El Consultor de los párrocos (1876-09-23 00:00:00), página 2

medio ævo durante, nec facile reperiebantur tabliones, nec mos erat contractus semper nec frequenter solenni scriptura confirmandi. Communiter dominii translationes verbo tenus, et absque juris solemnitatibus tune fiebant.

Et hoc cum ita esset, non poterat non accidere quod Soto ait. Theologi namque non poterant dubitare de valore testamentorum absque juris solemnitatibus factorum, eo quod tunc temporis omnia vel fore omnis testamento sic fiebant et tangam valida et obligatoria ab omnibus inspiciabantur.

In tertia epoca vero, in ætate moderna, cum et difficilis servaretur fides, et facilius tabliones invenirentur, frequentius et etiam necessarium fuit, ad lites impediendas, testaments, sicut et plurimos contractus, sollemni scripto roborare. Hoc necessarium erat, non ad valorem contractuum, qui de jure nature validi erant, sed ad fraudes, quotidiæ falsiliares et frequentiores, vitandas. Hinc quod leges civiles, tangam civiliter, non naturaliter nulla considerassent testamenta non solennia, sive absque juris solemnitatibus facta. Poterat evenire, et hand raro evicebat, vel ut supponerent ultimae voluntates non manifestae, aut false, vel exhiberentur apocrypha testaments, non a testatoribus, sed a male fidei hominibus confecta, Jus civile, quod de internis non judicat, ad mala hæc omnia vitanda, statuit ut nullum testamentum veluti firmum ac obligatorium consideraretur, nisi quod erant testibus, numero sufficiensibus, aut coram tabellione in forma lege prescripta, appareret.

Ab hac juris civilis dispositione non potuit non oriri du- bium quod impressariarum expenditur. Theologi namque, qui bene sciebant testaments absque solemnitate facta civili- ter esse nulla, necessario inquirere debebant, an eodem modo essent nulla naturaliter, id est in foro conscientiae, aut juxta divinam legem. En ratio ob quam tempore Soti, sive scen- lo xvi agitari coepit questio hæc, que temporibus antec- tis inter Doctores non magnopere agitabatur. Ast notetur hoc bene. Questio hæc non magnopere agitabatur, quia cum nondum editæ essent leges civiles, que testaments non so- lemnia irritant, hæc testaments tangam valida atque obli- gatoria generaliter habebantur. Auctorum silentium idcirco pro nostra, non contra nostram sententiam argumentum est.

Soto, qui fusa questionem hanc expendit, tres sit esse sen- tentias, scilicet:

Prima, que docet testaments non solennia, etsi civiliter, sive in foro externo nulla sint, naturaliter, sive in foro consci- entiae esse valida.

Secunda, que tenet o contra testaments non solennia et civiliter et etiam naturaliter esse nulla, atque idcirco in foro conscientiae non obligare.

Tertia, cui adhaeret ipse Soto, assert testaments non so- lemnia partim valida et partim invalida esse. Partim valida, quia ante sententiam judicis illa annularent, prout rata haberi possunt, ac debent. Et partim invalida, quoniam si ad forum contentiosum deducatur, a judice annulari debent, ob defectum testium ad voluntatem testatoris comprobam- dam. Et haec tertia opinione supposita, inquit Soto: «Credi- derim ergo, quod qui possit rem aliquam per contractum minus sollemnem sibi acquisitam, dummodo fraud omnis, vis, et dolus abfuerit, non tenetur restitui, nisi vocatus in uictum et condemnatus» (1).

