Başka Devletin Vatandaşlığına Geçerek Türk Vatandaşlığından Çıkma

19 Eylül İdare Hukuku Başka Devletin Vatandaşlığına Geçerek Türk Vatandaşlığından Çıkma Vatandaşlık hakkı, bireyin doğduğu andan itibaren sahip olduğu, hiçbir surette dokunulamaz ve vazgeçilmez bir haktır. Bireyi topluma ve vatandaşlık bağı ile bağlı olduğu devlete karşı koruyan bu hak, T.C. Anayasası ’nda da tanınarak koruma altına alınmıştır. Anayasamızın 66. maddesinin 3. fıkrasında kanunun belirttiği şartlar ile kazanılan vatandaşlık hakkının yine ancak kanunda belirtilen koşullar altında kaybedilebileceği düzenlenmiştir. Buna göre, başka bir devletin vatandaşlığının gönüllü olarak kazanılması suretiyle Türk vatandaşlığından çıkma hali de, vatandaşlığın yetkili makam kararı ile kaybedilebileceği hukuki yollardan biridir. Yazı İçeriği Vatandaşlıktan Çıkmanın Şartları Nelerdir ? Türk Vatandaşlığından Çıkma Belgeleri Nelerdir? Vatandaşlıktan Çıkma İzin Belgesinin Geçerlilik Süresi Türk Vatandaşlığından Çıkmanın Geçerliliği ve Sonuçları Vatandaşlıktan Çıkan Kişinin Eşinin ve Çocuklarının Durumu Sonuç Sıkça Sorulan Sorular Yürürlükte olan 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu gerekçesinde, Avrupa Vatandaşlık Sözleşmesine atıf yapılmak suretiyle, belirtilen sözleşmeyle bağlı olunduğu ortaya konmuştur. “ Avrupa Vatandaşlık Sözleşmesi ’nin 4. maddesinde; Hiç kimse keyfi olarak vatandaşlığından mahrum edilemez.” denilerek, kişinin vatandaşlığı kaybetmesi hallerinin keyfilikten uzak olması gerektiği belirtilmiştir. Aynı sözleşmenin 7. maddesinde ise vatandaşlığın kaybı için haklı olabilecek sebepler sayılarak “ başka bir vatandaşlığın gönüllü olarak kazanılması ” vatandaşlığın kaybı sebeplerinden biri olarak düzenlenmiştir. 1. Türk Vatandaşlığından Çıkmanın Şartları Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 25. maddesinde Türk vatandaşlığından çıkmanın şartları düzenlenmiştir. Bu şartları sağlayan kişilere Bakanlıkça çıkma izni veya çıkma belgesi verilebilir. Türk vatandaşlığından çıkmanın şartları şunlardır: Ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak. Yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanmış olmak veya kazanacağına ilişkin inandırıcı belirtiler bulunmak. Herhangi bir suç veya askerlik hizmeti nedeniyle aranan kişilerden olmamak. Hakkında herhangi bir mali ve cezai tahdit bulunmamak. Türk vatandaşlığından çıkmak isteyen kişinin belirtilen bütün bu şartları birlikte taşıması gerekir. Bu şartlardan birisinin dahi sağlanmaması halinde Türk Vatandaşlığından çıkılması mümkün değildir. Vatandaşlık hakkı vazgeçilemez temel hak ve özgürlüklerden olduğundan, Türk vatandaşlığından çıkmak isteyen kişi, öncelikle yabancı bir devletin vatandaşlığını kazanmalı veya kazanacağına ilişkin inandırıcı belirtiler olmalıdır. Ayrıca kişilerin vatansız kalmaması esası da bu noktada belirleyici olmuştur. 2. Türk Vatandaşlığından Çıkma Belgeleri Başka bir devletin vatandaşlığını kazanarak Türk vatandaşlığından çıkmak isteyenlere verilecek belgeler, kişilerin durumuna göre farklılık göstermektedir. Bu husus Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 26. maddesinde düzenlenmiştir. İlgili maddede iki farklı belge tanımlanmıştır. Bunlar: Türk Vatandaşlığından Çıkma İzin Belgesi Yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanmak üzere Türk vatandaşlığından çıkmak için izin isteyenlerden talepleri uygun görülenlere Bakanlıkça verilen belgedir. Geçerlilik süresi, karar