El Consultor de los párrocos (1876-08-26 00:00:00), página 4

na, Galenus, sibi contrarius, ac Hugo Senensis, et Albertus Magnus, apud Sanchez, qui ait hunc esse sententiam communem theologorum, exceptis scotistis. Nec obstare dicunt Auctores hujus secundae sententiae, quod semen femininum conferat perfectionem proli, nam respondent quod non teneantur conuges ad convenientiorem modum generandi, sed satis est si generationi non obstant. Quamvis autem dicant praefati Auctores, non teneri virum expectare seminationem mulieris, si ipse jam seminaverit, concedunt tamen hie posse continuare copulam usque dum seminet feminas, quia hoc pertinet ad complementum copulae uxoris, ut censent Pontius, Diana et Bonacina, cum Cajstano et Sanchez, cum Tabiena et Grafis, contra Henríquez (apud Bonacinam), qui sentit virum non teneri expectare seminationem feminae, quia periculum est ut hoc facto impeditur generatio, quod non videtur satis probable nec coherens, nam si adesset tale periculum, non debuitis dicere non teneres, sed non posse, quod nemo assitit, nemo enim hoc periculum supponit.

Sed redundo ad primam questionem, esto secunda sententia sit quidem communior et probabilius, ut videtur, censeo tamen cum Bossio, primam sententiam, esse satis probablem, et idem in praxi tenenda. Ratio quin non licet sequi opinionem probabilem cum damno tertii: cum autem hic agatur de damno proli sive generationis adversus naturam, quae jus habet ut non impeditur generatio, cum ad hoc instituerit actum conjugalium. Propterea ubi est periculum impediendi, generationem non licet uti opinione probabilis (1).

Conferatur huc Sancti Alphonsi doctrina cum exposita doctrina precedentium Auctorum, et sic clare perspicitur quid ex illis admittendum, quid vero rejiciendum erit. Sanc tus enim Alphonus, ut assolte, ab omnibus scopulis tu giens, mediam rationalem, tutamque viam, et ipse sequitur, et omnibus digito ostendit.

SEGUNDO CASO.

Utrum conjux qui dubitat de sui matrimonii valore licite peteret reddere valeat?

Ad dubium hoc, quod in praxi haud raro occurrit, solvendum, La Croix audiamus. Dicit enim: «Quiprobabiliter putat, matrimonium esse validum, licite petit debitum, tune quia est possessio pro illo, tune atiam, quia aliquis potest hic, uti et alibi, sequi sententiam probabilem. Et ita tenent communi sime omnes, etc.» (2)

Et adjungit: «Si quis probabiliter putet matrimonium esse nullum, nec habeat probabilem rationem pro valore, dicunt Sanctum Antonium, Sylvium et ceteri, nequidem posse debitum petenti reddere, licet patens opinetur matrimonium subsistere, quia tenetur sibi formae conscientiam ex sua, et non ex aliena opinione. Contradictorium probabiliter Sanchez, Bressarurs, Morola, et Cardenas et dicunt, debere reddere, nisi de nullitate sit certus, quia possessio est pro valore matrimonii, et consequenter pro jure patens. Talis habens rationes probables pro nullitate matrimonii, et nullas pro valore, si habeat spem obtinendi majorem certitudinem, non potest peter debitum, quia tune tale dubium censetur vincibile, quo stante, non licet operari» (3).

Et sequitur: «Si matrimonio bona fide contracto, superveniat dubium de valore, et post inquisitionem nil receriri, nec dubium deponi posset, prima sententia, quam tenent S. Thomas, S. Bonaventura, S. Antoninus, P. Soto, Ledesma, etc., dicit posse quidem reddere debitum, sed non potest, quia ita videtur esse decimum, cap. Inquisit. De Sunt. Excomm., ubi dicitur: Cum conscientia fuzit animus ex credituade probabilit, et discreta, quanavis non evident, et manifesta, debitum quidem reddere polet, sed postular non debeat, ne in alterutro vel contra legem conjugij, vel contra judicium conscientiae committat offensam. Rationem dat Schilder, quia licetis, qui bona fide acceptit possessionem bonorum fortuna, dubio superveniente, retinere, et eis frui possit, quia silecit potestas superiories, translatio per ius altum dominio, auferit a tal dubio possessore malitiam, que forte esset in detentione rei, si fuisset, vel sit aliena. Tamen cum nemô tollere possit malitiam a fornicatione, dubio superveniente, non videtur posse peti debitum, siqui qui est in possessione bona fide quod sacerdotium, superveniente prudente dubio de valore ordinantis, nemo potest ei dare licentiam, ut celebret, quia nemo facere potest per concessionem suam, ut ordinatio, si forte non validi, valida sit. Addit quod possessor in matrimonio non acquiratur per contractum, sed per usum corporis, et cohabitationem, uti possessione beneficii non est ex donatione, sed ex usu; at ille qui bona fide accessit ad non suam, non potest peter debitum, uti concedunt omnes, ergo multo minus qui solum bona fide contraxit. Hinc inferit Schilder, nec conjugem posse peter debitum, si dubitare incipiat, an matrimonium sit invalidum, ob metum: nec in casu quo adulterium promittit matrimonium adultera post mortem conjuges sue, et postea dubitat, an uxor sua vixerit tempore promissionis (1), ant si dubitet, an adulterium cum tali promissione commissum sit; nec in casu, quo quis prius contraxit cum una coram simplici Sacerdote, qui forte licentiam assistendi non acceptaret a Parochio, et postea etiam bona fide cum altera contraxerit coram Parochio, atqua ita dubitet, utra sit uxor; si tamen Parochius rationabiliter judicaret consensisse, ut simplex sacerdos assisteret, putat posse adhaerere prima.

Secunda sententia, quam tenent D. Soto, Veracruz, Victoria, Lopez, Suarez, Bonacina, Sanchez, etc., ait posse etiam peteret debitum:

1.° Quia praemissa sufficienti diligentia, conjuges habent invinobilem ignorantiam de invaliditate; ergo manet possessio pro validitate; ergo pergera possunt supponentes valere.

2.° Durissimum est compellere homines culpae immunes, ut vitam coelibem ducent, ad hoc autem compellentur, si non possint matrimonio.

3.° Id videtur sufficienter decisum, a Lucio III, cap. Dominus. Ibi enim supponit, si secundo matrimonio, bona fide contracto, superveniat dubium de morte prioris conjuges, possa eum qui bona fide contraxit, peter debitum, et alterum, etiam si mala fide contraxit, posse reddere. Similiter Cap. Laudabilium, de frigid. et malef. dicitur, superveniente dubio de impotentia, utrumque posse ad triennium reddere, et peteret debitum» (2).

Postea ad objectiones solvendas, subdit La Croix: «Ad caput Inquisitioni respondent aliqui, ibitantum dicit, quod non licet petero ante majorem inquisitionem. Lugo, De Justitia, disp. 17, n. 18, dicit, ex contextu constare, quod Pontifex ibi loquatur de casu, in quo conjux habet judicium probabile de sola nullitate matrimonii, et nullum habet probabile motu pro valore, ac tum non posse peteret, sed tantum reddere, nisi aliunde sibi formet conscientiam, secundum dicta, n. 300. Si autem sit dubium vel utrimque positivum, vel utrimque negativum, dicit cum Tirillo et aliis etiam licite

(1) Si enim ita est, erit impedimentum dirimens ob adulterium cum pacto nubendi.
(2) Loco citato, n. 302.