Boek waer in te lezen staet,
Door welke middel men de min verkeert in haet!
Dies zal ik deze gift met dankbaerheyd ontfangen,
En heb om dat te zien een hertelijk verlangen;
Dies ik het open doe, om zien wat dat het zy,
Heraclius, het geen gy hebt vereerd aen my.
Heraclius de gift die gy my hebt gegeven
Daer vind ik wie ik ben, en zijn zal na dit leven;
Mijn vrund Heraclius, dit gaeft gy my tot leer,
Dit leerd my dat ik ben een dienaer van mijn Heer;
In deze spiegel werd, eylaes! te recht bevonden,
Een gruwel, en een schrik, van min, van lust, van zonden;
O mensch! ô minne slaef! wat is het eynd van dien?
Ey! kom wild het met my in deze spiegel zien;
O min! ô zotte min! wel eertijds mijn behagen,
Hier leer ik dat ik nu uw ydelheyd beklage;
Hier zien ik wat 'et is, het geen de minne geeft;
Hier zien ik wat 'et is, het geen de minne heeft;
Een niet, die yet wat schijnd, een schijn, en niet een wezen;
Ach! dat 'et niet en is staet in dit Boek te lezen.
O Spiegel! waer mijn ziel in ziet,
Een groote wat, een schim, een niet,
Een leven en een sterven;
Een sterven sterft men eer men leeft.
Wie sterft eer 't leven hem begeeft,
Die zal het leven erven.
Het niet, waer op men 't ooge slaet,
Dat 's rijkdom, wellust, hooge staet,
Als prikkels tot de zonden;
De deugd dat is het rechte wat,
't Gemoed een vreugd, de ziel een schat,
Waer door den Hemel werd gevonden.
THEODOOR, en DIANIRA leggen geknielt voor 't GELUK; 't Geluk werd van de
						NYDIGHEYD terug gehouden, om haer gunste aen de geknielde niet te gunnen;
						geduerende de Vertooning, werd dit navolgende, van eenige Reyen,
						gezongen.
THeodoor, en Dianier,
Leggen hier,
Op der Aerden neêr gebogen;
Daer de wankelbare Vrouw
Garen wou,
Over haer gebeên medoogen;
Maer de Goddelooze Nijd,
Zulliks spijt,
Doet 't Geluk te rugge keeren;
VVat de Nijdigheyd vermach,
Kan men ach!
Aen haer booze werken leeeren;
Daer zy vromen meê verdrukt,
En ontrukt,
't Geen 't Geluk wel vaek zoud geven;
En het geen 't Geluk vaek bied,
Krijgt men niet;
't Lukwerd door de Nijd verdreven.
Mijn macht brengt veel te weeg, dies ik in deze tijden,
Mach nauwelijks een uur het licht des Hemels lijden;
Door quâ gewoont, waer in ik zelfs my heb gebracht,
En meest mijn werk gepleegt in de verhole nacht;
Ik zoek de duysterheyd met nare omme-wegen,
Op dat het geen ik zoek, te beter-word verkregen;
Ik schuw het licht, vermits de duysterheyd my stijft,
Om dies wil mijn bedrog door haer verholen blijft;
'k Ben yder wel bekent, en draeg dees maeg're kaken,
Vermits ik my bemoey met Goddelooze zaken;
De Vromen haer verdriet te werken, is mijn werk,
En mijn verdriet dat is als ik haer voorspoed merk;
Ia 't knaegd my als ik zie een ander Luk genieten;
Ik laet my moeylijkheyd, nocht arbeyd niet verdrieten,
Om hem, die 'k niet en gun, te kreuken in zijn eer,
Want als die valt, zoo valt ook zijn geluk ter neêr;
Ik ly niet dat 'er een tot hooger eer zal stijgen,
Als ik hem gun dat hy, hier levend, zal verkrijgen;
Als my de lust ophitst te werken eenig quaed,
Zoo neem ik dan te hulp de macht van al mijn raed,
Waer van de listigheyd de opperst' is gezeten,
Die meest bedenken kan als and're niet meer weten,
Naest dees is Leugen-tael, die door de list bedocht,
Veel quaedheyd, na mijn wil en lust, heeft uytgewrocht;
Dan heb ik achter-klap, die wonder is bedreven,
Om my tot Nijdigheyd een goede raed te geven;
Dees drie zal ik met kracht gebruycken, om door haer,
Te brengen Theodoor in rampspoed, en gevaer.
