SGK PRİM BORÇLANMASI YOLUYLA HANGİ SÜRELERİ BORÇLANARAK ERKEN EMEKLİ OLABİLİRSİNİZ?

SGK PRİM BORÇLANMASI YOLUYLA HANGİ SÜRELERİ BORÇLANARAK ERKEN EMEKLİ OLABİLİRSİNİZ? - Demirbaş Hukuk Bürosu Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Geçersiz Sayılması 26 Ağustos 2021 TRAFİK KAZASI TESPİT TUTANAĞI 22 Eylül 2021 Başlıklar Toggle SGK PRİM BORÇLANMASI YOLUYLA HANGİ SÜRELERİ BORÇLANARAK ERKEN EMEKLİ OLABİLİRSİNİZ? İlgili yazı içerisindeki başlıklar 1 Prim borçlanması 1.0.1 Askerlik borçlanması 1.0.2 Doğum borçlanması 1.0.3 Yurtdışı Borçlanması 1.0.4 Memurların Ücretsiz İzin Sürelerini Borçlanması 1.0.5 Tutuklulukta Geçen Sürelerin Borçlanılması 1.0.6 Doktora veya Tıpta Uzmanlık İçin Sigortasız Geçirilen Sürelerin Borçlanılması 1.0.7 Ücretli Öğretmenlikte Geçen Sürelerin Borçlanılması 1.0.8 Kısmi Süreli Çalışanların Borçlanması 1.0.9 Diğer Borçlanma Süreleri 2 Stajyer ve Çırak Olarak Çalışmış Olanlar Staj ve Çıraklık Sürelerini Borçlanabilir Mi? 3 Çıkması Beklenen EYT Yasası 4 Durdurulan Bağ-Kur Sigortalılık Süreleri Borçlanma İle Kazanılabilir Mi? Sigortalı çalışanlar, emekli olabilmek için, sigortalılık süresi, prim gün sayısı ve yaş sınırına ilişkin bazı şartları sağlamak zorundadırlar. Bu şartlardan diğer ikisini tamamlamış ancak prim günlerinde eksiklik olan sigortalılar, eksik prim günlerini geriye dönük borçlanma ile tamamlayarak emekli olabilirler. Ancak geriye dönük SGK borçlanması ya da emeklilik borçlanması belli bazı şartlar varsa yapılabilir. Bazı borçlanma imkanları sadece kadınlar yönünden söz konusu olurken bazıları sadece erkekler içindir. Meslek gruplarına , haksız olarak tutuklanan veya gözaltına alınanlara tanınmış bazı haklar da vardır. Hepsinin ortak özelliği kişinin sigortalı olarak çalışmasını engelleyen bir kanun hükmü veya objektif fiili imkansızlığın bulunmasıdır. Emeklilik için prim gün sayısı eksik olanlar veya daha yüksek yaşlılık aylığı almak, emeklilikte yaş sınırını küçültmek gibi sebeplerle sigortalılık başlangıç tarihini öne çekmek isteyenler, koşulları varsa, Sosyal Güvenlik kurumuna başvurarak prim borçlanması işlemi yapabilirler. Askerlik Borçlanması Er ve erbaş olarak silah altında veya yedek subay okulunda geçen sürelerin borçlanılması mümkündür. Prim borçlanmasının en çok bilinen askerlik, doğum ve yurtdışı borçlanmasıdır. Ancak bunların dışında birçok sebebe dayalı olarak prim borçlanması yapmak da mümkündür. Doğum Borçlanması Kadınlar üç çocuğa kadar toplam 2160 günü doğum borçlanması yoluyla ödeyerek erken emekli olabilirler. Yurtdışı Borçlanması Yurtdışında çalışan Türk vatandaşları ile Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler yurtdışında geçen hizmetlerini ve ev kadınlığı sürelerini, ilgili ülke ile ikili veya çok taraflı Sosyal Güvenlik Antlaşması akdedilmiş olup olmamasına bakılmaksızın ülkemiz sosyal güvenlik kanunlarına göre emeklilik, malullük, yaşlılık ve ölüm hallerinde Türkiye’de geçmiş hizmet gibi değerlendirilmesini sağlamak amacıyla borçlanabilirler. Ücretsiz İzin Sürelerinin Borçlanılması Emekli sandığına tabi olarak çalışan memurlar ücretsiz izin sürelerini borçlanabilirler. Tutuklulukta Geçen Sürelerin Borçlanılması Sigortalı iken herhangi bir suçtan gözaltına alınan ve tutuklananlar, beraat etmeleri koşuluyla gözaltı ve tutuklulukta geçen süreleri borçlanabilirler 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu kapsamında tutuklanan veya gözaltına alınanlardan beraat edenler, tutukluluk ve gözaltında geçen süreleri borçlanabilirler. Doktora veya Tıpta Uzmanlık Sürelerinin Borçlanılması Sigortalı olmaksızın doktora eğitimi veya tıpta uzmanlık için yurt dışında veya yurt içinde geçirilen süreler borçlanılarak prim gün sayısına ilave edilebilir. Doktorlar, fahri asistanlıkta geçen süreleri borçlanabilirler. 