Esas No: 2021/6878
Karar No: 2024/7061
Karar Tarihi: 27.11.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/6878 E.  ,  2024/7061 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2021/6878
Karar No : 2024/7061                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR)	: 1- ... Büyükşehir Balediye Başkanlığı	  
VEKİLİ	: Av. ...
	  2- ... Belediye Başkanlığı	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Petrol İnşaat Turizm Otomotiv Sağlık Taşımacılık ve Harfiyat Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adana ili, Seyhan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada,  ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Seyhan Belediye Başkanlığı Emlak ve Harita Müdürlüğünce verilen ... tarih ve ... sayılı imar durum belgesi ile bu işlemin dayanağı Seyhan Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ve dayanağı Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... kararda; dava konusu taşınmazın bulunduğu alanın Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... kararıyla kabul edilerek, ... tarih ve ... sayılı kararıyla tadilen onaylanan ve ... tarih ve ... sayılı kararıyla kesinleştirilen 1/25.000 ölçekli planda "yüksek yoğunlukta konut alanı" (400 kişi/ha ve üzeri) olarak foknsiyonlandırıldığı, buna karşın dava konusu 1/1000 ölçekli plan revizyonu ile  taşınmazın  E:1.20, TAKS:0.30, A-3 yapı nizamında konut alanı olarak fonksiyonlandırıldığı, dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planında ise orta yoğunlukta meskun konut alanı olarak planlandığı dikkate alındığında; 1/25.000 ölçekli üst plandaki kullanım fonksiyonuna (yoğunluk yönünden) aykırı kullanım belirlendiği anlaşıldığından dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ve dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planının mevzuata, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırı olduğu, hukuka aykırılığı tespit edilen uygulama imar planına dayanılarak verilen dava konusu Seyhan İlçe Belediyesi Emlak ve Harita Müdürlüğünce ... tarih ve ... sayılı imar durum belgesinde de hukuka uyarlılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : 
 Adana ili, Seyhan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz Seyhan Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planında konut alanı olarak planlanmış ve yapılaşma koşulları E:2.40, Taks:0,30, Yençok: serbest olarak belirlenmiş, Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planında da kısmen orta yoğunlukta meskun konut, kısmen yüksek yoğunlukta gelişme konut alanı olarak planlanmış, Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... kararıyla kabul edilerek, ... tarih ve ... sayılı kararıyla tadilen onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planında yüksek yoğunlukta meskun konut alanı olarak planlanmıştır.
Dava konusu taşınmazı kapsayan alanda Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planında  taşınmaz orta yoğunlukta meskun konut alanı (E:1.01-1.60 ,200-400 kişi) olarak planlanmış, bu plana dayanılarak düzenlenen Seyhan Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile dava konusu taşınmaz konut fonksiyonunda ve yapılaşma koşulları E:1.20, TAKS:0,30 olarak planlanmıştır.
Davacı tarafından, dava konusu taşınmaza yönelik imar çapı başvurusunda bulunulması üzerine Seyhan Belediye Başkanlığı Emlak ve Harita Müdürlüğünce verilen ... tarih ve ... sayılı imar durum belgesinden dava konusu taşınmazın yoğunluğunun düşürüldüğünün ve çevresinden daha düşük emsal değeri öngörüldüğünün öğrenilmesi üzerine söz konusu imar durum belgesi ile bu işlemin dayanağı Seyhan Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı  ve dayanağı Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde; “Nazım İmar Planı: varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır." şeklinde, "Uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar  üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olarak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri  ayrıntıları ile gösteren plandır." şeklinde tanımlamıştır.
Aynı Kanunun "Planlama Kademeleri" başlıklı 6. maddesinde, planların kapsadıkları alan ve amaçları açısından "Bölge Planları" ve "İmar Planları", imar planlarının ise "Nazım İmar Planları" ve "Uygulama İmar Planları" olarak hazırlanacağı hükme bağlanmış, 8. maddesinde ise, planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında uyulacak esaslar belirlenerek, (b) bendinde, imar planlarının, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geleceği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği açıklanmıştır.
 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
İmar planları, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak, belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla, kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan, ulaşım, hizmet ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerekse çeşitli alanları arasında olan bağlantılar göz önüne alınarak hazırlanır. 
