Esas No: 2024/3485
Karar No: 2024/5590
Karar Tarihi: 22.10.2024

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2024/3485 E.  ,  2024/5590 K.


"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
   Esas	No : 2024/3485
   Karar	No : 2024/5590
 
TEMYİZ EDENLER (DAVACILAR)	:1- ... İnşaat Anonim Şirketi
                                                           2- ... Yapı Anonim Şirketi
 VEKİLİ	    : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	   : ... Defterdarlığı-...
 VEKİLİ	   :	Av. ...
İSTEMİN KONUSU               :... Bölge İdare Mahkemesi...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacılar tarafından,Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca ... ihale kayıt numarasıyla ihale çıkarılan ve taraflarınca üstlenilen ''Adana ili,  Yüreğir ilçesi, Sinanpaşa Mahallesi Kentsel Dönüşüm Projesi  341 Adet Konut ve 28 Adet Dükkan İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi'ne ilişkin olarak ihtirazi kayıtla verilen damga vergisi beyannamesine istinaden tahakkuk eden ihale kararı ve sözleşme damga vergilerinin 3/4'üne isabet eden kısmının iptali istemine  ilişkindir. 
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:  ...Vergi Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 73. maddesinin ve gerekçesinin birlikte değerlendirilmesinden, yeni yapının yapılacağı alanın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında yer alması ve bu alanda bulunan mevcut (eski) yapının yıkılarak yeni  yapı inşa edilmesi koşullarının gerçekleşmesi hâlinde, yapılacak bu yapılarla ilgili alınması gereken vergi, harç ve resmin dörtte üçünün tahsil edilmeyeceğinin anlaşıldığı, anılan maddede "yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda" ibaresinde yer alan "münferit" kelimesinin, yapının niteliğini belirtmek amacıyla kullanıldığı, eski yapıların hak sahipleri veya üçüncü kişiler tarafından yıktırılarak yeniden yapılması yönünden kısmî ödemeye ilişkin herhangi bir ayrıma gidilmediği sonucuna ulaşıldığı; olayda, dava konusu yapım işinin 5393 sayılı  Kanunun 73. maddesi kapsamında "kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı" olarak ilan edilen bölgede yapıldığının görüldüğü, bu durumda, uyuşmazlıkta, anılan Kanun'un 73. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmesi nedeniyle  ihale kararı ve sözleşme damga vergilerinin 3/4'üne isabet eden  toplam 6.265.060,00-TL'lik  kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, ihale kararı  ve sözleşme damga vergilerinin dava konusu edilen toplam 6.265.060,00-TL'lik  kısmının iptaline   karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlıkta, dava konusu yapım işinin, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 73/6. maddesinde düzenlenen 3/4'lük vergi istisnasından faydalanabilmek için  öngörülen  "münferit yapı" özelliği bulunduğunun  iddia edilmediği, buna ilişkin  herhangi bir belgenin de  sunulmadığının  görüldüğü; bu durumda,dava konusu yapım işi anılan  Kanunun  73. maddesi kapsamında ... tarih ve ... sayılı Adana Büyükşehir Belediye Meclisi Kararı ile "kentsel dönüşüm alanı" ilan edilen alanın yeniden imar ve inşasına ilişkin olmakla birlikte, söz konusu  maddede  aranılan "münferit yapı" niteliğini taşımadığı  anlaşıldığından  ihtirazi kayıtla beyan edilip ödenen ihale kararına ve sözleşmeye ilişkin damga vergisi tahakkukunda hukuka aykırılık, iptaline dair mahkeme kararında da hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle  istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine   karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu işin 5393 sayılı 	Kanunun 73.maddesi kapsamında olduğunun  dosyaya sunulan belediye meclis kararı ile sabit olduğu ve  3/4 oranında muafiyetin uygulanması gerektiği,bu konuda emsal yargı kararları bulunduğu  iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması  gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
     Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: 
