Esas No: 2021/3040
Karar No: 2024/2231
Karar Tarihi: 29.05.2024

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/3040 E.  ,  2024/2231 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas     No : 2021/3040
Karar	No : 2024/2231                                                                                
DAVACI	: ... Sosyal Hizm. 
	  ve İnş. San. Tic. Ltd. Şti. 
VEKİLİ	: Av....
DAVALI	: ... Bakanlığı
 
VEKİLİ	: Hukuk Müş. ...
DAVANIN KONUSU	:  Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (Mülga Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı) Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün 23/03/2021 tarih ve 2021/2 sayılı, "Özel Bakım Merkezlerinde Kalite Yönetimi ve Hizmet Standartları ile Erişilebilirlik Belgesi Hk." konulu Genelgesinin; "Genelge yayımlandıktan sonra halen faaliyetine devam eden ve TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesine sahip olan merkezlere 31/12/2021 tarihine kadar teşvik ödemesi yapılır. Teşvik ödemesinin 31/12/2021 tarihinden sonra devam ettirilebilmesi için, bu merkezler tarafından 31/12/2021 tarihine kadar TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesine ek olarak erişilebilirlik mevzuatına uygunluğu komisyonca belirlenerek Valilik tarafından verilen Erişilebilirlik Belgesinin de alınması gerekir. 31/12/2021 tarihinden sonra TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesi ve Erişilebilirlik  Belgesi bulunmayan merkezlere teşvik ödemesi yapılmaz." kısmının iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI 	:
	04/11/2016 tarih ve 29878 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği’nin 66. maddesinde, teşvik ödemesinin yapılabilmesi anılan Yönetmeliğin 39. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen standartların sağlanması şartına bağlandığı, dava konusu Genelge ile yürürlükten kaldırılmış olan 07/06/2017 tarih ve 2017/06 sayılı Genelgede halen faaliyetine devam eden merkezlere teşvik ödemesinin devam ettirilebilmesi için bu merkezler tarafından Genelgenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içerisinde TS EN ISO 9001:2015 kalite yönetim sistemi (KYS) belgesinin alınması şartının getirildiği, dava konusu Genelge ile de TS EN ISO 9001:2015 KYS belgesine ek olarak erişilebilirlik mevzuatına uygunluğu ilgili komisyonca belirlenerek Valiliklerce verilecek Erişilebilirlik Belgesinin de alınmasının şart koşulduğu, bu durumun düzenli idare ilkesine aykırı olduğu, dava konusu Genelge ile dokuz aylık son derece kısıtlı bir süre içerisinde TS EN ISO 9001:2015 KYS belgesine ek olarak erişilebilirlik belgesine sahip olma koşulunu sağlamalarının istenilmesinin özel bakım merkezlerinin kazanılmış haklarının ihlali niteliğinde olduğu, kamuda aynı hizmeti veren bakım merkezlerine erişilebilirlik belgesi koşulu aranmazken özel sektörde faaliyet gösteren özel bakım merkezleri açısından erişilebilirlik belgesinin aranmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu, özel bakım merkezlerinin kısıtlı kaynakları ile erişilebilirlik belgesi almak üzere düzenleme ve değişiklikler yapmak istemesi halinde dahi 31/12/2021 tarihine kadar verilen sürenin hem kısa olduğu hem de erişilebilirlik şartlarının sağlanabilmesi için yapılacak yoğun tadilat ve inşaat işlerinin halihazırda hizmet sunulan engellilere koronavirüs bulaşma riskini artıracağı ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI	: 
Dava konusu Genelgenin, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile tanınan görev ve yetkiler uyarınca yayımlandığı, 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun'da umuma açık hizmet veren her türlü yapının bu Kanunun yürürlüğe girdiği 07/07/2005 tarihinden itibaren sekiz yıl içinde engellilerin erişebilirliğine uygun duruma getirileceği kuralına yer verildiği, söz konusu sürenin 07/07/2013 tarihinde dolduğu, 20/07/2013 tarih ve 28713 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği ile umuma açık hizmet veren her türlü yapılar ve açık alanlar ile toplu taşıma araçlarında erişilebilirliğin sağlanıp sağlanmadığının kurulan komisyonlar eliyle denetleneceğinin düzenlendiği, özel bakım merkezlerinin de Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği çerçevesinde umuma açık olarak engelli bireylere hizmet verdiği dikkate alındığında bu merkezlerin hizmet binalarının erişilebilirlik standartlarına uygun