erdometo/TQuad.0.1 huggingface dataset:
Fatih Gökmen

Bütün ömrünü rasathaneyi geliştirmeye adayan bilim adamının Almanya'dan getirterek on beş yıllık bir çabayla 1935 yılında yerine monte ettirdiği 20 milimetrelik Zeiss marka teleskop ve ömrü boyunca topladığı matematik ve astronomi ile ilgili eserlerden oluşan kitaplık, bugün de büyük bir önem taşımakta ve araştırmacılar tarafından yoğun bir biçimde kullanılmaktadır. Kendisi, kütüphanedeki bütün kitapları incelemiş ve tavsiflerini tek tek birer kağıda yazıp ilgili kitabın içine koymuştur. Kitaplarını daha sonra Süleymaniye Kitaplığı'na devretmiştir.

Soru: Fatih Gökmen incelediği kitapların tasvirlerini yazdığı kitabı hangi kitaplığa devretmiştir?
Cevap: Süleymaniye Kitaplığı'na

Soru: Fatih Gökmen'in Almanya'dan getirterek monte ettirdiği hala kullanılmaya devam edilen teleskopun markası nedir?
Cevap: Zeiss
Ulusal Metroloji Enstitüsü


Gümrük Birliği Kararı ve DTÖ anlaşması ile Türk ihraç ürünlerinin pazarlandıkları ülkelerde geçerli olan kural ve standartlara uygunluğunun belgelenmesi büyük önem kazanmıştır. Bu işlemin en önemli aşaması, üretim sırasında ve sonrasında yapılan ölçümlerin uluslararası geçerliliğinin sağlanmasıdır. Bir ülkede yapılan test, analiz ve kalibrasyon gibi ölçümlerin uluslararası alanda kabul görmesi, o ülkede faaliyet gösteren ölçme sisteminin diğer ülkelerce tanınmasına bağlıdır.

Türkiye, dünyadaki gelişmelere uygun olarak ölçme alanındaki faaliyetleri koordine etmek ve Türkiye'de yapılan ölçümleri güvence altına alarak uluslararası sisteme entegrasyonunu sağlamak amacıyla 1992 yılında TÜBİTAK bünyesinde Ulusal Metroloji Enstitüsü'nü (UME) kurmuştur. UME, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'nin Gebze'deki kampüsünde faaliyet göstermektedir.

Soru: Ulusal Metroloji Enstitüsü nerede bulunmaktadır ? 
Cevap: TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'nin Gebze'deki kampüsünde

Soru: UME hangi kuruma bağlıdır ? 
Cevap: TÜBİTAK

Soru: UME hangi tarihte kurulmuştur ?
Cevap: 1992

Soru: Ulusal Metroloji Enstitüsü neden kurulmuştur ?
Cevap: dünyadaki gelişmelere uygun olarak ölçme alanındaki faaliyetleri koordine etmek ve Türkiye'de yapılan ölçümleri güvence altına alarak uluslararası sisteme entegrasyonunu sağlamak amacıyla

Soru: Yapılan ölçümlerin geçerli olması neye bağlıdır ?
Cevap: o ülkede faaliyet gösteren ölçme sisteminin diğer ülkelerce tanınmasına

Soru: İhraç edilen ürünlerin standartlara uygunluğunun en önemli aşaması nedir ?
Cevap: üretim sırasında ve sonrasında yapılan ölçümlerin uluslararası geçerliliğinin sağlanması
Uluğ Bey

Uluğ Bey (, Türkçe: الغ‌بیگ Ulug Beg; asıl adı: میرزا محمد طارق بن شاه رخ - Mīrzā Muhammed Ṭaragay bin Şāh Ruḫ; d. 22 Mart 1394 - ö. 27 Ekim 1449), Timur İmparatorluğu'nun 4. sultanı ve Türk Matematikçi ve astronomi bilgini.

