Esas No: 2023/1960
Karar No: 2024/2880
Karar Tarihi: 30.05.2024

Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2023/1960 E.  ,  2024/2880 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 YEDİNCİ DAİRE 
Esas     No : 2023/1960
Karar	No : 2024/2880                                                            
TEMYİZ EDENLER	: 
1- (DAVACI) :  ... Gümrükleme Gıda Pazarlama Tekstil Turizm İnşaat Sanayi ve Dış Ticaret
 Limited Şirketi
VEKİLİ	  :    Av. ...
 
2- (DAVALI) :   ... Bakanlığı adına   ... Gümrük Müdürlüğü	
VEKİLİ	   :   Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesinin 3. ve 4. kalemlerinde 1704.90.99.90.19  GTİP’te “kakao içermeyen şeker mamulleri" başlığının "diğerleri” alt pozisyonunda beyan edilen eşyanın tarım katkı payı şeklinde toplu konut fonuna tabi olduğundan bahisle tahakkuk ettirilen toplu konut fonu ve katma değer vergileri ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:...., K:... sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden, eşyanın ticari ismi ve GTİP'i hususunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmadığı, eşyanın beyan edilen GTİP'inin toplu konut fonu ödemesine tâbi olduğu, toplu konut fonunun ne oranda alınacağının ise eşyanın içeriğine bağlı olarak değiştiği, Doğubayazıt İlçe Gıda Tarım ve Ormancılık Müdürlüğüne davacı tarafından sunulan içerik sertifikasına göre hesaplama yapıldığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin toplu konut fonu ve katma değer vergisi tahakkukuna ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı; öte yandan, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca ceza kararı alınabilmesi için gerekli olan gümrük idaresine sunulan bilgi ve belgelerin, eşyanın dahil olacağı tarifenin saptanması bakımından eksik veya yanlış ya da yanıltıcı olduğu konusunda herhangi bir iddia ve saptamanın bulunulmadığı dikkate alındığında vergiler üzerinden alınan para cezasında hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin kısmen iptaline kısmen de davanın reddine karar verilmiştir. 
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI     :Davacı tarafından beyanname muhteviyatı eşyaların İran menşeli olduğu ve “Türkiye Cumhuriyeti ile İran İslam Cumhuriyeti Arasındaki Tercihli Ticaret Anlaşması” ile İran menşeli 1704.90.99 tarife alt pozisyonunda yer alan eşyaların toplu konut fonu tutarının, "Diğer Ülkeler" statüsünde yer alan ülkelerden tahsil edilecek tutarın %50'si olacağı, nitekim İthalat Rejim Kararının III sayılı listesinde de İran menşeli 1704.90.99 tarife alt pozisyonundaki  eşyalar için tahsil edilecek toplu konut fonunun, diğer ülkeler sütununda yer alan fonun %50'si kadar tahsil edileceğinin açıkça belirtildiği, bu nedenle %100 oranı üzerinden fon hesaplanmasında hukuka uygunluk bulunmadığı; davalı idare tarafından ise, para cezasının hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.  
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI     : Davalı idarece istemin reddi gerektiği ileri sürülmüş, davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dosyanın incelenmesinden, 31/12/2019 tarih ve 30995 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren 1964 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın Eki İthalat Rejimi Kararına Ek Kararın III sayılı listesinde İran menşeli 1704.90.99 tarife alt pozisyonundaki  eşyalar için tahsil edilecek toplu konut fonunun, diğer ülkeler sütununda yer alan fonun %50'si kadar tahsil edileceğinin belirtildiği anlaşıldığından, temyize konu kararın fazladan hesaplandığı anlaşılan toplu konut fonu payı ve buna ilişkin katma değer vergisi tahakkukuna yönelik davanın reddine dair hüküm fıkrasında hukuka uygunluk görülmediğinden davacının temyiz isteminin kabulü ile kararın anılan hüküm fıkrasının bozulması gerektiği; davalı idarenin temyiz isteminin ise reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. 
