Esas No: 2023/22596
Karar No: 2024/6247
Karar Tarihi: 02.05.2024

Danıştay 5. Daire Başkanlığı         2023/22596 E.  ,  2024/6247 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas  No : 2023/22596
Karar No : 2024/6247
 
YETKİLİ  YARGI  YERİNİN  BELİRLENMESİ  KARARI
  	Davacı ... tarafından, 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki listede isimlerine yer verilmek suretiyle kapatılan Özel Sentez İlkokulu, Özel Sentez Ortaokulu ve Özel Sentez Anadolu Lisesi isimli eğitim kuruluşlarının bağlı olduğu, davacıya ait Yıldırım Eğitim Hizmetleri Limited Şirketinin şirket bünyesindeki okulların kapatılmasına bağlı olarak mahrum kalınan kazanç dışında kalan uğradığı ileri sürülen zarar ve kaybının tazmin edilmesi için, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 ve Ocak-Temmuz 2023 dönemlerine ilişkin olmak üzere toplam 6.000.000,00-TL maddi ve 600.000,00-TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle Milli Eğitim Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığına karşı açılan davada verilen Ankara 22. İdare ve Sakarya 2. İdare Mahkemelerinin davanın yetki yönünden reddine dair kararları sonucunda, anılan iki Mahkeme arasında çıkan yetki uyuşmazlığı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 43. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:  
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 36/a maddesinde; idari sözleşmelerden doğanlar dışında kalan tam yargı davalarında yetkili mahkemenin zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili İdare mahkemesi olduğu hükme bağlanmıştır.
667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinde; "(1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen; ... b) Ekli (II) sayılı listede yer alan özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, ... kapatılmıştır. (2) Kapatılan vakıfların her türlü taşınır ve taşınmazları ile her türlü mal varlığı, alacak ve hakları, belge ve evrakı Vakıflar Genel Müdürlüğüne bedelsiz olarak devredilmiş sayılır. Kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarının sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ve kapatılan diğer kurum ve kuruluşlara ait olan taşınırlar ile her türlü mal varlığı, alacak ve haklar, belge ve evrak Hazineye bedelsiz olarak devredilmiş sayılır, bunlara ait taşınmazlar tapuda resen Hazine adına, her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak tescil edilir. Birinci fıkrada sayılanların her türlü borçlarından dolayı hiçbir şekilde Hazineden bir hak ve talepte bulunulamaz. Devire ilişkin işlemler ilgili tüm kurumlardan gerekli yardımı almak suretiyle ilgisine göre Maliye Bakanlığı veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir." hükmü yer almaktadır.
670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinde; "(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık);  her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye, kapatılan kurum ve kuruluşların taahhüt ve garanti ettiği ancak vermediği mal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya ödemeye, tahsili mümkün olmadığı anlaşılan veya tahsilinde ve takibinde yarar bulunmayan hak ve alacaklar ile taahhüt ve garantilerin tahsilinden vazgeçmeye, her türlü sulh işlemini yapmaya, devralınan varlıklarla ilişkili kredi veya gerçek bir mal veya hizmet ilişkisine dayanan borçlar nedeniyle konulmuş ve daha önce kaldırılmış takyidatları kredinin veya borcun ödenebilmesini sağlamak amacıyla kaldırıldığı andaki koşullarla tekrar koydurmaya ve ihyaya, menkul rehinleri dikkate almaya, devralınan varlıklara konulan takyidatların sınırlarını belirlemeye ve kaldırmaya, finansal kiralama dahil sözleşmelerin feshine veya devamına karar vermeye, devralınan varlıkların idaresi, değerlendirilmesi, elden çıkarılması için gerekli her türlü tedbiri almaya,  gerektiğinde devralınan varlıkların tasfiyesi veya satışı amacıyla uygun görülen kamu kurum ve kuruluşlarına devretmeye, devir kapsamında olmadığı belirlenen varlıkları iadeye, kapatılanların gerçek kişiye ait olması halinde devralınacak varlıkların kapsamını belirlemeye, tereddütleri gidermeye, uygulamaları yönlendirmeye, bütün bu işlemleri yapmak amacıyla usul ve esasları belirlemeye, vakıflar yönünden Vakıflar Genel Müdürlüğü, diğerleri yönünden Maliye Bakanlığı yetkilidir. ... (3) Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı oldukları şirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkin edilir. Bunların devralınan varlıkları dışındaki varlıkları da Hazineye bedelsiz devredilmiş sayılır. Bu durumda şirketlere daha önce atanmış kayyımlar tasfiye memuru olarak görevlendirilebilir veya bu şirketlere tasfiye memuru atanabilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve birinci fıkrada yer alan hususları bu şekilde devralınan varlıklar için de uygulamaya Maliye Bakanlığı yetkilidir. ..." hükmüne yer verilmiştir.
Maliye Bakanlığının Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelgesi'nin (2016/1) "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "(1) Bu Genelgenin amacı; 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin Hazineye devredilen her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları, belge ve evrakları ile borç ve yükümlülükleri konusunda yapılacak iş ve işlemler ile bu iş ve işlemleri yürütmekle görevli büro ve komisyonların çalışmalarına ilişkin usul ve esasları belirlemek ve uygulama birliğini sağlamaktır." hükmüne,  "İl KHK İşlemleri Bürosunun yetki ve görevleri" başlıklı 9. maddesinin birinci fıkrasının (ç)  bendinde; "Valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri kaydedilmek üzere muhasebe birimine, incelenmek üzere İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmek", (f)  bendinde; "İnceleme ve Değerlendirme Komisyonlarınca devir kapsamında olmadığı belirlenen varlıkları iade etmek, bloke ve tedbirleri kaldırmak" düzenlemesine, "İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun yetki ve  görevleri" başlıklı 11. maddesinin (c) bendinde; "Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin alacak ve haklarının tespiti ile ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusunda görüş ve öneride bulunmak," (ç) bendinde;" İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından iletilen malvarlığından, kapatılan kurum ve kuruluşların Hazineye bedelsiz olarak devredilmiş sayılan veya sonradan tespit edilen malvarlığı içerisinde olmadığı iddialarına ilişkin gerekli araştırmayı yapmak," (d) bendinde ise; "Devir kapsamında olmadığı değerlendirilen varlıkların iadesi ile bloke ve tedbirlerin kaldırılması hususunda görüş ve öneride bulunmak,"  düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Yıldırım Eğitim Hizmetleri Limited Şirketinin kurucusu olduğu Özel Sentez İlkokulu, Özel Sentez Ortaokulu ve Özel Sentez Anadolu Lisesi isimli eğitim kuruluşlarının 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki (2) sayılı listede isimlerine yer verilmek suretiyle kapatıldığı, daha sonra bahsi geçen eğitim kuruluşlarının bağlı olduğu Yıldırım Eğitim Hizmetleri Limited Şirketinin ticaret sicilindeki kaydının re'sen terkin edildiğinin 14/10/2016 tarihli ve 9176 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan edildiği, böylelikle bahse konu şirketin tüzel kişiliğinin sona erdiği, sonraki süreçte adı geçen eğitim kuruluşları bakımından Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna başvurulduğu, 07/12/2022 tarih ve 2022/..., 2022/... ve 2022/... sayılı Komisyon kararlarıyla belirtilen başvuruların reddedildiği ve bunun üzerine, davacı tarafından, söz konusu Komisyon kararlarının iptali ile adı geçen okulların kapatılmasına bağlı olarak gelir kaybı nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık olarak maddi ve manevi tazminat istemiyle Ankara 22. İdare Mahkemesinin E:2023/613, E:2023/614 ve E:2023/615 sayılı dosyaları kapsamında davalar açıldığı, ayrıca yukarıda belirtilen istemle de işbu dosya kapsamında dava açıldığı anlaşılmıştır.
Buna göre, davacı tarafından, şirket bünyesindeki okulların Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılmasına karşı yapılan başvuruların reddine ilişkin Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararlarına ve okulların kapatılmasına bağlı olarak gelir kaybı nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık yukarıda esas numaraları belirtilen davaların Ankara 22. İdare Mahkemesinde görülmeye devam ettiği, bu uyuşmazlığın ise, davacının tek hissedarı olduğu Yıldırım Eğitim Hizmetleri Limited Şirketinin -şirket bünyesindeki okulların kapatılmasına bağlı olarak mahrum kalınan kazanç dışında kalan- uğradığı ileri sürülen zarar ve kaybına ilişin olduğu, bu hususta hukuki tasarrufta bulunma yetkisinin Sakarya Defterdarlığı İl KHK İşlemleri Bürosuna ait olduğu dolayısıyla zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili mahkemenin, Sakarya Defterdarlığı İl KHK İşlemleri Bürosunun bulunduğu yer idare mahkemesi olan Sakarya İdare Mahkemesi olduğu dikkate alındığında, işbu davanın görüm ve çözüm yetkisinin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun yukarıda aktarılan 36/a maddesi uyarınca zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili olan Sakarya İdare Mahkemesinde olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava dosyasının, davanın görüm ve çözümünde yetkili olduğu belirlenen Sakarya 2. İdare Mahkemesine gönderilmesine, kararın Ankara 22. İdare Mahkemesine ve taraflara bildirilmesine,  02/05/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.