Nafakanın Artırılması Davası

30 Aralık Aile Hukuku Nafakanın Artırılması Davası Boşanma ya da ayrılık sonrası verilen nafaka, ekonomik şartların değişmesi, enflasyonun yükselmesi veya ihtiyaçların artması nedeniyle zamanla yetersiz hale gelebilir. Böyle bir durumda, mevcut nafaka miktarının artık ihtiyaçları karşılamadığı gerekçesiyle mahkemeye başvurarak nafakanın artırılmasını talep etmek mümkündür. İşte bu süreçte açılan davaya nafaka artırım davası denir. Peki, nafakanın artırılması için hangi şartlar gerekir? Hangi durumlarda mahkemeye başvurabilirsiniz? Süreç nasıl işler? Bu yazımızda, nafaka artırım davası hakkında bilmeniz gereken her şeyi adım adım, sade ve anlaşılır bir şekilde ele alıyoruz. Eğer mevcut nafaka miktarının artık yetersiz olduğunu düşünüyor ve artırılması gerektiğine inanıyorsanız, bu yazıyı dikkatle okuyun! Yazı İçeriği 1. Nafaka Artırım Davası Nedir? 2. Nafaka Artırım Davası Şartları 2.1. Tarafların Mali Durumlarının Değişmesi Nedeniyle Nafaka Artırımı 2.2. Hakkaniyet Gereği Nafaka Artırımı 3. Nafakanın Artırılmasını Kim Talep Edebilir? 4. Nafakanın Gelecek Yıllardaki Artış Oranının Belirlenmesi 5. Nafaka Artış Oranı Nasıl Belirlenir? 6. Nafaka Artırım Davasında Yargılama Süreci 6.1. Yargılama Usulü 6.2. Nafaka Artırım Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme 6.3. Nafaka Artırım Davasında Süre ve Zamanaşımı 1. Nafaka Artırım Davası Nedir? Boşanma sonrası verilen nafaka, tarafların ekonomik ve sosyal durumlarına göre belirlenir. Ancak zamanla, ekonomik koşullar değişebilir, hayat pahalılığı artabilir veya nafaka alacaklısının ihtiyaçları çoğalabilir. Bu gibi durumlarda, mevcut nafakanın güncellenmesi gerekebilir. Nafaka artırım davası, nafaka alan kişinin değişen şartlar nedeniyle yetersiz kalan nafaka miktarının artırılması için açtığı hukuki bir süreçtir. Mahkeme, davacı tarafın gelir ve gider durumunu değerlendirerek nafakanın artırılmasına karar verebilir veya mevcut miktarı koruyabilir. Bu dava, nafaka alacaklısının ekonomik koşullara uyum sağlamasına yardımcı olmayı amaçlar ve Türk Medeni Kanunu çerçevesinde düzenlenmiştir. Avukatla Online Görüş Nafaka artırılması konusunda online hukuki danışmanlık RANDEVU OLUŞTUR Nafaka Artırımının Hukuki Dayanağı Yoksulluk Nafakası (TMK 176/4): “Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde iradın artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir.” İştirak Nafakası (TMK 331): “Durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır.” Bu maddeler uyarınca, nafaka miktarı belirlenmiş olsa bile tarafların mali durumlarında değişiklik olması veya hakkaniyetin gerektirmesi halinde artırılabilir. 2. Nafaka Artırım Davası Şartları Nafaka artırım davası, belirli hukuki şartlar sağlandığında açılabilir. Tarafların mali durumunda önemli bir değişiklik olması veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerin ortaya çıkması, bu davanın temel dayanaklarını oluşturur. Türk Medeni Kanunu’na göre nafaka artırım davasının açılabilmesi için şu şartların oluşması gerekmektedir: 2.1. Tarafların Mali Durumlarının Değişmesi Nedeniyle Nafaka Artırımı Nafaka artırım davası açabilmek için nafaka ödeyen veya alan kişinin mali durumunda önemli değişiklikler olması