Esas No: 2021/7791
Karar No: 2024/3375
Karar Tarihi: 09.12.2024

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2021/7791 E.  ,  2024/3375 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
       D A N I Ş T A Y
     ONİKİNCİ DAİRE
Esas     No : 2021/7791
Karar	No : 2024/3375                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR)	: 1- ... Bakanlığı
                                                    2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLLERİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Hatay İl Emniyet Müdürlüğünde 2. sınıf emniyet müdür yardımcısı olarak görev yapan davacının, 3201 sayılı Kanun'un 6638 sayılı Kanun ile değişik 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrası gereğince re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin, 23/07/2019 tarihinde Bakanlıkca onaylanan, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun ... tarih ve... sayılı kararının iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine  karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının, 2014 yılında 3. sınıf emniyet müdürlüğünden 2. sınıf emniyet müdürlüğüne terfi ettirilmemesi işleminin iptaline yönelik mahkeme kararı uyarınca yapılan değerlendirme sonrasında terfi etmez kararı verilmesi üzerine yeniden 3. sınıf emniyet müdürü kadrosuna indirildikten sonra, 3. sınıf emniyet müdürlüğü kadrosundaki bekleme süresini doldurduğu tarihi takip eden her yılda bir üst rütbeye terfi edip edemeyeceğinin Yüksek Değerlendirme Kurulunca değerlendirilmesi ve bekleme süresi dahil beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi etmemesi halinde 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrası uyarınca işlem tesis edilmesi gerektiği halde, anılan usule uyulmadan davacının 2. sınıf emniyet müdürü rütbesinden 1. sınıf emniyet müdürlüğü rütbesine bekleme süresi dahil beş yıl içinde terfi etmemesi nedeniyle res'en emekli edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline, bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı 09/09/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idareler tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Yargı yetkisinin idarenin takdir hakkını ortadan kaldıracak şekilde kullanılamayacağı, dava konusu işlemin, davacı hakkında terfi edemez yolunda verilen önceki işlemler nedeniyle tesis edilmek zorunda olunduğu belirtilerek temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      : Savunma verilmemiştir.
 
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ	:...
 DÜŞÜNCESİ				 : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince; Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE             :
	MADDÎ OLAY : 
	Hatay İl Emniyet Müdürlüğünde 2. sınıf emniyet müdür yardımcısı olarak görev yapan davacının, bulunduğu rütbede beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemediğinden bahisle, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 6638 sayılı Kanun ile değişik  55. maddesinin on dokuzuncu fıkrası uyarınca, 23/07/2019 tarihli bakanlık onaylı, ... tarihli ve ... sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu kararı ile re'sen emekli edilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır. 
	İLGİLİ MEVZUAT :
	3201 sayılı Kanun'un 6638 sayılı Kanun ile değiştirilen 55. maddesinin birinci fıkrasında, polis amirlerinin rütbeleri sayılmış; ikinci fıkrasında, polis amirlerinin rütbelerde ve meslek derecelerinde zorunlu en az bekleme süreleri, üçüncü fıkrasında, her amir rütbesinde bulunması gereken kadro sayısına esas alınacak oran azami olarak gösterilmiş; dördüncü fıkrasında, bu rütbelere terfilerin, yetkili kurullarda kıdem sırasına göre görüşüleceği ve maddede öngörülen sınav ve eğitim şartı saklı kalmak üzere liyakata göre yapılacağı belirtilmiş; beşinci fıkrasında, kıdem sırasının tespitinde, bulunulan rütbeye terfi tarihinin esas alınacağı, aynı tarihte terfi edenlerden sicil notu yüksek, sicil notlarının eşitliği halinde ödül ve takdirnamesi fazla, ödül ve takdirnamelerin sayıca eşitliği halinde ise, sicil numarası daha küçük olanların diğerlerine göre kıdemli sayılacağı öngörülmüş; on birinci fıkrasında, rütbe terfiinin yetkili kurullarda görüşülebilmesi için gerekli koşullar belirlenmiş; diğer fıkralarında, rütbeler, bu rütbelere terfi esasları, terfi ve atama zamanı gibi hususlarda doğrudan Kanun hükümleriyle belirlenen çerçeve dahilinde kalmak koşuluyla, liyakat koşullarını belirlemek, üst rütbedeki boş kadro sayısına göre terfileri önermek ya da ikinci meslek derecesindeki görev unvanlarına ataması yapılacak personeli değerlendirmek ve öneride bulunmak üzere Genel Müdürlük Merkez Değerlendirme ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının oluşturulması öngörüldükten sonra on dokuzuncu fıkrasında, "Bulundukları rütbelere terfi ettikleri tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemeyen Emniyet Amirleri ile Dördüncü, Üçüncü ve İkinci Sınıf Emniyet Müdürleri, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları haiz olmaları kaydıyla, Yüksek Değerlendirme Kurulunun teklifi ve Bakan onayı ile emekliye sevk edilirler" hükmüne yer verilmiştir.
3201 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan 55. maddesinde değişiklik yapan 6638 sayılı Kanun'un genel gerekçesinde, "Polis amirlerinin rütbe terfilerinde, tüm çağdaş ülkelerin aksine kıdeme dayalı bir sistem benimsenmiş, liyakat ikinci plana bırakılmıştır. Polis amirleri bulundukları rütbede zorunlu en az bekleme süresini tamamlamaları ve herhangi bir ceza almamaları halinde mesleki yeterliliklerine bakılmaksızın otomatik olarak bir üst rütbeye terfi etmeye başlamışlardır. Bu sistem, ihtiyaç duyulan amir rütbelerinde sayısal azlığa ve ihtiyaç duyulmayan rütbelerde ise aşırı yığılmalara neden olmuştur.
Yapılan düzenleme ile bozulan personel piramidinin görev ve hizmet gereklerine uygun hale getirilmesi amacıyla; her rütbede yer alacak amir sayısı/oranı belirlenmekte, her rütbe terfiinde yazılı ve sözlü sınav şartı getirilmekte ve terfi için öngörülen asgari şartlara sahip personel arasından en kıdemli olanın değil en liyakatli olanın terfi etmesi öngörülmektedir. Ayrıca ihtiyaçtan fazla sayıdaki Birinci, İkinci, Üçüncü, Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlerine ve emniyet amirlerine belli bir miktar ek ödeme yapılmak suretiyle resen emeklilik sistemi getirilmektedir." değerlendirmesine yer verilmiştir.
HUKUKÎ DEĞERLENDİRME : 
 Dava konusu işlemin iptali ile yoksun kalınan parasal hakların ödenmesi yolundaki temyize konu karar incelendiğinde; davacının, 3. sınıf emniyet müdürlüğü kadrosundaki bekleme süresini doldurduğu tarihi takip eden her yılda bir üst rütbeye terfi edip edemeyeceği yönünden Yüksek Değerlendirme Kurulunca değerlendirilmesi ve bekleme süresi dahil beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edememesi şartı gerçekleştikten sonra 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin 19. fıkrası uyarınca işlem tesis edilmesi gerektiği gerekçesine dayanıldığı anlaşılmaktadır.
Ancak, UYAP kayıtlarının incelenmesinden; davacının, 2. sınıf emniyet müdürlüğü kadrosundan 3. sınıf emniyet müdürlüğü kadrosuna tenzilen atanması işleminin iptali istemiyle... İdare Mahkemesinde açtığı davada, anılan Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile söz konusu tenzili rütbe işleminin iptaline hükmedildiği ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile kesin olarak reddedildiği görülmüştür.
Bu durumda; temyize konu kararla istinaf başvurusu reddedilmiş olan İdare Mahkemesi kararında, davacının 3. sınıf emniyet müdürlüğü kadrosundaki bekleme süresini doldurduğu tarihten sonraki beş yıl içerisinde bir üst rütbeye terfi edip edemeyeceğine göre işlem tesis edilmesi gerektiği halde, 2. sınıf emniyet müdürlüğünden 1. sınıf emniyet müdürlüğü rütbesine bekleme süresi dahil beş yıl içinde terfi etmediğinden bahisle tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesine yer verilmiş ise de, tenzili rütbe işleminin iptali neticesinde davacının 2. sınıf emniyet müdürü rütbesine döndüğü, bu rütbeki bekleme süresi içerisinde üst rütbeye terfi edip/edemeyeceğine yönelik idare tarafından incelemeye alınmasının önündeki hukukî engelin ortadan kalktığı görüldüğünden, dava konusu re'sen emeklilik işleminin mevcut bu hukukî duruma değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu re'sen emeklilik işlemi hakkında, başta davacının 2. sınıf emniyet müdürlüğü rütbesinde geçirebileceği bekleme süresi içerisinde bir üst rütbeye terfi edip edemediği ve yine bu döneme dair terfi işlemlerinin hukukî durumlarının (mahkeme süreçlerinin) değerlendirilmesi ve bu hususlar irdelenerek karar verilmesi gerekirken, bunlar gözetilmeden, dava konusu işlemin iptali ile yoksun kalınan parasal hakların ödenmesi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yönündeki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU	      :
            Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline, bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı 09/09/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 09/12/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.