Toplum yaşamını yakından etkileyen fiziksel çevrenin sağlıklı bir yapıya kavuşturulması ve toprağın koruma-kullanma dengesinin en rasyonel biçimde belirlenmesi için hazırlanan imar planlarının yargısal denetiminde, planlanan yöredeki taşınmazların imar planında tahsis edildikleri amaçlar yönünden; mevzuata, üst ölçekli planlara şehircilik ilkeleri ile planlama esaslarına uygun olup olmadığının detaylı bir şekilde incelenmesi gerekmektedir. 
Yukarıda detaylarına yer verilen düzenlemeler doğrultusunda, nazım imar planlarının, arazilerin genel kullanılış biçimleri ile gelişme yön ve büyüklüklerinin belirlendiği genel nitelikli planlar olduğu, uygulama imar planlarının ise; üst ölçekli nazım imar planında getirilen fonksiyon kararına uygun olmanın yanı sıra, ölçeği gereği bu plandan farklı olarak, yapı adalarını ve yoğunluklarını, düzenini, yolları, parselasyona esas etapları ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren uygulamaya yönelik planlar olduğu açıktır. 
İncelenen olayda, uyuşmazlığın özünü, davaya konu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarıyla taşınmazın 1/25000 ölçekli nazım imar planında öngörülen yoğunluk değerinin düşürülmesi oluşturmaktadır. 
Davacının taşınmazının bulunduğu ada ve çevresi 1/25.000 ölçekli nazım imar planında yüksek yoğunlukta konut alanı, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında ise orta yoğunlukta  konut alanı olarak tanımlanmıştır.
1/5000 ölçekli nazım imar planı kararları, varsa 1/25.000 ölçekli nazım imar planına uygun olmalıdır. Ancak bu durum üst ölçekli plandaki fonksiyonun birebir alt ölçekli plana aktarılması sonucunu doğurmaz. Üst ölçekli planda getirilen yoğunluk kararı yapılaşma yönünden; en üst değeri ifade etmekte olup, alt ölçekli planda coğrafi ve iklimsel değişkenler, ulaşım şemaları, sosyal-teknik donatı  alanları ve yoğunluk yaratabilecek çalışma alanları dikkate alınmak suretiyle üst ölçekli planda öngörülen yoğunluk değerini aşmamak şartıyla farklı yoğunluk kararları getirilebilineceğinin kabulü gerekmektedir. 
Dosyanın incelenmesinden; davacının taşınmazlarını da içeren bölgenin yüksek katlı yapılaşmaların olduğu, yüksek yoğunluklu konut alanı olarak  planlandığı, davacının taşınmazını içeren alanın ise farklı yoğunlukta planlanmasını gerektirecek somut bir nedenin bulunup bulunmadığı hususunda bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır.
     Uyuşmazlıkta, 1/5.000 ölçekli nazım imar planında yer alan yoğunluk kararının 1/25.000 ölçekli nazım imar planından daha düşük olmasının tek başına plan hiyerarşisinin bozulmasına sebep olmayacağı hususu da dikkate alınarak, parsel bazlı ve davacının iddiaları çerçevesinde, planlar arasındaki yoğunluk değeri bakımından bu farklılaşmayı haklı kılan somut nedenlerin varlığının bulunup bulunmadığı, gerekirse yerinde keşif  ve bilirkişi incelemesi yaptırılması suretiyle araştırılarak ulaşılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve imar durum belgesi yönünden ise nazım imar planı hakkında verilecek karara göre yeniden bir karar verileceği açıktır.
Öte yandan yapılacak incelemede dava konusu alanı da kapsayan Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... kararıyla kabul edilerek, ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planından sonra alanda Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/25.000 ölçekli  nazım imar planı revizyonunun yürürlüğe girdiği ve bu planda dava konusu taşınmazın orta yoğunlukta konut alanı olarak planlandığı, anılan plan hakkında plan bütününe ilişkin Şehir Plancıları Odası Adana Şubesi tarafından açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla planın bütününe ilişkin iptal kararı verildiği anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 27/11/2024 tarih ve E:2022/4920, K:2024/7051 sayılı kararıyla onandığı, davalı idarece yeni planlama çalışmalarına başlanıldığının belirtildiği de dikkate alındığında dava konusu taşınmazı kapsayan alanda yürürlükte 1/25.000 ölçekli nazım imar planı bulunup bulunmadığı ve 1/25.000 ölçekli nazım imar planı bulunması durumunda dava konusu taşınmazın nasıl planlandığı husus da araştırılarak bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, eksik inceleme sonucu verilen dava konusu işlemin iptali yönündeki  İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare  Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında  isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 27/11/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.