olarak faaliyet göstermesi gerektiği, 04/11/2016 tarih ve 29878 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca halihazırda hizmet vermekte olan ve yeni açılacak özel bakım merkezlerinin tümünün hizmet binalarının erişilebilirlik standartlarına uygun olması gerektiği, dava konusu Genelge ile özel bakım merkezlerine yapılacak teşvik ödemesi için erişilebilirlik belgesi alınması şartı getirilerek engellilerin hizmet aldığı bakım merkezlerinde toplumsal hayata katılımlarının sağlanmasının ve bakım merkezinin engelli bireylere verdiği hizmetin kalitesinin artırılmasının amaçlandığı,  erişilebilirlik belgesine sahip olan merkezlerde engellilerin merkez içerisinde bağımsız hareket etme imkânına sahip olduğu, aynı zamanda bir afet anında tahliyelerinin de kolaylaşacağı, 2013 yılı itibarıyla sağlanması gereken erişilebilirlik standartlarına ilişkin belgenin alınması için 2021 yılı sonuna kadar süre verilmesi karşısında dava konusu Genelgede öngörülen sürenin kısa olduğu yönündeki iddianın gerçek dışı olduğu, dava konusu Genelgede özel bakım merkezlerinin hak ediş ücretlerine ilişkin bir düzenleme ve değişikliğin bulunmadığı, sadece teşvik ödemesine ilişkin düzenleme yapılmış olması nedeniyle kazanılmış hak ihlalinin söz konusu olmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	:.Dava konusu Genelgenin 27/07/2022 tarih ve 2022/04 sayılı Genelge ile yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı yönünde karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Dava, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün 23/03/2021 tarih ve 2021/2 sayılı, "Özel Bakım Merkezlerinde Kalite Yönetimi ve Hizmet Standartları ile Erişilebilirlik Belgesi"  konulu Genelgesinin; "Genelge yayımlandıktan sonra halen faaliyetine devam eden ve TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesine sahip olan merkezlere 31/12/2021 tarihine kadar teşvik ödemesi yapılır. Teşvik ödemesinin 31/12/2021 tarihinden sonra devam ettirilebilmesi için, bu merkezler tarafından 31/12/2021 tarihine kadar TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesine ek olarak erişilebilirlik mevzuatına uygunluğu komisyonca belirlenerek Valilik tarafından verilen Erişilebilirlik Belgesinin de alınması gerekir. 31/12/2021 tarihinden sonra TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesi ve Erişilebilirlik  Belgesi bulunmayan merkezlere teşvik ödemesi yapılmaz"  kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
Davacı tarafından; 04/11/2016 tarih ve 29878 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği’nin 66. maddesinde, teşvik ödemesinin yapılabilmesi, Yönetmeliğin 39. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen standartların sağlanması şartına bağlamışsa da, anılan maddede standartların/şartların nelerden ibaret olduğunun somut olarak belirlenmediği, sadece “merkezlerin kalite yönetim ve hizmet standartlarının Bakanlık tarafından belirleneceği” düzenlenmesi ile yetinildiği,  Yönetmeliğin 66. maddesi ile 39. maddesi arasında teşvik uygulamasına konu standartların somutlaştırılması çerçevesinde ciddi bir çelişki oluşturulduğu, standartların belirlenmesinin davalı idarenin takdirine bırakıldığı, takdir yetkisi kapsamında da 07/06/2017 tarih ve 2017/06 sayılı Genelge ile halen faaliyetine devam eden merkezlere teşvik ödemesinin devam ettirilebilmesi için, bu merkezler tarafından bu Genelgenin yayımı tarihinden itibaren 6 ay içerisinde TS EN ISO 9001:2015 kalite yönetim sistemi (KYS) belgesinin alınmasının tek şart olarak düzenlendiği, bu belgeyi almak için ciddi yatırımların yapıldığı, bu durumun hukuki öngörülebilirlik ve hukuki belirliliği zedelediği, kalite yönetim ve hizmet standartları bakımından erişilebilirlik belgesinin istenilmesine  karşı olunmamakla birlikte, idari işlemin temelindeki istikrarlılık, belirlilik ve öngörülebilirlik, gerekçelilik ilkelerine uyulmadan, tek yönlü tasarrufla   dava konusu 2021/2 sayılı Genelge ile ve 9 aylık son derece kısıtlı bir süre içiDava,  Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün 23/03/2021 tarih ve 2021/2 sayılı, "Özel Bakım Merkezlerinde Kalite Yönetimi ve Hizmet Standartları ile Erişilebilirlik Belgesi"  konulu Genelgesinin; "Genelge yayımlandıktan sonra halen faaliyetine devam eden ve TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesine sahip olan merkezlere 31/12/2021 tarihine kadar teşvik ödemesi yapılır. Teşvik ödemesinin 31/12/2021 tarihinden sonra devam ettirilebilmesi için, bu merkezler tarafından 31/12/2021 tarihine kadar TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesine ek olarak erişilebilirlik mevzuatına uygunluğu komisyonca belirlenerek Valilik tarafından verilen Erişilebilirlik Belgesinin de alınması gerekir. 31/12/2021 tarihinden sonra TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesi ve Erişilebilirlik  Belgesi bulunmayan merkezlere teşvik ödemesi yapılmaz"  kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
(1) sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü" başlıklı 71. maddesinde;
"a) Bakanlığın engellilere ve yaşlılara yönelik koruyucu, önleyici, eğitici, geliştirici, rehberlik ve rehabilite edici sosyal hizmet faaliyetlerini yürütmek ve koordine etmek,
g) Yaşlıların ve bakıma muhtaç engellilerin, yaşamlarını evlerinden ve sosyal çevrelerinden ayrılmadan sürdürebilecekleri sosyal desteklerin verilmesi için gerekli mekanizmaları kurmak, var olanları standartize etmek, uygulamaları takip etmek ve denetlemek,
h) Kamu kurum ve kuruluşları, gönüllü kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilerce engellilere ve yaşlılara yönelik yürütülen sosyal hizmet faaliyetlerine ilişkin ilke, usûl ve standartları belirlemek ve bunlara uyulmasını sağlamak",  Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun "Açılış izni ve standartlar" başlıklı 34. maddesinde; Kurum dışındaki kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerince bu Kanun kapsamına giren sosyal hizmet kuruluşlarının kurulmasına, teşvik edilmesine ve açılış izinlerinin verilmesine, varsa ücret tarifelerinin tespitine ilişkin usul ve esaslar ile bu kuruluşların hizmet ve personel standartlarının bir yönetmelikle düzenleneceği, aynı Kanunun Ek 7. maddesinin 3. fıkrasında; Bakıma ihtiyacı olan engellilere sunulacak bakım hizmet modeline ve kapsamına, bakım hizmetinden yararlanabileceklerin başvuru şekline, bu hizmetleri verecek olan gerçek ve tüzel kişiler tarafından açılacak kuruluşlara açılış izni verilmesine, çalışmasına, denetimine, ücretlendirilmesine, idari para cezalarının ve kapatılma işlemlerinin uygulanmasına, özel bakım merkezlerine bakım hizmeti karşılığı yapılacak ödemelere ve bakım hizmeti veya resmi kurumlara yapılacak yardımlara ilişkin usul ve esasların, Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak, Maliye Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca müşterek çıkarılan yönetmelikle belirleneceği kurala bağlanmıştır.
2828 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinin 7. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde; Merkez binasının Bakanlık tarafından TSE standartları ve hizmet verilen engelli gruplarının özellikleri dikkate alınarak hazırlanan uygulama kılavuzunda belirlenen erişilebilirlik standartlarına uygun olmasının gerektiği, 39. maddesinin 2. fıkrasında; Merkezlerin kalite yönetim ve hizmet standartlarının Bakanlık tarafından belirleneceği, 66. maddesinde; Bakıma ihtiyacı olan engelli bireylerin yeterli yaşam standardına ulaştırılması, yaşam kaliteleri ile aldıkları hizmetlerin iyileştirilmesi, memnuniyet düzeylerinin artırılması ile yatılı özel bakım merkezlerinin personel, hizmet ve kalite standardının yükseltilmesi amacıyla, bu Yönetmeliğin 39. maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen standartları sağlayan anılan merkezlere bakıma ihtiyacı olan her bir engelli birey için her ay 5251 gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının çarpımı sonucu bulunacak tutarda teşvik verileceği, geçici 8. maddesinde; 39. maddenin ikinci fıkrasında belirtilen standartların, Bakanlık tarafından bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde belirleneceği, merkezlerin, Bakanlık tarafından belirlenen bu standartlara altı ay içinde uygunluk sağlamak zorunda olduğu, geçici 9. maddesinde; Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinde faaliyette bulunan yatılı özel bakım merkezlerine 39. maddenin ikinci fıkrasında belirtilen standartları sağlayıncaya kadar teşvik ödemesi yapılacağı, ancak, geçici 8. maddede belirlenen sürenin sonunda 39. maddenin ikinci fıkrasında belirtilen standartları sağlayan merkezlere, 66. madde hükümlerine göre teşvik ödemesine devam olunacağı kurala bağlanmıştır.
