Esas No: 2023/164
Karar No: 2024/1833
Karar Tarihi: 02.10.2024

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2023/164 E.  ,  2024/1833 K.


"İçtihat Metni"
                      T.C.
           D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas     No : 2023/164
Karar	No : 2024/1833                                                                       
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	 : ... Bakanlığı
VEKİLİ                                           : Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: Danıştay Onikinci Dairesinin 17/11/2021 tarih ve E:2021/26, K:2021/5860 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ       :
Dava konusu istem:  ... Vergi Mahkemesinde zabıt katibi olarak görev yapan ve yazı işleri müdürlüğü kadrosuna atanmak için Adalalet Bakanlığı Taşra Teşkilatı Personeli İdari Yargı Yazı İşleri Müdürlüğü sınavının yazılı bölümünde başarılı olan davacı tarafından, 06/02/2018 tarihinde yapılan sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlem ile  bu işlemin dayanağı olan 25/03/2004 tarih ve 25413 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin; 13/04/2014 tarih ve 28971 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik 4. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde yer alan "ve sözlü sınavı  ya da yalnızca yazılı" ibaresinin, 8. maddesinin 1. fıkrasının  (A) bendinin, 4 numaralı alt bendinde yer alan " ve sözlü sınavda" ibaresinin, 04/04/2015 tarih ve 29316 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik 15. maddesinin  1. fıkrasının  son cümlesinin,  "Sözlü sınav" başlıklı 15/A maddesinin, "Başarı sıralaması" başlıklı 15/B maddesinde yer alan 04/04/2015 tarih ve 29316 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik "şube müdürü, bilgi işlem müdürü, yazı işleri müdürü, idari işler müdürü ve bunlarla aynı düzeydeki kadrolara atanacaklar için yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması; diğer kadrolara atanacaklar için" ibaresinin, 16. maddesinin 2. fıkrası ile 3. fıkrasının son cümlesinin ve aynı maddenin 4. fıkrasında yer alan  "sözlü sınav kurullarının sekretarya hizmetleri  Personel Genel Müdürlüğünce" ibaresinin 17. maddesinin 3. fıkrasının, 20. maddesinin 2. fıkrasının ve 25.maddesinde yer alan 13/04/2014 tarih ve 28971 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik "sözlü sınava ilişkin hükümler hariç olmak üzere" ibaresinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının  özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 17/11/2021 tarih ve E:2021/26, K:2021/5860 sayılı kararıyla;
 Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin 25. maddesinde yer alan "sözlü sınava ilişkin hükümler hariç olmak üzere" ibaresinin iptali istemi yönünden;
Söz konusu maddede unvan  değişikliği sınavı ve atamanın şartları düzenlendiği, zabıt katibi iken yazı işleri müdürlüğü için uygulanan görevde yükselme sınavına giren davacı ile anılan madde arasında bir menfaat ilişkisi, diğer bir anlatımla kişisel meşru ve güncel bir menfaatinin ihlali söz konusu olmadığından, davacının; söz konusu maddenin  iptalini  istemekte herhangi bir menfaati bulunmadığı,
 Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin; 4. maddesi 1. fıkrası (ı) bendinde yer alan "ve sözlü sınavı  ya da yalnızca yazılı" ibaresinin, 15. maddesi  1. fıkrasının  son cümlesinin,  "Sözlü sınav" başlıklı 15/A maddesinin, "Başarı sıralaması" başlıklı 15/B maddesinde yer alan "şube müdürü, bilgi işlem müdürü, yazı işleri müdürü, idari işler müdürü ve bunlarla aynı düzeydeki kadrolara atanacaklar için yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik, ortalaması; diğer kadrolara atanacaklar için" ibaresinin, 16. maddesinin 3. fıkrasının son cümlesinin iptali istemi yönünden;
25/03/2004 tarih ve 25413 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin; 13/04/2014 tarih ve 28971 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik 4. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde yer alan "ve sözlü sınavı  ya da yalnızca yazılı" ibaresinin, 	04/04/2015 tarih ve 29316 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik 15. maddesinin 1. fıkrasının  son cümlesinin,  "Sözlü sınav" başlıklı 15/A maddesinin, "Başarı sıralaması" başlıklı 15/B maddesinde yer alan 04/04/2015 tarih ve 29316 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik "şube müdürü, bilgi işlem müdürü, yazı işleri müdürü, idari işler müdürü ve bunlarla aynı düzeydeki kadrolara atanacaklar için yazılı ve sözlü sınav puanlarının           aritmetik, ortalaması; diğer kadrolara atanacaklar için" ibaresinin,  01/02/2017 tarih ve 29966 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değiştirildiği;  16. maddenin 3. fıkrasının ise aynı değişiklikle yürürlükten kaldırıldığı göz önüne alındığında, bu istemlere yönelik olarak dava konusu düzenlemeleri incelemeye olanak bulunmadığı,