Timur'un oğlu Şahruh'un büyük oğludur. 1393 yılında Sultaniye kentinde doğmuştur. Asıl adı Muhammed Taragay olup, Timur tarafından sevilmesi nedeniyle "Uluğ Bey" olarak anılmaya başladı. Timur’un Çin üzerine gerçekleştireceği sefere katıldı. Ancak Timur’un 18 Şubat 1405 tarihinde Otrar’da ölmesi üzerine onun naaşıyla birlikte Semerkant’a geri dönmek üzere harekete geçti. Timur ölmeden önce torunlarından Pir Muhammed’i varisi seçmesine rağmen Timur’un diğer torunlarından Halil Sultan taht üzerinde hak iddia etmeye başladı. Semerkant savunucuları Uluğ Bey ve beraberindeki emirleri şehre sokmayınca Buhara’ya geçmek zorunda kaldı. Buhara'da da can güvenliği kalmayınca gizlice babası Şahruh’un bulunduğu Herat’a kaçtı. 1406 yılında babası ve kuzeni Pir Muhammed’in ordularının başında Ceyhun dolaylarında Sultan Halil’ile karşılaştı. Ancak meydana gelen savaşta Sultan Halil’in galip gelmesi üzerine Herat’a kaçmak zorunda kaldı. 1409 yılında Şahruh, Sultan Halil’i ele geçirerek Semerkant’a hakim oldu. Uluğ Bey’de emir Şah Melik’in gözetiminde buranın hükümdarı oldu. Sonrasında Emir Nureddin isyanının bastırılması, Emir Şah Melik’in Herat valisi olmasıyla da Semerkand’da tek başına hüküm sürmeye başladı.

Soru: Uluğ Bey Herat'a kaçmadan önce kiminle savaştı ?
Cevap: Sultan Halil

Soru: Uluğ Bey Herat'a hangi şehirden kaçmıştır ?
Cevap: Buhara

Soru: Muhammed Taragay neden Uluğ Bey ismini almıştır ?
Cevap: Timur tarafından sevilmesi nedeniyle

Soru: Uluğ Bey nerede dünyaya gelmiştir ? 
Cevap: Sultaniye kentinde

Soru: Uluğ Bey hangi alanlarda uzmanlaşmıştır ? 
Cevap: Matematikçi ve astronomi
Uluğ Bey


1414 baharında amcası Şeyh Ömer’in oğlu Ahmet denetimindeki Fergana’ya sefer düzenledi. Semerkand'da hüküm sürerken genel olarak avcılık, eğlence ve alimlerle sohbetlerle geçiren Uluğ Bey, şeyh, molla ve dervişlerle iyi ilişkiler sağlayamamıştı. Bu dönemde saray kuşçularından Alaaddin Ali bin Muhammed ile dostluk kurmaya başladı. 1425 yılında Moğollar üzerine sefer düzenleyerek Issık Gölü dolaylarına kadar geldi. Moğolları dağıtarak önemli miktarda ganimetle Semerkant'a döndü. Sonrasında babasından aldığı destek kuvvetlerle Özbekler üzerine sefer düzenlese de yenilerek Semerkant'a çekilmek zorunda kaldı. Şeyhler, mollalar ve dervişler tarafından şehre sokulmak istenmese de kendisine sadık adamlarının desteğiyle Semerkant’a girerek düzeni yeniden sağladı. Daha sonra yeniden Özbekler’e sefer düzenleyerek Taşkent’e kadar ilerledi. Buradan Semerkant’a döndükten sonra av ve eğlence yaşantısını bırakan Uluğ Bey, ilim çalışmalarıyla uğraşmaya başladı. İlmi sohbetler, matematik ve astronomi konularında kendini eğiterek kendini geliştirmeye başladı. Bu dönemde önemli alimler Kadızade Rumi, Gıyaseddin Cemşid ve Ali Kuşcu ile çalışmalar yaptı. Semerkant yakınlarında rasathane kurulması çalışmaları başlattı. 1429 Ekim’inde rasathaneyi tamamladı.

Soru: Uluğ Bey hangi alanlara ilgi duyarak kendini geliştirmiştir ?
Cevap: İlmi sohbetler, matematik ve astronomi

Soru: Uluğ Bey Semerkant'a çekildiğinde hangi insanlar onun şehre girmesine engel olmak istediler ?
Cevap: Şeyhler, mollalar ve dervişler

Soru: Uluğ Bey 1425te nereye kadar ilerlemiştir ?
Cevap: Issık Gölü dolaylarına kadar

Soru: Uluğ Bey'in sosyal ilişkileri hangi insanlarla olumsuz yönde gelişmiştir ?
Cevap: şeyh, molla ve dervişlerle

Soru: 1414te Fergana kimin denetimindeydi ?
Cevap: Şeyh Ömer’in oğlu Ahmet
Uluğ Bey

