erdometo/TQuad.0.1 huggingface dataset:
Takiyyeddin'in Mekanik Saatleri

Arap kökenli Osmanlı bilgini Takiyyeddin Muhammed b. Ma'ruf (d. Şam 927/1521, ö. İstanbul 993/1585) 966/1559 yılında Nabulus'da kadı olarak mekanik saatler hakkındaki kitabını kaleme yazmıştı, Kitab el-Kevakib ed-Dürriyye fi Vad el-Bingamat ed-Devriyye. Diğerleri yanında bu kitabı 959/1552 yılında kaleme alınmış pnömatik düzenekler hakkındaki kitabı, et-Turuk es-Seniyye fi el-Alat er-Ruhaniyye, öncelemiştir. Bu kitapta o, su saatlerinin yapımına belirli bir yer ayırmıştır.

Soru: Takiyyeddin Muhammed b. Ma'ruf mekanik saatler hakkındaki kitabını ne zaman kaleme almıştır?
Cevap: 966/1559 yılında

Soru: Takiyyeddin Muhammed b. Ma'ruf'un mekanik saatler hakkındaki kitabının adı nedir?
Cevap: Kitab el-Kevakib ed-Dürriyye fi Vad el-Bingamat ed-Devriyye

Soru: Takiyyeddin Muhammed b. Ma'ruf pnömatik düzenekler hakkındaki kitabını ne zaman kaleme almıştır?
Cevap: 959/1552 yılında

Soru: Takiyyeddin Muhammed b. Ma'ruf pnömatik düzenekler hakkındaki kitabının adı nedir?
Cevap: et-Turuk es-Seniyye fi el-Alat er-Ruhaniyye

Soru: Takiyyeddin Muhammed b. Ma'ruf'un  su saatlerinden bahsettiği eseri hangisidir?
Cevap: et-Turuk es-Seniyye fi el-Alat er-Ruhaniyye

Soru: Takiyyeddin Muhammed b. Ma'ruf et-Turuk es-Seniyye fi el-Alat er-Ruhaniyye isimli eserinde hangi konuya yer vermiştir?
Cevap: su saatlerinin yapımı
Aziz Sancar

Aziz Sancar, (d. 8 Eylül 1946, Savur), Türk akademisyen, biyokimyager, moleküler biyolog ve bilim insanı. 1997 yılından beri Amerika Birleşik Devletleri Kuzey Karolina Üniversitesi, Chapel Hill'de Biyokimya ve Biyofizik Bölümü'nde Sarah Graham Kenan Profesörü olarak görev yapmaktadır. ABD Ulusal Bilimler Akademisi'ne seçilen ilk Amerikalı Türk olarak tanınır. Hücrelerin hasar gören DNA'ları nasıl onardığını ve genetik bilgisini koruduğunu haritalandıran araştırmaları sayesinde 2015 Nobel Kimya Ödülü'nü kazanmıştır. Aziz Sancar'ın geliştirip ismini koyduğu maxicell tekniği ile buluşunu yapıp ismini koyduğu excinuclease/excision nuclease enzimi terimleri Oxford Biyokimya ve Moleküler Biyoloji Sözlüğü'ne girmiştir.

Soru: Aziz Sancar kimdir?
Cevap: Türk akademisyen, biyokimyager, moleküler biyolog ve bilim insanı.

Soru: Aziz Sancar 1977 den beri vazifesine nerede devam etmektedir?
Cevap: Amerika Birleşik Devletleri Kuzey Karolina Üniversitesi, Chapel Hill'de Biyokimya ve Biyofizik Bölümü'nde Sarah Graham Kenan Profesörü olarak görev yapmaktadır.

Soru: Aziz Sancar Nobel Kimya Ödülü'nü hangi çalışmaları sayesinde elde etmiştir?
Cevap: Hücrelerin hasar gören DNA'ları nasıl onardığını ve genetik bilgisini koruduğunu haritalandıran araştırmaları

Soru: Aziz Sancar tarafından isimlendirilen Oxford Biyokimya ve Moleküler Biyoloji Sözlüğü'ne giren terimler hangileridir?
Cevap: excinuclease/excision nuclease enzimi terimleri

Soru: Aziz Sancar'ın bizzat ismini koyduğu biyokimya terimleri hangi önemli ıstılah sözlüğünde kendine yer bulmuştur? 
Cevap: Oxford Biyokimya ve Moleküler Biyoloji Sözlüğü

