Esas No: 2023/2791
Karar No: 2024/1465
Karar Tarihi: 11.09.2024

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2023/2791 E.  ,  2024/1465 K.


"İçtihat Metni"
                      T.C.
           D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas   No : 2023/2791
Karar No : 2024/1465                                                                       
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) :... Odası (... Şubesi)
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
 
YARGILAMA SÜRECİ       :
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmaza yönelik ... tarih ve ... sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu plan değişikliğinin dayanağını oluşturan Büyükşehir Belediye Meclisinin...tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... sayılı yürütmesinin durdurulmasına karar verildiğinden, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin dayanaksız kaldığı, "ağaçlandırılacak alanda" kalan alanların bir kısmının "konut gelişme alanı" kullanımı ile yerleşime açılmasının planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırı olacağı, temel planlama ilkeleri, gelişme şeması, planın bütünlüğü ve iç tutarlığını değiştirecek plan düzenlemeleri içerdiği, temel planlama ilkeleri, gelişme şeması, planın bütünlüğü ve iç tutarlığına aykırı olduğu, bölgede nüfusu sınırlı tutma stratejisi ile çelişeceği, üst ölçekli planda gelişmenin öngörülmediği ağaçlandırılacak alanlar üzerindeki konutlaşma baskısını artıracağı, bazı kullanımlar açısından Plan Yapılmasına Ait Esaslara Dair Yönetmelik'te belirtilen asgari standartların altında olduğu anlaşıldığından dava konusu imar planı değişikliğinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle planın iptaline karar verilmiştir. 
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 25/01/2022 tarih ve E:2015/2128, K:2022/711 sayılı kararıyla;
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesi, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (i) ve (k) bentleri ile 26. maddesine yer verilerek,
İmar planlarının; durağan, değişmeyen, statik belgeler olmadığı ve hazırlanmasında, planlama alanına dair öngörülen nüfus, toplumsal, iktisadi ve kültürel değişimin öngörülenden daha hızlı bir biçimde olması halinde, mevcut imar planlarının buna koşut olarak yeniden değerlendirilmesi ve değişimin büyüklüğü nispetinde üst ölçekli planlara bunun yansıtılması gerektiği, bunun için mevzuatta "revizyon imar planı", "ilave imar planı", "imar planı değişikliği" gibi araçların geliştirildiği, bunların imar planlarının ihtiyaçları karşılayamadığı ve uygulamasının sorun teşkil ettiği durumlarda başvurulacak yollar olduğu, üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkeleri, stratejileri ve kararlarına aykırı olmamak, onlarla uyum içinde kalmak koşulu ile, alt ölçekli planlarda değişen koşul ve gereksinimlere yanıt verecek değişiklikler yapılabileceği,
... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planının nüfus ve yapı yoğunluğu yönünden 2023 yılı hedef ve öngörüsü ile hazırlandığının gözden kaçırılmaması gerektiği,
Sosyal ve teknik alt yapı alanlarının birlikte kullanılması bakımından ..., ..., ... ve civar mahallelerin yapı yoğunluğu ile sosyal ve teknik donatılarının bütünsel olarak değerlendirilmesi gerektiği, bu alanlarda E:0,50 ve 2 katlı konut yapıları bulunduğu gibi E:2,0 yüksek katlı konut yapılarının da bulunduğu, anılan bölgede çok sayıda ada/parselin site tarzında konut alanı olarak, sosyal ve teknik altyapı alanlarının ada/parsel içinde ya da civarda yaptığı terklerden karşılanmak üzere planlandığı, dinamik bir sürecin sonucunda oluşturulan imar planlarının değişmeyen statik belgeler olarak kabul edilmelerinin ekonomik, toplumsal ve teknolojik bakımdan hızlı bir değişim içinde bulunan kentlerin yerleşim alanlarının gerçek yapısı ile bağdaşmayacağı gözönünde bulundurulduğunda, bölgenin dönüşümüne yönelik olarak gerçekleştirilen imar planı değişikliklerinde şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı,
Uyuşmazlık özelinde inceleme yapıldığında ise; dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında hukuka aykırılık görülmediğinden, davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılarak ve dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin dayanağı olan 15/05/2013 tarih ve 885 sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Dairelerinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulduğu belirtilerek,... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir. 
