floriandebaene/DutchDraCor4ML huggingface dataset:
En na dat déze kwaâ humeuren
Aldaar vergaard zyn, zal ’t gebeuren,
Dat bywylen door het vuur
Der aangestookene natuur
Gaat zieden, waar uit déze dampen
Dan opwaarts steigeren, én klampen
Het brein mét groot gewéld aan boord.
Dies. moet-men. deez’. hu-meu-ren. voort.
Lós. maa-ken. eer. dat. zy. ver-sty-ven,
En. uit. ge-darmte. én maag-krop. dry-ven.
En. daar. toe. zyn. Ju-lep-pen. goed,
Die. ge. in. Garst-wa-ter. men-gen. moet.
Daar na zo zal men het klisteeren,
Het aderlaaten, én ’t purgeeren
Ter hand slaan, dat zo meenig reis
Hervat zal worden, als naar eisch
Der ziekte noodig wordt bevonden.
On-aan-ge-zien. dit. al-les. kon-den.
Haar’. kwaa-len. haar. doen. stérven.; maar.
’t* Zal. u. ver-troos-ten.* dat. gy. haar.
Het. lee-ven. naar. de. kunst. deed. dér-ven.
’t Is beter na de kunst te stérven,
Dan tégens régelen, én maat
Te leeven in gezonde staat,
Gelyk gy zélver wél kunt peinzen.
Dies. héb-ben. wy. u. zon-der. vein-zen.
Ons. oor-deel., zo. dat. waar-lyk. leit.
Gansch. o-pen-har-tig-lyk. ge-zeid.
En u geraân, als onzen Broeder,
Of als een kind doet aan zyn’ Moeder.
Ik. dank. u. zeer. voor. ’t. on-der-richt.
BRust heen, loopt saamen veur Sint Félten,
Ja wél, het hoofd rydt my op stélten
Van all’ die Dókters. Ik word zót,
En sta te kyken als Piet Snót.
Och, óch! myn Heer, je Dógter! óch!
Och, Pieternél! wat lét ’er, óch?
Och, óch, wat lét ’er? óch laat hooren!
Maar zy krygt élk ien oogenblik
Zulke overvallen, dat ik schrik
Om ’t jou te zéggen. ’t Staat te vreezen
Of ’t licht het moérspul wél mogt weezen!
Ze woelt, ze heeft gien rust in ’t béd;
Maar vliegt ’er uit, én wil te mét
Haar zélf verhangen, of deursteeken.
Och, óch! het hart schynt my te breeken.
’t Is ruim drie uuren,dat zy t’saamen
Aleer deeze and’re Dókters kwaamen,
Gegaan zyn om een vreemd Dóktoor
Hier in de buurt, die, naar ik hoor,
Heel wond’re kuuren kan bedryven:
Maar ’k weet niet, waar die guits nou blyven.
Geloof my, Heer! het is maar wind
Mét al die Dókters: want jou kind
Schort heel wat aârs, als and’re kranken.
Roobarber, Séneka, óf dranken
Zyn haar ondienstig: maar een frisch
Jong kaerel, die zy gunstig is,
Zou de allerbéste pleister weezen,
Om zulke ziektens te geneezen.
Wél, snapster, is zy nu in staat
Om haar te trouwen, dat ’s een praat!
Ook wou zy niet, toen ’k een byzonder
Ryk Weênaar wist.
Trouw haar mét Sinjeur Vólkert, ’k wéd
Dat zy’er wél méê is te vréden.
Mét zulk een lóskóp, zonder réden,
En zonder géld! hy dient haar niet.
Maar die ryke Oom, die hy heeft, ziet,
Die is doodkrank, én leit op stérven;
En daar zél hy al ’t goed van érven.
Dat ’s hagchelyk: want zulks hangt al
Aan de uitslag, hoe die ’t maaken zal.
Dies acht ik de erf’nis, dus te komen,
Zo veel, als wind, én yd’le droomen.
Maar ’t geen men heeft dat heeft men wis,
Daar ’t krygen heel onzéker is
Men Heer, wilt dit van my onthouwen,
Dat altyd in het stuk van trouwen
’t Genoegen, zo men ’t wél bezéft,
’t Bezit van rykdom overtréft.