tarihinden itibaren 2 yıldır. Bu süre içinde ikametin bulunduğu valiliğe veya yurt dışındaysa dış temsilciliklere, başka bir devlet vatandaşlığının kazanıldığını gösteren bilgi ve belgeler verilmelidir. Aksi takdirde, Türk vatandaşlığından çıkma izin belgesi geçersiz hale gelir. Türk Vatandaşlığından Çıkma Belgesi Türk vatandaşlığından çıkma izni sonucunda veya önceden yabancı bir devlet vatandaşlığını kazandığını belgeleyenlere ise “Türk vatandaşlığından çıkma belgesi” verilir. Zira, yukarıda bahsedildiği üzere kişinin vatandaşlıktan çıkabilmesi için başka bir devletin vatandaşlığını iktisap etmiş olması veya iktisap edeceğini kesin bir şekilde ortaya koyması gerekmektedir. Özetle; çıkma talebinde bulunan kişiye ilk durumda çıkma izin belgesi verilecek olup, akabindeki 2 yıl içinde vatandaşlıktan çıkma koşullarının sağlandığının ispatlanması halindeyse vatandaşlıktan çıkma belgesi verilir. Türk Vatandaşlığından Çıkma Belgesinin alınabilmesi için başka bir devletin vatandaşlığının kazanıldığı veya mutlaka kazanılacağı ortaya konmuş olmalıdır. 3. Vatandaşlıktan Çıkma İzin Belgesinin Geçerlilik Süresi Vatandaşlıktan çıkma izin belgesinin ne kadar süre geçerli olacağı Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 46. maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu hükme göre; “(1) Türk vatandaşlığından çıkma izin ve çıkma belgesi, karar tarihinden itibaren iki yıl geçerlidir. (2) Çeşitli nedenlerle karar tarihinden itibaren iki yıl içerisinde ilgiliye teslim edilemeyen çıkma izin ve çıkma belgeleri, kararın ve belgelerin iptal edilmesi için müracaat makamınca Bakanlığa iade edilir. (3) Türk vatandaşlığından çıkmasına izin verilen kişinin Kanunda aranan şartlardan birini kaybettiğinin müracaat makamlarınca tespiti halinde, çıkma izin ve çıkma belgeleri teslim edilmez. Kişi hakkında alınan kararın ve belgelerin iptal edilmesi için Bakanlığa iade edilir.” Bu kanun hükmü dolayısıyla, süresi içinde yabancı devlet vatandaşlığının kazanılamaması durumunda çıkma izin belgesi geçersiz hale gelir. 4. Türk Vatandaşlığından Çıkmanın Geçerliliği ve Sonuçları Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca; gerekli koşulları sağlayarak Türk vatandaşlığından çıkmak isteyen kişiye, imzası karşılığında Türk vatandaşlığından çıkma belgesi verilir. Bu belgenin teslimi ile beraber, kişi, Türk vatandaşlığını kaybeder, nüfus aile kütüklerindeki kayıtları kapatılır ve bu kayıp tarihinden itibaren yabancı muamelesine tabi tutulur. Doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni alarak vatandaşlığını kaybeden kişiler ve 3. dereceye kadar altsoyları, bazı istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanmayı sürdürürler. Bahse konu istisnaların başında, seçme ve seçilme hakkını artık kullanamayacak olmaları gelir. Keza, bu kişileri askerlik vazifesini ifa hak ve/veya yükümlülükleri ortadan kalktığı gibi, kadrolu şekilde asli ve sürekli kamu hizmeti görevlerinde de bulunamazlar. Ancak işçi, geçici veya sözleşmeli personel gibi statülerde kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmaları mümkündür. Muafen araç veya ev eşyası ithal etme hakları da söz konusu olmayacaktır. Bu hakların kullanılabilmesi için çıkma izni alarak Türk vatandaşlığından ayrılan kişilere verilebilen ve “ Mavi Kart Uygulaması ” başlıklı yazımızda detayları anlatılan mavi kartın ibrazı gerekir. 