İlk Derece Mahkemesi ısrar kararının özeti:... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin dayanağı olan 15/05/2013 tarih ve 885 sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Dairelerinin 25/01/2022 tarih ve E:2015/4005, K:2022/712 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulması üzerine ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve ..., K:... sayılı kararı ile; "Dava konusu 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin bilimsel dayanaktan yoksun olduğu, plan değişikliğini gerektiren zorunlu koşulların ortaya konulamadığı, mevcut planlarda Emsal:0,30 ya da 0,50 yapılaşma haklarının tanımlandığı ve çevrede bu emsalde yapılar bulunduğu halde, dava konusu plan değişikliğinde ayrıntılı araştırma, inceleme ve bilimsel tespitler yapılmadan, emsalin 2,00'ye yükseltildiği, nüfus ve yapı yoğunluğunun artırılmasının bilimsel, nesnel ve teknik gerekçelere dayanmadığı, değişikliğin kamu yararından kaynaklanan bir ihtiyaçtan dolayı yapıldığının ortaya konulamadığı, mevcut imar planının devamlılığı ve bütünlüğünü ve donatı dengesini bozduğu, plan değişikliğinin parsel bazında, mülkiyet desenine dayalı parçacıl bir yaklaşımla yapıldığı, bu anlamda planlama esaslarına, eşitlik ilkesine ve mevzuata uygun olmadığı, bölgenin ihtiyaçları belirlenmeden ve yakın çevresi ağırlıkla düşük yoğunluklu konut olarak yapılaşması öngörülmüş iken belli parsel ya da parsellerin ele alınarak bu ölçekte değişikliğe gidilerek yüksek oranda yapı ile nüfus yoğunluğunun artırıldığı, artırılan nüfus karşısında yetersiz miktarda ve türde sosyal ve teknik altyapı alanları ayrıldığı, önceki imar planı kararlarında belirtilen mevcut ulaşım kapasitesinin arttırılmadığı, mahalle, semt ve bölge ölçeğinde ayrılan eğitim, sağlık, dini, kültürel vb. sosyal ve teknik altyapı alanlarının yeterliliği araştırılmadan ve yakın çevredeki yapılaşma haklarından oldukça yüksek ilave nüfus artışı yapıldığı" gerekçesi eklenmek suretiyle işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilerek dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin dayanağını oluşturan 1/25000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptaline karar verildiği,
Bu durumda, dava konusu 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliğinin dayanaksız kaldığı gerekçesi eklenmek suretiyle dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare  tarafından,  dava konusu planda şehircilik ilkelerine, planlama esaslarıa ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı, ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ :  Temyiz isteminin reddi ile ısrar kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:	
Üyeler ... ve ...'in; Anayasa'nın 135. maddesine göre kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlarının, belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan kamu tüzel kişilikleri olduğu ve bu meslek kuruluşlarının, kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamayacağı esasları göz önünde bulundurulduğunda, davacı Odanın, dava konusu işlemin iptalini istemekte hukuken korunması gereken bir menfaatinin bulunmadığı yönündeki usule ilişkin oylarına karşılık, davacı Odanın ehliyetli olduğuna oyçokluğu ile karar verilerek, işin esasına geçildi.
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Uyuşmazlığa konu taşınmaz; 16/02/2007 tarih ve 525 sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylanan 1/25.000 ölçekli Başkent Ankara Nazım İmar Planında düzenlenecek konut alanı, üniversite alanı ve ağaçlandırılacak alan kullanımına ayrılmış iken, 15/05/2013 tarih ve 885 sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile seyrek yoğunluklu konut gelişme alanı, eğitim siteleri alanı ve kentsel ve bölgesel parklar kullanımına ayrılmış, önceki planda yapılaşma öngörülmeyen alanların bir kısmı yapılaşmaya açılmış, önceki planda öngörülen konut alanlarının ise yoğunluğu artırılmış, bu plan uyarınca 15/05/2013 tarih ve 891 sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile parsel 30 ki/ha yoğunluklu konut (parsele, 4400 kişilik bir nüfus ataması yapılmış), ilköğretim tesis, özel sosyal ve kültürel tesis,dini tesis, sağlık tesisi, idari tesis, özel kreş ve anaokulu ve özel eğitim tesisi alanı kullanımına ayrılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; "Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı Kanun'un 6. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmıştır. Anılan Kanun'un 8. maddesinde ise alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.
