Esas No: 2020/532
Karar No: 2024/825
Karar Tarihi: 13.02.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2020/532 E.  ,  2024/825 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2020/532
Karar No : 2024/825    
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR)	: 1- …	   2- …	  
		…	  
	 11- …	 
	 12- …	  
VEKİLİ	: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI)	: … Büyükşehir Belediye Başkanlığı 
VEKİLİ	: Av. …
İSTEMİN	KONUSU	: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Ümraniye İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18.maddesi uyarınca  … tarih ve … sayılı encümen kararı ile kabul edilen parselasyon işleminin  iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …  İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E: …,  K: … sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, daha önce gerçekleştirilen terklerin dikkate alındığı, düzenleme ortaklık payının (DOP), Kanun'un öngördüğü üst sınırın altında olduğu, dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planına uygun olduğu davacılara parselin bastığı yerden hisse tahsisi yapıldığı sonucuna ulaşılarak hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI           :   Taşınmazın 4000 m2'lik kısmının metro istasyon alanı koruma sınırında kaldığı, kamulaştırmak yerine düzenleme ortaklık payı (dop) kesilmek suretiyle 4000 m2'lik kısmın bedel ödenmeksizin alındığı, tek bir parselde parselasyon yapılmasının parselasyonun yapılma amacına uygun olmadığı ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY	TETKİK	HAKİMİ	… 'IN DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Duruşma istemi yerinde görülmedi. 
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY : Uyuşmazlık konusu taşınmaz 15.06.2009 tarihli 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planında "meskun alanlar" ve kısmen de "raylı toplu taşıma güzergahı" alanı olarak, 13.02.1998 tarihli 1/1000 ölçekli Ümraniye Revizyon Uygulama İmar Planında kısmen "küçük sanayi sitesi alanları", kısmen de "h=5 kat yapılanma koşullarında konut+ticaret alanı" ve "metro istasyonu güzergah alanı" olarak planlanmıştır.
5216 sayılı Kanunun 7/b-c-f-g maddeleri uyarınca 23/11/2011 tarih ve 2553 sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni kararı ile kabul edilen parselasyon işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
 
	İLGİLİ MEVZUAT:
	Uyuşmazlık tarihinde yürürlükteki haliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Arazi ve arsa düzenlemesi" başlıklı 18. maddesinde: "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı  aranmaksızın,  birbirleri  ile,  yol  fazlaları  ile,  kamu  kurumlarına  veya  belediyelere  ait  bulunan  yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.
	Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
	Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz. 
	Düzenleme ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır. Herhangi  bir  parselden  bir  miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık  payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır." hükmüne yer verilmiştir.
	İşlem tarihinde yürürlükte bulunan İmar Kanununun 18. maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi ile ilgili Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4.maddesinin (a) bendinde; Düzenleme sahasının, sınırı tespit edilerek düzenlenmesine karar verilen saha olduğu; aynı maddenin (b) bendinde, düzenleme sınırının, düzenlenecek imar adalarının imar planına göre yol, meydan, park, genel otopark, yeşil saha gibi umumi hizmetlere ayrılan ve tescile tabi olmayan alanlar ile cami ve karakol yerlerini çevreleyen sınır olduğu belirtilmiş; aynı yönetmeliğin "Düzenleme sahalarının tespiti esasları" başlıklı 5. maddesinde: "Belediye ve mücavir alan sınırı içinde belediyeler, belediye encümeni kararı ile; dışında valilikler, il idare kurulu kararı ile; 5 yıllık imar programlarında öncelik tanımak ve beldenin inkişaf ve ihtiyaç durumuna göre, yeterli miktarda arsayı, konut yapımına hazır bulunduracak şekilde düzenleme sahalarını tespit etmek ve uygulamasını yapmak mecburiyetindedir. Konut yapımına hazır arsa sayısının, bir önceki yıl verilen inşaat ruhsatından az olmamasına dikkat edilir. Belirlenen düzenleme sahası bir müstakil imar adasından daha küçük olamaz. Ancak, imar adasının büyük bir kısmının imar mevzuatına uygun bir şekilde teşekkül etmiş olması nedeniyle, yeniden düzenlemesine ihtiyaç bulunmaması ve diğer kısmında birkaç taşınmaz malın tevhid ve ifraz yoluyla imar planı ve imar mevzuatına uygun imar parsellerinin elde edilmesinin mümkün olduğu hallerde, adanın geri kalan kadastro parselleri müstakil bir imar düzenlemesine konu teşkil edebilir. " kuralına; "Düzenleme sınırının geçirilmesi" başlığını taşıyan 6. maddesinde ise: "Düzenleme Sınırı; a) İskan sahasının bittiği yerlerde iskan sınırından, b) İskan sahası içindeki yollarda yol ekseninden, c) İbadet yeri ve karakol yerlerinin dış sınırından, yeşil alan ve genel otopark alanlarının düzenleme ortaklık payı oranı ve uygulamaya alınan parsel sınırına göre uygun görülecek yerinden geçirilir. Ancak, imar planlarında gösterilmiş düzenleme sınırları varsa bu durum dikkate alınır. Düzenleme sınırının herhangi bir parseli iki veya daha fazla parçaya bölmesi halinde; sınır, bu parçalardan düzenleme sahası dışında kalan başka bir imar adasına girmeyenleri varsa bunları da içine alacak şekilde geçirilir. Parsel büyük ise, ifraz yapılarak ifraz sınırından geçirilir." kuralına yer verilmiştir.
 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Parselasyon işlemi imar planının uygulama araçlarından biridir. Bu işlemle amaçlanan, imar planı, plan raporu ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre imar adasının tüm biçim ve boyutu, yapı düzeni, inşaat yaklaşma sınırı ve bahçe mesafeleri, yapı yüksekliği ve derinliği, yerleşme yoğunluğu, taban alanı ve kat alanı katsayısı, arazinin kullanma şekli, mülk sınırları, mevcut yapıların durumu göz önüne alınmak suretiyle üzerinde yapı yapmaya elverişli imar parseli oluşturmaktadır. 
	Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu parselde yer alan metro istasyon alanının elde edilmesi amacıyla dava konusu parselasyon işlemi ile yalnızca davacıların hissedar olduğu tek parselin düzenleme sahası içine alındığı görülmektedir.
	Bu durumda, parselasyon işlemiyle amaçlanması gerekenin üzerinde yapı yapmaya elverişli imar parselleri oluşturmak olması gerekirken bu amaca aykırı olarak metro istasyon alanının elde edilmesi için tesis edilen dava konusu işlemde amaç yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
	Öte yandan, İmar Kanununun 18. maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi ile ilgili Esaslar Hakkında Yönetmeliğinin 5. maddesine aykırı olarak yalnızca davacıların hissedar olduğu tek parselin düzenleme sahası içine alındığı görüldüğünden parselasyon işleminin bu yönüyle de hukuka uygun olmadığı anlaşılmıştır.
	Bu durumda, davanın reddine yönelik idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu bölge idare mahkemesi kararında hukuki  isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin  Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi …  İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/02/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.