Esas No: 2023/4644
Karar No: 2024/5845
Karar Tarihi: 22.10.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/4644 E.  ,  2024/5845 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2023/4644
Karar	No : 2024/5845     
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Belediye Başkanlığı (E-Tebligat)  
VEKİLİ	: Av....
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Lpg Dağıtım Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi
VEKİLİ	: Av....
İSTEMİN KONUSU	:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem:  İzmir İli Aliağa İlçesi Gemi Söküm Yolu ile Petkim Arıtma Tesisi Arasındaki Yolların I. Hat İçin 15.900 m² ve II. Hat İçin 2.100 m²'lik kısmında boru hattı geçirilmek suretiyle 2008-2011 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle davacı şirketten 2.480.430-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin bila tarihli ecrimisil ihbarnamesi ile bu ihbarnameye yapılan itirazın reddine ilişkin 22/02/2013 tarihli ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; 5393 sayılı Belediye Kanunun 15.maddesinin 5.fıkrasında, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı düzenlenmiş ise de, dava konusu olayda ecrimisile konu taşınmazların, belediyenin özel mülkiyetinde olmadığının anlaşılması nedeniyle, belediye tarafından bu taşınmazların işgali nedeniyle davacılardan ecrimisil alınmasına yasal olarak imkan bulunmadığından, tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Devletin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler hakkında uygulanmakta olan 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesi hükmünün, yalnızca belediyenin özel mülkiyetinde ki taşınmazlar için uygulanıp, Belediyenin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlar için uygulanamayacağının kabulü yasanın lafzına ve ruhuna açıkça aykırılık teşkil edeceğinden hatalı değerlendirme sonucu verilen kararın usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI	: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
	2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle 13. maddesinde gösterilen komisyonca takdir ve tespit edilecek ecrimisilin isteneceği kurala bağlanmıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında: "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir." hükmü, aynı maddenin 2. fıkrasında ise: "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." hükmü yer almaktadır.
13/07/2005 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, toplu taşıma yapmak, bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek belediyelerin görev ve yetkileri olarak düzenlenmiş, aynı maddenin 6. fıkrasında ise, belediye mallarına karşı suç işleyenlerin Devlet malına karşı suç işlemiş sayılacağı, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
 Öte yandan, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 11. maddesinde; "İmar planlarında; meydan, yol, su yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye; belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydı terkin edilir. Ancak, bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu takdirde, arsası hariç yalnız binanın halihazır kıymeti için takdir edilecek bedel ödenir. Bedeli ve ödeme şekli taraflarca tespit olunur. Bu suretle maledilen arazi ve arsalar belediye veya özel idare tarafından satılamaz ve başka bir maksat için kullanılamaz. Bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerh konur." hükmü yer almaktadır. 
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, belde sakinlerinin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla görevli ve yetkili kılınan belediyelerin; toplu taşıma, ulaşım sistemi ve yol yapımı konusundaki görevleri de dikkate alındığında, yollar ile ilgili olarak belediyelerin tasarruf yetkisinin bulunduğu, 3194 sayılı Kanun'un, 11. maddesine göre imar planında meydan, yol, su yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal olarak düzenlenen taşınmazların belediyeye terk edilmesinin yasal bir zorunluluk olduğu, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. ve 2886 sayılı Kanun'nun 75. maddelerine istinaden belediye taşınmazı olarak kabul edilen yerlerden de belediyece ecrimisil istenebileceği tabiidir. 
Dosyanın incelenmesinden, İzmir İli Aliağa İlçesi Gemi Söküm Yolu ile Petkim Arıtma Tesisi Arasındaki Yolların I. Hat İçin 15.900 m² ve II. Hat İçin 2.100 m²'lik kısmında boru hattı geçirilmek suretiyle 2008-2011 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle davacı şirketten 2.480.430-TL ecrimisil tutarının bila tarihli ecrimisil ihbarnamesi ile istenildiği, bu ihbarnameye davacı şirket tarafından 30/01/2013 tarihinde yapılan itirazın 22/02/2013 tarihli ecrimisil düzeltme ihbarnamesi reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, umumi hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla, imar planında yol olarak ayrılan uyuşmazlığa konu taşınmazın fuzulen işgal edilmesi söz konusu olduğunda davalı belediyece ecrimisil tahakkuk ettirebileceği açık olup, davalı belediyenin hüküm ve tasarrufu altında bulunan uyuşmazlığa konu taşınmazın tamamı veya bir kısmı üzerinde davacı ile davalı idare arasında dava konusu alanın kullanımına ilişkin kira sözleşmesi yapılıp yapılmadığı veya irtifak hakkı kurulup kurulmadığı şayet sözleşme veya irtifak hakkı kurulmuş ise davacının davalı idarenin gözetim ve denetim altında bulunan alanların ne kadarlık kısmını sözleme kapsamında kullandığının tespit edilerek davacının herhangi bir haklı sebebe dayalı olmaksızın kullanmış olduğu alan için istenilebilecek ecrimisil bedelinin saptanabilmesi için mahalinde keşif bilirkişi incelemesi yapmak suretiyle neticesine göre karar verilmesi gerekirken belediyenin ecrimisil istemeye yetkisi olmadığından bahisle davacıya ecrimisil  tahakkuk ettirilemeyeceği yolundaki mahkeme kararında isabet olmayıp, işin esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerekmektedir.     
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
           1.	Temyiz isteminin kabulüne,
          2.	Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3.	Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4.	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen onbeş (15) gün içinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 22/10/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.