Anılan hüküm uyarınca, planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında üst ölçekli nazım imar planından sonra yapılacak olan alt ölçekli nazım imar planının, üst ölçekli nazım imar planına uygun yapılması gerekmektedir. 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın ve Kurulumuzun E:2023/731 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden; dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının dayanağı olan 15/05/2013 tarih ve 885 sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle davacı tarafından açılan davada, 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali yolundaki .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 25/01/2022 tarih ve E:2015/4005, K:2022/712 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulması üzerine ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve ..., K:... sayılı kararı ile; bu bozma kararına uyulmayarak, 1/25.000 ölçekli nazım imar planının iptali yolundaki ilk kararda ısrar edildiği, bu kararın temyiz edilmesi üzerine Kurulumuzun 11/09/2024 tarih ve E:2023/731, K:2024/1464 sayılı kararı ile anılan iptal kararının; "Her ne kadar Daire kararında, bölgede oluşan konut (kooperatif ya da site tipi yapılaşma) hakim kullanım kararı doğrultusunda, gerek dava konusu edilmeyerek kesinleşen gerekse yargı kararları sonucunda hukuka uygun bulunan imar planlarına bağlı olarak alanda yapılaşmasını tamamlamak, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni almak suretiyle kullanımını sürdüren siteler bulunduğundan, hakim kullanım kararının bu doğrultuda oluştuğu yönünde gerekçeye yer verilmiş ise de; muhtelif plan değişikliklerine dayalı olarak oluşan bu yapılaşmaların, uyuşmazlıkta olduğu gibi, mevcut planlardan kopuk şekilde ve parsel bazında yapılan değişiklikler sonucu ortaya çıktığı, bir kısmına dava açılmamış olmakla birlikte büyük bir kısmının idari davalara konu edildikleri de dikkate alındığında, somut olay özelinde parsel bazında yapılan her bir plan değişikliğinin, uyuşmazlığa konu plan ve bölgede yapılan diğer plan değişikliklerinde emsal olarak dikkate alınabilmesine olanak bulunmamaktadır. 
Bunun yanı sıra, parçacıl niteliğe sahip plan değişikliklerinin, alanda var olan zemin etüt raporları dikkate alınarak yapıldıkları anlaşılmakta ise de; parsel bazında arttırılan inşaat alanı açısından, taşınmazların sahip olduğu zemin yapısının, yüksek yapılaşma imkanına sahip olup olmadığı veya yüksek katlı yapılaşma açısından önlem almayı gerektirip gerektirmediği hususlarında herhangi bir bilgi veya belgeye dava dosyalarında rastlanılmamıştır.
Dava konusu edilen işlem yönünden dosyanın değerlendirilmesinden:
Somut olayda, uyuşmazlığa konu taşınmaz; 16/02/2007 tarih ve 525 sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylanan 1/25.000 ölçekli Başkent Ankara Nazım İmar Planında düzenlenecek konut alanı, üniversite alanı ve ağaçlandırılacak alan kullanımına ayrılmış iken, dava konusu 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile seyrek yoğunluklu konut gelişme alanı, eğitim siteleri alanı ve kentsel ve bölgesel parklar kullanımına ayrılmış, önceki planda yapılaşma öngörülmeyen alanların bir kısmı yapılaşmaya açılmış, önceki planda öngörülen konut alanlarının ise yoğunluğu artırılmıştır.
Bu durumda, dava konusu nazım imar planı değişikliği ile uyuşmazlık konusu parselin, önceki 1/25.000 ölçekli Başkent Ankara Nazım İmar Planı'nda yapılaşma öngörülmeyen bazı bölümlerinin yapılaşmaya açılması ve önceki planda öngörülen konut alanlarının yoğunluğunun artırılması, yukarıda yer verildiği üzere 1/25.000 ölçekli Başkent Ankara Nazım İmar Planı'nın bütünlüğüne, ilkelerine ve Güneybatı Planlama Bölgesi açısından belirlediği stratejilere aykırılık oluşturduğundan, dava konusu 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde bu yönüyle hukuka uyarlık görülmemiştir.
 Bu itibarla, temyize konu ısrar kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır." gerekçesiyle onandığı görülmüştür.
 Bu durumda, uyuşmazlık konusu taşınmaza yönelik 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, bu plana dayanılarak yapılan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, temyize konu ısrar kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin Ankara 1. İdare Mahkemesinin 08/12/2022 tarih ve E:2022/1925, K:2022/3621 sayılı ısrar kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (onbeş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 11/09/2024 tarihinde usulde ve esasta oyçokluğu ile karar verildi. 
KARŞI OY 
X- Dosyanın ve Kurulumuzun E:... sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden; dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının dayanağı olan ... tarih ve 885 sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle davacı tarafından açılan davada, 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 25/01/2022 tarih ve E:2015/4005, K:2022/712 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulması üzerine... İdare Mahkemesinin... tarih ve ..., K:... sayılı kararı ile; bu bozma kararına uyulmayarak, 1/25.000 ölçekli nazım imar planının iptali yolundaki ilk kararda ısrar edildiği görülmüştür.
Anılan ısrar kararının gerekçeli onanmasına ilişkin Kurulumuzun 11/09/2024 tarih ve E:2023/731, K:2024/1464 sayılı kararına, ".... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 25/01/2022 tarih ve E:2015/4005, K:2022/712 sayılı kararında yer alan gerekçe doğrultusunda bozulması gerektiği oyuyla" katılmadığımdan, bu 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine dayanılarak yapılan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptaline ilişkin ...İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı ısrar kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 25/01/2022 tarih ve E:2015/2128, K:2022/711 sayılı kararında yer alan gerekçe  doğrultusunda bozulması gerektiği oyuyla, bu  karara da katılmıyorum.