DE vreugd en is, eylaes! zo haest noch niet verkoren,
Of 't ongeluk dat is daer tegen al geboren,
Ik, in mijn hoogste vreugd van mijn begonnestaet,
Valschielijk weêr om laeg, mits my het onluk slaet;
My is op deze dag bedroefde tijng geschreven,
Dat my een Schip tet Zee met goed'ren is gebleven;
Daer op de Nijdigheyd haer bitze tanden wet,
En my, waer dat zy kan, haer valsche strikken zet;
Oy my ellendig mensch! waer toe is 't my gekomen?
Het geen 't geluk my gaf, dat is my weêr benomen;
Ontbloot van al mijn goed, berooft van 't geen ik had,
Verlaten heeft het my het geen dat ik bezat;
Geen menschen ik vertrouw, 't zy Vrunden ofte Magen,
Die ik in 't minste deel mijn ongeval durf klagen;
Zal ik dan dit verdriet, en over droeve rouw,
Verswijgen voor mijn Lief, en eygen Echte Vrouw?
O neen! ten kan niet zijn, mits wy zijn onverscheyden,
Dianier uyt.
En 't geen den een geschied eylaes! dat treft ons beyden
Daer komt mijn Dianier, 'k verander mijn gelaet.
O leven van mijn ziel! gy moet my 't leven geven,
Mits ik mijn eenig hier by vreemde luyden vin,
Daer ik alleen mijn Lief, mijn Theodoor bemin;
Uw troost mijn leven voed, op u staet mijn vertrouwen.
Veel trouwer als de Mans bevind men vaek de Vrouw en;
De liefde van een Vrouw, Mans liefd te boven gaet;
Genomen Dianier ik quam tot kleyne staet,
By na in arremoed van yeder een verlaten,
En dat in plaets van gunst 't Geluk my quam te haten;
Dat druk en ongeval, verdriet, en ramp van als,
My quamen op het lijf, en vielen op den hals;
My roofden eer en goed, ja sloegen my met plagen,
De vraeg is Dianier, hoe gy u dan zoud dragen?
Genomen, Thodoor, gy raekten in verdriet,
Alwaer't ook tot' er dood, ik en verliet u niet;
'k Heb u mijn trouw belooft, mijn trouwheyd zoud niet wijken,
Maer in de meeste nood de alder-trouwste blijken?
Dat is de rechte proef daer trouwheyd blijken moet,
Wanneer de mensch vervalt in druk en tegenspoed;
Ik acht geen trouwheyd trouw, als die de rampspoed diende,
In nood komt meest te pas getrouwigheyd van vrienden;
Wanneer het los Geluk haer gaven weder neemt;
Zijn dit geen vrunden die de vrundschap laes! verdoemen?
Och ja! onwaerdig dat men haer zal vrunden noemen;
Die zoo lang vrunden zijn als weelde wellust voed,
En zoo lang als de weeld haer alle vrundschap doet.
Mijn Engel die zeyt recht, maer ik heb het vertrouwen,
Als nood quam aen de man gy zoud uw woord niet houwen;
Waer vind men hedendaegs een mensch die zoo getrouw,
Als Dianira zeyd, in nood zich toonen zou?
't Zou Dianira zijn; die om u te behagen,
In zulken ongeval zoud wezen wel gemoed,
Met u, mijn Theodoor, te dragen zuer, en zoet,
En dat om dat ik u liefds proeve zoud verlienen,
Op dat alzoo mijn liefd liefds looning mocht verdienen;
Want dat is liefdens aert, dat trouwheyd blijkt in nood,
Dies ik met u, uyt liefd, en trouwheyd ging ter dood.
O trooft! ô zoete troost! ô blijdschap in het lijden!
Wanneer het ongeval mocht Theodoor bestrijden;
Wat troost begeerd ik meer, in d' alder-grootste rouw,
Als gy mijn, Dianier, alleen maer troosten wou?
Als dan den Hemel had voorzien om my te plagen,
O troost! als Dianier my die woud helpen dragen;
Ach! Hemel, tuygt mijn Lief, uyt tranen die ik stort,
Tuygt Dianira doch 't geen Theodorus schort;
Ach! zuchjes, wilt voor my aen Dianira spreken,
Oft kan dat niet geschien, zoo laet door eenig teeken
Bemerken Dianier wat droefheyd dat ik draeg.
Uw droefheyd is de mijn, dies bid ik, Lief, eyklaeg,
Klaeg my doch wat dat u, mijn Lief, is overkomen.
Ach! Dianira Lief, ik ben helaes! in schroomen,
T' ontdekken 't geen my schort.
Schroomt niet, 't zy hoe 't ook zy,
Ik zal u zijn getrouw, vertrouwt gy maer op my.
Eylaes! wat zal ik doen? ik wil en kan 't niet zeggen.
Dianir,
Laet in uw hert doch niets voor mijn verborgen leggen.
Zoo ik het u ontdek, koom ik in meer verdriet,
Mijn Lief, mijn Dianier, ik durf het zeggen niet.
Indien gy, Theodoor, uw nood my niet wild klagen,
Maer in uw hert alleen uw droevig onluk dragen,
Moet ik, ach leyder! dan uyt droefheyd gaen ter dood,
Vermits ik u, mijn Lief, niet helpen mach in nood.
Zoo wil ik liever u, mijn nood te kennen geven;
Ach! Dianira, was uw Theodoor om 't leven;
Ach! had ik u, mijn Lief, mijn Engel, niet getrouwt.
Hoe! is 't ons Houw'lijk dan 't geen Theodoor berouwt?
'k wil na des Hemels wil mijn willens neyging maken;
Is 't lijden, druk, oft ramp, hoe swaer 't ook wezen kan,
't Geen u, mijn Lief, betreft, neem ik gewilligan.
Al waer 't mijn Lief dat my de gantsche wereld haten;
Al waer 't dat ik most zijn van yeder een verlaten;
Al waer 't dat Dianier mijn Lief mijn zelfs verliet,
Zoo moet ik nu aen haer uyt klagen mijn verdriet;
Ach! Dianira Lief, ach! waer ik noyt gebooren,
Had ik u, Dianier, niet tot mijn Bruyd verkooren,
Soo had ik noch wat troost, en leed alleen de pijn,
Die gy nu, onverdiend, laes! moet deelachtig zijn;
Uw Theodoor die is berooft van al zijn have,
Soo dat myd'armoed maekt een slaef van alle slaven;
Al 't geen my het Geluk gegeven heeft wel eer,
Dat heeft de Nijdigheyd my nu ontnomen weêr;
Ik ben berooft van als, 'k heb min als niet behouwen.
In hem, die 't zoo belieft, moet wezen ons vertrouwen;
Heeft het den Hemel zoo met Theodoor gevoegt,
Waer is'er beter raed, als daer in wel vernoegt;
De beste raed, mijn Lief, dat is den Hemel vrezen;
't Heeft God alzoo belieft, God is zoo rijk als goed,
En kan ons geven weêr geluk in tegenspoed;
Die God, die goede God, die ons nu heeft geslagen,
Die kan verzoeten weêr 't geen wy nu moeten dragen;
Dies stelt uw hoop in God, met Gode zijt te vreên,
Wiens goedheyd weder geeft zijn zegen, door gebeên;
God slaet zomwijl den mensch tot straffe zijner zonden,
Door straffe werd berouw, en Gods genâ gevonden;
Onlukkig is hy niet die van 't luk is berooft,
Maer die in 't ongeluk Gods goedheyd niet gelooft;
Door Godes goedheyd werd de mensch zomtijds geslagen,
Ia word van hem verzocht met lijen, en met plagen;
Op dat de mensch hier door tot kennis word gebracht,
En door de kennis zijne zaligheyd betracht;
Ach! Theodoor, schoon dat ik waer geteelt van Eed'len,
En most met u, door nood, nu bidden gaen, en beed'len,
Ia, hebben tot mijn spijs maer een droog stukje brood,
Zoo blijf ik u getrouw, mijn Lief, tot in der dood.