1416 Sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebeler Hakkında Kanun kapsamında yurt dışında eğitim görenler öğrenim sürelerini borçlanabilirler. Ücretli Öğretmenlikte Geçen Sürelerin Borçlanılması Milli Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların 25 Şubat 2011 tarihinden önceki çalışmalarından dolayı ay içinde 30 günden eksik kalan süreleri borçlanmaları mümkündür. Kısmi Süreli Çalışanların Borçlanması Part time (kısmi süreli) çalışanlar, 30 günden az çalışması olanlar ve ücretli öğretmenler bu süreleri borçlanma yoluyla otuz güne tamamlayabilirler. Diğer Borçlanma Süreleri Avukatlık stajında geçen sürelerin borçlanılması mümkündür. Grev ve lokavtta geçirilen sürelerin de borçlanılması mümkündür. Seçim Kanunu gereğince görevinden istifa eden kamu çalışanlarının, boşta geçirdikleri süreleri borçlanma hakları vardır. Fakülte veya yüksek okullarda kendi hesabına okuduktan sonra subay veya astsubay olarak göreve başlayanlar ile polis memuru veya komiser yardımcısı olarak atananlar, başarılı öğrenim sürelerini borçlanabilirler. Polis Akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken EGM hesabına okumaya devam edenlerin, başarılı geçen eğitim süreleri borçlanılabilir. Stajyer ve Çırak Olarak Çalışmış Olanlar Staj ve Çıraklık Sürelerini Borçlanabilir Mi? Çalışma hayatına stajyer ya da çırak olarak başlayan çok sayıda kişi bulunmaktadır. Ne var ki avukatlık stajı yapanlar hariç bu kapsamda bulunan kişilerin stajda geçen süreleri borçlanma hakkı yoktur. Mevcut uygulamaya göre staj ya da çıraklık sigortasında sadece iş kazası ve meslek hastalığına karşı sağlık sigortası yapılmaktadır. Bunlar uzun vadeli sigorta kollarından sayıldığı için emeklilikte hesaba katılmamaktadır. Öte yandan staj sigortasının yapıldığı tarih de sigorta başlangıcı olarak kabul edilmediği için emeklilik hesaplaması bu tarihe göre değil uzun vadeli sigorta kollarından birine tabi olarak çalışmaya başlanan tarihten başlatılmaktadır. Çıkması Beklenen EYT Yasası Bununla birlikte yüzbinlerce vatandaşın merakla beklediği Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinde staj ve çıraklıkta geçen sürelerin borçlanılmasına olanak sağlayan bir hükmün yer alması beklenmektedir. Bu nedenle stajyer veya çırak olarak çalışmış olanların hazırlıkları devam eden EYT yasasını takip etmelerinde fayda vardır. Beklenen yasayla ilgili son gelişmelere buradan ulaşabilirsiniz. Durdurulan Bağ-Kur Sigortalılık Süreleri Borçlanma İle Kazanılabilir Mi? 5510 sayılı Kanunla 2008 yılından itibaren Bağ-Kur prim borçlarını ödeyemeyen sigortalıların prim borçları silinerek sigortalılık süreleri dondurulmaktadır. Bu durumdaki vatandaşlar SGK’ya ihya başvurusunda bulunarak, hesaplanacak primi ödemek şartıyla dondurulmuş sigortalılık sürelerinin ihya edilmesini sağlamaları mümkün olabilecektir. Bunun için de çalışmaları devam eden EYT yasasının takip edilmesi uygun olacaktır. Bağkur Prim Eşitleme Nedir? Bağkur prim eşitleme konusu 4b sigortalılar tarafından sık sık sorulmaktadır. Bağkur prim eşitleme, Türkiye’de sosyal güvenlik sistemi içinde yer alan Bağkur sigortalıları için planlanan prim gün sayısı indirimine ilişkin düzenlemedir. Planlanan bu düzenleme, Bağkur ve SSK (4a ve 4b) sigortalıları arasındaki prim gün sayısı farkını eşitlemeyi amaçlamaktadır. Şu anda, Bağkur sigortalıları için emeklilikte gereken prim gün sayısı 9000 iken, SSK sigortalıları için bu sayı 7200 hatta pek çok sigortalı yönünden 5900’ dür. Eşitleme düzenlemesi ile Bağkur sigortalılarının emeklilik için gereken prim gün sayısının 7200’e düşürülmesi ve böylece erken emeklilik imkanının sağlanması hedeflenmektedir. Bu konuda henüz kesinleşmiş bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. Bağkur kamuoyunun beklentisi 2024 yerel seçimlerinden