Esas No: 2024/1102
Karar No: 2024/2060
Karar Tarihi: 21.05.2024

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2024/1102 E.  ,  2024/2060 K.


"İçtihat Metni"
       T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas     No : 2024/1102
Karar	No : 2024/2060                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN_KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Davacı tarafından işletilen "..." unvanlı işyerine ait ANT-376 numaralı "Üretim" konulu faaliyet ruhsatının ve ... numaralı "İşyeri Kiralama" konulu faaliyet ruhsatının Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği'nin 14/c maddesi uyarınca iptal edilmesine ve ANT-376 numaralı "Üretim" konulu faaliyet ruhsatı iptal edildiğinden bu ruhsata bağlı üstyapının Hazine'ye intikal ettirilmesine ilişkin Ticaret Bakanlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğünün ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek davacının istinaf başvurusunun 2577 sayılı Kanun'un değişik 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca kesin olmak üzere reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI	: Davacı tarafından, davanın konusu itibarıyla temyize tabi olduğu, idarenin bazı firmalara taahhütlerine uyması için süre vermiş iken kendilerine süre tanınmadığı, seri üretim olmayan, el emeği ve yüksek kalite mekanik saat ürettiği, bizzat kendisinin üretim yaptığı, üretilen saatlerin İsviçre'ye ihraç edildiği, geçirmiş olduğu trafik kazası ve Covid 19 salgını ve meslek hastalığı olan boyun fıtığı, omurilik daralması nedeniyle ameliyat olması durumlarının üretim faaliyetini engelleyen mücbir sebep halleri olduğu, iş yerinde usulüne uygun denetim yapılmadığı, yapılan satışların faturalarının olduğu ve dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI	: Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. 
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz" başlıklı 46. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, belli bir ticari  faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlemlere karşı açılan iptal davaları hakkında verilen kararların Danıştayda kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebileceğinin kurala bağlandığı ve dava konusu işlemin, belli bir ticari faaliyetin engellenmesi kapsamında olduğu görüldüğünden, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında temyize tabi olduğu sonucuna varılarak temyiz isteminin esasının incelenmesine geçildi, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
MADDİ OLAY : 
Davacı tarafından, "..." unvanlı işyerine ait ... numaralı "Üretim" konulu faaliyet ruhsatının ve ... numaralı "İşyeri Kiralama" konulu faaliyet ruhsatının Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği'nin 14/c maddesi uyarınca iptal edilmesine ve ANT-376 numaralı "Üretim" konulu faaliyet ruhsatı iptal edildiğinden bu ruhsata bağlı üstyapının Hazine'ye intikal ettirilmesine ilişkin Ticaret Bakanlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. 
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendinde, dava dilekçelerinin görev ve yetki yönünden ilk incelemeye tabi tutulacağı; 15. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince 14. maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendine aykırılık görülmesi halinde, idari yargının görevli olduğu konularda görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği; "Taşınmaz mallara ilişkin davalarda yetki" başlıklı 34. maddesinin 1. fıkrasında, imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkemenin taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesi olduğu hüküm altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmünün değerlendirilmesinden; idarî dava türlerinden olan iptal davalarında, 2577 sayılı Kanunun 34. maddesinde düzenlenen özel yetki kuralının taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasını veya taşınmaza bağlı hakları konu alan işlemlere karşı açılan davalara yönelik olduğu açıktır. 
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının Antalya ilinde serbest bölgede ... numaralı  "Üretim" ve ... numaralı  "İş yeri kiralama" konulu faaliyet ruhsatları ile faaliyet gösterdiği, Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği'nin 14. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca davacıya ait ruhsatların iptaline yönelik Bakanlık işleminin tesis edildiğinin Antalya Serbest Bölge Müdürlüğü'nün ... tarihli ve ... sayılı yazısı ile bildirildiği anlaşılmaktadır. 
Her ne kadar ... İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmiş ise de, uyuşmazlığın taşınmaz üzerinde gerçekleştirilen faaliyetlere ilişkin ruhsata bağlı bir haktan kaynaklandığı ve taşınmazlar ile ilgili uyuşmazlıklarda özel yetki kuralının getiriliş amacının uyuşmazlığın kaynağı olan taşınmazlara kolayca erişilebilmesi olduğu göz önüne alındığında, işbu uyuşmazlığın görüm ve çözümünün, özel yetki kuralını düzenleyen 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi olan Antalya İdare Mahkemesinin yetkisinde olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim Dairemizin 16/05/2022 tarih ve E:2022/2492, K:2022/2542 sayılı ve 06/06/2022 tarih ve E:2022/3620, K:2022/3078 sayılı yetkili yargı yerinin belirlenmesine dair kararları da aynı yöndedir. 
Bu durumda, ... İdare Mahkemesi nezdinde açılan işbu davada, İdare Mahkemesince, davanın yetki yönünden reddedilerek, dosyanın yetkili ... İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın esasının incelenerek karara bağlanmasında, yetki dışındaki bir işe bakılmış olması sebebiyle usul hükümlerine uyarlık bulunmadığından bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun da Bölge İdare Mahkemesince esastan incelenmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine, 
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/05/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.