Yabancı Ülke Vatandaşlarının Türkiye` de Boşanmaları

Yabancı Ülke Vatandaşlarının Türkiye` De Boşanmaları Boşanma Davası Boşanan Kadının Soyadı 16 Mayıs 2021 Boşanma Davasında İştirak ve Yoksulluk Nafakası 16 Mayıs 2021 Başlıklar Toggle Yabancı Ülke Vatandaşlarının Türkiye` de Boşanmaları 1. Yabancıların Türkiye` de Boşanmaları Her iki eşin de yabancı bir ülke vatandaşı olduğu çift Türkiye`de boşanabilir mi? Yabancı uyruklu kişilerin Türkiye’de boşanması, Türk hukuk sistemi içinde mümkündür. Bu yazımızda, yabancıların Türkiye’de boşanma süreçlerine dair merak edilen tüm detaylara yer verdik. Konuyu birkaç ihtimalde ele almak uygun olacaktır. Eşlerin yerleşim yeri Türkiye`de ise Türk Mahkemelerinde boşanabilirler. Örneğin sürekli yaşamak için Alanya`ya yerleşmiş bir Alman çift Türk Mahkemelerinde boşanma davası açabilir. Eşlerin yerleşim yeri; Türkiye`de değilse; 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun`un “Yabancıların kişi hallerine ilişkin bazı davalar” madde başlıklı 42. maddesinde; “ Madde 42 – (1) Türkiye`de yerleşim yeri bulunmayan yabancı hakkında vesayet, kayyımlık, kısıtlılık, gaiplik ve ölmüş sayılma kararları ilgilinin Türkiye`de sakin olduğu yer, sakin değilse mallarının bulunduğu yer mahkemesince verilir.” Görüleceği üzere maddede sayılanlar çekişmesiz yargı işleridir. Yasa, Türkiye`de yerleşim yeri bulunmayan yabancıların Türk Mahkemelerinde çekişmeli yargı davası açmalarını öngörmemiş gibidir. Ancak biz yerleşim yeri Türkiye`de bulunmayan yabancıların Türkiye`de “sakin” olmaları halinde sakin oldukları yer mahkemesinde boşanma davası açabileceklerini düşünüyoruz. Bu durumda uyuşmazlığa uygulanacak hukuk, aynı yasanın 4. maddesine göre, eşlerin müşterek milli hukukudur. Eşler ayrı ülke vatandaşlığında iseler bu durumda mutad mesken hukuku (yani Türk Hukuku) uygulanacaktır. Yabancıların taraf olduğu davalarda tebligat gibi sorunlar nedeniyle davalar uzun sürebilmektedir. Tarafların boşanmada anlaşmaları ve her ikisinin de bir avukatla temsil edilmeleri halinde tebligat sorun olmaktan çıkmakta ve dava daha kısa bir sürede sonuçlanmaktadır. 2. Hangi Hukuk Geçerlidir? – Yabancıların Türkiye’de Boşanmasında Uygulanacak Hukuk Yabancı ülke vatandaşlarının Türkiye’de boşanma davalarında hangi hukuk kurallarının uygulanacağı, tarafların vatandaşlığına, ikamet adresine ve karşılıklı anlaşmalarına göre değişiklik gösterir. Bu noktada Türkiye’deki boşanma davalarında Türk Medeni Kanunu , Milletlerarası Özel Hukuk (MÖHUK) ve uluslararası sözleşmeler dikkate alınır. 2.1. Taraflardan Biri Türk Vatandaşıysa Eğer boşanma davası açan çiftlerden biri Türk vatandaşı, diğeri yabancı uyrukluysa, Türk hukuku doğrudan uygulanır . Türk mahkemeleri, davanın her aşamasında Türk Medeni Kanunu hükümlerini esas alır. Bu durumda: Boşanma sebepleri (zina, şiddetli geçimsizlik, terk vb.) Mal rejimi, nafaka, tazminat ve velayet gibi konular tamamen Türk hukukuna göre karara bağlanır . 