önce Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin bir torba yasa ile bu düzenlemeyi kabul etmesi yönündeydi. Ne var ki bu beklenti gerçekleşmemiştir. Düzenlemenin orta vadeli program kapsamında önümüzdeki yıllarda hayata geçirileceği ifade edilmektedir. Düzenlemenin hayata geçirilmesi halinde, Bağkur sigortalıları için emeklilik şartlarının iyileştirilmesi ve prim gün sayısının eşitlenmesi söz konusu olacaktır. Bu şekilde 9 bin gibi uzun prim gün sayısına tabi olan Bağkur (4b) sigortalılarının bir miktar erken emekli olması mümkün hale gelecektir. Staj ve Çıraklık Sigortası Hakkındaki Tartışmalar: Staj ve çıraklık sigortası, Türkiye’de özellikle Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) bağlamında önemli bir tartışma konusudur. Mevcut durumda, stajyer ve çırak olarak çalışanların sigorta primleri, kısa vadeli sigorta kollarına ait oldukları gerekçesiyle emeklilik için gerekli olan hizmet süresine dahil edilmemektedir. Bu durum, özellikle genç çalışanların gelecekteki emeklilik haklarına olumsuz etki etmekte ve mağduriyet yaratmaktadır. Tartışmaların odak noktası, staj ve çıraklık dönemlerinde ödenen sigorta primlerinin emeklilik hesaplamalarında dikkate alınmaması ve bu sürelerin sigorta başlangıcı olarak kabul edilmemesidir. Bu durum, Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı olduğu ve stajyerler ile çırakların emeklilikte dezavantajlı duruma düşürdüğü gerekçesiyle eleştirilmektedir. Sosyal Güvenlik Uzmanları ve hukukçular, staj ve çıraklık sürelerinin emeklilik hesaplamalarında dikkate alınması veya bu süreler için borçlanma hakkı verilmesi gibi çözüm önerileri sunmaktadır. Ancak bu konuda henüz yasal bir düzenleme yapılmamıştır ve konu hala gündemdedir. Staj ve Çıraklık Sigortası Nasıl Düzenlenmeli? Staj ve çıraklık sigortası, meslek eğitimi almakta olan öğrencilerin ve genç çalışanların gelecekteki emeklilik haklarını etkileyen önemli bir konudur. Bu sigortanın nasıl düzenlenmesi gerektiği konusunda çeşitli görüşler ileri sürülmektedir. Bunlardan kolayca uygulanabilir nitelikte olan bazıları şunlardır: Emeklilik Hesaplamalarında Dikkate Alınması: Staj ve çıraklık dönemlerindeki kısa vadeli sigorta kolları için yapılan sigorta girişlerinin, emeklilik hesaplamalarında yaşlılık sigorta başlangıç tarihi olarak kabul edilmesi ve bu sürelerin toplam hizmet süresine eklenmesi önerilmektedir. Borçlanma Hakkı: Staj ve çıraklık sigortası kapsamında kısa vadeli sigorta kollarına yapılan girişlerin sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabul edilerek çıraklıkta geçen süreler için ilgililere borçlanma hakkı tanınması, yani kişilerin bu süreleri satın alarak emeklilik hizmet sürelerine ekleyebilmeleri sağlanabilir. Staj ve çıraklık sigortasında yaşlılık sigorta primi ödenmediği göz önüne alındığında bu öneri adil bir çözüm oluşturabilir. Yasal Düzenleme Yapılması: Mevcut yasal düzenlemeler gözden geçirilerek, staj ve çıraklık sigortasına giriş tarihinin; yaşlılık sigortası gibi uzun vadeli sigortalılık statüsünün başlangıcı sayılmasına olanak tanıyacak şekilde güncellenmesi gerekmektedir. Prime Esas Kazancın Belirlenmesi: Staj ve çıraklık maaşının en az asgari ücretin yarısı olarak belirlenmesi ve bu oranın belli bir yüzdesinin sigorta bedeli olarak kesilmesi hem öğrencilerin hem de işverenlerin yükünü hafifletebilir. Bu öneriler, genç çalışanların ve öğrencilerin gelecekteki emeklilik haklarını korumak ve onlara adil bir emeklilik sistemi sunmak için dikkate alınabilir. Ancak, bu düzenlemelerin hayata geçirilmesi için yasal ve idari adımların atılması ve tüm paydaşların görüşlerinin alınması ve sosyal sigorta sisteminin sürdürülebilirliğinin gözetilmesi de gerekir. Avukat Hüseyin Demirbaş – Demirbaş Hukuk Bürosu – Bursa Avukat *Bu makale yazıldığı tarih itibariyle günceldir.