Esas No: 2024/252
Karar No: 2024/5622
Karar Tarihi: 22.10.2024

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2024/252 E.  ,  2024/5622 K.


"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
   Esas	No : 2024/252
   Karar	No : 2024/5622
 
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	       : ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ	:  Av. ...                                    
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Başkanlığı-...
VEKİLİ	: Av. ...
 
İSTEMİN KONUSU           : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
 
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nca ihale edilen ve uhdesinde kalan “Kars İli, Merkez İlçesi, Atatürk Mahallesi ve Bayrampaşa Mahallesi Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi 2 Etap, 366 Adet Konut, 1 Adet Ticaret Merkezi, 6 Adet Setaltı Ortak Mekân, 1 Adet Cami ve Taziye Evi İnşaatları ile Altyapı Çevre Düzenlemesi İşi”ne ilişkin olarak 2019/Haziran-2020/Aralık dönemlerine ait hakediş ödemeleri üzerinden kesinti suretiyle tahsil edilen damga vergilerinin dörtte üçlük kısmının iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine  dair işlemin iptali ve fazladan tahsil edilen tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 5393 sayılı  Belediye Kanununun  73/6. maddesinde, kentsel dönüşüm ve gelişim alanları içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkullerin harca esas değer üzerinden belediyelere devredileceği, kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında "yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarla" ilgili vergi, resim ve harçların dörtte birinin alınacağı düzenlemesine yer  verildiği, münferit sözcüğünün Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlüğünde, "tek, ayrı, kendi başına olan"; Türk Hukuk Sözlüğünde de "tek tek; ayrı ayrı; tek başına" olarak açıklanmış olması karşısında, 5393 sayılı Kanunun yukarıda anılan düzenlemesinde geçen "münferit yapı" ibaresinin tek-ayrı yapıları işaret ettiği, bu yapıların da, 5393 sayılı Kanun kapsamında ilan edilen uygulama alanı içerisinde daha önce mevcut olup, uygulama kapsamında yıkılarak yeniden inşalarının söz konusu olması halinde ancak maddede öngörülen kısmi istisnanın uygulanabileceği sonucuna varıldığı; bu durumda, dava konusu yapım işi kapsamında inşa edilen yapıların münferit yapı niteliği taşıdığından söz edilemeyeceği ve anılan madde ile tanınan kısmi bağışıklık hakkının yalnızca münferit yapılara özgülenmiş olduğu dikkate alındığında, davacı şirketin 5393 sayılı Kanunda öngörülen 3/4 vergi bağışıklığı hakkından faydalanmasına olanak bulunmadığının açık olduğu ve dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle  davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu  Vergi Mahkemesi kararının, aynı gerekçe ve nedenlerle Dairelerince de uygun görüldüğü, dilekçede ileri sürülen iddiaların  kararın kaldırılmasını sağlayacak durumda bulunmadığı belirtilerek davacının istinaf isteminin reddine  karar  verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: 12/11/2011 tarih ve 2011/2356 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında dava konusu alanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edildiği, 5393 sayılı Kanunun 73/6.maddesi uyarınca damga vergisine ilişkin kısmi istisnadan faydalanılması gerektiği  iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin  kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının   bozulması  gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
     Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: 
 Davacı şirket tarafından, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından ihale edilen ve uhdesinde kalan “Kars İli, Merkez İlçesi, Atatürk Mahallesi ve Bayrampaşa Mahallesi Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi 2 Etap, 366 Adet Konut, 1 Adet Ticaret Merkezi, 6 Adet Setaltı Ortak Mekân, 1 Adet Cami ve Taziye Evi İnşaatları ile Altyapı Çevre Düzenlemesi İşi”ne ilişkin olarak 2019/Haziran-2020/Aralık dönemlerine ait hakediş ödemeleri üzerinden kesinti suretiyle tahsil edilen damga vergilerinin dörtte üçlük kısmının iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine  dair işlemin iptali ve fazladan tahsil edilen tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi  istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 122. maddesinde, mükelleflerin, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden isteyebilecekleri; 