Esas No: 2023/4922
Karar No: 2024/6422
Karar Tarihi: 18.11.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/4922 E.  ,  2024/6422 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2023/4922
Karar	No : 2024/6422                                                                   
TEMYİZ EDEN TARAFLAR	: 1- (DAVACI) ... Video Film Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ	: Av. ...
	 	2- (DAVALI)  ... Valiliği 
	 	...Yakası ... Dairesi Başkanlığı 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:...7 sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
	Dava konusu istem: İstanbul İli, Şişli İlçesi, ... Mahallesinde bulunan ... ada, ... parsel sayılı, 130,530 m²'lik taşınmazın işyeri yapılmak suretiyle 08/01/2009-14/03/2013 tarihleri arasında işgal edildiğinden bahisle  549.601,59 TL tutarlı, ... tarih ve ... sayılı ecrimisil  ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. 
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda;  mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporuna istinaden taşınmazın giriş katının davacı tarafından iş yeri, bodrum katının depo, üst katların konaklama, banyo ve mutfak olarak kullanıldığı, dava konusu binanın toplamda 350m² alanın kullanılabilir nitelikte olduğu dikkate alınarak 299,967,00 TL ecrimisil bedelinin hesaplandığı, dava konusu ecrimisil  ihbarnamesinin 299,967,00 TL tutarlı kısmında hukuka aykırılık, 249,634,59 TL tutarlı kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 249.634,59 TL tutarlı kısmının iptaline, 299.967,00 TL tutarlı kısmına ilişkin olarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI	: Dava konusu ecrimisil ihbarnamesinden bir önceki dönemler için ecrimisil bedelinin çok daha düşük hesaplanmasına rağmen önceki dönemlere göre yaklaşık yüzde altıyüz kat daha yüksek bedelin belirlendiği, davalı idarenin eski tarihli tespit tutanaklarına binaen 2017 yılı için de takdirde bulunulduğu, Kayyım Bürosu Başkanlığının yazısında 2007 tarihinden itibaren kira bedelinin 811,00 TL olduğu, kira bedellerini ödemede herhangi bir gecikmeye sebebiyet vermediği, dava konusu taşınmazın kiralanmadan önce yanmış, harabe, doğalgaz kullanımının mümkün olmadığı, su ve kanalizasyon gideri bulunmayan bir halde olduğu, ecrimisil ihbarnamesindeki bedelin fahiş olduğu, hakkında hukuka aykırı işlem tesis edildiğinden dolayı kararın aleyhe hüküm fıkralarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI	: Usule ve hukuka uygun tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığından kararın aleyhe hüküm fıkralarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI	: Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI	: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
	Davalının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;
  Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
	Temyiz incelemesi yapılan karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın redde ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.	
Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;
       2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminatı; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.
   Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." düzenlemesi yer almıştır.
Ecrimisilin işgal nedeniyle kira bedeli kadar alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın, mevkii, kullanım şekli, altyapı, ulaşım kolaylığı, elde edilen gelir ve taşınmazın kullanıcısına katkısı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararlarının dikkate alınması gerektiği  açıktır. 
Uyuşmazlıkta; İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda; idare tarafından dava konusu taşınmaz üzerindeki işgal alanının 130,53 m² olduğunun tespit edildiği, taşınmazın giriş katının iş yeri olarak, bodrum katının depo, üst katların konaklama, mutfak ve banyo şeklinde kullanıldığı, yapılan ölçümlerde dava konusu binanın 60,00m² üzerine inşa edildiği ve toplamda 350m² alanın kullanılır olduğu tespit edildiğinden yasal düzenlemeler ve rayiç emsal bedeller dikkate alınarak dava konusu işgal dönemi için 299,967,00 TL ecrimisil hesaplandığı, ancak işgal edilen alanın idarece 130,53 m² tespit edilmesine rağmen bilirkişi raporunda 350 m² belirlenmesinin, davacı taraf aleyhine sonuçlar doğuracağı, söz konusu tespitlerin "aleyhe hüküm verme yasağı" ilkesi kapsamında değerlendirilerek, bilirkişilerce ecrimisil ihbarnamesinde belirtilen alandan daha fazla işgal alanı için ecrimisil bedeli hesaplanmasının hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmış olup aleyhe hüküm verme yasağı kapsamında idarenin belirlediği m² birim bedellerinin aşılamayacağı açıktır.
Öte yandan, uyuşmazlığa konu taşınmazın, 10/10/2007-07/01/2009 tarihleri arasında bir önceki dönemi için tahakkuk ettirilen ecrimisil alacağına karşı açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve  E:..., K:... sayılı kararı ile, bilirkişi heyetince 2008 yılı aylık kira bedeli 1.000,00 TL olarak takdir edilerek ecrimisil bedelinin hesaplandıığı, bu rapor doğrultusunda dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddine ilişin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ise ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği ve bu kararın Danıştay Dördüncü Dairesinin 18/11/2024 tarih ve E:2023/4958, K:2024/6421 sayılı kararıyla onandığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, dava konusu taşınmazın önceki dönemine ilişkin yargı kararıyla 2008 yılı için aylık ecrimisil bedelinin 1.000,00 TL olarak ortaya konulduğu, dolayısıyla işgal dönemlerinin aynı yıla rastlayan kısımlarında m² birim bedelleri arasında çelişki bulunduğu anlaşılmakta olup,  aleyhe hüküm verme yasağı kapsamında dava konusu taşınmaza ilişkin 130,53 m2 işgal alanı üzerinden dava konusu taşınmazın yargı kararıyla belirlenen ve kesinleşen önceki dönem aylık kira bedelinin dikkate alınması gerektiği, 2008 yılı aylık kira bedeli 1.000,00 TL esas alınarak ve yıllara göre yeniden değerleme oranları uygulanarak gerekirse mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle karar verilmesi gerektiği, hatalı değerlendirmeye dayalı olarak verilen Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu İdare Dava Dairesi kararının davacının istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU	:
	Açıklanan nedenlerle;
	1.	Davacının temyiz isteminin kabulüne, davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
	2.	Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu işlemin  ... TL tutarının iptaline ilişkin kısmının ONANMASINA,
3.	Anılan İdare Dava Dairesi kararının, dava konusu işlemin ...TL tutarlı davanın reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA, 
4.	Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 18/11/2024  tarihinde oybirliğiyle  kesin olarak karar verildi.