Altoos veur my, ’k zou, én met reden,
My liever in den écht besteeden
Mit ien, die ’k lief had, zonder schat,
Als mit ien, die ’k niet lief en had,
Al had hy hondert duizend gulden.
Dat ’s goed, dat kan ik heel wel dulden
Veur jou. Doe jy, zo jy ’t verstaat.
Maar maak van Vólkert geen meer praat,
Nóch kom myn voorneem niet belétten,
Of ’k zal jou doen in ’t Spinhuis zetten.
In ’t Spinhuis zéker! Dat was mooy.
Wél hoe? ik ben geen lichte kooy.
Fluks voort, pas op myn kind, loop heenen,
Och, och, me dunkt ik hoor haar steenen!
Och Huibert! kom je nóch eens weêr?
O Séllemént, wees bly, men Heer:
Want ziet wy bréngen jou de beste
Dóktoor ter waereld meê ten léste:
Die wonderlyk op staande voet
De doode lui weêr leeven doet.
Ja! maar waarom komt hy niet binnen?
Daar stonden and’re Dókters aan
De poort, dies hy niet in wou gaan;
Om dat hy niet bekénd wil weezen.
Zy gaan te rug. Hoe noemt men hem?
Ik hoor zyn stém;
Ga. laat hém in.
Maar gy moet weeten,
Hy is somtyds gelyk bezéten;
Zo als je uit zy’ manier van doen,
En kleeding strakjes zult bevroên:
Maar zyn verstand is niet te gronden:
Zyn weêrgâ wierd’er nooit gevonden,
Hy’s kwintig; maar een doorleerd man.
MÉLIS, RYKERT, FIELEBOUT, als een Oudwétsche Dokter, mét een lange zwarte
						rok aan, met een hooge spitse hoed op. HUIBERT.
Myn Heer, ik kom u feest’lyk groeten,
En ’k bén op ’t allerhoogst verblyd,
Dat gy alhier gekomen zyt:
Want ziet myn Dóchter wil verscheiden.
Hippocratés zeit, dat wy beiden
Onz’ luizen zullen dékken.
Hippocratés! Waar zeid hy dat?
Men Heer, je zult door dit gekittel
Tót vraagen maaken, dat hy all’
Zyn weetenschap verlooch’nen zal.
In wat kapi..
Houd, my ten goeden...
Neen, in ’t kapittel van de hoeden;
Of daar hy van de hoeden leert.
Dewyl ’t Hippocrates begeert,
Zo doe ik ’t: maar wie komt ons stooren?
MEn Heer, daar zyn noch zes Dóktooren
Uit Stad. Beliefje, dat ik ze in
Zal laaten?
Héb je dat in ’t zin,
Zo gaa ik daadlyk heenen stappen:
Want, zie, ik wil myn’ weetenschappen,
Die ik veur my hou, als wat goeds,
Niet openbaren aan die bloeds.
Maar hoe veel Dókters héb je in Stad
Dan aangesprooken?
Wie zou dat
Op acht, óf tien naar konnen weeten,
Men Heer: want je had ons geheeten,
Dat wy de ruimte brógten, dies
Zyn wy straks zonder tydverlies
Gegaan by die wy vinden konden,
Of wélkers naamen dat wy vonden
Geschreeven aan de deur.
Wat? Dokters?
En, die veur deur staen, willen niet
Vertrékken, eer je schyven schiet.
Ja wél, ja wél, het lyken droomen,
Van waar nou al die Dókters komen.
Loopt beye gaâr, loopt heen gezwind,
En geeft ’er dit. Zég, dat myn kind
Wat sluimert, dat ik om veel zaaken
Haar niet zou willen wakker maaken;
Terwylen zult gy, Pieternél,
Eéns zien, óf haare zwakheid wél
Toelaaten wil haar hier te stuuren.
Genoeg, ze kan in ’t béd niet duuren;
Maar loopt het huis staag op, én neêr.
MEn Heer,
Ik héb een Dóchter...
Maar, Heer, ze is onlangs heel bezonder,
En op een ongeleegen’ tyd
Heel ziek geworden.
’k Bén verblyd,
Dat zy tot licht’nis van ’er smarten
Myn hulp begeert; ja ’k wénsch van harten
Dat gy, én al uw huisgezin
Myn hulp van nooden hadden in
De grootste krankheid, om ter deegen
Te konnen toonen, hoe geneegen
Ik te uwen dienst bén mét myn’ kunst.
