erdometo/TQuad.0.1 huggingface dataset:
Tahir Harimî Balcıoğlu

Doç. Dr. İsmail Erdoğan gibi bazı felsefe araştırmacılarının önemli bir düşünür olarak gördüğü Tâhir Harîmî’ye “göre de, bir milletin felsefesini anlayabilmek için o milletin dinî ve kültürel değerlerinin iyi bilinmesi gerekmektedir. Felsefe, eşyanın hakikatini araştıran bir ilim olduğuna göre, hakikatin bir başka ifadesi demek olan din ile bir bağlantısının bulunması gerekir”. Yazdıklarından anlaşıldığı kadarıyla nitelikli bir âlim olan Tâhir Harîmî'nin ilmî çevrelerden, üniversiteden gerekli ilgiyi görmediğini söylemek yanlış olmaz.
Son Havadis gazetesinin sütun sahibi yazarlarından olan Tâhir Harîmî'nin Mihrâb Mecmuası'nda yazıları yayımlanmıştır.

Soru: Tahir Harimî Balcıoğlu yazılarını nerede yayımlamıştır?
Cevap:  Mihrâb Mecmuası

Soru: Tahir Harimî Balcıoğlu hangi gazetede sütun sahibi olmuştur?
Cevap: Son Havadis

Soru: Tahir Harimî Balcıoğlu'na göre bir milletin felsefesinin anlaşılabilmesi için bilinmesi gereken nedir?
Cevap: o milletin dinî ve kültürel değerlerinin
Gıyaseddin Cemşid

Gıyaseddin Cemşid, (Farsça:غیاث‌الدین جمشید کاشانی, Arapça: غياث الدين جمشید بن مسعود بن محمد الكاشي‎, Ġiyāṯ ad-Dīn Ǧamšīd bin Masʿūd bin Muḥammad al-Kāšī) (d.1380, Kaşan, İran -ö. 1429, Semerkand) 14. yüzyılın son yarısında, Kaşan’da doğmuş bir hekim, matematikçi ve gökbilim adamıdır.

Soru: Gıyaseddin Cemşid ne zaman doğmuştur
Cevap: 14. yüzyılın son yarısında

Soru: Gıyaseddin Cemşid hangi alanlarla ilgilenmiştir
Cevap: hekim, matematikçi ve gökbilim

Soru: Gıyaseddin Cemşid nerede doğmuştur
Cevap: Kaşan’da
Gıyaseddin Cemşid

Doğum ve ölüm tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Öğrenimini Kaşan’da tamamlamış, Uluğ Bey'in daveti üzerine Semerkand'a gitmiş ve çalışmalarına burada devam etmiştir. Matematik ve astronomi üzerine çalışmaları olan el-Kaşi, aritmetikte ondalık sistemi ilk kullanan kişidir. Meraga Gözlemevi’nde yapılmış olan gözlemleri içeren İlhan’ın Zici adlı zicteki tabloları yeniden hesap ederek İlhan’ın Zici’ni tamamlayan Hakan’ın Zici adlı eserini yazmıştır; Süllem el-Sema adlı
eserinde ise gök cisimlerinin uzaklıkları sorununu tartışmıştır.

Soru: Gıyaseddin Cemşid öğrenimini nerede tamamlamıştır?
Cevap: Kaşan’da

Soru: Gıyaseddin Cemşid'in Süllem el-Sema adlı eserinin içeriği nedir
Cevap: gök cisimlerinin uzaklıkları sorununu tartışmıştır

Soru: Gıyaseddin Cemşid'in İlhan’ın Zici’ni tamamlayan eserinin adı nedir
Cevap: Hakan’ın Zici

Soru: Gıyaseddin Cemşid Uluğ Bey'in daveti üzerine nereye gitmiştir
Cevap:  Semerkand'a

Soru: Gıyaseddin Cemşid Semerkand'a kimin daveti ile gitmiştir
Cevap: Uluğ Bey'in
Gıyaseddin Cemşid