124. maddesinde de, vergi mahkemelerinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların, şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilecekleri açıklanmıştır. Bu maddeler uyarınca düzeltilmesi vergi dairelerinden istenebilecek vergi hatasının tanımı ise aynı Kanun'un 116. maddesinde, vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması olarak yapılmış, 117. maddesinde, hesap hataları olarak; matrah hataları, vergi miktarında hatalar ve verginin mükerrer olması; 118. maddesinde de, vergilendirme hataları olarak; mükellefin şahsında hata, mükellefiyette hata, mevzuda hata ve vergilendirme veya muafiyet döneminde hatalar gösterilmiş bulunmaktadır. 
	5393 sayılı Belediye Kanununun "Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı" başlıklı 73. maddesinin birinci fıkrasında belediyelerin, belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabileceği ; altıncı fıkrasında kentsel dönüşüm ve gelişim alanları içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkullerin harca esas değer üzerinden belediyelere devredileceği, kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi, resim ve harçların dörtte biri alınacağı belirtilmiştir.
	5393 sayılı Belediye Kanununun 73. maddesinin gerekçesinde de sağlıksız ve hızlı kentleşmenin ülkemizin önemli sorunlarının başında geldiği, kentlerimizin özellikle ülkemizin batı bölgelerinde aşırı şekilde büyüdüğü fakat buna uygun sosyal imkanlarla donatılmadığı, büyük kentlerde trafik, hava kirliliği, yetersiz konut, çarpık yapılaşma, alt yapı hizmetleri ve benzeri sorunların acilen çözüm beklediği, bu düşünceden hareketle büyükşehir belediyeleri ve nüfusu 50.000'in üzerinde belediyelerin kentin gelişimine uygun konut alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları ve sosyal donatılar oluşturmak, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak ve restore etmek amacıyla kentsel gelişim alanları ilan etme ve uygulayabilmelerine imkan vermenin kaçınılmaz olduğu, maddenin bu amaçla düzenlendiği yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıdaki maddenin ve gerekçesinin birlikte değerlendirilmesinden; yeni yapının yapılacağı alanın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında yer alması ve bu alanda yer alan mevcut (eski) yapının yıkılarak yeni bir yapının inşa edilmesi koşullarının gerçekleşmesi halinde yapılacak bu yapılarla ilgili alınması gereken vergi, harç ve resmin 3/4'lük kısmının tahsil edilmeyeceğinin kurala bağlandığı ve söz konusu alan içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkullerin harca esas değer üzerinden belediyelere devredileceği belirtildikten sonra "yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda" ibaresinde yer alan "Münferit" kelimesinin yapının niteliğini belirtmek amacıyla kullanıldığı, eski yapıların hak sahipleri veya üçüncü kişiler tarafından yıktırılarak yeniden yapılması yönünden kısmi ödemeye ilişkin herhangi bir ayrıma gidilmediği anlaşılmaktadır.
	Olayda, 12/11/2011 tarih ve 28110 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2011/2356 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında  Kars İli, Merkez İlçesi, Atatürk Mahallesi ve Bayrampaşa Mahallelerinin  5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı olarak ilan edildiğinin belirtildiği,yine, Kars Belediye  Başkanlığı ile TOKİ arasında düzenlenen  protokolun  7. maddesi uyarınca da tüm yapı ve eklentilerin tasfiye, yıkım ve molozların temizlenme işinin Belediye tarafından üstlenildiği ve bu çerçevede mevcut (eski) yapıların yıkıldığı anlaşılmaktadır. 
Bu durumda, dava konusu olayda 5393 sayılı Kanunun 73. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmesi nedeniyle  hakediş damga vergilerinin 3/4'lük kısmının  düzeltme şikayet hükümleri kapsamında vergilendirme hatası olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varıldığından  hakediş tutarları üzerinden kesinti yoluyla tahsil edilen  damga vergisinin  dava konusu dörtte üçlük kısmında ve davanın reddine ilişkin  Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurunu reddeden  Bölge İdare Mahkemesi kararında  hukuka uygunluk görülmemiştir.	
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
          1.Davacının  temyiz  isteminin  kabulüne,				2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının  BOZULMASINA,
	 3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 22/10/2024  tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.