Esas No: 2024/1825
Karar No: 2024/6031
Karar Tarihi: 26.12.2024

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/1825 E.  ,  2024/6031 K.


"İçtihat Metni"
            T.C.
    D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas  No:2024/1825
Karar No:2024/6031
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ...Endüstriyel Filtrasyon Sistemleri A.Ş.
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Büyükşehir Belediyesi 
İSTEMİN KONUSU:... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem:  ... Büyükşehir Belediyesince, ... tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen... ihale kayıt numaralı "...Ekskavatörlerin Alt Takımı Alımı" ihalesinde ihtiyaçların yeniden değerlendirilmesi nedeniyle bütün tekliflerin reddedildiğine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen  kararda; davacı şirket uhdesinde kalan ihalede ihtiyaçların yeniden değerlendirilmesi nedeniyle bütün tekliflerin reddedilmesi yönünde tesis edilen işleme karşı şikayet ve itirazen şikayet yoluna başvurulmadan doğrudan dava açıldığının görüldüğü;
Bu durumda, davacı şirket tarafından yapılan şikayet başvurusu üzerine, başvurunun reddedilmesi halinde Kamu İhale Kurumuna yapılacak itirazen şikayet başvurusu sonucunda Kamu İhale Kurulu tarafından verilecek nihai karar dava konusu edilebileceğinden, 4734 sayılı Kanun'da öngörülen zorunlu idari başvuru yolları tüketilmeden açılan davada idari merci tecavüzü bulunduğundan dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 15/1(e) maddesi uyarınca ihaleyi gerçekleştiren ... Büyükşehir Belediyesine tevdiine karar verilmesi gerektiği  sonucuna varılmıştır. 
Belirtilen gerekçelerle, dava dilekçesinin ... Büyükşehir Belediyesine tevdiine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:  Davacı tarafından, ihalenin herhangi bir şikayet veya itirazen şikayet sonucunda iptal edilmediği, idarece ihalenin iptaline re'sen karar verildiği, herhangi bir şikayet veya itirazen şikayet başvurusu olmaksızın idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulamayacağı, Mahkemece davalı idareden bu konuda bir başvuru olup olmadığı sorulmadan karar verildiği, doğrudan dava açılmasının mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY : 
... ihale kayıt numaralı "... Ekskavatörlerin Alt Takımı Alımı" ihalesi 14/03/2024 tarihinde yapılmış,19/03/2024 tarihli komisyon kararı ile üç geçerli teklif belirlenmiş, yaklaşık maliyetin altında olan tekliflerden davacının teklifi ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmiş, ihale sonucu davacıya 21/03/2024 tarihinde EKAP üzerinden bildirilerek ... tarih ve  ... sayılı yazı ile sözleşmeye davet yazısı gönderilmiş, sonrasında davalı idarece, dava konusu işlemle idarelerinin ihtiyaçlarının yeniden değerlendirildiğinden bahisle bütün tekliflerin reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun "Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali" başlıklı 39. maddesinde, "İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare, bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir." kuralına yer verilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "İhalelere Yönelik Başvurular" başlıklı 54. maddesinde, "İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler. Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır. Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır."; "Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinin birinci fıkrasında, "İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55'inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir." kuralları yer almıştır.
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ'in "İtirazen şikayet başvurusu" başlıklı 8. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Herhangi bir şikayet veya itirazen şikayet başvurusu olmaksızın idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulamayacağından, bu kararlar ancak idari yargı mercilerinde dava konusu edilebilir." kuralına yer verilmiştir. 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Aktarılan kurallardan şikayet ve itirazen şikayet başvurusu üzerine alınan ihalenin iptaline ilişkin kararların daha önce yapılan şikayet ve/veya itirazen şikayet başvurusundaki gerekçelerden kaynaklanıp kaynaklanmadığına yönelik bir ayrım yapılmaksızın önce itirazen şikayet başvurusuna konu edilmesi gerektiği, daha sonra bu başvuru hakkında verilecek Kurul kararına karşı dava açılabileceği, herhangi bir şikayet veya itirazen şikayet başvurusu olmaksızın alınan ihalenin iptaline yönelik kararların ise doğrudan dava konusu edilebileceği anlaşılmaktadır.
Başka bir anlatımla, herhangi bir şikayet ve itirazen şikayet başvurusu olmaksızın ihalenin idarece re'sen iptal edilmesi durumunda, Kamu İhale Kurumunun (Kurum) inceleme görev ve yetkisi bulunmadığından, ihalenin iptaline ilişkin işleme karşı dava açma süresi içinde doğrudan yetkili idare mahkemesinde dava açılabilecektir. Ancak, ihalenin iptali kararından önce idareye şikayet ya da Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulması ve ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından da şikayet başvurusu sonrasında veya itirazen şikayet başvurusu sonucu verilen karar neticesinde herhangi bir nedenle (ihalenin iptalinin gerekçesinin, yapılan şikayet başvurusunda ileri sürülen hususlardan ya da itirazen şikayet başvurusu sonucu verilen kararda belirtilen nedenlerden kaynaklanıp kaynaklanmadığı noktasında bir ayrım yapılmaksızın) ihalenin iptal edilmesi durumunda, bu kararın doğrudan dava konusu edilmesi mümkün bulunmadığından, itirazen şikayet yoluna başvurularak Kurum tarafından bu konuda alınacak nihai karar dava konusu edilebilecektir.
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlığa konu ihalenin, ihale yetkilisinin 05/04/2024 tarihli kararı ile idarelerinin ihtiyaçlarının yerinden değerlendirildiğinden bahisle bütün tekliflerin reddine karar verildiği, Dairemizin 23/10/2024  tarihli ara kararıyla davalı idareden, uyuşmazlık konusu ihaleye yönelik olarak, ihalenin iptali kararından önce davalı idareye herhangi bir şikayet başvurusu yapılıp yapılmadığının sorulduğu, davalı idarece 24/12/2024 tarihli cevabi yazı ekinde gönderilen belgelerden, ihalenin iptali öncesinde idarelerine şikayet başvurusunda bulunulmadığının ve ihale yetkilisince re'sen ihalenin iptaline karar verildiğinin belirtildiği görülmektedir.  
Bu itibarla, uyuşmazlık konusu ihalenin davalı idarece iptalinden önce idareye şikayet başvurusunda bulunulmadığı anlaşıldığından, ihalenin iptali işlemine karşı doğrudan dava açılabileceğinden, öncesinde şikayet başvurusu yapılmadığı açık olan dava konusu ihalenin idarece iptali üzerine açılan işbu dava hakkında bir karar verilmesi gerekirken, dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi uyarınca merci tecavüzü nedeniyle davalı idareye tevdii yönünde verilen temyize konu Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. 
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 
4. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 26/12/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.