Esas No: 2024/1250
Karar No: 2024/5740
Karar Tarihi: 30.10.2024

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2024/1250 E.  ,  2024/5740 K.


"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
 DOKUZUNCU DAİRE 
Esas	No : 2024/1250
Karar	No : 2024/5740
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ... Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.  
VEKİLİ	: Av. ...
 
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Başkanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
 
İSTEMİN KONUSU           : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
 
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Ankara İli, Çankaya İlçesi, ... Mahallesi, ... Pafta, ... Ada, 1 numaralı parsel, ... numaralı parselin ... hissesi, ..., ..., ..., ..., ...,... numaralı parseller ile ... Pafta, ... Ada, ... numaralı parselin Çankaya Tapu Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle devralınması sırasında ödenen 1.593.007,21-TL tapu harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair  ... tarih ve ... sayılı  işlemin iptali  ve ödenen tutarın iadesi istemine ilişkindir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:  Danıştay Dokuzuncu Dairesince verilen bozma kararına uyarak dosyanın yeniden incelenmesi suretiyle; uyuşmazlık konusu olayda davacı şirket tarafından uyuşmazlığa konu taşınmazların tapu müdürlüğünün işlemiyle devralınması sırasında ödenen tapu harcının  5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 73. maddesinin altıncı fıkrasında belirtilen kısmi istisna kapsamında bulunup bulunmadığının belirlenebilmesi için öncelikle anılan hükümde yer alan "yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılar" tanımlamasından neyin anlaşılması gerektiğinin saptanması ve maddi olaya konu yapının bu saptamalara uygun "münferit yapı" kabul edilip edilemeyeceğinin belirlenmesinin önem arz ettiği, 5393 sayılı Kanun'un 73. maddesinde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi, resim ve harçların dörtte biri alınacağı belirtilmekle birlikte yapılara ilişkin ihale kararı, sözleşme ve hak edişlerle ilgili kağıtların istisna kapsamında olup olmadığı hususunda bir açıklık bulunmamakta olup bu hususun da yorumlanarak açıklığa kavuşturulması gerektiği, uyuşmazlığa konu işin, 5393 sayılı Kanun'un 73. maddesindeki kısmi istisnadan faydalanılabileceği sonucuna varmak, yorum yapmadan ilk bakışta ve hemen elde edilebilecek bir sonuç olmadığından mevzuatın ve işe konu önceki ve yeni yapıların durumunun ve istisnanın hangi durumlara ilişkin olduğunun yorumlanmasını gerektiren olayda, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun düzeltme ve şikayet hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığı, davacı tarafından ileri sürülen iddiaların ancak damga vergisine karşı süresi içerisinde açılacak bir davada dikkate alınabileceği, hukuki ihtilaf niteliğindeki dava konusu uyuşmazlığın vergi hatası kapsamında değerlendirilmesi ve düzeltme ve şikayet başvurusuna konu edilebilmesi mümkün olmadığından, istinaf istemine konu Vergi Mahkemesince anılan gayrimenkullerin gecekondu bölgesi ve/veya riskli alan olmadıkları tespit edildiğinden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle verilen kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu taşınmazların gecekondu bölgesi olarak kentsel dönüşüm projesi içerisinde yer aldığı,bu sebeple 6306 ve 775 sayılı Kanunlar kapsamında tapu harcından muaf olduğu,bu konuda emsal yargı kararları bulunduğu  iddialarıyla  kararın bozulması istenilmektedir. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
     Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacı şirket tarafından, Ankara İli, Çankaya İlçesi, ... Mahallesi, ... Pafta, ... Ada, ... numaralı parsel, ... numaralı parselin ... hissesi, ...,...,...,...,...,... numaralı parseller ile ... Pafta, ... Ada, ... numaralı parselin Çankaya Tapu Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle devralınması sırasında ödenen 1.593.007,21-TL tapu harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair  ... tarih ve ... sayılı  işlemin iptali  ve ödenen tutarın iadesi  istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
