Esas No: 2021/1405
Karar No: 2024/3043
Karar Tarihi: 18.09.2024

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/1405 E.  ,  2024/3043 K.


"İçtihat Metni"
       T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas     No : 2021/1405
Karar	No : 2024/3043                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	:...
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN_KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Davacı tarafından, 29/07/2001 tarihli gümrük müşavirliği ön eleme sınavı ile 18/01/2005 tarihli gümrük müşavirliği mesleki yeterlilik sınavını kazandığından bahisle adına gümrük müşavirliği izin belgesi düzenlenmesi istemiyle 21/07/2019 tarihinde yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ticaret Bakanlığı Risk Yönetimi, Tasfiye ve Döner Sermaye Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararıyla; davacının 29/07/2001 tarihinde yapılan gümrük müşavirliği ön eleme sınavından başarısız sayıldığı, bu işleme karşı açtığı davada .... İdare Mahkemesince ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla 26/02/2003 tarih ve E:2002/910, K:2003/214 sayılı kararın Danıştay Onuncu Dairesinin 27/04/2005 tarih ve E:2003/2275, K:2005/2340 sayılı kararıyla bozulduğundan, bozma kararına uyularak 29/07/2001 tarihinde yapılan gümrük müşavirliği ön eleme sınavının tamamının iptal edilmesi nedeniyle başarısız sayılma işleminin sebep unsurunun ortadan kalkması nedeniyle işlemin iptaline karar verildiği, tüm sınavın ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptal edilmesi üzerine, davalı idarece Mahkeme kararının uygulanmasını sağlamak için ... tarih ve ... sayılı kararla yeni bir sınav hakkı daha verildiği, davacının bu sınava girmediği,  29/07/2001 tarihinde yapılan sınavdan sonraki 24/11/2002 tarihli ön eleme sınavı ve 18/10/2005 tarihli mesleki yeterlik sınavından başarılı olduktan sonra hakkında gümrük müşavirliği izin belgesi tanzim edildiği ve gümrük müşavirliği izin belgesinin iptalinden sonra da idareye belgenin iptalinin geri alınmasına dair bir başvurusunun da bulunmadığı, Gümrük müşavirliği izin belgesinin  kazanılmış hak sayılması için, öncelikle ilk aşamada yapılan ön eleme sınavında başarılı olanların arasında yapılan  mesleki yeterlilik sınavında başarılı olunması gerekmekte olup birbirine bağlı olmayan ayrı zaman dilimlerinde yapılan  sınavları kazandığından bahisle davacının Gümrük Müşavirliği izin belgesi verilmesi talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI	: Davacı tarafından, adına düzenlenen gümrük müşavirliği izin belgesi ile sekiz yıla yakın bir süre gümrük müşaviri olarak çalıştığı, 29/07/2001 tarihli gümrük müşavirliği ön eleme sınavı Mahkeme kararıyla iptal edilmiş olsa da ... tarih ve ... sayılı işlem ile başarılı olanların hakları saklı tutulduğundan, kendisinin 29/07/2001 tarihli sınavı kazanma halinin korunduğu, mevzuatın aradığı ön eleme sınavında ve mesleki yeterlilik sınavında başarılı olunma şartını sağladığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.   
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI	: Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. 
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ	:...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
	TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
 