Şahruh'un 12 Mart 1447 yılında ölümüyle yeniden Timurlu tahtı için yaşanan mücadeleye katıldı. Herat' a sefere çıktı ve karşısına çıkan Ebebekir Mirza' nın ele geçirerek onun kuvvetlerini de ordusuna kattı. Herat'ta hakim olan annesi Gevherşad ve kardeşi Baysungur'un oğlu Alaüddevle ile anlaşarak eski sınırları kabul etti. Ancak oğlu Abdüllatif valisi olduğu Belh şehrinde Alaüddevle tarafından kuşatılınca yeniden sefere çıktı. 1448 yılı baharında Alaüddevle'nin kuvvetlerini yenerek Herat'a girerek tahta egemenliğini sağladı. Herat'a oğlu Abdüllatif'i vali yaparak batıya doğru harekete geçti. Kışın yaşanan isyanı bastırmak için Herat'a döndü ve şehri yağmalattı. Buradan Buhara'ya geçen Uluğ Bey bir süre burada kaldı. Bu sıralarda Gevherşad sultanda Herat'ı geri aldı. 1449 yılında Belh' te bulunan oğlu Abdüllatif'in kendine sefer düzenleyeceği haberi üzerine onun üzerine harekete geçti. Ceyhun kıyılarında karşılaşan kuvvetler küçük çaplı çarpışmalar da bulundu. Bu esnada Semerkant'ta yaşanan isyanı bastırarak tekrar Abdüllatif üzerine harekete geçen Uluğ Bey, Semerkand yakınlarındaki Dımaşk köyü yakınlarında oğluna yenildi. Bir süre kaçtıktan sonra Semerkant'a dönerek oğluna teslim oldu. Teslim olduktan sonra Hacca gitmek için oğlunun iznini alan Uluğ Bey, yolda oğlunun adamları tarafından öldürüldü.

Soru: Uluğ Bey Semerkant'ta teslim olduktan sonra neden tekrar yolculuğa çıkmıştır ?
Cevap: Hacca gitmek için

Soru: Uluğ Beyin oğluyla çarpışması nerede mağlubiyetle son bulmuştur ?
Cevap: Semerkand yakınlarındaki Dımaşk köyü yakınlarında

Soru: 1449 yılında Uluğ Bey niçin oğlunun üzerine harekete geçti ?
Cevap: Belh' te bulunan oğlu Abdüllatif'in kendine sefer düzenleyeceği haberi üzerine

Soru: Uluğ bey Herat şehrine kimi vali olarak atamıştır ?
Cevap: oğlu Abdüllatif

Soru: Belh şehri 1448 yılında kim tarafından kuşatılmıştır ?
Cevap: Alaüddevle tarafından
Uluğ Bey

Uluğ Bey, Semerkant'ta bir medrese ve bir de rasathane yaptırmıştır. Kadızade Rumi bu medreseye başkanlık etmiştir. Rasathane için yörede bulunan tüm mühendis, alim ve ustaları Semerkant'a çağırmıştır. Kendisi için de bu rasathanede bir oda yaptırarak tüm duvar ve tavanları gök cisimlerinin manzaralarıyla ve resimleriyle süsletmişti. Rasathanenin yapım ve rasat aletleri için hiçbir harcamadan kaçınmamıştır. Bu gözlemevinde yapılan gözlemler, ancak on iki yılda bitirilebilmiştir. Gözlemevinin yönetimini Bursalı Kadızade Rumi ile Cemşid'e vermiştir. Cemşid, gözlemlere başlandığı sırada ve Kadızade' de gözlemler bitmeden ölmüştür. Gözlemevinin tüm işleri o zaman genç olan Ali Kuşçu'ya kalmıştır. Bu gözlem üzerine Uluğ Bey, ünlü "Zeycini" düzenlemiş ve bitirmiştir. Zeyç Kürkani veya Zeyç Cedit Sultani adı verilen bu eser, birkaç yüzyıl doğuda ve batıda faydalanılacak bir eser olmuştur. Zeyç Kürkani, bazı kimseler tarafından açıklanmış ve Zeyç'in iki makalesi 1650 yılında Londra'da ilk olarak basılmıştır. Avrupa dillerinin birçoğuna, çevrilmiştir. 1839 yılında cetvelleri Fransızca tercümeleriyle birlikte, asıl eser de 1846 yılında aynen basılmıştır. Zeyç Kürkani'nin asıl kopyalarından biri Irak ve İran savaşlarından sonra Türkiye'ye getirilmiş ve halen Ayasofya kütüphanesindedir. Uluğ Bey'in yönetimi zamanında fetihlerden çok babası zamanında olduğu gibi yönetim güçlendirilmiş ve önemli bilimsel gelişmeler yaşanmıştır.