5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun'un "Erişilebilirlik " başlıklı 7. maddesinde; Yapılı çevrede engellilerin erişebilirliğinin sağlanması için planlama, tasarım, inşaat, imalat, ruhsatlandırma ve denetleme süreçlerinde erişilebilirlik standartlarına uygunluk sağlanacağı, özel ve kamu toplu taşıma sistemleri ile sürücü koltuğu hariç dokuz veya daha fazla koltuğu bulunan özel ve kamu toplu taşıma araçlarının engellilerin erişebilirliğine uygun olmasının zorunlu olduğu, bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin engelliler için erişilebilir olmasının sağlanacağı, geçici 2. maddesinde; Kamu kurum ve kuruluşlarına ait mevcut resmî yapılar, mevcut tüm yol, kaldırım, yaya geçidi, açık ve yeşil alanlar, spor alanları ve benzeri sosyal ve kültürel alt yapı alanları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılmış ve umuma açık hizmet veren her türlü yapıların, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sekiz yıl içinde engellilerin erişebilirliğine uygun duruma getirileceği kurala bağlanmış, 5378 sayılı Kanunun geçici 2 ve geçici 3. maddelerine dayanılarak hazırlanan Erişebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliğinin 4. maddesinin (b) bendinde; "Erişilebilirlik"in; Binaların, açık alanların, ulaşım ve bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin, engelliler tarafından güvenli ve bağımsız olarak ulaşılabilir ve kullanılabilir olmasını, (c) "Erişilebilirlik belgesi"nin; Komisyon tarafından denetlenen umuma açık hizmet veren her türlü yapılar ve açık alanlar ile toplu taşıma araçlarının denetim tarihi itibarı ile erişilebilirlik mevzuatına uygunluğunu, (m) "Umuma açık hizmet veren yapı"nın; Kamu hizmeti için kullanılan resmî binalar ile ibadet yerleri, özel eğitim, özel sağlık tesisleri; sinema, tiyatro, opera, müze, kütüphane, konferans salonu gibi kültürel binalar ile gazino, düğün salonu gibi eğlence yapıları; otel, özel yurt, iş hanı,büro, pasaj, çarşı gibi ticari yapılar; spor tesisleri, yüzme havuzu,  genel otopark ve buna benzer umuma ait binaları ifade ettiği kurala bağlanmıştır.
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğünün, "Özel Bakım Merkezlerinde Kalite Yönetimi ve Hizmet Standartları ile Erişilebilirlik Belgesi" hakkındaki 2021/2 sayılı Genelgesinde;  "Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinin Geçici 8 ve 9'uncu maddelerinde öngörülen teşvik uygulaması hükümleri uyarınca;
-Genelge yayımlandıktan sonra halen faaliyetine devam eden ve TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesine sahip olan merkezlere 31.12.2021 tarihine kadar teşvik ödemesi yapılır, Teşvik ödemesinin 31.12.2021 tarihinden sonra devam ettirilebilmesi İçin, bu merkezler tarafından 31.12.2021 tarihine kadar TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesine ek olarak erişilebilirlik mevzuatına uygunluğu komisyonca belirlenerek Valilik tarafından verilen Erişilebilirlik Belgesinin de alınması gerekir. 31.12.2021 tarihinden sonra TS EN ISO 9001:2015 Belgesi ve Erişilebilirlik Belgesi bulunmayan merkezlere teşvik ödemesi yapılmaz. Ancak; daha sonraki bir tarihte ilgili belgelerin alınması durumunda belge tarihi itibariyle teşvik ödemesi tekrar başlatılır. Söz konusu belgeleri daha önce almış olan  merkezler teşvikten yararlanmaya devam edeceklerdir..."  düzenlemesine yer verilmiştir.