Soru: Aziz Sancar'ın kendi keşfi ve isimlendirmesine sahip olan hangi teknik ile excinuclease/excision nuclease enzimi terimlerini icad etmiştir? 
Cevap: maxicell tekniği
MilSOFT 

MilSOFT Yazılım Teknolojileri A.Ş., sistem entegrasyonu ve yazılım geliştirme alanlarında faaliyet göstermek üzere 1998 yılında kurulmuş olan savunma sanayi endüstrisinde çalışmasına devam eden %100 bir Türk firmasıdır. CMMI-5 seviyesine sahip şirkettir. Ayrıca TAI ile C-130 Hercules nakliye uçaklarının aviyonik modernizasyonu için Link-16 Taktik Veri Linki İşlemcisi (TVLİ)'nin yazılım ve donanım geliştirmesi gibi faaliyetlerde bulunmaktadır.

Soru: MilSOFT ne zaman kurulmuştur?
Cevap: 1998

Soru: MilSOFT firmasının düzeyi nedir?
Cevap: CMMI-5 seviyesine sahip şirkettir.

Soru: MilSOFT'un geliştirdiği teknolojiler nelerdir?
Cevap: TAI ile C-130 Hercules nakliye uçaklarının aviyonik modernizasyonu için Link-16 Taktik Veri Linki İşlemcisi (TVLİ)'nin yazılım ve donanım geliştirmesi gibi faaliyetlerde bulunmaktadır.
Takiyüddin

Osmanlı'nın en önemli astronomlarından olan Takiyüddin, 1526 yılında Şam'da doğmuş, Mısır ve Şam'da yetişmiştir. 1550 yılında İstanbul'a gelen Takiyüddin, 1577 yılında III. Murat'ın fermanıyla Tophane sırtlarında bir gözlemevi kurmuştur. Sinüs/tanjant hesaplarını tablolar halinde kullanıma sunmuş, 841'i Türkçe 1337 eser oluşturmuştur. Akıldışı söylentiler sonucu Tophane sırtlarındaki gözlemevi padişah (III. Murat) emriyle yıkılmıştır. Yeni bir gözlemevi ancak 300 yıl sonra kurulmuş ancak bu sefer de 31 Mart ayaklanmasına kurban gitmiştir.

Soru: Osmanlı'nın en önemli astronomlarından olan Takiyüddin nerede doğmuştur?
Cevap: Şam

Soru: Takiyüddinin kaç eseri vardır?
Cevap: 1337

Soru: Takiyüddin kaç yılında doğmuştur?
Cevap: 1526 yılında

Soru: Osmanlı'nın en önemli astronomlarından olan Takiyüddin nerede yetişmiştir?
Cevap: Mısır ve Şam'da

Soru: Takiyüddin rasathanesini kaç yılında kurmuştur?
Cevap: 1577 yılında

Soru: Takiyüddin rasathanesini kimin emriyle açmıştır?
Cevap: III. Murat'ın fermanıyla

Soru: Takiyüddin kaç yılında İstanbul'a gelmiştir?
Cevap: 1550 yılında

Soru: Takiyüddin'in rasathanesi ne sebeple yıkılmıştır?
Cevap: Akıldışı söylentiler sonucu Tophane sırtlarındaki gözlemevi padişah (III. Murat) emriyle yıkılmıştır.

Soru: Takiyüddin'in tophane'den sonra kurduğu rasathanesi hakkında bilinenler nelerdir?
Cevap: Yeni bir gözlemevi ancak 300 yıl sonra kurulmuş ancak bu sefer de 31 Mart ayaklanmasına kurban gitmiştir.

