El Consultor de los párrocos (1876-11-12 00:00:00), página 2

nam loquendi modum in eo loco non reperiri aliquem equalis conditionis. Sanchez, Wigers, Tamburinus, Diana.

Imo censetur adesse angustia loci etiam si in vicinia femina possit habere aliud aequalium virum non consanguineum vel affinem, cum dispensatio hae in re committere sit libera et absque conditione concessa; nam licet ipsa sit stricti juris et stricte interpretanda e. Quod dicit., de consang. et affin., c. I in fin. de fil. presb. in 6. Nihilominus est late interpretabund quatenus verba sonant, et ipsorum verborum natura requirit. Gennien. in sua prax., c. 20, n. 4. Etenim si summus Pontifex alid voluisset, profecto id in litteris dispensationum exprimere solutum esset, at propertae dixisset: «dummodo in alio loco antitimo sive patriae oratrix virum paris conditions invenire nequit,» vel alia verba sequi- lenta; sed cum sufficiat oratrium non invenire virum paris conditions ob angustiam loci, unde orta est, vel domicilium constanter habet, non est reaedendum a vi verborum, bene vero absolute dicendum, esse sufficientem causam non invenire matrimonium aequale intra proprium feminae locum; sic utiam dicendum est de oratrie, habente datem minus competentem; nam haec alia causa est sufficiens, et satis verificatur, licet in locis infinitimis inv enire potuerit matrimonium aequale et cum illa dote oratricae, non autem in proprio loco: circa quod adeest expressa declaratio S. Iunius Ordinis ad instantiam Archiepiscopi Mediolanensis die 28 Novembris 1570, his verbis: «Clausula illa, quia virum sibi non consanguineum, vel affinem paris conditions invenire nequit, verifi- catur, et justificatur per dii iugementum praestatam, dumtaxat in ipso loco mulieris, et non in locis circumviciis.» Sanchez, Corradi et Reit., append. de dispens., ad I. 4, sect. 3, n. 77.

Verumtamen adhuc inquirendum remanet, quibus debat esse locus, qui plurimum oppidum vocatur, ubi cujusangus- tiam dispensatio conceditur: an videlicet debat esse civitas, urbs, aut saltus insigne et populosum oppidum, aut vero sufficiat, vel potius esse debat locus magis angustus, ut parva civitas, commune oppidum, seu pagus, oppidulum, vel quod ad rem apprime pertinet. Procul dubio hae causa dispensa- tionum matrimonialium, scilicet, ob angustiam loci, passim olim admittetur, non solum in locis angustis, verum etiam in amplis et populatis, quinimo etiam in magnis civitatibus, necnon in ipsa Urbe, ex eo quod oratrices talis qualitatis esse poterant, quod respectu illarum non inveniebant in illis vi- ros paris conditions, cui nubere potuissent. Cum vero inves- risimile videaretur, non solum in tam insignibus, verum etiam in parvis civitatibus, posse haec causam verificari, Paulus V iam sustulit quadangustiam civitatum, nec dein- ceps illa amplius admittitur. Neque hac ratione, siffite ap- pellatione loci, per unum angustiam datur dispensatio, ve- nutint suburiis civitatis propter rescriptum fuit episcopo Lau- den a Dataria iussu Clementis VIII, nisi per milliare, sive paulo minus distent a civitate. Atamen, quia frequenter con- tingit in quibusdam civitatibus, et in pluribus aliis oppidui- lis, revera femina ob istorum angustiam non invenire pare sibi viros, sicut causam hujusmodi angustia verisimiliter hisce in locis verificari posse existimat, illa quidam admit- titur, si tamen locus non excedat numerum centrum focu- lariorum, et non alter: etiam in litteris dispensationum re- peritur etiam hae clausula, nempe: «Et dummodo praedicta civitas torcentorum fociulariorum numerum non excedat.» De Justis et Corradi cit.