Davacı tarafından; 04/11/2016 tarih ve 29878 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği’nin 66. maddesinde, teşvik ödemesinin yapılabilmesi, Yönetmeliğin 39. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen standartların sağlanması şartına bağlamışsa da, anılan maddede standartların/şartların nelerden ibaret olduğunun somut olarak belirlenmediği, sadece “merkezlerin kalite yönetim ve hizmet standartlarının Bakanlık tarafından belirleneceği” düzenlenmesi ile yetinildiği,  Yönetmeliğin 66. maddesi ile 39. maddesi arasında teşvik uygulamasına konu standartların somutlaştırılması çerçevesinde ciddi bir çelişki oluşturulduğu, standartların belirlenmesinin davalı idarenin takdirine bırakıldığı, takdir yetkisi kapsamında da 07/06/2017 tarih ve 2017/06 sayılı Genelge ile halen faaliyetine devam eden merkezlere teşvik ödemesinin devam ettirilebilmesi için, bu merkezler tarafından bu Genelgenin yayımı tarihinden itibaren 6 ay içerisinde TS EN ISO 9001:2015 kalite yönetim sistemi (KYS) belgesinin alınmasının tek şart olarak düzenlendiği, bu belgeyi almak için ciddi yatırımların yapıldığı, anılan Genelge tarihinde gerekli görülmeyen erişilebilirlik belgesinin dava konusu Genelge ile istenilmesinin nedeninin anlaşılamadığı, bu durumun hukuki öngörülebilirlik ve hukuki belirliliği zedelediği, dava konusu 2021/2 sayılı Genelge ile ve 9 aylık son derece kısıtlı bir süre içinde KYS belgesine ek olarak erişilebilirlik belgesine sahip olma koşulunu sağlamalarının istenilmesinin özel bakım merkezlerinin kazanılmış haklarının ihlali niteliğinde olduğu, kalite yönetim ve hizmet standartları bakımından erişilebilirlik belgesinin istenilmesine  karşı olunmamakla birlikte, idari işlemin temelindeki istikrarlılık, belirlilik ve öngörülebilirlik, gerekçelilik ilkelerine uyulmadan, tek yönlü tasarruf ile hayata geçirilen düzenleme ile erişilebilirlik belgesinin Yönetmeliğin 66. maddesi uyarınca yapılan teşvik ödemesinin koşulu haline getirilmesinin hakkaniyete, kazanılmış hak ve haklı beklenti prensiplerine aykırı olduğu, idarenin istikrar kazanmış bir uygulamasından ayrılmasının ancak haklı neden halinde mümkün olabileceği, aksi takdirde iyi ve düzenli idare ilkesinin ihlal edilmiş sayılacağı, dava konusu işlemin gerekçesinin net olarak ortaya konulamadığı, kamuda aynı hizmeti veren bakım merkezleri için erişilebilirlik belgesi aranmazken, özel sektörde faaliyet gösteren özel bakım merkezleri açısından erişilebilirlik belgesi  aranmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu" iddialarıyla görülmekte olan dava açılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin incelenmesinden; Sosyal hizmet kuruluşlarının kurulmasına, teşvik edilmesine ve açılış izinlerinin verilmesine, varsa ücret tarifelerinin tespitine ilişkin usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceği, özel bakım merkezlerine bakım hizmeti karşılığı yapılacak ödemelere ve bakım hizmeti veren resmi kurumlara yapılacak yardımlara ilişkin usul ve esasların Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak, Maliye Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca müştereken çıkarılan yönetmelikle belirleneceği, anılan hükümler uyarınca çıkarılan Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğine göre de, merkezlerin kalite yönetim ve hizmet standartlarının Bakanlık tarafından belirleneceği, Bakanlık tarafından belirlenen standartları sağlayan merkezlere teşvik verileceği, öte yandan, 5378 sayılı Kanun hükümleri uyarınca da, her türlü yapının engellilerin erişebilirliğine uygun duruma getirilmesinin gerektiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta,  Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı olarak faaliyet gösteren özel bakım