Anlaşmalı Boşanma Davasının Şartları

Anlaşmalı Boşanma Davasının Şartları - Demirbaş Hukuk Bürosu Anlaşmalı Boşanma Davasının Niteliği ve Genel Özellikleri 16 Mayıs 2021 Boşanma Davaları Hakkında Sosyolojik Bir Değerlendirme 16 Mayıs 2021 Başlıklar Toggle Anlaşmalı Boşanma Davasının Şartları Anlaşmalı boşanma, Türk hukukunda, çiftlerin evliliklerini karşılıklı uzlaşma ile sona erdirdiği bir boşanma sürecidir. Bu yöntem, çekişmeli boşanma davalarına kıyasla daha hızlı ve daha az maliyetli olması nedeniyle sıklıkla tercih edilmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre, boşanma oranları son yıllarda artış göstermiştir. Örneğin, 2023 yılında boşanan çiftlerin sayısı 171 bin 881 olarak kaydedilmiştir . Bu boşanmaların önemli bir kısmı anlaşmalı boşanma yoluyla gerçekleşmiştir. Anlaşmalı boşanmanın yaygınlığı, çiftlerin daha az stresli bir süreç arayışında olmalarından kaynaklanmaktadır. Anlaşmalı boşanma , çiftlerin evliliklerini daha hızlı ve daha az masraflı bir şekilde sona erdirmelerinin yanında, çekişmeli boşanma davalarında yaşanan duygusal ve psikolojik yıpranmanın önüne geçer. Bu nedenle, anlaşmalı boşanma, modern toplumda giderek daha fazla tercih edilen bir yöntem haline gelmiştir. Tarafların boşanma ve sonuçları hakkında tam bir uzlaşmaya varmaları halinde kısa sürede sonuçlanan bir boşanma türü olan Anlaşmalı Boşanma veya yasal terminolojiyle “evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle anlaşmalı boşanma” Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenmiştir. Hüküm içeriğinde anlaşmalı boşanmanın şartları açıkça belirtilmiştir. Anlaşmalı boşanmanın gerçekleşebilmesi için kanunda yer alan şartların tamamının birlikte sağlanması zorunludur. Aksi takdirde mahkeme tarafından anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Anlaşmalı boşanma davasının şartlar aşağıda ayrıntılı olarak ele alınacaktır. 1. Evliliğin En Az Bir Yıl Sürmüş Olması Anlaşmalı boşanmanın en temel şartlarından biri evlilik birliğinin en az bir yıl sürmüş olmasıdır. Evlilik süresi, resmi nikah tarihinden itibaren hesaplanır. Eğer evlilik bir yıldan daha kısa sürmüşse, taraflar anlaşmalı olarak boşanamazlar. Bu durumda boşanma ancak diğer genel veya özel boşanma sebeplerine dayanılarak açılacak bir çekişmeli boşanma davası ile mümkün olur. Ancak evlilik bir yıldan az sürse bile, taraflar boşanma konusunda fikir birliği içindeyse ve boşanmayı istiyorlarsa, “evlilik birliğinin temelinden sarsılması” (şiddetli geçimsizlik) sebebine dayalı olarak açılacak çekişmeli davalar kısa sürede sonuçlanabilir. Yani, davanın şekli çekişmeli olsa da süreç pratikte anlaşmalı boşanma kadar hızlı ilerleyebilir. 2. Eşlerin Birlikte Başvurması veya Bir Eşin Açtığı Davayı Diğerinin Kabul Etmesi Kanunda belirtildiği üzere, taraflar birlikte mahkemeye başvurmalı veya bir eşin açtığı davayı diğeri kabul etmelidir . Uygulamada genellikle ikinci yöntem tercih edilmektedir. Bir eş dava dilekçesi ile boşanma davası açmakta, diğer eş de davayı kabul ederek süreci hızlandırmaktadır. Bu yöntemde tarafların boşanma iradeleri ve protokoldeki hükümler uyumlu olduğunda mahkeme hızlıca boşanma kararı verebilir. 