gerekir. Nafaka alacaklısının (nafaka alan kişi) gelir durumunun kötüleşmesi: İş kaybı, sağlık sorunları, kira ve temel giderlerin artması gibi nedenlerle nafakanın yetersiz hale gelmesi. Nafaka alacaklısının geçimini sağlamak için başka bir gelir kaynağı olmaması veya gelirin azalması. Nafaka borçlusunun (nafaka ödeyen kişi) gelirinde artış olması: Nafaka ödeyen kişinin iş değişikliği, terfi veya yatırım kazançları gibi sebeplerle ekonomik olarak güçlenmesi. Daha önce ekonomik sıkıntılar nedeniyle düşük nafaka ödemesine karar verilmiş ancak zamanla mali durumu düzelmişse. Örnek: Boşanma sırasında nafaka ödeyen kişinin maaşı 10.000 TL iken 3.000 TL nafaka ödenmesine karar verildi. Ancak yıllar içinde maaşı 50.000 TL’ye çıktı. Bu durumda nafaka alacaklısı, nafaka miktarının artırılması için dava açabilir. 2.2. Hakkaniyet Gereği Nafaka Artırımı Mahkemeler, tarafların ekonomik durumlarını objektif kriterlerle değerlendirirken hakkaniyet ilkesini de göz önünde bulundurur. Mevcut nafakanın temel ihtiyaçları karşılamaması: Enflasyon, hayat pahalılığı, eğitim ve sağlık harcamalarının artması nedeniyle mevcut nafaka miktarı yetersiz kaldığında mahkeme artırım yapabilir. Çocukların büyümesi ve giderlerinin artması: Eğitim masrafları, sosyal yaşam giderleri ve sağlık harcamaları zaman içinde arttığında iştirak nafakası artırılabilir. Örnek: 5 yaşında bir çocuk için belirlenen iştirak nafakası, çocuk 15 yaşına geldiğinde yeterli gelmeyebilir. Özellikle özel okul, kurs veya sağlık giderleri arttığında, mahkeme hakkaniyet gereği nafaka miktarını artırabilir. 3. Nafakanın Artırılmasını Kim Talep Edebilir? Nafaka artırım davası, belirli koşullar sağlandığında nafaka alacaklısı tarafından açılabilir. Mevcut nafaka miktarının yetersiz hale gelmesi veya tarafların mali durumlarında önemli değişiklikler yaşanması halinde, nafakanın artırılmasını talep edebilecek kişiler şunlardır: Yoksulluk Nafakası Alan Eski Eş Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesi gereği, boşanma sonrası yoksulluk nafakası almaya hak kazanan eski eş, ekonomik şartların değişmesi halinde nafakanın artırılmasını talep edebilir. 📌 Örnek: Boşanma sırasında mahkeme, eşlerden birine 3.000 TL yoksulluk nafakası bağladı. Ancak geçen yıllar içinde ekonomik koşullar değişti, kira ve temel giderler arttı. Nafaka alan eş, nafakanın artık geçimini karşılamadığını öne sürerek nafaka artırım davası açabilir. İştirak Nafakası Alan Çocuk veya Onun Yasal Temsilcisi (Velisi) Türk Medeni Kanunu’nun 331. maddesi uyarınca, müşterek çocukların bakım ve eğitim giderlerini karşılamak amacıyla iştirak nafakası ödenir. Hayat pahalılığı nedeniyle çocuğun temel ihtiyaçlarının karşılanamaz hale gelmesi durumlarında, çocuğun velayeti kendisinde olan ebeveyn, iştirak nafakasının artırılmasını talep edebilir. 📌 Örnek: Boşanma sırasında 2 yaşındaki bir çocuk için aylık 1.500 TL iştirak nafakası belirlenmişti. Çocuk 10 yaşına geldiğinde özel okul, dershane ve ek eğitim giderleri nedeniyle bu miktar yetersiz kaldı. Çocuğun velayeti kendisinde olan ebeveyn, nafaka artırım davası açarak mevcut nafakanın günümüz ekonomik koşullarına göre artırılmasını talep edebilir. Yardım Nafakası Alan 18 Yaşından Büyük Çocuk Eğer müşterek çocuk 18 yaşından büyükse, İştirak nafakası sona erecektir. Artık iştirak nafakası yerine yardım nafakası söz konusu olacaktır. Bu durumda yardım nafakası bizzat kendisi ergin olan çocuk tarafından talep edilebilir. 