El Consultor de los párrocos (1873-04-17 00:00:00), página 3

to publico. Nam quamvis penitens ob ignorantiam faciat, multitudine que facta commissit, potest scandalum pati. Summus Pontifex Benedictus XIV haec dixit inquit: «Dissimulante Confessarius, peccator in pravo opere obdurmaretur cum scandalum allorum» (1).

In causibus propositis, populus omnis potest cognoscere nullitatem matrimonii, vel usuruarum iniquitatem. Et hoc eum accidat, utime permittam confessari ergo peccantem silentium? Quae ex hoc silentio utilitas? Quae ejus ratio? Nonne omnes praeter infirmitatem inhumanitatem cognoscent?

Potest etiam aliquando eventum ut montio, etsi fieri debeat, differrit possit. Hac super re ut Layman a S. Alphonsu citatus:

«Confessarius considerare debet quantum et quam diuturnum incommodum ex montione ficeatur; fieri enim quandoque solet, ut penitens initio contrahatur, animo salutarum monitionem respuat, postea vero mente sedata eandem cum fructu recipiat» (2).

Juxta hane doctrinam montio potestis differrit quando opportunum videatur viam satisfactioni parare, seu penitentis animum ad satisfactionem damnum preparare.

IV.

Sed faciendae erit montio quando agatur non de rebus ad salutem aeternam necessariis, aut que necessitate medii cognosci debent, et ignorantia invincibilis sit atque inculpabilis?

Penitens in causibus propositis esse potest in absoluta bona fide, seu in ignorantia vera invincibili. Quid igitur agendum? Dicendum ne est ei ejus matrimonium esse nullum, aut ad restitutionem propter usuras teneri?

Hae sententiae merito a Theologis nunc rejectae. Et hoc fieri potest omni cum securitate. Potest dici hanc esse Ecclesiae ipsius doctrinam. Sacra etiam Congregatio Inquisitionis Romanae die 15 Junii, anni 1870, haec declaravit: «Si de interna foro res sit, licet theologi doceant, aliquando (hoc est debitus facti exceptionibus de quibus idem auctor), dissimulari cum penitenti posse cum duae haec simul concurrent, bona fides, et indubia previo, nullum ex admonitione fructum percipiemur, attamen apertum est, etc., etc.»

Ex ac Sacre Congregationis declaratione evidentiter inferitur Ecclesiam permettere dissimulationem, seu Confessarii silentium quando penitens ignorantia invincibili laborat, et alium de certo constat eum satisfaciendo non esse paratum, seu matrimonium non esse prolixturam.

Secunda sententia hodie inter Theologos communis, et quam S. Alphonsus communem ac veram appellat, docte «quod si penitens laborat ignorantia inculpabilis, sive sit juris humani, sive divini, et non operatur fructus, ino prudenter judicetur montio esse magis obturata quam profutura, tunc confessarius potesti tenetur cum omittere, relinquendo penitentem in sua bona fide.» (4).

Jose Habert, etsi rigidioris discipline fautur, hanc sententiam admittit. Loquens enim de matrimonio nullo, propter aliquod impedimentum, ait: «Si adversus malum occurret, et invincitler ignorantia, nullum apparent remedium; et graviora incommoda providentur, dissimulandum est impedimentum, et conjux in bona fide relinquenda» (1).

Antoine, etiam schola rigidae Theologus, hac super re inquit: «Si probabile periculum sit, ne ex admonitione sequatur peccatum formale penitentis, vel grave scandalum etc., diffenda est montio» (2).

Rationes quas pro hac sententia Theologi adducere solent, hic sunt breviter exponende.

Divus Augustinus, qualiam in sententia a jure canonicco admissa, dicit: «Si scirem tibi nihil prodesse, non tibi darem penitentiam. Item, si scirem tibi prodesse penitentiae dilationem, non te admonerem, non terrerem» (3).

Ex quibus verbis erudivit montionem possediffiri quando videatur minime profuturam.

Papa Innocentius III, consultus de quibusdam qui ex subreptitia dispensatione contraxerant, sic respondit Episcopo interrogantis: «Dissimulare poterit, cum ex separatione grave videos scandalum immunes» (4).

Aliqui existimabant Summum Pontificem Innocentium III his verbis dispensationem ad matrimonium convalidandum concessisse; ast hoc nullibit constat, et merito a theologis rifi- citur (5).

Hic, prout patet, Innocentius III permittit dissimulationem ut tamquam vere iponsi conjuncti vivant qui veri sponsi, eo quod matrimonium sit nullum, non sunt.

Sanctus Bernardus inquit etiam: «Mallem aliquando tacuisse et dissimulasse, quod agi perperam reprehendi, quam ad tantum reprehendisse perniciem.» (6).

S. Alphonsus a Ligorio, haec D. Bernardi verba commen- tans, ait: «Conqueritur ergo S. Doctor per suam monitionem cognovisse majorem evenisse ruinam, quam si dissimulasset reprehendere id quod cognovit male agi. Maxime autem sententia probatur ex illa validissima ratione, scilicet, quod de duobus malis minus est permittendum, ut majus vitetur. Unde in concursu pecati materialis et formalis, magis pre- cedendum est formale quod solum punit Deus, cum ex solo pecca- to formalis repuit se offensus.» (7).

Nemo necat peccatum materiale esse actionem a lege prohibitam, quatenus fit absque legis prohibiti cognizione. Econtra peccatum formale adestit cum actio prohibita commit- tur cum cognitione legis prohibientis.

In causibus propositis, si conjugae nesciunt matrimonium esse nullum, aut femina ignorat usuras esse illicitas, ob ignorantiam legis peccata erunt mere materialia. Si tamen legem cognoscunt, et contra legem operantur, peccata erunt formalia.

Prae oculis habendum est, siue aut Ligorius, Deum non punire nisi peccata formalia, seu que sine ignorantia com- mittuntur.

S. Alphonsus, citatis Layman, Sanchez, Lugo, Salmanticensibus, Holzman, Habert, Antoine, et aliis communiter, contra Concinam, ait quod si Confessarius moverit penitentem invalido contraxisse matrimonium ob aliquod impedimentum

(1) Bulla Apostolica die 28 Junii 1749.
(2) Ligorio, loco cit., n. 616. Excp. 3.
(3) Vid. Ligorio, loco cit., n. 610.
(4) Ligorios loco cit., n. 610. Est pro hac sententia Busembaum, Suarez, Soto, Corduba, Layman, Sanchez, Lugo, Navarro, Honacina, Cano, Palao, Vazquez, Roncaglia, Sporar, Tamburini, Eibel, Viva, Escober, Henríquez, Guírrez, Medina, Holzman, La Croix, Salmanticensis, Aversa, Diana, et alios.
(1) Tomo VI, punc. 486, q. 3.
(2) Vid. apud Ligorium. Loco cit.
(3) Caput Si quis, 2.º de poenit., dist. 7.
(4) Caput Quia e ca. de consang.
(5) Causa 1.º, Pournely, de poenit., P. II, cap. 8, art. 15, sect. 1, par. 1, n. 722.
(6) Serm. 42, in Cantica Contic.
(7) Ligorio, loco cit., n. 610, ante objic. l.m