Esas No: 2024/1339
Karar No: 2024/3352
Karar Tarihi: 23.05.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/1339 E.  ,  2024/3352 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2024/1339
Karar	No : 2024/3352                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Bakanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Gıda Turizm Ticaret Limited Şirketi 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem:  İzmir İli, ... İlçesi,... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde faaliyet gösteren "..." isimli tesise ait "Özel Tesis Turizm İşletmesi Belgesi"nin, tesisin niteliklerini önemli ölçüde kaybettiğinden bahisle 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 34. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi uyarınca iptaline ilişkin ... günlü, ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve  İşletmeler Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda; "Özel Tesis" vasfı ile Turizm İşletmesi Belgesi alan tesisin belge almaya esas vasıflarını önemli ölçüde kaybettiğinden bahisle işlem tesisi yoluna gidildiği, davacının işletmesine yönelik Buca İlçe Emniyet Müdürlüğünce farklı iki tarihte düzenlenen tutanak ve davalı idarece hazırlanan denetim raporu ile işletmenin fiziki halihazır durumunun belgelemeye esas niteliklerinden farklılığının ortaya konulduğu sabit olmakla birlikte, mevzuat kapsamında işletmenin niteliğinde tespit edilen eksik ve aykırı hususların giderilmesi için davacıya belli bir süre verilmesi gerekirken, süre verilmeden ve bu süre sonunda  noksanlık ve aykırılıkların devam edip etmediği tekrar saptanmadan işletmeye ait Turizm İşletmesi Belgesinin iptaline yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı  tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, mevzuatta dava konusu işlemin tesis edilmesini gerektiren hallerde işlem tesis edilmeden önce işletmeye süre verilmesini öngören herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, tesiste yapılan denetimde tespit edilen hususların tesisin idare ve işletilmesinde kusur, aksaklık ve eksiklik olarak değerlendirilemeyeceği, söz konusu tespitlerin tesisin belgelendirilmesine esas niteliklerini önemli ölçüde kaybetmiş olduğunu gösterdiğini,  denetim sonucunda  tesisin idare ve işletilmesinde kusur, aksaklık ve eksiklik olarak değerlendirilebilecek hususların tespiti halinde 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 34.maddesi uyarıncaya işletmeye uyarma ve /veya para cezası uygulandığı ancak belgelendirmeye esas niteliklerin önemli ölçüde kaybedilmiş olduğunu gösteren hususların tespitinin aynı Kanun uyarınca Turizm İşletmesi Belgesinin iptalini gerektirdiği, anılan Kanunda uyarma, para cezası ya da belge iptali yaptırımları arasında herhangi bir sıralamanın öngörülmediğ  ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: 
İNCELEME VE GEREKÇE	:
           MADDİ OLAY : 
   İzmir İli, ... İlçesi,... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde faaliyet gösteren "..." isimli tesise ait "Özel Tesis Turizm İşletmesi Belgesi"nin, tesisin niteliklerini önemli ölçüde kaybettiğinden bahisle 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 34. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi uyarınca iptaline ilişkin ... günlü, ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve  İşletmeler Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2634 sayılı Turizm Teşvik Kanununun; "Denetim yetkisi" başlıklı 30. maddesinin 1.fıkrasında; "Belge talebinde bulunan işletmelerin belgelendirilmesine esas denetimleri, belgeli yatırım ve işletmelerin niteliklerine ilişkin denetimleri ve işletmeleri sınıflandırma yetkisi Bakanlığa aittir." hükmüne, "Cezalar" başlıklı 31. maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde; "Bu Kanuna ve bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmeliklerde gösterilen koşullara uymayan belgeli yatırım, işletme ve deniz turizmi araçlarının belge sahiplerine, diğer mevzuattaki ceza hükümleri saklı kalmak kaydıyla, aşağıdaki maddelerde belirtilen cezalar uygulanır." hükmüne, "Uyarma" başlıklı 32.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde; "Belge sahibine, aşağıda belirtilen durumlarda Bakanlıkça uyarma verilir: (a) Turizm yatırım ve işletmelerinin idare ve işletilmelerinde kusur, aksaklık ve eksikliklerin tespiti.
