El Consultor de los párrocos (1877-08-16 00:00:00), página 4

SEGUNDO CASO.

I.
Quae est vera ac certa divi Thomae doctrina circa ludos spectacula, atque comedias, sive histrionatum? (1).

Ut bene respondere valeamus, questiones singulas, quae in dubio hoc continentur, ipsa Sancti doctoris Doctrina, ac methodo, expendemos, atque solvemus. Haec omnes questiones sequentes sunt:
1. Cur vitiosa seu peccaminosa fit spectatorum inspectio?
2. Quando haec spectatorum inspectio erit peccatum grave aut lethal?
3. Estne aliqua naturalis necessitas ludis, spectaculisve assistendi?
4. Quando erit licitum spectatoris assistere?
5. Que cavenda ut inspectio spectatorum illicita non sit?
6. Quae conditiones servandae ut haec spectatorum inspectio sit licta?
7. Quomodo solvuntur que proponi possunt objections?
En dubia, que in proposita consultatione includuntur, et in quantum licet, ipsius Divi Thomae verbis resolvere co-nahimur. Sic eus certa ac vera doctrina integre fideliterque exponetur.

Questio 1. Cur vitiosa seu peccaminosa fit spectatorum inspectio?

Inspectio spectatorum, ait Sanctus Thomas, «vitios redidit, in quantum per hoc homo fit pronus ad vitia, vel lasciviae, vel crudelitatis, per ea quae ibi representantur. Unde Chrysostomus, Homilia 6, in Mattheum dicit, quod adulteros et inverecundos constituint tales inspectio-ness» (2).

Ut patet, Divus Thomas, inquit, spectatorum inspectio nem non per se malam aut vitiosam esse, sed vitiosam reddi. Et cur vitiosa redditur? Quia per eam homo fit pronus ad vitia, vel quia ea adulteros et inverecundos facit. Et re quidem vera, ut experientia ostendit, qui spectatoris nimia frequenter assistere solet, spiritus obliviscitur, et non nisi do his que ad carnem, mundumque pertinent, fere semper, ne dicam semper, cogitat. In spectatoribus devotio extinguitur, habitus orationis amittitur, timor Domini evanesceit, mundi amor augetur, tentationes majores frequentioresque sunt, resistentia minor est, ac proinde facilius est cadere, et difficilior admodum resurgere. Haec sunt vera ac magna spectatorum pericula. Semper ergo ac pericula vitari non queant, spectatorum inspectio reddetur vitiosa aut peccaminosa.

Quest. 2. Quando spectatorum inspectio erit peccatum grave, aut lethal?

Hujusmodi spectacula, respondet Divus Thomas, «si sint rerum turpium et ad peccatum provocantium, studiosa eorum inspectio peccatum est, et quandoque in eis tanta potest libido adhiberi, ut sit etiam mortale. Unde a tali inspectione (3), omnes se arcere debent, sed praecipue penitentes» (4).

Juxta hanc ergo Sancti Thomae doctrinam, ut illicitum sit spectatoris assistere, necessest est:
1. Ut spectatora non sint bona nec indifferentia, sed rerum turpium.
2. Ut sint rerum turpium, quae ad peccatum provocent.
3. Ut spectatorum rerum turpium, et ad peccatum provocantium inspectio studiosa sit.
Si igitur haec tres conditions non impletur: si spectatora non sunt rerum turpium; si etis sint rerum turpium, ad peccatum non provocant; si quamquam sint rerum turpium et ad peccatum provocantium, eorum inspectio studiosa non est, spectatoris assistere non erit peccatum.

Peccatum quod non ab ipso spectaculo, sed ab ejus periculo pendet, est veniale aut mortale. Veniale, quando libido, que in inspectione studiosa adhibetur, parva sit, et mortale, quando contra sit multa aut magna libido que adhibetur. Hec differentia a penitenti confienda, et a Confessario erit examinanda.

Quest. 3. Estne aliqua naturalis necessitas ludis, spectaculisve assistendi?

Dicit Sanctus Thomas: «Sicut homo indiget corporali quiete ad corporis refocillationem, quia non potest continue laborare propter hoc quod habet finitam virtutem, que determinatis laboribus proportionatur: ita etiam ex parte animae, cuius etiam est virtus finita ad determinatas operationes proportionata. Et ideo quando ultra modum suum in aliquas operationes se extendit, laborat, et ex hoc fatigatur; praesertim quia in operationibus animae simul etiam laborat corpus, in quantum silicet anima intellectiva utitur viribus per organa corpora operantibus. Et ideo quando anima ultra sensibilia elevatur, operibus rationis intenta, nascitur exinde quaedam fatigatio animalis, sive homo intentat, operibus rationis practice, sive speculative: magis tamen si operibus contemplationis intentat, quia per hoc magis a sensibilibus elevatur; quamvis forte in aliquibus operibus exterioribus rationis practice major labor corporis existat: in utriusque tamen talibus magis altero fatigatur, quanto vehementius, operibus rationis intentit.

«Sint autem fatigatio corporalis solvitur per corporis quietem, ita etiam oportet quod fatigatio animalis solvatur per animae quietem: quae autem animae est delectatio; et ideo remedium contra fatigationem animalis adhibetur per aliquam delectionem, intermissa intentione ad insistendum studio rationis, sicut in collaboratione Patrum legitur, quod B. Joannes Evangelista, cum quidam scandalizarentur, quod eum cum discipulis suis iudicent invenerant, dicitur mandasse uni eorum, qui auro geraeat, ut sagittam traheret: quod cum pluris fecisset, quasiut, utrum hoc continue facere posset: qui respondit, quod si hoc continue faceret, arcus frangeretur. Unde B. Joannes subintuit, quod similiter animus hominis frangeretur, si numquam a sua intensione relaxaretur. Hujusmodi autem dioti, vel facta, in quibus non queritur nisi delectatio animalis vocantur ludiera, vel jocosa. Et ideo necesse est talibus interdum uti, quasi ad quandam animae quietem, et hoc est quod philosophus dicit in 4 Ethic., quod in hujus vitae conversatione quedam requies cum ludo habetur. Et ideo oportet interdum aliquibus talibus uti» (1).

Et alio in loco sit idem Sanctus Thomas: «Ludus est necessarius ad conversationem humanae vitae: ad omnium autem que sunt utilia conversationi humanae depurari possunt aliqua officia licita: et ideo etiam officium histrionum, quod ordinatur ad solatium hominibus exhibendum, non est secundum se illicitum, nec sunt in statu peccati, dummodo mo-

(1) 2. 2., quast. 168, art. 4, in corp.

(1) Summa Theologica, 2. 2.a, q. 17, art. 5.
(3) Ab studiosa, de qua loquitur.
(4) In 4 Sent., dist. 16, quest. 4, artic. 2.