El Consultor de los párrocos (1876-07-08 00:00:00), página 2

3.º An probanda sit agendi ratio confessoriorum, qui, ne conjugatos offendant, illos circa modum, quo iuribus matrimonii utuntur, non interrogent?
Ad quam consultationem, sic Sacra Penitentiaria respondit:
«Ad 2 autem et 3. Quod praestas confessorius revocat in mentem adagium illud, sancta sancte esse tractandæ, atque etiam verba perpandat S. Alphonsi de Ligorio, viri docti, et harum rerum pertissimi, qui in Prazi confessariorum, parag. 4, n. 41, inquit: Circa autem peccata conjugum respectu ad debitum conjugale, ordinarie loquendo, confessarius non tenetur, nec decet interrogare, nisi uxores, an illud reddiderint, mo- destiori modo quo possit. DE ALIS TACEAT, nisi interrogatus fuerit. Nec non alios probatos auctores consulere non omissit» (1).
Et Sacra Inquisitio Romana, quadam dubia occasione Bulle Apostolicae Sedis orta solvens, in ejus Instructione vel Decret. Feriae 4, 12 Januarii 1870, quod rem hæc dicit: «Quarto loco querelas, an ii qui praedictas censuras incurrent, admonendii sint: quod porro minime constat, utrum de interno, aut de externo foro quereres. Sed si de internos res est, licet theologi docent aliquando (hoc est, debitis factis ex-ceptionibus, de quibus idem agunt) dissimulari cum peniten- tie posse, cum duo hoc simul concurrent, bona fides et indubia praesidio, nullum ex admonitione fructum perceptum viri; heic tamen apertum esse, sive ab personam, quæ excommunicationi subjiciuntur, sive ob qualitatem Constitutionis eamdem censuram inferentis, que recentissima est, ac plane no- toria, difficile dari posse bonam fidem, que admonitionem omitti posse suadent... Ad pastoralum vero admonitionem quod attinet, quid theologi docent, probe nosti, qui si, de- ficiente probabiliti spe emendationis ac fructus, prudentique metu gravioris cujusdam mali concurrente, differri admoni- wendi officium, quod ex proprio munere Pastorem urget, pos- se consentiant; nihilominus moment, si scandalum a Pastoria silente oriatur, intermitte illud non licere» (2).
Ex quibus Sacre Penitentiariae, et S. R. V. Inquisitionis declarationibus patet, Residens acceptasse ac probasse sen- tiam communem probabilistarium (3), adeo asperæ, atque aceriter a Concilia rejectam. Hoc innuere sufficit, ut omnibus sit notum, Ecclesiam, que nec rigorismum nec laximum systemate probat, non qua rigida aut benignantia appa- rent, sed que veriora sunt, admittit. Constet idcirco Eccle- siam, quæ est columna ac firmamentum veritatis, hac in communi probabilistarium sententia non inveneri horrorem, laxitatem, atque crudelitatem, de quibus loquitur Concilia. His ergo ad conscientiarum tranquillitatem suppositis, absque ulla formidine, probatorum theologicorum doctrinam fideliter exponamus.
Ponitens qui in malo statu reperitur, potest habere con- scientiam vincibilem aut invincibilem.
Si primum accidit, ait S. Alphonsus a Ligorio: «Confessa- rius tenetur monera eum, qui ex ignorantia vincibili est in malo status» (4). Ratio hujus obvia quidem est. Ut enim dissi- mulatio sive non monito liceat, necessario requiritur bona fides, que omnino deest quando, ut in casu hoc supponitur, ignorantia vincibilis est. Ast quando hoc evenit? Quando igno- rantia vincibilis, aut non inculpabilis erit? Ipse S. Alphon- sus ad hoc sic respondent: «Ad constitendum ignorantiam vincibilem, non solum requiritur, ut pateat via ad veritatem praecepti assequendam, sed etiam omnino requiritur, ut oc- curral dubitatio de praecipuis» (1). Si ergo ponitens dubitat ac rogit, confessarius tenetur si dicere veritatem, quia in hoc casu, dubitatione supposita, facere esset errorem approba- tio (2). Hoc ipsum confirmans, addit S. Alphonsus. «Si poenitens interrogat, tunc confessarius tenetur detegere veritatem, nec potest dissimulare, quia cum ille jam incipit laborare ignorantia vincibili, dissimulatio confessarii esset erroris approbatio» (3). Dissimulari tamen potest, ut advertit Sanchez, «si ponitens non interrogat cum dubio, sed ex scrupulo, quia tene dissimulante confessario, ille etiam remaneret in bona fide» (4). Ratio est, quia ad bonam fidem dissimulandi requiritur aliquod fundatum motivum, quod quidem inveni- tur in dubio, non autem in lavibus inanibusque scrupulis. Cavendum tamen est, ne nimia benignitate deluris, dubium, quod veram rationem supponit, eam scrupulis, qui necessa- rio finares sunt, confundamus. Cum Deus intima cordis in tueatur, fraud nemini quod proficere.
