İnsani İkamet İzni Nasıl Alınır?

27 Nisan İdare Hukuku İnsani İkamet İzni Nasıl Alınır? İnsani ikamet iznine ilişkin düzenlemeler Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ’nun 46. Maddesinde düzenlenmiştir. İlgili madde uyarınca insani ikamet izni istisnai olarak kabul edilmiş ve sadece belirli hallerde verilebileceği belirtilmiştir. Asıl olan kanunda sayılan diğer ikamet izinlerinin alınmasıdır. Zira adından da anlaşılacağı üzere insani ikamet izni, insani birtakım nedenlerle Türkiye’de kalmak durumunda olan yabancılar için düzenlenmektedir. Söz gelimi, uluslararası koruma başvurusu sahibinin ilk iltica ülkesi veya güvenli üçüncü ülkeye geri gönderilmesi işlemlerinin devamı süresince ülkede kalması gerektiğinden, insani ikamet izni verilecektir. Yabancı tarafından insani ikamet izni başvurusu yapılmasına rağmen bu başvurunun idare tarafından reddedilmesi de mümkündür. Yazı İçeriği İnsani İkamet İzni Hangi Hallerde Verilir? İnsani İkamet İzni Başvurusu Nereye Yapılır? İkamet İzinleri Arasında Geçişler İnsani İkamet İzni Alanların Adres Kayıt Sistemine Kayıt Yaptırma Zorunluluğu İnsani İkamet İzninin Verilmesi, Uzatılması veya İptali İnsani İkamet İzni Başvurusunun Reddi Kararının İptali Davası Görevli ve Yetkili Mahkeme Sıkça Sorulan Sorular Bununla birlikte insani ikamet izni ile ülkede kalanların, şartları sağlaması halinde diğer ikamet izinlerine geçiş yapabilmesi de mümkündür. Örneğin; insani ikamet izni sahibi, Türk vatandaşı ile evlenerek kanunda belirtilen diğer şartları da sağlamak koşuluyla aile ikamet iznine geçiş yapabilecektir. Fakat insani ikamet izni ile ülkede kalanlar, kanundaki şartları sağlasalar dahi uzun dönem oturma izni alamayacaktır. 1. İnsani İkamet İzni Hangi Hallerde Verilir? İnsani ikamet izninin verileceği haller sınırlı sayıda olmak üzere Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunun 46. maddesinde belirtilmiştir. Buna göre; Çocuğun yüksek yararı söz konusu olduğunda, insani ikamet izni çocukla birlikte onun ana ve/veya babasına da verilebilecektir. Haklarında sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı bulunan yabancıların, Türkiye’den çıkışları yaptırılamadığında yahut Türkiye’den ayrılmaları mümkün görülmediğinde insani ikamet izni alabilmeleri mümkündür. Kanun’un 55. maddesi uyarınca hakkında sınır dışı etme kararı alınamayacak olan yabancılar da insani ikamet izni alabilecektir. Sınır dışı etme kararları ile uluslararası koruma statüsü başvurusunun kabul edilmediğine yahut geri çekilmesi veya geri çekilmiş sayılmasına ilişkin kararlara karşı yargı yoluna başvurulabilmektedir. Yargı yoluna başvuran yabancı bu başvuru sonuçlanıncaya karar insani ikamet izni ile ülkede kalabilecektir. Uluslararası koruma başvurusu sahibinin ilk iltica ülkesi veya güvenli üçüncü ülkeye geri gönderilmesi işlemlerinin devamı süresince insani ikamet izni ile oturum hakkı sahibi olması mümkündür. Acil nedenlerden dolayı veya ülke menfaatlerinin korunması ile kamu düzeni ve kamu güvenliği açısından Türkiye’ye girişine ve Türkiye’de kalmasına izin verilmesi gereken yabancılar bakımından da insani ikamet izni düzenlenebilmektedir. Fakat bu durumda insani ikamet izni düzenlenmesinin ön şartı