Esas No: 2021/4444
Karar No: 2024/4927
Karar Tarihi: 01.10.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/4444 E.  ,  2024/4927 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2021/4444
Karar  No : 2024/4927  
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı	  
VEKİLİ	: Av. ...
 
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Taşımacılık  Ltd. Şti.
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Dava; davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı aracın belediyeden izin belgesi almaksızın servis taşımacılığı yaptığından bahisle, Büyükşehir Belediyesi Emir ve Yasaklarını Belirleyen Zabıta Yönetmeliğinin 9/23. maddesi ile 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Kanunu ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca 320,00-TL para cezası ile cezalandırılmasına ve aracın 1 ay süre ile meslek ve ticaretten men edilmesine ilişkin işlemin aracın 1 ay süre ile meslek ve ticaretten men edilmesine dair kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; belediye sınırları içinde toplu taşıma ile ilgili çalışma şekil ve şartlarını belirleyen belediyelerin bu hususta düzenleme yapma ve bunların ihlali halinde ceza verme görev ve yetkisinin bulunduğu; ancak belediyelerin bu kapsamda cezai müeyyide uygulayabilmeleri için yasal düzenlemeler ile yasak olan durumları belirleyip bunların yaptırımlarını da kanuni olmak koşuluyla göstermeleri gerektiği, bu durumda; dava konusu işlemin, belediyeden izin almaksızın servis taşımacılığı yapmak fiili karşılığında yasal düzenlemelerle öngörülmeyen "1 ay süre ile meslek ve ticaretten men" şeklinde uygulanan idari yaptırıma ilişkin dava konusu kısmında hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacı şirkete ait araçla, tescilli olduğu ilçe dışında izinsiz servis taşımacılığı yapıldığı sabit görülmekle birlikte, 1608 sayılı Kanun'un 1'inci maddesi uyarınca davacıya ait aracın sadece yasaklanan faaliyetinin menine karar verilmesi gerekirken, tescilli olduğu ilçe sınırları içerisinde de çalışmasına engel olacak şekilde bütünüyle meslek ve ticaretten men şeklinde idari yaptırım uygulanmasında hukuka uyarlık görülmediği belirtilerek istinaf isteminin gerekçe değiştirilerek reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI   : Davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI  : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:	
MADDİ OLAY : 
03/10/2019 tarihinde ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı zabıta ekiplerince ... İlçesinde yapılan denetim neticesinde, ... İli,  ... İlçesine kayıtlı olan davacı şirkete ait ... plakalı aracın belediyeden izin belgesi almaksızın (tescilli olduğu ilçe dışında) servis taşımacılığı yaptığına dair ... sayılı tespit tutanağının tanzim edildiği, söz konusu tutanağa istinaden ... Büyükşehir Belediyesi Encümeninin ...tarih ve... sayılı kararı ile, ...plakalı aracın belediyeden izin belgesi almaksızın servis taşımacılığı yaptığından bahisle, Büyükşehir Belediyesi Emir ve Yasaklarını Belirleyen Zabıta Yönetmeliğinin 9/23. maddesine aykırı hareket edildiği gerekçesiyle, 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Kanunu ile 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca 320,00-TL para cezası ile cezalandırılmasına ve aracın 1 ay süre ile meslek ve ticaretten men edilmesine karar verildiği, bu işlemin aracın 1 ay süre ile meslek ve ticaretten men edilmesine ilişkin kısmının iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7/f maddesinde; "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
20/05/1930 gün ve 1498 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkındaki Kanun'un 1. maddesinde; "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir" hükmüne yer verilmiştir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun ''Amaç'' başlıklı 1. maddesinde; Bu Kanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir.'' düzenlemesi, ''Kapsam'' başlıklı 2. maddesinde; ''Bu Kanun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.'' düzenlemesi,  ''Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması'' başlıklı Ek 2. maddesinde; ''Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı  Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; 
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır. İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün
süreyle trafikten menedilir. İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir. (...)'' hükmü yer almıştır.
... Büyükşehir Belediyesi Emir ve Yasaklarını Belirleyen Zabıta Yönetmeliği'nin 9. maddesinin 23. fıkrasında, "Tahdit kapsamı içinde veya dışında tüm araçlar Belediyeden ruhsat veya izin belgesi almaksızın, ayrıca amacı dışında Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde taşımacılık yapamazlar." hükmü yer almaktadır.
08/01/2018 tarih 30295 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 4. Maddesinde, " Servis taşımaları: Aynı öğrenci/personel ve/veya yolcuların çeşitli noktalardan toplanıp bir yere taşınması ve/veya aynı öğrenci/personel ve/veya yolcuların bırakıldığı yerden alınarak topladığı yerlere bırakılmasını," ifade edeceği düzenlemesine yer verilmiştir.
 HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesi ile ulaşım ve toplu taşıma konusunda büyükşehir belediyelerine verilen görev ve yetkiler ile bu kapsamda düzenleyici işlem yapma yetkisinin, plan yapma, koordinasyonu sağlama, araçların niteliklerini, sayılarını, zaman ve güzergahlarını, bilet ücret tarifelerini belirleme, durak ve park yerlerini tespit etme ve bunları işletme, işlettirme, kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmekle sınırlı olduğu, bu sınır çerçevesindeki belirlemelere ve  kurallara aykırı hareket edenlerin ise 1608 sayılı Yasanın yukarıda yer verilen 1. maddesi uyarınca, belediye encümeni kararı ile 5326 sayılı Yasanın 32. maddesindeki para cezası verilmek suretiyle cezalandırılacağı ve yasaklanan faaliyetin menine karar verileceği, ayrıca bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebileceği açık olmakla birlikte Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3. maddesi 18/10/2018 tarihinde kabul edilen ve 26 Ekim 2018 tarihinde 30577 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7148 Karayolları Trafik Kanunu ile yeniden düzenlenmiş ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında kullanan kişilere uygulanacak olan yaptırımlara ilişkin olarak ayrıntılı düzenlemelere yer verildiği göz önüne alındığında bu tarihten sonra 2918 sayılı Kanunda açıkça sayılan fiillere ilişkin olarak bu kanun kapsamında ceza uygulanması gerektiği açıktır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen açıklamalar bağlamında dava konusu olay incelendiğinde davacı adına kayıtlı olan ... plakalı araç ile ... tarihinde aracı ile tescilli olduğu ilçe dışında izinsiz servis taşımacılığı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle ... Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve... sayılı işlemi ile, Büyükşehir Belediyesi Emir ve Yasaklarını Belirleyen Zabıta Yönetmeliğinin (9/23) maddesine aykırı hareket ettiğinden 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Kanunu  uyarınca 1(bir) ay süreyle meslek ve ticaretten men edilmesine karar verilmiş ise de 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3. maddesi 18/10/2018 tarihinde kabul edilen ve 26 Ekim 2018 tarihinde 30577 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7148 Karayolları Trafik Kanunu ile bazı maddeleri yeniden düzenlenmiştir.
Bu düzenlemede, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili çalışma izni/ruhsatı almadan veya belediyeden alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında kullanan kişilere ilişkin olarak hangi yaptırımların uygulanacağı açıkça öngörülmüştür. 
Buna göre sonraki tarihte yürürlüğe giren ve özel kanun niteliğinde olan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında belirtilen usul ve esaslar uygulanarak ceza uygulanması gerekirken davacının 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Kanunu uyarınca 1(bir) ay süreyle meslek ve ticaretten men edilmesine dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki ...İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı neticesi itibarıyla hukuka uygun bulunmuştur.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1.  Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama  kararının taraflara  tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın  İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 01/10/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.