Gıyaseddin Cemşid el-Kaşi’nin en önemli eseri, Ortaçağ İslâm Dünyası’ndaki matematik bilgisini bütün
yönleriyle serimlediği Matematiğin Anahtarı adlı kitabıdır; bu eserinin bir bölümünde ondalık
kesirleri kuramsal yönden incelemis ve bu kesirlerle toplama, çıkarma, çarpma ve bölme gibi
aritmetiksel işlemlerin nasıl yapılacağını örnekleriyle göstermiştir; burada vermiş olduğu
bilgiler daha sonra 16. yüzyılın Osmanlı ünlü matematikçilerinden ve astronomlarından Takiyüddin (Arapça: تقي الدين محمد بن معروف الشامي السعدي, Taqī al-Dīn Abū Bakr Muhammad ibn Qādhī Ma'rūf ibn Ahmad al-Shāmī al-'Asadī al-Rāsid) tarafından kullanılacak, trigonometri ve astronomiye uygulanarak geliştirilecektir.

Soru: Gıyaseddin Cemşid'in en önemli eseri nedir
Cevap: Matematiğin Anahtarı
Gıyaseddin Cemşid

Gıyaseddin Cemşid Arşimed'in pi sayısının hesaplanması için önerdiği iç içe poligonlar yöntemini kullanarak virgülden sonra 14. basamağa kadar gitmiş ve pi sayısını kendi zamanının en iyi hesaplamış kişisi olmuştur. O güne kadar en iyi sonuç olarak Zu Chongzhi tarafından 6. basamağa kadar gidilmişti. Bu rekor 180 yıl gibi çok uzun bir süre boyunca El-Kaşi'de kalmıştır. 180 yıl sonra Adriaan van Roomen tarafından yine aynı yöntemle virgülden sonra 15 (ya da 17) basamak ile kırılmıştır.

Soru: Pi sayısının hesaplanması rekoru kaç yıl Gıyaseddin Cemşid'te kalmıştır
Cevap: 180 yıl

Soru: Gıyasettin Cemşid iç içe poligonlar yöntemi ile pi sayısının virgülden sonra kaçıncı basamağına kadar gitmiştir
Cevap: 14. basamağa kadar

Soru: Gıyaseddin Cemşid pi sayısını hesaplamak için hangi yöntemi kullanmıştır
Cevap: iç içe poligonlar yöntemi
İbn-i Heysem

Öğrenimine Basra'da başladı. Zamanının yüksek din ve fen ilimlerini de burada öğrendi. Tahsilinin bir kısmını tamamladıktan sonra, Bağdat'a giderek özellikle; matematik, fizik, mühendislik, astronomi, metalurji gibi pozitif bilimleri öğrenip, şöhrete kavuştu. Öğrendiklerini uygulama safhasına koymak için çok gayret gösterdi. Birçok önemli neticeler ve başarılar elde etti.

Soru: İbn-i Heysem öğrenimine nerede başlamıştır?
Cevap: Basra'da

Soru: İbn-i Heysem'in şöhrete kavuşmasını sağlayan pozitif bilimler hangileridir?
Cevap:  matematik, fizik, mühendislik, astronomi, metalurji
İbn-i Heysem

İbn-i Heysem (Arapça: ابن الهيثم, tam adı: ابو علی، حسن بن حسن بن هيثم‎ Abū 'Alī al-Hasan ibn al-Hasan ibn al-Haytham, Latince: Alhacen ya da Alhazen), Arap fizikçi, matematikçi ve filozoftur.

Soru: Tam adı Abū 'Alī al-Hasan ibn al-Hasan ibn al-Haytham olan kişi kimdir?
Cevap: İbn-i Heysem
İbn-i Heysem

İbn-i Heysem 965'te Basra'da doğdu, 1038-1040 yılları arasında Kahire'de öldü. Fizik, matematik ve felsefe alanlarında çalışmalar yapmıştır.

