Esas No: 2020/4756
Karar No: 2024/4241
Karar Tarihi: 26.06.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2020/4756 E.  ,  2024/4241 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2020/4756
Karar No : 2024/4241                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR)	: 
1- ...  2- ...
VEKİLLERİ: Av. ..., Av. ...
 
3- ... 4- ...
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı 
VEKİLİ	: Av. ...
 
İSTEMİN	KONUSU	              : ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Mersin İli, Yenişehir İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında akaryakıt istasyon alanı olan kullanımına LPG fonksiyonu eklenmesine yönelik ... tarih ve ... sayılı Yenişehir Belediye Meclis kararının,  parselin Silifke Caddesinden cephe alması ve Gazi Mustafa Kemal Bulvarı cephesinin kapatılması şartıyla onaylanmasına ilişkin   ... tarih ve ... sayılı Büyükşehir Belediyesi Meclis kararının, anılan şarta ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda;  ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden;  taşınmazın,  Gazi Mustafa Kemal Bulvarına olan cephesinin yaklaşık 38 metre olduğu, dolayısıyla Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin 40. maddesinde ve Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 17. maddesinde akaryakıt istasyonu kullanımı için öngörülen minimum 40 metre cephe şartının sağlanamadığından tesis edilen dava konusu meclis kararında şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI           : Yenişehir Belediyesinden alınan ... tarih ve ... sayılı yapı ruhsatında ve ... tarih ve ... sayılı geçiş yolu izin belgesinde akaryakıt istasyonuna iki cepheden de girişin açık olduğu, bilirkişi raporunda cephe genişliğinin yaklaşık olarak belirtildiği, parsel üzerinde aplikasyon işlemine, nirengi ve poligonlara dayalı ölçüm tekniğine uygun tespit yapılmadığı, cephe mesafesinin 41,55 metre olduğu ileri sürülerek temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI     : Dava konusu taşınmaza yönelik tesis edilen ... tarih ve ... sayılı geçiş yolu izin belgesinde Gazi Mustafa Kemal bulvarı yönünde giriş çıkışa izin verilmediği, parselin anılan bulvardan cephe ve derinlik şartlarını sağlamadığı, dava konusu işlemin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY	TETKİK	HAKİMİ	...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :  Dosyanın incelenmesinden, Mersin İli, Yenişehir İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında akaryakıt istasyon alanı olan kullanımına LPG fonksiyonu eklenmesine yönelik parsel maliklerince yapılan imar planı tadilat teklifinin Yenişehir Belediye Meclisinin  ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilerek onaylanmak üzere Mersin Büyükşehir Belediyesine gönderildiği, Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararında parselin Silifke Caddesi cephesinin gerekli cephe, derinlik ve kavşak mesafesini sağladığı ancak Gazi Mustafa Kemal Bulvarı cephesinin yeterli cephe genişliği ve derinlik şartını sağlamadığından  parselin Silifke Caddesinden cephe alması ve Gazi Mustafa Kemal Bulvarı cephesinin kapatılması şartıyla uygulama imar planı değişikliğinin onaylanmasına karar verildiği, akabinde dava dışı kiracı ... ağaç ürünleri sanayi ve ticaret anonim şirketi tarafından işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvurunun ... tarih ve ... sayılı Mersin Büyükşehir Belediye Başkanılığı işlemiyle reddedilmesi üzerine anılan işlemin ve dayanağı Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı  kararının iptali istemiyle  davacılar ve dava dışı kiracı ... Ağaç Ürünleri Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 5. maddesi uyarınca reddine karar verilmesi üzerine davacılar tarafından dava dilekçesi yenilenerek Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı  kararının, parselin Silifke Caddesinden cephe alması ve Gazi Mustafa Kemal Bulvarı cephesinin kapatılmasına ilişkin kısmının iptali istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır. 
 