Soru: Uluğ Bey Semerkantta hangi binalar inşa ettirmiştir ? 
Cevap: bir medrese ve bir de rasathane
Abbas Vesim Efendi

Abbas Vesim Efendi, tıp eğitimini Bursalı Ali ve Ömer Şifai Efendilerden almıştır.

Soru: Abbas Vesim Efendi'ye tıp eğitimlerini kim vermiştir ?
Cevap: Bursalı Ali ve Ömer Şifai Efendi

Soru: Abbas Vesim Efendi hangi bilim üzerine eğitim almıştır ?
Cevap: tıp eğitimi
Abbas Vesim Efendi

Abbas Vesim Efendi (Kambur Vesim de denir) ,(d.1689 - ö. 1760 İstanbul) 17. yüzyılda yaşamış Osmanlı astronom ve hekim. Çalışma yeri Sultan Selim çarşısındaydı.

Soru: Abbas Vesim Efendi nerede çalışırdı ?
Cevap: Çalışma yeri Sultan Selim çarşısındaydı

Soru: Abbas Vesim Efendi'nin mesleği nedir ?
Cevap:  astronom ve hekim

Soru: Abbas Vesim Efendi'nin diğer adı(lakabı) nedir ?
Cevap: Kambur Vesim de denir
Türksat 

Türkiye'nin ilk uydusu Türksat 1A, 24 Ocak 1994 tarihinde fırlatılmış ve kalkışından 12 dakika sonra infilak etmiştir. Türksat 1B uydusu da aynı yıl içinde gönderilmiştir. Şirketin üçüncü uydusu Türksat 1C, 1996 yılında hizmete alınmıştır. Türksat 2A (Eurasiasat 1) uydusu ise 10 Ocak 2001 tarihinde fırlatılmıştır. Türksat 1C ile aynı konumda görev yapmıştır.

Türksat 3A uydusu, 13 Haziran 2008 saat 01:05'de Türksat A.Ş. ile Fransız iletişim sirketi Thales Alenia Space arasında imzalanan sözleşmeye bağlı olarak Fransız Guyanası'ından fırlatılmıştır.

Türksat 4A uydusu, 14 Şubat 2014 saat 23.09'da Kazakistan'da bulunan Baykonur Uzay Üssü'nden Proton taşıyıcı roketiyle fırlatıldı. 4 Ay boyunca 50.0° Doğu boylamında test edildi. 9 Haziran 2014 tarihinde test yörüngesinden ayrılıp asıl görev yapacağı 42.0° Doğu boylamındaki yerine yerleşti. Haziran 2014 sonunda hizmet vermeye başladı. 15 Temmuz 2014'te Türksat 2A'daki yayınları devralması planlanmaktaydı fakat Türksat A.Ş.'den yapılan açıklamada ramazan ayı nedeniyle yayıncı kuruluşlar ve izleyici talepleri nedeniyle aktarmaların ileri bir tarihe ertelendiği açıklandı. Fakat Türksat A.Ş. tarafından 11 Eylül 2014 tarihinde yapılan açıklamada 17 Eylül 2014 tarihini 18 Eylül 2014'e bağlayan gece yarısı Türksat 2A'dan Türksat 4A'ya kanal geçişlerinin yapılacağını açıkladı ve de 17 Eylül 2014 tarihini 18 Eylül 2014'e bağlayan gece yarısı Türksat 2A'dan Türksat 4A'ya kanal geçişleri gerçekleşti.