Soru: 1526 yılında doğan, Osmanlı'nın en önemli astronomlarından olan astronom kimdir?
Cevap: Takiyüddin

Soru: Takiyüddin Efendi'nin astronomiye katkıları neler olmuştur?
Cevap: Sinüs/tanjant hesaplarını tablolar halinde kullanıma sunmuş, 841'i Türkçe 1337 eser oluşturmuştur.
el-Cezeri'nin Kupa Saati

el-Cezeri (600/1200 civarı) el-Cami beyn el-İlm ve-l-Amel isimli kitabında sunduğu pek çok saat arasında kendi buluşu olan bir kupa saati tarif etmektedir: 'Sultan el-Salih Ebu el-Feth Mahmud b. Muhammed b. Karaarslan... bana zincirler, teraziler (mizan)2 ve küreler içermeyen, kısa sürede değişip bozulmayan ve saatlerin geçişlerinin ve kısımlarının kolayca bilineceği bir alet imal etmemi emretti. Bu alet, yolculukta ve evde bir yoldaş ve de güzel olmalıydı. Zihnimi yordum ve aleti şu şekilde imal ettim: Saat bir temel üzerindeki bir kaptan oluşmaktadır, üstten düz bir kapak ile kapatılmıştır. Hâkkedilmiş bir galeri (şurfa) kapağın daire çevresinde hareket etmektedir ve galeri üzerinde zarif bir yatay halka bulunmaktadır, bu halka 2171/ 2 (= 141/ 2 x 15) kısma bölümlenmiştir; beher 15 kısım eşit bir saate (24 kısma bölünmüş bir gün saatine) tekabül etmektedir. 'Ortada, bir oturak üzerinde, elinde bir yazı kamışı tutan katip oturmaktadır. Yazı kamışının ucu halka üzerindeki birinci bölümleme çizgisinin birazcık dışında durmaktadır. Katip günün başlangıcından itibaren düzenli olarak sola doğru döner, öyle ki bu durum, katib eşit saatlerin 15 kısmından birincisine ulaşıncaya ve günden bir saatin geçişine dek hemen hemen hiç farkedilmez. 'Kabın içerisinde bir su saati bulunmaktadır. Bu saat, yukarıda levha üzerindeki yazı kamışının konumundan okunabilen gündüz saatlerini göstermektedir. Güneşin doğuşu ve batışı arasındaki vakit bu sırada vakit saatleri olarak adlandırılan 12 kısma bölümlenmiştir. Güneşin geçişinin takvimsel farkı, daha ilk başta, yazı kamışının farklı skalaların kaydedildiği çapın yönüne doğru ayarlanması yoluyla hesaba katılır.

Soru: Kupa Saati nin yapılışını kim istemiştir?
Cevap: Sultan el-Salih Ebu el-Feth Mahmud b. Muhammed b. Karaarslan

Soru: el-Cezeri tasarlayacağı saat için ne düşünmüştür?
Cevap: Bu alet, yolculukta ve evde bir yoldaş ve de güzel olmalıydı.

Soru: Kupa Saati zamanı nasıl gösterir?
Cevap:  Güneşin doğuşu ve batışı arasındaki vakit bu sırada vakit saatleri olarak adlandırılan 12 kısma bölümlenmiştir. Güneşin geçişinin takvimsel farkı, daha ilk başta, yazı kamışının farklı skalaların kaydedildiği çapın yönüne doğru ayarlanması yoluyla hesaba katılır
el-Cezeri'nin Kupa Saati

Aynı kalan bir açı hızı sağlayabilmek için bütün su saatlerinde hacme bağlı su basıncı problemi çözülmelidir. Buna yönelik değişik girişimler yapılmıştır. Bu örnekteki kesin başarı, aşağı doğru inen su seviyesini gösterir alette su basıncının düşmesini daha az bir hacim akımı aracılığıyla dengeleyen bir kupa şekli oluşturmaktan ibarettir (yani, kap tam olarak şu şekilde daralır: Azalan akışa rağmen su seviyesini gösteren alet devamlı surette alçalır. Yazmalarda kupa huni şeklide tasvir edilmiş görünmekte, gerçi metinde - modelimize temel aldığımız- deneysel olarak parabole yaklaşıldığı ifade edilmektedir). Merkezi bir milde aşağı doğru alçalan bir şamandra, bir ip ve çark aracılığıyla katibe kalemiyle birlikte sabit bir dönüş sağlar. Saatin yerleştirildiği yerin en uzun günü 14,5 saattir. İp çıkrığı çapının tam olarak hesaplanması, katibin bu günde güneşin doğuşuyla batışı arasında tam olarak bir kez kendi çevresinde dönmesini sağlar. Yazı kamışının bu konuma oturtulması koşuluyla o günün vakti levhanın dış bölümlemesinden okunabilir. En kısa gün 9,5 saattir. Bu saatler levhanın iç dairesel halkasından okunabilir.