Soru: İbn-i Heysem nerede vefat etmiştir?
Cevap: Kahire'de

Soru: İbn-i Heysem'in doğum yılı nedir?
Cevap: 965
İbn-i Heysem

İbn-i Heysem'in başarıları diğer memleketlerde duyulunca, Mısır'da hüküm süren Fatimi Devleti hükümdarlarından El-Hakim kendisini Mısır'a davet etti. İbn-i Heysem, Mısır'a gitmeden önce, Nil Nehri ile ilgili bir sulama projesi ve bazı teknik çalışmalarda bulunmuş, Nil Nehri'nden nasıl istifade edilebileceğini araştırmıştı. Projesini Fatimi sultanı El-Hakim'e açıklayınca, sultan projenin gerçekleştirilmesi için ona her türlü yardımı yapacağını bildirdi. İbn-i Heysem, Nil Nehri boyunca ilmi ve teknik incelemelerde bulundu. Yaptığı projelerin başarılı bir şekilde uygulanmasının o günkü şartlarda mümkün olmadığını görünce, hükümdardan af diledi. İbn-i Heysem, El-Hakim'in kendisi hakkında kanaatlerinin değişmesinden korkarak, gözden ırak bir yere çekilip hükümdardan uzak durmaya karar verdi. Gizlice ilmi çalışmalarını sürdürerek birçok eser yazdı. İlim tarihçilerine göre, İbn-i Heysem'in hayatının bu dönemi en verimli ve başarılı devri olmuştur. İbn-i Heysem, Birûni ve İbn-i Sina ile çağdaştı.

Soru: İbn-i Heysem hangi bilim adamları ile birlikte çalışmıştır?
Cevap: Birûni ve İbn-i Sina ile

Soru: İbn-i Heysem'in Mısır'a gitmeden önce uğraştığı ve bazı teknik çalışmalarda bulunduğu proje nedir?
Cevap: Nil Nehri ile ilgili bir sulama projesi

Soru: İbn-i Heysem'in başarılarını duyup onu Mısır'a davet eden Fatimi Devleti hükümdarı kimdir?
Cevap:  El-Hakim
İbn-i Heysem

İbn-i Heysem, çağının bütün ilimlerinde otoriteydi. Fevkalade keskin bir görüş, anlayış, muhakeme ve zekaya sahipti. Aristo ve Batlamyus'un eserlerini inceleyerek hatalarını gösterdi. Bunları özetleyerek Arapça'ya tercüme etti. Ayrıca tıp biliminde de derinleşti. Geometriyi mantığa uyguladı. Öklit ve Apollonius'un geometrik ve sayısal metotlarını geliştirdi ve pratik uygulama alanlarını işaret etti. Geometri ve matematiğin inşaatçılık alanında uygulanmasında katkıda bulundu. Eski medeniyetlerden intikal eden matematik, geometri ve astronomiyi tedkik ederek ilmi tenkitlerini ortaya koydu ve bu sahalarda kendi nazariyelerini geliştirerek ilim alemine sundu. Mesela; Aristo ve Batlemyüs'e ait olan dünyanın, kainatın merkezi olduğu şeklindeki görüşleri üzerindeki şüphe ve tereddütlerini ifade etti. Dünya merkezli bir kainat sisteminin kesin olmayacağını, uzayda daha başka sistemlerin de bulunabileceğini ve güneş sisteminin mevcut olduğunu söyledi. Nitekim İbn-i Heysem'den yüzlerce sene sonra , İbnu’ş-Şâtır ve Nureddin Batrucî sonra Newton ve Kepler, Güneş sistemi nazariyesini kabullenmişler ve yer kürenin bu sistem içinde bulunduğunu söylemişlerdir.

Soru: İbn-i Heysem'den çok sene sonra Güneş sistemi nazariyesini kabul eden ve yer kürenin bu sistem içinde bulunduğunu söyleyen bilim insanları kimlerdir?
Cevap: İbnu’ş-Şâtır ve Nureddin Batrucî sonra Newton ve Kepler

Soru: İbn-i Heysem hangi bilim insanlarının geometrik ve sayısal metotlarını geliştirmiştir?
Cevap: Öklit ve Apollonius'un

Soru: İbn-i Heysem Aristo ve Batlamyus'un incelediği eserlerini hangi dile çevirmiştir?
Cevap: Arapça'ya

Soru: İbn-i Heysem'in eserlerini inceleyip hatalarını gösterdiği bilim adamları hangileridir?
Cevap: Aristo ve Batlamyus
İbn-i Heysem

