Esas No: 2024/2179
Karar No: 2024/6849
Karar Tarihi: 21.11.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2024/2179 E.  ,  2024/6849 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2024/2179
Karar No : 2024/6849   
TEMYİZ EDEN ( (DAVACI)	: ...  Giyim San. Tic. A.Ş.	  
VEKİLİ	: Av. ... 
KARŞI TARAF (DAVALILAR)	: 1- ...  Büyükşehir Belediye Başkanlığı 
VEKİLİ	: Av. ... 
		2- ...  Belediye Başkanlığı/...  
VEKİLİ	: Av. ...  - ... 
İSTEMİN	KONUSU  : Danıştay Altıncı Dairesinin 07/10/2020 tarihli ve E:2016/12973, K:2020/8848 sayılı bozma kararına uyularak verilen ...  İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:...  sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem:  İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, ...  Mahallesi, ...  ada, ... , ... , ...  ve ...  sayılı parselleri de kapsayan alanda Esenyurt Belediye Meclisinin... tarihli, ...  sayılı kararı ile kabul edilen, İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ...  tarihli, ...  sayılı kararı ile tadilen uygun bulunan 1/1000 ölçekli Esenyurt Tem Güneyi 3. Etap Uygulama İmar Planı'nın, anılan parsellere yönelik kullanım kararları ile "üniversite alanı''nda kalan komşu parsel ve aradaki yola ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; dosyanın ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden,  dava konusu uygulama imar planına yönelik planlama süreçlerinin mevzuata uygun olduğu, plan ile uyuşmazlığa konu parseller için öngörülen fonksiyonların üst 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı kararlarına aykırılık teşkil etmediği, dava konusu imar planının ...  ada, ... , ... , ...  ve ...  sayılı parseller (eski ...  ada, ... ,... ,... parseller) ile "üniversite alanı"na alınan komşu parsel ve aradaki yola ilişkin  kısmının şehircilik ilkeleri, planlama esasları ile kamu yararına uygun olduğu sonucuna varıldığı, öte yandan; davacı tarafından dava konusu planın dayanağı olan 13/04/2013 onay tarihli 1/5000 ölçekli Esenyurt TEM Güneyi Nazım İmar Planı'nın aynı parseller yönünden iptali istemiyle açılan davanın,...  İdare Mahkemesinin ...  tarih ve E:... , K:...  sayılı kararı ile reddine hükmedildiği, belirtilerek ve belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.   
 
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :  Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. 
DAVALILARIN SAVUNMASI    :  
 İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
Esenyurt Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY	TETKİK	HAKİMİ	... 'IN DÜŞÜNCESİ   : Davanın reddi yolundaki Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan temyiz isteminin kabulü ile dayanağı nazım imar planında gösterilmemesi nedeniyle hukuka uygunluk bulunmayan dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 10 metrelik yol alanına ilişkin kısmının iptali gerektiğinden, kararın belirtilen bölümünün bozulması, diğer kısımların onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY : 
Bakılan dava, İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, ... Mahallesi, ...  ada, ... , ... , ...  ve ...  sayılı parselleri de kapsayan alanda Esenyurt Belediye Meclisinin ...  tarihli, ...  sayılı kararı ile kabul edilen, İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ...  tarihli, ...  sayılı kararı ile tadilen uygun bulunan 1/1000 ölçekli Esenyurt Tem Güneyi 3. Etap Uygulama İmar Planı'nın, anılan parsellere yönelik kullanım kararları ile "üniversite alanı''nda kalan komşu parsel ve aradaki yola ilişkin kısmının açılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Yasasının "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; "Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 24. maddesinin 2. fıkrasında: "Nazım imar planları üzerinde gösterilen sosyal ve teknik altyapı alanlarının konum ile büyüklükleri, toplam standartların altına düşülmemek, nazım imar planının ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü ve genel işleyişini bozmamak ve hizmet etki alanı içinde kalmak şartı ile ilgili kurum ve kuruluşların görüşü dikkate alınarak uygulama imar planlarında değiştirilebilir.", aynı maddenin 3 fıkrasında da: "Uygulama imar planlarında, bölgenin ihtiyacına yönelik çocuk bahçesi, yeşil alan, otopark, cep otoparkı, yol boyu otopark, durak cebi, aile sağlık merkezi, mescit, karakol, muhtarlık, trafo gibi sosyal ve teknik altyapı alanlarını artırıcı küçük alan gerektiren fonksiyonlar ayrılabilir ve bu fonksiyonların konulması nazım imar planına aykırılık teşkil etmez." düzenlemeleri yer almıştır.
