Esas No: 2023/6271
Karar No: 2024/3333
Karar Tarihi: 03.06.2024

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2023/6271 E.  ,  2024/3333 K.


"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
   Esas	No : 2023/6271
   Karar	No : 2024/3333
 
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Vergi Dairesi Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Bilgisayar Tarım Hayvancılık Turizm Gıda Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
 
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına, 2016 yılına ilişkin defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden ve  kısmen sahte fatura düzenleyerek elde ettiği komisyon gelirini kayıt ve beyan dışı bıraktığından bahisle düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2016/Ağustos-Aralık dönemlerine ilişkin olarak re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
              İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu tarhiyatın ve kesilen vergi ziyaı cezalarının  yasal defter ve belgelerin ibraz edilmemesinden kaynaklanan kısmı yönünden;  defter ve belge isteme yazısının davacı şirkete ait adrese posta yoluyla tebliğe çıkartıldığı, bu adreste tebligatın yapılamaması üzerine, defter ve belge isteme yazısının davalı idarece elektronik tebligat yoluna gidilmeyerek, davacı şirketin kanuni temsilcisinin ikamet adresinde  eşi imzasına tebliğ edildiği anlaşıldığından, defter ve belge isteme yazısının usulüne uygun olarak tebliğ edilmediği sonucuna varılarak, defter ve belgelerin ibraz yükümlülüğünün yerine getirilmediğinden bahisle, davacı şirketin 2016 yılı katma değer vergisi beyanlarında indirim konusu yaptığı katma değer vergilerinin reddedilmesi suretiyle yeniden düzenlenen katma değer vergisi beyan tablosu uyarınca tarh edilen katma değer vergisi ve kesilen vergi ziyaı cezalarında hukuka uygunluk görülmediği; davacı tarafından ... Güvenlik Sistemleri İnşaat İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.'ne sahte fatura düzenleyerek elde edilen komisyon gelirinin kayıt ve beyan dışı bırakıldığından bahisle  tarh edilen ve kesilen vergi ziyaı cezaları yönünden ise; davacı hakkında düzenlenen ... tarih ... sayılı vergi tekniği raporundaki tespitlerin değerlendirilmesinden,  sahte fatura düzenlendiği hususunun somut ve hukuken itibar edilebilecek nitelikteki delillerle ortaya konulamadığı, eksik inceleme yapıldığı sonucuna varıldığından hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu katma değer vergileri ile kesilen vergi ziyaı cezalarının kaldırılmasına karar verilmiştir. 
                  Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği, istinaf başvurusuna konu katma değer vergisi tarhiyatı ile aynı maddi olaydan ve hukuki nedenden kaynaklanan ve matrahları yönünden birbiriyle ilişkili bulunan 2016 yılına ilişkin üç kat vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisi tarhiyatı ile 2016/Ekim-Aralık dönemine ilişkin üç kat vergi ziyaı cezalı kurum geçici vergi tarhiyatın kaldırılması istemiyle açılan davayı kabul eden  Vergi Mahkemesi kararına karşı, davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve  E:... ;K:... sayılı kararıyla reddedildiğinin de görüldüğü  belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Defter ve belgelerin ibrazına dair yazının davacı şirketin kanuni temsilcisinin mernis adresinde tebliğ edildiği fakat mücbir sebep bildirilmeksizin ibrazdan kaçınıldığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
     Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: 
Davacı adına, 2016 yılına ilişin defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden ve  kısmen sahte fatura düzenleyerek elde ettiği komisyon gelirini kayıt ve beyan dışı bıraktığından bahisle düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2016/Ağustos-Aralık dönemlerine ilişkin olarak re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Tebliğ esasları" başlıklı 93. maddesinde, tahakkuk fişinden gayri, vergilendirme ile ilgili olup, hüküm ifade eden bilümum vesikalar ve yazıların adresleri bilinen gerçek ve tüzel kişilere posta vasıtasıyla ilmühaberli taahhütlü olarak, adresleri bilinmiyenlere ilan yolu ile tebliğ edileceği, şu kadar ki, ilgilinin kabul etmesi şartiyle, tebliğin daire veya komisyonda yapılmasının caiz olduğu, "Tebliğ yapılacak kimseler" başlıklı 94. maddesinde, Tebliğin mükelleflere, bunların kanuni temsilcilerine, umumi vekillerine veya vergi cezası kesilenlere yapılacağı; tüzel kişilere yapılacak tebliğin, bunların başkan, müdür veya kanuni temsilcilerine, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmıyan teşekküllerde bunları idare edenlere veya temsilcilerine