Lucina? nominus Latina!
Een schoone naam, om zonder pyn
Gemedikamenteerd te zyn.
’k Zal eens gaan zien, waar zy mag toeven;
’t Zal niet behoeven:
’k Verwacht haar, én mét groot pleizier
Mét al myn’ médesynen hier.
Dat ’s goed; maar ik kan niet verzinnen
Waar dat die zyn.
Lucina! En uw’ naam?
Myn’ naam
Is Rykert te uwen dienst.
Gereed...
De Dókter zonder kranken,
Heer Fielebout doet u bedanken.
Ja ’t, myn Heer,
Ik héb geen and’re kinders meer,
Als haar; dies zo ’k haar kwam te dérven.
Zy moet haar wachten, zo zy kan
Te stérven zonder de ordre van
Den Dókter.
Heer, hier bénnen
Al stoelen.
Zéker, ’k moet bekénnen
Dat déze Patiént ’er niet
Onsmaakelyken uit en ziet.
Men zou ’t mét zulk een meisje klaaren,
En wél een’ zieke Bruid bespaaren.
Dat ’s goed,
Wanneer een Dókter dat maar doet,
Dat hy de zieke door zyn spreeken
Doet lachchen, dat ’s een heel goed téken.
Wél nu, wat is ’t? Waar ben je ontstéld?
LUSYNTJE antwoort door geluid en tékens, wysende mét haar hand op
							de mond, op het hoofd, én onder de kin.
Dit is een witten met een zwarten,
Wél hey, dit zyn verbruide parten!
Heer, dit ’s haar ziekte, dat je ’t vat,
Ze is stom geworden zonder dat
Men de oorzaak daar van weet; dit kwéllen
Heeft haar trouwdag uit doen stellen.
Om dat hy,
Die haar zal trouwen, wil, dat zy
Haar’ spraak eerst weêr heeft, als voor dézen.
Gansch bloed! dat moet een gékskap weezen,
Die kwaad vindt, dat zyn vrouwtje stom,
En zonder spraak is; óch waarom
Bén ik zo lukkig niet, dat Wobbe
Die ziekte heeft, die rechte slobbe;
’k Verzéker u dat ik myn’ vrouw
Daar nimmer van geneezen zou.
’k Geloof het; maar indien ’t kan weezen,
Myn Heer, zo wilt myn kind geneezen.
Zyt onevreesd: maar zég haar’ kwaal
Benaauwt haar die ook?
Dat is zeer goed. Voelt zy by vlaagen
Geen pyn?
Dat is zoo veel te béter; maar
Gaat zy somtyds, je weet wél waar?
Dat ’s wyslyk
Gedaan; maar de afgang is die pryslyk?
Dat weet ik niet, myn Heer; want ziet
’k Versta my op die zaaken niet.
Geef my uw’ hand. Ik zal ’t haast weeten.
’t Is aan de pols wél af te meeten,
Dat uwe Dóchter stom is Heer:
Zy is zo stom, gelyk een Beer.
Is ’t meug’lyk? wat geleerder kaerel!
Het is ien man, gelyk ien paerel,
[...] et straks.
Heum, heum! Wy gaauwe Dokters zien,
En kénnen daat’lyk alle kwaalen.
Een lafbék zou staan hébben maalen,
En zéggen heel verbaasd; ’t is dit,
’t Is dat; maar ik schiet recht in ’t wit,
En zég u, dat uw Dóchter stom is.
Maar zég my ééns, wat de waarom is,
En hoe dat komt.
Een’ kleene zaak:
’t Komt daar van dan, dat zy de spraak
Verlooren heeft.
Dat ’s wél, verlooren;
Maar ’k wou graag de oorzaak daar van hooren.
Al de oudste Dókters zéggen, dat
Het voortkomt door ik weet niet wat
Belem’ring van de tong, geheeten...
Ha! Aristoot’lés zeid daar van
Heel fraaye dingen; maar men kan...
Een groot man, die vyf zés paar spannen,
Ja hoofd, en schouders grooter was,
Als ik.
