Esas No: 2023/6289
Karar No: 2024/7792
Karar Tarihi: 24.12.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/6289 E.  ,  2024/7792 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2023/6289
Karar	No : 2024/7792                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Valiliği 
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Sanayi ve Ticaret Anonim
		 Şirketi
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının aleyhe olan kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem:  İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, ... Mahallesi mevkiinde bulunan ... ada, ... parsel sayılı ve tamamı Hazineye ait taşınmazın 480,00-m²'lik kısmının davacı tarafından giriş mahalli ve yol yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 30/08/2012-21/05/2014 dönemi için 350.713,37-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
              İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgelerle bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 65.745,58-TL'lik kısmının hukuka aykırılık, bu tutarı aşan 284.967,79-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 65.745,58-TL'lik kısmı yönünden davanın reddine, ecrimisil ihbarnamesinin 284.967,79-TL'lik kısmının iptaline karar verilmiştir.
                Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; 2012, 2013, 2014 yılı yeniden değerlendirme oranları dikkate alınarak yapılan hesaplamalar sonucunda dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 67.743,00-TL kısmının hukuka uygun olduğu, 282.970,37-TL ksımında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, 67.743,00 TL kısmının reddine, 282.970,37 TL kısmının iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ecrimisil bedelinin mevzuata uygun olarak belirlendiği, belirlenen m² birim fiyatının kira bedelinin altında olamayacağı  ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI	: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
             2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 2. fıkrasında; "...ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir..." hükmüne; 5. fıkrasında; "Bakanlık, uygulamada birliği sağlamak amacıyla, ecrimisilin tespit ve takdirine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.
 Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 5/3.maddesinde; "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına yer verilmiştir.
           Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, ... Mahallesinde bulunan ... ada, ... parsel no.lu ve 4.732,00 m² yüzölçümlü  tamamı Hazineye ait  taşınmazın dava konusu alan dışında kalan taşınmazın 350,00 m² lik kısmı üzerinde bulunan yapının restoran olarak kullanılmak üzere davacı şirket ile Milli Emlak Dairesi arasında imzalan ... tarih ve ... sayılı ve devamında yapılan ... tarih ve ... yevmiye no.lu Kira Sözleşmeleri uyarınca; 2011 yılına ilişkin kira sözleşmesi ile üç yıllığına 2011 yılına ilişkin ilk yıl kira bedeli 45.750,00-TL bedelle, sonrasında yapılan 2017 yılına ilişkin ikinci sözleşme ile 2017 yılı kira bedeli 231.700,00-TL bedelden, takip eden yıllar kira bedelleri ise bir önceki yıl kira bedelinin Türkiye İstatistik Kurumunca Yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE-bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde değişim) oranında artış yapılması suretiyle 2886 sayılı yasanın pazarlam usulune uygun olarak davacı şirkete kiraya verildiği görülmüştür.
 Davalı idare memurları tarafından taşınmazın mahallinde tanzim ettiği 21.05.2014 tarihli tespit tutanağı ile anılan taşınmazın 830,00 m²'lik kısmının gazino ve giriş mahalli olarak davacı şirket tarafından kullanıldığının tespit edildiği (kiralama ihalesi yapılan 350,00 m²’ik alan haricinde kalan) 480,00 m²'si üzerinde İşyeri (Tek Katlı Yapı + Gazino ve Giriş Mahalli) yapılmak suretiyle fuzulen işgalinden dolayı, 08.08.2017 tarih ve 326 sayılı komisyon kararma istinaden 30/08/2012-21/05/2014 tarihleri arası (1 yıl, 8 ay, 23 gün) işgal dönemi için, Komisyonca 2012 yılı için 69.700,80-TL (aylık 5.808,40 TL,m² birim değerinin ecrimisil bedeli 145,21 TL/m² ), 2013 yılı için 227.832,00 TL (aylık 18.986,00 TL,m² birim değerinin ecrimisil bedeli 474,65 TL/m², 2014 yılı için 256,800,00 TL (aylık 21.400,00 TL, m² birim değerinin ecrimisil bedeli 535,00 TL/m²) davalı şirket adına düzenlenen 350.713,37-TL bedelli ... tarih ve E... sayılı Ecrimisil İhbarnamesinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
 Uyuşmazlıkta, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, emsal araştırması neticesinde 2012 yılı için 75,00-TL/m² birim bedelin davaya konu işgal alanı yönünden ecrimisil hesaplamasına esas alınabileceği belirtilerek; ecrimisil hesabı yapılmış ise de; davalı idare tarafından ecrimisil tahakkukunda İdare; Devlet İhale Kanunu 75. Maddesi ve Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85 maddesi mahalde oluşan emsal kira bedelleri ile 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 5. maddesinin 3. fıkrasında belirtilen belediye ve mücavir alan sınırları içinde emlak vergi değerinin yüzde üçünden az olamaz hükümlerine istinaden, söz konusu taşınmazın 2013 ve 2014 yılları ecrimisil bedelleri taşınmazın 350 m² kısmının kiralanmasına ilişkin 02/03/2015 tarih ve 9 sayılı Tahmin edilen Bedel Tespit Raporu ile belirlenen kira bedeli dikkate alınarak 2012 yılı 145,21 TL/m², 2013 yılı 474,65 TL/m², 2014 yılı 535,00 TL/m², olduğu, söz konusu yerde davalı idare ile davacı arasında düzenlenen yukarıda bahse konu kira sözleşmesinde, kira başlangıç tarihi olan 07/04/2011 tarihinde ilk yıl kira bedeli 45.750,00-TL yıllık bedelden, takip eden yıllar kira bedelleri, ise bir önceki yıl kira bedelinin Türkiye İstatistik Kurumunca Yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE-bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde değişim) oranında artış yapılmak suretiyle 2012 yılı kira bedeli (45.750 / 350) 130 TL/m² olarak hesaplanmaktadır.
  Bu durumda; hükme esas alınan Bilirkişi Raporunda somut emsal araştırması yapılarak alınan emsaller doğrultusunda yapılan değerlendirme sonucu dava konusu taşınmaza ilişkin yapılan emsal kira sözleşmesinin 2012 yılına YDO ile yapılan hesap neticesi bulunan 130,00TL/m² ve idarenin belirlediği 145,21 TL/m² birim bedelin altında 75,00 TL/m² birim bedel üzerinden yapılan hesap uyarınca tesis edilen temyize konu kararda aynı taşınmaza ilişkin yapılan kira sözleşmesinin dikkate alınmadığı, Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 2. fıkrasında yer alan ..."aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri"..; belirlenecek ecrimisil miktarları açısından da göz önünde bulundurulması gerektiği dikkate alındığında, dava konusu ecrimisile ilişkin işgal alanında gerçekleştirilen işgalin şekli, bu alanların konumu ve kullanımlarından elde edilecek gelir düzeyi, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ve varsa önceki dönem ecrimisil bedelleri, ticari  sirkülasyon  ve Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 2. fıkrası uyarınca ek rapor veya gerekirse yeni bir bilirkişi raporu aldırılmak suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, hatalı değerlendirmeye dayalı olarak verilen temyize konu kararın ecrimisil ihbarnamesinin iptaline ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.		  
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1.	Temyiz isteminin kabulüne,
2.	Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3.	Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 24/12/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
 
(X) KARŞI OY :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davalının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.