Türk Şairler

AĞAOĞLU, Ahmed. Fikir ve siyaset adamı (Şuşa/Azerbaycan 1869-lstanbul 19 Mayıs 1939). Soyu Karabağ’ın seçkin ailelerindendir. Küçük yaşta özel olarak bir Ermeni hocadan Rusca öğrendi. Şuşa’da açılan Rus ortaokulunu bitirdi. Tiflis lisesinde orta öğrenimini tamamladıktan sonra Paris’e gitti ve orada tarih, filoloji ve hukuk tahsil etti. Paris’te ittihat ve Terakki cemiyetinin önde gelen şahısları ile tanıştı. Londra’da toplanan şarkiyatçılar kongresine Şii mezhebinin doğuşu ve gelişmesi tebliği ile katıldı (1892). Öğrenimini bitirince Azerbaycan’a döndü (1894). Gaspıralı İsmail ve arkadaşları tarafından çıkarılan Hayat, Terakki gibi gazetelerde yazdı. İrşat adlı bir gazete çıkardı. Bir təraftan da öğretmenlik yapıyordu. Bazı dernek kurma çalışmaları yüzünden Rus makamlarının baskısına maruz kaldı. Meşrutiyetin ikinci defa ilanı üzerine Istanbul’a geldi (1909). Marif müfettişliğine tayin edildi. Süleymaniye Kütüphanesi Müdürlüğü yaptı. İttihat ve Terakki Fırkası’na girdi. Serbest gazeteciliğe başlayarak memuriyeti bıraktı. Türkçülük akımının önde gelen simalarından biri olarak Türkocağı’nın kurucuları arasında yer aldı. Bu ocağın organı Türk yurdu’nun yayınında geniş rol oynadı. Darülfünun’da Türk-Mogol tarihi ve Rusca hocalığı yaptı (1911-1912). Önce Hikmet gazetesi ile Sebilürreşat mecmuasında yazdı. Tercüman-ı hakikat’in başyazarlığında bulundu. İttihat Terakki’den Afyon (karahisar) mebusu ve parti Merkez-i Umumi azası oldu (1912). Kafkas ordusu siyasi müşaviri olarak Azerbaycan’a gönderildi (1917). İstanbul’a dönünce diğer ittihatçılarla birlikte İngilizler tarafından Malta’ya sürüldü (1918). Üç yıl sonra serbest bırakılınca (1921) Ankara’ya geçti. Matbuat Umum Müdürlüğüne tayin edildi. TBMM’ye ikinci devre de Kars milletvekili olarak girdi. Hakimiyet-i milliye’de başyazarlık, Ankara Hukuk Mektebi’nde Hukuk-u esasiye hocalığı yaptı. Serbest Cumhuriyet Fırkasının kuruluşunda faal rol aldı. Fırka kapatılınca siyasi hayattan çekildi. İstanbul Darülfünun’unda müderrisliğe döndü. 1933 te bu görevde iken emekli oldu. Kültür haftası ve İnsan dergilerinde yazdı. Ölümüne kadar yazarlığa devam etti. Akın mecmuasmı çıkardı (1933). Ahmed Ağaoğlu, yeni fikirler ortaya atan bir fikir adamı değil bir fikir taşıyıcıdır. Devrinde yaygın fikir akımları içinde, en çok batıcılığa yakındır. Kurtuluş için Avrupa medeniyetinin tam manasıyla özümsenmesi gerektiği kanaatini müdafaa etmiştir (Üç medeniyet). Türkler iki defa din değiştirmişlerdir, bu yüz den Batı medeniyetini tam manasıyla kabullenmemiz imkansız değildir. Resulzade, A. Ahmed’i Orta Doğudaki Avrupalılaşma hareketinin en samimi ideologu olarak görür. Içtimai ve iktisadi konularda ferdiyetçi ve liberaldir. Bu yüzden, Süleyman Nazif, Yakub Kadri ve Ş. Süreyya ile münakaşaları oldu. Serbest insanlar ülkesinde adlı karşılıklı konuşmalardan oluşan kitabında bu yönü ve şahsiyeti ile ilgili açıklayıcı fikirler yer alır.

Soru: Ahmed Ağaoğlu'nun soyu nereye dayanmaktadır?
Cevap: Karabağ’ın seçkin ailelerindendir.

Soru: Ahmed Ağaoğlu Ermeni hocadan hangi dili öğrenmiştir?
Cevap: Rusca öğrendi

Soru: Ahmed Ağaoğlu Rusca'yı nereli hocadan öğrendi?
Cevap: Ermeni

Soru: Ahmed Ağaoğlu neredeki Rus ortaokulunu bitirdi?
Cevap: Şuşa’da

Soru: Ahmed Ağaoğlu orta öğrenimini nerede tamamlamıştır?
Cevap: Tiflis lisesinde

Soru: Ahmed Ağaoğlu orta öğrenimininden sonra nereye gitmiştir?
Cevap: Paris’e gitti

Soru: Ahmed Ağaoğlu Paris'te hangi tahsilleri yapmıştır?
Cevap: tarih, filoloji ve hukuk

