Esas No: 2024/457
Karar No: 2024/6330
Karar Tarihi: 11.11.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2024/457 E.  ,  2024/6330 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2024/457
Karar No : 2024/6330                                                                    
TEMYİZ EDENLER:  I- (DAVACI) ...	  
VEKİLİ	: Av. ...
  II- (DAVALI): ... Belediye Başkanlığı/...
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF: I- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı/...
II- (DAVACI):...
 
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca karşılıklı olarak aleyhe kısmınların temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.    
 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:  ... ili, ... ilçesi,  ... (...) Mahallesi, ... ada, ... parsel(kararda sehven ... ada,... parsel olarak yazılmıştır) sayılı taşınmazı kapsayan 22.09.2021 onay tarihli ... ilçesi, ..., ..., ... Mahalleleri ve ..., ... ve ... Mahallelerinin bir kısmına ilişkin 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu uygulama imar planında, üst ölçekli nazım imar planında gösterilmeyen; parklar/yeşil alanlar, pazar alanı ve sosyal ve teknik altyapı alanlarının bulunduğu, ayrıca  dava konusu plan öncesinde  yürürlükte olan  2018 tarihili uygulama imar planına karşı açılan davada,  1/1000 ölçekli uygulama imar planında dava konusu taşınmazda planlanan 10 metre en kesitli yolun ve pazar alanının dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmemesinin uygulama imar planını, dayanağı nazım imar planına aykırı hale getirdiğinden dava konusu planın bu yönüyle iptali gerektiği yönünde karar verildiği, ancak bu karar üzerine yapılan işbu dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında da dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyen 10 metre en kesitli yolun ve pazar alanının  yine planlandığı, dava konusu uygulama imar planının üst ölçekli  nazım imar planı ile uyumlu olmadığı, planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırı olduğu sonucuna varılmış, anılan gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; 
 Mahkeme kararının; ... Ada,... Parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planınında sosyal tesis alanı, okul alanı, ibadet alanı, 20 m'lik yol olarak gösterilmesine yönelik kısmında; dava konusu uygulama imar planının dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında davaya konu taşınmazın sosyal tesis alanı, okul alanı, ibadet alanı, 20 m'lik yola ilişkin olarak gösterim bulunduğu ve  dava konusu planın bu kısımları planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olduğundan  planın bu kısımlarında hukuka aykırılık bulunmadığı, Mahkeme kararının; ... Ada, ... Parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında pazar alanı ve 10 m'lik yol olarak gösterilmesine yönelik kısmında; 1/1000 ölçekli uygulama imar planında davaya konu taşınmazda planlanan 10 metre en kesitli yolun ve pazar alanının dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmediği,10 metre en kesitli imar yolunun, genişliği ve niteliği itibarıyla ulaşım sistemlerinin ve ulaşım problemlerinin çözümünün belirlenmesi açısından 1/5000 ölçekli nazım imar planı hazırlanırken öngörülmesinin gerektiği, bu durumda, dayanak nazım imar planında gösterilmeyen 10 metre genişliğindeki yolun ve pazar alanının dava konusu uygulama imar planında gösterilmesinin, uygulama imar planını dayanağı nazım imar planına aykırı hale getirdiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu uygulama imar planının 10 metrelik yola ve pazar alanına ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı, mahkeme kararının bu kısmında sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmadığı,Sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle istinaf talebinin kısmen kabulüne, mahkeme kararının, ... Ada, ... Parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planınında sosyal tesis alanı, okul alanı, ibadet alanı, 20 m'lik yol olarak gösterilmesine ilişkin kısmı yönünden kaldırılarak, anılan kısımlar yönünden davanın reddine, pazar yeri ve 10m'lik yola ilişkin kısmı yönünden ise yukarıda belirtilen gerekçe ile istinaf talebinin reddine, karar verilmiştir.