Ik zal ’t u zéggen: hoor: de Tonge:
Die wordt belémmerd door de Longe,
Wanneer de Long, door zek’re vocht,
En déze vocht weêr door de locht
Bedurven..., zékere humeuren
Peccantes straks de longpyp scheuren,
En barsten doen, waar door ’t geluid...
Peccantes, Heer... Dit woord beduit...
Om u de meening uit te léggen...
Humores, Heer, dat is te zéggen...
Peccant humores, éven als
De dampen, die in iemands hals
Verstópt, of liever, als bevroozen,
Niet door de Pores zyn te loozen,
Als by manier van spreeken zyn...
Maar a propos, spreek jy Latyn?
Een zeer goed téken
Hoor toe: ik zal ’t u zéggen dan:
Cabricias est Soliman,
Catalamus, cor, ego Pater.
Humores, Adolescens, Mater;
Amares, arci, thuram, nos,
Amarent, avus, gener, vos:
Est, vivo, vixi, victum, volvo.
Haec Musa, pollex, femur, solvo,
Sedicem est puella, flos,
Nominativo, ego, Ros.
Dat is gezeid, dat déze dampen,
Als oorzaak van jouw dóchters rampen,
Wanneer die, zég ik, op een’ ry,
Passeeren deur de linker zy,
Alwaar de léver is gelegen,
En eind’lyk mét veel omme wégen
De réchter zyde, daar het hart,
Gelyk gy weet, gevonden werdt,
De maag benaauwd maakt, én doet zweeten,
De maag wordt in ’t Latyn geheeten
Cubitus, die deur ’t zweeten beeft:
Vermits dat zy gemeenschap heeft
Mét Nasmus, dat ’s in ’t Grieksch te zéggen,
De harssenen, die onder léggen.
Die de Ader Cavus, in ’t Hébreeuwsch
Cubiculum, goed rond, goed zeeuwsch,
In haar wég ontmoed, én laaten
De long vervuld mét Omoplaten;
Waar door... Ik bid u, luister toe.
Waar door die damp... ’t Verhémelt moê
Van spreeken... Lét op déze réden.
Door zékere kwaadaardigheeden,
De tong belét, als door een rook.
Veroorzaakt door... Lét op myn’ réden.
Veroorzaakt door
De Activeteit der Tong, ’t Gehoor
Belét, eerst in de holligheeden
Der harssenen, recht naar benéden
Schiet naar de Nares, én van daar
Weêr opwaarts stygen by malkaâr,
Mét ossabandus, fel est fixum,
Potarinum est quipsa frixum.
Dit ’s, naar myn oordeel, de oorzaak van
Jouw Dóchters stomheid.
Ja, dat kan
Wél weezen: maar daar ’s onder allen
Een ding, dat my niet heeft gevallen.
Dat ’s, daar gy van de léver, én
Van ’t hart spraakt: zie myn Heer, al bén
Ik juist geen Dókter, dunkt me, op ’t kwaadste
Génomen, dat jy die niet plaatste,
Zo als die in der daad zyn: want
Het hart pleeg aan de linkerhand,
De léver, zoo ’k heb hooren zéggen,
Staâg aan de réchter zy te léggen.
Dat was veur dézen zo wél: maar
Wy hébben dat sints altegaâr.
Veranderd, én het onderst’ boven
Gekeerd, zoudt gy dat wél gelooven?
Zo leid het hart nou, naar ik hoor,
Hier in de rechter zy, Dóktoor?
O! ’k had van myn’ leven
Dat niet gehoord. Wilt my vergeeven
De onweetenheid...
Ay, niet een bruy:
Het is niet noodig, dat jy luy
Juist zo geleerd bént, als Dóktooren.
Zo is ’t: maar om geen tyd verlooren
Te laaten gaan, myn Heer, wat vindt
Gy voor de ziekte van myn kind
Geraân te doen?
Heeft zy voordézen
’t Geschreeven schrift wel konnen leezen?
Dat heeft zy op haar duim, het Fransch
en Duitsch al éven goed bykans.
Laat my begaan. Daar zoete meisje,
Lees, zo je kunt, dit schrift ien reisje.
’t Is een remédie, die in ’t kort
Haar helpen zal aan ’t geen ’er schort,
Zo zy ze vólgt. Wél nu hoe gaat ’et,
Hébt gy de zin gevat? Hoe staat ’et
U aan? spreek op.
