El Consultor de los párrocos (1874-02-11 00:00:00), página 2

non obligare sub mortali, cessantibus scandalis et contemptu (1).

Hece animadvertere oportet:
1. Hanc Patris Sanchez allegatorum Juris Canonici textuum interpretationem nec ab omnibus admitti, nec ullo gravitatio vel Ecclesiae autoritate ininiti. Econtra per multos adsumt theologi gravissimi quidem, qui, velut Concilia, specialibus eruditissimisque dissertationibus contrarium assentendum esse sustinent (2). Citati Juris Canonici textus clari- ssimi sunt, et tamquam precepta, non ut mera concilia debent inspici.

2. Comedias, quae tempore Patris Thomae Sanchez re- presentari solebant, ab inquisitoribus, prout inimicus ex- minata ac permissa, nullo modo esse nec siue veteres comedie paganorum, quae in Jure damnantur, nec velut tempestatis nostrae comediae, que haud raro veteribus gentium comedii simillime videntur. Hinc quod allati Juris textus, quamlibet comediae seculi XVI non applicetur, nostra tem- poris theatricalibus representationibus non quam aut appli- cari. Ad jura etiam concordanda, tempora distinguere nece- sum est.

3. Ipsum Patrem Thomam Sanchez, ut absque gravi pec- eato clerici comeditis valent interesse duas requirent condi- tiones, quae raro, ne dicam unquam, poterunt impleti. Re- quirit enim ut non sit nec scandalum nec contemptus, et haec duo difficilis admodum vitabuntur. Non vitatur namque scandalum, nam theatrum locum est valde prophanum, in quo nec ipsi Ecclesiae hostes clericos quis haud bene de illis lo- quantur vident. Praeterea, frequentissime videri solent choro- obsecrissime, et feminis vestibus valde inhonestis induta, que ab Ecclesia non probantur, et contra quod Dei ministri sua saltem absentia protestari tenentur.

Et non vitatur contemptus, quoniam elercicis, qui comedias assistit, scit sacros canones hoc non permittere, et hoc ta- men non obstante, contra quod sacri canones docent ac praescribunt, agit. Et potest hoc citra canonum aut Ecclesiae le- gum contemptum fieri? Minime gentium.

Patris Thomae Sanchez opinione jam examinata, aliorum theologorum sententias perendamus.

Bonacina ait: «Utrum clerici, qui assistunt comeditis pec- cent mortaliter? Respondeo secluso scandalis, vel alto periculo (3) peccati, non peccare mortaliter. Ita Sanchez (4). Verum tamen est ecclesiasticis debeat ab hisjuxta modi nugis abstine- rum prohibitum est illis interesse, nihilominus ista prohibiti- ones non obligant sub mortali» (5).

Hece aliqua sunt quoque notanda.

Ante omnia, certum non est has Juris canonici prohibiti- ones sub mortali non obligare. Agitur enim de re gravissi- ma, et clerici hominasti valde abscon, et idio nequit nec quidem concepi Ecclesiae leges, huc spectantes, gav- sationes carent. Porro, Sancti et clerici vere pli semper ab his nugis, raro non nimis periculoos, sedulo abstinerunt. Clerici ergo, qui comeditis intresint, a Sanctorum piorumque Sacer- dotum exemplo discedunt, et idcirco, licet factum ipsum ex se non esset peccaminosum, quod saltum res est dubia affinitas, paccarent et certe non leviter, quia alias scandal occasionem offèrent.

Quid enim pili Christi fideles, et vel ipsi haeretici ac incre- duli dicant de clerico, in sacris constituto, qui voluisset sponta à Sanctorum atque piorum Sacerdotum exemplo se separare? Omnes absudito illico exclamatione: «A sanctis ac piis discedit! Sanctus igitur ac pius non est.»

His aldatur, Bonacinam, ut absque gravi culpa comeditis clerici valeant interesse, exigere ut in hoc nec scandalum nec periculum acsit. Et quid in hoc non esse scandalum? Et quis assere vere audite in hoc non esse peccandi periculum? Obliviscendum stenti non est, peccata esse posse tam com- missionis, quam omissionis. Et quamquam concederetur commissionis, quam omissionis. Et quamquiu concederetur abesse peccata commissionis, quod nullo modo potest conce- di, quis unquam affirmare valebit nullum omissionis pec- catum committit?

Trullench tandem inquit: «Quid de interessentibus comediis? Nece peccant mortaliter clerici, sublato scandalis, quod fere non intercedit, quia frequentissime intersunt (1). At si res turpes, aut modo turpi (2) representantur, erit peccatum mortale illis interesse cum delectatione rerum narratarum, vel cum periculo delectationis, vel alterius pecavi graviss (3).

Hoc postremum raro non contingit. Hoe nemo nescit. Et cum omnes hoc propria experientia et aliorum exemplo ac testimonio sciant, statim ac uterium aliquem in theatro ins- piciunt, exclamant: «En unas ex nobis, et tamquam nos! Quod nos cogitamus ad desi deramus, et ipsa cogitati ad desi- derat! Nos periculum amamus, et ille quoque periculum amat! Nos labirum, et cur ille, qui, siue ut nos, in medio ignis est, non comburetur?»

Hae et alia hic simillima hoc in casu, at diei et auridi cere- bro assentant. Et quid est hoc nisi scandalum puti? Et quid est hoc praescribe et non vitare, nisi scandal occasionem velle offere?

In theatris non est sedificatio, sed destructio ac dissipatio. Qui theatris, praecipue si hoc frequentier facit, assistit, muti- libus ac vanis sumptibus pauperum bona proteret, secuti blanditiis illaquaebit, proprii numeris obliviscetur, ab oratione lectioque abstrahetur, et a piorum hominum, qui in theatris nullatenus inveniuntur, societate certissime di- velletur. Erimus ergo lictum hoc facere, seu potius huic adeo magno periculo animae salutem exponere?

Praeterea, juxta Sanctum Augustinum, pecuniam histri- nibus dura, idem est ac illam demoni ipsi offere. Haud igno- ramos, Divum Augustinum de gentilibus histriobus loqui; aut quid sunt hodierna theatra? De his, quae apud nos, in His- pania, accidunt, legas timore constrincti, nec verbum quidem dicere volemus; sed de his, quae alii in nationibus occurruunt, ut loquarum, quid Gallia, Parisii, exempli gratia, non vi- detur? Quid paragmatis fecit, quod Parisii non fiat? Hodier- ni historiens (et de his qui apud nos degunt minime loqui- mur) homines quidem, non autem demons sunt; aut eorum opera, non hominum, sed ipsorum daemoniorum sepissime videntur propria.

Insuper, juxta Sanctum Thomam, clerici debent abstine- rum, non solum ab his, que sunt secundum se mala, sed etiam ab his que habent speciem mali. Et quid negari spectacula theatralia saitem speciem mali habere?

Sed dicta sufficient. Hece attente perlegat, qui non semel, sed iterum atque iterum, hanc admodum delicatam questio- nem nobis proposuerit. Plura tamen si cupunt, consultant

(1) Hodie hoc non accidit. Rursus, tempore Trullenchi initio nempe seculi XVIII, theatra, quae nunc existunt, rarissima erant, et insuper comediae non representabantur, nisi in diebus aliquos magnae solemnitates. Cum igitur ait fre- quentissime, (idem est ac si diceret reme aut bis in anno. Tunc temporis comediae non erant nec quotidian, nec vel singulis mensibus. Hoe bene notetur.
(2) Quod avenire assolvet.
(3) Theol. Mor., tomo II, lib. 6, dub. 12, cap. un., num. 13.