Soru: Kupa Saati'nde en uzun gün kaç saattir?
Cevap: Saatin yerleştirildiği yerin en uzun günü 14,5 saattir.

Soru: Kupa Saati'nde en kısa gün kaç saattir?
Cevap: En kısa gün 9,5 saattir.

Soru: Kupa Saati'nde zaman nereden okunabilir?
Cevap: Bu saatler levhanın iç dairesel halkasından okunabilir.
Fas Su Saati

Orijinali Fas'da (Maraokko) Karaviyyin Camii'nde bulunan ve Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften taraf.ndan yeniden üretilen saatin rekonstrüksiyonu. Orijinalin yapımcısı Ebu Zeyd Abdurrahman b. Süleyman el-Leccai'dir. Saati 763/1362 yılında Sultan İbrahim b. Ebu el-Hasan b. Ebu Said'in emriyle imal etmiştir. Burada söz konusu olan, günü 24 simetrik saate bölen, günümüze ulaşmış en eski su saatidir. Her saatin 4 er dakikaya (yani 15 bölüme) bölümlendiği bir saat kadranında bu saatler okunabilir. Her dört dakikada küçük bir küre, her bir saatte ise büyük bir küre 24 pirinç kaseden birisine düşer ve bir ton oluşturur. 24 saat zarfında toplam 360 küçük ve 24 büyük küre kaselere ve oradan bir toplama haznesine düşer. Akustik sinyallere ilaveten, her saat başı, geçen zamana dair genel bir bakış veren ve uzaktan da görülebilen ahşap kapılardan birisi kapanır. Düzenek, dökülen su aracılığıyla harekete geçirilir. Bu su, ipli makaralar vasıtasıyla işleyen bütün kısımların bağlantıda olduğu bir şamandrayı aşağı indirir. Düzenli akış, tam olarak basınç ayarlayan bir cihaz vasıtasıyla sağlanır. Çok akıllıca düşünülmüş, şaşırtıcı derecede geliştirilmiş bir teknik, her iki arabanın şamandranın alçalma yönünün aksine hareket etmesini temin eder.

Soru: Fas su saatinin orijinali nerede bulunmaktadır?
Cevap: Fas'da (Maraokko) Karaviyyin Camii'nde

Soru: Fas su saatinin orijinalini kim yapmıştır?
Cevap: Ebu Zeyd Abdurrahman b. Süleyman el-Leccai

Soru: Fas su saati kimin emriyle imal edilmiştir?
Cevap: Sultan İbrahim b. Ebu el-Hasan b. Ebu Said'in emriyle

Soru: Fas su saatinde ne kadar sürenin geçmesiyle bir pirinç kaseye bir küçük top düşer?
Cevap: dört dakika

Soru: Fas su saatinde ne kadar sürenin geçmesiyle bir pirinç kaseye bir büyük top düşer?
Cevap: bir saat

Soru: Fas su saatinde 24 saatlik süre zarfında toplam kaç büyük küre pirinç kaselere düşer??
Cevap: 24 büyük küre

Soru: Fas su saatinde bulunan,saatin ilerlediğini görsel yolla gösteren ahşap kapıların kapanması ne zaman olur?
Cevap: her saat başı
İspanyol - Arap Saatleri

İslam dünyasının doğu ve merkezi bölgelerinde yürütülen, çok hızlı bir şekilde bu kültür çevresinin batı kesimine ulaşan ve orada yayılma ve genişleme bulan teknolojilerden birisi de hiç kuşkusuz saatçiliktir. Günümüzde hâlâ, saat yapımcılığının önceki kültür çevrelerinin başarılı çalışmalarına bağlı kalarak İslam'ın doğu ve de batı bölgelerinde elde ettiği gelişim basamaklarını sadece yaklaşık bir kesinlikle de olsa tam olarak tanımlayabilmekten çok uzağız. Bu bağlamda, Toledo'da 1267-68 civarında Kastilya Kralı X. Alfons (ö. 1284)'un emriyle oluşan Libros del saber de astronomía adlı ansiklopedik eserde- esas itibariyle İber Yarım Adası'nda yürütülmüş olan Arap-İslam bilimlerinin bir derlemesini sunuyor- özel bir bölümde beş saatin, bir su saati, bir civayla çalışan saat, bir mum saati ve iki güneş saati, tarif edilmiş olması çok önemlidir.