Zoudt gy van die Aptékers pillen,
En drogés wél inneemen willen?
Dies is myn’ raad dat gy ’er dra
Na ’t béd toe zénd, én zonder toeven
Een pintje Spaansche Sék doet proeven;
En vindt ze’er smaak in, geef ’er dan
Nóch onbeschroomd twé minglen van,
Mét anderhalf pond nieuwe vygen,
Of Makarons, kunt gy ze krygen,
Om in de wyn te weeken, óf
Nieuwbakken wittebrood, heel grof
Gebuild, en hart geroost van buiten,
Om meê te soppen.
Wat viertuiten
Heeft dat, myn Heer? Waar toe zal ’t zyn?
Weet gy niet, dat ’er in de wyn,
En in ’t brood een simpatie,
Of een’ verborgen’ kracht steekt, die je
Doet spreeken, eer je dénkt. Men ziet
Het ommers, als een Perrekiet,
Of Papegaayen daar van eeten,
Dat zy dan straks te klappen weeten,
En spreeken leeren.
Kom, Pieternél, kom, maak het klaar;
Tap wyn, haal brood, én doe het braaden,
Gelyk de Dókter heeft geraaden.
Ik kom hier te avond, óf licht eer,
Zo ’k kan, mét myn Aptéker weêr,
Om dan te zien, hoe zy zal vaaren,
En hoe wy ’t vorder zullen klaaren.
FIELEBOUT, het géld eerst weigerende: maar daar na als op een
							sprong mét een staatig aan- gezigt aanneemende én behouwende.
Heb dank? maar ’t was nóch onverdiend.
VÓLKERT, als een Aptéker, én FIELEBOUT, gelyk in het voorgaande Bedryf,
						als een Dr. gekleed.
Me dunkt, dat ik in déze kleêren
Wel voor Aptéker kan passeeren:
Want nademaal haar Vader my
Heel weinig heeft gezien, zal hy
Me, aldus hérvórmd van top tot teenen,
Zo licht niet kennen, zou ik meenen.
Ik wénschte alleenlyk, dat ik maar
Een woord vyf, zés Latyn kon spreeken;
Op dat myn’ reed’nen wat geleeken
Naar die van een gelétterd man.
Jou zwarte pruik, én deuze kleêren
Doen jou genoegzaam transfórmeeren,
Om van haar vader niet bekénd
Te worden: want deuze ouwe vént
Is vry stikziende, én meid, én Juffer
Zyn op jouw zy, zo dat die Suffer
Niet op jouw dénkt, dat is gewis.
Spreek maar zo min, als ’t mooglyk is;
En óf hy schoon mét jou wou spreeken,
Zal ik zyn voorneem daat’lyk breeken.
Wég, wég mét dat Latyn. Ik kén
Maar weinig woorden, én ik bén
Doktoor geworden zonder vraagen,
Ja tégen wil, én dank, door slagen.
Waarom zou jy, die willig bént,
Al schoon jy geen Latyn en ként,
Als and’ren, niet voor een Aptéker
Passeeren? O! ’t gaat vast, én zéker,
Heer Vólkert, die maar kaek’len kan,
Is by ’t Kanaalje een tréflyk man;
En daarom héb ik voorgenomen,
Nu ik de tytel héb bekomen
Van Dókter, hoe het ook beslaat,
My zélf te houden in die staat,
Ten kósten van die my doen haalen,
Wanneer ze my maar wél betaalen.
Ja ’k hou my by dat ambacht: want
Geen béter is ’er in het land.
Doe wél, doe kwaalyk, altyd spétie
In manibus, én mét discrétie.
’t Bedurven wérk komt nimmermeer
Tót onzen laste: vat je ’t, Heer?
Een Schoenmink kan geen leer versnyen,
Of hy moet zélf de schade lyen;
Maar snyen wy breê riemen uit
Een aârmans leer, ’t kóst ons geen duit.
Al bréngen wy de menschen zuiver
Om ’t leven, ’t kóst ons niet één’ stuiver.
De fouten, die wy luy begaan,
Daar zyn de zieken schuldig aan;
Zy deeden niet als wy gebooden;
En ’t bést van all’ is dat de dooden
Zeer eerelyke lieden zyn.
