Esas No: 2024/5346
Karar No: 2024/6988
Karar Tarihi: 17.12.2024

Danıştay 3. Daire Başkanlığı         2024/5346 E.  ,  2024/6988 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y ÜÇÜNCÜ DAİRE  
Esas  No : 2024/5346
Karar No : 2024/6988
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Vergi Dairesi Müdürlüğü/...  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Elektronik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi 
 
İSTEMİN	KONUSU: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurusuna ilişkin ... Bölge İdare  Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması  istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacının, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 160/A maddesi uyarınca 14/06/2023 tarihinde mükellefiyetinin re'sen terkin edildiğini, mükellefiyetin re'sen terkin tarihi itibariyle yeniden tesis edilmesinin talep edilmesi durumunda yazının tebliğ edildiği tarihten itibaren 1 ay içerisinde tüm vergi borçlarını ödemesi ve 5.996.545,45-TL tutarında teminat verilmesi gerektiğini duyuran ... tarih ve ... sayılı işlemin, teminat istenmesine dair kısmının iptali istemine ilişkindir.
               İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlemin teminat istenilmesine dair kısmının dayanağını teşkil eden mükellefiyet kaydının re’sen kapatılmasına dair işlemin Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptal edildiği gerekçesiyle işlemin dava konusu edilen kısmı iptal edilmiştir. 
                Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ	EDENİN	İDDİALARI	: Hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.  
KARŞI	TARAFIN	SAVUNMASI		: Savunma verilmemiştir. 
DANIŞTAY	TETKİK	HÂKİMİ	...'IN	DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay  Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY : 
	Davacının muhteviyatı itibariyle komisyon karşılığı sahte  fatura düzenleme riskinin yüksek olduğu neden gösterilerek 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 160/A maddesi uyarınca ... tarih ve ... sayılı işlem ile mükellefiyet kaydı kapatılmış aynı Kanun maddesinin ikinci fıkrasına istinaden mükellefiyetin yeniden tesis edilmesinin talep edilmesi durumunda, tüm vergi borçlarını ödemesi ve 5.996.545,45-TL teminat verilmesi gerektiği davacıya bildirilmiş, davacı tarafından hakkında tesis edilen işlemin, mükellefiyet kaydının yeniden tesis edilmesinin talep edilmesi durumunda  ''5.996.545,45-TL''  tutarında teminat istenmesine dair kısmı için  iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır. 
	Öte yandan dava dilekçesinde, işlemin, mükellefiyet kaydının re'sen terkin edilmesine dair kısmı için de ayrıca dava açıldığı ve her iki dava dosyasının görüm ve çözümünün birlikte değerlendirilmesi talep edilmiştir. 
	İşlemin, mükellefiyet kaydının re'sen terkin edilmesine dair kısmının iptali istemiyle  açılan davada, ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptal kararı verilmiş  bu karara yöneltilen istinaf istemi ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla da  temyiz yolu kapalı olarak reddedilmiştir. 
	İLGİLİ MEVZUAT:
	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde, dava konusu işlemin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden inceleneceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, sözü edilen nitelikte bir işlemin bulunmaması durumunda davanın reddine karar verileceği hüküm altına alınmıştır. 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	İdari işlemler, idari makamların, kamu gücü kullanarak, idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri, muhatapları yönünden çeşitli hak ve/veya yükümlülükler doğuran, muhataplarının hukukî statülerinde değişiklik yapan tek taraflı irade açıklamalarıdır. Buna göre, idari işlemlerin "idari makamlarca tesis edilmiş olma", "tek taraflı olma" ve "icrailik niteliğini taşıma" unsurlarını bünyesinde barındırması gerekmektedir.  
Bir idari işlemin icrai nitelik taşıması ve bu bağlamda iptal davasına konu olabilmesi için ilgilisinin hukuksal durumuna etki etmesi, ilgilisine yeni hukuki durum veya durumlar yaratması daha açık bir ifadeyle ilgilisinin mevcut hukuki durumunu değiştirmesi yahut ortadan kaldırması  gerekmektedir. Bununla birlikte, bir işlemin iptal davasına konu edilebilir nitelikte kesin ve yürütülebilir bir işlem olup olmadığının tespiti, işlemin içeriğine bakılarak yargı yerlerince belirlenecektir. 
	Olayda, ... tarih ve ... sayılı işlemin, idarenin kamu gücünü ve kudretini kullanarak davacının rızasını almaksızın tek yanlı olarak başkaca bir işlemin varlığına gerek duyulmaksızın hukuksal sonuç doğuran ve  nihayetinde icrai nitelik taşıyan kısmı ''mükellefiyetin re'sen terkin edilmesine dair'' kısmı olup dava konusu edilen kısmın ancak davacı tarafından mükellefiyetin yeniden tesis edilmek üzere idareye başvurulması sonrasında idarenin söz konusu işlemde belirtilen koşulların yerine getirilmesi gereğini davacıya duyurması ya da başkaca nedenlerle istemin reddine dair yeni bir işlem tesis etmesi durumunda icrailik kazanacağı, böylece davacının da ancak tesis edilen işlemin belirtilen şekilde icrailik kazancak olan teminat istenilmesine dair kısmını dava konusu edebileceği açıktır. 
	Bu nedenle, idari davaya konu edilebilecek nitelikleri taşımayan ... tarih ve ... sayılı işlemin ''teminat istenmesine'' dair kısmının iptali istemiyle açılan davanın esasının incelenmesi olanağı bulunmadığından, davayı esası incelenmek suretiyle yazılı gerekçeyle sonuçlandıran Vergi Mahkemesi kararına yöneltilen istinaf istemini reddeden Vergi Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. 
KARAR SONUCU :
            Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
 2. Temyize konu Vergi Dava Dairesi kararının BOZULMASINA, 17/12/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
 
(X)- KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar Vergi Dava Dairesi kararının dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçe karşısında, kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyorum.