Esas No: 2023/2411
Karar No: 2024/1345
Karar Tarihi: 10.06.2024

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2023/2411 E.  ,  2024/1345 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas     No : 2023/2411
Karar	No : 2024/1345                                                                       
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı 
VEKİLİ	: Av. ... 	
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... 
VEKİLLERİ                                   : Av. ... 
 İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin  ...  tarih ve E:... , K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
 
YARGILAMA SÜRECİ                 :
Dava konusu istem: Davacıya ait binanın bulunduğu İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ...  Mahallesi, ...  ada, ...  parsel sayılı taşınmazın ...  onanlı 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahili Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planının 13/06/2011 onanlı sayısallaştırılmış ve güncelleştirilmiş paftalarında "koruya katılacak alanda" ve "yol" alanında kalması nedeniyle ruhsata bağlanamayan binanın tamamının 2690 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca yıkımına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ...  tarih ve ...  sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...  sayılı kararıyla; uyuşmazlık konusu binanın bulunduğu taşınmazın 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında kısmen "koruya katılacak alan" lejantında kısmen de "yol" lejantında kaldığı, imar planı notlarının "5.3. Koruya katılacak alan" maddesinde, "bu alanlarda kalan parsellerde korunması gerekli kültür varlığı uygulaması dışında hiçbir yapı yapılamaz" düzenlemesine yer verildiği; bu itibarla, uyuşmazlık konusu binanın ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığı; öte yandan, dava konusu işlem kapsamında uyuşmazlık konusu bina için 21/01/1988 tarihli yapı ruhsatının düzenlendiği belirtilmiş ise de anılan ruhsata dayanak oluşturan ve "Boğaziçi öngörünüm bölgesinde belli şartlarda konut inşaatı yapılmasına" imkan veren 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 3. maddesinin (3194 sayılı İmar Kanunu'nun 47. maddesi ile değişik) "g'' fıkrasının Anayasa Mahkemesinin 11/12/1986 tarih ve E:1985/11, K:1986/29 sayılı kararıyla iptaline karar verildiğinden geçerliliği bulunmayan bu yapı ruhsatının da söz konusu binayı korumadığı; bu durumda, geçerli bir yapı ruhsatı bulunmayan ve yürüklükte bulunan imar planı hükümlerine göre ruhsata bağlanması mümkün olmayan binanın 2690 sayılı Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca yıkımına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca Boğaziçi Alanındaki inşaat ruhsatı olmayan yapıların yıktırılmasına karar verilebilmesi için idarece ruhsatsız yapıyı tanımlayacak şekilde bir yapı tatil tutanağının düzenlenmesi ile birlikte inşaatın mühürlenmesi, yapının mühürlendiğini belirten belge ve levhaların yapının muhtelif cephelerine asılması gerektiği, usulüne uygun bir şekilde yapı tatil tutanağı düzenlenmeden ve bu hususlar tam olarak yerine getirilmeden yıkım kararı verilemeyeceği; uyuşmazlık konusu olayda, yukarıda belirtildiği üzere ruhsatsız binanın tamamının yıkımına ilişkin işleme dayanak oluşturacak şekilde, 2960 sayılı Kanun'un 11 ve 12. maddelerinde öngörülen şekilde "yapı tatil tutanağı" düzenlenmediği, nitekim yapı tatil tutanağı ile mevcut binada sonradan yapılan imalatların tespit edildiği, yıkımına karar verilen binanın tamamına ilişkin tespite ise tutanakta yer verilmediği; bu durumda, işleme konu ruhsatsız binayla ilgili olarak 2960 sayılı Kanun'un 11 ve 12. maddelerine uygun şekilde yapı tatil tutanağı düzenlenmeden alınan yıkım kararında hukuka uyarlık görülmediği sonucuna varılarak istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararı kaldırılmış ve dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir. 
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 07/03/2023 tarih ve E:2021/2650, K:2023/2436 sayılı kararıyla;
2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesine yer verilerek,
Dosyanın incelenmesinden;  İstanbul ili, Sarıyer ilçesi,...  Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bodrum + zemin + 1 normal kat + çatı katından oluşan binada "bodrum katta mevcut yapıya ek 54,90 m2 yeni alan yapıldığı, bodrum kat çevresindeki zemin  hafredilerek bodrum katın açığa çıkarıldığı, zemin katta mevcut binaya ek 47,65 m2 yeni alan yapıldığı, 1. normal katta 4,14 m2'lik ve 2,52 m2'lik alanların daire içine dahil edildiği, çatı katı mahyası yükseltilerek mevcut çatı alanına ek 69,38 m2 yeni kapalı alan ve 16,02 m2'lik açık teras yapıldığı, katlarda binanın muhtelif yerlerine yeni kolon ve perdeler yapılarak güçlendirme yapıldığı, bodrum kattan zemin kata çıkan ve zemin kattan 1. normal kata çıkan mevcut betonarme merdivenlerin kırılıp çıkış yönleri değiştirilerek yeniden yapıldığı ve 1. normal kattan çatı katına çıkan ahşap merdiven kaldırılarak yerine betonarme merdiven yapıldığı" hususları ...  tarih ve ...  sıra sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilerek 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca binanın tamamının yıkımına ilişkin ...  tarih ve ...  sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni kararının tesis edildiği,
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Boğaziçi İmar Müdürlüğünün 11/09/2018 tarihli tespit tutanağında ise; binanın bodrum kat ve zemin katındaki büyümelerin yıkıldığı, ancak diğer aykırılıkların teknik sebep ve imkansızlıklardan dolayı giderilemediğinin belirtildiği,