Soru: 1267-68 civarında Kastilya Kralı X. Alfons'un emriyle oluşan hangi ansiklopedik eserde İber Yarım Adası'nda yürütülmüş olan Arap-İslam bilimlerinin bir derlemesinde bir su saati, bir civayla çalışan saat, bir mum saati ve iki güneş saati, tarif edilmiştir? 
Cevap: Libros del saber de astronomía
Cıvayla Çalışan Saat

Libros del saber de astronomía isimli eserin konuya özel bölümünde sunulan dördüncü saat bir civayla çalışan saattir (relogio dell argent uiuo). A. Wegener1 saati şu şekilde tanımlamaktadır: 'Bu saatin düzeneği, 24 saatte tam bir dönme gerçekleştiren bir dişliden oluşmaktadır. Hareket ettirici güç bir ağırlıktır, çarkın geriye dönmesine engel olan ve bir sarkaç hareketi veren düzenek cıva aracılığıyla gerçekleşir. Bu cıva, çarkın içinde bulunur ve enine duvarlar arasından sadece çok küçük bağlantı delikleriyle ket vurarak ağırlığın çekme etkisine sadece yavaş yavaş baş eğer. Bu çarkın dönmesi, saatin oldukça sanatsal saat kadranı olarak görülebilecek bir usturlap üzerine taşınır. Bu usturlap üzerinde saatlerin dışında aynı zamanda güneşin ve yıldızların konumu ve hatta gökyüzünün hali hazırdaki bütün görünüşü okunabilir. Demek ki usturlap yerine bu saat düzeneği bir gök küresiyle de bağlantılandırılabilir. Ayrıca zillerin uygun bir biçimde yerleştirilmesi yoluyla bundan bir tür çalar saat üretilebilir.'

Soru: Cıvayla çalışan saat hangi eserde geçmektedir?
Cevap: Libros del saber de astronomía

Soru: Civalı saatin dişlisi kaç saatte bir tam turu tamamlar?
Cevap: 24 saatte
Cıvayla Çalışan Saat

Bu saatin varlığını sürdürmesi ve Avrupa'da daha sonraki gelişmelere yaptığı etki süreci hakkında önümüzde A. Bedini'nin The Compartmented Cylindrical Clepsydra2 adlı mükemmel bir makalesi bulunmaktadır. Bedini, Libros del saber de astronomía'nın 1341 yılından önce Floransa'da İtalyanca'ya çevrilmiş olduğunu3 ispatlamakta ve şöyle devam etmekte: 'Bu İtalyanca çevirinin varlığı, cıvalı saatin sonradan Avrupa'daki gelişimi bakımından çok büyük bir önem taşımaktadır, her ne kadar arkadan gelen altıyüz yılın saat kitabı yazarları onun adını hiç anmıyorlarsa da.' Alfons'un derlemesinden 300 yılı aşkın bir süre sonra civalı saat, Avrupa literatüründe yeniden ortaya çıkmaktadır, daha doğrusu Attila Parisio'nun 1598 yılında Venedik'te yayınlanan bir kitabında. Bu eserde yazar kendisini bu saatin mucidi olarak tanıtmaktadır (Discorso Sopra la Sua Nuova Inventione d'Horologio con una sola Ruota)5. Güya onun tarafından icat edilmiş olan saatte, cıva su ile değiştirilmiştir. Parisio'nun kitabının yayınlanmasından kısa bir süre sonra bu saatin tarifi ve resmi, Salomon de Caus (1615)'un 'Hareket Kuvvetlerinin Temelleri' (raisons des forces mouvantes)'nden birisi olarak yayınlandı6. Bu saat Johannes Kepler tarafından da anılmaktadır7. Aslında Libros del saber de astronomía'da tarif edilen modelden başka birşey olmayan, 12 parçalı silindir kasnağı sadece yarıya kadar civa yerine su ile doldurulmuş olan ve Bedini tarafından 'compartmented cylindrical clepsydra' olarak nitelendirilen bu formdaki saat, Avrupa'da 17. ve 18. yüzyılda büyük bir yayılma elde etmişti. Küçük farklılılar gösteren birçok tipten birisi, Pater Francesco Eschinardi (1648)8 adıyla ilintilidir. Benzer bir alet üç Campani kardeş (1656) tarafından Papa VII. Alexander'a sunulmuştur9. Bu saatin silindir kasnağı su yerine yine civa içermektedir ve hemen hemen diğerleri nasılsa, bu da düzensiz çalışmaktadır. Bununla birlikte saat, Papa tarafından önemli bir buluş olarak övülmüştür10. Bazı yapım özelliklerinin tarifi dışında Campani saatinden geriye hiç birşey kalmamıştır11.