5. Türk Vatandaşlığından Çıkan Kişinin Eşinin ve Çocuklarının Durumu Türk vatandaşlığından çıkan kişi evli ise eşinin ve varsa çocuklarının vatandaşlık durumlarının ne olacağı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 27. maddesinin 2. fıkrasında düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre: “Eşlerden birinin çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybetmesi, diğer eşin vatandaşlığına tesir etmeyecektir. Bununla birlikte Türk vatandaşlığını kaybeden kişi ana ya da baba ise; vatandaşlıktan çıkan ebeveynin talebinin bulunması ve diğer ebeveynin de muvafakat etmesi halinde çocukları da kendileri ile birlikte Türk vatandaşlığını kaybederler. Diğer eşin muvafakat vermemesi halinde ortak çocukların vatandaşlık durumları hakim kararına göre belirlenir. Şayet vatandaşlığın kaybı, çocukları vatansız kılacak ise belirtilen hususlar uygulanmayacak ve çocukların Türk vatandaşlığından çıkmasına izin verilmeyecektir.” Özetle, kişinin evli olması halinde vatandaşlıktan çıkması eşine hiçbir surette etki etmeyecektir. Kural olarak vatandaşlıktan çıkmak çocuğa da etki etmemekle birlikte eğer vatandaşlıktan çıkan kişinin talebi ve diğer ebeveynin muvafakati varsa ve çocuklar vatansız kalmayacaklar ise onlar için de çıkma izni verilebilecektir. 6. Sonuç Vatandaşlıktan çıkma, vatandaşlığın yetkili makam kararı ile kaybının bir yolu olup kişinin belirtilen şartları sağlamış olması mutlak olarak vatandaşlıktan çıkma hakkı sağlamamaktadır. Zira yukarıda belirtildiği üzere belirtilen şartları taşıyan kişi çıkma izni için ilgili kuruma başvuru yapar ve Bakanlığın izin vermesi halinde Türk vatandaşlığından çıkabilir. Bakanlık izin vermek zorunda olmamakla birlikte idare olarak tesis ettiği idari işlemde keyfi şekilde davranmamak ve gerekçeli işlem tesis etmek zorundadır. Dolayısıyla, eğer kanunda aranan şartlar sağlanıyorsa ve başkaca bir hukuka aykırı bir durum bulunmuyorsa başvuran kişiye vatandaşlıktan çıkma izni verilebilecektir. İdarenin aksi uygulamalarına ilişkin olaraksa, vatandaşlıktan çıkma başvurusu reddedilen kişiler, “ İdari İşlemlere İtiraz ve İptal Davası ” yazımızda bahsi geçtiği şekilde idareye karşı iptal davası açabilirler. Son olarak, Türk vatandaşı olduğu halde yazımızda anlatıldığı üzere gerekli koşulları sağlayarak Türk vatandaşlığını kaybeden kişilerin sonradan tekrar Türk vatandaşlığına geçmeleri mümkündür. Konuya ilişkin detaylı bilgi için “ Mavi Kartlıların Yeniden Türk Vatandaşlığına Geçmesi ” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz. 7. Sıkça Sorulan Sorular İdare Mahkemelerinde Avukat Tutma Zorunluluğu Var mı? Türk Hukuku, tarafların mahkemelerde kendilerini bizzat savunmalarına ve temsil etmesine imkan tanımakta olup, tarafların mahkemelerde temsil edilmek için avukat tutması, bazı istisnalar dışında zorunlu değildir. Bu kapsamda İdare Mahkemelerinde de idare hukuku avukatı tutma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak İdare Hukuku mevzuatının karmaşık yapısı, İdari Yargılama Usul Kanununda yer alan sürelerin kesin ve kısa oluşu gibi nedenlerle, dava sürecinin hukukçu olmayan kişiler tarafından yürütülmesi halinde, gerek şekil, gerekse de esas açısından telafisi mümkün olmayan hatalı işlemler yapılabilir. Son derece ayrıntılı düzenlemeler içeren idari yargı sürecinde hak kaybına uğranılmaması için, herhangi bir işlem yapılmadan önce “ İdare Hukuku ” alanında hizmet veren avukatlardan hukuki destek alınmasını tavsiye ederiz. Türk Vatandaşlığından Çıkmak İçin Nereye Başvurmalıyım? Türk Vatandaşlığından