Esas No: 2023/2279
Karar No: 2024/1366
Karar Tarihi: 12.06.2024

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2023/2279 E.  ,  2024/1366 K.


"İçtihat Metni"
                      T.C.
           D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas  No : 2023/2279
Karar No : 2024/1366                                                                       
TEMYİZ EDENLER : I- (DAVALILAR): 1- ... Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı	  
 VEKİLİ	: Av....
  2- ... Belediye Başkanlığı
 VEKİLİ	: Av. ...
  II- (DAVALI İDARELER YANINDA MÜDAHİL): ... İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ
VEKİLİ	: Av....
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Odası (... Şubesi)
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
 
YARGILAMA SÜRECİ  :
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin olarak  ... tarih ve ... sayılı ... Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planına, askı süresinde yapılan itirazların kabulüne dair ... tarih ve ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile taşınmazlara ilişkin düzenlenen yapı ruhsatlarının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
Uyuşmazlığa konu taşınmazların kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilmesine yönelik ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı üzerine,... tarih ve ... sayılı ... Büyükşehir Belediye Meclisi kararı   ile 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin onaylandığı, daha sonra... tarih ve ... sayılı kararı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planının onaylandığı, buna dayalı olarak da 1/1000 ölçekli uygulama imar planının ... tarih ve ... sayılı ... Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla onaylandığı; dava konusu taşınmazın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alan sınırı ilan edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla,  mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyanın birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu kararda hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, işlemin iptaline karar verildiği (bu kararın temyiz isteminden vazgeçilmesi suretiyle kesinleştiği),
Dava konusu alanın "merkezi iş alanı" olarak belirlenmesine yönelik 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu uyarınca, 3194 sayılı İmar Kanunu’na, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, değişikliğin iptaline karar verildiği (bu kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 28/01/2015 tarih ve E:2014/3706, K:2015/206 sayılı kararıyla onandığı),
Dava konusu alana ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, işlemin dayanağı olan 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin yargı kararı ile iptaline karar verilmiş olması karşısında, hukuka aykırılığı saptanan imar planına dayalı olarak onaylanan  1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin dayanağının kalmadığı gerekçesiyle, değişikliğin iptaline karar verildiği (bu kararın, Danıştay Altıncı Dairesinin 04/02/2015 tarih ve E:2014/6453, K:2015/489 sayılı kararıyla onandığı),
Dava konusu alana ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği; anılan Mahkeme kararlarının uygulanmasına yönelik onaylanan ... tarih ve ... sayılı karara, askıda yapılan itirazların kabulüne dair büyükşehir belediye meclisi kararı ile dava konusu taşınmazlara yönelik düzenlenen yapı ruhsatlarının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı,
İdarelerin, mahkeme kararlarının gereklerine göre işlem tesis etmesinin ya da eylemde bulunmasının Anayasal ve yasal zorunluluk olduğu, davalı idarenin bu zorunluluk karşısında tesis ettiği ... tarih ve ... sayılı kararını bertaraf edici mahiyette yeni bir işlem tesis edilemeyeceği, önceki planların ve bir kısım yapı ruhsatlarının, kesinleşmiş yargı kararları ile iptaline karar verilmesi nedeniyle, kazanılmış hakkın varlığından söz edilemeyeceği, bu nedenle, ... tarih ve ... sayılı ... Büyükşehir Belediye Meclisi kararında hukuka uygunluk görülmediği,
Ayrıca, dava konusu edilen yapı ruhsatlarının dayanağı olan imar planlarının yukarıda anılan yargı kararları ile iptaline karar verildiği ve diğer dava konusu edilen  işlemin Mahkemelerince hukuka aykırı bulunduğundan, dava konusu yapı ruhsatlarında da hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:  ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla;
 İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının, ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan imar planı değişikliklerinin iptaline ilişkin kısmının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idareler ile davalı idareler yanında müdahil tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, bu kısım yönünden 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine, yapı ruhsatlarının iptaline ilişkin kısma yönelik istinaf istemlerinin ise, dava konusu edilen yapı ruhsatlarına ilişkin işlemlerin genel düzenleyici işlem niteliğinde olmadığı, subjektif bir işlem olduğu, iptali istenen yapı ruhsatları ile davacı Oda arasında kişisel, güncel ve meşru bir menfaat ilişkisinin olmadığı, bu nedenle davacı Oda'nın dava açma ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bu kısmının kaldırılarak yapı ruhsatlarına ilişkin kısım açısından davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir. 
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 12/12/2022 tarih ve E:2020/8270, K:2022/11075 sayılı kararıyla,
Yapı ruhsatlarına ilişkin kısım yönünden, temyize konu kararın hukuk ve usule uygun olduğu,
 ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan imar planı değişiklikleri yönünden ise, dava konusu taşınmazların geldisi olan ...... ada, ... parsele yönelik önceki imar planlarının iptali istemiyle açılan davalarda mahkemelerce, önceki planların, taşınmazın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı sınırı ilan edilmesine ilişkin büyükşehir belediye meclisi kararının iptaline karar verildiği ve parsel bazında değişiklik yapıldığı gerekçeleriyle iptaline karar verildiği, kararlarda taşınmazın eğitim alanı fonksiyonunun korunması gerektiği ya da planlarla getirilen fonksiyon ve yapılaşma şartlarının şehircilik ilkelerine uygun olmadığı yönünde bir değerlendirmeye yer verilmediği,
Bu durumda Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince, uyuşmazlık konusu alan için öngörülen merkezi iş alanı fonksiyonuna alanda ihtiyaç olup olmadığı, alanın çevresi için planların tamamında öngörülen fonksiyonlarla ilişkisi, konumu, yer seçimi, ulaşılabilirliği, atandığı fonksiyonun gerektirdiği niteliğe elverişli  olup olmadığı, merkezi iş alanı için önerilen yapılaşma şartlarının çevresiyle uyumlu olup olmadığı hususlarının bilirkişi heyetiyle yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması suretiyle açıklığa kavuşturulmasının ardından yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle,
 ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, yapı ruhsatlarına ilişkin kısmının onanmasına, ... tarih ve ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı yönünden bozulmasına karar verilmiştir. 
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti:  ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
Dava konusu edilen işlemlerden 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden, önceki yargı kararlarına uyarlık bulunmadığı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı açısından Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin plan onama yetkisinin bulunmadığı, imar planlarında karma kullanım niteliğindeki "merkezi iş alanı" belirlenen taşınmaz açısından, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında alt gösterimlere yer verilmesinin zorunluluk arz ettiği ve nüfus ataması ile donatı ihtiyacına yönelik irdelemenin anılan planda yapılması gerekirken yapılmadığı, dava konusu alanda yoğunluk arttırıcı bir plan değişikliği yapıldığından, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 26. maddesinin 7. fıkrası uyarınca kentsel teknik altyapı etki değerlendirme raporu ve analizi hazırlanması gerekirken hazırlanmadığı, daha önce eğitim alanına ayrılan taşınmaz açısından, yapılan imar planı değişiklikleri kapsamında alanda eşdeğer alan ayrılması gerekirken ayrılmadığı gerekçeleriyle, 
İdare Mahkemesi kararının, dava konusu edilen ... tarih ve ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararının iptaline ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurularının reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, dava konusu belediye meclisi kararının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu, davanın reddine karar verilmesi gerekirken aksi yönde verilen kararlarda isabet bulunmadığı,
Davalı idare yanında müdahil tarafından, dava konusu belediye meclisi kararının, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı açısından yargılamayı gerektirecek nitelikte yeni bir idari işlem niteliğinde olmadığı, ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve...... sayılı kararı ile söz konusu alanda onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin yürürlüğe girdiği ve askı süreci içerisinde itiraz edilmediğinden kesinleştiği, anılan karar ile onaylanan ve herhangi bir davaya konu edilmeyen imar planı değişikliğinden  4 yıl 9 ay sonra sebepsiz bir şekilde,... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararı ile taşınmazların "eğitim alanı" kullanımına ayrıldığı, bu karara taraflarınca yapılan itirazlar neticesinde tesis edilen uyuşmazlık konusu işlemin ise hukuka uygun olduğu, 1/1000 ölçekli uygulama imar planına dayalı olarak verilen yapı ruhsatlarının da korunduğu ve 15/03/2013 tarihli belediye meclis kararındaki imar durumuna dönüldüğü, belirtilen nedenlerle, ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :  Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi ısrar kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idareler yanında müdahilin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Üye ...'nın, davacı Odanın, dava konusu imar planlarının iptalini istemekte hukuken korunması gereken bir menfaatinin bulunmadığı yönündeki usule ilişkin karşı oyuna karşılık, davacı Odanın ehliyetli olduğuna oyçokluğu ile karar verilerek, işin esasına geçildi.  
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava daireleri ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Her ne kadar; davalı idareler yanında müdahil tarafından, taşınmazlara ilişkin olarak 15/03/2013 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının yürürlükte olduğu ileri sürülmüş ise de; anılan planın iptaline dair ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurularının ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile reddedildiği, bu kararın ise Danıştay Altıncı Dairesinin 09/12/2019 tarih ve E:2019/15336, K:2019/13663 sayılı kararı ile onandığı görüldüğünden, anılan iddiaya itibar edilmemiştir.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
 Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idareler ile davalı idareler yanında müdahilin temyiz istemlerinin reddine,
2.Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurularının, ... tarih ve ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı yönünden reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının ONANMASINA,
3.Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davalı idareler yanında müdahile iadesine,
4.Bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 
5.Kesin olarak, 12/06/2024 tarihinde usulde oyçokluğu, esasta oybirliği ile karar verildi.