Soru: Türksat 2A'dan Türksat 4A'ya kanal geçişleri ne zaman yapılmıştır ?
Cevap: 17 Eylül 2014 tarihini 18 Eylül 2014'e bağlayan gece yarısı

Soru: Türksat 4A'nın Türksat 2A'dan yayınları devralması neden ertelenmiştir ?
Cevap: ramazan ayı

Soru: Türksat 4A uydusunun asıl görev yapacağı konum neresidir ?
Cevap: 42.0° Doğu boylamı

Soru: Türksat 4A uydusu ne kadar süre boyunca 50.0° Doğu boylamında test aşmasından geçmiştir ?
Cevap: 4 Ay

Soru: Türksat 4A uydusu nereden fırlatılmıştır ?
Cevap: Kazakistan'da bulunan Baykonur Uzay Üssü

Soru: Türksat 4A uydusu hangi tür roketle fırlatılmıştır ?
Cevap: Proton taşıyıcı

Soru: Türksat 3A hangi şirketler ortaklığında fırlatılmıştır ? 
Cevap: Türksat A.Ş. ile Fransız iletişim sirketi Thales Alenia Space

Soru: Türksat 3A nereden fırlatılmıştır ?
Cevap: Fransız Guyanası

Soru: Türksat'ın üçüncü uydusu hangi yıl fırlatılmıştır ?
Cevap: 1996

Soru: Türksat 1B hangi yılda gönderilmiştir ? 
Cevap: 1994

Soru: Türksat 1A ne zaman patlamıştır ?
Cevap: kalkışından 12 dakika sonra

Soru: Türkiye'nin ilk uydusu hangi yılda fırlatılmıştır ?
Cevap: 1994
Türksat 

Türksat A.Ş.; 42.0° Doğu ve 50.0° Doğu yörüngesinde sahip olduğu Türksat 3A, Türksat 4A ve Türksat 4B haberleşme uydularını işletmektedir. Türksat A.Ş. ayrıca 31.0° Doğu yörüngesinde kiraladığı Eutelsat 31A uydusuyla faaliyetlerine devam etmektedir. Şu anda Yapım Aşamasında Olan Türksat 5A ve Türksat 5B uydularının ise 42.0° Doğu yörüngesinde hizmet vermesi ve 2018 ve 2019 yıllarında uzaya gönderilmesi planlanmaktadır.

Soru: 2018 ve 2019 yıllarında hangi uyduların uzaya fırlatılması planlanmaktadır ?
Cevap: Türksat 5A ve Türksat 5B

Soru: Türksat A.Ş. hangi uyduyu kiralamıştır ?
Cevap: Eutelsat 31A

Soru: Türksat A.Ş hangi uyduları işletmektedir ?
Cevap: 42.0° Doğu ve 50.0° Doğu yörüngesinde sahip olduğu Türksat 3A, Türksat 4A ve Türksat 4B
Türksat 

Türksat 4A ve Türksat 4B haberleşme uydularının tedariki için 7 Mart 2011 tarihinde Mitsubishi Electric firması ile sözleşme imzalanmıştır. Türksat 4A uydusu 14 Şubat 2014 tarihinde Kazakistan’ın Baykonur Uzay Üssü’nden Proton roketiyle uzaya gönderilmiştir. Türksat 4A BSS frekans bandında; Türkiye, Kuzey Afrika, Avrupa, Ortadoğu ve Asya’yı, FSS frekans bandında ise Sahra Altı Afrika bölgelerini kapsamaktadır. Türksat 4A uydusu üzerinde ayrıca Ka bandı da kullanılmaktadır. Türksat 4A uydusuyla daha önce hizmet verilemeyen Sahra Altı Afrika’ya da Türksat 4A aracılığıyla DTH, SNG, VSAT gibi hizmetlerin sunulması mümkün olmuştur. Türksat 4A'nın, 42.0° Doğu yörüngesinde 2016 yılı başında ömrünü tamamlaması beklenen Türksat 2A’nın yerini alması planlanmıştır. Bu yörüngedeki Türksat uyduları üzerinden yayın yapan televizyon 2014 yılı sonu itibarıyla 580’e ulaşmıştır.

Soru: 42.0° Doğu yörüngesinde 2014 yılı sonu itibariyle kaç televizyon görev yapmaktadır ?
Cevap: 580

Soru: Türksat 4A hangi uydunun yerine görev yapması planlanmıştır ?
Cevap: Türksat 2A

Soru: Türksat 4A uydusuna FSS frekans aralığında hangi bölgelere hizmek vermektedir ?
Cevap: Sahra Altı Afrika bölgeleri

Soru: Türksat 4A uydusu hangi yıl uzaya gönderilmiştir ?
Cevap: 2014

Soru: Türksat 4A hangi konumdan uzaya fırlatılmıştır ?
Cevap: Kazakistan’ın Baykonur Uzay Üssü

Soru: Türksat 4A ve Türksat 4B uydularının temini için hangi firmayla anlaşılmıştır ?
Cevap: Mitsubishi Electric
Türkiye'de nanoteknoloji

Türkiye Bilim Merkezleri Vakfı Bilim Merkezi'nin genç öğrencilere yönelik Nanoteknoloji atölyesi mevcuttur. Bu atölye eğitimi bir AB projesidir ve Türkiye'de bu yaş grubuna eğitim veren tek kuruluştur.