Fiziksel optik, meteorolojik optik, katoptrik, diyoptrik, yakıcı aynalar, gözün fizyolojisi ve algısal psikoloji alanlarında araştırmalar yapmış olan İbn-i Heysem'i, Latin skolastikleri "Alhazen" diye adlandırırlar. Kendisine ayrıca "Ptolemaeus Secundus" (İkinci Batlamyus; Arapçada "Batlamyus-i Sani") lakabı da verilmiştir. İbn-i Heysem'in fizikte olduğu kadar tıptaki ustalığını da gösterdiği kitabı Kitab el-Menazır (Optik Kitabı / Görüntüler Kitabı / Optik Hazinesi) adlı yapıtı, gözün anatomisi ve fizyolojisi ile başlar. Burada beyinden çıkan optik sinirden başlayarak gözün kendisine kadar konjonktif, iris, kornea ve mercek gibi kısımlardan her birinin görme olayındaki rolü ustaca resimlenmiştir. Gözün çeşitli kısımları arasındaki ilişki ve görme olayı sırasındaki bütün bir organ ve dioptrik (merceklerin ışığı kırmaları ile ilgili) bir sistem olarak gözün nasıl iş gördüğü gösterilmiştir. İbn-i Heysem burada gözün kısımlarını şöyle adlandırmıştır: "El-sebakiye" (retina), "el-kurniye" (kornea), "el-sa'il el-ma'i" (göz sıvısı), "el-sa'il el-zucaci" (ing. "vitreous humor"; gözün retinayla çevrili boşluğunu dolduran pelte koyuluğundaki saydam ve renksiz sıvı) vb.

Soru: İbn-i Heysem'in kitabında da geçirdiği "el-kurniye"nin bildiğimiz ismi nedir?
Cevap: kornea

Soru: İbn-i Heysem'in tıptaki ustalığını gösterdiği kitabın adı neydi?
Cevap:  Kitab el-Menazır

Soru: Latin skolastikleri İbn-i Heysem'i nasıl adlandırlardı? 
Cevap: "Alhazen"
İbn-i Heysem

İbn-i Heysem'in ünlü yapıtı, 12. yüzyılda Cremona'lı Gerard (Gherardo) (1114-1187) tarafından Opticae Thesaurus Alhazeni (İbn-i Heysem'in Optik Hazinesi) başlığı altında Latinceye çevrilmiş ve Batı dünyasını 600 yıl boyu etkilemiştir. Kitap, gözün yapısı, yanılsama (illüzyon), serap olayı, perspektif, ışığın kırılması ve fotoğraf makinesinin atası olan "karanlık oda"dan (sözcüğü sözcüğüne Ar. "beyt el-muzlim", Lat. "camera obscura": "karanlık oda") söz etmekte ve böyle bir delikli kamera ile ters görüntü elde edileceğini belirtmektedir. İbn-i Heysem burada "karanlık oda"nın, güneş tutulmalarının gözlemlenmesinde kullanılmasını önermektedir. İskenderiyeli astronom, matematikçi ve coğrafyacı Claudius Ptolemaios (Batlamyus) (108-168), Almagest (Büyük Derleme) (~150'ler) ve Optik adlı yapıtlarında görme ve yansıma kuramını işlemişti. Batlamyus'un Optik adlı eserinin, ancak Sicilyalı Emir Eugene tarafından yapılmış Latince çevirisi günümüze kalmıştır. Görme konusunda İbn-i Heysem'e kadar geçerli olan kuram, Öklid ve Batlamyus'un ortaya attıkları ve görme olayının, gözün görülecek nesneye yolladığı ışınlarla gerçekleştiğini öne süren kuramdı. İbn-i Heysem bu kuramı reddederek olayın bunun tam tersi olduğunu ve gözün, nesnenin yolladığı ışınları algılayarak o cismi gördüğünü ortaya attı.

Soru: İbn-i Heysem'e kadar geçerli olan ve görme olayının, gözün görülecek nesneye yolldığı ışınlarla gerçekleştiğini öne süren kuramı ortaya atan bilim insanları kimlerdir?
Cevap:  Öklid ve Batlamyus

Soru: İbn-i Heysem'in kitabında "karanlık oda"nın kullanılmasını önerdiği alan hangisidir? 
Cevap: güneş tutulmalarının gözlemlenmesinde

Soru: İbn-i Heysem'in kitabında söz ettiği "karanlık oda"nın latince ismi nedir?
Cevap: camera obscura