yapılacağı; tebliğin, kendisine tebligat yapılacak kimsenin bulunmaması halinde ikametgah adresinde bulunanlardan veya işyerlerinde memur ya da müsdahdemlerinden birine yapılacağı, "Kapalı zarf esası" başlıklı 99. maddesinde,  posta ile tebliğde tebliğ edilecek vesika kapalı bir zarf içinde postaya verileceği, bunun için, şekilleri Maliye Bakanlığınca tesbit edilen özel zarfların kullanılacağı,  "Bilinen adresler" başlıklı 101. maddesinde ise; bu Kanun'a göre bilinen adreslerin; mükellef tarafından işe başlamada veya adres değişikliğinde bildirilen işyeri adresleri, yoklama fişinde veya ilgilinin imzası bulunmak şartıyla  yetkili memurlar tarafından bir tutanakla tespit edilen iş yeri adresleri ve 5490 sayılı kanuna göre oluşturulan adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresleri olduğu düzenlenmesine yer verilmiş, "Elektronik ortamda tebliğ" başlıklı 107/A. maddesinde, bu Kanun hükümlerine göre tebliğ yapılacak kimselere, 93. maddede sayılan usullerle bağlı kalınmaksızın, tebliğe elverişli elektronik bir adres vasıtasıyla elektronik ortamda tebliğ yapılabileceği ifade edilmiştir.
2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 40. maddesinin 4. fıkrasında, İçtihatları Birleştirme Kurulu tarafından verilen kararlara, Danıştay daire ve kurulları ile idari mahkemeler ve idarenin uymak zorunda oldukları hüküm altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacı tarafından  kısmen sahte fatura düzenlenerek elde edilen komisyon gelirinin kayıt ve beyan dışı bırakıldığından bahisle  tarh edilen katma değer vergileri ve kesilen üç kat vergi ziyaı cezalarından kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrası usul ve hukuka uygun olup, davalı tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın belirtilen hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. 
           Bölge İdare Mahkemesi kararının; üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin yasal defter ve belgelerin ibraz edilmemesinden kaynaklanan kısmına yönelik davalı idarenin temyiz istemine gelince;
 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 107/A. maddesinde, bu Kanun hükümlerine göre tebliğ yapılacak kimselere, 93. maddede sayılan usullerle bağlı kalınmaksızın, tebliğe elverişli elektronik bir adres vasıtasıyla elektronik ortamda tebliğ yapılabileceğinin belirtildiği, 107/A. maddesindeki bu kuralın emredici hüküm niteliğinde olmadığı, davalı idarenin Kanunda belirtilen posta ile tebliğ, ilan yoluyla tebliğ, memur vasıtasıyla tebliğ ve elektronik ortamda tebliğ yöntemleriyle muhataplarına tebligat yapabileceği, bu yöntemlerden herhangi birinin zorunlu tebliğ usulü olarak öngörülmediği, ayrıca defter ve belge isteme yazısının posta yolu ile  07/08/2018 tarihinde davacı şirkete ait "... Mah. ... Cad. No:... Çankaya/Ankara" adresine tebliğe çıkartıldığı, bu adreste tebligatın kurum yetkilisinin veya çalışanın işyerinde mevcut olmaması nedeniyle yapılamaması üzerine, davacı şirketin tebliğ tarihi ve dava açılış tarihi itibarıyla halen kanuni temsilcisi olan Muhammet Şimşek'in ikametgah adresi olan "... Mah. ... Sok. No:... Nazilli/Aydın" adresine tebliğe çıkarıldığı ve defter ve belge isteme yazısının şirket temsilcisi Muhammet Şimşek'in eşi imzasına 08/08/2018 tarihinde usule uygun olarak tebliğ edildiği anlaşıldığından, defter ve belgelerin ibraz edilmemesi re'sen tarh nedeni ise de; davacı tarafından dava dilekçesinde defter ve belgelerin incelemeye hazır olduğunun belirtildiği görüldüğünden, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 08/02/2019 tarih ve E:2013/3, K:2019/1 sayılı kararı da dikkate alındığında; re'sen araştırma ilkesi ile vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelenin gerçek mahiyetinin esas olduğuna dair kural gereğince,  defter ve belgelerin istenip ibraz edilecek olanlardan vergi idaresi de haberdar edilmek suretiyle, incelemenin yapılıp vergilendirmenin konusunu oluşturan katma değer vergisi indiriminin dayandığı faturalarda bu verginin ayrıca gösterilip gösterilmediği, belgelerin yasal defterlere usûlüne göre kaydedilip kaydedilmediği ve temsil ettiği hukukî muamelenin gerçek olup olmadığına ilişkin inceleme yapıldıktan sonra karar verilmesi gerekmektedir. 
KARAR SONUCU:							Açıklanan nedenlerle;
Davalının temyiz isteminin kısmen kabulüne kısmen reddine,
... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının dava konusu vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin yasal defter ve belgelerin ibraz edilmemesinden kaynaklanan kısmı yönünden BOZULMASINA, kalan kısmının ONANMASINA
Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 03/06/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.