2.2. Her İki Taraf da Yabancı Uyrukluysa Eğer her iki taraf da yabancıysa, boşanma davasında hangi ülke hukukunun uygulanacağı şu sıralamaya göre değerlendirilir (5718 sayılı MÖHUK’a göre): a. Ortak Vatandaşlık Hukuku Taraflar aynı ülke vatandaşıysa, boşanma davasında genellikle kendi ülkelerinin hukuku uygulanır. Örneğin iki Fransız vatandaşı Türkiye’de boşanmak istiyorsa, Fransız hukuku uygulanabilir. Ancak bu durumu mahkemeye belirtmek gerekir. b. Ortak Yerleşim Yeri Hukuku Tarafların farklı vatandaşlıkları varsa ancak ikisi de Türkiye’de ikamet ediyorsa , Türk hukuku geçerli olur . Türkiye’yi ortak yerleşim yeri olarak kullanan yabancı çiftler için Türk Medeni Kanunu esas alınır. c. En Sıkı Bağ Kuralı Tarafların ortak vatandaşlığı veya yerleşim yeri yoksa, mahkeme “ en sıkı bağ ” ilkesini esas alır. Hâkim, çiftin yaşam tarzı, ekonomik ilişkileri, ailevi düzeni gibi faktörleri değerlendirerek hangi ülkenin hukukunun uygulanacağına karar verir. 2.3. Tarafların Hukuk Seçme Hakkı (İrade Serbestisi) MÖHUK kapsamında, yabancı eşler aralarında yaptıkları yazılı anlaşma veya mahkemeye sundukları beyan ile boşanma davasında hangi ülke hukukunun uygulanacağını seçebilirler . Bu seçme hakkı: Dava dilekçesinde açıkça belirtilmelidir Türk mahkemesi tarafından kabul edilebilir olmalıdır Seçilen hukukun Türk kamu düzenine aykırı olmaması gerekir 2.4. Türk Mahkemelerinde Yabancı Hukukun Uygulanması Mahkeme, tarafların vatandaşı oldukları ülke hukukunu uygulamaya karar verirse: İlgili ülke yasaları araştırılır (gerekirse uzman görüşü alınır) Karar bu hukuka göre verilir Ancak seçilen ülke hukukunda Türk kamu düzenine aykırı hükümler varsa (örneğin kadın-erkek eşitliğini ihlal eden bir sistem), bu hükümler uygulanmaz 2.5. Özet Tablo: Hangi Hukuk Uygulanır? Tarafların Durumu Uygulanacak Hukuk Biri Türk vatandaşı, diğeri yabancı Türk Hukuku Her ikisi de aynı yabancı uyruklu Ortak vatandaşlık hukukları (örn. Fransız) İkisi farklı ülke vatandaşı, Türkiye’de yaşıyor Türk Hukuku Ortak yerleşim yeri yok En sıkı bağ kuralına göre belirlenir Taraflar ülke hukuku seçmişse Seçilen ülke hukuku (şartlara bağlı) Yabancı uyruklu kişilerin Türkiye’de boşanması durumunda hangi ülke hukukunun uygulanacağı, dava dosyasının özelliklerine göre değişir. Bu süreçte hem Türk Medeni Kanunu hem de milletlerarası hukuk kuralları devreye girer. Doğru bir hukuk seçimi, dava sürecinin sağlıklı ilerlemesi açısından kritik öneme sahiptir. Her iki eşin de yabancı bir ülke vatandaşı olduğu bir çift Türkiye`de boşanabilir mi? Bu konuyu birkaç ihtimalde ele almak uygun olacaktır. Eşlerin yerleşim yeri Türkiye`de ise Türk Mahkemelerinde boşanabilirler. Örneğin sürekli yaşamak için Alanya`ya yerleşmiş bir Alman çift Türk Mahkemelerinde boşanma davası açabilir. Eşlerin yerleşim yeri; Türkiye`de değilse; 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun`un “Yabancıların kişi hallerine ilişkin bazı davalar” madde başlıklı 42. maddesinde; “ Madde 42 – (1) Türkiye`de yerleşim yeri bulunmayan yabancı hakkında vesayet, kayyımlık, kısıtlılık, gaiplik ve ölmüş sayılma kararları ilgilinin Türkiye`de sakin olduğu yer, sakin değilse mallarının bulunduğu yer mahkemesince verilir.” Görüleceği üzere maddede sayılanlar çekişmesiz yargı işleridir. Yasa Türkiye`de yerleşim yeri bulunmayan yabancıların Türk Mahkemelerinde çekişmeli yargı davası açmalarını öngörmemiş gibidir. Ancak biz yerleşim yeri Türkiye`de bulunmayan yabancıların Türkiye`de “sakin” olmaları halinde sakin oldukları yer mahkemesinde boşanma davası açabileceklerini düşünüyoruz. Bu durumda uyuşmazlığa uygulanacak hukuk, aynı yasanın 4. maddesine göre, eşlerin müşterek milli hukukudur. Eşler ayrı ülke vatandaşlığında iseler bu durumda mutad mesken hukuku (yani Türk Hukuku) uygulanacaktır. Yabancıların taraf olduğu davalarda tebligat gibi sorunlar nedeniyle davalar uzun sürebilmektedir. Tarafların boşanmada anlaşmaları ve her ikisinin de bir avukatla temsil edilmeleri halinde tebligat sorun olmaktan çıkmakta ve dava daha kısa bir sürede sonuçlanmaktadır. 