Soru: İbn-i Heysem'in ünlü yapıtını 12.yüzyılda Opticae Thesaurus Alhazeni adı altında Latinceye çeviren kişinin adı nedir? 
Cevap:  Cremona'lı Gerard (Gherardo)
İbn-i Heysem

Işık kaynağı olan nesnelerde ışık, güneş gibi her noktadan karşısındaki nesnenin bütün yönlerine doğrusal olarak yayılır. İbn-i Heysem, düşüncesini şu şekilde uygulamıştır: Güneş ya da ateş ışığını bir delikten karanlık bir odaya göndererek ışığın yayılan yönü boyunca ip germiş ve ışığın yayıldığını göstermiştir. Bu tecrübeyi ilginç kılan, 17.yüzyılda Kepler tarafından tekrarlanmış olmasıdır.

Soru: İbn-i Heysem'in ışık hakkındaki uygulamalı düşüncesini 17. yüzyyılda tekrarlayan bilim insanı kimdir?
Cevap:  Kepler
İbn-i Heysem

== Göz ışın kuramı ve İbn-i Heysem ==

Nesnelerden gelen ışık ve renk etkisiyle görme oluşur. İbn-i Heysem, ışığın öncelikle gözden çıktığını savunan Gözışın Kuramı'na karşı çıkmış, nesneden ışığın geldiğini vurgulamıştır. Akıl yürüterek şu yargıya varmıştır: "Gözışın Kuramı'na göre gözden ışık çıkmakta, nesneye ulaşabilmesi için saydam ortamdan geçerek görme eylemi gerçekleşmektedir. Oysa bütün ihtimaller dikkate alındığında, gözden ışığın çıkmasıyla değil, göz ışınlarının bakılan nesneye gidip ondan geri gelmesiyle görme gerçekleşir." Bunu da şöyle açıklamıştır; parlak bir nesneye ya da ışığa uzun süre bakarsa göz, acı duymaktadır. Eğer uzun süre dışarıdan bir etki alarak acıması doğalsa, göz dış bir etkinin görme sürecindeki alıcısı durumundadır. Sonuçta göz ışık kaynağı olamaz, zira ışık gözden çıksa acı vermezdi.

Soru: İbn-i Heysem gözün ışıkla ilgili nasıl bir aktivasyon sonucunda acı duyacağını söylemiştir?
Cevap: parlak bir nesneye ya da ışığa uzun süre bakarsa

Soru: İbn-i Heysem'in karşı çıktığı, ışığın öncelikle gözden çıktığını savunan kuramın adı nedir?
Cevap: Gözışın Kuramı
İbn-i Heysem

== İbn-i Heysem'in Işık Kuramı ==
İbn Heysem, aydınlatılmış bir alandaki her nokta ya da nesnenin her doğrultuda ışık ışınları yaydığını, ama bu ışınlardan yalnızca birinin göze dik olarak çarptığını ve ancak bunu görebildiğimizi söyler. Diğer ışınlar farklı açılarda yayılırlar ve görünmezler. Gölge, tutulma olayları ve gökkuşağı gibi çeşitli fiziksel görüngülere ilişkin kuramları geliştirmeye çalıştığı eserlerinde, ışığın büyük ama sonlu bir hıza sahip olduğunu ve ışığın kırılması olayının ışığın farklı maddeler (ortamlar) içindeki hızlarının farklı olmasından kaynaklandığını duyumsatan ifadelere yer vermiştir. Ayrıca küresel ve parabolik aynaları incelemiş, bir mercek yardımıyla kırılma olayının odaklama sonucu nasıl görüntü oluşturduğunu, görüntüyü nasıl büyütebildiğini anlamış ve küresel bir aynada niçin sapma meydana geldiğini matematiksel olarak kavramıştır. Işık hızının ilk nicel kestirimi 1676'da astronom Ole Christensen Romer (1644-1710) tarafından, Jüpiter'in uydusu Io'nun dönme süresinin bir teleskop yardımıyla ölçümü ile yapılarak 228 bin km/s olarak verilmiş; astronom James Bradley (1692-1762) ise ışık hızını 1728 yılında yıldız ışığının sapması üzerinden 283 bin km/s olarak belirlemiştir. 1848 yılında ışıkta "Doppler etkisi"ni keşfeden Armand Hippolyte Louis Fizeau (1819-1896), 1849'da dişli çark yöntemiyle ışık hızını 298 bin km/s olarak ölçmüştür. 1851 tarihli sarkaç deneyi ile ünlenen Jean-Bernard Leon Founcault (1819-1868) ise 1850 yılında döner ayna yöntemiyle labaratuarda ilk olarak ışık hızını 298 bin km/s olarak belirlemiştir.