📌 Örnek: Üniversite eğitimi devam eden 22 yaşındaki bir genç, eğitim giderlerinin artması nedeniyle yardım nafakasının artırılması için mahkemeye başvurabilir. Vasi veya Yasal Temsilci Eğer nafaka alacaklısı (nafaka alan kişi) kendi adına dava açamayacak durumda ise (örneğin, kısıtlı veya engelli ise), onun adına vasisi veya yasal temsilcisi nafaka artırım davası açabilir. 📌 Örnek: Nafaka alacaklısı zihinsel engelli olduğu için kendisi dava açamıyorsa, onun adına atanan vasi nafaka artırım davası açabilir. 4. Nafakanın Gelecek Yıllardaki Artış Oranının Belirlenmesi Nafaka, ekonomik koşullar doğrultusunda değişkenlik gösterebileceği için gelecekte hangi oranda artırılacağı önceden belirlenebilir. Gerek boşanma davasında gerekse sonradan açılacak nafaka artırım davasında, taraflardan birinin talebi üzerine mahkeme, nafakanın gelecek yıllarda ne kadar artırılacağını karara bağlayabilir. Bu uygulama, nafaka alacaklısının ve borçlusunun her yıl dava açmak zorunda kalmasını önleyerek hem zaman hem de maddi açıdan kolaylık sağlamaktadır. Mahkemenin Nafaka Artış Oranlarını Belirleme Şekli Türk Medeni Kanunu’nun 176. ve 330. maddelerine göre: “Hâkim, istem hâlinde irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.” Bu hüküm, nafaka alacaklısının ekonomik güvencesini sağlamayı ve sürekli yeni davalar açılmasının önüne geçmeyi amaçlamaktadır. 📌 Önemli Nokta: ✅ Nafaka artış oranı otomatik olarak belirlenmez. ✅ Mahkemeden açıkça talep edilmesi gerekir. ✅ Taraflardan biri istemde bulunmazsa, hâkim kendiliğinden artış oranı belirleyemez. 5. Nafaka Artış Oranı Nasıl Belirlenir? TÜİK’in ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi) veya TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) Oranına Göre Artış 🔹Yargıtay içtihatlarına göre, genellikle TÜİK’in ÜFE veya TÜFE oranları esas alınarak nafaka artışı yapılmaktadır. 🔹 Mahkeme, nafakanın her yıl bu oranlarda artırılmasına karar verebilir. 🔹 ÜFE/TÜFE oranlarının nafaka ödeyenin gelirine uygun olup olmadığı da değerlendirilir. Tarafların Ekonomik Durumuna ve Hakkaniyete Göre Artış 🔹 Mahkeme, tarafların ekonomik durumu ve hakkaniyet ilkesi doğrultusunda farklı bir artış oranı belirleyebilir. 🔹 Eğer nafaka borçlusu gelirinde olağanüstü bir artış yaşamışsa, mahkeme daha yüksek bir artış oranına hükmedebilir. 🔹 Tersi durumda, nafaka borçlusunun ekonomik olarak zor durumda olması halinde daha düşük bir artış oranına karar verilebilir. Sabit Bir Oranda Artış 🔹 Mahkeme, her yıl sabit bir oranda (örneğin %20) nafakanın artırılmasına karar verebilir. 