Nooit zeggen ze: Ik sturf door fenyn,
Of misverstand van zulken Dókter,
Nóch klaagen over hem.
Jy jokt ’er
De hélft niet aan. Maar, Fielebout,
Daar komt Lusyntjes Vader.
Houd
U staadig, én wees niet verleegen;
Maar zétje schrap. Ik ga hém tégen.
’t Zal nimmer
Geschiên.
Och! slimmer,
Sints dat zy ’t ingenomen heeft.
Zo veel te béter: want dat geeft
Te kénnen, dat het wérkt: een téken
Dat...
Wees niet bevreest, ’k bréng hier een man,
Die dat heel wél belétten kan
Mét een’ remédie, die doet groeyen,
En ’t vólk doet in gezontheyd bloeyen.
’t Is hy, die...
Uw dóchter zal zich door zyn’ praat,
En raad, én daad heel wel bevoelen:
Maar om haar lichchaam te verkoelen
Van all’ de brand, die binnen heerscht,
Zal ’t noodig zyn, dat zy voor eerst
Zich door den Hóf wat ga vertreeden.
Het is eene and’re krankheid, als
Gemeine ziekte. Ze is om hals
Verzuimt men ’t. ’k Wil geen tégenspreeken,
Of ik laat al myn’ kuuren steeken.
Neen, ze is gekleed,
Als flus, zoo ik niet béter weet.
Dat ’s ook niet noodig, doe haar hier
Maar komen, gy zult zyn’ manier
Van jonge Dochters te kureeren
Zo daat’lyk experiménteeren;
Maar haast u, eer ’t verslimmert.
Wél,
’k Zal haar doen komen. Pieternél,
Kom mét Lusyntje straks hier buiten,
En sammel niet. Maar hoe kan ’t sluiten,
Dat de open’ lucht haar béter is,
Dan ’t béd?
Dat ’s een geheimenis,
Die ik jou niet heel wél kan zéggen,
En nóchtans zeer klaar uit zal leggen.
Uw’ Dóchter is van die natuur,
Dat zy somwylen brandt, als vuur,
Door all’ haar’ léden, daar te vooren
Dient opgelét door ons Dóktooren,
Voornaam’lyk by een maagd, óf vrouw,
’t* Wélk zo benaauwt, als óf men wouw
Van ’t leeven scheijen, en beslooten
Te weezen is dien angst vergrooten
Meer, als de hélft, waar door wy vaak
’t Gebruik verliezen van de spraak:
Dus is de lucht haar veel bekwaamer,
Myn Heer, als een’ beslooten’ kamer;
Maar als men zich wat aâmtógt geeft,
En maar een uur gewandeld heeft
Mét iemand, die door in te prénten
De lust van zyn’ Médikaménten
Heeft in den Patient verwékt,
Dan straks na béd, én toegedekt,
Heel warm, tót dat men raakt aan ’t zweeten;
En van het zweeten fluks aan ’t eeten
Ga voel eens hoe zy zich bevindt,
Heer Apotéker, aan het klóppen
Van hare pols, of haar het kóppen
Of stóppen, of lakseeren zal
Geneezen van haar ongeval.
Een van de wonderlykste zaaken
Van al de kwestie, die ooit rees,
Is onder ons Dóktooren deez’:
(Hoewel het ééne nóch niet klaarder,
Als ’t ander blykt) of vrouwen zwaarder
Dan mannen te geneezen zyn?
Ik bid u luister ééns naar myn,
Het is subtiel. De één affirmeert het,
En de ander weederom negeert het.
Dat ’s in uw taal te zéggen: de één
Zeid ja, én de ander zeid weêr neen;
Maar ik zég ja, én neen te saamen,
En die ’t wel vat, die zal ’er amen
Opzéggen: want de kwaliteit
Van zékere hoedanigheid
Der vrouwen doet zeer veel’ faveuren,
En veel’ bedorven’ kwâa humeuren
Ontsteeken in féminibus,
Aan de ééne zo, aan de and’re dus:
Want alle dampen door opake
Verdurvenheeden een’ kloake,
Rioel, óf vullisvat in ’t lyf
Verwékken. Ik spreek van een wyf,
Niet van een man, door dien de wyven
Geneegen zyn wat meer te kyven,
Als wyluy mannen, wyl élk ding
Meest dépendeert van de ommekring,
En loop van Zon, én Maan, én Starren.
