Esas No: 2024/843
Karar No: 2024/1794
Karar Tarihi: 30.09.2024

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2024/843 E.  ,  2024/1794 K.


"İçtihat Metni"
                      T.C.
           D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas     No : 2024/843
Karar	No : 2024/1794                                                                       
TEMYİZ EDENLER 	: 1- (DAVACI):...	  
                                                         VEKİLİ	: Av. ...
 	   2- (DAVALI): ... Bakanlığı
 	   VEKİLİ	: I. Huk. Müş. Yrd. V. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
 
YARGILAMA SÜRECİ       :
Dava konusu istem:  İzmir ili Tire ilçesi kaymakamı olarak görev yapan davacı tarafından, kendisinin yurtdışına doktora eğitimi için gönderilmesi talebinin reddi işlemi ile 10 mülki amirin yurtdışına doktora eğitimine gönderilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesince verilen ve kesinleşen iptal kararının gereklerinin yerine getirilmediğinden bahisle 706.582,96-TL maddi, 50.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının  özeti:  ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
Davacı tarafından yargı kararının yerine getirilmemesi nedeniyle tazminat talep edildiği, anılan kararda, davacının daha önceden aldığı eğitimin gerekçe gösterilerek talebinin reddedilemeyeceğine hükmedildiği, oysa davalı idarece karar sonrası yeniden değerlendirme yapılarak, davacının, "hakkında yürütülmekte olan herhangi bir adli veya idari soruşturması bulunmamak" ve "40 yaşını tamamlamamış olmak" koşullarını taşımadığı gerekçesiyle talebinin kabul edilmediği, burada yargı kararının uygulanmadığından bahsetmenin mümkün olmadığı; davacı tarafından, ...İdare Mahkemesinin kararı üzerine tam yargı davası açılmadığı gibi, yeniden yapılan başvurunun reddine ilişkin olarak, söz konusu işlemin iptali talebiyle de dava açılmadığı; doktora eğitimine gidemediği için mahrum kaldığı yurt dışı maaşı, eğitim ve öğretim giderleri ve eğitim ücretinin tazmin edilmesi talep edilmekte ise de, anılan maaş, gider ve ücretlerin fiilen yurt dışında eğitim alınmasına bağlı alacaklar olduğu, yurt dışında eğitim almayan davacının bu alacakları tazminat olarak talep etmesinin mümkün olmadığı, bu çerçevede, davacının uğradığını ileri sürdüğü zararın fiilen gerçekleşmemiş olduğu ve varsayıma dayandığı anlaşıldığından, davacının maddi tazminat talebinin reddedilmesi gerektiği; manevi tazminat talebine ilişkin ise, manevi tazminatın malvarlığında meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı olmayıp, manevi tatmin aracı olduğu, hükmedilebilmesi için kişinin fizik yapısını zedeleyen yaşama ve kazanma gücünün azalması sonucunu doğuran olayların meydana gelmesi ve idarenin hukuka aykırı bir işlem veya eylemi sonucunda ağır bir elem ve üzüntünün duyulmuş olması veya şeref ve haysiyetinin rencide edilmiş bulunması gerektiği; ayrıca, manevi tazminata hükmedilebilmesi için idarenin ağır hizmet kusurunun bulunması gerektiği, davalı idarenin ağır hizmet kusuru bulunduğundan söz edilemeyeceği; öte yandan, yurt dışında eğitime gitmemenin davacı ve ailesinde nasıl bir manevi zarara yol açtığının ortaya konulamadığı, manevi tazminata hükmedilmesini gerektirecek “ağır bir elem ve üzüntünün duyulmuş olması” veya “şeref ve haysiyetinin rencide edilmiş bulunması” koşullarının da oluşmadığı sonuç ve kanaatine varıldığından, davacının manevi tazminat talebinin kabul edilmesine hukuken olanak bulunmadığı,
gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti	:  ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla;
Davalı idare tarafından  ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı uyarınca yapılan değerlendirme sonucunda davacının, "hakkında yürütülmekte olan herhangi bir adli veya idari soruşturması bulunmamak" ve "40 yaşını tamamlamamış olmak" koşullarını taşımadığı gerekçesiyle talebinin kabul edilmediği belirtilerek yargı kararının uygulandığı iddia edilmiş ise de, Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan "Hukuk Devleti" ilkesinin doğal sonucu olarak idarenin mahkeme kararlarını "aynen" ve "gecikmeksizin" uygulaması gerektiği, idare tarafından davacı hakkında yeniden değerlendirme yapılmasının yargı kararının uygulanması olarak kabul edilmesinin hukuken mümkün olmadığı, idarece Mahkeme kararının uygulanmadığı sonucuna varıldığı,
İstinaf talebine konu Mahkeme kararının yargı kararının uygulanmaması nedeniyle 706.582,96 TL maddi tazminata hükmedilmesine dair istemin reddine ilişkin kısmında;
Davacı tarafından, doktora eğitimine gidemediği için mahrum kaldığı yurt dışı maaşı, eğitim ve öğretim giderleri ve eğitim ücretinin tazmin edilmesi talep edilmekte ise de, anılan maaş, gider ve ücretlerin fiilen yurt dışında eğitim alınmasına bağlı alacaklar olduğu, yurt dışında eğitim almayan davacının, bu alacakları tazminat olarak talep etmesinin mümkün olmadığı, bu çerçevede, davacının uğradığını ileri sürdüğü zararın fiilen gerçekleşmemiş olduğu ve varsayıma dayandığı anlaşıldığından, davacının maddi tazminat talebinin reddedilmesi gerekmekte olup, mahkeme kararının, yargı kararının uygulanmaması nedeniyle 706.582,96 TL maddi tazminata hükmedilmesine dair istemin reddine ilişkin kısmına yapılan istinaf başvurusunun bu gerekçeyle reddine karar verilmesi gerektiği,
50.000.-TL manevi tazminata hükmedilmesi talebinin reddine dair kısmına yapılan istinaf başvurusunda ise;