3. Hâkimin Tarafları Bizzat Dinleyerek İradelerini Serbestçe Açıklayıp Açıklamadıklarına Kanaat Getirmesi Anlaşmalı boşanmanın geçerli olabilmesi için, tarafların boşanma iradelerini mahkeme huzurunda bizzat açıklamaları şarttır. Avukatları olsa bile, her iki eşin de duruşmaya şahsen katılması ve boşanmayı istediklerini serbest iradeleriyle beyan etmeleri gerekir. Bu aşamada hâkim, tarafların boşanma iradelerinde herhangi bir baskı, zorlama veya hata olmadığından emin olmalıdır. Eğer hâkim, taraflardan birinin özgür iradesiyle boşanmak istemediği yönünde bir şüpheye kapılırsa, anlaşmalı boşanmayı reddedebilir. 4. Boşanmanın Mali Sonuçları ve Çocukların Durumu Konusunda Anlaşılması ve Hâkimin Bunu Uygun Bulması Anlaşmalı boşanma sadece “boşanmayı istemek” ile tamamlanmaz. Taraflar ayrıca; Tazminat (maddi ve manevi), Nafaka (yoksulluk ve iştirak nafakası), Çocukların velayeti, Çocukla kişisel ilişki kurulması, Çocukların bakım ve giderleri gibi hususlarda tam bir uzlaşma sağlamalıdır. Bu uzlaşmanın, bir anlaşmalı boşanma protokolü ile yazılı hale getirilip mahkemeye sunulması uygulamada yaygındır. Protokol hazırlanmadıysa, mahkeme tutanağına geçirilmek suretiyle de bu hususlar kayıt altına alınabilir. Özellikle çocukların velayeti söz konusu olduğunda, hâkim sadece tarafların anlaşmasına bakmaz; çocuğun üstün yararını da gözetmek zorundadır. Bazı durumlarda hâkim, küçük çocuklar için sosyal hizmet uzmanı veya pedagog raporu isteyebilir veya çocuğun yaşının elverdiği durumlarda doğrudan çocuğun görüşünü alabilir. Hakim, tarafların ve çocukların menfaatlerini koruma amacıyla protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Taraflar bu değişiklikleri kabul ederse boşanma gerçekleşir. Aksi durumda anlaşmalı boşanma reddedilerek dava çekişmeli hale dönüşebilir. Anlaşmalı Boşanma Protokolü Uygulamada, taraflar boşanma sürecini hızlandırmak için anlaşmalı boşanma protokolü düzenlemektedir. Bu protokolde, tüm mali ve kişisel konulara ilişkin anlaşmalar açıkça belirtilir. Protokol hazırlanırken dikkat edilmesi gereken bazı noktalar: Açık, net ve anlaşılır ifadeler kullanılmalı, özellikle infazda tereddüt oluşturacak kararlaştırmalardan ve yazım üslubundan kaçınılmalı Tüm hususlar eksiksiz belirtilmeli, Nafaka, tazminat , velayet ve kişisel ilişki konularında kesin hükümler bulunmalıdır. Eksik veya hatalı düzenlenen protokoller nedeniyle anlaşmalı boşanmanın reddedilmesi riski bulunduğundan, protokolün bir avukat yardımıyla hazırlanması tavsiye edilir. Sonuç Anlaşmalı boşanma davası , tarafların iradelerini serbestçe ortaya koyduğu, uzlaşarak ayrıldığı bir yoldur. Evlilik süresinin en az bir yıl olması, birlikte başvuru veya davayı kabul, serbest irade beyanı ve boşanmanın sonuçlarında mutabakat şartlarının hepsi sağlandığında mahkeme, başka bir delil aramaksızın boşanma kararı verir. Ancak unutulmamalıdır ki, özellikle çocukların velayeti ve mali konularda kamu düzeni söz konusu olduğunda hâkim, tarafların anlaşmalarını yeterli görmeyebilir ve değişiklik yapabilir. Bu süreçte hak kaybı yaşanmaması ve boşanmanın hızlı tamamlanabilmesi için mutlaka bir aile hukuku avukatından destek alınması önerilir.