çıkmak isteyen kişinin bizzat kendisi İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüklerine başvurmalıdır. Eğer Türk Vatandaşlığından çıkmak isteyen kişi yurt dışındaysa bulunduğu yerdeki Türkiye dış temsilciliklerine başvuruda bulunarak Türk Vatandaşlığından çıkma izni isteyebilir. Türk Vatandaşlığından Çıkma İzin Belgesi Aldım. Daha Sonra Yabancı Devlet Vatandaşlığı Kazandım. Bu Durumda Doğrudan Türk Vatandaşlığını Kaybetmiş Oluyor muyum? Çıkma izin belgesinin alınmasının ardından yabancı devletin vatandaşlığının kazanılması halinde kişi doğrudan Türk Vatandaşlığından çıkmış olmayacaktır. Türk Vatandaşlığından çıkma izni başvurusunda bulunulan makama (yurt içinde İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlükleri) yabancı devletin vatandaşlığının kazanıldığına dair belgenin sunulması halinde imza karşılığında Türk Vatandaşlığından Çıkma Belgesi teslim edilir ve bu aşamada vatandaşlıktan çıkmış olunur. Türk Vatandaşlığından Çıktıktan Sonra Türk Vatandaşlarına Tanınan Haklardan Yararlanabilir miyim? Doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni alarak vatandaşlığını kaybeden kişiler ve 3. dereceye kadar altsoyları, bazı istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanmayı sürdürürler. Bu kişiler “Mavi Kartlı” olarak anılırlar. Mavi kartlıların Türk Vatandaşlarından farklı olan en önemli özellikleri olarak seçme ve seçilme haklarının bulunmaması ve askerlik yükümlülükleri ortadan kalkması olarak sayılabilir. Ayrıca bu kişiler kadrolu şekilde kamu görevinde bulunamamaktadırlar. Türk Vatandaşlığından Çıkarsam Emekli Aylığımı Kaybeder miyim? Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 28.maddesinin 2.fıkrasına göre Türk Vatandaşlığından çıkan kişilerin sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklıdır. Bu nedenle emekli aylığına hak kazanılmasının ardından Türk Vatandaşlığından çıkılması emeklilik aylığının kaybedilmesine sebebiyet vermeyecektir. Türk Vatandaşlığından Çıkarsam Çocuklarım da Türk Vatandaşlığını Kaybeder mi? Türk Vatandaşlığından çıkan kişi talep ederse ve diğer ebeveyn de buna muvafakat ederse bu durumda vatandaşlıktan çıkan kişinin çocukları da kendileri ile birlikte Türk vatandaşlığını kaybederler. Eğer diğer ebeveyn yabancıysa Türk vatandaşlığından çıkan ebeveynin çocuğunun da vatandaşlıktan çıkması konusundaki talebi tek başına yeterli olmaktadır. Türk Vatandaşlığından Çıkmam Eşime Etki Eder mi? Türk vatandaşlığından çıkılması eşin de Türk vatandaşlığını kaybetmesi anlamına gelmez. Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 27. Maddesinin 2.fıkrasına göre eşlerden birinin çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybetmesi, diğer eşin vatandaşlığına tesir etmeyecektir. Hiçbir Devletin Vatandaşı Olmak İstemiyorum. Türk Vatandaşlığından Çıkmam Mümkün müdür? Türk Vatandaşlığından çıkabilmek için yabancı bir devletin vatandaşlığının kazanmış olunması veya yabancı bir devletin vatandaşlığının kazanılacağına dair inandırıcı belirtilerin bulunması gerekmektedir. Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlı yayımlanmış olup, tüm hakları Kulaçoğlu Hukuk Bürosu’na aittir. İdare Hukuku mevzuatı ve özellikle de İdari Yargılama Usul Kanunu, diğer hukuk alanlarına nazaran daha ayrıntılı sayılabilecek kurallar içermekte olup, hak kaybına uğranılmaması açısından, herhangi bir işlem yapılmadan önce “ İdare Hukuku ” alanında hizmet veren avukatlardan hukuki destek alınmasını tavsiye ederiz.