Nanoteknolojinin 2025 yılı itibarıyla hayatımızı büyük ölçüde etkileyeceği düşünülmektedir. Türkiye de şimdiden nanoteknolojiyi üretir hale gelebilmek için uygun adımlar atmaya başlamıştır. Tübitak'ın 2023 Vizyon Programı'nda nanoteknoloji yer almış ve yol haritası oluşturulmuştur. En önemli gelişme Bilkent Üniversitesi'nde Ulusal Nanoteknoloji Araştırma Merkezi'nin (UNAM) kurulmasıdır. Bu merkezin amacı Türkiye'de nanoteknolojinin araştırma merkezi olmaktır. Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) tarafından 28 milyon TL yatırım yapılan merkez son derece modern aletlerle donatılmıştır.
Türkiye'nin her yerinden araştırmacılar UNAM'ın bu imkânlanlarından yararlanabilmektedir. Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, TÜBİTAK MAM, gibi merkezler de nanoteknoloji araştırması yapılan yerlerdendir. Türkiye'de nanoteknoloji ile ilgili etkinlikler de yapılmaktadır. Bunlardan bazıları 4 yıldan beri yapılan NANO TR konferansları, 22-23 Aralık 2008 tarihleri arasında Sabancı Center'daki "Nanoteknoloji Pazarı"'dır. Şu anda Türkiye'de yeni kurulan 13 tane nanoteknoloji şirketi vardır. Büyük şirketlerin de nanoteknolojik ürünleri piyasaya sürülmüştür.
Pamukkale Üniversitesi’nde, nano teknoloji kullanılarak pamuklu kumaşların deterjan ve suya gerek kalmadan güneş ışığında kendi kendini temizlemesini sağlayan ürün geliştirilmiştir. Ayrıca Yıldız Teknik Üniversitesi'nin Türkiye'de bir ilki gerçekleştirerek ulusal alanda 17-18 Haziran 2011 tarihlerinde "Ulusal Nano-Teknoloji Öğrenci Kongresi" düzenlemesi, Türkiye'nin nano teknolojiye olan ilgisini ve ufkunu daha da genişletecektir. İzmir'de bulunan Gediz Üniversitesi de Nanoteknoloji alanında çalışmalar yapmayı planlamaktadır.

Soru: İzmir'deki hangi üniversites nanoteknoloji alanında çalışmalar yürütmek için plan yapmıştır ?
Cevap: Gediz Üniversitesi

Soru: Pamukkale Üniversitesi’nde nanoteknoloji alanında nasıl bir ürün geliştirmiştir ?
Cevap: pamuklu kumaşların deterjan ve suya gerek kalmadan güneş ışığında kendi kendini temizlemesini sağlayan ürün

Soru: Türkiye'de kaç tane nanoteknoloji firması bulunmaktadır ?
Cevap: 13

Soru: Türkiyede nanoteknoloji alanında 4 yıldır yapılan etkinlik nedir ?
Cevap: NANO TR konferansları

Soru: UNAM'ın imkanlarından kimler faydalanabilmektedir ? 
Cevap: Türkiye'nin her yerinden araştırmacılar

Soru: DPT UNAM için kaç milyon liralık yatırım yapmıştır ?
Cevap: 28 milyon TL

Soru: UNAM'ın amacı nedir ?
Cevap: Türkiye'de nanoteknolojinin araştırma merkezi olmak

Soru: Tübitak'ın 2023 yılında yol haritası oluşturduğu alan hangisidir ?
Cevap: nanoteknoloji

Soru: Türkiye Bilim Merkezleri Vakfı hangi insanlar için Nanoteknoloji atölyesini kurmuştur ?
Cevap: genç öğrenciler
Türkiye'de elektriğin tarihi