O ongelukkig mensch! wat wil 't met my noch wezen;
Ach Dianira! Lief, ik ben vol anxt, en vrezen,
Als dat uw Vader ons, in dit ons ongeval,
Zijn bystant, en zijn gunst onwaerdig weyg'ren zal.
O droeve bitt're strijd! wat baerd gy ramp en quellen;
O dood! komt Theodoor ter Aerden neder vellen,
Ruk my de Ziel van 't lijf, nu 't onluk my dus slaet,
En nu ik ben berooft van goed, van eer, en staet;
Nu ik verschoven moet hier op der Aerden leven.
Wie u begeeft, mijn Lief, ik zal u niet begeven;
Ik loof en sweer u trouw, getrouwheyd tot 'er dood,
Al most ik ook met u zijn in de grootste nood,
Waer in een sterflijk mensch op Aerde kan geraken;
Ik wil mijn Vader onzen staet bekent gaen maken,
Op hoop hy ons een steun in deze rampspoed zy.
Mijn Lief, mijn Dianier, mijn Engel, looft het vry,
Uw Vader die zal zich te zeer hier in versteuren,
En onsen zal van hem, zorg ik, geen hulp gebeuren.
Ik ga na Vader toe, op dat ik met hem spreek,
Licht dat ik hem beweeg, met tranen, en gesmeek;
Ik hoop mijn Vader te bewegen met gebeden,
Die zich om mijnent wil zal voegen na de reden.
Ey! breng my doch bescheyd,
Zoo haest gy antwoord van uw Vader hebt ontfangen,
Want ik met hoop en vrees na d' uytkomst zal verlangen;
Ach! dat den Hemel gaf, dat gy goê tijding bracht.
GY zijt u zelven, Dianier, op 't hoogste tegen,
En onbedacht tot uwe qualijk vaert genegen;
Gy weet niet wat gy wild, gy weet niet wat gy doet,
Gy doolt in 't geen gy wild, dies ik u raden moet;
Heeft Theodoor verbeurt, hy mach zijn straffe dragen,
Die op zoo lossen grond zijn welvaert dorste wagen;
Is hy nu naekt en bloot, ik en ontbloot my niet;
Het spreekwoord leerd ons wel voorzicht ontwijkt verdriet;
En wie voorzichtig is bevrijd zich van 't ontblooten.
Hoe Vader! wild gy dan uw eygen kind verstooten.
O neen! ô neen! dat zal, noch 't kan niet zijn.
Is 't ongeval voor hem, zoo is het ook voor mijn;
Soud ik mijn Theodoor, in 't ongeluk, verlaten,
Soo most ik zelver God, en Gods geboden haten;
Meer straf quam my dan toe, als my nu wel geschied,
Verlaet ons het geluk, mijn Man verlaet ik niet.
Verlaet hem voor een tijd, en scheyd voor een'ge jaren,
Tot dat gelegentheyd hem weder doet vergaren,
't Geen hy verlooren heeft.
Ey moeder! my verschoon.
En gun, dat ik u hier uw dooling in betoon;
Hoe kan den Hemel zulk een mensch zijn zegen geven,
Die niet na Gods gebod zich voegen wil te leven?
'k Heb Theodoor getrouwt, en dit vereyscht de Trouw,
Dat in de tijd van nood, een Echte Man zijn Vrouw,
Een Vrouw haer Echte Man, 't zy ongeval, 't zy plagen,
Die lasten, tot 'er dood, malkander helpen dragen;
Wenscht gy mijn Theodoor in beter staet te zien,
Zoo is het noodig dat gy ons de hand wild bien.
Hoe Zuster? Theodoor verstaet hem gene zaken,
Waer mede dat hy kan weêrom tot staet geraken;
Dus is het best, zoo gy van nood wild zijn bevrijt,
Dat gy van Theodoor u af-scheyd voor een tijd;
Zoo hem 't geluk weêr diend kund gy u by hem voegen.
'k Hoop ymmers, Zuster, dat gy u zult vergenoegen,
Door reden, en Gods Wet; hy is mijn Echte Man,
Zoo dat ik, Suster, dat met God niet doen en kan;
Heeft hem den Heer verzocht met ongeval, en plagen,
'k Ben schuldig Theodoor die last te helpen dragen;
Is 't dat ik wil met hem 't Geluk deelachtig zijn,
Waerom en zou 't verdriet niet hallef zijn voor mijn?