Davacılar tarafından,Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca ... ihale kayıt numarasıyla ihale çıkarılan ve taraflarınca üstlenilen ''Adana ili,  Yüreğir ilçesi, ... Mahallesi Kentsel Dönüşüm Projesi  341 Adet Konut ve 28 Adet Dükkan İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi'ne ilişkin olarak ihtirazi kayıtla verilen damga vergisi beyannamesine istinaden tahakkuk eden ihale kararı ve sözleşme damga vergilerinin 3/4'üne isabet eden kısmının iptali istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
	5393 sayılı Belediye Kanununun "Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı" başlıklı 73. maddesinin birinci fıkrasında belediyelerin, belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabileceği ; altıncı fıkrasında kentsel dönüşüm ve gelişim alanları içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkullerin harca esas değer üzerinden belediyelere devredileceği, kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi, resim ve harçların dörtte biri alınacağı belirtilmiştir.
	5393 sayılı Belediye Kanununun 73. maddesinin gerekçesinde de sağlıksız ve hızlı kentleşmenin ülkemizin önemli sorunlarının başında geldiği, kentlerimizin özellikle ülkemizin batı bölgelerinde aşırı şekilde büyüdüğü fakat buna uygun sosyal imkanlarla donatılmadığı, büyük kentlerde trafik, hava kirliliği, yetersiz konut, çarpık yapılaşma, alt yapı hizmetleri ve benzeri sorunların acilen çözüm beklediği, bu düşünceden hareketle büyükşehir belediyeleri ve nüfusu 50.000'in üzerinde belediyelerin kentin gelişimine uygun konut alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları ve sosyal donatılar oluşturmak, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak ve restore etmek amacıyla kentsel gelişim alanları ilan etme ve uygulayabilmelerine imkan vermenin kaçınılmaz olduğu, maddenin bu amaçla düzenlendiği yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıdaki maddenin ve gerekçesinin birlikte değerlendirilmesinden; yeni yapının yapılacağı alanın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında yer alması ve bu alanda yer alan mevcut (eski) yapının yıkılarak yeni bir yapının inşa edilmesi koşullarının gerçekleşmesi halinde yapılacak bu yapılarla ilgili alınması gereken vergi, harç ve resmin 3/4'lük kısmının tahsil edilmeyeceğinin kurala bağlandığı ve söz konusu alan içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkullerin harca esas değer üzerinden belediyelere devredileceği belirtildikten sonra "yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda" ibaresinde yer alan "Münferit" kelimesinin yapının niteliğini belirtmek amacıyla kullanıldığı, eski yapıların hak sahipleri veya üçüncü kişiler tarafından yıktırılarak yeniden yapılması yönünden kısmi ödemeye ilişkin herhangi bir ayrıma gidilmediği anlaşılmaktadır.
	Olayda, Adana Büyükşehir Belediye  Başkanlığının... tarih ve  ... sayılı yazısında;  "Adana ili,  Yüreğir ilçesi, ... Mahallesi Kentsel Dönüşüm Projesi  341 Adet Konut ve 28 Adet Dükkan İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi'ne ait bölgenin  ... tarih ve  ... sayılı Büyükşehir Meclis Kararı ile 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilan edildiğinin belirtilerek ekte belediye meclis kararının sunulduğu,  Adana Büyükşehir Belediyesi ile TOKİ arasında düzenlenen  protokolun  7. maddesi uyarınca da tüm yapı ve eklentilerin tasfiye, yıkım ve molozların temizlenme işinin Belediye tarafından üstlenildiği ve bu çerçevede mevcut (eski) yapıların yıkıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu olayda 5393 sayılı Kanun'un 73. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmesi nedeniyle davacı şirketlerin ihale kararı ve sözleşme damga vergilerine ilişkin anılan madde uyarınca  3/4 vergi indirim hakkından faydalanması gerektiği sonucuna  varıldığından  ihtirazi kayıtla verilen damga vergisi beyannamesine istinaden tahakkuk eden ihale kararı ve sözleşme damga vergilerinin 3/4'üne isabet eden kısmında ve davanın kabulüne  ilişkin  Mahkeme kararına yönelik  davalının istinaf başvurunu kabul edip, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar veren   Bölge İdare Mahkemesi kararında  hukuka uygunluk görülmemiştir.
 
KARAR SONUCU:
								Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kabulüne,
... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 22/10/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.