	492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 57. maddesinde; tapu ve kadastro işlemlerinden bu kanuna bağlı (4) sayılı târifede yazılı olanların tapu ve kadastro harçlarına tâbi olduğu, 58. maddesinde; tapu ve kadastro harçlarını kanuna ekli târifede belirtilen kişilerin ödemekle mükellef olduğu, 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı  (4) sayılı tarifenin 20/a maddesinde ise; gayrimenkullerin ivaz karşılığında veya ölünceye kadar bakma akdine dayanarak yahut trampa hükümlerine göre devir ve iktisabında gayrimenkulün beyan edilen devir ve iktisap bedelinden az olmamak üzere emlâk vergisi değeri üzerinden (cebri icra ve şüyûun izâlesi hallerinde satış bedeli, istimlâklerde takdir edilen bedel üzerinden) devir eden ve devir alan için ayrı ayrı tapu harcı alınacağı hükmüne yer verilmiştir.
Danıştayca, uyuşmazlığın çözümü de gösterilerek verilen ve kesinleşen bozma kararları üzerine, bölge idare mahkemelerinin, bozma kararında yazılı esaslara uygun olarak karar vermeleri ya da ilk kararlarında ısrar etmeleri dışında başkaca bir karar vermeleri olanaklı olmayıp Bölge idare mahkemesi kararlarının Danıştay tarafından bozulması halinde yeniden verilecek kararlara karşı yapılacak temyiz başvuruları da bölge idare mahkemesince bozma esaslarına uyulmuş olup olmadığı yönünden incelenebilecek olup temyize konu kararda, Danıştay Dokuzuncu Dairesince verilen bozma kararına karşı ilk karardaki gerekçe ile ısrar edilmeyip bozma kararına uyulduğu belirtildiği ve gerek Mahkemece gerek Danıştayca işin esası incelenerek karar verildiği halde, bozma kararında araştırılması belirtilen hususlar dikkate alınıp herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmaksızın hukuki ihtilaf niteliğindeki dava konusu uyuşmazlığın vergi hatası kapsamında değerlendirilmesi ve düzeltme ve şikayet başvurusuna konu edilebilmesi mümkün olmadığından, istinaf istemine konu mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmediği belirtilerek davacının istinaf başvurusunun reddine karar verildiği görülmüştür.
Uyuşmazlıkta; davacı şirket tarafından, Ankara İli, Çankaya İlçesi, ... Mahallesi, ... Pafta, ... Ada, ... numaralı parsel, ... numaralı parselin ... hissesi, ... numaralı parseller ile .. Pafta, ... Ada, ... numaralı parselin Çankaya Tapu Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle devralınması sırasında ödenen 1.593.007,21-TL tapu harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair  ... tarih ve ... sayılı  işlemin iptali  ve ödenen tutarın iadesi  istemi ile açılan davada; "dava konusu taşınmazlar üzerinde Çankaya Tapu Sicil Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... yevmiye numarası ile tesis edilen ipotek işleminde ödenen harçların iadesi istemiyle davacı şirket tarafında açılan ve ... Vergi Mahkemesi nezdinde E:... esas numaralı dosyada görülen davada, anılan Mahkemece 11/04/2019 tarihli ara kararla, Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı'na söz konusu taşınmazların gecekondu bölgesi veya 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli alan olup olmadığının sorulduğu, bahsi geçen ara kararına cevaben gönderilen ve bir örneği işbu dava dosyasına eklenen yazıda, söz konusu gayrimenkullerin gecekondu bölgesi ve/veya riskli alanda bulunmadıklarının tespit edildiği bilgisinin verildiğinin  görüldüğü; bu durumda, davacı şirketin iddialarının aksine, dava konusu taşınmazların bulunduğu bölgenin, 775 sayılı Kanun uyarınca gecekondu bölgesi ve/veya 6306 sayılı Kanun uyarınca riskli alan olmadığı anlaşıldığından, söz konusu taşınmazların davacı şirkete devredilmesi sırasında tahsil edilen tapu harçlarında ve bunların iadesi isteminin reddine dair  işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı; nitekim işbu dava konusu taşınmazlar üzerinde tesis edilen ipotek işlemleri nedeniyle ödenen harçların iadesi istemiyle davacı şirket tarafında açılan davada ... Vergi Mahkemesi'nce yukarıda yer verilen gerekçeyle "davanın reddi" yönünde verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun da, ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiğinin görüldüğü" gerekçesiyle  davanın reddine ilişkin verilen karara karşı davacının istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, anılan kararın Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 27/10/2022 tarih ve E:2020/3578, K:2022/5112 sayılı kararı ile bozulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile bozma kararına uyularak istinaf başvurusunun gerekçeli reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. 
