Esas No: 2021/6794
Karar No: 2024/5127
Karar Tarihi: 08.10.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/6794 E.  ,  2024/5127 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2021/6794
Karar  No : 2024/5127  
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ... Sanayi Limited Şirketi	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Kurumu Başkanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin  ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:  Davacı şirket tarafından, ... numaralı "Tam Otomatik Panel Çit Makinesi Projesi"nin yürürlükten kaldırılmasına ve yapılan destek ödemelerinin iadesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali istenilmektedir.
                  İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda; davacı şirketin yaptığı iş ve işlemlerin mevzuat hükümleri ile davalı idareyle imzalanan sözleşme hükümlerine aykırı olduğu, aynı makineye ilişkin olarak davalı idare ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'ndan mükerrer ödeme alındığı yapılan inceleme ve araştırmalar sonucu sabit olduğundan, dava konusu .. tarih ve  E... sayılı işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
                  Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:	İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI    : Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesiz olduğu, teknik bilgi gerektiren konuda bilirkişi incelemesi yaptırılmadan davalı idarenin hazırladığı raporlara göre karar verildiği, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu  ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin  işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:	
	MADDİ OLAY : 
	Davacı şirketin, ... tarihinde ... nolu projesi kapsamında davalı idareye başvuruda bulunduğu, davacı şirketin proje başvurusunun 19/01/2016 tarihinde Makine-İmalat Teknolojileri Grubu Danışma Kurulu tarafından kabul edilerek, desteklenmeye hak kazandığı, bu doğrultuda, davacı şirket ile Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Çerçevesinde "Tam Otomatik Panel Çit Makinesi" başlıklı ve ... tarih, ... numaralı Proje Sözleşmesi imzalanarak 01/06/2016 - 31/01/2017 tarihleri arasındaki faaliyetlerin desteklenmesine karar verildiği, davalı idareye CİMER aracılığıyla yapılan ihbar niteliğindeki başvuruda, aynı makineye istinaden TÜBİTAK ve Kalkınma Bakanlığı'ndan mükerrer destek alındığının ileri sürülmesi üzerine başlatılan araştırma sonucunda, davacı şirket ile imzalanan ... numaralı "Tam Otomatik Panel Çit Makinası Projesinin" yürürlükten kaldırılmasına ve yapılan destek ödemelerinin iadesine ilişkin ... tarih ve  E... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. 
	İLGİLİ MEVZUAT:
	Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Teknoloji ve Yenilik Destek Programlarına İlişkin Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (k) bendinde; "Proje: Bir ürün, süreç, hizmet geliştirmek ya da sonuç elde etmek için üstlenilmiş, başarı ölçütleri ve hedefleri tanımlanmış, belirli bir zaman aralığında ve belirli miktarda kaynakla gerçekleştirilen faaliyetler bütünü" şeklinde tanımlanmış, "İzleme" başlıklı 11. maddesinde; "(1) Desteklenen projelerle ilgili gerçekleşmeler için destek başvurusu, ilgili programın uygulama esaslarında belirlenen kural ve usullere uygun olarak kuruluş tarafından yapılır. TÜBİTAK, bu teknik ve mali gerçekleşmeleri uzmanları ve gerektiğinde izleyici aracılığıyla izleyip inceleyerek ilgili programın uygulama esasları kapsamında sonuçlandırır." hükmüne yer verilmiştir.
 Tübitak 1507-Kobi Ar-ge Başlangıç Destek Programı Uygulama Esasları'nın  "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "(1) Bu Uygulama Esaslarının amacı; Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler (KOBİ) ölçeğindeki Türkiye’de yerleşik katma değer yaratan kuruluşların; kurumsal, Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) nitelikli ve yenilikçi faaliyetler yapmaya özendirilmesi için bu nitelikteki proje harcamalarının uluslararası tanım ve kavramlar çerçevesinde geri ödemesiz (hibe) olarak desteklenmesini hedefleyen 1507 kodlu TÜBİTAK KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programına ilişkin Uygulama Esaslarının belirlenmesidir." hükmüne, "Kamu Kaynaklarının Düşürülmesi" başlıklı 8. maddesinde; "(1) Kuruluşlar başvuruda bulundukları projeler için kamunun sağladığı diğer desteklerden yararlanabilirler. Proje destek başlama ve bitiş tarihleri arasında diğer kamu kaynaklarından sağlanan geri ödemesiz destekler, öneri ve/veya destek başvurularında belirtilmelidir, (2) Proje destek başlama ve bitiş tarihleri arasında ulusal kamu kaynaklarından sağlanan geri ödemesiz destekler. AGY30J'de bildirilen desteğin alındığı harcamalardan düşülerek desteklenmeye esas harcama tutarı belirlenir. Personel giderleri dışındaki harcama ve gider kalemleri için bu uygulama, desteğin sağlandığı tarih dikkate alınmadan yapılır. Personel giderlerinde ise, aynı dönem içinde aynı kişilere ulusal kamu kaynaklarından sağlanan destekler söz konusu kişinin TÜBİTAK'a beyan edilen aynı dönemine ait o kişiye ait harcamalarından