merkezlerinin, 2848 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu gereği engelli bireylerin bakımı için yatılı veya gündüzlü hizmet veren sosyal hizmet kuruluşu statüsündeki özel bakım kuruluşlarından olup, Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği hükümlerine tâbi olduğu, buna göre, Bakanlık Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün düzenleme yapma yetkisinin bulunduğu, engellilerin toplumsal hayata tam katılımlarını amaçlayan erişilebilirlik hakkının,  mevzuattaki pek çok düzenleme ile güvence altına alındığı, 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun hükümleri gereği, umuma açık hizmet veren her türlü yapının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sekiz yıl içinde engellilerin erişebilirliğine (erişilebilirlik standartlarına) uygun duruma getirilmesinin gerektiği, engellilere hizmet vermek üzere faaliyette bulunan özel bakım merkezlerinin ise, evleviyetle bu standarda sahip olmasının gerektiği, nitekim, "Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği"nde; umuma açık hizmet veren her türlü yapılar ve açık alanlar ile toplu taşıma araçlarında erişilebilirliğin sağlanıp sağlanmadığının kurulan komisyonlar eliyle denetleneceğinin düzenlendiği, özel bakım merkezlerinin de anılan Yönetmelik çerçevesinde umuma açık olarak engelli bireylere hizmet verdiği dikkate alındığında, bu merkezlerin hizmet binalarının erişilebilirlik standartlarına uygun olarak faaliyet göstermesi gerektiğinin açık olduğu, özel bakım merkezlerine ödenen teşvik ücretinin; hizmet alan engellilerin yeterli yaşam standardına ulaştırılması, yaşam kaliteleri ile aldıkları hizmetlerin iyileştirilmesi, memnuniyet düzeylerinin ve hizmet kalitesinin arttırılması amacıyla verildiği, öte yandan 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ve Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği gereğince; özel bakım merkezlerinin, hizmet binalarındaki erişilebilirlik standartlarını, 2013 yılı itibarıyla sağlamış olmaları gerekirken, halen bir kısım özel bakım merkezinin erişilebilirlik belgesine sahip olmadığının tespit edilerek, dava konusu düzenlemenin yapıldığı, aksi halin, merkez binasına yatırım yaparak erişilebilirlik belgesini almış olan merkezler açısından haksızlık oluşturacağı, ayrıca erişilebilirlik belgesine sahip olan merkezlerde engellilerin merkez içerisinde bağımsız hareket etme imkânına sahip olması, bir afet anında tahliyelerinin kolaylaşacak olması gibi hususların da dikkate alınması suretiyle dava konusu düzenlemenin yapıldığı anlaşılmış olup, anılan düzenlemede kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; Teşvik ödemesinin 31.12.2021 tarihinden sonra devam ettirilebilmesi için, merkezler tarafından KYS belgesine ek olarak, erişilebilirlik mevzuatına uygunluğu komisyonca belirlenerek valilik tarafından verilen Erişilebilirlik Belgesinin de alınması gerektiğine yönelik düzenlemede  hukuka ve mevzuata aykırılık görülmediğinden, davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
	Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ:
 04/11/2016 tarih ve 29878 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği uyarınca özel bakım merkezlerinin kalite yönetimi ve hizmet standartları ile teşvik şartları, bu merkezlerde kullanılacak defter ve formlara dair usul ve esaslar, 07/06/2017 tarih ve 2017/06 sayılı Genelge ile belirlenmişken; dava konusu 23/03/2021 tarih ve 2021/2 sayılı, "Özel Bakım Merkezlerinde Kalite Yönetimi ve Hizmet Standartları ile Erişilebilirlik Belgesi Hk." konulu Genelge ile anılan Genelge yürürlükten kaldırılmış ve özel bakım merkezlerinde kalite yönetimi, hizmet standartları, erişilebilirlik belgesi ve teşvik şartları hususlarında yeni düzenlemeler yapılmıştır. 