Hoor toe; je moet me niet verwarren:
Ik zég, de konstéllasie doet
Door de influénsie kwaad, óf goed,
Naar de schuinheid van de straalen
Of krom, óf plat, óf lynrécht daalen:
En ’t Perpéndiculaar, dat van
De Obliequieteit.. ’k spreek van de man;
Dat gy het wél verstaat. De vrouwen
Daar moet gy dit wél van onthouwen,
Dat ze achter veur, als korter zyn,
Te weeten, als zy zyn vol pyn,
Doodziek, óf op het uiterst zwanger;
Daar mannen achter veur, als langer
Bevonden worden: dus geschiedt...
’k Wil van myn opzét ganschlyk niet
Veranderen, neen, neen.
Ja wonder aller wond’ren onder
De Dókter! óch myn’ Dóchter heeft
De spraak weêr! Op de waereld leeft
Geen Dókter, die ’t by u mag haalen:
Hoe zal ik u dien dienst betaalen?
Wél, weeten wy
Dat niet?
Ja Vader, ’k was noch daat’lyk stom,
En nu héb ik de spraak weêrom;
Maar ’t is alleen, om u te zéggen,
Dat gy my niemand toe moet léggen
Tot man, als Vólkert: én dat ik
Min voor den Droes, als Lubbert, schrik,
En dat ik nooit met hem zal trouwen.
Maar...
Ik...
Ik héb...
Is...
’k Zal eer in een klooster tyen,
Als trouwen één’, die ’k niet bemin.
’k Zég...
Al vergeefs. Ik wil myn ooren
Daar niet aan leenen: ’t is verlooren,
Al, wat je zégt, al wat je doet,
Is wind: ’t stryd tegens myn gemoed
Mét zulk een Baviaan te leeven:
Ik wil me aan niemand anders geeven,
Als Vólkert. Dat is daar meê uit.
Wat al getier! wat al geluid?
Myn Heer, zoudt gy geen middel weeten,
Om haar weêr stom te maaken?
Neen,
Dat’s my onmooglyk: maar al ’t geen
Ik tót uw’ dienst in déze zaaken
Kan doen, zou zyn u doof te maaken.
Ik dank u. Meent gy dan...
Gy zult
Mét al uw’ reed’nen myn geduld
Maar térgen, én my nooit bepraaten.
’k Zég, dat je Vólkert zult verlaaten,
En Lubbert trouwen.
’k Zou de Dood
Eer trouwen, dan dien Haanepoot.
Myn Heer, laat ik, naar myn begeeren,
Dit wérk ééns médikaménteeren.
Het is een’ nieuwe kwaal, die haar
Schort in de harssenen, én daar
Ik raad toe weet.
Zou ’t mooglyk weezen
Die harssenziekte te geneezen?
O ja, laat my begaan: ’k weet raad
Voor alles. ’k Zal het aan myn maat
De Apteeker grondelyk beduyen,
’t Moet zyn door hulp van zyne kruyen.
Een woord. Gy ziet, de groote trék,
Die ’t meisje toont tót zéker gék.
Die Vólkert heet, is vry wat tégen
Des Vaders zin, dies dient men wégen
Van nood, en kortheid in te slaan.
Kom, laat geen tyd verlooren gaan:
Want door ’t verbitt’ren der humeuren,
Versta my wél, kon ’t licht gebeuren,
Dat uitstél haar verarg’ren mogt:
Dies vind ik, naar myn wél bedocht
Te hébben, geen remédie béter
Als ’t Aqua Vlugtica, jy weet ’er
De wond’re werking van: Kort om.
Twé onsen Matrimonium
Met één loop Wip, twé dragmen Rippa,
Na de ordonnantie van Agrippa.
Maar ’t zal hoognoodig zyn, dat zy
Mét u wat wandelt, op dat gy
Haar onder ’t praaten, en geleijen;
T*ît in te neemen moogt bereijen; Terwyl dat ik de Vader hier
Wat onderhou. Avec un zwier
Allons, sa, sa, koerazie, vaardig,
Fluks tót de midd’len, kunstig, aardig.
Maar, wat zyn dat voor Drogen, Heer,
Die gy daar noemt? ’k héb nimmermeer
Van diergelyke hooren spreeken.