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay  Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Doğubayazıt Gümrük Müdürlüğünden yapılan bazı ithalatların incelenmesi sonucu düzenlenen ... tarih ve ... sayılı cevaplı raporla; davacının 04/12/2020 tarih ve 4757 sayılı beyannamenin 3. kaleminde 11.400 kg, 4. kaleminde 10.050 kg “şekerleme” olarak beyan ve ithal ettiği eşya için toplu konut fonu hesaplanmadığı ve tahsil edilmediği, oysa ki, faturasında “şekerleme” olarak belirtilen, TPS-GTHB (Tek Pencere Sistemi - Gıda, Tarım Hayvancılık Bakanlığı) Uygunluk yazısında “safranlı şekerleme” olarak kaydedilen eşyanın, ilgili İthalat Rejim Kararının III sayılı İşlenmiş Tarım Ürünleri Listesinde yer aldığı ve tarım payı olarak ödenecek fona tabi olduğu, diğer taraftan işlenmiş tarım ürünlerinin serbest dolaşıma girişinde ürünün bünyesinde yer alan tarım unsurlarını oranlarıyla veya kod numarasıyla ya da bileşim tablosundaki ana ürünler olarak gösteren formun doldurularak beyannameye eklenmesi gerekirken bunun yapılmamış olduğu hususlarının rapora bağlandığı; bunun üzerine davalı idarece toplu konut fonu ve katma değer vergisi tahakkukuna ilişkin kararla, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca para cezası kararının alındığı, davacının anılan karara itirazının reddilmesi nedeniyle işlemin iptali istemli işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır. 
 
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 24. maddesinin 1. bendi, ithal eşyasının gümrük kıymetinin eşyanın satış bedeli olduğu, eşyanın satış bedelinin ise, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu hükmünü ihtiva etmektedir.
2976 sayılı Dış Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, dış ticaretin, ülke ekonomisinin yararına düzenlenmesini sağlamak amacıyla ithalat, ihracat ve diğer dış ticaret işlemleri üzerine vergi ve benzeri yükümlülükler dışında ek mali yükümlülükler konulması ve kaldırılması, bu yükümlülüklere ilişkin esasların tespit edilmesi ve oluşan fonların kullanılmasının anılan Kanun hükümlerine göre yürütüleceği, "Yetki" başlıklı 2. maddesinde, Cumhurbaşkanının bu Kanun kapsamındaki konularda düzenlemeler yapmaya yetkili olduğu, "Ek mali yükümlülükler" başlıklı 3. maddesinde de,  ithalat, ihracat veya dış ticaret işlemleri üzerine konulan ek mali yükümlülüklerin nevi, miktarı, tahsili, takibi, iadesi, gerektiğinde bütçeye irat kaydedilmesi, bir fonda toplanması ve fonun kullanım esaslarının Cumhurbaşkanı Kararında gösterileceği düzenlenmiştir. 
     474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kanun'un 2. maddesinde, Cumhurbaşkanının, bu Kanun'un eki Gümrük Giriş Tarife Cetvelinde yer alan eşyaların gümrük vergisi had ve nispetlerini sıfıra kadar indirebileceği veya bu Cetveldeki had ve nispetler %50’sine kadar yükseltebileceği, ayrıca, Tarifedeki notlarda gerekli değişiklikleri yapmaya, bu değişikliklerin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye de yetkili olduğu, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası anlaşma hükümlerinin saklı tutulduğu kuralı yer almaktadır.   
  2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nun "Toplu Konut Fonunun Kullanma Sahası", "Toplu Konut Fonunun Denetimi" başlıklı 3. ve 7. maddeleri 4684 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 7. maddesi ile kaldırılmış olup, anılan Kanun'un geçici 3.maddesinin (d) fıkrası ile  2. bendinde ise, tasfiye edilen Toplu Konut Fonu gelirleri arasında yer alan gelirlerin (diğer mevzuatla Toplu Konut Fonu için verilmesi öngörülen paralar dahil) bu konuda yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar Hazine adına tahsiline devam edilerek Hazine hesaplarına intikalinin sağlanacağı belirtilmiştir.     