İmar planları, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak, belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla, kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan, ulaşım, hizmet ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerek çeşitli alanları arasında olan bağlantılar gözönüne alınarak hazırlanır.  
Yukarıda yer alan hükümlere göre, alt ölçekli uygulama imar planında, üst ölçekli nazım imar planı üzerinde gösterilen teknik ve sosyal alt yapı alanlarının konum ile büyüklük standartlarının altına düşmemek ve sosyal donatı dengesi, plan ana kararları, sürekliliği, bütünlüğü korunarak, bilimsel, nesnel ve teknik gerekçelere dayanarak kamu yararının zorunlu kılması halinde değişiklikler yapılabileceği, bu kapsamda plan kararlarının birbirine uygun olmasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.	
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 10 metre genişlikte düzenlenen ancak 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyen taşıt yoluna ilişkin kısım bakımından;
Dosyanın ve Dairemizin 21/11/2024 tarihli, E:2024/2131, K:2024/6848 sayılı kararının birlikte incelenmesinden, davacıya ait parseller ile karşı komşuluğunda bulunan ve 1/5000 ölçekli nazım imar planında "yüksek öğretim tesisleri ve kampüs alanı" olarak belirlenen parsel arasında dava konusu nazım imar planında herhangi bir yol alanı kullanım kararı geliştirilmediği halde alana ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planında 10 metre en kesitli yol alanına yer verildiği görülmektedir.
 Danıştay Altıncı Dairesinin yerleşik içtihatlarına göre, taşıt yolu olan 10 metre ve üzerindeki en kesitli yolların ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümünü gösterecek olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer alması gerekmekte olup dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında öngörülen 10 metre en kesitli taşıt yollarının 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmemesi uygulama imar planını nazım imar planına aykırı hale getirmektedir.
Dolayısıyla uyuşmazlıkta alt ölçekli uygulama imar planında gösterimi yapılan 10 metrelik yol alanı yönünden dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planını hukuka aykırı hale getiren bir durum bulunmamaktadır.
 Nitekim, dava konusu uygulama imar planının dayanağı durumundaki 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle davacı tarafından açılan davanın reddi yolundaki...  İdare Mahkemesinin ...  tarih ve E:... , K:... sayılı kararı, Dairemizin 21/11/2024 tarihli, E:2024/2131, K:2024/6848 sayılı kararı ile onanmıştır. 
Ancak, 10 metrelik yolun davacıya ait ve imar planında "konut+ticaret alanı" kullanımında kalan parseller ile karşı komşuluğunda bulunan ve imar planında "yüksek öğretim tesisleri ve kampüs alanı" kullanımında kalan parselleri birbirinden ayıran bir konumda yer aldığı görüldüğünden bu özelliği nedeniyle alanda bir yol düzenlemesine ihtiyaç bulunduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte yol ihtiyacının mutlaka 10 metre en kesitli olarak karşılanması gerekmemekte olup idaresince nazım imar planında gösterim zorunluluğu bulunmayacak şekilde 10 metreden daha dar belirlenmesine engel bir durum bulunmadığı da açıktır.
Bu durumda, 10 metrelik taşıt yolu bakımından 1/1000 ölçekli uygulama imar planında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından davanın reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararının belirtilen kısmında isabet bulunmamıştır.
 Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 10 metrelik yol alanı dışındaki kısmı bakımından;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
            Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin temyize konu...  İdare Mahkemesinin ...  tarih ve E:... , K:... sayılı kararının, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin, 10 metrelik yol alanı dışındaki kısmının ONANMASINA,
3.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin temyize konu... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında 10 metre genişlikte düzenlenen ancak 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyen taşıt yoluna ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 21/11/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
 
(X) KARŞI OY  : Dava, İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, ...  Mahallesi, ...  ada, ... , ... , ...  ve ...  sayılı parselleri de kapsayan alanda Esenyurt Belediye Meclisinin ...  tarihli, ...  sayılı kararı ile kabul edilen, İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ...  tarihli, ...  sayılı kararı ile tadilen uygun bulunan 1/1000 ölçekli Esenyurt Tem Güneyi 3. Etap Uygulama İmar Planı'nın, anılan parsellere yönelik kullanım kararları ile "üniversite alanı''nda kalan komşu parsel ve aradaki yola ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlığın dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında davacıya ait parseller ile "üniversite alanı''nda kalan komşu parsel arasında yer verilen 10 metrelik  yol bakımından değerlendirilmesi:
Uyuşmazlıkta,dava konusu işlemin dayanağını oluşturan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında, uyuşmazlık konusu taşınmazın bir kısmının üzerinden geçecek şekilde 10.00 metre enkesitli yol planlanmasına karşın, bu yolun 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer almadığı görülmüştür.