Soru: İbn-i Heysem çalıştığı eserlerde hangi fiziksel görüngülere ilişkin kuramları geliştirmiştir?
Cevap:  Gölge, tutulma olayları ve gökkuşağı

Soru: Armand Hippolyte Louis Fizeau ışıkta "Doppler etkisi"ni kaç yılında keşfetmiştir?
Cevap: 1848

Soru: Astronom James Bradley'in ışık hızını 1728 yılında yıldız ışığının sapması üzerinden belirlediği hız kaç km/s'dir?
Cevap: 283 bin km/s
İbn-i Heysem

İbn el-Heysem, gözden çıkan ışınlar konusunda şunları söyler:
Karanlıkta göremiyoruz. Işınlar gözden cisme doğru gitseydi karanlıkta da görmemiz gerekirdi.
Kuvvetli bir ışığa baktığımızda gözlerimiz kamaşır. Eğer ışınlar gözden çıksaydı kamaşmaması gerekirdi.
Karanlık bir odanın tavan ya da duvarında bir delik açarsak yalnızca o noktadan gelen ışığı görürüz. Oysa ışınlar gözümüzden çıksaydı her tarafı görmemiz gerekirdi.
Yıldızlara baktığımızda onları anında görürüz. Eğer ışınlar gözden çıkmış olsaydı yıldızları görmemiz için belirli bir süre geçmesi gerekirdi.

Soru: "Işınlar gözden cisme doğru gitseydi karanlıkta da görmemiz gerekirdi." ifadesini hangi ünlü bilim insanı söylemiştir?
Cevap: İbn el-Heysem
İbn-i Heysem

İbn el-Heysem’in ünlü yapıtına yorumlar Doğu’lu yazarlarca çokça yapılmış ama onun ardıllarının çoğu onun görme kuramını benimsememişlerdir. Ancak el-Biruni ve İbn Sina birbirlerinden bağımsız olarak İbn el-Heysem’in “görmeyi sağlayan şey, gözden çıkarak nesneye giden ışınlar değildir; tersine, algılanan nesnenin görünümü gözün içine doğru gider ve gözün saydam cismi (yani mercekler) tarafından biçimi değiştirilerek şekillenir” biçimindeki düşüncesine katılmışlardır.

Soru: İbn-i Heysem'in “görmeyi sağlayan şey, gözden çıkarak nesneye giden ışınlar değildir; tersine, algılanan nesnenin görünümü gözün içine doğru gider" düşüncesine katılan bilim insanları kimlerdir?
Cevap: el-Biruni ve İbn Sina
İbn-i Heysem

İbn el-Heysem tüm zamanların en büyük fizikçilerinden biri olarak kabul edilir. Optik konusunda en yüksek düzeyde deneysel çalışmalar yapmıştır. O, “bir ortamdan geçen bir ışık ışınının en kolay ve çabuk olan yoldan gideceğini” bildirmiştir. Böylece, Pierre de Fermat’ın (1601-1665) “en küçük süre ilkesi”ne birkaç yüzyıl önceden katkıda bulunmuştur. Ayrıca, daha sonraları Isaac Newton’ın (1642-1726) “Birinci Hareket Yasası” olacak olan Eylemsizlik Yasası’ndan söz etmiştir: “Her cisim, hareketini değiştirecek kuvvetler uygulanmadığı sürece bulunduğu konumu korur ya da doğrusal bir yörüngede düzgün hareketini sürdürür”

Soru: Pierre de Fermat’ın “en küçük süre ilkesi”ne birkaç yüzyıl önceden katkıda bulunan bilim insanı kimdir?
Cevap: İbn el-Heysem

Soru: İbn-i Heysem hangi konuda büyük ölçekli deneysel çalışmalar yapmıştır?
Cevap:  Optik konusunda
İbn-i Heysem

Roger Bacon’ın (1214-1294) 1267 yılında tamamladığı Opus Majus (=Büyük Yapıt) adlı yapıtının V.bölümü, pratik olarak İbn el-Heysem’in ünlü yapıtının bir alıntısı niteliğindedir. İbn el-Heysem ışığın kırılma sürecini mekanik terimler cinsinden tanımlamıştır. Ona göre, “iki ortamın ayrılma yüzeyi boyunca geçen ışık parçacıklarının hareketi, kuvvetlerin bileşke yasasına uyar. Bu yaklaşım daha sonraları Newton tarafından yeniden keşfedilerek işlenmiştir.