Soru: Libros del saber de astronomía'nın italyancaya yapılan bir çeviri olduğunu ortaya koyan makalenin adı nedir?
Cevap: The Compartmented Cylindrical Clepsydra

Soru: The Compartmented Cylindrical Clepsydra adlı makalenin yazarı kimdir?
Cevap: A. Bedini

Soru: Alfons'un derlemesinden 300 yılı aşkın bir süre sonra cıvalı saat, Avrupa literatüründe yeniden ortaya çıkmaktadır, bu eserde yazar kendisini bu saatin mucidi olarak tanıtmaktadır. Güya onun tarafından icat edilmiş olan saatte, cıva ne ile değiştirilmiştir?
Cevap: Su

Soru: Düzensiz çalışmasına rağmen Papa VII. Alexander'ın övgüsünü alan civalı saat hangi yılda sunulmuştur?
Cevap: 1656
Âşıkpaşazâde

Sonra Konya'ya gidip orada Sadreddin Konevi Zaviyesi'nde yaşayıp Şeyh Abdüllatif el-Kudsi'ye müridlik yaptı. 1437'de Hicaz'a hacca gitti. Hacdan dönüşte bir müddet Mısır'ı ziyaret etti.

Soru: Âşıkpaşazâde Konya'da kime müridlik etmiştir?
Cevap: Şeyh Abdüllatif el-Kudsi'ye

Soru: Âşıkpaşazâde hac sonrası nereyi ziyaret etmiştir?
Cevap: Mısır'ı

Soru: Âşıkpaşazâde hangi tarihte hacca gitmiştir?
Cevap: 1437'de
Âşıkpaşazâde

Hayatı hakkındaki bilgiler sadece yazmış olduğu tarihte belirtilmiştir ve elimizde hayatına dair başka bilgi bulunmamaktadır. Yazdığına göre yaklaşık 1400 yılında Amasya sancağının Mecitözü ilçesinin Elvan Çelebi köyünde bir Vefai tarikatı tekkesi şeyhi olan babasının evinde doğdu.

Soru: Âşıkpaşazâde hangi yılda doğmuştur?
Cevap: yaklaşık 1400 yılında

Soru: Âşıkpaşazâde hangi köyde doğmuştur?
Cevap: Elvan Çelebi

Soru: Âşıkpaşazâde nerede doğmuştur?
Cevap: Amasya
Âşıkpaşazâde

Küçük yaşlarını tekkede geçirip burada eğitim aldı. Sonra çok gezip gününün tanınmış kişileri ile tanıştı. Bir müddet Geyve'de Yahşi Fakih'in yanında kaldı. Osmanlı Devleti'nin 1402'den 1413'e kadar süren Fetret Devri'nde bazı önemli olaylara şahit oldu. II. Murad devrinde Düzmece Mustafa İsyanı'nı şahsen yaşadı.

Soru: Âşıkpaşazâde Geyve'de kiminle birlikte yaşamıştır? 
Cevap: Yahşi Fakih

Soru: Fetret Devri hangi yıllar arası yaşanmıştır?
Cevap: 1402'den 1413'e kadar

Soru: Düzmece Mustafa İsyanı kimin döneminde yaşanmıştır? 
Cevap: II. Murad
Âşıkpaşazâde

Aşıkpaşazade Derviş Ahmet Âşıkî (1400(?), Elvan Çelebi, Mecitözü, Amasya - 1484(?)), Vefai dervişi ve Osmanlı tarihçisi. Asıl adı Derviş Ahmed ve mahlası Aşıkî'dir. Fakat büyük dedesi Âşık Paşa olduğu için "Aşıkpaşazade" adıyla anılmaktadır.