 
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:  
Davacı ...'in iddiaları;Bilirkişi raporunun lehe olduğu, taşınmazının büyük çoğunluğunun sosyal donatı alanları olarak belirlenmek suretiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği, belirtilen nedenlerle kararın redde ilişkin kısmının bozulması iptale ilişkin kısmının onanması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı ... Belediye Başkanlığının iddiaları; Üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planında 15 metreden dar yolların gösterilmemiş olmasının hukuka aykırılık sebebi olmayacağı, imar planlarının bire bir olmasının gerekmediği, yine dava konusu uygulama imar planında gösterilmeyen pazar yerinin Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 24. Maddesinin 2 ve 3 fıkraları uyarınca hukuka uygun olduğu, belirtilen bu sebeplerle kararın iptale ilişkin kısmının bozulması, redde ilişkin kısmının onanması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI  : Davacı ... tarafından; Kararın davalı idarece temyiz edilen iptale ilişkin kısmında bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın  anılan kısmının onanması gerektiği savunulmaktadır.
Davalı ... Belediye Başkanlığının tarafından; Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'INDÜŞÜNCESİ:Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
  MADDİ OLAY : 
 23.11.2021- 23.12.2021 tarihleri arasında askıya çıkarılan, ... ili, ... ilçesi, ... (...) Mahallesi, ... ada, ... parsel(kararda sehven ... ada,... parsel olarak yazılmıştır) sayılı taşınmazı kapsayan 22.09.2021 onay tarihli ... ilçesi, ..., ..., ... Mahalleleri ve ...,... ve ... Mahallelerinin bir kısmına ilişkin 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planının iptali istemiyle 09.02.2022 tarihinde bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
 Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun ''Tanımlar'' başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların  yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 6. maddesinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel  hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
İdari dava dairesi kararının; taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planınında; sosyal tesis alanı, okul alanı, ibadet alanı, 20 m'lik yol (davanın redde ilişkin kısmı) ve  pazar alanı ile 10 m'lik yol alanı(dava konusu işlemin iptaline yönelik kısmı) olarak gösterilmesine yönelik kısmı yönünden;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Dava dairesi kararının anılan kısmı ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın bu kısmının onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında taşınmaza getirilen; belediye hizmet alanı, idari hizmet alanı ve park alanı kullanım kararları yönünden yapılan incelemde:
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında , davaya konu ... ada,... parsel sayılı taşınmazın; kısmen konut alanı, kısmen belediye hizmet alanı, kısmen cami alanı, kısmen idari hizmet alanı, kısmen ilkokul alanı, kısmen kreş alanı, kısmen park alanı, kısmen  pazar alanı, kısmen sosyal tesis alanı, kısmen teknik altyapı alanı, kısmen 20 metre, kısmen 10 metre ve kısmen 7 metre genişliğinde yol alanı olarak işlevlendirildiği, buna karşılık anılan uygulama imar planının dayanağı nitelikteki  21.07.2017 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planında taşınmazın; kısmen konut alanı, kısmen ibadet alanı, kısmen sosyal tesis alanı, kısmen eğitim alanı, kısmen 20 metre genişlikli yol alanı,  ve kısmen de teknik altyapı alanı lejantlarında kaldığı anlaşılmaktadır.
Nazım imar planında yer verilen bu fonksiyonlar, dava konusu uygulama imar planında parsele tanımlanan fonksiyonlarla paralellik gösterse de, idari dava dairesi kararında yer verilen pazar alanı 10 metre genişliğindeki yol işlevleri dışında dava konusu uygulama imar planında taşınmaza getirilen; belediye hizmet alanı, idari hizmet alanı, park alanı kullanım kararlarının da anılan dayanak nazım imar planında bulunmadığı bu durumun planlar arasında uyumsuzluk yaratmak suretiyle planlama hiyerarşisine aykırılık oluşturduğu bu nedenle anılan fonksiyonlar yönünden de dava konusu uygulama imar planında hukuka uyarlık bulunmadığı anlaşılmaktadır. 
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin   taşınmaza getirilen belediye hizmet alanı, idari hizmet alanı, park alanı kullanım kararlarına ilişkin olarak kısmen kabulüne, diğer kısımlara ilişkin olarak davacının temyiz isteminin ve davalının temyiz isteminin reddine,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulü kısmen reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının  dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında taşınmaza getirilen; belediye hizmet alanı, idari hizmet alanı, park alanı kullanım kararlarına ilişkin olarak BOZULMASINA, taşınmaza 1/1000 ölçekli uygulama imar planınında getirilen; sosyal tesis alanı, okul alanı, ibadet alanı, pazar alanı ile  20 m'lik ve 10 m'lik yol alanı işlevlerine yönelik kısmı yönünden ONANMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine  gönderilmesine, 11/11/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.