ikamet izni verilmesine engel teşkil eden durumları sebebiyle diğer ikamet izinlerinden birini alma imkânı bulunmamasıdır. Diğer ikamet izinleri ile kastedilen kısa dönem oturma izni , öğrenci oturma izni , aile ikamet izni, insan ticareti mağduru ikamet iznidir. Kanunda ayrıca olağanüstü durumlarda insani ikamet izni alınabileceği düzenlenmiştir. Fakat olağanüstü durumlar ile ne kastedildiği açıklanmamıştır. Bu doğrultuda somut olayın özellikleri dikkate alınarak değerlendirme yapılacaktır. 2. İnsani İkamet İzni Başvurusu Nereye Yapılır? Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 46. maddesi uyarınca, insani ikamet izni başvurusu, valilikler bünyesindeki il göç idarelerine yapılmalıdır. Hemen belirtmek gerekir ki; il göç idaresi müdürlüğü tarafından İçişleri Bakanlığı’nın onayı alınmak suretiyle insani ikamet izni kararı verilir. Yine insani ikamet izni Bakanlığın onayı alınmak kaydıyla, iznin verilmesini zorunlu kılan şartlar ortadan kalktığında valiliklerce iptal edilir ve uzatılmaz. 3. İkamet İzinleri Arasında Geçişler Yabancı, ikamet izni alırken esas olan gerekçenin sona ermesi halinde veya farklı bir gerekçenin ortaya çıkması durumunda, yeni kalış amacına uygun ikamet izni alabilecektir. Söz gelimi; öğrenci ikamet izni ile ülkede kalan yabancı, mezun olduktan sonra aile izni ile ikamet edebilecek; daha sonra da uzun dönem ikamet izni alabilecektir. Bu durum ikamet izinleri arasında geçiş olarak değerlendirilir. Yine; insani ikamet izni ile ülkede kalan bir yabancı, Türk vatandaşıyla evlenmesi halinde diğer şartları da sağlamak koşuluyla aile ikamet iznine geçebilecektir. Türk vatandaşı ile evlenilmesi halinde aile ikamet izni alınabileceği gibi kanunda belirtilen şartların sağlanması halinde Evlilik Yoluyla Vatandaşlık hakkı da kazanılabilmektedir. Fakat insani ikamet izni ile ilgili bir sınır öngörülmüştür. Buna göre Kanun’un 42. maddesi uyarınca, insani ikamet izni ile ülkede kalanlar bakımından uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı tanınmaz. 4. İnsani İkamet İzni Alanların Adres Kayıt Sistemine Kayıt Yaptırma Zorunluluğu Kanunda, insani ikamet izni alan yabancılara ilişkin belirli başlı yükümlülükler getirilmiştir. Bu yükümlülüklerden biri de; Adres Kayıt Sistemine (AKS) kayıt yaptırma zorunluluğudur. Buna göre; İnsani ikamet izni alan yabancılar, iznin veriliş tarihinden itibaren en geç yirmi iş günü içinde adres kayıt sistemine kayıt yaptırmak zorundadır. 5. İnsani İkamet İzninin Verilmesi, Uzatılması veya İptali İnsani ikamet izni işlemleri, Genel Müdürlüğün veya valiliğin talebi üzerine başlatılır. Valilik, insani ikamet izinlerinin süresi içinde, bu izinlerin verilmesine dayanak teşkil eden şartların ortadan kalkıp kalkmadığına ilişkin resen değerlendirme yapar. İnsani ikamet izni Bakanlığın onayı alınmak kaydıyla, iznin verilmesini zorunlu kılan şartlar ortadan kalktığında valiliklerce iptal edilir veya uzatılmaz. Valilik, Bakanlığın onayı doğrultusunda insani ikamet izninin iptali veya uzatılmasına ilişkin kararı, ikamet izni süresi bitmeden en geç on beş gün önce yabancıya bildirir. 