Esas No: 2021/554
Karar No: 2024/4723
Karar Tarihi: 17.09.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/554 E.  ,  2024/4723 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2021/554
Karar No : 2024/4723                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR)	: 1- ...	
	  2- ...	
	  3- ...
VEKİLİ	: Av. ...
 
KARŞI TARAF (DAVALILAR)	: 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı 
VEKİLİ	: Av. ...
	  2- ... Belediye Başkanlığı 
VEKİLİ	: Av. ...
 
İSTEMİN	KONUSU                	: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin 19/10/2020 tarih ve E:2020/712, K:2020/1323 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kocaeli ili, Gebze ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... parsel (eski ... pafta, ... parsel) sayılı taşınmazı kapsayan alanda Gebze Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan Gebze Otoyol Kuzeyi 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:...7 sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, 1/5000 ölçekli nazım imar planına karşı açılan davada uyuşmazlık konusu parselin dava konusu yapılmadığı, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ait plan açıklama raporunda gerekli analiz ve incelemelere yer verildiği, plan değişikliği ile bölgedeki taşıt kullanımının rahatlatıldığı, yaya erişiminin güvenli ve sürekli bir hale dönüştürüldüğü, çevre parsellerdeki çıkmaz sokak sorunlarının giderildiği anlaşıldığından, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının, üst ölçekli imar planlarına, planların kademeli birlikteliği ilkesine, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda yer alan değerlendirmelerin hatalı olduğu, üzerinde iki katlı konut yapısı bulunan parselinden geçecek şekilde planlanan 7 ve 10 metre enkesitli imar yollarının üst ölçekli imar planlarına, planların kademeli birlikteliği ilkesine ve hukuka aykırı olduğu, bu yollara alternatif güzergahlar bulunduğu, yakın çevresinde yer alan parseller ticaret veya konut alanı olarak planlanırken bütün kamusal külfetlerin parselinin üzerinde bırakılmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu, mağduriyetine sebep olduğu, bölgede yapılacak parselasyon sonucu mağduriyetinin oluşmayacağına yönelik değerlendirmelerin hatalı olduğu, imar planında sosyal donatı alanında bırakılan parselinin alım-satım kabiliyetinin ve değerinin büyük oranda düşeceği, imar planının geçerli ve nesnel gerekliliklere dayandırılmadan, ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınmadan yapıldığı, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.  
SAVUNMALARIN ÖZETİ :
Davalı Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığınca; davacı tarafından 1/5000 ölçekli nazım imar planına karşı açılan davada uyuşmazlık konusu parselin dava konusu yapılmadığı, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının, üst ölçekli imar planlarına, planların kademeli birlikteliği ilkesine, temel planlama prensiplerine, ulaşım ağı bütünlüğüne ve bölgeye yapılan büyük kamu yatırımları kapsamında kamu yararına uygun olarak hazırlandığı, mahkemece hükme esas alınan  bilirkişi raporunun yeterli teknik bilgi ve detayı içerdiği, temyize konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu savunulmaktadır.
Davalı Gebze Belediye Başkanlığınca; dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile belirlenen kullanım kararlarının önceki planlar ile aynı olduğu, yalnızca davacı parselinin değil bölgede yer alan birçok parselin sosyal donatı alanı olarak belirlendiği, planlama ile bölgede sağlıklı bir ulaşım ağı oluşturularak kamu yararının sağlanmasının amaçlandığı, daha sonra yapılacak parselasyon işlemi ile davacıya ait parselin kaydırılması, eşdeğer parsel tahsisi gibi uygulamalar yapılmasının mümkün olduğu, henüz parselasyon yapılmamış bir alanda mağduriyet oluştuğunu ileri sürmenin haksız ve dayanaksız bir iddia olduğu,  temyize konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY	TETKİK	HAKİMİ	...'NİN DÜŞÜNCESİ	: Davacıların, dava konusu  1/1000 ölçekli uygulama imar planının; taşınmazın ''7 metre enkesitli yol alanında'' kalan kısmı hakkındaki temyiz istemlerinin reddine, temyize konu kararın bu kısmının onanmasına, taşınmazın ''10 metre enkesitli yol alanına'' ilişkin kısmı hakkındaki temyiz istemlerinin kabulü ile bu kısım yönüyle temyize konu kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY : 
	Uyuşmazlık konusu taşınmaz, Kocaeli 2025 yılı 1/50.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında; kırsal yerleşme alanları, 1/25.000 ölçekli nazım imar planında; kırsal konut alanları, 15.02.2018 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunda; 125 ki/ha yoğunluklu meskun kırsal konut alanı, dava konusu 12.07.2018 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunda ise E:0,40 Yençok:3 kat meskun konut alanı, 7 ve 10 metre enkesitli yol olarak planlanmış, davacı tarafından 1/1000 ölçekli uygulama imar planında taşınmazın ''7 ve 10 metre enkesitli yol'' olarak planlanan kısmına yönelik yapılan itirazın zımnen reddi üzerine bakılan dava açılmıştır. 
	İLGİLİ MEVZUAT:
	Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun ''Tanımlar'' başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların  yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 6. maddesinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel  hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.
	14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin; "Genel Plânlama Esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir." hükmüne, "Gösterim (lejand) Teknikleri" başlıklı 10. maddesinde, her türlü mekânsal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı kurala bağlanmış, "İmar Planı Değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında, "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde:
a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.
  c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.
ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.
d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur." hükmüne yer verilmiştir.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında taşınmazın ''7 metre enkesitli yol alanında'' kalan kısmı yönünden davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddine ilişkin kısım hakkındaki temyiz istemleri incelendiğinde, 
	Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
	İdare Mahkemesi kararının bu bölümüne karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi kararı hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır. 
	Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında taşınmazın ''10 metre enkesitli yol alanında'' kalan kısmı yönünden davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddine ilişkin kısmına yönelik temyiz istemlerine gelince,
	Yukarıda yer verilen hükümler uyarınca, planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında nazım imar planından sonra yapılacak olan uygulama imar planının, nazım imar planına uygun yapılması gerekmektedir.
 Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nde yer verilen düzenlemelere göre, taşıt yolu olan 10,00 metre üzerindeki en kesitli yolların ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümünü gösterecek olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer alması gerekirken, daha dar en kesitli olan yaya yolunun (7,00 metrelik) ise üst ölçekli nazım imar planında yer almadan da 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin mümkün olduğu sonucuna varılmıştır. 
 Uyuşmazlığa konu olayda, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında uyuşmazlık konusu taşınmazın üzerinden geçecek şekilde planlanan 10 metre enkesitli yolun 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer almadığı görülmüştür.
Bu durumda, dayanak 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyen 10 metre enkesitli yolun dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin, uygulama imar planını dayanağı nazım imar planına aykırı hale getirdiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin bu kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
	Bu itibarla, davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında taşınmazın ''10 metre enkesitli yol alanına'' ilişkin kısmında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
	Açıklanan nedenlerle;
	1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine, 
	2. Davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının; taşınmazın ''7 metre enkesitli yol alanına'' ilişkin kısmı yönünden ONANMASINA, ''10 metre enkesitli yol alanında'' kalan kısmı yönünden BOZULMASINA, 
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 17/09/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.