Soru: İbn-i Heysem'in “iki ortamın ayrılma yüzeyi boyunca geçen ışık parçacıklarının hareketi, kuvvetlerin bileşke yasasına uyar." yaklaşımı daha sonra kim tarafından yeniden keşfedilmiştir?
Cevap: Newton

Soru: Pratik olarak İbn-i Heysem'in ünlü yapıtının bir alıntısı niteliğinde olan ve Roger Bacon'ın 1267'de tamamladığı kitabın adı nedir?
Cevap: Opus Majus
İbn-i Heysem

İbn el-Heysem daha önceki yıllarında Mısır’da Nil taşkınlarını önlemek üzere görevlendirildiği sıradaki başarısızlığının ertesinde kendisini deli gibi göstererek kapandığı hapishanede ve ondan sonraki özgürlük yıllarında yürütmüş olduğu deneylerde geometrik optiğin bütün alanlarıyla uğraştı. Bunlardan başka, İbn el-Heysem, matematikte ancak 4.dereceden bir denklemle çözülebilecek ve “Alhazen problemi” diye kendi adıyla anılacak olan problemi de çözmüştür. Bu problem, küresel bir dışbükey ya da içbükey ayna, bir nesne ve nesnenin aynaya yansıyan görüntüsü verildiğinde, yansıma noktasının bulunmasıdır. İbn el-Heysem bunu bir hiperbol yardımıyla çözmüştür.

Soru: İbn-i Heysem matematikte ancak 4. dereceden bir denklemle çözülebilecek ve kendi adıyla anılan hangi problemi çözmüştür?
Cevap: Alhazen problemi
İbn-i Heysem

İbn el-Heysem’e göre ışının alacağı yol en kolay ve en hızlı olacaktır. Yani ışın eğer yoğun ortama giriyorsa daha büyük bir dirençle karşılaşacak ve hareketi zorlanacaktır. Bu nedenle ışın, daha rahat edebileceği bir yöne, normale (girdiği ortam yüzeyine olan dikmeye) doğru bükülecektir; tersi durumda ise normalden öteye doğru kırılacaktır.

Soru: Işığın alacağı yolu en hızlı ve en kolay olarak tanımlayan bilim insanının adı nedir?
Cevap: İbn el-Heysem
İbn-i Heysem

== Işın ve Görme Konisi ==
Biz yakındaki bir nesneyi daha büyük ve uzaktaki nesneyi daha küçük görürüz. Uzaktaki nesnenin küçük görünmesinin nedeni, göze daha küçük bir açıyla gelmesindendir. İbn el-Heysem kırılma konusunda ortaya çıkan hareketleri Hızlar Dörtgeni'ne göre iki farklı ortamda, gelen ışın normal boyunca kırılmaya uğramadan geçecek, ayrılım yüzeyine ulaştığında ise çok yoğunda normale doğru,az yoğun bir ortamda ise öteye yönelecektir.
Kırılma konusuna derinlik kazandıran İbn el-Heysem, ışığın saydam ortamlarda izleyeceği yolları belirtmiş fakat sinüs kanununa ulaşamamıştır.Bu Hızlar Dörtgeni yöntemiyle olanaksız olmamaktadır. Kırılma açıklaması bu kanunun elde ediliş sürecinde önemli bir adım teşkil etmektedir. Çünkü gelen ve kırılan ışınları, birbirinden ayrı iki dikey parça olarak gören düşünce biçimi Kepler ve Descartes'ın önemini çekmiş. Descartes'ın Dioptrics (1659) adlı kitabında kırılma açılarına ilşkin sonuçlar yayınlanıncaya kadar, bütünüyle neredeyse İbn el-Heysem'e aittir.