3. Yabancıların Türkiye’de Boşanması Sık Sorulan Sorular 3.1. Türkiye’de Yabancıların Boşanması Mümkün mü? Evet, Türkiye’de ikamet eden veya Türkiye’de evlenmiş yabancı uyruklu bireyler, Türk mahkemelerinde boşanma davası açabilirler. Ayrıca bir taraf Türk vatandaşıysa, Türk Medeni Kanunu hükümleri geçerlidir. 3.2. Yabancıların Türkiye’de Boşanmasında Gerekli Şartlar Nelerdir? Yabancıların Türkiye’de boşanma davası açabilmesi için şu şartlar aranır: En az bir tarafın Türkiye’de ikamet etmesi Evliliğin resmi olarak kayıtlara geçmiş olması Gerekli belgelerin noter onaylı ve yeminli tercüme ile sunulması 3.3. Yabancıların Türkiye’de Boşanmasında Hangi Hukuk Uygulanır? Taraflardan biri Türk vatandaşıysa, Türk Medeni Kanunu esas alınır. Her iki taraf da yabancıysa, kendi ülke hukukları karşılaştırılarak hangisinin uygulanacağı mahkemece belirlenir. 3.4. Tanıma ve Tenfiz Nedir? Yurt dışında boşanan çiftlerin bu kararın Türkiye’de uygulanması, tanınması, icra edilmesi için tanıma veya tenfiz davası açması gerekebilir. Ancak son yıllarda yapılan değişikliklerle yabancı mahkemeden alınan boşanma kararının nüfus kütüğüne işlenmesi idari başvuru ile de mümkün hale getirildiğinden; nafaka vs için icra takibi başlatmak gibi icra infaz işlemleri yapılmayacaksa tanıma ve tenfiz davası açmadan önce nüfus müdürlükleri ve konsolosluk gibi idari makamlara başvur yapmanız tavsiye olunur. Tanıma davası : Yalnızca boşanma kararının Türkiye’de tanınması için açılır. Tenfiz davası : Nafaka, velayet ve mal paylaşımı gibi kararların Türkiye’de uygulanabilmesi için gereklidir. 3.5. Yabancıların Türkiye’ de Boşanma Süreci Ne Kadar Sürer? Dosyanın içeriğine, tarafların anlaşmalı ya da çekişmeli olmasına göre süre değişebilir. Anlaşmalı boşanmalar genellikle birkaç ayda sonuçlanırken, çekişmeli davalar bir yılı aşabilir. 3.6. Gerekli Belgeler Nelerdir? Evlilik belgesi Pasaport ve kimlik fotokopileri Türkiye’de ikamet izni (varsa) Vekaletname (avukat aracılığıyla işlem yapılacaksa) Bu belgelerin Yeminli ve noter onaylı tercümesi 3.7. Türkiye’ de Avukat ile Boşanmak Zorunlu mu? Avukat tutmak zorunlu değildir ancak özellikle yabancıların dahil olduğu davalarda bir boşanma avukatı ile çalışmak çok önemlidir. Yanlış yapılan başvurular, davanın reddine veya uzamasına yol açabilir. 3.6. Türkiye’de Boşanan Yabancılar İçin Dikkat Edilmesi Gerekenler Konsolosluk işlemleri: Boşanma kararı, ilgili ülkenin konsolosluğuna da bildirilmelidir. Çocuk varsa velayet ve yurtdışı çıkış izinleri dikkatle planlanmalıdır. Mal paylaşımı ve nafaka kararlarının kendi ülkelerinde geçerliliği için ek yargısal işlemler yapılması gerekebilir. Sonuç Yabancı ülke vatandaşlarının Türkiye’de boşanması hukuken mümkündür ve hukuki süreçlerde genellikle olduğu üzere belirli prosedürlere tabidir. Sürecin sağlıklı ve hızlı ilerlemesi için uzman bir avukattan destek alınması önemlidir. Doğru adımlarla, Türkiye’de boşanma süreci sorunsuz bir şekilde tamamlanabilir.