Türkiye'de elektrik enerjisi, ilk kez 1902 yılında Tarsus'ta kurulan bir hidroelektrik santral ile üretilmeye ve kullanılmaya başlanmıştır. II.Abdülhamid sayesinde kurulmuştur. O dönemde, Tarsus Belediyesi'nde çalışan Avusturyalı Dörfler tarafından, Berdan Nehri Bentbaşı mevkiinde kurulan hidroelektrik santralından, sudeğirmeni milinin transmisyon kayışı ile 2kW'lık bir dinamoyu bağlanmasıyla, 15 Eylül 1902 tarihinde Tarsus'a elektrik sağlandı. Üretilen elektrik enerjisi ile önce Tarsus'un sokakları aydınlatıldı. Elektrikle aydınlanan ilk konutlar ise Müftüzade Sadık Paşa (Sadık Eliyeşil) ile Sorgu Hakimi Yakup Efendinin evleri oldu.

1914 yılında ilk kayda değer elektrik üretim tesisi olarak Silahtarağa Termik Santralı hizmete girmiştir. 14 Şubat 1914'te açılan bu tesis, ekonomik ömrünü tamamladığı 1983 yılına kadar hizmet vermiştir.

Soru: Silahtarağa Termik Santrali hangi yıla kadar hizmet vermiştir ?
Cevap: 1983

Soru: Elektrikle ilk olarak kimlere ait evler aydınlatıldı ?
Cevap: Müftüzade Sadık Paşa (Sadık Eliyeşil) ile Sorgu Hakimi Yakup Efendi

Soru: Üretilen ilk elektrik enerjisi ile ilk olarak ne yapıldı ?
Cevap: Tarsus'un sokakları aydınlatıldı

Soru: Hidroelektrik santralinden Tarsus şehrine elektrik hangi tarihte sağlanmıştır ?
Cevap: 15 Eylül 1902

Soru: Türkiye'de elektrik enerjisi hangi şehirde ilk kez üretilip kullanılmaya başlanmıştır ?
Cevap: Tarsus
Türkiye'de elektriğin tarihi

1930'lu yıllara kadar Türkiye'deki elektrik çalışmaları, genelde yabancı işletmelerin elinde olan küçük yerel santraller ve onların beslediği birbirlerinden ayrı yerel dağıtım şebekelerinin işletilmesi şeklinde olmuştur. 1939 yılında yabancı şirketlere verilmiş olan bu imtiyazlar devletleştirilerek genellikle dağıtım hizmetleri belediyelere devredilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulduğu 1923 yılında, kurulu güç 33 MW ve yıllık üretim 45 milyon KWh iken; 1935 yılına gelindiğinde, kurulu güç 126,2 MW, üretim ise 213 milyon kWh, elektriklenmiş il sayısı ise 43'tür. 1933 yılında 2301 sayılı Kanun ile İller Bankası kuruldu.

1935 yılında, 2805 sayılı Kanun ile kurulan Etibank’ın 3 ana işlevinden biri elektrik işletmeciliği olarak düzenlenmiştir. Yine aynı yıl, 2804 sayılı Kanun ile Maden Tetkik Arama (MTA), 2819 sayılı Kanun ile Elektrik İşleri Etüd İdaresi (EİEİ) kurulmuşlardır. 1954 yılında Devlet Su İşleri (DSİ) kurulana kadar hidroelektrik tesis dahil tüm üretim ve dağıtım Etibank önderliğinde bu kuruluşların katkılarıyla yürütülmüş, küçük kapasiteli dizel ve hidrolik santraller ve birçok sanayi kuruluşunun ve belediyelerin işlettiği dizel santraller ile şehirlerin elektrik ihtiyaçları karşılanmaya çalışılmıştır.

1948 yılında, Silahtarağa Termik Santralı’ndan o güne en büyük tesis olan Zonguldak'daki Çatalağzı Termik Santralı devreye girmiş ve 1952 yılında 154 kV'luk bir Enerji nakil hattı ile İstanbul'a elektrik takviyesi yapılmıştır. Bu Enerji nakil hattı, ulusal enerji sisteminin de (Enterkonnekte sistem) başlangıcını oluşturmuştur.