'k Heb hem voor God getrouwt, ik zal hem niet verlaten,
Al zoud my al wat leeft daer om op 't bitterst haten;
'k Vrees God meer dan den mensch, wie God voor al bemind,
Is zeker, dat hy God in alle dingen vind;
Maer wie dat buyten God zijn hulpe wil verkiezen,
En zoeken 't by den mensch, zal God en mensch verliezen;
God is getrouw, zoo wy maer zijn getrouw aen God,
In het volbrengen van zijn Heylige gebod;
En zullen, schoon hoe swaer ons 't onluk mocht verdrieten,
Als ons den mensch verlaet, Godstrouwigheyd genieten;
Kan 't dan niet zijn dat ik mijn Ouderstroost geniet,
Zoo hoop ik dat my God zal troosten in 't verdriet.
Indien gy Dianier uw opzet niet wilt derven,
Zijt zeker, dat ik u zal al mijn goed onterven;
Dies laet u raden.
Ik steun op hoop in God, en vrees het ongeval,
En weet niet hoe ik my best hier in dragen zal;
Zal ik dan in verdriet, en ongelukkig klagen,
Verslijten dus mijn jeugd, en ook mijn jonge dagen?
't Waer best, als ik de zaek met reden overweeg,
Te blijven hier, tot Theodoor een middel kreeg,
Waer door wy eerelijk ons kunnen onderhouwen;
Genomen dit geschied, zoo breek ik niet de trouwe;
't Waer best, als ik 't bedenk, wil ik het dan bestaen?
Neen; waerom Dianier? het mach wel zijn gedaen;
Ik blijf van Theodoor, 't is best ik het zoo make.
En zult hier door in uwe Ouders gunst geraken;
HOe gelukkig is de mensch,
Die zijn wensch,
Niet en stelt op Aerdsche dingen;
Maer door 't Heylige gebod,
Van zijn God,
Werelds lusten kan bedwingen.
Aerdsche Worm, Schepzel Gods,
Waeromtrots,
Opgeblazen, en Hoovaerdig?
Waer zoekt gy weeld, en lust,
Zonder rust,
Groote Schatten, weynig waerdig?
VVaerom mind u zot begeer,
VVerelds eer?
Hoe geacht, en hoe ge-eert,
Het verkeert,
Schielijk werd gy neér geslagen.
Emmer. uyt.
Ik zie dat haer gelaet met droefheyd is gemengt;
Mijn Zuster Emmerens, ik koom by u met vrezen,
Om hooren hoe het met mijn Dianier mach wezen.
Fy Theodoor! dat gy dus schand-vlekt ons geslacht,
Dies van mijn Ouders gy voor eerst geen troost verwacht;
En ook heeft Dianier, mijn Zuster, voor genomen,
Dat zy by Theodoor niet weder denkt te komen,
Voor en al eer dat hy een goede middel vind,
Waer meê hy rijkelijk zijn onderhouding wint;
Derhalven Theodoor zich vrylijk mach vertrekken.
Eer zal de aerde my een leger steê verstrekken,
Om slapen voor haer deur, en rusten op de straet,
Eer Theodoor vertrekt, oft van zijn Vrouwe gaet;
Mach my zoo veele gunst of vrundschap niet geschieden,
Dat ik haer spreken mach? veel minder zal ik vlieden,
Of scheyden van mijn Lief, en Echt getrouwde Vrouw;
Al waer het ook dat ik van armoed moeten zouw,
Uyt schrale water-beek mijn droge dorst verzaden,
Gebruyken tot een spijs de kruyden en de bladen,
Die d' Hemel, door de Aerd, zoo mildelijke geeft,
Op dat zoo Theodoor van Godes gaven leeft;
O arme Theodoor! berooft van luk, en staten,
Van menschen, vrunden, ja mijn Echte Vrouw verlaten.
O Emmerens! hoe onbekent is u mijn smert;
O Emmerens! mach dit uw Vader van zijn hert?
O Emmerens! hoe kan uw Moeder dit gedogen?
Ach! heeft zy Tygerin dees wreedheyt uytgezogen?
