El Consultor de los párrocos (1873-03-20 00:00:00), página 3

latus rigor expositur; in rebus tamen quae nonnisi ad disciplinam pertinent, mutatio esse potest, et reapse ac frequentissime est.

6.º Contra hoc opponunt matrimonii nullitatis defensores quandam responsionem S. Penitentiariae die 22 Iulii anno 1839, ad Vicarium generali Diocesis Oxomensis, Dr. Mariannum Olmelo, datam. Sed quid haec responsio inquit? Ebus verba videamus. Ait igitur S. Penitentiaria: «Consideratis expositis, ad premissa respondet: Post Constitutionem Benedicti XIV Pastor Bonus, non posse amplius dubitari de nullitate dispensationis obtentae reticita copula incestuosa vel prava intentione facilius obtinendi dispensationem habita in ea paranda.»

Ante omnia animadvertendum est hanc S. Penitentiariae responsionem tamquam legem pontificiam promulgatam minime fuisse. Ego eam accepto, et mihi tamen valut legem considero. Sed, etsi haec mea sit opinio, oritura codem modo justitia tribunalum sententia? Nos S. Penitentiariae responsiones tamquam leges inspiciens; sed negari minime potest multos esse theologos aliter sentientes, qui, etsi Sacr. Congregationum declarationes tamquam leges generales minime considerant, a Summi Pontificibus unquam fuisse damnatos. Reapse equidem, Summis Pontificibus unquam speciali Bulla declaravere se corum supremam legislativam potestatem Sacris Congregationibus delegare. Hae de causa, vel ipse S. Alphonsus a Ligorio, Sacr. Congregationum declarationes tamquam leges obligatorias minime recognoscit.

Si igitur auctoritas legislativa Sacr. Congregationum in dubium revocari potest, earum declarationes tamquam leges dubie sunt considerande.

Sic et non alter Sacr. Congregationum declarationes inspici solent. Sed exemplo rem illustreremus.

Dia 5 Iulii, anni 1831 Sacra Penitentiaria declaravit: 1.º S. Theologia profassorem tuto posse sequi ac profleri omnes opiniones quas in sua Theologia Morali profecerit B. Alphonsus a Ligorio. 2.º Inquietandum non esse confessarium qui omnes B. Alphonsi a Ligorio sequitur opiniones in praxi sacri penitentiae tribunalis.

Hoc non obstante, vel ipsi theologi qui Sacr. Congregationum auctoritatem legislativam admittunt, dicunt hanc declarationem nonnisi sub conditione intelligendam. Sic littera Sacra Penitentiaria declarasset omnes S. Alph. a Ligorio opiniones tuto posse sequi ac profleri, quando constet, et constet certe S. Alphonsum in errore fuisse lapsum, hoc in determinato casu ejus opinio non debet amplieti.

Cognita juris canonici regula ait: «Quod intelligitur dispositum in uno duorum equivalentium, intelligitur dispositum in altero.» Si igitur declaratio S. Penitentiariae anno 1831 in favorem doctrinae S. Alphonsi a Ligorio conditionate, et cum restrictione est interpretabunda, eodem modo conditionate, et quadam cum restrictione interpretari debet ipsius S. Penitentiariae Responsio anno 1839 ad Vicarium generali Diocesis Oxomensis data.

Hac supposita doctrina, ut Responsionem ad Vicarium generali Oxomensem datam exponamus, nos statui posse jucundamus:

1.º Nos hunc Responsionem absque aliqua hesitatione admittere.

2.º Hac in responsione declarari quid egendum sit ante matrimonii celebrationem, non quid dicendum est post matrimonium celebratum.

3.º Hac in Responsione nullatenus de nullitate dispensationis in casu proposito agi.

Hoc ut demonstreremus clausulas omnes Responsionis examinemus.

Ait S. Penitentiaria: «Post Constitutionem Benedicti XIV Pastor Bonus, non posse amplius dubitari etc.»

Adverbium amplius hic modo absolute intelligi nequit. Si ageretur de quadam lege ad fidem vel ad mores pertinenti, amplius idem significaret ac maxime, quia reapse leges morales aut dogmaticae umquam variari possunt. Cum igitur S. Penitentiariae sit amplius non posse dubitari, idem est ac si diceret hanc dispositionem disciplinalem esse, et durare posse tamduo quamduo convenientia hujus dispositionis disciplinalis subsistat; vel tamduo quamduo ab alia lege vel a contraria ac legitima consuetudine non derogetur.

Sequitur S. Penitentiaria: «Dubitari non potest de nullitate dispensationis obtentae reticita copula incestuosa, vel prava intentione facilius obtinendi dispensationem habita in ea paranda.»

Haec verba adeo clara non sunt ut dubitationi omni ostium praecudent.

Hic sunt duae questiones omnino diversas, scilicet:
1.ª An nulla sit dispensatio quando reticetur copula incestuosa habita abgue prava intentione facilius obtinendi dispensationem.
2.ª An nulla sit dispensatio quando reticetur copula incestuosa, habita prava intentione facilius dispensationem obtinendi.

Resolvuntur ha duae questiones a S. Penitentiaria? Hoc salem dubium est. Conjunctio vel potest indicare aut completum disjunctum, aut explicacionem clausulae precedentis. Ut hoc magis pateat, exemplo aliquo hic explicitur. Dicitur, ex. gr.: «Homo vel servat, vel non servat mandata.» Hic evidentissima est disjunctio, aut separatio. Potest etiam dier: «Homo vel creatura rationalis Deum ejus Creatorem non potest quin cognoscet.» Hic conjunctio vel repetitionem seu explicacionem, non vero separationem indicat.

In declaratione quam commentatur, S. Penitentiaria ait: «Reticita copula incestuosa vel prava intentione obtinendi dispensationem habita in ea paranda.»

Hoc ultimum ad primum necessario refertur. Si sic non est, sensusincompletus manet. Etiam, si duae clausulae separantur, necessest est admittere S. Penitentiariam declarasse:
1.m Nullam esse dispensationem quando reticetur copula incestuosa.
2.m Nullam esse quando reticetur prava intentio facilius obtinendi dispensationem.

Hoc ultimum questionem non solvet, etiam theologi non disputant circa manifestationem solus pravae intentionis, sed circa manifestationem copulae cum prava intentione habita facilius dispensationem obtinendi.

Et ut hoc magis pateat, comparanda sunt dubia proposita cum responsione data.

Vicarius generalis Oxomensis seire desiderabat:
1.m Utrum per Bullam Pastor Bonus et facultates per S. Penitentiariam Episcopis concedi solitas, intelligatur canonicce decisum fuisse questionem, olim agitatam, super validitate vel nullitate dispensationum obtentarum reticita copula incestuosa.
2.m Utrum eodem modo nulle sint dispensationes copula sequita post ipsas dispensationes obtentas ante carum executionem.

Hic, prout patet, S. Penitentiaria secundam questionem non solvit, quia de ea nihil, absolute nihil dicit. Ergo S. Penitentiaria circa eam silet, seu quod idem est, non declarat nullam esse dispensationem quando post obtentam, et ante ejus executionem copulam inier se consanguinead matrimoniae contraendum dispensati, habent.

Notandum etiam est Vicarium generali Oxomensi ni-