" hükmüne,  "Para cezası" başlıklı 33.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde, "Belge sahibine, aşağıda belirtilen durumlarda ve miktarlarda idari para cezası uygulanır: a) 32 nci maddenin birinci fıkrasının (a) veya (b) bentlerine göre verilen uyarma ve eksikliğin giderilmesi için verilen süreye rağmen, bu süre içinde kusur, aksaklık veya eksikliklerin giderilmediğinin tespiti ...halinde sekiz bin beş yüz Türk lirası idari para cezası." hükmüne,  "Belge İptali" başlıklı 34. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Turizm belgesi, aşağıdaki durumlarda Bakanlıkça iptal edilir. (f) Yapılan denetim ya da sınıflandırma çalışması sonucunda niteliklerin önemli ölçüde kaybedilmiş olduğunun tespit edilmesi" hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun  "Yönetmelikler"  başlıklı 37 nci maddesinin (A) bendinin (2) numaralı alt bendinde; "Turizm yatırımı ve turizm işletmesi belgelerinin verilmesi, bu işletmelerin yönetim, personel ve işletme özellikleri ile uymak zorunda oldukları fiziki şartlar ve diğer konular"ın Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe girecek yönetmeliklerle düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
2634 sayılı Kanunun 37. maddesinin  (A) bendinin (2) numaralı alt bendine dayanılarak hazırlanan ve 01/06/2019 günlü,  30791 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı  4.maddesinin (l) bendinde turizm belgesi, "Ana turizm yatırımı belgesi, ana turizm işletmesi belgesi, turizm yatırımı belgesi, kısmi turizm işletmesi belgesi veya turizm işletmesi belgesi" olarak, turizm işletmesi, Türk veya yabancı uyruklu gerçek veya tüzel kişiler tarafından birlikte veya ayrı ayrı gerçekleştirilen ve turizm sektöründe faaliyet gösteren ticari işletmeler" olarak, turizm işletmesi belgesi, "Bu Yönetmelikte nitelikleri belirtilen turizm işletmelerine işletme aşamasında verilen belge" olarak tanımlanmış, Yönetmeliğin 3. bölümünde ise turizm tesislerinin sahip olmaları gereken genel asgari nitelikler 13.,14.,15.,16. ve 17. maddelerde düzenlendikten sonra 2.kısımda tesis türleri itibariyle sahip olunması gereken nitelikler düzenlenmiştir. Yönetmeliğin "Özel tesisler" başlıklı 42.maddesinde; "Özel tesisler; turizm alanında faaliyet gösteren, özellik arz eden ve Bakanlık tarafından desteklenmesi uygun görülen işletmelerdir." hükmüne yer verilmiştir, 44. maddesinde ise özel tesislerin belgelendirilmesine ilişkin usul ve esaslar tebliğler ile düzenlenecek hususlar arasında sayılmıştır.
Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların belirlemek amacıyla hazırlanan ve 27/11/2019 tarih ve 30961 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Tebliğ (Tebliğ No/2019/1) sayılı tebliğin "Özel tesis turizm işletmesi belgesi başvuruları" başlıklı 10. maddesinde, "Özel tesis başvurularında, Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan görsel ve yazılı dokümanlara ilişkin açıklama aşağıda belirtilmektedir: a) Başvuru sahibinin ticari faaliyetleri ve varsa turizm alanındaki faaliyetleri hakkında bilgi ve belgeler. b) (Değişik:RG-31/12/2021-31706) Tesisin sahip olduğu özelliklere ilişkin bilgi ve/veya belgeler. c) (Değişik:RG-31/12/2021-31706) Tesisin dış görüntüsü dahil olmak üzere tüm mahallerinin çekimlerini içeren, geniş/yatay formatta video dosyası.", "Özel tesis, özel konaklama tesisi ve gastronomi tesisi turizm belgesi başvurularının değerlendirilmesi" başlıklı 12.maddesinin 2.fıkrasında, "Özel tesis turizm işletmesi belgesi başvurularında, belgeleri uygun görülenlere talep inceleme raporu düzenlenerek başvurular Değerlendirme Kuruluna sunulur. Değerlendirme Kurulunca uygun görülen tesisler denetim programına alınır. Uygun görülmeyen başvurular için başvuru sahibine yazılı bilgi verilir. Denetim programına alınan tesislerde belgelendirme denetimi yapılır. Tesislerin sahip olduğu fiziksel ve işletmecilik nitelikleri tespit edilir. Tespitlerin yer aldığı denetim raporu Değerlendirme Kurulu tarafından görüşülerek tesisin Bakanlıkça desteklenmesinin uygun görülüp görülmediğine ilişkin karar verilir. Belgelendirilmesi uygun görülen tesislere turizm işletmesi belgesi düzenlenir; uygun görülmeyen başvurulara ilişkin olarak başvuru sahibine yazılı bilgi verilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME : 
Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından işletilen tesisin 40 kişilik yemek salonu, 30 kişilik yarı açık yemek alanı kapasiteli ... tarih ve ... sayılı özel tesis turizm işletmesi belgesinin ve ... tarih ve ... sayılı kafeterya konulu İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının mevcut olduğu, Buca Emniyet Müdürlüğü tarafından tesiste muhtelif tarihlerde yapılan denetimlerde tesiste turizm işletmesi belgesinde yazan kapasitesinin çok üzerinde müşteri bulunduğu, tesisin pub şeklinde dizayn edilerek faaliyet alanı dışında hizmet verdiği hususlarının tespit edilerek tutanağa bağlandığı ve... tarih ve ... sayılı Buca Kaymakamlığı yazısıyla söz konusu tespitlerin davalı idareye ve ... tarih ve... sayılı Buca Kaymakamlığı