Davacı hakkında verilen yargı kararının uygulanmamasının, davacının kişisel haklarının zedelenmesine ve üzüntüsüne neden olduğu, davalı idarenin, ağır hizmet kusuru dikkate alınarak, manevi tazminatın manevi tatmin aracı olma niteliği de göz önünde bulundurulmak suretiyle, davacının duyduğu acı ve üzüntünün kısmen de olsa giderilmesi amacıyla takdiren 5.000.-TL manevi tazminatın, davalı idare tarafından yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmı hakkındaki istinaf başvurusunun yukarıda yer verilen gerekçeyle reddine; manevi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmına ilişkin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine; 5.000.-TL manevi tazminatın, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı idare tarafından davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay İkinci Dairesinin 15/03/2023 tarih ve E:2021/17086, K:2023/1218 sayılı kararıyla;
Temyize konu kararın, maddi tazminat istemine yönelik kısmı yönünden;
Temyizen incelenen kararın maddi tazminat istemine yönelik kısmının usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği,
 Temyize konu kararın, manevi tazminat istemine yönelik kısmı yönünden ise; 							Uyuşmazlık konusu olayda, 2012 yılında başlatılan yargısal süreç sonunda davacı hakkında verilen yargı kararının uygulanmamasının, davacının kişisel haklarının zedelenmesine ve üzüntüsüne neden olduğu, davacının bu olaydan dolayı elem ve acı duyması nedeniyle oluşan manevi zararın tazmini gerekmekle birlikte, Bölge İdare Mahkemesince ödenmesine karar verilen 5.000.-TL manevi tazminatın yeterli ve tatmin edici miktarda olmadığı, bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, 5.000.-TL manevi tazminatın, dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine ilişkin kısmı dışındaki manevi tazminata ilişkin hüküm fıkrasında hukuki isabet görülmediği,
gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının  maddi tazminat isteminin reddine dair istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının onanmasına, anılan kararın, "5.000.-TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine" ilişkin kısmının onanmasına, 5.000.-TL dışındaki manevi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmiştir. 
	Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
	Danıştay İkinci Dairesinin bozma kararına uyulmayarak, manevi tazminat isteminin 5.000.-TL dışındaki kısmı yönünden davacının istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI 					: Davacı tarafından, yargı kararının uygulanamamasına sebep olan fiili imkansızlığın idarenin kusurundan kaynaklandığı, haksızlığa uğramasından dolayı elem ve üzüntü duymasının kaçınılmaz olduğu, yargılamanın altı yıl sürmesi nedeniyle yaş koşulunu kaybettiği, manevi tazminat isteminin zenginleşme amacı taşımadığı ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI               :  Davalı idare tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Davacı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının Danıştay İkinci Dairesi kararı doğrultusunda bozulması gerektiği; davalı idarenin temyiz isteminin, temyize konu ısrar kararı idare aleyhine hüküm içermediğinden, incelenmeksizin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava daireleri ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Davacının temyiz istemi yönünden;
Temyizen incelenen  usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalı idarenin temyiz istemi yönünden; 
 ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesi kararının, maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmı hakkındaki istinaf başvurusunun reddine; manevi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun ise kısmen kabulüne, kısmen reddine, 5.000.-TL manevi tazminatın, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı idare tarafından davacıya ödenmesine hükmedilmiştir. Danıştay İkinci Dairesinin 15/03/2023 tarih ve E:2021/17086, K:2023/1218 sayılı kararı ile, istinaf kararının manevi tazminat isteminin 45.000.-TL'lik kısmının reddine ilişkin kısmı bozulmuş, kararın diğer kısımları onanmıştır. Bu durumda, davalı idarenin aleyhine olan manevi tazminat isteminin 5.000.-TL'lik kısmının kabulüne ilişkin karar kesinleşmiştir. 
	Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının da, yalnızca manevi tazminat isteminin 45.000.-TL'lik kısmının reddine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
 
Bu durumda; uyuşmazlığın, manevi tazminat isteminin 5.000.-TL'lik kısmının kabulüne ilişkin kısmı kesinleştiğinden ve ısrar kararı davalı idare aleyhine hüküm içermediğinden, davalı idarenin temyiz isteminin esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın, manevi tazminat isteminin ....-TL'lik kısmının yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin temyize konu ...tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının ONANMASINA,
3. Davalının temyiz isteminin İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,
4. Bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... Mahkemesine gönderilmesine, 30/09/2024 tarihinde kesin olarak, oyçokluğu ile karar verildi. 
 
KARŞI OY 
X-   ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ...tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının, Danıştay İkinci Dairesinin 15/03/2023 tarih ve E:2021/17086, K:2023/1218 sayılı kararında yer alan gerekçe doğrultusunda bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz