El Consultor de los párrocos (1873-09-18 00:00:00), página 4

obligatio legis, etiam si non adsit alius decretum vel declarationis principii (1). Porro, Bonacina ait hominem exorsari a legis obligatione, non solum, quando certo scit, sed etiam quando probabilitas credit casum aliquem non comprehendi in lege (2).

Effectus Consuetudinis, quando legitime praescripti, sunt evidentes. Santos Alphonsus a Ligorio inquit: «Consuetudo potest tollere legem» (3). Lex si respectu totius vel majoris partis communitatis reddatur invalida, vim legis non habet (4). Consuetudo unum virtute pollet, videat, ut et antiquam legem tum interpretetur, tum etiam immutet, ac subinde vim obducat novam (5). Et hoc verum est, quia quibus primi obsta illiciti fuerint, quia consuetudine non requirit hominem idem saltem in principio, nam qui consuetudinem introducere cupiunt, peccant cum faciunt contra legem, quae id hunc ligat» (6).

Leges humanae, ait S. Thomas, in aliquibus casibus deficient; unde possibile est quandoque præter legem agere, cum causa sit, in quo defici lex, et tamen actus non erit malus (7). Si prohibitur judicium finem legis pro omnibus essasse, pote contra illam agere (8).

Si lex non est expeditus bono communi, jam non est lex, sed inutilis et irrationalis (9). Sufficit legem esse onerosam valdeque difficilim, ut quis possit per epikrēmion contra verba legis operari (10).

Qui leges notitiam habent ad eam obligari videntur, nisi illa recepta non fuerit, vel per non usum ejus obligatio desistit (11).

Praetant alliqui causas particulares ocurrere, in quibus lex generaliter lata deficit, ita pandunt, ut non solum non obliget, sed negne licite servari posset (12).

Ex quibus inferitur:
1.º Consuetudinem legitimum posse legem abrogare.
2.º Consuetudinem esse legitimum, quando non est contra legem divinam, aut naturaliem, sed solum contra legem humanam, aut mutabilem.
3.º Cognosci consuetudinem esse legitimum ex eo quod plurimi scilicet institutur, et legislator, cum valeat protestari, non tamen protestetur.

Jam vero reperturum haec omnes conditiones in consequentia, hodie preteribundo existente, contra aliquas Regularum Indicis disputationes?

V. Quæstio 1. Estne consuetudine legitima abrogata Regula X Indicis?

Hae in Regula sunt trium generum dispositiones, scilicet:
1.º Dispositiones, que attinent biblicolas, quibus libros venales habent.
2.º Dispositiones, que spectant ad potestatem, quam de jure divino habet Ecclesia ad libros examinandos, illosque approbandos vel reprobandos.
3.º Dispositiones, que referuntur ad modum libros examinandi atque approbandi.

Primus genus dispositiones, prout ostendimus, jam prorsus oblitus sunt. Librarii etiam ubique a lege hujus obligatione exemptos esse examinant, et omnium, varietate librorum, quorum Episcoporum ecclesiae aliquid vigilantiae eorum industriam sustentat. Hoc bibliopolarum libertas immororum malorum finit, et est, et erit, usque ad tempora. Ecclesia ad materias mala vitanda silens, et patiens, non insistit.

Dispositiones secundi generis, id est, quae referuntur ad potestatem, quam Ecclesia habet ad libros examinandos, quanvis quod formam aliquantulum variet, quod essentiam, semper eadem se integra permanente. Ecclesia potestatem acceptit ut omnes gentes Deus vertitam et justitiam doceret, et veritatem et justitiam non potuisse docere, si inter lemnis et lemnis non discernaret, aut si bonam et mala doctrinam non valuerit separare. Ecclesia ergo jus habet ad inquirendum quid vel verbis vel scripto fidelis populo traducit. Hinc ejus vigilantia, hincque ejus librorum prævium examen.

Quod hoc ergo Regula X Indicis intregra subsistit, atque subsistat? Quid tamen dicendum quod modum, quo Ecclesia libros, juxta temporum diversitatem examinat? Ad hoc in solutione sententiam questionum respondetur.

Question 2. Qui libri examinati sunt juxta Regulam X Indicis? Numquid omnes, tam qui de rebus sacris, quam qui de rebus profanis tractant?