6. İnsani İkamet İzni Başvurusunun Reddi ve İptali Halinde Kanun Yolu Valilik tarafından verilen yabancının insani ikamet izni başvurusunun reddi yahut insani ikamet izninin iptali kararları; bir idari işlem niteliğindedir. Bu nedenle idare tarafından gerçekleştirilen bu idari işleme karşı iptal davası açılabilecektir. Fakat öncesinde işlemi tesis eden idareye başvurularak, ret ya da iptal işlemine karşı itiraz edilmesi mümkündür. Öte yandan idarenin bu başvuru karşısında sessiz kalması halinde otuz gün içerisinde yetkili idare mahkemesi nezdinde iptal davası açılabilecektir. 7. Görevli ve Yetkili Mahkeme İnsani ikamet izni başvurusunun yahut uzatılması talebinin retti ile insani ikamet izninin iptaline ilişkin kararlara karşı açılan davalarda idare mahkemeleri görevlidir. Yetkili mahkeme ise, kararı veren idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir. O halde, İnsani ikamet izni başvurusunun yahut uzatılması talebinin retti ile insani ikamet izninin iptaline karşı, kararı veren valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde dava açılmalıdır. 8. Sıkça Sorulan Sorular İdare Mahkemelerinde Avukat Tutma Zorunluluğu Var mı? Türk Hukuku, tarafların mahkemelerde kendilerini bizzat savunmalarına ve temsil etmesine imkan tanımakta olup, tarafların mahkemelerde temsil edilmek için avukat tutması, bazı istisnalar dışında zorunlu değildir. Bu kapsamda İdare Mahkemelerinde de idare hukuku avukatı tutma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak İdare Hukuku mevzuatının karmaşık yapısı, İdari Yargılama Usul Kanununda yer alan sürelerin kesin ve kısa oluşu gibi nedenlerle, dava sürecinin hukukçu olmayan kişiler tarafından yürütülmesi halinde, gerek şekil, gerekse de esas açısından telafisi mümkün olmayan hatalı işlemler yapılabilir. Son derece ayrıntılı düzenlemeler içeren idari yargı sürecinde hak kaybına uğranılmaması için, herhangi bir işlem yapılmadan önce “ İdare Hukuku ” alanında hizmet veren avukatlardan hukuki destek alınmasını tavsiye ederiz. İnsani İkamet İzni Nedir? Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununda belirtilen insani nedenlerle, Türkiye’de kalması zorunlu olan yabancı uyruklu kişilere verilen ikamet izni türüdür. İnsani İkamet İzni Kaç Kez Uzatılabilir? Her seferinde en çok 1 yıl olmak üzere sınırsız bir şekilde uzatılması mümkündür. Savaş Nedeniyle Ukraynalılar İçin İnsani İkamet İzni Süreci Nasıldır? 2022 yılında Ukrayna ve Rusya arasında savaş çıkmasıyla birlikte binlerce Ukraynalı Türkiye’ye gelmiştir. Türkiye’de meydana gelen yeni bir gelişme olarak; Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Türkiye’ye gelen tüm Ukrayna vatandaşlarına insani ikamet izni verilecektir. Bu konuda Bakanlık tarafından, İl ve Göç İdaresine yazı gönderilmiş ve savaş nedeniyle ülkesine dönemeyen Ukrayna vatandaşlarına kolaylık sağlanması kararı alınmıştır. Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlı yayımlanmış olup, tüm hakları Kulaçoğlu Hukuk Bürosu’na aittir. İdare Hukuku mevzuatı ve özellikle de İdari Yargılama Usul Kanunu, diğer hukuk alanlarına nazaran daha ayrıntılı sayılabilecek kurallar içermekte olup, hak kaybına uğranılmaması açısından, herhangi bir işlem yapılmadan önce “ İdare Hukuku ” alanında hizmet veren avukatlardan hukuki destek alınmasını tavsiye ederiz.