’t Zyn kruijen, die men in gebréken,
Van dringende noodzaaklykheid
Alleen gebruikt, én toebereid.
Ha, Ha ! Maar héb je van je dagen
Wél meer gehoord van zulke vlaagen,
En ongerégeldheden?
Daar
Of daar omtrént, zomtyds wél.
’t is ongelooflyk, hoe haar’ zinnen
Om dézen Vólkert te beminnen,
Geduurig speelen.
’t Is zo. ’t Bloed
Van zulke jonge kleuters doet
Een’ wond’re kracht op haar’ kompléksie,
Ik bid u, neem hier op refléksie,
Wanneer ’t op min’lyke oogen wérkt.
’k Had naauwlyks in myn Kind gemérkt
Die zotte liefde, óf onverdrooten
Héb ik haar daat’lyk opgeslooten
Gehouden.
Zo ’t niet door my gesteurd was,
Wie weet, wat dat ’er licht gebeurd was.
Zy had licht mét hem deur
Getrokken: maar ik was ’er veur.
’k Ben ’er achter
Gekomen, dat hy ménig wachter
Rondom ons huis gehouden heeft,
Om haar te spreeken.
Onbeleefd
Van hem gedaan.
Ik brógt haar buiten
Slechts om die oorzaak.
Zo Rykert anders Rykert is,
Zo meen ik, zal ik wél belétten,
Dat hy geen voet in huis zal zétten,
Of haar eens zien.
Jy bént bylo
Geen sléchthoofd, om jou van hém zo
Te laten foppen...
Seldreweeken,
Men Heer, je bént zo uitgestreeken!
Jouw Dóchter is
Mét Vólkert deur. En déze Pis-
Bekyker heeft die schoone kuuren
In ’t wérk gestéld.
Hy zal ’t bezuuren:
Maar hoe komt Vólkert by myn kind?
Het is de zélfde kwant, die in ’t
Aptékers kleed jouw Dochters kwaalen
Zou hélpen.
Gansch kracht, zo listig, én zo valsch
Een mensch te brengen om den hals!
Bewaar jy Dókter Fielebout,
Terwyl ik iemand om de Schout
Ga zenden, om haar na te loopen.
Ik wéd hy zél jou op doen knoopen,
Doktoor.
Och, och! dat vrees ik meê;
Maar dat je my de vrindschap deê,
En mê uit liet, ’k zou je wat vereeren.
Een zalfje om meê te smeeren,
Doe of men jou eens hangen wou,
Jy deur de strop henn vallen zou,
Als ’t nood deê.
Wees dan niet verleegen;
Maar smeer jou met jou zalf ter deegen.
Had ik die hier: maar ’t is verbruid,
Ze is t’huis. Ay, laat me maar iens uit,
Ik zal ze heen, en weêr gaan haalen.
Om myn ’t gelag te doen betaalen
Veur jou, als je achter bleeft. Zo gék
Is Mélis niet.
MÉLIS, FIELEBOUT RYKERT, FIELEBOUT., MÉLIS, HUI- BERT, PIET, KRELIS,
						KLAAS, HEIN, SYMEN.
Doe op het hék,
Doe op, doe op; meent hy ’t te ontslippen?
Geen nood; wy zullen hém wél knippen,
Neem jy het veugelroer gezwind;
Jy élk een spar, maar myd myn kind;
Past op, als mannen; wakker, Mélis,
Kom hier; jy Huibert daar, waar ’s Krélis,
En Symen; waar blyft onze Klaas,
Mét Hein, én Piet?
Kom jy hier mit jou roer; maar schiet
Niet toe, eer ’t jouw belast wordt. Symen.
Kom, én sta hier by men
Hein, mét jouw vórk, ga ginder staan.
Schélm, kom je mét een’ bloote dégen,
In myn gezigt?
Wees niet verleegen,
Myn’ meening is geensints gewéld
Te pleegen; ’k bid, wees niet ontsteld:
Dat gy dit Houwertje uit de schéde
Getrokken ziet, was om daar méde
Deez’ Boeren te belétten, dat
Ik niet van hén wierd aangevat.
Nu steek ik ’t op, én zal u zeggen,
Op wélk een grond de zaaken léggen.
Myn Heer, zo als ik was gezind