Soru: Aşıkpaşazade'nin mesleği nedir?
Cevap: Osmanlı tarihçisi

Soru: Aşıkpaşazade neden bu isimle anılmaktadır?
Cevap: büyük dedesi Âşık Paşa olduğu için

Soru: Aşıkpaşazade'nin takma adı nedir?
Cevap: Aşıkî

Soru: Aşıkpaşazade'nin asıl adı nedir?
Cevap: Derviş Ahmed
Âşıkpaşazâde

Sonra Balkanlara dönerek Üsküp'te Paşa Yiğitoğlu İshak Bey himayesinde yaşadı. Bu sırada II. Murad'ın Balkanlarda yaptığı bazı askeri seferlere katılıp ondan şahsen iltifat gördü. 1457'de II. Mehmed'in şehzadeleri Mustafa ve Beyazid'ın sünnet şenliklerine katılmak için Edirne'ye çağırıldı. Sultan ona iltifatlar ve ihsanlar bahşetti. 1469-70'te kızı Rabia'yı müridi Şeyh Seyyid Vilayet ile evlendirdi. Hayatının sonuna doğru ünlü tarihi olan Âşıkpaşazâde Tarihi olarak bilinen Tevarih-i Al-i Osman adlı tarihi yazmaya başladı. 1484'te yaşı 85'e vardığında bu tarihi bitirdi. Büyük olasılıkla bu tarihten hemen sonra vefat etti.

Soru: Âşıkpaşazâde, Tevarih-i Al-i Osman kitabını hangi tarihte tamamlamıştır?
Cevap: 1484'te

Soru: Âşıkpaşazâde Tarihi olarak bilinen kitabın asıl adı nedir?
Cevap: Tevarih-i Al-i Osman

Soru: Âşıkpaşazâde'nin kızı kiminle evlenmiştir?
Cevap: Şeyh Seyyid Vilayet

Soru: II. Mehmed'in şehzadeleri Mustafa ve Beyazid'ın sünnet eğlencesi nerede tertip edilmiştir?
Cevap: Edirne
Hoca Sadeddin Efendi

Hoca Sadeddin Efendi (1536/7, İstanbul - 1599, İstanbul), Türk tarihçi, şeyhülislam ve müderris.

Soru: Hoca Sadeddin Efendi’nin mesleği nedir?
Cevap: Türk tarihçi, şeyhülislam ve müderris

Soru: Hoca Sadeddin Efendi kaç yılları arasında yaşamıştır?
Cevap: 1536/7, İstanbul - 1599, İstanbul
Hoca Sadeddin Efendi

I. Selim'in Nedimi Hasan Can'ın oğlu olarak 1536/37 yılında İstanbul'da doğdu. İyi bir eğitim gördü, ilmiye sınıfına girerek 1556 ila 1573 yılları arasında müderrislik yaptı. Manisa'da bulunan Şehzade Murad'ın (III. Murad) hocalığı ile görevlendirilmesi sonraki yıllarda hızla yükselmesine yardımcı oldu. 1574 yılında III. Murad'ın tahta çıkması ile birlikte Hace-i Sultani sıfatıyla devlet işlerinde etkili oldu. Bu sıfatını daha sonra tahta çıkan III. Mehmed'in döneminde de koruyarak padişah üzerinde nüfuzu sayesinde iç ve dış siyasette etkin rol oynadı. 1596 yılında Haçova Savaşında padişahı savaş alanından ayrılmamasına ikna ederek Haçova Zaferinin kazanılmasında önemli ve etkin rol oynadı. Haçova Savaşında yararlılığı görülen Cigalazade Yusuf Sinan Paşa'nın sadrazamlığa getirilmesini sağladı. Ancak önceki sadrazam İbrahim Paşa'yı tutan valide Safiye Sultan'ın etkisiyle gözden düştü. Sürgüne gönderilmekten güçlükle kurtulabildi ve devlet işlerine karışmaması koşuluyla İstanbul'da kalmasına izin verildi. Bu süreçte 1598 yılında şeyhülislam Bostanzade Mehmed Efendi'nin ölümü üzerine karşı çıkmalar olmasına karşın şeyhülislamlığa getirildi. 1598 yılında şeyhülislam olarak görevlendirilmesine karşı çıkan sadrazam Hadım Hasan Paşa'yı padişaha görevden aldırtarak idam edilmesini sağladı. Sonrasında sadrazamlığa sırasıyla gelmesini sağladığı Cerrah Mehmed Paşa ve Damat İbrahim Paşa üzerinde etkili olarak yer yer devlet işlerine müdahalelerde de bulundu.

