Esas No: 2022/1729
Karar No: 2024/4980
Karar Tarihi: 18.11.2024

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2022/1729 E.  ,  2024/4980 K.


"İçtihat Metni"
       T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas  No : 2022/1729
Karar No : 2024/4980                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Başkanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)   : ... Sitesi
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Davacı tarafından; işe giriş, işten ayrılış ve işyeri tescil bildirgeleri ile aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde Kuruma verilmediğinden bahisle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca 296.977,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin  ... Sosyal Güvenlik Merkezinin ...tarih ve E... sayılı işleminin iptali  istenilmektedir. 
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; 13/04/2012 tarihli site karar defterinde A.U.'nun aylık maaşlı olarak sitede çalıştırılması yönünde kararın alındığı ve söz konusu karar defterinin site yönetimi tarafından imza altına alındığı hususu ile 11/12/2019 tarihinde mahallinde yapılan denetimde şikayetçi A.U.'nun sitenin güvenlik kulübesinde site giriş çıkışlarını kontrol etmek suretiyle çalıştırıldığı hususunda herhangi bir şüphe bulunmamakta ise de, A.U.'nun bu süreler arasında kesintisiz olarak çalıştırıldığına ilişkin somut tespitlerin davalı idarece ortaya konulamadığı, nitekim A.U.'nun sitede belirtilen tarihler arasında sürekli çalıştırıldığı yönünde ifade veren şahısların da sonradan bu beyanlarından vazgeçtiği ve belirtilen tarihler arasında davacıya sürekli olarak ödeme yapıldığına ilişkin evraklara rastlanılmadığının kayıt altına alındığı, bu durumda, 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca davacıya verilen 296.977,00 TL idari para cezasının; A.U.'nun işe giriş bildirgesinin verilmemesi nedeniyle (886,50x2=1.773,00 TL), işyeri tescil bildirgesinin verilmemesi nedeniyle (886,50x2=1.773,00 TL), 2012/04. aya ilişkin (866,50x2=1.773,00 TL) ve 2019/12. aya ilişkin (2.943,00x2=5.886,00 TL) aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmemesi nedeniyle uygulanan toplam 11.205,00 TL'lik kısmında hukuka aykırılık, 11/12/2019 tarihinde yapılan denetim esnasında fiilen çalıştığı tespit edilen A.U.'nun işten çıkış bildirgesinin verilmemesi nedeniyle (2.558,40/10=255,00 TL) ve 13/04/2012-11/12/2019 tarihleri arasında sürekli olarak çalıştığının ortaya konulamaması nedeniyle eksik incelemeye dayalı olarak tesis edilen 285.517,00 TL'lik kısmında ise hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle  dava konusu işlem ile davacıya verilen para cezasının 285.772,00 TL'lik kısmının iptaline, kalan 11.205,00 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından, kurum denetmen raporunun ayrıntılı olarak düzenlendiği ve tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu, davanın tamamen reddi gerektiği halde işlemin kısmen iptaline, davanın kısmen reddine dair verilen karara yönelik istinaf talebinin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.   
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay  Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
MADDİ OLAY : 
Dava dışı ...'ın ... tarihli dilekçesiyle ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... ... blok adreslerinde faaliyet gösteren davacı sitede 06/02/2012 tarihinden itibaren site güvenliği hizmetinde çalıştığı, ancak sosyal güvenlik destek primine tabi sigortasının yapılmadığı yönünde davalı idareye yaptığı şikayet üzerine anılan adreste yapılan durum tespitinde ...'ın güvenlik kulübesinde giriş çıkışları kontrol ederken görüldüğü, fiilen çalışmanın tespit edildiği, sitede başka çalışan bulunmadığı, siteye ait kayıt ve belgeler ile karar defterinin incelenmesinde 13/04/2012 tarihli karara "site güvenliği için sürekli duran bir personel yerine günün değişik saatlerinde gelip gitmesi ve çimlerin sulanması için ...'ın gelmesine karar verildiği" şeklindeki ibarenin eklendiğinin görüldüğü, site sakinlerinin ve yöneticilerinin alınan beyanlarından ...'ın haftanın tüm günlerinde çalıştığı ancak emekli olan bu kişiye ait Sosyal Güvenlik Destek Primine tabi bildirimlerin yapılmadığının anlaşıldığı böylece söz konsu şahsın işe giriş bildirgesinin verilmemesi nedeniyle 1.773,00 TL, 2012/04-2019/12. aylara ait aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmemesi nedeniyle 293.176,00 TL, işten ayrılış bildirgesinin verilmemesi nedeniyle 255,00 TL ve işyeri tescil bildirgesinin verilmemesi nedeniyle 1.773,00 TL olmak üzere ... Sosyal Güvenlik Merkezinin ...... tarih ve E... sayılı işlemiyle davacıya toplam 296.977,00 TL idari para cezası uygulandığı, bu  işleme karşı davacı tarafından yapılan itirazın 20/11/2020 tarihli Komisyon kararıyla reddedilmesi üzerine de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
 İLGİLİ MEVZUAT:
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Kurumun denetleme ve kontrol yetkisi" başlıklı 59. maddesinde, "Bu Kanun'un uygulanmasına ilişkin işlemlerin denetimi, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları eliyle yürütülür...Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarının görevleri sırasında tespit ettikleri Kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemler, yemin hariç her türlü delile dayandırılabilir. Bunlar tarafından düzenlenen tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir." hükmüne; "Prim belgeleri ve işyeri kayıtları" başlıklı 86. maddesinde, " Bu Kanunun 4 üncü ve 5 inci maddesine tabi sigortalılar ile sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalılar için işverenlerce Kuruma verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, verilme süresi ve diğer hususlar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir... Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir...Bu maddede belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde, 102 nci maddeye göre işlem yapılır."hükmüne; "Kurumca verilecek idarî para cezaları" başlıklı 102. maddesinin 1. fıkrasının c) bendinin 4. alt bendinde, "86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usȗlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için; Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
2013/5 sayılı Sosyal Güvenlik Denetmenleri Denetim Standartları Genelgesi'nin "Sigortalı hizmet kazandırma bilgi ve belgeleri" başlıklı 4.11.3. maddesinin b) İşyeri Kayıtları" alt  başlıklı  bölümünde, "Çalışmaları işyeri kayıtlarındaki her türlü bilgiden tespit edilenlere, başka bir delile veya tespite gerek kalmadan (çalışmaya dayanmayan sigortalılık, sigortalılık niteliği bulunmama vb. durumlar hariç) hizmet kazandırılır...  Bu bağlamda; şikayet veya ihbar üzerine yapılan incelemede şikayetçinin veya sigortasız çalıştırıldığı ihbar edilenin isim veya imzasının fatura, sevk irsaliyesi, posta alındıları v.s. belgelerde görülmesi durumunda bu durum çalışmanın delili (fiili karinesi) sayılacak, bu karinenin aksini işveren ispatlamak yükümlülüğünde ve ispatlanamaması halinde, imzaların veya isimlerin belirlendiği gün sayısına göre değil, aksine bir tespit olmadığı sürece şikayet edilen dönem (dönemin bir yılı aşması durumunda her yıl açısından belge ile delillendirme şartı aranır, aksi halde aynı yıl sonuna kadar hizmet verilmekle yetinilecektir) içerisinde çalışmanın aralıksız ve sürekli geçtiğinin kabulü ile (gerek görülmesi halinde ifadelerle teyit edilerek) hizmet kazandırılması yoluna gidilir." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Temyize Konu Kararın İdare Mahkemesi Kararının dava konusu işlemin 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (c/4) bendi uyarınca uygulanan 293.176,00 TL idari para cezasının 285.517,00 TL'lik kısmının iptaline ilişkin kısmına davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:
 5510 sayılı Kanun anlamında sigortalı çalışmanın ve çalışmanın sürekliliğinin açık ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde ortaya konulması gerektiği kuşkusuzdur. Sigortalı çalışmanın varlığının tespiti bakımından çalışan beyanları, iş yeri kayıtları, tanık beyanları, hizmetin varlığını ispata yarar ve her zaman düzenlenebilir nitelikte olmayan kayıt ve belgelerin varlığı gereklidir. 
Bakılan uyuşmazlıkta; dava dışı ...'a yapılan ödemelere ilişkin belgelerin, siteye ait karar defterinin, gider listesinin ve diğer belgelerin incelenmesi neticesinde ulaşılan tespitler çalışmanın karinesi olduğu gibi 2012/4-2019/12 tarihleri arasında verilen hizmetin bir yıldan fazlaya ait ve kayıt ve belgeye dayanan kesintisiz çalışma olarak kabulü gerektiği, ayrıca yıllara yayılan her bir kayıt ve belgenin o yılın hizmetini ispata yeterli olduğu ve davacı site yöneticileri ile site sakinlerinin beyanlarında da çalışmanın varlığının kabul edildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde davacı siteye ait iş yerinde 2012/4- 2019/12 döneminde sigortalı çalışmanın kesintisiz olduğu kanaatine varılmaktadır.
Bu durumda; 2013/5 sayılı Sosyal Güvenlik Denetmenleri Denetim Standartları Genelgesi uyarınca, her yıla ait kayıt ve belge olması halinde o yıl için başkaca belgeler aranmaksızın ait olduğu yılın sonuna kadar hizmet verileceği, dönemin bir yıldan fazla olması halinde devam eden yıllara da ait de belge olması gerektiğinden ve idare tarafından da her yıla hizmet verilmesine esas kayıt belge bulunduğu için dava dışı ...'ın sigortalı sayılan hizmetinin kesintisiz olduğu kabul edilerek 2012/4 ila 2019/12 dönemlerinde aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmediğinden bahisle uygulanan 293.176,00 TL'lik idari para cezasında hukuka aykırılık, dolayısıyla anılan cezanın 285.517,00 TL'lik kısmının iptal edilmesinde ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 
Temyize Konu Kararın İdare Mahkemesi Kararının dava konusu işlemin işten ayrılış bildirgesi nedeniyle uygulanan 255,00 TL'lik kısmının iptaline ilişkin kısmına davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi: 
Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. 
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen KABULÜNE, Kısmen REDDİNE,
2.... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının dava konusu işlemin ...TL'lik kısmının iptali yönünden  BOZULMASINA, ...TL'lik kısmının iptali yönünden ONANMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/11/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.