Davacı tarafından; 23/03/2021 tarih ve 2021/2 sayılı Genelgenin; "Genelge yayımlandıktan sonra halen faaliyetine devam eden ve TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesine sahip olan merkezlere 31/12/2021 tarihine kadar teşvik ödemesi yapılır. Teşvik ödemesinin 31/12/2021 tarihinden sonra devam ettirilebilmesi için, bu merkezler tarafından 31/12/2021 tarihine kadar TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesine ek olarak erişilebilirlik mevzuatına uygunluğu komisyonca belirlenerek Valilik tarafından verilen Erişilebilirlik Belgesinin de alınması gerekir. 31/12/2021 tarihinden sonra TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesi ve Erişilebilirlik  Belgesi bulunmayan merkezlere teşvik ödemesi yapılmaz." kısmının iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
 04/11/2016 tarih ve 29878 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinin "Hizmet içi eğitim, kalite standartları" başlıklı 39. maddesinin 2. fıkrasında, "Merkezlerin kalite yönetim ve hizmet standartları Bakanlık tarafından belirlenir."; "Teşvik" başlıklı 66. maddesinin dava konusu Genelgenin yayımlandığı tarihte yürürlükte olan halinde, "(1) Bakıma ihtiyacı olan engelli bireylerin yeterli yaşam standardına ulaştırılması, yaşam kaliteleri ile aldıkları hizmetlerin iyileştirilmesi, memnuniyet düzeylerinin artırılması ile yatılı özel bakım merkezlerinin personel, hizmet ve kalite standardının yükseltilmesi amacıyla, bu Yönetmeliğin 39 uncu maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen standartları sağlayan anılan merkezlere bakıma ihtiyacı olan her bir engelli birey için her ay 5251 gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının çarpımı sonucu bulunacak tutarda teşvik verilir."; "Kalite yönetim ve hizmet standartlarına geçiş süresi" başlıklı Geçici 8. maddesinin 1. fıkrasında, "39 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen standartlar, Bakanlık tarafından bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde belirlenir. Merkezler, Bakanlık tarafından belirlenen bu standartlara altı ay içinde uygunluk sağlamak zorundadır."; "Kalite yönetim ve hizmet standartlarına göre teşvik uygulanması" başlıklı Geçici 9. maddesinde ise, "Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinde faaliyette bulunan yatılı özel bakım merkezlerine 39 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen standartları sağlayıncaya kadar teşvik ödemesi yapılır. Ancak, geçici 8 inci maddede belirlenen sürenin sonunda 39 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen standartları sağlayan merkezlere, 66 ncı madde hükümlerine göre teşvik ödemesine devam olunur." düzenlemeleri yer almaktadır.
Dava konusu Genelge ile, Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinin Geçici 8. ve 9. maddelerinde öngörülen teşvik uygulaması hükümleri uyarınca; halen faaliyetine devam eden ve TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesine sahip olan merkezlere 31/12/2021 tarihinden sonra teşvik ödemesinin devam ettirilebilmesi için, bu merkezler tarafından 31/12/2021 tarihine kadar 07/06/2017 tarih ve 2017/06 sayılı Genelgede belirtilen TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesine ek olarak erişilebilirlik mevzuatına uygunluğu komisyonca belirlenerek Valilik tarafından verilen Erişilebilirlik Belgesinin de alınması şartı getirilmiş, anılan tarihten sonra TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesi ve Erişilebilirlik Belgesi bulunmayan merkezlere teşvik ödemesi yapılmayacağı düzenlenmiş; 31/12/2021 tarihinde alınan Bakan oluru ile de Erişilebilirlik Belgesi alınmasına ilişkin süre 31/12/2022 tarihine kadar uzatılmıştır.
23/07/2022 tarih ve 31901 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikle 66. maddeye ek fıkralar eklenmiş ve bu ek fıkralarla dava konusu Genelgeden farklı olarak erişilebilirlik belgesi 66. maddenin 1. fıkrası kapsamında yapılan teşvik ödemesinin bir şartı olarak değil, 66. maddeye yeni eklenen 2. fıkra uyarınca yapılacak ilave teşvik ödemesinin bir şartı olarak düzenlenmiştir.
Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinde 23/07/2022 tarihinde yapılan değişiklikleri takiben davalı idarece yayımlanan 27/07/2022 tarih ve 2022/04 sayılı Genelgede; Yönetmeliğin 66. maddesinin 1. fıkrası kapsamında teşvik ödemesinin devam ettirilebilmesi için TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesine sahip olmak yeterli görülmüş, anılan madde kapsamında ana teşvik ödemesi yapılabilmesi için Erişilebilirlik Belgesi alınması şartına yer verilmemiş, Erişilebilirlik Belgesi 66. maddenin 2. fıkrası kapsamında yapılacak ilave teşviğin bir şartı olarak kabul edilmiş ve dava konusu Genelge yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu itibarla; 27/07/2022 tarih ve 2022/04 sayılı Genelge ile gerek özel bakım merkezlerine yapılacak teşvik ödemelerine ilişkin olarak dava konusu Genelgede öngörülenden daha farklı bir yöntemin belirlenmiş olması gerekse de dava konusu Genelgenin tümüyle yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle esasının incelenme olanağı kalmayan dava hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1. Konusu kalmayan dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2..Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davanın açılmasına sebebiyet veren davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya  iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 29/05/2024 tarihinde oy birliğiyle  karar verildi.