Soru: Hoca Sadeddin Efendi kimlerin sadrazamlığa gelmesine katkıda bulunmuştur?
Cevap: Cerrah Mehmed Paşa ve Damat İbrahim Paşa

Soru: Hoca Sadeddin Efendi’nin şeyhülislamlığına karşı çıkanlara ne olmuştur?
Cevap: görevden aldırtarak idam edilmesini sağladı

Soru: Hoca Sadeddin Efendi kaç yılında şeyhülislam olmuştur?
Cevap: 1598 yılında

Soru: Hoca Sadeddin Efendi kimden sonra şeyhülislam görevini almıştır?
Cevap: Bostanzade Mehmed Efendi

Soru: Sadrazam İbrahim Paşa’yı tutan valide nasıl etkisiz hale getirilmiştir?
Cevap: Safiye Sultan'ın etkisiyle

Soru: Hoca Sadeddin Efendi zamanında kim sadrazamlığa getirilmiştir?
Cevap: Cigalazade Yusuf Sinan Paşa

Soru: Hoca Sadeddin Efendi padişahın savaş alanından ayrılmamasını sağlayarak hangi savaşın kazanılmasında önemli rol oynamıştır?
Cevap: Haçova Savaşında

Soru: Hoca Sadeddin Efendi ne zamandan itibaren devlet işlerinde etkili olmuştur?
Cevap: 1574 yılında III. Murad'ın tahta çıkması ile

Soru: Hoca Sadeddin Efendi hangi sıfatla devlet işlerinde etkili olmuştur?
Cevap: Hace-i Sultani

Soru: Hoca Sadeddin Efendi hangi padişahın şehzadeliğinde müderrisi olmuştur?
Cevap: Şehzade Murad'ın (III. Murad)

Soru: Hoca Sadeddin Efendi ilmiye sınıfında hangi yıllarda müderrislik yapmıştır?
Cevap: 1556 ila 1573 yılları arasında
Hoca Sadeddin Efendi

Şeyhülislam olarak fetva yazımında büyük yetenek gösterdi. Şeyhülislamlığı ve müderrisliği dışında asıl ününü Hoca Tarihi olarak da anılan Tac üt-tevarih isimli yapıtıyla kazandı. Ayrıca padişah III. Murad'ın emri ile Molla Muslihittin Lari'nin iki eseri ile Abdülkadir Geylani'nin Menakıbını Türkçeye tercüme etti.

Soru: Hoca Sadeddin Efendi hangi eserleri tercüme etmiştir?
Cevap: Molla Muslihittin Lari'nin iki eseri ile Abdülkadir Geylani'nin Menakıbını Türkçeye tercüme etti.

Soru: Hoca Sadeddin Efendi asıl ününü neyle kazanmıştır?
Cevap: Hoca Tarihi olarak da anılan Tac üt-tevarih isimli yapıtıyla
Hoca Sadeddin Efendi

Büyük oğlu Mehmed Efendi henüz oldukça gençken Mekke Kadısı ve hemen ardından İstanbul Kadısı tayin edildi. İki ay kadar sonra da Anadolu Kazaskeri oldu; bu tarihte 29 yaşında idi. Diğer oğlu Esad Efendi medreseden birdenbire Edirne Kadılığına geçti ve arkasında İstanbul'a kadı oldu, henüz 25 yaşında idi. Bu atamalarla hakiki alimler geri planda kalmış; Şeyhülislam, kazasker, padişah hocası gibi önde gelenlerin çocukları iyi mevkiilere gelir olmuştur. Mezarı Eyüpsultan semtinde, Saçlı Abdülkadir Efendi Cami haziresindedir.

Soru: Hoca Sadeddin Efendi’nin mezarı nerededir?
Cevap: Eyüpsultan semtinde, Saçlı Abdülkadir Efendi Cami haziresindedir

Soru: Hoca Sadeddin Efendi’nin oğlu Esad Efendi kaç yaşındayken İstanbul kadısı oldu?
Cevap: 25 yaşında

Soru: Hoca Sadeddin Efendi’nin oğlu Mehmed Efendi hangi görevlere getirilmiştir?
Cevap: Mekke Kadısı ve hemen ardından İstanbul Kadısı tayin edildi. İki ay kadar sonra da Anadolu Kazaskeri oldu