Esas No: 2021/5440
Karar No: 2024/1008
Karar Tarihi: 29.02.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/5440 E.  ,  2024/1008 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2021/5440
Karar  No : 2024/1008  
TEMYİZ EDEN (DAVACI): … Maden Arama ve İşletme Anonim Şirketi	  
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Genel Müdürlüğü 
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin  … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket uhdesinde bulunan Sicil:… ruhsat  sayılı maden sahasının 2015 yılı çevre ile uyum teminatının yatırılmadığından bahisle 52.501,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün … gün ve E:… sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının  özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…,  K:… sayılı kararda; olayda davacı şirket tarafından, çevre ile uyum teminatı alınması uygulamasına 6592 sayılı Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesinde yapılan değişiklikler sonucunda son verildiği ve mevcut ruhsatların ruhsat bedelinin içerisine işlenen çevre ile uyum bedelinin tahsilinin 01/01/2016 tarihinde başlayacağı ve 2015 yılına ait herhangi bir ödemenin öngörülmediği ileri sürülmekte ise de; davacı şirketin madencilik faaliyet sahası için 2015 yılına ilişkin çevre ile uyum teminatının 01/01/2015 tarihinde tahakkuk ettiği, tahakkuk tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat gereği 2015 yılının Haziran ayının sonuna kadar çevre ve uyum teminatının yatırılması gerektiği, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun geçici 21. maddesinde; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte (yayımlanma tarihi 18/02/2015) teminat iradı yapılması gerekmesine rağmen yapılamayan veya teminat irat işlemleri başlanıp sonuçlandırılamayan işlemler için teminat iradı kadar idari para cezası öngörüldüğü dikkate alındığında, 2015 yılına ilişkin çevre ile uyum teminatının 2015 yılı Haziran ayının sonuna kadar ödenmesi gerekirken yasal süresi içerisinde ödenmediği, bu itibarla davacı şirkete 52.501,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddi karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:	İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı  tarafından,  18/2/2015 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6592 sayılı Yasa ile 3213 sayılı Maden Yasasının 13. maddesinde yapılan değişiklikle çevre ile uyum teminatının ruhsat bedeli ile birlikte "ruhsat bedeli" adı altında ödenmesinin öngörüldüğü, ayrıca çevre ile uyum teminatı alınması uygulamasına son verildiği, mevcut ruhsatlara ilişkin olarak 2015 yılında çevre uyum teminatı yatırılıp yatıtılmayacağı hususunda Yasanın Geçici 21. maddesiyle geçiş hükmü getirildiği ve mevcut ruhsatlara ilişkin ruhsat bedeli yatırma yükümlülüğünün 01/01/2016 günü başlayacağının belirtildiği, dolayısıyla 2015 yılı çevre uyum teminatı ödemesinin Haziran ayına kadar yapılması gerekirken bu tarihten önce yürürlüğe giren yasa değişikliği ile bu ödemenin ortadan kaldırıldığı, ruhsat bedeli yatırma yükümlülüğünün ise 01/01/2016 gününe ertelendiği, uygulanan idari para cezasının haksız olduğu  ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından,  istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : 
Adana ili sınırları dahilinde davacı adına … sayılı maden ruhsatı düzenlenmiştir.
Davalı idare tarafından davacının maden sahasının 2015 yılı çevre ile uyum teminatının ödenmediği tespit edilmiştir. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün … gün ve E:… sayılı işlemiyle 2015 yılı çevre ile uyum teminatının ödenmediği gerekçesi ile  3213 sayılı Maden Kanunu'nun Geçici 21. maddesi uyarınca güncel teminat tutarı kadar 52.501,00 TL idari para cezası uygulanmıştır.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesi'nin  4/2/2015  tarihli  6592 sayılı  Kanun ile değiştirilmeden önceki halinde "Arama dönemi üretim izni ve üretim için işletme izni talep edildiğinde çevre ile uyum teminatı alınır. Bu teminat, özel kanunlarında belirtilen hükümler hariç yıllık işletme ruhsat harç bedeli kadar her yıl Haziran ayının son günü mesai saati bitimine kadar yatırılır. Bu teminatın süresi sonuna kadar yatırılmaması halinde ruhsat teminatı irad kaydedilir. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hale getirilmesini müteakip, çevre ile uyum teminatı iade edilir. İrad kaydedilerek tamamlanması istenilen teminatların ruhsat sahibi tarafından üç ay içinde yatırılması gerekir. Bu süre içinde yatırılmamış ise ikinci bir üç aylık süre verilir. Verilen bu sürede de teminatı yatırılmaz ise faaliyetler durdurulur. Teminat, takip eden altı ay içinde de tamamlanmaz ise ruhsat iptal edilir. Bu Kanuna göre irad kaydedilen ve tamamlanması gereken teminatlar güncel teminat üzerinden alınır. Süresi içerisinde yatırılmayan teminatlar her defasında ikiye katlanır. Teminatlar, bir ay içinde muhasebe birimi emanet hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. Bu Kanuna göre irad kaydedilen teminatlar genel bütçeye gelir kaydedilir." hükmü mevcuttur.