Diğer düzenleyici işlemler yönünden;
 Dava konusu Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ve Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair  Genel Yönetmelik ile anılan kadrolara, görevde yükselme suretiyle atanacaklar için  yazılı ve sözlü sınavda başarılı olma koşulunun getirildiği, Yönetmeliklerin genel sistematik yapısına bakıldığında, yazılı ve sözlü sınavların ikisinin birlikte başarılmasının, belirlenen görevlere atanabilmenin temel koşulu olarak belirlendiği,
Sözlü sınavın, yazılı sınavı tamamlayıcı nitelikte, bilgi ve liyakatı ölçmek, adayın mesleğe uygun yeteneğe ve kültürel birikime sahip olup olmadığını belirlemek amacıyla yapıldığı,
 Bu çerçevede, sözlü sınavın temel amacının, yazılı sınav yapılmak suretiyle nesnel bir biçimde tespit edilenler arasından en başarılı adaydan başlayarak en uygun olanların seçilmesi olduğu,	
Bu itibarla, belirtilen unvanların yürüttükleri görevin önem ve özelliği dikkate alındığında, bu kadrolara atanacakların, mesleğin gerektirdiği bilginin ölçülmesi amacıyla yapılacak yazılı sınav yanında, mesleki ehliyete yönelik diğer özel niteliklere de sahip olup olmadıklarının tespiti açısından tamamlayıcı nitelik taşıyan sözlü sınava alınmalarında hizmet gereklerine, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı, 
Sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali  istemi yönünden;
Sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin, diğer tüm idari işlemlerde olduğu gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetiminin yapılmasının esas olduğu,
 İdari işlemin  yetki, şekil gibi salt usule ilişkin unsurları ile sınırlı olarak yapılacak bir yargısal denetimin, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyeceği,
	Bu itibarla, davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesinin sağlanması gerektiği, 
	Davacının 09/10/2016 tarihinde yapılan yazı işleri müdürlüğü görevde yükselme sınavına katıldığı ve yazılı sınavdan 71 puan alarak sözlü sınava girmeye hak kazandığı, 06/02/2018 tarihinde yapılan sözlü sınavda dört adet soru sorulduğu, verilen yanıtların, kurulun her üyesi tarafından değerlendirildiği ve verilen puanların aritmetik ortalaması alınarak  sözlü puanlarının belirlendiği,
	Sözlü sınava ilişkin değerlendirme kriterlerinden, adayın "sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi" ile "genel kültürü ve genel yeteneği"ne ilişkin değerlendirmeler dışındaki kriterlerin sınav kurulu üyelerinin gözlemlerine dayalı kanaatlerine ilişkin olduğu,
	Bu durumda, yapılan sözlü sınav öncesinde, "sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi" ile "genel kültür ve genel yetenek" kritelerini değerledirebilmek için sınavda sorulacak soruların  önceden hazırlanarak tutanağa bağlanmış olması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilerek sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmiş olması karşısında, davacının sözlü sınavdan (62) puan almak suretiyle başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle,
 Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 25. maddesinde yer alan "sözlü sınava ilişkin hükümler hariç olmak üzere" ibaresinin iptali istemi yönünden davanın ehliyet yönünden reddine, Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin; 4. maddesinin 1. fıkrası (ı) bendinde yer alan "ve sözlü sınavı  ya da yalnızca yazılı" ibaresinin, 15. maddesinin 1. fıkrasının  son cümlesinin,  "Sözlü sınav" başlıklı 15/A maddesinin, "Başarı sıralaması" başlıklı 15/B maddesinde yer alan "şube müdürü, bilgi işlem müdürü, yazı işleri müdürü, idari işler müdürü ve bunlarla aynı düzeydeki kadrolara atanacaklar için yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik, ortalaması; diğer kadrolara atanacaklar için" ibaresinin, 16. maddesinin 3. fıkrasının son cümlesinin iptali istemi yönünden davanın incelenmeksizin reddine, iptali istenilen diğer kısımlar yönünden  davanın reddine karar verilmiştir.