Attamen, et si ponitens dubitet ac roget, confessarius, ut inquit S. Alphonsus, «prudenter respondere potest, non plus dicendo quam rogatur» (5). Si ponitens, exempli gratia, ro- gat, «san post votum simplex castitatis contractum matrimonium valeat, posseque ac tenetur reddere debitum? Respon- dent quod sic, tacendo obligationem non petendi dabimus» (6). Ratio est, quia bona fides per mitis non cessat, nisi ubi ejus dubium incipit, et hoc in caso dubitatio definitur in valore matrimonii, et ad obligationem debitum reddendi nullatenus extenditur. Et adjungit ipse S. Doctor: «Recte vero dicunt Sanchez, Suarez, Laymann, et Sporor, quod cum ponitens interrogat, confessarius non plus respondere debet, quam ab ipso interrogatur» (7).
P. Thomas Sanchez ait: «Prudenter agunt confessarii, dum non omnia, ad quæ ponitens tenetur, simul et prima vice aperiant, ne deterritus omnino abstinent a confessione; sed paulatim debent eum docere ea ad quæ tenetur» (8). Et addit idem gravissimus auctor: «Si probabiliter (9) credit confessarius consilium non profuturum, tenetur non admo- re, quando ea ignorantia, sive sit circa jus humanum, sive circa jus divinum, vincibilis sit» (10). S. Alphonsus hoc sua magna auctoritate confirmans, ait: «Ceterum in dubio (11) regulariter mihi videtur discendum, quod mala formatio (12) potius vitanda sint, quam materialia» (13).
Hoc docet theo logi pro caso quo vel ignorantia vincibilis sit, vel saltem, an vincibilis dicenda dubitetur? Quando vero certe ignorantia in vincibili laboratur, aut abs dubio bona fide proceditur, auctores probati fere omnes, ne dicam omnis, monendi obligationem panus cessare affirmant.
Ad hoc evincendum, ex pluribus, ex fame innumeris, quae afferti potissent, aliqua dumtaxat afferamus testimonia, omnia a fontibus ipsa deponpta.
Divus Bernardus, hac in re a plurimis theologis citatus, inquit: «Mallem aliquando tacuisse, et dissimulasse, quod

(1) Declaratio 8 Junii anni 1842. Apud Gury, Compendium Theologiae Moralis, t. 2, tract. De Matrimonio, n. 928 et 929, edit. 1875, pages 515 et 516.
(2) Apud Gury, loco citato, App., pag. 618.
(3) Ut Lugo, Sporor, Salmanticenses, Ligorii, etc., etc., etcetera...
(4) Theol. Mor., lib. 6, n. 609.
(1) Loco citato, n. 610.
(2) Ligg., loco citato, n. 609.
(3) Loco citato, n. 616.
(4) De Matrimonio, lib. 2, disp. 38, n. 14.
(5) Loco citato, n. 609.
(6) Loco proxime citato.
(7) Loco citato, n. 616, excipiendo 2.
(8) De Mater., lib. 2, disp. 38, n. 11.
(9) Id est, gravi ductus ratione.
(10) Loco citato, n. 9, repetito.
(11) An speretur vel non fructus a monitione?
(12) Que scienter post monitionem possunt fieri.
(13) Loco citato, n. 615, in fine. Mala materialia sunt quæ bona fide, cum ignorantia vincibili infraactionis legis, sine monitionem flunt.