Uyuşmazlıkta; bodrum + zemin + 1 normal kat + çatı katından oluşan binanın bütün katlarında yukarıda belirtildiği üzere muhtelif izinsiz imalatlar yapıldığı, bodrum ve zemin kattaki büyümelerin davalı idare tarafından ortadan kaldırıldığı, ancak  diğer aykırılıkların teknik sebep ve imkansızlardan dolayı giderilemediği, ana binaya eklenen veya ana bina değiştirilmek suretiyle meydana getirilen ve giderilemediği anlaşılan diğer aykırılıkların yıkımının gerçekleştirilmesi halinde, binanın diğer bölümleri ve statiğinin bu durumdan nasıl etkileneceği hususunda bir inceleme yapılmadığının anlaşıldığı, öte yandan temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının gerekçesinin aksine, dava konusu işleme dayanak alınan 29/06/2018 tarihli yapı tatil tutanağı ve eki krokide, bodrum + zemin + 1 normal kat + çatı katından oluşan binanın bütününde oluşturulan imalatlar hakkında tespitlere yer verildiğinin görüldüğü,
Bu durumda; ayrıntısı yukarıda belirtilen ve idare tarafından teknik sebep ve imkansızlıklardan dolayı giderilemediği anlaşılan aykırılıkların yıkılması/giderilmesi halinde, bu durumun tüm yapı statiğini etkileyip etkilemediği, yapılacak bu kısmi yıkım işlemi için tüm binanın yıkılması gerekip gerekmediği hususlarında keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararı kaldırılarak, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... kararının bozulmasına karar verilmiştir. 
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti:... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; uyuşmazlık konusu binanın bulunduğu taşınmazın 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında kısmen "koruya katılacak alan" lejantında kısmen de "yol" lejantında kaldığı, imar planı notlarına göre bu alanlarda kalan parsellerde korunması gerekli kültür varlığı uygulaması dışında hiçbir yapı yapılamayacağı, uyuşmazlık konusu binanın yapı ruhsatı bulunmakla birlikte yapı kullanma izin belgesinin bulunmadığı, ruhsatın verilmesine esas olan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 47. maddesinin Anayasa Mahkemesinin 11/12/1986 tarih ve E:1985/11, K:1986/29 sayılı kararıyla iptaline karar verildiği, ruhsat düzenleme tarihinden itibaren 5 yıl içinde de yapı tamamlanarak yapı kullanma izin belgesi alınmadığından iptal edilen 47. maddeye dayanarak yeni bir ruhsat düzenlenemeyeceği, dolayısıyla kazanılmış bir haktan söz edilemeyeceği ve binanın halihazırda ruhsatsız konuma düştüğü, bu nedenle binanın tamamı hakkında verilen yıkım kararının hukuka uygun olduğu ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI:  Davacı tarafından,  ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davalı idare tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan davacıya ait binada izinsiz imalatlar yapıldığının .. tarih ve ...  sıra sayılı yapı tatil tutanağı ile tespiti ve yapılan incelemede binanın bulunduğu taşınmazın ...  onanlı 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahili Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planının 13/06/2011 onanlı sayısallaştırılmış ve güncelleştirilmiş paftalarında "koruya katılacak alanda" ve "yol" alanında kaldığı, binaya ilişkin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 47. maddesine istinaden düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı ruhsatının yasal süresinin sona erdiği, söz konusu yapı ruhsatının dayanağı olan 47. maddenin Anayasa  Mahkemesinin 11/12/1986 tarih ve E:1985/11, K:1986/29 sayılı kararıyla iptaline karar verildiği, binaya ait yapı kullanma izin belgesinin bulunmadığı, söz konusu bina ve binaya ilişkin aykırılıkların meri plan hükümleri gereği ruhsata bağlanamayacağı gerekçesiyle 2690 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla binanın tamamının yıkımına karar verilmiş, bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır. 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; uyuşmazlık konusu binaya ait ... tarih ve ... sayılı yapı ruhsatının bulunduğu anlaşıldığından, öncelikle bu yapı ruhsatının geçerliliği ve buna bağlı olarak binanın kazanılmış hak kapsamında korunup korunmayacağı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Bu durumda, dava konusu belediye encümeni kararında da bahsi geçen ... tarih ve ...  sayılı yapı ruhsatının akıbeti araştırılarak yasal olarak geçerli olduğu tarih aralığının saptanması; buna bağlı olarak uyuşmazlık konusu binanın kısmen veya tamamen söz konusu yapı ruhsatının yasal olarak geçerli olduğu dönemde yapılıp yapılmadığı araştırılarak, binanın kısmen veya tamamen yapı ruhsatının geçerli olduğu dönemde yapıldığının tespiti halinde kazanılmış hak kapsamında korunup korunmayacağı hususu incelenerek uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, yukarıda bahsedilen hususlarda herhangi bir araştırma ve inceleme yapılmaksızın verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, kararın kaldırılması, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar  kararının BOZULMASINA,
3.Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davalı idareye iadesine,
4.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 10/06/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğu ile karar verildi.
 
KARŞI OY 
X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ısrar kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu ısrar kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.