Dosya ile Mahkemece atıf yapılan dava konusu taşınmazlar üzerinde tesis edilen ipotek işlemleri nedeniyle ödenen harçların iadesi istemiyle  açılan  ve  Dairemizin 2024/1249  esasında kayıtlı dosyanın birlikte incelenmesinden, temyize konu kararda dava konusunun  Ankara İli, Çankaya İlçesi, ... Mahallesi, ... Pafta, ... Ada, ... numaralı parsel, ... numaralı parselin .... hissesi, ... numaralı parseller ile ...  Pafta, ... Ada, ... numaralı parsel olduğu, Mahkeme kararında atıf yapılan ... Vergi Mahkemesinin  ...  esaslı dosyasında  ise dava konusunun ve ara karar cevabında bahsedilen  taşınmazın ... ve ... numaralı adalar  olduğu  anlaşılmış olup dava konusu ... numaralı adaya ilişkin ara karar cevabında herhangi bir  bilgiye yer  verilmediği  görülmüştür.
	Yine, davacı tarafından yapılan düzeltme şikayet başvurusunun  reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemden, davacının dava konusu alanın kentsel dönüşüm alanı olması nedeniyle 5393 sayılı Belediye Kanunu, gecekondu bölgesi olması nedeniyle 775 sayılı Gecekondu Kanunu ve riskli yapı bulunması nedeniyle de 6306 sayılı Kanun kapsamında dava konusu işlemlere ilişkin  tapu harcı istisnası uygulanması gerektiğinden bahisle  ödenen harcın iadesinin talep edildiği, davalı idare tarafından da kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri kapsamında bulunan gayrimenkullere ilişkin olarak tapuda yapılacak devir işlemlerinin 5393 sayılı Kanunun 73. maddesi kapsamında değerlendirilmesine imkan bulunmadığı gerekçesi de belirtilmek suretiyle davacının başvurusunun reddedildiği, Mahkeme kararında atıf yapılan dosyada ise; ... sayılı adayı da kapsayan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısında anılan bölgenin 5393 sayılı Kanun kapsamında kentsel dönüşüm ve gelişim bölgesi ilan edildiğinin belirtildiği  anlaşılmıştır.
	Bu durumda,  tapu harcına konu taşınmazların  devir işlemlerinin 5393 sayılı Kanunun 73. maddesi kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği  ile  dava konusu taşınmazların devir alınması sırasında ödenen ve davacı tarafından iadesi talep edilen toplam 1.593.007,21-TL tapu harcının sadece davacı adına tahakkuk eden tapu harcı olup olmadığı hususlarının yukarıda yapılan açıklamalar kapsamında  değerlendirmesi  suretiyle yeniden bir karar verilmek üzere bozmaya uyularak verdiği belirtilen Bölge İdare Mahkemesi kararının yeniden bozulması gerekmektedir.
Öte yandan; dava konusu taşınmazlar üzerinde Çankaya Tapu Sicil Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... yevmiye numarası ile tesis edilen ipotek işleminde ödenen tapu harcının iadesi istemiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair işleme karşı davacı şirket tarafında açılan davada, ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:...,K;... sayılı "davanın reddi" yolundaki kararına yönelik  davacı istinaf başvurusunun, ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği,anılan kararın, temyiz incelemesinde Dairemizin 27/10/2022 tarih ve E:2020/3578,K:2022/512 sayılı kararıyla bozulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile bozma kararına uyularak iş bu dosya ile aynı gerekçe ile istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, bu kararın da Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 30/10/2024 tarih ve E:2024/1249, K:2024/5739 sayılı kararı ile yeniden bozulduğu hususunun da yeniden verilecek kararda dikkate alınması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kabulüne,
 ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...  sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 30/10/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.