Soru: İbn el-Heysem, ışığın saydam ortamlarda izleyeceği yolları belirtmesine karşın hangi kanuna ulaşamamıştır?
Cevap: sinüs kanununa

Soru: 1659 yılına ait Dioptrics adlı kitap kime aittir?
Cevap: Descartes
Haldun M. Özaktaş

= Haldun M. Özaktaş =
Haldun M. Özaktaş (1966, Ankara), ODTÜ Elektrik Mühendisliği bölümünden mezun olduktan sonra Stanford Üniversitesi'nde doktora yaptı. 1991'den beri Bilkent Üniversitesi Elektronik Mühendisliği bölümü öğretim üyesidir.

Fractional Fourier Transform'un optik uygulamaları üzerine çalışmalarıyla tanınmaktadır. 1999 yılında TÜBİTAK Bilim Ödülü'nü almıştır. Bu ödülü alan en genç kişidir.

== Dış bağlantılar ==

Soru: haldun özaktaş hangi üniversitede doktorasını yapmıştır?
Cevap: Stanford Üniversitesi'nde doktora yaptı

Soru: 1999 yılında TÜBİTAK Bilim Ödülü'nü almış en genç kişi kimdir?
Cevap: Haldun M. Özaktaş

Soru: hangi öptik uygulamalar üzerine çalışmalarıyla tanınmaktadır?
Cevap: Fractional Fourier Transform'un optik uygulamaları üzerine çalışmalarıyla tanınmaktadır

Soru: Haldun M. Özaktaş ODTÜ 'de hangi bölümden mezun olmuştur?
Cevap: Bilkent Üniversitesi
Halil İnalcık 

= Halil İnalcık =

Halil İnalcık (7 Eylül 1916, İstanbul - 25 Temmuz 2016, Ankara) Türk tarih profesörü.

Eserleriyle Osmanlı-Türk tarihine hem siyasî ve ekonomik konularda hem de kültür ve medeniyet tarihi alanında orijinal katkılarda bulunmuş bir bilim adamıdır. Tüm Balkan dillerine ve Arapçaya çevrilmiş olan "The Ottoman Empire The Classical Age 1300-1600" ve "An Economic and Social History of the Otoman Empire" gibi kitapları dünya üniversitelerinde başlıca ders kitabı olarak kullanılmaktadır. Tarih alanındaki üstün çalışmaları ve yetiştirdiği öğrenciler sebebiyle Şeyh-ûl Müverrihin (Tarihçilerin şeyhi) ve Tarihçilerin Kutbu gibi isimlerle de anılmıştır. İnalcık, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde 32 yıl hizmet verdikten sonra 1972 yılında Chicago Üniversitesi'nde Osmanlı Tarihi Kürsüsünü, 1993 yılında Bilkent Üniversitesi'nde Tarih Bölümünü kurmuştur.

Soru: İnalcık, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde 32 yıl hizmet verdikten sonra 1993 yılında Bilkent Üniversitesinde hangi bölümü kurmuştur?
Cevap: Tarih Bölümünü

Soru: İnalcık, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde 32 yıl hizmet verdikten sonra 1972 yılında Osmanlı Tarih Kürsüsünü nerede kurmuştur?
Cevap: 1972 yılında Chicago Üniversitesi'nde

Soru: Şeyh-ûl Müverrihin (Tarihçilerin şeyhi) ve Tarihçilerin Kutbu gibi isimlerle anılmasının sebebi nedir?
Cevap:  Tarih alanındaki üstün çalışmaları ve yetiştirdiği öğrenciler sebebiyle

Soru: halil inancık'ın dünya üniversitelerinde kullanılan ders kitapları isimleri nelerdir?
Cevap:  Tüm Balkan dillerine ve Arapçaya çevrilmiş olan "The Ottoman Empire The Classical Age 1300-1600" ve "An Economic and Social History of the Otoman Empire" gibi kitapları

Soru: halil inancık eserleriyle Osmanlı-Türk tarihine hangi konu ve alanlarda katkılarda bulunmuştur?
Cevap:  Osmanlı-Türk tarihine hem siyasî ve ekonomik konularda hem de kültür ve medeniyet tarihi alanında orijinal katkılarda bulunmuş