	MADDİ OLAY : 
	Davacının 29/07/2001 tarihinde yapılan gümrük müşavirliği ön eleme sınavında ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile başarılı sayıldığı, ancak sınavda başarısız olan adaylardan İlhami Duranlar tarafından açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile söz konusu sınavın tamamının iptal edilmesine karar verildiği, davalı idare tarafından iş bu mahkeme kararının uygulanmasını teminen hak kayıplarına neden olmamak amacıyla ... tarih ve ... sayılı işlem ile iptal edilen 29/07/2001 tarihli gümrük müşavirliği ön eleme sınavında başarılı olanların haklarının saklı tutulduğu, başarısız olanlara ise bir sınav hakkı daha verildiği, bu çerçevede 29/07/2001 tarihli gümrük müşavirliği ön eleme sınavında başarılı olan 77 adaydan 34'ünün 06/09/2001 tarihinde yapılan gümrük müşavirliği mesleki yeterlilik sınavında başarılı olarak gümrük müşavirliği belgesi almaya hak kazandığı ve sözkonusu 34 kişinin kazanılmış haklarının saklı tutulduğu, söz konusu sınava iştirak etmekle birlikte başarısız sayılan adayların ise 2006 yılı içerisinde tekrar ön eleme sınavına tabi tutulduğu, davacının ise anılan süreçte 24/11/2002 tarihinde gerçekleştirilen ön eleme sınavında ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile başarılı sayılması üzerine 18/10/2005 tarihinde yapılan gümrük müşavirliği mesleki yeterlilik sınavına alındığı ve bu sınavda başarılı olarak gümrük müşavirliği izin belgesi ve ... kullanıcı kodu almaya hak kazandığı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 16/12/2010 tarih ve E:2009/669, K:2010/2376 sayılı kararı ile ... İdare Mahkemesinin anılan kararının bozulduğu, bu karar üzerine davacının gümrük müşavirliği izin belgesinin iptal edildiği görülmüştür.
	Mahkeme kararı uyarınca gümrük müşavirliği izin belgesi iptal edilen davacının, bu kez 21/07/2019 tarihli dilekçesi ile 2001 yılında katıldığı gümrük müşavirliği ön eleme sınavının iptal edildiği ve bahse konu sınavda başarılı olanların kazanılmış haklarının korunduğu ve yeni yapılacak sınavdan muaf tutulduklarının duyurulduğu ancak kendisinin buna ilişkin yapılan ilandan yeni haberinin olması nedeniyle bu haktan yararlanamadığı, 29/07/2001 tarihli ilk girdiği gümrük müşavirliği ön eleme sınavından 82 puan alarak başarılı olduğu ve 18/10/2005 tarihli gümrük müşavirliği mesleki yeterlilik sınavını kazandığından bahisle adına Gümrük Müşavirliği izin belgesi düzenlenmesi talebinin reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ticaret Bakanlığı Risk Yönetimi, Tasfiye ve Döner Sermaye Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun geçici 5. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce gümrük komisyoncu yardımcısı karnesine sahip olanlar, Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren iki yıl içinde Gümrük Müsteşarlığına müracaat etmeleri halinde, öğrenim şartı hariç olmak üzere 227 nci maddede belirtilen koşulları taşımaya devam ettiklerinin anlaşılması durumunda, kendilerine Gümrük Müşavir Yardımcısı İzin Belgesi verilir. Bu şekilde gümrük müşavir yardımcısı olanlar en az lise mezunu olmaları halinde, gümrük müşavirliği için açılacak ilk üç sınava girebilirler." hükmü düzenlenmiştir.
	07/10/2009 tarih ve 27369 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliği'nin uyuşmazlık döneminde yürürlükte olan 566. maddesinde ise;  " (1) Sınavların zamanı ve başvuru koşulları en az bir ay önce ilan edilir. (2) Gümrük müşavirliği sınavı, ön eleme ve mesleki yeterlilik yazılı olmak üzere iki aşamada yapılır. (3) Ön eleme sınavı Yükseköğretim Kurulu Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi veya sınav yapan diğer resmi kuruluşlar tarafından yapılır. Müsteşarlık ile yapılacak protokol çerçevesinde; testlerin hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi işlemleri sınavı yapan kuruluşlar tarafından yürütülür. (4) Gümrük müşavirliği ön eleme sınavını kazananlar, Müsteşarlıkça tayin edilecek yer ve zamanda mesleki yeterlilik sınavına tabi tutulur. (5) Gümrük müşavir yardımcılığı için yalnız yazılı sınav yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.	
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Yukarıda anılan mevzuat hükümleri gereğince gümrük müşavirliği sınavının kazanılmış sayılması için, öncelikle ilk aşamada yapılan ön eleme sınavında başarılı olunması, akabinde ise mesleki yeterlilik sınavında başarılı olunmasının gerekli ve yeterli olduğu görülmüştür.
	Uyuşmazlıkta, davacının 29/07/2001 tarihinde yapılan gümrük müşavirliği ön eleme sınavına ilişkin olarak 29/03/2018 tarihinde yaptığı başvuruya karşılık, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı Sınav Hizmetleri Daire Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile davacının 29/07/2001 tarihli sınavda 82 puan alarak "kazandınız" durumunda olduğunun belirtildiği, 18/10/2005 tarihinde yapılan gümrük müşavirliği mesleki yeterlik sınavı açısından ise davacının başarılı olduğunun taraflar arasında ihtilafsız olduğu, bu haliyle davacının 29/07/2001 tarihinde yapılan gümrük müşavirliği ön eleme sınavında ve 18/10/2005 tarihinde yapılan gümrük müşavirliği mesleki yeterlik sınavında başarılı olduğu anlaşılmıştır.
Anayasa Mahkemesi kararlarında, Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, "insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlet" şeklinde tanımlanmıştır.
Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri arasında sayılan hukuk devletinin en önemli unsurlarından birisi "hukuki  güvenlik  ilkesi"dir. Hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Diğer bir ifadeyle hukuki güvenlik ilkesi, kişilerin hukuksal ilişkiler kurarken tabi olacakları hukuk kurallarını önceden bilmeleri anlamına gelirken, "idari istikrar ilkesi" ise, bu kurallara dayanılarak kazanılan hakların korunacağı güvencesinin kişilere verilmesini ifade etmektedir. 
Anayasa'nın 138. ve 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca idarenin yargı kararının gereğini yerine getirmesi bir zorunluluk ise de; iptal edilen işlemle üçüncü kişiler yönünden kazanılmış bir hak doğmamış olsa da, eğer subjektif kazanımlar söz konusu ise, bu subjektif etki ve sonuçların korunması da yukarıda değinildiği üzere hukuki güvenlik ve idari istikar ilkelerinin bir sonucudur. 
Bu durumda, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı Sınav Hizmetleri Daire Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile 29/07/2001 tarihinde yapılan gümrük müşavirliği ön eleme sınavını kazandığı belirtilen davacının, 18/10/2005 tarihinde yapılan gümrük müşavirliği mesleki yeterlik sınavında başarılı olduğu ve kazanılmış hakların korunmasına ilişkin (Mülga) Gümrük Müsteşarlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi kapsamında, 29/07/2001 tarihinde yapılan gümrük müşavirliği ön eleme sınavında başarılı olup adına izin belgesi düzenlenen diğer 34 kişi ile eş konumda bulunduğu, 18/10/2005 tarihinde yapılan sınav her ne kadar 24/11/2002 tarihinde yapılan ön eleme sınavının ikinci aşaması olsa da, davacının mevzuatla öngörülen bir ön eleme bir de yeterlilik sınavında başarılı olarak adına gümrük müşavirliği izin belgesi düzenlenmesi için gerekli olan şartları haiz olduğu sonucuna varıldığından, davacının başvurusu üzerine gümrük müşavirliği izin belgesinin verilmesi gerekirken, yargı kararının uygulandığından bahisle, aksi yönde tesis edilen işlemde hukuki güvenlik ve idari istikrar ilkelerine uyarlık görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/09/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.