El Consultor de los párrocos (1873-09-18 00:00:00), página 3

quos habent, cum subscriptione dictarum personarum (1); nec alios libros habeant aut vendant, aut quacumque ratione tradant, sine licentia coramde deputatarum (2), sub poena amissionis librorum (3) et aliis arbitrio Episcoporum, vel Inquisitorum imponendis: emptores vero, lectors, vel impressores eorum arbitrio puniantur (4).

3.a «Quod si aliqui libros quoscumque in aliquam civitatem introducant, tenentur istidem personis deputandis renuntiare; vel silcous publicus meribus ejusmodi constitutis sit, ministri publici ejus loci praedictis personis significant, libros esse adductos (5).»

4.a «Nemo vero audeat librum, quem ipse, vel alius in civitatem introductus, aliquod legendum tradere, vel aliquo ratione alienare, aut comminare, nisi ostento prius libro, et habita licentia a personis deputatis, aut nisi notorie constet, librum jam esse omnibus permittum» (6).

5.a «Idem quoque servetur ab hereditibus, et exequatoriis ultimarum voluntatum, ut libros a defuncto reliective corum indicem illis personis deputandis affert, et aliis licentiam obtineant, priscuam ejus utantur, ut in alias personas quacumque ratione eos transferant» (7).

6.a «In his autem omnibus, et singulis pecu a statutarum, vel emissionis librorum, vel alia, arbitrio coramde Episcoporum, vel Inquisitorum, pro qualitate contumacie vel delicti.»

7.a «Circa vero libros, quos Patres deputati, aut examinarunt, aut expurgarunt, aut expurgandos tradiderunt, aut certis conditionibus, ut rursus excudereunt, concesserunt, quidquid illos statuisse constitierit, tam bibliopole, quam coetari observent.»

8.a «Ad extremum vero omnibus fidelibus precipitur ne quis audeat contra harum regularum prescriptum, aut hujus indicii prohibitionem, libros aliquos legere aut habere» (8).

Hoc sunt praecipua Regulae X Indicis dispositiones. A Summo Pontifici non fuerunt usque nunc expressae derogatae; aut nonne abrogate, saltem in parte non fuerunt per consuetudinem legitimam, et ab Ecclesia admissam? En quod inquiret oportet.

IV. Poterunt Indici Regulae a contraria consuetudine abrogari?

Ad hanc vere magnam questionem solvendam, opus est theologorum doctrinam hasuper re, brevitate ac perspicuitate qua licet exponere. Quid ergo probati Auctores docent? Ipsos audiamus.

Consuetudo est, inquit Suarez, jus non scriptum quod ex frequenti actuum simillium exercitio, seu longo et continuo usu nascitur (9).

Consuetudo, ut sit legitima, id est, ut legem ipsi contrariam, valeat abrogare, sequentibus conditionibus opus habet, scilicet:

1.a Ut non sit contra legem divinam aut naturalem.
2.a Ut sit solam contra legem positivam humanam.
3.a Ut nitatur plurium actuum simillium repetitio.

(1) Ab Episcopo ad hanc visitationem deputatarum.
(2) Hoc hodie nullus bibliopola facit.
(3) Poteslas civilis hoc etiam impediret.
(4) Hoc quoque impossibile prosum est.
(5) Hoc potestas impossibile.
(6) Quis ex fidelibus legem hanc hodie observat?
(7) Utinam bibliopola huius legi valuisse se submiserit.
Ast proh dolor! Vel qui ferventiores catholici creduntur a clericaliorum volunt esse independentes.
(8) Notetur hoc. Regula Indicis non respiciunt dumtaxat librorum auctores, sed etiam venditores atque emporres.
(9) De Legibus, lib. 6, cap. 1. n. 5.

4.a Ut hi actus sint liberi.
5.a Ut praeterea hi actus sint publici.
6.a Ut contra illos non protestetur legislator (1).
Lex humana, ait Reiffenstuel, potest tolli per consuetudinem contrariam, dummodo ea sit rationabilis, ac legitime prescripta. Haec omnes Doctores (2). Ea que sunt de jure positiva, inquit Sanctus Thomas, per consuetudinem abolen tur (3). Et dicitur ea que jure sunt de positivo, sicut Regulae Indicis, nam, prout ait Divus Thomas, nulla consuetudo vim legis obtinere potest contra legem divinam vel legem natural em (4).

Si consuetudo est prater legem, et judicatur rationabilis, sufficit quod omnibus, vel a majori parte observetur, nisi de apposita injustitia aut inutilitate constet (5).

Si principes, id est, legislator, approbat consuetudinem taceite vel exprimere, personaleri sciens illam, et cum facile posset, eam non reprehens, sed magis procedens secundum ipsam, in quo tacita approbatio repertur, sufficit unus actus ut consuetudo vim legis obtinet (6).

Ut consuetudo vim legis habeat, non requiritur expressus consensus, sed sufficit tacitus seu presumptus, ut patientia et tolerancia principis, cum possit de facili prohibere (7).

Determinari nequit tempus quod requiritur ut consuetudo habeat vim legis. Hoc a circumstantiis pendet, et prudentium arbitrio estendum vexit (8).

Si legislator scit suam legem non observari, et tamen non contradicat, cum tamen facile posset, non requiritur certum tempus ad hujus legis abolitionem (9).

Si materia consuetudinis et ipsius obligatione valde conducat bono communi, talis enim consuetudo presumitur induc ta ad praestandum quod praestare tenetur; tenetur autem bono communi consulari (10).

Per actus, maxime multiplicatos, qui consuetudinem efficiunt, lex mutari potest et exponi (11). Ad consuetudinem constitutam, sit S. Alphonsus a Ligorio, non requiritur bona fides, nam etiam passando, potest fieri consuetudo (12).

Secundum doctrinam plurium Doctorum, introductae consuetudinem contra legem, non peccat, quando consuetudo ita invalidit, ut docti et prohi viri, sine remor su conscientiae eam sequantur (13). Quando consuetudo est contra legem priorem, et minor pers seniorum, prudentiorum, ac praecipuum civium, scientie princeps aut superiori, recitit talern consuetudinem, nec princeps punit illos, cum posset, videtur consentire in hoc, atque adeo talis consuetudo potest habere vim legis (14).

Preterea, cessante causa motiva adequata legis, cessat lex. Est communis Doctorum (15). Cessante fine adaequate legis in communi, cessat lex (16). Cessante causa motiva seu finali legis in totum, et respectu totius communitatis, cessat