The Main dynamics of the united nations security council actions in the Korean and the gulf crises

ÖZET Uluslararası siyasal sistemde yeralan devletlerin tamamına yakın bölümünü ve mevcut güç odaklarının tümünü kapsayan ilk uluslararası örgüt Birleşmiş Milletler&apos;dir. Örgüt, tarihsel bir perspektifle bakıldığında, kendisinden önce kurulmuş fakat başarısızlığa uğramış Avrupa Ahengi Sistemi ve Milletler Cemiyeti&apos;nin devamıdır. II. Dünya Savaşı&apos;nın galip devletleri tarafından kurulan örgüt, devletlerin eşit temsili ilkesine dayanmakla birlikte, güç dengelerini de göz ardı etmeyen bir biçimde yapılanmıştır. Örgüt, bir hukuk düzeni olmaktan çok bir siyaset ve işbirliği zeminidir. Bu çerçevede elindeki imkanları kullanarak tarafların niyetlerine bağlı olmak kaydıyla, uluslararası sorunları çözmeye çalışmaktadır. Özellikle siyasal krizlerin çözümü sürecinde organizasyon tarafların niyetleriyle ve birbirleri üzerinde yaratabildikleri etkiyle bağlıdır. Soğuk Savaş döneminin iki kutuplu dünyasında bu etkinin denge değeri sıfırlanmıştır. Organizasyon, özellikle kuvvet dengelerini yansıtan Güvenlik Konseyi, bu dönemde tarafların bazen karşılıklı olarak görüştüğü ama genellikle güç gösterilerinde bulunduğu bir ortam halini almıştır. Bu yıllarda dünya Sovyet ve Batı blokları arasında bölünmüş, problemler genelde bu iki bloğun sıcak temasta olduğu noktalarda ortaya çıkmış ve yine blok liderleri arasındaki çatışma ve pazarlıklar sonucunda çözümlenmiştir.Birleşmiş Milletler Örgütü kurum olarak birçok krizin ve uluslararası sorunun çözümü sürecine dahil olmuş, zaman içinde teknik bir yaklaşımla geliştirdiği yöntemleri kullanarak olaylara müdahale etmiştir. Bu müdahaleler Birleşmiş Milletler Anayasası&apos;nın VI. bölümünde belirtildiği üzere, genellikle sorunların barışçı yöntemlerle çözümüne ilişkin prosedürün çalıştırılması biçiminde gerçekleşmiştir. Birleşmiş Milletler ve onun geniş yetkilerle donatılmış Güvenlik Konseyi, uluslararası barışı tehdit eden durumlarda kullanılmak üzere kendisine verilen ve BM Anayasasının VI. Bölümü&apos;nde tanımlanan zor tedbirlerine bugüne kadar sadece üç olayda başvurmuştur. Bunlardan iki tanesi, Soğuk Savaş&apos;ın başlangıç ve bitiş dönemlerinde ortaya çıkmış olan Kore ve Körfez krizleri, (Üçüncü olay ise, aynı zamanda BM tarihindeki ilk `insani yardım için uluslararası askeri müdahale` olan Somali&apos;deki iç savaştır). Birleşmiş Milletler&apos;in `Barışı Zor Kullanarak Kurma` mekanizması Kore ve Körfez krizlerinde A.B.D.&apos;nin liderliğinde ve konjoktürel nedenlerle S.S.C.B.&apos;nin vetosu ile karşılaşılmadan `başarıyla` çalıştırılmıştır. Uluslararası kamuoyu, Soğuk Savaşın bitmesi ve buna bağlı olarak gelişen bölünmelerin etkisiyle ortaya çıkan ve bugün çok önem verilen insan hakları ihlallerini beraberinde getiren sıcak çatışmaların çoğalmasıyla birlikte bu tür müdahalelerin artacağı -artması gerektiği- beklentisi içine girmiştir. Birleşmiş Milletler Örgütü ve uluslararası ortamın yapılanması, bu beklentilerin karşılanmasını sağlayacak niteliklerden yoksundur. Ulus devlet kavramı halen çok önemlidir ve devletler gittikçe artan sorunların yıkıcıetkisinden kendilerini koruyabilmek için idari olarak küçülmeye ve etkinleşmeye çalışmaktadırlar. Öte yandan, uluslararası ticaretin, kültür etkileşiminin ve bunun yanında uluslararası suçların hacmi devletlerin tek başlarına etki edemiyecekleri, denetleyemeyecekleri boyutlara ulaşmaktadır. Birleşmiş Milletler&apos;in özellikle bu tür işbirliği alanlarındaki çalışmaları oldukça verimli ve umut vericidir. Birleşmiş Milletler&apos;in yukarıda belirttiğimiz türden uluslararası sorunların çözümünde etkin ve zorlayıcı tedbirler alabilmesi bugünkü formuyla sadece Güvenlik Konseyi&apos;ni oluşturan devletlerin uyumlu çalışmasına bağlıdır. Bu devletler, özellikle Soğuk Savaş sonrasının çok kutuplu dünyasında `Global Güvenlik` yerine `Seçici Güvenlik` modelini benimsemiş görünmektedirler. Bu değişimin nedeni, krizlerin sayıca çokluğu ve çözümlerinin getirdiği ağır maliyet yüküdür. Bu çerçevede uluslararası bir organizasyonun kendini oluşturan ve hakim konumdaki devletlerden görece bağımsız olarak etkinliklerini sürdürebilmesi, gerektiğinde zora başvurarak uluslararası barışı sağlayabilmesi, daha özerk bir siyasi ve mali yapılanmaya gidebilmesiyle mümkün olabilir. Aksi takdirde, BM&apos;in uluslararası krizleri uluslararası bir örgüt olarak kendi organizasyonu kanalıyla, kendi üyelerine `rağmen` çözebilmesi mümkün değildir.