1950'li yıllarda, Türkiye'nin kurulu gücü 407.8 MW, yıllık üretim ise 500 milyon kWh'a ulaşmıştır. 1956 yılında 3 önemli tesis ulusal elektrik sistemine bağlanmıştır. Bunlar; Adana yakınlarında Seyhan Barajı ve HES, Ankara yakınlarındaki Sarıyar barajı ve HES ile Kütahya yakınlarındaki Tunçbilek Termik Santralı'dır.

Soru: 1956 yılında ulusal elektrik sistemine bağlanan tesisler nelerdir ?
Cevap: Adana yakınlarında Seyhan Barajı ve HES, Ankara yakınlarındaki Sarıyar barajı ve HES ile Kütahya yakınlarındaki Tunçbilek Termik Santralı

Soru: 1950'li yıllarda elektrik üretimi ne kadardır ?
Cevap: 500 milyon kWh

Soru: 1952 yılında Çatalağzı Termik Santralı hangi ile elektrik takviyesi yapmıştır ?
Cevap: İstanbul

Soru: 1948 senesinde Zongundak'taki hangi santral çalışmaya başlamıştır ?
Cevap: Çatalağzı Termik Santralı

Soru: 1935 yılında üretim miktarı nedir ?
Cevap: 213 milyon kWh

Soru: 1939 senesinde devleştirilen imtiyazlardan çoğunlukla dağıtım hizmetleri hangi kurumlara verilmiştir ?
Cevap: belediyeler
Türkiye'de elektriğin tarihi

1984 yılında kabul edilen 3096 sayılı yasa ile TEK’in tekel statüsü kaldırılmış, yerli ve yabancı Sermaye Şirketlerine üretim tesisi kurmak ya da mevcut üretim ve dağıtım tesislerinin mülkiyeti TEK’da kalmak üzere işletme hakkı devralmak suretiyle faaliyette bulunma imkânı verilmiştir. 12 Ağustos 1993'te TEK; ikiye ayrılarak üretim ve iletimden sorumlu TEAŞ, dağıtımdan sorumlu TEDAŞ kurulmuştur.

Bu dönemde Yap-İşlet Devret (YİD) modeli ile kurulması kabul edilen üretim tesislerinin finansmanının teşebbüs sahiplerince sağlanması, üretilen tüm enerjinin TEK tarafından satın alınması benimsenmiştir. 3096 sayılı yasa ile Özel sektöre üretim, iletim, dağıtım ve ticaret yetkisi veren, Yap-işlet-Devret modeline, otoprodüktör (Kendi elektrik enerjisi ihtiyacını kendi ürettiği tesislerden sağlayan, ürettiği fazla enerjiyi kamuya satan sanayi kuruluşları) uygulamasına ve mevcut tesislerin işletme hakkı devirlerine imkân sağlanmıştır. 1996 yılında sadece yeni üretim tesislerinin yapımı için Yap-İşlet Modeli uygulamasına yönelik olarak 4283 sayılı yasa yayınlanmıştır.

Soru: 4283 sayılı yasa Yap-İşlet modeline uygun olarak ne için yayınlanmıştır ?
Cevap: yeni üretim tesislerinin yapımı için

Soru: 1996 yılında Yap-İşlet modeline yönelik hangi nolu yasa yayınlanmıştır ?
Cevap: 4283

Soru: TEK'in 2ye ayrılmasıyla üretim ve iletimden sorumlu kurul hangisidir ?
Cevap: TEAŞ

Soru: 12 Ağustos 1993te TEK'in 2 bölünmesiyle kurulan TEDAŞ hangi görevden sorumludur ?
Cevap: dağıtım
Türkiye'de elektriğin tarihi

3 Mart 2001 tarihinde, 4628 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) oluşturulmuş olup piyasada faaliyet gösterecek olan işletmelerin bu kurum ve kurul ile uyumlu çalışması öngörülmüştür. Bu dönemde Türkiye Elektrik Üretim ve İletim Anonim Şirketi (TEAŞ) üçe bölünerek;
Türkiye Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ) 
Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketi (TETAŞ)
Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) kurulmuşlardır.

Soru: Piyasada faaliyet gösteren işletmelerin hangi kurum ile uyumlu çalışması gerekmektedir ?
Cevap: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu
Büşra Ersanlı

Büşra Ersanlı (d. 1950, İstanbul), Türk siyaset bilimci ve akademisyen.

Soru: Büşra Ersanlı mesleği nedir?
Cevap: Türk siyaset bilimci ve akademisyen