Soru: Ahmed Ağaoğlu ittihat ve Terakki den önemli kişilerle nerede tanışmıştır?
Cevap: Paris’te

Soru: Ahmed Ağaoğlu Paris’te kimlerin önde gelen isimleriyle tanışmıştır?
Cevap: ittihat ve Terakki

Soru: Şarkiyatçılar kongresi nerede toplanmıştır?
Cevap: Londra’da

Soru: Ahmed Ağaoğlu Şarkiyatçılar kongresine hangi tebliği ile katıldı?
Cevap: Şii mezhebinin doğuşu ve gelişmesi

Soru: Ahmed Ağaoğlu öğrenimini bitirince nereye dönmüştür?
Cevap: Azerbaycan’a döndü

Soru: Hayat, Terakki gibi gazeteler kimler tarafından çıkarılmıştır?
Cevap: Gaspıralı İsmail ve arkadaşları

Soru: Ahmed Ağaoğlu çıkardığı gazetenin adı nedir?
Cevap: İrşat

Soru: Ahmed Ağaoğlu gazeten çıkarırken diğer yandan hangi mesleği icra ediyordu?
Cevap: öğretmenlik yapıyordu

Soru: Ahmed Ağaoğlu dernek kurma çalışmaları dolayısıyla hangi devlet makamlarının baskısına maruz kalmıştır?
Cevap: Rus makamlarının

Soru: Ahmed Ağaoğlu İstanbul'da hangi göreve tayin edildi
Cevap: Marif müfettişliğine

Soru: Ahmed Ağaoğlu hangi kütüphanede müdürlük yapmıştır?
Cevap: Süleymaniye Kütüphanesi

Soru: Ahmed Ağaoğlu ilk olarak İstanbul'da hangi fırkaya girmiştir?
Cevap: İttihat ve Terakki Fırkası’na

Soru: Ahmed Ağaoğlu memuriyeti bıraktıp hangi icraata başlamıştır?
Cevap: Serbest gazeteciliğe

Soru:  Ahmed Ağaoğlu hangi akımınönde gelen simalarından birisidir?
Cevap: Türkçülük akımının

Soru: Ahmed Ağaoğlu kurucuları arasında olduğu ocak hangisidir?
Cevap: Türkocağı’nın

Soru: Türkocağı’nın organı nedir?
Cevap: Türk yurdu’nun

Soru: Ahmed Ağaoğlu'nun Türk-Mogol tarihi ve Rusca hocalığı yaptığı yer neresidir?
Cevap: Darülfünun’da

Soru: Ahmed Ağaoğlu'nun ilk olarak başyazarlığında bulunduğu gazete hangisidir?
Cevap: Tercüman-ı hakikat’in

Soru: Ahmed Ağaoğlu İttihat Terakki’den hangi ilin mensubu olmuştur
Cevap: Afyon

Soru: Ahmed Ağaoğlu Azerbaycan'da ne müşavirliğini yapmıştır?
Cevap: Kafkas ordusu siyasi müşaviri

Soru: Ahmed Ağaoğlu İstanbul’a dönünce nereye sürüldü?
Cevap: Malta’ya sürüldü

Soru: Ahmed Ağaoğlu kim tarafından Malta’ya sürüldü
Cevap: İngilizler tarafından

Soru: Ahmed Ağaoğlu Maltadan kaç yıl sonra döndü?
Cevap: Üç yıl sonra

Soru: Ahmed Ağaoğlu TBMM’ye ikinci devre de hangi ilden girdi?
Cevap: Kars milletvekili

Soru: Ahmed Ağaoğlu Ankara Hukuk Mektebi’nde hangi görevde bulunmuştur?
Cevap: Hukuk-u esasiye

Soru: Ahmed Ağaoğlu'nun Hukuk-u esasiye olarak görev yaptığı yer neresidir?
Cevap: Ankara Hukuk Mektebi’nde

Soru: Ahmed Ağaoğlu hangi fırkanın kuruluşunda faal rol almıştır?
Cevap: Serbest Cumhuriyet Fırkasının

Soru: Ahmed Ağaoğlu kaç yılında emekli olmuştur?
Cevap: 1933

Soru: Ahmed Ağaoğlu en çok hangi fikir akımına yakındır?
Cevap: batıcılığa yakındır

Soru:  Ahmed Ağaoğlu kurtuluş için hangi kanaatini müdafaa etmiştir?
Cevap: Avrupa medeniyetinin tam manasıyla özümsenmesi

Soru: Türkler kaç defa din değiştirmişlerdir?
Cevap: iki defa

Soru: Avrupalılaşma hareketinin en samimi ideologu olarak kimi görür?
Cevap:  A. Ahmed’i

Soru: Ahmed Ağaoğlu içtimai ve iktisadi konularda hangi görüştendir?
Cevap: ferdiyetçi ve liberaldir

Soru: Ahmed Ağaoğlu hangi eserinde şahsiyeti ile ilgili açıklayıcı fikirler sunmuştur?
Cevap: Serbest insanlar ülkesinde