Esas No: 2023/3631
Karar No: 2024/1112
Karar Tarihi: 05.03.2024

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2023/3631 E.  ,  2024/1112 K.


"İçtihat Metni"
            T.C.
    D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas  No:2023/3631
Karar No:2024/1112
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Bakanlığı  
VEKİLİ	:  Hukuk Müşaviri ...
 
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü 25. Bölge Müdürlüğü'nce ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ...ihale kayıt numaralı "Balıkesir-Burhaniye Pelitköy Ev ve Arazilerinin Hayıttarla (Sülüklü) Deresi Taşkın Koruma İnşaatı" yapım işi ihalesi üzerinde kalan davacının "sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapmak" fiilini işlediğinden bahisle, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca 2 (iki) yıl süre ile tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 10/02/2018 tarih ve 30328 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ... tarih ve ... sayılı olur işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; dayanıklılık ve işlevini tam olarak yerine getirme açısından uygulama projelerinde yer alan beton sınıfı C20 iken daha uygun olan C25 sınıfı beton olarak değiştirildiği, yüklenicinin projeye uygun beton sınıfı kullanmadığı iddiası üzerine, yerinde alınan 192 adet numuneye ait kırımların laboratuvar ortamında yapıldığı, 180 adet taşkın kontrol duvar numunesinden 125 adedinin genel ve münferit değerlendirmeye göre kriterleri sağlamadığı, 12 adet temel numunesinden 5 adedinin genel ve münferit değerlendirmeye göre kriterleri sağlamadığı hususlarının tespit edildiği, bu durumda, alınan karot numunelerinden %68'inin uygulama projelerinde öngörülen C25 beton sınıfını sağlamadığı açık olduğundan, davacının 4735 sayılı Kanun'un 25. maddesi gereği "sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapmak" fiilini işlediğinden bahisle 2 yıl süre ile tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce Dairemizin ... tarih ve E:..., K:... sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yapılan inceleme sonucunda davacı tarafından 05/01/2018 tarihinde ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nde E:... sayısıyla DSİ'ye karşı açılan "Sözleşmenin Haksız Feshine Dayalı Maddi Tazminat" davasında yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan raporda "(...) yapılan imalatın sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapmak şeklinde nitelenen feshin kanuni gerekçesindeki unsurların gerçekleşmediği ve bu nedenle feshin haklı bir fesih olmadığının tespit edildiği (...)"nin beyan edildiği ve Mahkemece ... tarih ve K:... sayılı karar ile davanın kabülü ile "gerçekleşen ihalenin feshinin haksız olduğunun tespiti"ne karar verildiği, söz konusu karara karşı DSİ Genel Müdürlüğü tarafından yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile esastan reddedildiği; 
Bu itibarla, davacının "Sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapmak" fiil ve davranışında bulunduğundan bahisle 2 (iki) yıl süre ile tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verilmişse de, anılan mahkeme kararlarıyla anılan imalatın fen ve sanat kurallarına aykırı olmadığı ve sözleşme feshinin unsurlarının gerçekleşmediği, bu nedenle haklı feshinden söz edilemeyeceğinin ortaya konulduğu, bu haliyle bu gerekçeyle davacının 2 yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanamayacağından dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı  anlaşıldığından, davanın reddi yolundaki idare mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.  
Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, bozma sebebi yapılan.... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasının henüz kesinleşmediği, bu husus bekletici mesele yapılmaksızın iptal kararı verilmesinin usul ve yasaya uygun olmadığı, dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun olarak tesis edildiği, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI  : Davacı tarafından, temyize konu kararın bozmaya uyularak bozma hükmü doğrultusunda verilmiş bir karar olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : 
DSİ Genel Müdürlüğü .... Bölge Müdürlüğü'nce ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen "Balıkesir-Burhaniye Pelitköy Ev ve Arazilerinin Hayıttarla (Sülüklü) Deresi Taşkın Koruma İnşaatı" yapım işi ihalesi üzerinde kalan davacı ile ... tarihinde sözleşme imzalanmış, sözleşme uyarınca iş 400 takvim gününde bitirilmek üzere "Necdet Uysal+Tayfun Tursun İş Ortaklığı"nın yüklenimine verilmiştir.
Tesisin DSİ kriterlerince öngörülen ekonomik ömrü süresince işlevini sorunsuz yerine getirebilmesi, donma, çözünme ve taşkın durumunda sürüntü malzemelerin oluşturabileceği aşındırma etkisinin bertaraf edilmesi amaçları dikkate alınarak bu yüklerin deprem katsayısına eşdeğer katsayı ile çarpılması sonucu elde edilecek işletme yükünün proje tasarımında öngörülmediğinin tespiti üzerine uygulama projelerinde yer alan beton sınıfı C20 iken dayanım ve dayanıklılık yönünden daha uygun olan C25 sınıfı beton olarak değiştirilmiş, 23/05/2016 tarihinde proje tashihen tasdik edilerek yükleniciye tebliğ edilmiş, söz konusu tashihe yönelik yüklenicilerce bir itirazda bulunulmamış, Bölge Müdürlüğü'ne BİMER aracılığıyla yapılan başvuru üzerine uygun olmayan beton sınıfının kullanılması ile ilgili iddianın araştırılması için Bölge Müdürlük makamınca heyet oluşturulmuş, Kalite Kontrol ve Laboratuvar Şube Müdürlüğü ekiplerince inşa edilen Hayıttarla deresi km:0+035-1+131 arasında sağ ve sol sahil taşkın kontrol duvar anolarının tamamından 180 adet, temel yapılarından da 12 adet olmak üzere toplam 192 adet karot numunesi alınmış, alınan numunelerin belirlenen kriterleri sağlamadığı, uygulama projelerine uygun imalat yapılmadığından bahisle, ...Noterliği kanalı ile ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname gönderilmiş, 21/12/2017 tarih ve 890520 sayılı Olur ile sözleşme feshedilmiş, 4735 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca davacının 2 (iki) yıl süre ile tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verilmesi üzerine bu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
 İLGİLİ MEVZUAT:
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "İdarenin sözleşmeyi feshetmesi" başlıklı 20. maddesinde, "Aşağıda belirtilen hâllerde idare sözleşmeyi fesheder: (...)                      b) Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25. maddede sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi, hâllerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir."; "Yasak fiil ve davranışlar" başlıklı 25. maddesinde, "Sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:(...) c) Sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapmak"; "İhalelere katılmaktan yasaklama" başlıklı 26. maddesinde ise, "25. maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 4734 sayılı Kanun'un 2. ve 3. maddeleri ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir.  (...)" kuralına yer verilmiştir.	 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, Dairemizin "... dava konusu uyuşmazlığın adlî yargıda görülen davanın neticesine göre yeniden değerlendirilmesi gerektiği ..." gerekçesi ile verilen bozma kararına uyularak ... Bölge Adliye Mahkemesi ...... Hukuk Dairesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına istinaden istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de; Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yapılan inceleme sonucunda temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararına esas alınan ... Bölge Adliye Mahkemesi... Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 06/11/2023 tarih ve E:2023/1406, K:2023/3689 sayılı kararı ile bozularak mezkur Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması üzerine dosyanın ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:... sayılı esasına kaydedildiği ve derdest olduğu anlaşılmıştır. 
Bu durumda, davacının "Sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapmak" fiil ve davranışında bulunduğundan bahisle, 2 (iki) yıl süre ile tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verilmişse de, dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile ilgili mahkeme kararları çerçevesinde dava konusu uyuşmazlığın adlî yargıda görülen davanın neticesine göre yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun  kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 05/03/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.