Öte yandan, 20/12/1995 tarih ve 95/7606 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalat Rejimi kararının "İthalata Ait Esaslar" başlıklı 9. ve 10. maddelerinde, ithalatta uygulanacak gümrük vergisi oranları ile ödenecek toplu konut fonunu gösterir (31/12/2019 tarih  ve 30995 (3.mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1964 sayılı İthalat Rejim Kararına Ek Kararla değişik) listeler belirtilerek (T1), (T2) işaretinin bulunduğu durumlarda işlenmiş tarım ürünlerinin bünyesinde yer aldığı kabul edilen ve bileşim tablosunda belirtilen temel tarım ürünleri miktarlarının esas alınması suretiyle tespit edilecek kod numaralarına Ek 3'te yer alan tabloda tekabül eden toplu konut fonu miktarlarının tahsil olunacağı, anılan Karar eki listelerde yer alan maddelerin karşılarında nisbi (% olarak) Toplu Konut Fonu bulunduğu takdirde, fon, ithal edilen malın ABD Doları cinsinden değerinin karşılığı Türk Lirası veya Yeni Türk Lirası üzerinden, maktu (EURO/100 Kg/net) bulunduğu takdirde de, EURO cinsinden hesaplanacak fon miktarının karşılığı Türk Lirası veya Yeni Türk Lirası üzerinden tahsil edileceği, Bakanlar Kurulu  (Cumhurbaşkanı) kararıyla fon ödenerek ithal edilecek maddelerin belirlenerek, fon tutarlarının yeniden düzenlenebileceği ifade edilmiştir.  Anılan 1964 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın Eki İthalat Rejimi Kararına Ek Kararın III sayılı listesinde yer alan 1704.90.99 tarife alt pozisyonundaki eşyalar için ise tahsil edilecek toplu konut fonunun (i) numaralı dip not uyarınca  "Diğer Ülkeler" sütununda yer alan İran menşeli ürünler için tarım payı olarak fona ödenecek Euro (EUR) (Karşılığı TL) (EUR/100kg/net)'in % 50'sinin tahsil edileceğinin kurala bağlandığı anlaşılmaktadır. 
 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanan bölge idare mahkemesi kararının, dava konusu işlemin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karar bağlanan para cezasının iptaline ilişkin hüküm fıkrası aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, davalı idarece temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, anılan hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.
Temyize konu kararın, eşyanın tarım katkı payı şeklinde toplu konut fonuna tabi olduğundan bahisle tahakkuk ettirilen toplu konut fonu ve katma değer vergisine karşı açılan davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasına yönelik davacının temyiz istemine gelince;
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, 20/12/1995 tarih ve 95/7606 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalat Rejimi Kararının "İthalata Ait Esaslar" başlıklı 9. ve 10. maddelerinde, ithalatta uygulanacak gümrük vergisi oranları ile ödenecek toplu konut fonunu gösteren ve 31/12/2019 tarih  ve 30995 (3.mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1964 sayılı İthalat Rejim Kararına Ek Kararla değişik listelerde belirtildiği şekilde (T1), (T2) işaretinin bulunduğu durumlarda işlenmiş tarım ürünlerinin bünyesinde yer aldığı kabul edilen ve bileşim tablosunda belirtilen temel tarım ürünleri miktarlarının esas alınması suretiyle tespit edilecek kod numaralarına Ek 3'te yer alan tabloda tekabül eden toplu konut fonu miktarlarının tahsil olunacağı anlaşılmaktadır. 
Anılan yasal düzenlemeye istinaden dava konusu 04/12/2020 tarih ve 4757 sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında 1704.90.99.90.19 GTİP’te  ithal edilen İran menşeli  eşyalar için, 1964 sayılı İthalat Rejim Kararına Ek Kararın Ek 3'te yer alan tablonun (i) numaralı dip notu uyarınca tahsil edilecek toplu konut fonunun "Diğer Ülkeler" sütununda yer alan tarım payı olarak fona ödenecek tutarın % 50'si kadar olması gerekmekte olup, dava konusu işlemin tahakkuka ilişkin kısmının belirtilen mevzuata uygunluğu yönünden değerlendirilmesi suretiyle karar verilmek üzere kararın anılan  kısmının bozulması icap etmiştir. 
KARAR SONUCU:
   Açıklanan nedenlerle; 
1.Davacının temyiz isteminin kabulüne, davalı idarenin temyiz isteminin ise reddine, 
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih  ve E:..., K:... sayılı kararının davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının BOZULMASINA,
3. Kararın, iptale ilişkin hüküm fıkrasının ise ONANMASINA, 
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere, dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5. Yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 30/05/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.