🔹 Bu oran genellikle tarafların gelir durumlarına ve enflasyon oranlarına bağlı olarak belirlenir. Yargıtay’ın Görüşü ve İçtihatlar Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2016/3185 E., 2016/6459 K. sayılı ve 25.04.2016 tarihli kararı: “Kanun hükmünden de açıkça anlaşılacağı üzere mahkemece taraf lehine hükmedilecek nafakanın gelecek yıllarda artışına hükmedilebilmesi için ‘istem’ gerekmektedir. Aksi takdirde mahkemece bu yönde bir hüküm kurulamaz. Somut olayda, davacı tarafça talep edilen nafakaların gelecek yıllarda da artışı yönünde herhangi bir talepte bulunulmadığı, buna rağmen mahkemenin bu yönde hüküm kurduğu anlaşılmaktadır.” Sonuç: Nafakanın Gelecek Yıllardaki Artışı Nasıl Sağlanır? Nafaka alacaklısı veya borçlusu, nafaka miktarının belirlenmesi sırasında mahkemeye açık bir şekilde “gelecek yıllardaki artış oranının da belirlenmesini” talep etmelidir. Hâkim, talep olmadan kendiliğinden artış oranı belirleyemez. Mahkeme, tarafların ekonomik ve sosyal durumlarına göre artış oranı belirleyebilir. TÜİK’in ÜFE veya TÜFE oranlarına göre artış yapılması en yaygın yöntemdir. Böylelikle, nafaka alacaklısı ve borçlusu her yıl yeni bir dava açmak zorunda kalmadan nafaka miktarının güncellenmesini sağlayabilir. 6. Nafaka Artırım Davasında Yargılama Süreci Nafaka artırım davası, belirli hukuki prosedürlere tabi bir süreçtir. Davanın açılması, yargılama usulü, görevli mahkeme ve nafakanın ödenmemesi durumunda alınabilecek hukuki önlemler gibi konular bu başlık altında ele alınacaktır. 6.1. Yargılama Usulü Nafaka artırım davaları, Türk Medeni Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) çerçevesinde görülmekte olup, basit yargılama usulüne tabi dir. Basit yargılama usulü, davaların daha hızlı ve pratik şekilde sonuçlanmasını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir. Bu usulde, duruşmalar daha az aşamadan geçer ve süreç yazılı dilekçelerle ilerler. Taraflar, dava dilekçelerini ve cevap dilekçelerini sunduktan sonra mahkeme, gerekli incelemeleri yaparak duruşma açar ve kararını verir. Böylece, uzun ve karmaşık bir yargılama süreci yerine, daha kısa sürede sonuçlanan bir dava süreci hedeflenir. 6.2. Nafaka Artırım Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme Görevli Mahkeme, Aile Mahkemeleri olup, nafaka artırım davalarına bakmakla yükümlüdür. Ancak, Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara Asliye Hukuk Mahkemeleri bakar. Yetkili Mahkeme , nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir. Yani, nafaka alan kişi hangi şehir veya ilçede ikamet ediyorsa, dava o yerin Aile Mahkemesi’nde açılmalıdır. Alternatif olarak, nafaka borçlusunun (nafaka ödeyen kişinin) yerleşim yeri mahkemesinde de dava açmak mümkündür. 6.3. Nafaka Artırım Davasında Süre ve Zamanaşımı Nafaka artırım davası açmak için belirli bir süre sınırlaması veya zamanaşımı süresi bulunmamaktadır. Nafaka alacaklısı, nafakanın yetersiz hale geldiğini düşündüğü her zaman mahkemeye başvurarak nafakanın artırılmasını talep edebilir. Ancak, mahkemeler genellikle nafakanın bağlandığı tarihten çok kısa bir süre sonra açılan davaları dikkate almaz. Özellikle nafaka kararının kesinleşmesinden hemen sonra açılan nafaka artırım davaları, yeterli mali değişiklik yaşanmadığı gerekçesiyle reddedilebilir. Bu nedenle, nafaka artırım davası açmadan önce genellikle en az 1-2 yıl beklemek tavsiye edilir. Bu süre içinde hayat pahalılığı, enflasyon, nafaka alacaklısının veya borçlusunun ekonomik durumundaki değişiklikler gibi faktörlerin oluşması, mahkemeye sunulacak gerekçelerin daha güçlü olmasını sağlar. Avukatla Online Görüş Nafaka artırılması konusunda online hukuki danışmanlık RANDEVU OLUŞTUR