	3213 sayılı Maden Kanunu'nun  (4/2/2015 tarihli ve 6592 sayılı Kanunun 9. maddesiyle değiştirilen)  "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinde;   "Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır. Yatırılan işletme ruhsat bedelinin %50’si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş işgünü içinde aktarılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır. (Değişik cümle:25/11/2020-7257/2 md.) Ruhsat bedelinin tamamının ocak ayının sonuna kadar yatırılmaması halinde yatırılmayan kısmın o yıl haziran ayının son gününe kadar 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında artırılarak ruhsat bedeli olarak yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir. Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz. İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlaları, lületaşı ve oltutaşı için düzenlenen ruhsatlardan ruhsat bedeli alınmaz. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilerek 7 nci madde kapsamındaki mülkiyet izni sahiplerinden sahanın kabul edilerek teslim alındığına dair belgelerin Genel Müdürlüğe ibraz edilmesi şartı ile (…)(3) bu Kanun kapsamında ruhsata ilişkin geçmiş borcunun bulunmaması hâlinde çevre ile uyum bedeli iade edilir.." düzenlemesi yer almaktadır.
	geçici 21. maddesinde ise;
	 " (Ek: 4/2/2015-6592/24 md.) Mevcut ruhsatların ruhsat bedeli yatırma yükümlülüğü 1/1/2016 tarihinde başlar. Ruhsat bedelinin süresinde yatırılmaması hâlinde 13 üncü madde hükümleri uygulanır. Ruhsat bedelleri yatırılan ruhsatların, ruhsat teminatları iade edilir.
	Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte teminat iradı yapılması gerekmesine rağmen
yapılamayan veya teminat irat işlemleri başlatılıp sonuçlandırılamayan işlemler için bu Kanuna göre uygulanmamış teminat iradı kadar idari para cezası uygulanır.
	Teminat iradı işlemleri nedeniyle iptal durumuna gelmesine rağmen iptal edilmeyen
ruhsatların iptal işlemleri sonuçlandırılır." hükmü mevcuttur. 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere;  maden  sahaları içerisinde yapılacak  madencilik faaliyetinde 3213 sayılı Maden Kanunun 13. maddesi gereği ödenmesi zorunlu olan çevre uyum teminatının Yasada 4/2/2015 tarihinde yapılan değişiklikle yürürlükten kaldırıldığı ve söz konusu değişiklikle "ruhsatın yürürlükte kaldığı takvim yılı sayısı, maden grubu, cinsi ve alan büyüklüklerine göre belirlenen katsayılarla çarpılarak ekli  tablolarda gösterildiği şekilde hesaplanarak her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması gereken tutar " olarak tanımlanan ruhsat bedeli uygulamasına geçildiği ve Maden Kanunu'na eklenen geçici 21. madde ile de  ruhsat bedeli yatırma yükümlülüğünün 1/1/2016 tarihine kadar ertelendiği açıktır. 