Hinc est quod Reginaldus, Sanchez, Tannerus et alii com- muniur, sibi loquantur de civitate, urbe, vel loco insigni, aut famoso, oppidova majore, minime tamen excludunt op- pida minora, et pagos, seu vicos non venire inter loca angus- ta. Quinimo Gobath in Theol. experiment., tr. 9, n. 618, et seq. minora loca, ac in specie pagos, aut vicos, ad effec- tum de quo agitur, angusta loci intelligit, et bene probat. Reiff. cit., n. 78. Etenim ut dispensatio concessa ob angus- tiam loci sustinentur, solutummodo requiritur quod in oppido, vel loco in quo orta est, seu habet domicilium sponsa, non reperiantur multi conditions ipsi paris; qui non sint ei junci- ti cognatione vel affinitate intra quartum gradum. Dicitur in oppido, nam vocabulo oppidi utuntur absolute Hurtado, Ric- cius, Tamburinus aliiique passim: imo vero per oppidum in- telligendus etiam est in ha materiâ pagus, seu vicus, vel oppidulum: etiam Hurtado, Palao, Diana et communiter ali- abque limitationes alla dicunt: si sponsa virum parem non reperiat in loco sui domicilii; et Innocentius X absolute etiam exprimit angustiam loci in Brevi ad quemdam Nuntium Apostolicum jus ipsi faciens «dispensandi cum quibuscum- que personis, quae propter angustiam loci... aut alias ob rationabilles causas matrimonium invicem contrahere volue- rint.» Ratio profecto id sudes; quia etiam multis mulierif- bus educatis in parvis oppidis, aut pagis et vicis durissimum et perquam difficile est, extra proprium locum, etiamuis vicium, nubere, desiderare suos et sua, ut sic patris et matris, consanguineorum et amicorum consortio destituta acerbam et quasi solitariam vitam transigant. Tamburinus cit. Ra- quidem vera spectando finem et mentem legis, non tantum posset, sed etiam deberet esse locus minor, minusque popu- losus, ut oppidum non adeo magnum, aut pagus, seu vicus, quando ob angustiam in Hilius, dispensationem impetrare quis velit, et ut haec petitur sic conceditur: ita ut in civitate (nomen enim evitatis venire solent stylo aurie solo urbes residentiarum episcoporum) et ubi sunt plura quam tercetanta fo- cularia, angustia loci in ordine ad matrimoniales dispensa- tiones non detur, sen penitus non admittitur, ut dictum est. Reiffest. cit., n. 79. Tandem confirmatur haec sententia con- tinua et communi praxi, ac stylo curio qui pro lego habe- tur, e. Ex literis, de const., et c. Quam gravi, de crim. fal., unde evidenter constat habitantes in pagis atiam minis- mus ex causa angustiae loci passim sollicitare et obtinere dis- pensationes matrimoniales.

In eas vero quo femina nubere vellet suo consanguineo in ea sola de causa, quod in parvo oppido in quo habitat non reperiat quemquam paris conditions, bene vero plures in loco suis parochialis ecclesiae, distante solum dimidie horulae spatio, Tamburinus credit, re adhuc integra non videri essa spatium nubi dibus dispensationis: idcirco quod circum- stantia proprie parochialis ecclesiae tam vicinas facit, ut haec femina non possit juxta vulgarem moralemque modum lo- quendi, dicit, non habere posse in loco habitations sue pare- sibi conditione ad nubendum: tam quia ex una parte quod parum distat nihil distare videtur; Tiraquiel. in tr. de judic. in reb. exig. tum quia ex altera parte censetur quis ha- bitare in loco sue parochialis ecclesiae vicine, si in eo fre- quentare divinae consueverit. Contra verum Gobath, loc. cit., n. 650, quia absolute DD. auunt, puellam posse frui gratia dispensationis etiamsi virum paris conditions reperiat in in- signi loco vicino sue patriae. Sanchez, Riccius, Wigers ali- que plures idem non tenent subreptitiam dispensationem quam petisset imperassetque ista femina allegans bona fide se non reperire parem in loco sui domicilii ob angustiam loci.

Profecto omnes enuntiatae rationes legis verificari videntur etiam in casu quo parochia plures pagos, seu vicos aut oppi- dula, plus minusve distantes inter se complectetur. Etenim iura absolute loquuntur de angustia loci, non vero de an- gustia parochiae: etiam in hoc casu sponsa cogaretur deserere suos et sua, ut sic suorum consortio destituta acerbam et solitariam vitam transigat. Presertim cum parochia que in casu proposito solutummodo distabat dimidie horulae spatio,