14 Haziran 2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Mekânsal planlama kademeleri ve ilişkileri" başlıklı 6. maddesinde; "... (2) Mekânsal planlar, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanır. Her plan, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki planı yönlendirmek zorundadır. (3) Arazi kullanım ve yapılaşmada sadece mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ve imar planları kararlarına uyulur. ..." hükmüne, 
"Gösterim (lejand) teknikleri" başlıklı 10. maddesinde;
 "(1) Her türlü mekânsal plan, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanır.
 (2) Planlar, Bakanlıkça belirlenen ve EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1a Ortak Gösterimler, EK-1b Mekânsal Strateji Planları Gösterimleri, EK-1c Çevre Düzeni Planı Gösterimleri, EK-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri, EK-1d Uygulama İmar Planı Gösterimleri ve EK-1e Detay Kataloğuna uygun olarak hazırlanır." hükmüne yer verilmiştir.
Yer verilen normun incelenmesinden, her ölçekteki planların bu Yönetmeliğin Ek-1. maddesinde yer alan lejant ve plan çizim normlarına göre hazırlanacağı anlaşılmaktadır.
 EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri altında düzenlenen lejant gösterimleri incelendiğinde; erişme kontrolü karayolu, birinci derece yol, ikinci derece yol olarak adlandırılan üç adet lejant gösteriminin yer aldığı, EK-1e Detay Kataloğundan incelendiğinde ise, 10.00 metre enkesitli yolun, bu lejant gösterimlerinin geometrik ve sınır tip tipi şekillendirmesini kapsamadığı görülmüştür.
 Öte yandan, aynı EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1d Uygulama İmar Planı Gösterimleri altında düzenlenen lejant gösterimleri incelendiğinde; erişme kontrolü karayolu  (Otoyol), bölünmüş taşıt yolu ve taşıt yolu olarak adlandırılan üç adet lejant gösteriminin yer aldığı yine bunlarla beraber yaya yolu ve bisiklet yolu gibi en alt düzey yolların düzenlendiği görülmüş olup, böylelikle uygulama imar planında en küçük düzeyde dahi taşıt yollarının ve diğer yolların tamamının gösterileceği anlaşılmaktadır. Esasen tüm yollar ve birbirleriyle olan bağlantılarını içeren hususların ulaşım ana planında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Yine, EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1c Çevre Düzeni Planı Gösterimleri altında düzenlenen lejant gösterimleri incelendiğinde; erişme kontrolü karayolu, birinci derece yol, ikinci derece yol ve üçüncü derece yol olarak adlandırılan dört adet lejant gösteriminin yer aldığı, böylelikle yol ağlarının gösterilmesi bakımından nazım imar planından daha ayrıntılı bir düzenleme yapıldığı görülmektedir.
Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Nazım imar planı" başlığını taşıyan 23. maddesinde, nazım imar planında karar düzeyi ve içerikleri bakımından, uygulama imar planındaki detay kararlar alınmaması esas olup, uygulamaya dönük kararlar uygulama imar planlarında belirleneceği belirtilmiş ve maddenin devamında nazım imar planlarının hazırlanması sürecinde ana ulaşım sistemi (Karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu, terminal, gar, liman ve havalimanı)' nin analiz, etüt ve araştırmaların yapılacağı hususu düzenlenmiştir.
Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ile Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde yukarıda sözü edilen yol tanımları yapılmamıştır.
Bu kapsamda, 1/5000 ölçekli nazım imar planında düzenlenmeyen birinci ve ikinci derece yol niteliği taşımayan 10.00 metre enkesitli taşıt yol fonksiyonunun 1/1000 ölçekli uygulama imar planında düzenlenmesinin münferiden plan hiyerarşisine aykırılık oluşturmadığı dolayısıyla dava konusu işlemin de hukuka uygun olduğu sonucuna varılmaktadır. 
Bu durumda, dava konusu işlemin dayanağını oluşturan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile getirilen 10.00 metre enkesitindeki yol fonksiyonunun anılan nazım imar planının ulaşım sistemi bakımından ana kararlarını ve sürekliliğini bozmadığı anlaşıldığından, Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu kararın onanması gerektiği oyuyla temyiz isteminin kabulü ile dava dairesi kararının bozulması yolundaki Dairemiz kararına katılmıyorum.