 
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI 	: Davacı tarafından, sözlü sınava yönelik düzenlemelerin hukuki dayanaktan yoksun olduğu, sözlü sınav uygulamasının kariyer ve liyakat ilkelerine aykırı, subjektif değerlendirmelere açık ve hakkaniyete aykırı sonuç doğurmaya müsait bir uygulama olduğu, sözlü sınavın yargısal denetime açık olmadığı, sorulan sorulara doğru yanıt verdiği, dava konusu işlemin ve dayanağı Yönetmelik maddelerinin hukuka aykırı olduğu, Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI       : Davalı idare tarafından, Danıştay Onikici Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ :  Temyiz isteminin  sözlü sınavda başarısız sayılma işlemi yönünden kabulü ile Daire kararının kısmen  bozulması, diğer kısımlar yönünden temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
	Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
	"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
	b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
	c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen ehliyet yönünden reddine, kısmen incelenmeksizin reddine, kısmen esastan reddine ilişkin Danıştay Onikinci Dairesinin temyize konu 17/11/2021 tarih ve E:2021/26, K:2021/5860 sayılı kararının ONANMASINA, 
3. Kesin olarak, 02/10/2024 tarihinde, sözlü sınavda başarısız sayılma işlemi yönünden oyçokluğu ile, diğer kısımlar yönünden oybirliği ile karar verildi.
KARŞI OY 
X- Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan ve 15/03/1999 tarih ve 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğe, 31/08/2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle eklenen "Sözlü sınav" başlıklı 12/A maddesinin ikinci fıkrasında ve 25/03/2004 tarih ve 25413 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'ne, 13/04/2014 tarih ve 28971 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle eklenen 15/A maddesinin ikinci fıkrasında; ilgili personelin, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin  bilgi  düzeyi,  b) Bir konuyu  kavrayıp  özetleme,  ifade  yeteneği  ve  muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, e) Genel kültürü ve genel yeteneği, f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirileceği; her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanının tespit edileceği;  sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanların başarılı sayılacağı kurala bağlanmıştır.
Adalet Bakanlığı taşra teşkilatı adli yargı yazı işleri/idari işler müdürlüklerinde boşalan kadrolar için görevde yükselme yazılı sınavından 60 ve üzerinde puan almak suretiyle başarılı olan adaylara, yapılan sözlü sınav öncesinde, Sözlü Sınav ve Değerlendirme Kurullarınca sınav sorularının hazırlandığı, sözlü sınava giren adaylara  bu soruların  sorulduğu, verilen yanıtların kurulun her üyesi tarafından değerlendirildiği ve verilen puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü puanlarının belirlendiği görülmüştür.
Mevzuata göre, değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır.  
 Sözlü sınava ilişkin kriterlerden bir kısmı gözlem ve kanaate dayalı olmakla birlikte, söz konusu kriterler çerçevesinde bir bütün olarak yapılan değerlendirme sonucunda adayın başarılı ya da başarısız olduğunun belirlendiği dikkate  alındığında;  gözlem  ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir.
Davalı idarece,  "sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi" ve  "genel kültürü ve genel yeteneği" hanelerine ilişkin değerlendirme yapmak üzere davacının sınava alındığı, davacıya önceden hazırlanan soruların sorulduğu ancak, davacının bu sorulara nasıl cevap verdiğinin tutanak altına alınmadığı gibi, bir işlemin hukuka uygunluk denetiminin Anayasa'nın 125. maddesinde ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde belirtilen hukuki sınırlar içinde yapılabilmesi için diğer haneler yönünden  komisyon üyelerince takdir edilen ve Yönetmelik'te belirlenen başarı düzeyinin altında olan puanların gerekçelerinin de ortaya konulmadığı ve başkaca herhangi bir sebep ve gerekçe gösterilmeksizin davacının başarısız olarak değerlendirildiği görülmüştür.
Bu durumda, davacının girmiş olduğu görevde yükselme sözlü sınavında hukuken itibar edilebilir herhangi bir sebep ortaya konulmaksızın başarısız sayıldığının anlaşılması karşısında, davacının görevde yükselme sözlü sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemde de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, davacının temyiz isteminin kısmen kabulü ile temyize konu kararın bu kısmının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.