düşülerek yapılır" hükmüne, "Kuruluşun kastı nedeniyle uygulanacak yaptırımlar" başlıklı 51. maddesinde;  "(1) Bu Uygulama Esaslarının 8 inci maddesinde, 21 inci maddesinde, 31 inci maddesinde, 44 üncü maddesinde veya 49 uncu maddesinde belirtilen durumların oluşması halinde, ilgili teknoloji grubu yürütme kurulu tarafından kuruluşun kastı olup olmadığına karar verilir. Kuruluşun kastı olduğuna karar verilmesi halinde bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendi uygulanır. Bu Uygulama Esaslarında bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin de uygulanacağının belirtildiği durumlarda ise (a) ile birlikte (b) bendi de uygulanır. a) Söz konusu proje kapsamında kuruluşa yapılan tüm ödemelerin, kuruluştan 6183 sayılı Kanunda belirtilen oranlarda gecikme faizi uygulanarak tahsil edilmesine, projenin destek süreci devam ediyor ise belirlenen tarih itibarıyla projenin yürürlükten kaldırılmasına karar verilir. b) Bu maddenin birinci fıkrasına göre kastı tespit edilen kuruluşun TÜBİTAK destek programlarında desteklenmekte olan diğer projeleri ödemesi yapılmış tutarlar geri istenmeksizin, yürürlükten kaldırılır. Kuruluşun proje önerileri var ise değerlendirme süreçleri durdurulur ve bu maddeye ilişkin kararının alındığı yılı takip eden üç takvim yılı süresince yeni proje başvurusu kabul edilmez. (2) Bu madde kapsamında projenin yürürlükten kaldırılması hususu ilgili teknoloji grubu kurulunda karara bağlanır." hükmüne yer verilmiştir.  	Dava konusu işe ait Proje Sözleşmesi'nin 6.3. maddesinde; "kuruluş desteklenen proje için kamunun sağladığı diğer seri ödemesiz desteklerden yararlanabilir ancak projeye yönelik diğer ulusal kamu kaynaklarından sağlanan geri ödemesiz (hibe) destekler, mükerrer ödemeyi önlemek için işbu sözleşme uyarınca desteklenecek harcama tutarından düşülecektir. Bu nedenle alınan ulusal destekler, uygulama esaslarında yer alan hükümlere uygun olarak kuruluş tarafından TÜBİTAK'a bildirilir." hükmünü içermektedir. 
  2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanununun uygulanacağı haller" başlıklı 31. maddesinde bilirkişi ve keşif konusunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiş ve "...bilirkişiler, bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçilir ve bilirkişiler hakkında Bilirkişilik Kanunu ve 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri uygulanır." kuralı yer almaktadır.
 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ''Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren hâller'' başlığını taşıyan 266. maddesinde ise; mahkemenin, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine  yahut  kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar vereceği kurala bağlamıştır.	
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Dava konusu uyuşmazlığın, davacı şirket tarafından davalı idare ve T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Ankara Kalkınma Ajansı'ndan aynı proje için destek ödemesi alındığı gerekçesiyle tesis edildiği, İdare Mahkemesince davalı idarenin proje izleyicisinin hazırladığı raporlar esas alınarak davanın reddine karar verildiği, davalı idarenin, davacıya karşı destek ödemelerinin iadesi istemiyle açtığı ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E: ... sayılı dosyasında yaptırılan bilirkişi incelemesi sonrası hazırlanan bilirkişi ek raporunun sonuç bölümünde ise; .....davalı ... Çelik Sanayi Ltd. Şti. firmasının 1507- Kobi Ar-Ge başlangıç destek programı kapsamında desteklenen ... sayılı " Tam Otomatik Panel Çit Makinesi" başlıklı projesi ile T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Ankara Kalkınma Ajansı kaynaklarından sağlanan geri ödemesiz destekler kapsamında desteklenen "Kontinü Çit Hasırı Makinesi Geliştirilmesi" isimli projesinin birbirinden farklı projeler olduğu ve her iki projede ortaya çıkacak ürünlerinde birbirinden farklı olacağı...." tespitlerine yer verildiği, görülmüştür. 
	Davalı idarenin proje izleyicisinin hazırladığı raporlar ile ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yaptırılan bilirkişi incelemesi sonrası hazırlanan bilirkişi ek raporunun birbiriyle çeliştiği, uyuşmazlığın temelini oluşturan destek alınan projelerin aynı olup olmadığı hususunda bilirkişi incelemesi yapılarak inceleme sonucu ortaya çıkan veriler değerlendirilmek suretiyle dava konusu işlemin sebep yönünden hukuka uygunluk denetiminin yapılması gerekirken, eksik inceleme neticesinde verilen kararda hukuka uygunluk bulunmamıştır.
Bu durumda, dava konusu uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için, dava konusu işlemin gerekçesi olarak belirtilen davacı tarafından destek alınan projelerin aynı olup olmadığı, hususunu aydınlatacak şekilde bilirkişi incelemesi yaptırılarak işin esası hakkında karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1.  2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin  ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan  ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine, 
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 
5. Kesin olarak 08/10/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.