Söz konusu düzenleme ile mevcut ruhsatların ruhsat bedeli ödeme yükümlülüklerine açıklık getirildiği ve 2015 yılı için devam eden maden ruhsatlarının ruhsat bedeli ödeme yükümlülüğü olmadığı ancak yıllık işletme ruhsat harç bedeli kadar her yıl Haziran ayının son günü mesai saati bitimine kadar yatırılan çevre uyum teminatını ödeme yükümlüğünün 2015 yılı için tahakkuk ettiği ve vadesi geldiğinde ödenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle idari yaptırım ve türleri ile kanuniliği hususlarında bir takım belirlemeler yapılarak, niteliğinin ortaya konulması gerekmektedir. 
	5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun yürürlüğe girmesi ile kabahatler, Ceza Kanunu kapsamından çıkartılmış ve karşılığında idari yaptırımlar öngörülen haksızlık olarak Kabahatler Kanunu'nda yerini almıştır. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat deyiminden, Kanunun, karşılığında idari yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlaşılır" denilmiştir.
	Aynı Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak yaptırımlar da "İdari Yaptırımlar" başlığı altında idari para cezası ve idari tedbirler olarak belirlenmiştir. Gerek Anayasa Mahkemesi gerekse Uyuşmazlık Mahkemesi çeşitli kararlarında idari yaptırımı; idarenin, bir yargı kararına gerek olmadan, yasaların açıkça verdiği bir yetkiye dayanarak ve idare hukukunun ilkelerini dikkate alarak idari işlemlerle uyguladığı cezalar olarak tanımlamış, öğretide bu tanım benzer anlatımlarla kabul görmüştür. 
	İdari yaptırımlarda kanunilik ilkesi, tıpkı Ceza Hukuku'nda olduğu gibi uygulanmaktadır. Nitekim 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 4. maddesinde; kanunilik ilkesi açıkça düzenlenmiş, hangi fiilin kabahat teşkil edeceğinin kanunda ya da kanunla yetkilendirilen idarenin düzenleyici işlemiyle tanımlanacağı ancak yaptırımının (müeyyidesinin) sadece kanunla belirleneceği düzenlenerek, idari yaptırım uygulanacak fiilin karşılığının mutlaka kanunla belirlenmesi gerektiğine hükmedilmiştir.
	Anayasa Mahkemesi "idarenin bir yargı kararına gerek olmaksızın yasaların açıkça verdiği yetkiye dayanarak İdare Hukukuna özgü yöntemlerle doğrudan doğruya bir işlemi ile uyguladığı yaptırımlara, verdiği cezalara idari yaptırım denilmektedir" şeklinde tanım yapmış olup, (E:1996/48); yine bir başka kararında "Kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi uyarınca bir hukuk devletinde, ceza yaptırımına bağlanan her eylemin tanımı yapılmalı suçlar kesin biçimde ortaya konulmalıdır. Anılan ilkenin özü, Yasanın ne tür eylemleri yasakladığının hiçbir kuşkuya yer vermeyecek biçimde  belirtmesi ve buna göre cezanın da yasayla saptanması..."(E:1987/16) olduğunu gerekçesinde belirtmiştir.
	18/02/2015 tarihinde yürürlüğe giren 6592 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı Maden Kanunun 13. maddesi ile  teminat ve harç uygulaması kaldırılmış, ruhsat bedeli uygulamasına geçilmiş olup ruhsat bedeli yatırılmaması ya da eksik yatırılması durumunda 20.000,00 TL idari para cezası öngörülmüştür. 3194 sayılı Yasanın geçici 21. maddesinde ise; maddenin yürürlüğe girdiği tarihte teminat iradı yapılması gerekmesine rağmen yapılamayan veya teminat irat işlemleri başlatılıp sonuçlandırılamayan işlemler için bu Kanuna göre uygulanmamış teminat iradı kadar idari para cezası uygulanır kuralı yer almıştır. Değişikliğin yürürlüğe girdiği tarih (18/02/2015) itibariyle dava konusu edilen 2015 yılı çevre uyum teminatının henüz ödeme zamanının (2015 yılı Haziran ayının sonu) gelmediği de açıktır. Ayrıca söz konusu Yasal değişiklik sonrası  2015 yılına ilişkin olarak  çevre uyum teminatının yatırılmadığında idari yaptırım olarak teminatın irat kaydedileceğine dair kanun hükmü bulunmamaktadır.
Bu itibarla dava konusu işleme yönelik  davanın reddi  yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge  Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.  2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin  … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 
 4. Kesin olarak 29/02/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.