El Consultor de los párrocos (1876-09-23 00:00:00), página 4

Ipse Soto dicit: «Si quis autem contraria tenetur opinione, illam aut respuat, aut sequatur, quoniam qui contra conscientiam agit, pravus est» (1).

Diana, pariter incertus, inquit: «Ex his duabus opinionibus quam maluerint eligant confessarii» (2).

Idem omnino, et fidei fere verbis docent Salmanticenses, in loco antes citato. Quam ob causam acriter a Concinna reprehenduntur (3).

Covarruvias, qui, utpote jurisperitus, legi civili forte nimis faveat, ratione victus, exclamat: «Rector tamen oriri ex testamento minus solemnii quamdam obligationem naturaliam, quae insurget ex honestate et debito moralis, non tamen, eam naturali obligationem, quae ex legis vinculo oriatur» (4). Heie, ut nemo non videt, concedit ex testamento non solenni oriri quamdam obligationem naturaliem, quae insurget ex honestate et debito moralis. Hoc sufficiat.

Igitur ipse theologi aut canonistae, qui tradunt testamenta minus solemnia nec in foro conscientiae obligare, nonnisi cum formidine partis oppositis hoc defendunt. Igitur horum Auctorum testimonium parum vel nihil contra sententiam nostram probat.

Secunda ratio. Theologi qui contra docent testamenta non solemnia esse in foro conscientiae obligatoria, et pluris numero sunt, et validioribus argumentis sustinent, et absudio, quod tutius est consulunt. En quod heic ostendere aggregimur.

Ipse Diana, de Auctoribus qui hanc sententiam tuenter loquens, nominatum allegat 18, inter quos inveniuntur Comitulus, Sylvester, Adrianus, Lessius, D. Antonius, et Fililucius, omnes gravissimi. Ex his aliqui dicunt hanc sententiam esse communem (5).

Ferraris, eruditissimus canonista citat 51 Auctores, qui valorem testamentorum non solemnium in foro conscientiae admittunt atque defendunt (6).

Clarus, Molina, Sa, Wadingus, Lessius, aliique valde multi dicunt testamento et alias ultimas voluntates obligare in conscientia, quamvis fiunt sine solemnitatibus (7).

La Croix dicit: «Valde probable est, quod ultima voluntas obligent solum in conscientia, quamvis fiunt omnissi solemnitatibus, quas usus civile requirit» (8).

Ferraris, jam laudatus, ait: «Unde juxta hanc sententiam (9) praedictorum durum fero conciliativum, conclusimus, quod tale testamentum minus solemnium seu imperfectum, ad causas profanas validum esse, et obligat in conscientia, ante sententiam judicis» (10).

Solus, toties citatus, et qui, cum hac de re agitur, non quid non citari, inquit: «Contractus, cui deest essentialis solemnitas iuris, licet in conscientia non sit quod facto simpliciter nullus, est» (11). Si igitur in conscientia non est ipso facto simpliciter nullus, validus est, et vim obligandi habebit, saltem ante contrarium judicis declarationem.

Ferraris addit: «Ex tali testamento oritur obligatio naturalis, cuius praecipuus effectus est tribuere creditori jus accipiendi, ac retinendi in conscientia id quod sibi naturaliter debitum est, donee exceptione legis civilis, et per sententiam judicis eidatur» (1).

Reginaldus, magnum autoritatis theologus, ex Molina, et alias gravissimis theologiae infert:

1.º Haredem ab intestato, si sciat defuncti voluntatem, qua alterum constituerit heredem, aut ei aliquid legaverit testamento minus solemnii, teneri in conscientia tali restituere hereditatem, et legatum solvere.

2.º Si ea de re fuerit dubius, teneri propter dubium cum illo altero componere.

3.º Si heres ab intestato hereditatem aut legata retineat, illi quibus per testamentum non solenne fuerit aliquid relictum, posse, servatis reliquis conditionibus, uti compensatione (2).

Busembaum, exposita sententia, quae docet testamentum non solenne in foro conscientiae non obligare, dicit: «Contrarium tamen verius est, ideoque licite retinetur quod tali testamento possidetur. Ratio est, quia illa solemnitates tantum requiruntur ad cavendum deceptionem, et ad fidem in foro externo faciendum» (3).

Trullencus ait: «Sententia Covarruvias (4) probabilibus est, et tuta in conscientia; et si secunda (5), quam sequitur, sit probabilior (6). Cardinalis de Luca asserit, hanc opinionem apud theologos moralistas esse magis communem, et receptam (7). Et ipse Covarruvias inquit: «Ex quibus haec opinio appareat magis communis» (8).

Hac igitur opinio est probabilior, communior, et tutior, ne dicam unica: tuta. Ergo in praxi consuli debet.

Tertia ratio. Quidquid in contrarium dicatur, certissimum est, leges civiles testamento minus solemnium in foro in- torno non annulare. Haud difficiliter hoc evincere.

Leges civiles hujusmodi testamento irritantes, umquam prohibent testatoris voluntatem, certo cognitam, implore. Sunt dumtaxat ad fraudes vitandas, quando sciitae fraudes possibles videntur. Jam vero, cum ipsi heredi ab intestato, cognita est testatoris voluntas, frauds nec concepi quidem vallat. Idem etemini haeres, qui solus prajudicabitur, et testis et judex simul contra se ipsum est. Et ubi hic nec frauds, nec vel fraudis periculum? Et si hoc in casu non est frauds, nec fraudis periculum, cur non standum naturali juri, juxta quod, ultime voluntates, modo certo cognite sint, semper valida atque obligatoriae sunt?

Pratera legum civilium, de quibus agitur, scopus est lites impeditre. Ast sunt possibilis litus in hoc casu? Et quomodo, quando nec intentari quic litigium, quin hares, id est, qui sollemnumdam damnum patitur, testatoris voluntatem, quam dumtaxat ipsae novit, patefaciat?

Insuper haeres ab intestato, filius nempe, aut pater, etc., qui unico testamentum clandestinum cognoscit, declarat vel non declarat quod audivit. Si non declarat, reclamatio impossibilis est, nam nemo potest petere quod stbi pertinere necesseit. Si declarat, et postea negat, similiter ob defectum testium inutiles penitus coram judice foret reclamatio. Obligatio hic a foro conscientiae non egreditur.

His adjungatur, leges civiles huc ipectantes, nullatenus ad forum internum se extendere. In hujus veritatis confirmatio-

(1) Loco citato.
(2) Loco citato, par. 3, in fine.
(3) Concinna, loco citato.
(4) De Testamentis, c. 10, n. 17, Oeora omnia, editio 1762, pag. 61.
(5) Diana, loco citato, p. 1.
(6) Bibliotheca Canonica, Verb. Testamentum, art. 1, a. n. 8.
(7) Apud La Croix, Theol. Moral., t. 1, lib. 3, p. 2, n. 716, par. 1, in fine.
(8) Loco citato, n. 717.
(9) Sententia Soti, quam sequitur.
(10) Loco citato, n. 53.
(11) Loco citato.

(1) Loco citato, n. 54.
(2) Apud Diana, loco citato, parag. 2.
(3) Apud Sanctum Alphon. a Ligorio, Theol. Moral., lib. 4, n. 927, edic. nostrae, t. 1, pag. 411.
(4) Quae docet testamentum minus solemnium non obligare in conscientia.
(5) Quae contrarium sustinet.
(6) Loco citato, dub. 3, n. 7.
(7) Apud Ferraris, l. c., n. 48, in fine.
(8) Loco citato, n. 11, in fine.