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun, "Planların Hazırlanması ve Yürürlüğe Konulması" başlıklı 8. maddesinin (b) bendinde ise, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye Başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir" hükmüne yer verilmiştir.
 İşlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; yine aynı Kanunun "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde İşlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu kurala bağlanmıştır.
Anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı,  2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuru için, 3194 sayılı Kanunun 8/b maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren işlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren  60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır. İmar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise davanın, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerekir.
Diğer taraftan bu süreler içerisinde dava açılmamış olmakla birlikte, imar planlarının uygulanmasına yönelik bir işlem (parselasyon, ifraz, tevhid, imar durumu vb.) tesis edilmesi halinde, uygulama işlemine karşı yasal dava açma süresi içinde dayanağı imar planlarına karşı da yeniden dava açma hakkı bulunduğu kabul edilmektedir.
 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Bir idari işlem mevzuatta öngörülen prosedüre uygun olarak tesis edilmeli ve tamamlanmalıdır. 3194 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca belediye meclisince 
onaylanmakla yürürlüğe giren imar planlarının ise aynı madde hükmü uyarınca bir ay süreyle askıya çıkarılmak suretiyle ilan edilmesi gerekmektedir. Onaylanmayan veya onaylandıktan sonra ilan edilmeksizin uygulamaya konulan bir imar planı yukarıda belirtilen kanun hükmünde öngörülen prosedür tamamlanmaksızın tesis edilmiş bir işlem olacağından şekil eksikliği nedeniyle hukuka aykırı olacaktır.
İmar planlarının askıya çıkarılmaması planları kanunda öngörülen şekil şartları tamamlanmaksızın tesis edilmiş bir işlem haline getiren asli şekil unsurlarıdır ve bu eksiklik işlemin iptal nedenidir.
	Yukarıdaki yasal düzenlemelere göre, ilan tarihinden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde idari davaya  konu edilmeyen düzenleyici işlemlerin, bu tarihten sonra davaya konu edilebilmeleri, ilgili hakkında uygulama işlemi yapılmış olması; bireysel işlemin ise, birlikte dava konusu yapıldığı düzenleyici işlemin uygulaması niteliğinde bulunması gerekmektedir. 	
	Uyuşmazlıkta, kiracı ... Ağaç Ürünleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından tarafından işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddi üzerine dayanağı uygulama imar planının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı görülmekte ise de; uygulama işleminin davacılar hakkında tesis edilmediği gözetildiğinde düzenleyici işlem niteliğindeki uygulama imar planına açılan işbu davanın askı-ilan tarihleri esas alınarak süresinde açılıp açılmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
	Bununla birlikte, Yenişehir Belediye Meclisi kararının değiştirilerek onaylanmasına ilişkin dava konusu Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı  kararının usulüne uygun bir şekilde askıya çıkarılarak ilan edildiğine ilişkin Bölge İdare Mahkemesince araştırma yapılmadığı ve bu hususa ilişkin dosya kapsamında herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı görülmektedir. 
	Bu durumda, dava konusu uygulama imar planın askıya çıkarılarak ilan edilip edilmediğinin, ilan edildiyse davanın süresinde açılıp açılmadığının tespiti üzerine bir karar verilmesi gerekmektedir.
	Öte yandan,  Bölge İdare Mahkemesince yukarıda yer verilen araştırmalar yapıldıktan sonra davanın süresinde açıldığı sonucuna varılarak işin esasına girilmesi halinde, ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen ve işbu davada hükme esas alınan raporun 17. sayfasında, taşınmazın Gazi Mustafa Kemal Bulvarındaki cephe mesafesinin dosyadaki bilgi ve belgeler üzerinden yapılan incelemeye göre yaklaşık 38 metre olarak tespit edildiği ifadelerine yer verildiği görülmüş olup  hem cephe mesafesinin tam olarak belirlenmemesi hemde saptamanın dosya üzerinden yapılmış olması karşısında anılan tespite itibar edilemeyeceğinden, yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması ve cephe mesafesinin keşif mahallinde ölçülerek karar verilmesi gerektiği açıktır.	
 	 Sonuç olarak, yukarıda yer alan açıklamalar ışığında davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 
 
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin  Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi   ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/06/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.