Esas No: 2022/96
Karar No: 2024/3575
Karar Tarihi: 04.06.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2022/96 E.  ,  2024/3575 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2022/96
Karar No : 2024/3575                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı  
VEKİLİ  : Av. ...
		 2- ... Belediye Başkanlığı-...	  
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)  : ...
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, ... ilçesi, ... Mahallesine yönelik olarak hazırlanan ve Antalya Büyükşehir Belediye  Meclisinin ... tarih ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile Kaş Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda;  dosyada yer alan belge ve bilgiler ile ..... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, plan hazırlık aşamasında Karayolları 13. Bölge Müdürlüğünden alınan kurum görüşü ekinde verilen karayolu kamulaştırma sınırlarının dava konusu plana işlendiği, söz konusu karayolu projesine ilişkin "ÇED gerekli değildir" kararının ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla iptal edildiği, dolayısıyla her ne kadar karayolu plan kararı kurum görüşüne ve üst ölçekli plan kararlarına dayansa da koruma ve kullanma dengesinin sağlanması yönündeki plan amaç ve hedefleriyle çeliştiği, diğer yandan, imar planlarında yerleşik konut alanından yaklaşık iki katı büyüklükte  gelişme konut alanı önerildiği,  mahalle nüfusunun artmasının öngörüldüğü, planın nüfus kabulünün/öngörüsünün tüm plan kararlarını etkilediği göz önüne alındığında, projeksiyon hesaplarının teknik ve bilimsel yöntemlerle yapılması, kuşku ve belirsizlikler içermemesi ve plan raporunda projeksiyon nüfusunun nasıl elde edildiğine ilişkin kapsamlı açıklamaların yer almaması nedeniyle dava konusu imar planlarının şehircilik ilkeleri, planlama esasları, planlama teknikleri ve kamu yararı açısından uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
	Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka aykırı  bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI  : Planlama süreciyle ilgili Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğindeki tüm sürecin izlendiği, karayolu projesine ilişkin kurum görüşüne uygun olarak plan hazırlandığı, karayolu projesinin planlama esasları, şehircilik ilkeleri ve kamu yararına uygun olmadığı kanaatine varılmasının bu davanın konusu oladığı, dava konusu alanın tek mahalle şeklinde noktasal olarak değerlendirilmemesi gerektiği, üst ölçekli planlar uyarınca Kaş ilçe bütününün değerlendirilmesi  gerektiği, planların üst ölçekli planlarla uyumlu olduğu, plan kullanım kararlarının ise bilimsel, teknik, şehircilik ilke ve esasları doğrultusunda yapıldığı, bilirkişi raporunun çelişkili ifadeler barındırdığı ileri sürülmektedir.  
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      :  Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY	TETKİK HAKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
 
	MADDİ OLAY : 
                                          Antalya ili, ... ilçesine yönelik olarak ... tarihli, ... sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Meclis kararı ile 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı onaylanmış, anılan planın iptali istemiyle aynı davacılar tarafından açılan davada, Danıştay Altıncı Dairesinin 03/02/2021 tarihli, E:2016/4013, K:2021/1129 sayılı kararıyla anılan planın ... Mevkii, ... Yarımadası ile ... bölgesinde öngörülen turizm ve tercihli kullanım kararları ve Kaş ilçesine yönelik nufüs projeksiyonu ve nüfus kabulleri bakımından iptaline karar verilmiş, anılan karar Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 07/06/2023 tarihli, E:2021/2818, K:2023/1277 sayılı kararı ile onanmış ve kesinleşmiştir. 
Yukarıda aktarılan Kaş ilçesinin 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planının iptali sonrasında Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla 1/25.000 ölçekli nazım imar planı onaylanmış ve bunun üzerine Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile Kaş Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ve Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin ...tarih ve ... sayılı kararı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının onaylanması üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
Ayrıca Kaş ilçesine yönelik üst ölçekli 1/25.000 ölçekli nazım imar planının  iptali istemiyle açılan davada,  ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararıyla planın iptaline karar verilmiş, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusu  ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedilmiş, kararın temyizi üzerine Danıştay Altıncı Dairesinin 22/05/2024 tarihli,  E:2022/1338, K:2024/3200 sayılı kararıyla yeniden inceleme yapılmak üzere anılan kararın bozulmasına karar verilmiştir.
	İLGİLİ MEVZUAT:
             3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde, "nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır ; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 6. maddesinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından çevre düzeni planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel  hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir. 
             Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Genel planlama esasları" başlıklı 7.maddesinde; (1) Bu Yönetmeliğe göre hazırlanacak her tür ve ölçekteki mekânsal planlar aşağıda yer alan planlama ilke ve esaslarına, planların hazırlanması ile ilgili standartlara, gösterim tekniklerine ve tanımlara uygun olarak yapılır: a) Planlar, kamu yararı amacıyla yapılır. b) Planlar; pafta, gösterim, plan notları ve plan raporu ile bir bütündür. c) Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir. ç) Üst kademe planlar, alt kademesindeki planlara mekânsal nitelikte hedef koyan, yol gösteren ve ilke belirleyen plandır. d) Mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ile nazım imar planları üzerinden ölçü alınarak uygulama yapılamaz. e) Planlar, diğer kademedeki planların büyütülmesi veya küçültülmesi yolu ile elde edilemez. f) Doğal, tarihi ve kültürel değerlerinin koruma ve kullanma dengesinin sağlanması esastır. g) Yapıların ve çevrenin kalitesinin artırılması için planlarda gerekli sağlıklaştırma ile ilgili kararlara yer verilir. ğ) Planlarda afet, jeolojik ve doğal veriler esas alınır. h) Planlarda, varsa mevcut geleneksel dokunun korunması esastır. ı) Ülke ve bölge düzeyinde karar gerektiren büyük projelerin mekânsal strateji planı veya çevre düzeni planında değerlendirilmesi esastır. i) Planlama süreci; araştırmaların yapılması, sorunların ortaya konulması, veri ve bilgi toplama ile ilgili analiz aşaması; bilgilerin biraraya getirilmesi, birleştirilmesi ve sonuçların değerlendirilmesi ile ilgili sentez aşaması ve plan kararlarının oluşturulması aşamalarından oluşur. j) Planların hazırlanmasında plan türüne göre katılım sağlanmak üzere anket, kamuoyu yoklaması ve araştırması, toplantı, çalıştay, internet ortamında duyuru ve bilgilendirme gibi yöntemler kullanılarak kurum ve kuruluşlar ile ilgili tarafların görüşlerinin alınması esastır. k) Planların iptal edilmesi halinde, daha önce alınan kurum ve kuruluş görüşleri ile birlikte yapılan analiz ve sentez çalışmaları yeni plan hazırlanmasında bu Yönetmelik kapsamında yeniden değerlendirilir. l) Planlar, çevresinde veya bitişiğinde yer alan mevcut planlar ile uyumlu hazırlanır. Korunacak alanların çevresinde yapılan planlar ise bu alanların hassasiyeti dikkate alınarak hazırlanır." hükümlerine yer verilmiştir.	 
 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
             İmar planları, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak, belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla, kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan, ulaşım, hizmet ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerek çeşitli alanları arasında olan bağlantıları gözönüne alınarak hazırlanır.
Toplum yaşamını yakından etkileyen fiziksel çevrenin sağlıklı bir yapıya kavuşturulması ve toprağın koruma-kullanma dengesinin en rasyonel biçimde belirlenmesi için hazırlanan imar planlarının yargısal denetiminde, bu hususlara uyulup uyulmadığı ile planlanan yöredeki taşınmazların imar planında tahsis edildikleri amaçlar yönünden mevzuata, üst ölçekli planlara, şehircilik ilkeleri ile planlama esaslarına uygunluk sağlayıp sağlamadığının detaylı bir şekilde incelenmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden temyize konu kararda,  karayoluna ilişkin ÇED kararının iptal edildiği ve  plan raporunda projeksiyon nüfusunun nasıl elde edildiğine ilişkin kapsamlı açıklamaların yer almadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiş ise de  davalı idareler tarafından dava konusu planların üst ölçekli planı olan Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih, ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/25.000 Nazım İmar Planında yer alan nüfus projeksiyonunun baz alınarak planlamanın yapıldığı ve 1/25.000 ölçekli nazım imar planına karşı açılan ve .... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yer alan bilirkişi raporunda  nüfus projeksiyon hesaplarının nesnel, teknik ve bilimsel yöntemlerle yapıldığının belirtildiği ancak dava dosyasında bulunan bilirkişi raporunda ise nüfus projeksiyon hesaplamalarının nesnel, teknik ve bilimsel yöntemlerle yapılmadığı ifadelerine yer verildiği,  raporlar arasındaki bu çelişkili durum giderilmediği  anlaşılmaktadır.
Öte yandan temyize konu kararda karayoluna ilişkin ÇED kararının iptal edildiği gerekçesiyle planının Çukurbağ Mahallesine ilişkin planlamanın tümünün iptaline karar verildiği, ancak karayolu kullanım kararının tüm planı etkileyip etkilemediğine ilişkin de bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda yargı kararı sonrasında dava konusu imar planlarında belirlenen karayolu için yeniden ÇED kararı alınıp alınmadığına yönelik ilgili idarelerden gerekli bilgi ve belgeler getirtilerek,  iptal edilen ÇED kararının imar planlarının tümünü etkileyip etkilemediği araştırılarak nüfus projeksiyonun belirlenmesine ilişkin bilirkişi raporlarında bulunan tespitler arasında bulunan çelişkili durumun  ek rapor alınması ya da gerekli görülürse oluşturulacak yeni bir heyetten rapor alınması suretiyle giderilmesi yeniden karar verilmesi gerekmektedir.
Ayrıca dava konusu planların üst ölçeği olan Antalya ili, ... ilçesine ilişkin olarak Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih, ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/25.000 nazım imar planının  tamamının iptali istemiyle TMMOB Peyzaj Mimarları Odası ve diğerleri tarafından açılan davada, .... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, anılan kararın temyizi üzerine Danıştay Altıncı Dairesinin 22/05/2024 tarihli, E:2022/1338, K:2024/3200 sayılı kararı ile alanda yeniden inceleme yapılması gerektiği gerekçesiyle temyize konu iptal kararının bozulmasına karar verildiği, bu durumda Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince yeniden karar verilirken üst ölçekli nazım imar planı hakkında verilecek kararın da göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare  Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin  yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin  Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 04/06/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.