El Consultor de los párrocos (1876-07-28 00:00:00), página 3

tur. Hoc aut faciat, subdit Concina: «Quisque tenetur scire ea que ad proprium statum, et officium pertinent, ut eum S. Thoma theologi omnes docent. Praeceptum divinum addiscendo et inquiriendo virtutis, que proprium statum spectat, omnes obstrinquit. Impedimentorum dirimentium matrimonia veritas est, cujus notitia ad conjugatos magnopere attinet. Ergo conjugati toties violant hoc divinum mandatum inquirendae veritatis attinentis ad proprium statum, quoties talis dispositione affecti sunt, ut vel negligent, vel nolint eam addiscere. Conjugati laborantes ignorantia invincibili juris et facti, in hac prævidentur dispositione, qua nolint hanc veritatem addiscere. Ergo vio- latores et contemptores sunt divini mandati inquirendae veritatis» (1).

Hoc gratium et rigidum nimis est. Gratium, quia nulla Ecclesia autoritata vel communi aut salten commune Auctorum doctrina confirmatur. Et rigidum nimis, quoniam vel nihil dict, vel supponit coniuges omnes teneri ad omnia impedimenta matrimonii dirimentia appri- me cognoscenda, quod in majori casuum numero difficil admodum, et etiam impossibile propræ esset.

Sad principia hic a Concina stabilita singillatim expe- damus.

Principium 1.° «Quisque tenetur scire ea, que ad proprium officium et statum pertinent.» Prout nemo non videt, hic distinctione opus est. Distinguamus ergo. Quisque tenetur scire ea que necessaria sunt ad praecipuas sui sta- tus obligations cognoscendas atque impleendas, concedo; tenetur scire omnia, que non ad suas obligations, sed ad suum statum quomodolibet referantur, nego. Si enim hoc non negaretur, coniuges omnes deberent Theologi, cano- niste, jurisprifti, et medici esse. Theologi, ut dogmata omnia explicite credere, bene docere, ac atiam solide de- fendere queant. Canoniste, ut omnia impedimenta, tam impeditientia quam dirimentia, cognoscant. Jurisprifti, ut leges omnes, quas ad patrem, matrem, maritium, uxorem, filios, fratres, servosque spectant valeant interpretari atque applicare. Medici demum, ut salten praecpta que ad hygienam matrimonii pertinent, possint servare. Et quis non videt hoc absurdum esse? Quis unquam dixit, conjuga- des ad tot tantaque addiscenda teneri? Et tamen, hoc Con- cincie principio admisso, consequiam absurdam, quam rejectimus, non possumus non admittere.

Principium 2.° «Praeceptum divinum addiscendo et inquirendo veritatis, que proprium statum spectat, om- nes, obstrinquit.» In hoc magna inventur exaggeratio. Omnes tenentur ad veritatem proprium statui pertinen- tem inquirendam; sed simplex conjux non tenetur scire, quod proprium est Theologi, canoniste, jurisprifti, aut medici. Vel ipse sensus communis hoc docet. Concina, suo rigorismo delusus, hac que lucis clariora sunt, non vidit.

Principium 3.° «Impedimentorum dirimentium matri- monia veritas est, cujus notitia ad conjugatos magnopere attinet.» Profecto quidem: ast quid inde? Hae notitia ad conjugatos omnes magnopere attinet; sed forte hinc erudendum, conjugatos homines, veluti si parochi aut con- fessarii essent futuri, et Theologia Morali et Juri Canoni- co debere studere? Quis hoc ferre poterit? Quando hoc Ecclesia prescriptit? Si Concine rigorismus hac in re ad- mittetur, nec juxgum domini suave, nec omus ejus leva- esset.

Principium 4.° «Conjugati toties violant hoc divinum mandatum inquirendae veritatis attinentis ad proprium statum, quoties talis dispositione affecti sunt, ut vel negli- gent, vel nolint eam addiscere.»

Hoc, uti in scholis dicabatur, est medium mutare. Hic enim agitur de conjugibus qui bona fide agunt, aut cum ignorantia invincibili laborant. Jam vero, qui ignoran- tiam invincibilem (non autem vincibilem) habent, nec ne- gligunt, nec nolunt veritatem ad proprium statum atti- nentem addiscere. Concina error consistit in eo quod deignorantia invincibili dicit, quod samnummodo de ignoran- tia vincibili dicitque. Ignorantia invincibilis necessario excludit negligentiam, et voluntatis defectum, de quibus impressionariam agitur. Si etsimne haec duo non exclude- ret, non invincibilis, sed vincibilis esset dicenda.

Nullius ergo momenti sunt rationes hoc in casu a Con- cina allegates. Eius rigorismus, a veritate cum declinet, veris argumentis immiti non valet.

Sequitur Concina: «Quemadmodum tria munia confessa- rius sustinet, judices ut absolutat et ligat: medici, ut sanet: doctoris, ut instruat, doceatque, ita poneientes ad hoc tri- bunal accedunt ut res judicandi, ut infirmi curandi, ut igno- rantes illuminandi. Si nollent a judice judicari, a medico curari, intrai a doctore, essentem veri poneientes? Ec- go larvati, et falsi poneientes sunt, dum prævidentur re- bellos lumini, et instructioni magistri, et doctoris officio docere obstrixi» (1).

Ad multos gravesque errores, paragrapho praecedenti contentos refellendos, sufficit animadvertere:

1.° Judicium nec semper absorvolo, nec semper ligare, sed aliquando sententiam suam suspendere.

2.° Medicum non semper efficaciores medicinas appli- care. Cum enim sit, ipso morbo medicamen esse pejus, a medicinis applicandis abstinent, et non nisi naturam ju- vare intendit. Si morbus, ex gratia, tali raperistur in loco, in quo absoque mortali incisione expendi nequit, medicus prudente, quamquam morbum bene non expendat, morta- lem hanc incisionem nullatenus facit.

3.° Magistrum omnia non semper nec ubique docere, sed quando et ubi expedit, et prout expedit. Omnes namque theologi tradunt, ad majora mala vitanda, aliquando tacere aut dissimulare esse licitum.

4.° Diei non posse poneientes, ignorantia invincibili laborantes, non valle a judice judicari, a medico sanari, vel a magistro instrui. Si enim hae velit, vincibili, non autem ignorantia invincibili laboraret.

5.° Poneientes hunc nec esse flectum, nec lavatum. nec rebellum luminii. Indispositio futura aut possibilis, non est indispositio praesens aut realis. Confessarius, ut inquit S. Alphonsus, attendere debet ad indispositionem presentem, qua reapse sit, non ad indispositionem futu- ram, quae adhuc non est, et quae potest non esse. Senten- tia datur ob delictum, non ob delicti praevisionem. Crimen prævious gratiam non tollit. Deus, qui ab eterno omnia vidit, certissime previtit lapsum Salomonis, et hac pre- visione minimo obstante, Salomonem ante quam labetur in gratia Dei fuit, et divina praesecta servando, Deo pia- cutit. Qui in proxima peccandi occasione constituit, pec- earit, eo quod hie ejus conditionis lapsus prævidebat, non adhuc peccavit. Hane ob causam proximae peccandi occasiones debent vitari. Quamlibet periculum prævidea- tur, bona voluntas a periculo fugiendi meritoria quidem est.

Præterea, ad peccandum necessarium omnino est, non so- lum legem infringere, sed ipsam velle infringere. Absque mala voluntate peccandi, non est peccatum. Sed in casu

(1) Loco citato, n. 8.