El Consultor de los párrocos (1876-02-05 00:00:00), página 2

Haec etiam cause sequentes sunt:
1.ª Necessitas bellum impediendi.
2.ª Existentia vel coexistentia variarum sectarum quae ad eorum cultum exerendum libertatem seu tolerantiam exigant.
3.ª Quod dicitur publice opinionis status sive generalis clamor.

Prima causa explicatione non indiget. Bellum, prout omnes norunt, internum aut externum esse quiet. Erit internum, quando cives ipsi ad eamdem nationem pertinentes, armis seu vi tolerantiam exponant, pacem promittentes si quod petunt eos conceditur. Erit bellum externum, quando aliarum nationum gubernia, ad arma recurrae parata vi-deantur si tolerantiam, quam concessere, in alia vicina natione simili modo concedatur. His dubius in casibus, evidens est, necessitatem bellum vitandi causam sufficientem esse ad tolerantium statuendum.

Acciditne hoc nunc temporis in Hispania? Minimo quidem. Non primum, quoniam hispani, catholicci cum fere omnes sint, ad bellum promovendum hac occasione non sunt parati. Nec secundum, quia admissa, uti hodie admittitur, principio, quod dicitur non interventionis, nullum gubernium vi potest cogere gubernia alia ut legem ejus admitat. Hoc quod questionem juris; ad questionem facti, quod attinet, addi potest, minime constare gubernia extera versis grabibusque minus tolerantium exigere. Hac in re diversa Europae gubernia libera se esse, et independenter omnino passagere profiterunt. Et contra hoc nihil dicitur. Ergo prima causa seu necessitas bellum impediendi in Hispania non repertur.

Causa secunda sive coexistenza plurium sectarum, quae ad earum cultum exercitium tolerantium velit, similiter apud nos non existit. Hispani etiam, quamvis permulti tepidipareant, generant catholicci sunt et errorum in fide menta ac corde detestantur rejiciuntque. Apud nos sectae religiosae vivere neasint. Quamquam aliquando e gubernis civilibus permisso etiam protecte fuerint, unquam prolesistium facere potuerunt. Hoc evidentissimum cum sit a nemine negatur. Nequit ergo secunda causa allegari ad tolerantium concessionem justificandam.

Idem omnino dicendum de causa tertia. Consistit hac causa, ut inimimus, in statu seu in exigentia publicae opinionis. Sunt qui existiment, statum publicae opinionis posse facere, ut ipsi qui catholicci sint, adeo ad tolerantiam sint proelives, ut scandalum promovant et pacem quoque perturbent, si tolerantia generali lege non statuitur. Non solum persecutio nem erroris reprobant, sed etiam erroris tolerantiam exigunt. Hi catholicci sese credunt et potius ad errorum defendendum quam ad Ecclesiam catholicam protegendam parati semper inveniuntur. Tolerantes admodum cum omnibus erroribus apparent. Hoc unum, nempe veritatis protectionem tolerare non valent. Quid de hisuomodi catholicis dicit debat neminem latet. Nos heic, brevitalis gratia, facto samel exposito, dumtaxat adjungamus, Dei misericordia in Hispania hoc hae non accidisse. Apud nos inveniuntur permulti qui nolint haereticorum persecutionem; est fere omnes volunt fidem catholicam conservari in Statu, in legibus, in publica instructione, scint et in omnibus, quae a gubernio nationis nomine et sumptibus fiunt. Jam vero tolerantia religiosa, de qua hae in tempestasitate agitur, tria propris diversa includit, scilicet:

1.º Ut non sit haereticorum persecutio.
2.º Ut haeretici, etsi paucissimi sint, civilibus jurebus gaudeant et omnibus ipsis uti possint.
3.º Ut consequenter Status indifferentis saltem apparent, et fides fere omnium civium qui catholicci sunt, submitta- tur, sive sacrificetur erroribus minime civium partis, qui a fide catholicae recesserunt.

Et volunt exigentiae hoc catholicii hispani? Nullatus. Esti permulti erroris inquisitionem non valent, pauci admodum sunt qui maxima partes fidei parti minima erroribus desiderent submitteri. Apud nos fideico nec tertia causa adduci valet ad tolerantiam religiosam constitutandam. Generiter ergo esseri quid, causam sufficientem hand existere, ut cultuum libertas sive tolerantia religiosa licita sit. Qui igitur tolerantiam hanc defendunt, etsi nolint, reapse impietatem approbat et impii et absurdii indifferentismi pe stem mortiferam defendunt et fovent.

Sequitur Annotator P. Gury: «Itaque loquendo de catholicico principe seu legislatore, cum ipsi pro certo tendendum sit, in una tantum catholicica Ecclesia veram Christi fidem cultumque debitum ac Deo acceptum fideliter servari, ac proinde omnes alias sectas cultusque diversos res esse a Christi doctrina et voluntate alienas ideoque malas, cumque mala probari unquam possit, sed ad summum tolerari ratione necessitatis, ad evitanda scilicet mala graviora, hinc manifestum est, ejusmodi tolerantiae limites ac rationes excedere catholicos legislatores netus esse» (1).

Hae clara admodum cum sint, explanatione non indigent. Rendem ergo Gury Annotatorem iterum audiamus. Ait etenim: «Dixi autem hanc ipsam tolerantiam civilium recte limitari ab Auctore ad casus necessitatis, ut patet ex voce ali- guando, nam ob periculum perversionis, Sancta Mater Ecclesia nunquam destitit suos filios areare ab haeretorum consor- tio» (2). Et adjungit: «Quaspropter cum ejusmodi malum catholicico principi tolerare non liceat, necessitate seclusa, que profecto haud semper vel ubique, sed aliquando et ali- cubi tantum, pro peculiariis temporibus ac locorum adjunc- tis occurrit, hinc patet quantum a veritate aberrant qui uni- versim affirmant quod totale hae nostra non amplius expedit, religionem catholicam haberi tangam unicum Status religiosum, catere quisqueunque cultibus exclusus» (3). Et re quidem vera, quis non videt, si rem aquo animo paulisper consideret, quam diversa sit conditio catholicici principii in societate mixtae religionis, ubi acatholici a diuturno jam tempore commorantur, vel etiam quibusdam civilibus jurebus per- fruuntur, et illius, cujos regi nimi nomini catholicii dives con- crediti sunt, acatholici vero illi ut emigrantes nonuis ut exteri ae peregrini consentunt» (4).

Et conclusit Annotator: «Sed audiamus damnae hujus sententiae patronos. En eorum praecipuum argumentum: Ex concessis (inquit) licita est tolerantia civilis necessitate suadente, ubi nimium agatur de vitandis gravioribus malis; atqui nisi principium tolerantiae civilis a catholicica Ecclesia sineulla restrictione probretur, vel saltum sine reclamazione admitterit, graviora mala minime vitantur; consequens ergo est ut Romanus Pontifex sub hoc saltum respectu, possit ac debat-principium tolerantiae civilis, prout ratio temporis ac boni communis suadet, sine ullá restrictio- ne adoptare. Cujus argumentum minorem sit probare arbitran- tur: Principes catholicci qui veram religionem, licet per errorem, se profiteri putant, aut saltum simuliant, eodem friti principio, tuendo scilicet proprie religionis, possent pari ratione et iure catholicii cultus verseque fidei libertatem in suis dictibus interdicer, quod prociduabili est malum gravissimum. Verum negandum omnino acatholicos principes pari ratione et jure, eo principio, contra liber-

(1) Loco citato.
(2) Loco citato.
(3) Hec est propositio 77 in Syllabo reprobata.
(4) Loco citato, pag. 561.