Uw Moeder, Emmerens, toond uyt haer wreed gemoed,
Dat Dianira is in wreedheyd op-gevoed;
Is 't moog'lijk dat my zoud mijn Dianier zoo haten?
Wel aen, verlaet zy my ik zal haer niet verlaten;
Mach 't dan niet zijn dat ik mijn Vrouwe spreken mach,
Soo groet haer dan van my, en zegtze goeden dag;
Schoon dat zy van my scheyd, mijn Ziele blijft haer eygen,
Die zoo lang als ik leef, tot haer in liefd zal neygen;
Ik ga in eenzaemheyd beweenen mijn verdriet,
Verlaten van den mensch, maer van mijn God noch niet;
Ey! groet haer noch van my, die nu om haer moet dolen,
Zegt dat ik wensch dat zy den Hemel blijft bevolen.
Nu zie ik wat het is wanneer 't Geluk verkeert;
Nu ik van vrunden Zoud de meeste vrundschapzoeken,
Zijn 't vrunden die, eylaes! my voor den Duyvel vloeken;
Doch, of ik menschentroost, en hulp van vrunden mis,
Wat hulp gebreekt my doch, zoo God mijn hulper is?
Of mijn benijder vloekt, en scheld op 't alderbooste,
't Schaed niet wie my verdrukt, als God my maer wil troosten;
Of my de haet en nijd vast treden met de voet,
Ten schaed niet zoo God wil dat ik het lijden moet;
Of my de achterklap met laster zoekt te schaden,
Wat schaed het, zoo het God verzoet met zijn genaden?
Of wangunst my verdrukt en niet dan bitter gund,
Ten schaed niet, goede God! mits gy 't vergelden kund;
Of ik nu schand en smaed, spijt, laster, oneer lije,
Ten schaed niet, zoo my God in 't Hemels doet verblijen;
De meeste nijd en spijt doet my mijn eygen bloed,
Wat schaed het, zoo gy 't, God, met 't Hemels weêr verzoet?
'k Verzet het al in God, in God staet mijn vertrouwen,
't Zy wat my overkomt aen God zal ik my houwen;
Mijn krankheyd maek zoo sterk, Heer, dat ik machtig zy,
Te lijden met geduld al 't geen gy over my,
Laet komen, goede God, want door geduldig lijen,
Geniet de Ziel van God, een Goddelijk verblijen;
Hier om hoop ik door God met Goddelijke reên,
In alle tegenheyd te stellen my te vreên
O Dianira! die de armoed zoekt t' ontwijken,
En uw trouwloofheyd aen uw Theodoor doet blijken;
Gy gaet my af in nood, en waend dat gy ontvlied,
De droefheyd die u is door Theodoor geschied;
Vlucht waer gy wild, gy kunt Gods straffe niet ontvlieden,
Door wien u tot een straf, een quader kan geschieden;
Gy zijt mijn Echte Vrouw, en schuldig, na gemoed,
Zoo lang ik leef met my te dragen zuur, en zoet;
Maer ach! waer is 't gemoed? waer zijn gesworen Eeden,
Die wy in onze Trouw hier op malkander deden?
Dat d' een den ander niet-zoud afgaen in de nood,
Maer in geluk, en druk, trouw blijven tot 'er dood;
Zoo lang de voorspoed diend, werd Trouw en Eed gehouwen,
Maer als het onluk komt, vergeet men Eed, en Trouwe;
Vergeetze zoo gy wild, gy breekt de Trouw, ik niet,
Wie druk door zulks ontwijkt, vervalt in meer verdriet.
Ach! Iufvrouw Dianier, uw droefheyd is mijn leet,
En smert my in mijn hert hetgeen den Hemelweet.
Gustavius, eylaes! ik proeve hoe de dingen
Des werelds zijn onvast, en vol veranderingen;
Nu weet ik dat hy doolt, zoo wie dat zich verlaet
Op tijdelijk geluk, op rijkdom, eer, oft staet.
