Esas No: 2021/9449
Karar No: 2024/4382
Karar Tarihi: 01.07.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/9449 E.  ,  2024/4382 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2021/9449
Karar No : 2024/4382                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR):
1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı	  
VEKİLİ	: Av. ...
 
2- ... Belediye Başkanlığı/...
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Valiliği
VEKİLİ	: Av. ... 
İSTEMİN	KONUSU             : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin  ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.      
 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Maltepe ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel; ... ada, ... sayılı parsel; ... ada, ..., ... ve ... sayılı parseller; ... ada, ...-...-...-...-...-...-...-...-... sayılı parseller ile Başıbüyük Mahallesi, ... ada, ... sayılı parseli kapsayan alanda İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarihli ve ...-... sayılı kararı ile kabul edilen parselasyonun ve bu işlemin dayanağı olan 23/11/2016 tarihli, 2011 sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen 22/05/2017 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir. 
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyanın ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden; planlama teknikleri açısından geçerli ve yeterli bir ifade biçimi olmayan belediye hizmet alanı kullanım kararı bakımından kesin kullanım türünün belirlenememesinin planlama ilkeleri yönünden önerildikleri konumlara uygun olup olmadıklarının denetimini engellediği ve yapılan plan değişikliğinin uyuşmazlık konusu parseller için eksik ve yetersiz bir anlatım getirdiği, donatı alanlarının düzensiz ve çok büyük alanlar teşkil edecek şekilde belli merkezlere toplandığı, dava konusu imar planının şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığından dava konusu imar planının iptali gerektiği, parselasyon yönünden; dava konusu imar planının iptali gerektiğinden dayanağı kalmayan parselasyonun da iptaline karar verilmesi gerektiği, dava konusu taşınmazlarda yerinden veya yakınından verilme ilkesinin bariz bir şekilde ihlal edildiği, yine düzenleme ortaklık payı (DOP) kesintisinin en üst sınırdan yapılmasına karşın yeterli gelmediğinden imar mevzuatına aykırı olarak kök parsellerin belediye hizmet alanına kullanımındaki parsele dağıtımının yapıldığı, belediye hizmet alanlarının kamu ortaklık payından (KOP) karşılanması gerektiği halde KOP kapsamında değerlendirilmediği anlaşıldığından işlemde parselasyon ve dağıtım ilke ve esaslarına uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
	Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemler hukuka aykırı bulunarak iptallerine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : 
Davalı Maltepe Belediye Başkanlığı tarafından; usule ilişkin olarak dava konusu işlemlerin tamamının büyükşehir belediyesince gerçekleştirildiği, hiçbir dahli bulunmayan işlemlere yönelik olarak açılan davada idareleri yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği, esasa yönelik olarak şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve mevzuata uygun olan işlemlere yönelik olarak verilen temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. 
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; usule ilişkin olarak davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği, esas bakımından dava konusu imar planı değişikliklerinin bölgenin ihtiyaçlarına uygun olarak yapılması nedeniyle  temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.         
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ      :  Temyize konu kararın esasının, dava konusu işlemlerin mevzuatta bu yönde verilmiş bir yetkisi bulunmadığı halde büyükşehir belediyesince doğrudan tesis edilmesinde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle onanmasına, kararın Maltepe Belediye Başkanlığı da davalı alınmak suretiyle verilmesi yönüyle bozulmasına karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:	
            MADDİ OLAY :
 Bakılan dava, İstanbul ili, Maltepe ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel; ... ada, ... sayılı parsel; ... ada, ..., ... ve ... sayılı parseller; ... ada, ...-...-...-...-...-...-...-...-... sayılı parseller ile Başıbüyük Mahallesi, ... ada, ... sayılı parseli kapsayan alanda İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarihli ve ...-... sayılı kararı ile kabul edilen parselasyonun ve bu işlemin dayanağı olan ... tarihli, ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen 22/05/2017 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır.
 
 İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Yasasının "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; "Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Yasasının işlem tarihinde yürürlükte olan hâli ile "Arazi ve arsa düzenlemesi" başlıklı 18.maddesinin 1.fıkrası; "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakati aranmaksızın birbirleri ile yol fazlaları ile kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya Belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler Valilikçe kullanılır." hükmünü içermektedir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Yasasının 7.maddesinin 1.fıkrasının (b) bendinde; "Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak.", (c) bendinde; "Kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili her ölçekteki imar plânlarını, parselasyon plânlarını ve her türlü imar uygulamasını yapmak ve ruhsatlandırmak, 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmak." büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır. 7.maddenin 2.fıkrasında ise; "Büyükşehir belediyeleri birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen yetkilerini, imar plânlarına uygun olarak kullanmak ve ilgili belediyeye bildirmek zorundadır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın esası bakımından;
Uyuşmazlıkta, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve parselasyonu doğrudan büyükşehir belediyesinin yapma yetkisi yönünden yapılan değerlendirmede; İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarihli ve ... sayılı kararıyla doğrudan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının onaylandığı, dava konusu imar planlarının kabulüne ilişkin büyükşehir belediye meclisi kararında, uygulamayı kolaylaştırmak amacıyla nazım ve uygulama imar planlarının birlikte yapıldığı gerekçesine yer verildiği, yine alana ilişkin parselasyonun da doğrudan büyükşehir belediye encümeninin ... tarihli ve ...-... sayılı kararı ile kabul edildiği, ancak anılan işlemlerin 5216 sayılı Kanun'un 7/c maddesi kapsamında büyükşehir belediyelerine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işlerinden herhangi biri kapsamında bulunmadığı ve 5216 sayılı Kanun'un 7/b kapsamında büyükşehir belediyesince yapılmasını gerektirir şartların da söz konusu olmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının ve parselasyonun, ilçe belediye meclisi ve encümeni kararları olmaksızın doğrudan büyükşehir belediyesince kabul edilmesinde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. 
Bu itibarla, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin ve parselasyonun iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.
 Maltepe Belediye Başkanlığı'nın da davalı olarak alınması suretiyle uyuşmazlığın karara bağlanması bakımından;
Uyuşmazlıkta, bakılan davanın İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarihli ve ...-... sayılı kararı ile kabul edilen parselasyonun ve bu işlemin dayanağı olan ... tarihli, ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen 22/05/2017 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açıldığı ve dava konusu işlemlerin askı aşaması dahil hiçbir bölümünde Maltepe Belediye Başkanlığının katılımının bulunmadığı görüldüğünden, bütünüyle büyükşehir belediyesince tesis edilen işlemlere yönelik olarak açılan davanın anılan ilçe belediyesinin de davalı olarak alınması suretiyle karara bağlanmasında isabet bulunmamıştır.
Bu itibarla, Maltepe Belediye Başkanlığının dava konusu işlemlerle davalı olmasını gerektiren bir ilişkisi olmaması nedeniyle davalı sıfatı bulunmadığından uyuşmazlığın salt İstanbul Büyükşehir Belediyesi husumetiyle karara bağlanması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı Maltepe Belediye Başkanlığının temyiz isteminin kabulüne, diğer davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu  ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararının, esasının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, kararın Maltepe Belediye Başkanlığı da davalı alınmak suretiyle verilmesi yönüyle  BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 01/07/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.