Nunc quid tradat Martinez de Prado, jam laudatus, vide- mus. Hic enim adeo magno auctoritatis theologus, duabus contrariis sententiis, affirmativa nempe et negativa, expos- itis, ait: «Ambae istae opiniones sunt probabiles; sed proba- bilior, et milii omnino amplectenda videtur sententia media Magistri Soto, quem sequuntur Bañez, Ledesma, Ludovicus Lopez, Thomas Sanchez, etc.» (1). Et adjungit: «Assertit hæc Soti opinio quod per hujusmodi contractus jure irritos, propter defectum solemnitatis essentiales, transferitur quidem dominium, sed in formam et revocabile: ita ut ille in cujus favorem lex irribilium facit contractum, propter defectum so- lemnitatis, potest justa aegra coram judice, et petere decla- rationem quod taliis contractus sit iritus. Illa tamen qui possidet propter contractum minus sollemne, juste possidet quaedamque a judice spoliatur, nec tenetur in conscientia in- diare vitium talis contractus alteri parti» (2).

Et conclusit: «Fas est tamen in fideicommissis, et in debiti- tus defuncti agnitis ab herede, militare specialem rationem propter promissionem tacitam vel expressam, et quia debiti solutio est de jure naturæ debitas» (3).

Ex quibus apparet, juxta Martinez de Prado, testaments non solennia legis civilis irritatione non obstante, in foro conscientiae valida esse, saltem quod fideicommissa et ad debiti legitimi solutionem, sive ad restitutionem. Et si hæc tes- taments in foro conscientiae valida sunt quod hoc, cur pa- riter non erunt et quod alia? Quæ hujus differentia ratio? Lex civilis omnes ultimas voluntates non solennitati mani- festatas eodem modo annulat. Quam ob causam idcirco dis- tinctio quam lex non facit, heæ fit?

Si defectus testium, in quo fundatur lex civilis, sufficiens causa est ad testaments clandestine irritanda, simili modo et legata et fideicommissa irritabit. Si nognatur secundum, non potest non negari primam.

Salmanticenses, qui hæc in re a jure nature recepunt ut juri civili potus adhererent, dicunt: «Non ergo contractus validi persistunt si sunt absque jure solennitate» (4). Et addunt: «Juxta probabiliter opinionem» (5), quam ampli- timur, potest hæres ab intestato non dare hereditatem, aut legatum testamenti minus solennis» (6). Et sequuntur: «Testamentum conditum, sine debita solennitate est nul- lum» (7). Hoc ipso quod testamentum absque debita solenni- tate sit factum, hereditas transit ad heredes ab intestato, et heres in illo testamento relietus tenetur in conscientia relinquere hereditatem» (8).

His tamen non obstantibus, ipsi Salmanticenses adjun- gunt: «Plures Doctores satis probabiliter tenent, testamen- ta valida esse, etiam si sint absque solennitate in lege prescripta. Et idem esse probable posse heredem, aut lega- tum adire hereditatem, aut legatum in testamento absque debita solennitate relietum, si ipsi constet nullam subesse fraudem circa intentionem testatoris» (9).

Hæc animadvertere nobis placuit, ut omnibus apparent vel ipsos opposite sentientes patronos nonnisi cum metu ac formidine loqui. Forum opinionem defendunt guidem, ast probabilitatem nostræ minime negare audent.

Nunc S. Alphonsum de Ligorio audiamus. Hac de tribus in locis agit et semper sibi constans, tres sententias exacte ac dilucidè exposit, et mediam, seu quæ Soti est, ampli- tur (10). Ne longiores simus, tantum modo hæ afferamus quod

(1) Theologiae Moralis Quaestiones principiæ, loco ci- tato, n. 10.
(2) Loco citato, n. 10, in fine.
(3) Loco citato, par. 2, n. 30.
(4) Cursus Theologiae Moralis, t. 3, tr. 14, c. 1, punct. 6, n. 51.
(5) Postea videbitur, an hæc opinio sit reapse probabilior.
(6) Loco citato, n. 52.
(7) Loco citato, punct. 5, n. 100.
(8) Loco citato, n. 104.
(9) Operæ citato, tr. 11, c. 2, punct. 4, n. 84, ubi proba- sentia citatur 8 Auctores, inter quos Sylvester, Tapia, Adrianus, Panormitanus, etc., etc.
(10) Theologia Moralis, lib. I, tr. 2, n. 151, et lib. 4, n. 711 et 927.