Türk Şairler

Aşık IV. Murad devrinde Osmanlı sarayında bulundu. Padişahın ilgisine mazhar oldu. IV. Murad’ın ölümünden sonra saraydan ayrılıp orduya katıldı. Sultan İbrahim zamanında başlıyan (1645) Girid Savaşı’na iştirak etti. IV. Murad, Kuloğlu, Kul Mustafa, Gevheri Aşık Ömer, Karacaoğlan gibi mühim simalar tarafından kendisine nazireler yazılacak kadar devrinde şöhret kazandı. Aruzla yazdığı murabba'ya bakılarak iyi bir tahsil gördüğü söylenebilir. Aşıkane şiirleri yanında, katıldığı savaşlara ait destani türküleri de vardır. Aşık Çelebi. Şair, münşi, şüara tezkiresi yazarı (Prizrin 1520-Üsküp 1572). Asıl adı Pir Mehmed. Şiirlerinde Aşık mahlasını kullandı. Bağdat'lı olan ve peygamber soyundan geldiği için seyyid diye anılan dedeleri, XIV. asır sonlarında Bursa’ya gelerek yerleşmişlerdir. Babası kadı Seyyid Ali (Natta-zade)  muammacılıkta ve tarih düşürmede usta idi. Annesi II. Bayezid devrinin ünlü alim ve kazaskeri Müeyyedzade’nin kızıdır. Daha çocukluğunda kendini edebi ve ilmi bir muhit içinde bulan Aşık Çİ. ilk bilgilərini öğrendikten sonra Mesnevi şarihi Sürurı, Taşköprülüzade , Arapzade, Saçlı Emir, Hasan Çl.  Ebussuud Ef.  ile eniştesi Muhiddin Fenari  gibi büyüklerden ders aldı. İstanbul’da tahsilini tamamladıktan sonra devrinin tanınmış şairlerinin çoğuyla dost oldu. Bir müddet Bursa’da mahkeme katipliğinde bulunduktan sonra Emir Sultan vakıflarına mütevelli tayin edildi (1541). Azledilerek İstanbul’a döndü, mahkeme katipliğinde ve Ebussuud Ef.'nin fetva katipliğinde bulundu. Daha sonra sıra ile Silivri, Priştine, Serfiçe, Narda ve Alaiye’de kadılık yaptı (1562). Kanuni Süleyman (Muhibbi) ın: Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi Olmaya devlet cihande bir nefes sıhhat gibi matla’lı gazeline yazdığı tahmis üzerine Niğbolu Kadılığına tayin edildi (1563). Aziller ve tayinlerle bir müddet daha kadılık yaptıktan sonra meşhur tezkiresini tamamlayarak II. Selim’e , bir Şakaayık zeyli yazarak Sokullu Mehmed Paşa’ya takdim etti. Bunun üzerine ölünceye kadar aynı vazifede kalmak şartıyla üsküp kadılığına tayin edildi. Bir müddet sonra da vefat etti. En ünlü eseri, Meşairü’ş-şuara adını verdiği şüara tezkiresidir. Bu eser konu edindiği şairlerin karakter özelliklerini belirtişiyle, onların hayatı ve çevresi hakkında küçük dedikodulara kadar inerek bilgi verişiyle bu türden eserler içinde tek olmak gibi seçkin bir hüviyete sahiptir. Bu bakımlardan fevkalede kıymetlidir. Eser, Ebced, Hevvez..., kelimelerin baş harflerine göre sıralanmıştır. Rindane bir tavırla kaleme aldığı şiirleri sade dille söylenmiştir.

Soru: Aşık hangi devirde Osmanlı sarayında bulunmuştur ?
Cevap: IV. Murad devrinde

Soru: Aşık ne zaman saraydan ayrılıp orduya katılmıştır ?
Cevap: IV. Murad’ın ölümünden sonra

Soru: Girid Savaşı ne zaman başlamıştır ?
Cevap: Sultan İbrahim zamanında

Soru: Aşık'a kimler tarafından nazireler yazılmıştır ?
Cevap: IV. Murad, Kuloğlu, Kul Mustafa, Gevheri Aşık Ömer, Karacaoğlan gibi mühim simalar tarafından

Soru: İyi bir tahsil gördüğü neye bakılarak söylenebilir ?
Cevap: Aruzla yazdığı murabba'ya bakılarak

Soru: Aşık Çelebi kimdir ?
Cevap: Şair, münşi, şüara tezkiresi yazarı

Soru: Aşık Çelebi'nin asıl adı nedir ?
Cevap: Pir Mehmed.

Soru: Aşık Çelebi şiirlerinde hangi mahlasını kullanmıştır ?
Cevap: Aşık mahlasını

Soru: Aşık Çelebinin dedeleri nerelidir ?
Cevap: Bağdat'lı

Soru: Aşık Çelebinin dedeleri nasıl anılırlardı ?
Cevap: seyyid diye

Soru: Aşık Çelebinin dedeleri neden seyyid diye anılırlardı ?
Cevap: peygamber soyundan geldiği için

Soru: Aşık Çelebinin dedeleri ne zaan bursa'ya gelip yerleşmişlerdir ?
Cevap: XIV. asır sonlarında

Soru: Aşık Çelebinin babası kimdir ?
Cevap: kadı Seyyid Ali

Soru: kadı Seyyid Ali nelerde ustaydı ?
Cevap: muammacılıkta ve tarih düşürmede

Soru: Aşık çelebinin annesi kimdir ?
Cevap: II. Bayezid devrinin ünlü alim ve kazaskeri Müeyyedzade’nin kızıdır.

Soru: Aşık çelebi tahsilini nerede tamamlamıştır ?
Cevap: İstanbul’da

Soru: Aşık çelebi bir müddet Bursa’da mahkeme katipliğinde bulunduktan sonra ne olmuştur ?
Cevap: Emir Sultan vakıflarına mütevelli tayin edildi

Soru: Aşık çelebi nelerde bulunmuştur ?
Cevap: mahkeme katipliğinde ve Ebussuud Ef.'nin fetva katipliğinde bulundu.

Soru: Aşık çelebi nerelerde kadılık yapmıştır ?
Cevap: Silivri, Priştine, Serfiçe, Narda ve Alaiye’de

Soru: Aşık çelebi Şakaayık zeyli'yi kime yazmıştır ?
Cevap: II. Selim’e

Soru: Aşık çelebi Şakaayık zeyli'yi kime takdim etmiştir ?
Cevap: Sokullu Mehmed Paşa’ya

Soru: Aşık çelebi üsküp kadılığını hangi şartla tayin edilmiştir ?
Cevap: ölünceye kadar aynı vazifede kalmak şartıyla

Soru: Aşık çelebi ölünceye kadar aynı vazifede kalmak şartıyla neye tayin edilmiştir ?
Cevap: üsküp kadılığına

Soru: Aşık çelebinin en ünlü eseri nedir ?
Cevap: Meşairü’ş-şuara adını verdiği şüara tezkiresidir.

Soru: Aşık çelebinin şüara tezkiresi hangi bakımdan kıymetlidir ?
Cevap: konu edindiği şairlerin karakter özelliklerini belirtişiyle, onların hayatı ve çevresi hakkında küçük dedikodulara kadar inerek bilgi verişiyle bu türden eserler içinde tek olmak

Soru: Aşık çelebi şiirlerini nasıl bir tavırla kaleme almıştır ?
Cevap: Rindane bir tavırla

Soru: Aşık çelebi şiirlerini nasıl bir dille yazmıştır ?
Cevap: sade dille