Decretum Concilii Lateranensis V expresso ait per Vicarii Summi Pontificis aut per Episcopos examinari debere omnes libros, omnique cuiusque generis scripta. Hae sunt ejus verba: «Nullus liber aliquem seu aliam quancumque scriberit, etc. Et in Regula X Indicis dicitur: In librorum aliarumque scrupularum impressione servetur quod in Concilio Lateranensi, etc.

Juxta hanc disciplinam, catholici non potuissent nec inprimere, nec emere, nec vendere librum aliquem, ab Ecclesia autem non examinatum, nec paratum. Sed hanc disciplinam revocavit utrumque Ecclesia non approbatam imperium ad modum fiat. Hodie libri profani, et de rebus profanis tractant, ubique sine Ordinatione previa examine imprimuntur, ac venduntur.

Hac super re Ecclesia praesens disciplina quod expositi his verbis Concilii Avenionensis: «Nulli ex ordine clericali licet imprimere vel imprimendos tradere quoslibet libros de Bibliis, dogmatibus, morali Christiana, et disciplina Ecclesiastica tractantes, quin prius examinati atque probati fuerint ab ordinario. Insuper, quemlibet ordinarii horumtatis ad subjiciendos eidem examini alios euthusi argumenti libros quis intendit, eis typem mandare» (1).

Crusson addit: «Quod examinis previi legem, credi potest usum obligationem limittus ad libros, qui de rebus religiosis tractant» (2). Ad Sanctam Saelam quod affinit, videtur non improbore aptum in praxi hanc interpretationem tolerare (3).

Quod statum hujus questionis in Gallia, item Creisson andiamus «Quia apud nos inquit, fore annos libri simplicis approbatione Ecclesiasticis imprimuntur et venduntur, dicti forte posset quod plures ejusdem non legendi libros non approbatos, non recient, non solam ob hominem fidem, sed etiam quia presumunt quod principis non vult obligare ad observandum quod non est a magiore parte receptum» (4).

Ex quibus crutur Decretum Lateranensis et Regula X Indicis hodie non extendi posse ad omnes omnino libros, sed tantummodo ad eos qui de rebus sacris tractant.

Question 4. Debetne praevio Episcopo examini ephemeris de quibusque libris apparet?

Eiusque questionem iam expendimus, ait: «Dicta lex (9), non videtur obligare hodie quod diaria in multis locis, ob morales impossibilitates eas servandi. Legitimum de his regionibus, in quibus societates potestas brachii sui auxilium auctoritatis ecclesiasticae non praestat, et ubi impune diffunduntur multa diaria, seu scripta periodica, religioni catholicae ac morum integritatis adversantia. In hisce regionibus reli catholice plurimi interest ut pravorum hujusmodi diarium impieatas ad dolesse artes excludantur; quod non nisi oppositis diariis viti catholicis efficeri possint. Jam vero ea diaria, quae in dictis regionibus condit, ut quotidian, absoluta corum scriptura, statimque absoe more typis mandari debent. Aliquin modo serius tractent, atque catu ob causam lectorum carcerem, non existente non posset Primo causero dilatatione non gessisse. Ergo servari non nobisit hicta lex quod diaria in memoriam regionibus sane notabilis reli catholicae detrimento.» (7)

Et subdit Bux: «Inspur, ob scriptorum multitudinem, quod quotidie nonnullis in hoc imprimuntur, impar fortè curia episcopalis exequendae censurae, eo modo qui precipitur, id est, gratis et sine dilatatione. Parisii, vg., deberent ad id munere revisores quam plurimi deputari eisque de sufficiencia remunerazione provideri. Qued moraliter, aut eam pluri- ce impossibile existimo. Hinc legitima videtur praxis qua, in praefatis regionibus, diaria sua scriptores catholic edunt absque praevia censura ecclesiastica» (8).

(1) Concil. Avenion , anni 1849, tit. I, cap. 5.
(2) Revue des sciences ecclésiastiques, n. 157, Fevrier 1873, par. 143.
(3) Rome paraît ne pas imprimer ces interprétations et en tolerer la pratique. Loco citato.
(4) Manuale Totius Juris Canonici, Tomo I, n. 764.
(5) Los periodicos.
(6) Regula X Indicis.
(7) De Curia Romana, pag. 371.
(8) Loco citato.