yazısıyla da Buca Belediye Başkanlığına bildirildiği, Buca Belediye Başkanlığı tarafından ise Buca Emniyet Müdürlüğü yazısından da bahsedilerek, taraflarınca yapılan denetimde de tesisin turizm işletmesi belgesinde belirtilen kapasiteye uyumsuz olduğunun görüldüğünün ... tarih ve ... sayılı yazıyla davalı idareye bildirildiği, davalı idare tarafından, 20/02/2023 tarihinde tesiste yapılan denetim neticesinde düzenlenen ... günlü, ... sayılı denetim raporunda; tesisin zemin kat ve 1. kattan oluşan bir yapıda faaliyet gösterdiği, tesisin mevcut durumunun tesis dosyasında bulunan görsel meteryal ile uyumlu olmadığı, zemin katta yemek salonu olarak tasarlanan alanda diskjokey (DJ) mahalli, bistro masalar, alkol ve kahve barı, mutfak, tuvalet, tavanlarda ışıklandırmalar, 1. katta depo olarak kullanılacağı belirtilen alanda bistro masalar ve amerikan bar bulunduğu, tesisin genel olarak temizlik ve bakımının yetersiz olduğu, tefriş ve dekorasyonunun kafe-bar niteliğinde olduğu hususlarının tespit edildiği,  anılan denetim raporunda tespit edilen eksiklikler ve tesisin disko pub tarzında dizayn edilmiş olması nedeniyle tesisin niteliklerini önemli ölçüde kaybetmiş olduğundan bahisle tesise ait ... tarih ve ... sayılı "Özel Tesis Turizm İşletme Belgesi"nin ... günlü, ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı Değerlendirme Kurulu kararıyla iptal edilerek durumun ... tarih ve ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü yazısıyla davacıya bildirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan tesis hakkında Buca Kaymakamlığı ve Buca Belediye Başkanlığınca tesis edilen idari yaptırım kararlarının ... tarih ve ... sayılı İzmir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü yazısıyla bildirilmesi üzerine davalı idare denetim elemanınca hazırlanan İnceleme ve Araştırma Raporunda tesis belge sahibine uyarma cezası verilmesi yönünde kanaat bildirildiği ve davalı idarece söz konusu idari yaptırım kararlarına gerekçe oluşturan tespitler işletmecilik kusuru olarak değerlendirilmek suretiyle 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 32.maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca davacı hakkında uyarma cezası tesis edilerek  ... tarih v ... sayılı davalı idare yazısıyla davacıya bildirildiği görülmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; özel tesis belgeli tesisler de dahil olmak üzere turizm işletmesi faaliyetinin yapıldığı tesislerin Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmeliğin 3. bölümünde yer alan maddelerde düzenlenen genel asgari nitelikler ile aynı Yönetmelikte kendi tür ve sınıfları ile ilgili maddede düzenlenen nitelikleri taşımaları gerektiği, tesisin yatırım veya işletme döneminde belgelendirilmesine esas niteliklerini önemli ölçüde kaybetmiş olduğunun yapılacak denetimde tespiti halinde  turizm işletmesi belgesinin iptal edilebileceği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, Buca Emniyet Müdürlüğü ve davalı idare denetim elemanları tarafından yapılan denetimler neticesinde hazırlanan tutanak ve denetim raporları ile dosyada mevcut görsel metaryellerin birlikte incelenmesinden,  tesis konseptinin kendisine izin verilen faaliyet ile uyumsuz biçimde disko bar tarzında dizayn edildiği, dolayısıyla belgelendirilmesine esas niteliklerini taşımadığının sabit olduğu sonucuna varılmaktadır.  Temyize konu Mahkeme kararında da aynı sonuca varılmış olmakla birlikte, mevzuat kapsamında işletmenin niteliğinde tespit edilen eksik ve aykırı hususların giderilmesi için davacıya belli bir süre verilmeden ve bu süre sonunda noksanlık ve aykırılıkların devam edip etmediği tekrar saptanmadan işletmeye ait turizm işletmesi belgesinin iptaline yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmış ise de, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun "Denetleme ve cezalar" başlıklı 5. bölümünde yer alan 30-36.madde hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, belgeli turizm tesislerinde yapılan denetimlerde tespit edilen eksiklik ve aykırılıklar nedeniyle belge sahiplerine uyarma ve para cezası ya da belge iptali yaptırımlarının uygulanacağının düzenlenmiş olduğu ancak söz konusu yaptırımlar arasında öncelik sonralık ilişkisi başka deyişle herhangi bir sıralamanın öngörülmemiş olduğu,  öte yandan 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunun 34. maddesinde sayılan hallerde belge iptali yaptırımının uygulanmasından önce süre verilmesi zorunluluğunun bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacı tarafından işletilen turizm tesisinin turizm işletmesi belgesinde belirtilen faaliyet alanında faaliyet göstermesine ilişkin niteliklerinin önemli ölçüde kaybedilmiş olması sonucunu doğuracak tespitlere dayanılarak 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunun 34. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının  BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 23/05/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu kararın onanması gerektiği oyuyla aksi yöndeki Dairemiz kararına katılmıyorum.