Dees dingen al te zaem kan ik niet anders noemen,
Als vreugde vol verdriet, oft cierelijke bloemen,
Die in de Zomer-tijd heel çierelijke staen,
Maer vallen los ter Aerd, als haer de Winden slaen;
Hoe lukkig acht die mensch zich zelven wel te wezen,
Die, na de Wereld, is tot eer, en staet gerezen,
En die 't al heeft na wensch, het zy waer hy 't begeert,
Zoo dat hy als een God van yder word ge-eert;
Wat is 't eylaes! wat is 't? want daegelijks wy leeren,
Hoe groot dat yemand is, de voorspoed kan verkeeren;
Daer leyd dien Aerdschen mensch met al zijn werelds eer,
Daer leyd zijn groote macht, en al de lust ter neêr;
Die in de voorspoed wierd van yder aengebeden,
Word van de minste mensch in tegenspoed vertreden;
Gustavius! denk doch, waer is 'er meer verdriet,
Als dat een vroom gemoed dit ongeluk geschied.
De wereld hedendaegs is niet gelijk voor dezen,
De menschen niet gelijk zy plegen wel te wezen;
Dies in het kort gezeyd, geeft reên getuygenis,
Dat het geschied, mits in de mensch geen liefde is.
Ey! wild, Gustavius, met reden zulks besluyten.
Dewijl de deugde moet uyt rechte liefde spruyten,
En dat 'er by den mensch geen liefd gevonden werd
Zoo oordeelt yder na de lusten van zijn hert,
En niet na deugdens wet; want deugde volgt de reden,
De reed'lijkheyd verschoond de menschen die misdeeden,
Indien de misdaed niet door moedwil zy geschied,
Want by de reed'lijkheyd en gold die misdaed niet;
't Misdoen is tweederley, en kan ook zijn bevonden,
Dat misdoen schandig is, en schande zonder zonden.
Gustavius spreekt vreemt; hoe zal ik dit door-gronden,
Dat zond geen schand en is, en schande weêr geen zonde?
Wat dat de zond belangt, in tweederley bestaet;
De eene zond geschied uyt lusten tot het quaed,
En d' ander kan geschiên onnoozel, zonder weten;
Zond die onwetend schied, en mach geen zonde heeten;
Hoe wel een deughzaem mensch onwetend zonde doet,
By het onwetend volk een zondaer wezen moet;
Aengaende nu de schand, s' is verr van zond verscheyden;
En ook is zomtijds schand en zonde wel van beyden;
Maer mits dat schande meê verdeelt word tweederley,
Zoo is schand ook geen zond, gelijk ik u dat zey;
Dan is de schand geen zond, als deugdelijke menschen,
Door valscheyd, oft quâ lust, niet schandelijks en wenschen,
Nochtans door ongeluk vervallen in een schand,
Die veele noemen zond, doch door haer misverstand.
Zeer aerdig is 't gezeyd, dies kan ik dit uw zeggen,
Met geene tegenstant, oft reden wederleggen;
't Is als gy zegt, en 't komt op dit voorstel te pas,
Het menschen leven is niet als het eertijds was;
Dat 's minder in de liefd gelijk wel eer voor dezen,
Ach! vond men meerder liefd, de schand zoud minder wezen;
Want zoo daer yemand in de schand onnoozel raekt,
De mensch word schandelijk, en eerloos uyt-gemaekt,
Van die, die hem meer haet als liefde wil betoonen,
De haet vergroot de schand, en liefd zal schand verschoonen;
Hier komt dan wel te pas dat haer de schand verwekt,
Daer schand in tegendeel door liefde word bedekt;
In de voorleden eeuw de menschen men niet vonde,
Soo liefdeloos als nu, vol haet, vol twist vol zonden,
Dieschande brengen voort; haet en vervloekte nijd,
Die waren noyt zoo groot als nu in dezen tijd;
Maer liefde vond men meer, dies was de schande minder,
Mits noyt de haet, als nu, de Mensch deed zoo veel hinder.
't Is zoo gelijk gy zegt, maer dit gestelt ter zy;
Ach! Dianira ach! hoe zal 't doch gaen met my?
Gustavius, eylaes! gevoelt zijn oude vonken,
Op nieuws ontsteken door uw lieffelijke lonken;
De oude liefd beweegt op nieuw my weêr tot min.
Gustavius stelt deze grillen uyt uw zin;
Denkt dat ik ben getrouwt.
Te meerder dat ik brande;
Gustavius, 't is schande,