Esas No: 2023/8161
Karar No: 2024/6692
Karar Tarihi: 19.11.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2023/8161 E.  ,  2024/6692 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2023/8161
Karar No : 2024/6692                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ... Anonim Şirketi	  
VEKİLİ	: Av. ...
 
KARŞI TARAF (DAVALILAR)	: 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı 
VEKİLİ	: Av. ...
	  2- ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN	KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:  Gebze Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin Kocaeli ili, Gebze ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporlarındaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile uyuşmazlık konusu parselden geçecek şekilde planlanan ''15 metre enkesitli yaya yolunun'' 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmemesinin Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 24/10, 26/1 ve 26/3-b maddelerine aykırı olduğu, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ait plan açıklama raporunda plan değişikliğine konu alanda yapılması gerekli analiz, etüt, araştırma ve çalışmalar ile birlikte gereklilik analizlerinin, yolun enkesitinin 15 metre olarak belirlenmesine yönelik teknik ve nesnel gerekçelerin bulunmaması, kurum görüşlerinin de bu konuya ilişkin veriler sunmamasının aynı Yönetmeliğin 7. ve 21/3. maddelerine aykırı olduğu anlaşıldığından, dava konusu imar planının uyuşmazlık konusu parsele ilişkin kısmının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına ve imar mevzuatına aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Davalı idarelerce istinaf dilekçesi ekinde dosyaya sunulan belediye meclisi kararları ile plan pafta örneklerinin incelenmesinden, Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile  kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri ile uyuşmazlık konusu parselin üzerinden geçecek şekilde planlanan kuzey-güney istikametindeki 15 metre enkesitli yolun "taşıt yolu" olarak düzenlendiği, böylelikle uyuşmazlık konusu parselde tanımlanan 15 metre enkesitli imar yolunun taşıt yolu kullanımıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterildiği, üst ölçekli plan ile alt ölçekli plan arasındaki uyumsuzluğun davanın devamı esnasında giderildiği, taşınmaza özgülenen diğer fonksiyonların da üst ölçekli planlarda öngörülen kullanım kararlarıyla aynı olduğu, nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan bir davanın da bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde uyuşmazlık konusu taşınmaz yönünden üst ölçekli plan kararlarına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davalı idarelerin istinaf başvurularının kabulüne, anılan mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararda, davalı Kocaeli Büyükşehir Belediyesince yapılan son imar planı değişikliği ile plan hiyerarşisinin sağlandığı ve söz konusu değişikliğin dava konusu imar planı değişikliğini hukuka uygun hale getirdiği belirtilmiş ise de dava konusu imar planındaki tek hukuka aykırılığın plan hiyerarşisine ilişkin olmadığı, uyuşmazlık konusu 15 metre enkesitli yolun hem yaya hem de taşıt yolu olarak plan hiyerarşisinin yanı sıra şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, tekniklerine ve standartlarına da aykırı olduğu, söz konusu yola ilişkin gereklilik analizlerinin yapılmadığı, enkesitinin belirlenmesine yönelik teknik ve nesnel gerekçeler sunulmadığı, bu yola paralel şekilde 12 metre enkesitli ana yol bulunduğu, söz konusu ana yola oldukça yakın mesafede devamlılığı bulunmayan ve gerçek bir ihtiyacı karşılamayan 15 metre enkesitli yeni bir yol planlanmasının yerinde olmadığı, 15 metre enkesitli yolun devamının planlandığı 06.09.2022 tarihinde kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinde açılan davanın E:... sayılı, 15 metre enkesitli yaya yolunun aynı enkesitli taşıt yoluna dönüştürülmesine ilişkin 11.05.2023 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinde açılan davanın ise E:... sayılı dosyasında derdest olduğu, kararın verildiği tarihte son imar planı değişikliklerine dava açma sürelerinin dahi henüz dolmamış olduğu, usul ve hukuka aykırı kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.   
SAVUNMALARIN ÖZETİ : 
... Belediye Başkanlığınca; Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri ile uyuşmazlık konusu 15 metre enkesitli yaya yolunun aynı enkesitli taşıt yolu olarak planlandığı, böylelikle plan hiyerarşisi sağlanarak ilk derece mahkemesinin iptal gerekçesinin ortadan kaldırıldığı, turizm-ticaret alanı ile günübirlik tesis alanı arasında yer alan bu yolun iki farklı bölgeyi fonksiyon olarak birbirinden ayırdığı, bölgelerin etkileşimine ve bölgede oluşacak yoğun hareketliliğe olumlu katkı sağlayacağı, alanı rahatlatacağı, gerekli olduğu, bölgenin özellikleri dikkate alınarak kamu yararı amacıyla planlandığı, davacının iddialarının haksız ve dayanaksız olduğu ileri sürülmüştür.
... Büyükşehir Belediye Başkanlığınca; uyuşmazlık konusu 15 metre enkesitli yolun ilk olarak parselin güneyinden geçen 20 metre enkesitli yolun kuzey bağlantısını sağlamak amacıyla taşıt yolu olarak planlandığı ancak daha sonra alınan kurum görüşleri doğrultusunda deniz tarafındaki 12 metre enkesitli yolun kuzey-güney doğrultusunda taşıt yolu bağlantısını sağlayacak şekilde ''yaya yoluna'' dönüştürüldüğü, temyize konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülmüştür.
DANIŞTAY	TETKİK HAKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Duruşma yapılmasına gerek görülmedi.
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY : 
	Uyuşmazlık konusu taşınmaz; 12.10.2017 tarihinde onaylanan 1/50.000 ölçekli 2025 yılı Çevre Düzeni Planında; ''turizm alanı'', 13.01.2022 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planında; ''ticaret+turizm alanı'', 13.01.2022 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında; ''ticaret+turizm alanı, günübirlik tesis alanı, rekreasyon alanı, park alanı, yol'', 09.06.2022 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında; ''ticaret+turizm alanı, günübirlik tesis alanı, rekreasyon alanı, park alanı, yol'' olarak planlanmıştır. 
	12.07.2021 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında taşınmazın sahil tarafında, günübirlik tesis alanı ve park alanı ile ticaret+turizm alanı arasında yer alan, ortası refüjlü ve çift yöne hizmet veren ''15 metre enkesitli taşıt yolu'' dava konusu 09.06.2022 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile enkesiti değiştirilmeksizin ''yaya yolu'' olarak planlanmış, bu yol dayanak 13.01.2022 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmemiştir. Davacı tarafından, söz konusu 15 metre enkesitli yaya yolunun; devamlılığının olmadığı, kamuya gereksiz maliyet oluşturacağı, arazide yapılmak istenilen projeyi böleceği, esas taşıyıcı yolun deniz tarafındaki 12 metre enkesitli yol olduğu, bu alanda başka yola ihtiyaç olmadığı, 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmediği, plan hiyerarşisine, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğu ileri sürülerek bakılan dava açılmıştır.
	Bununla birlikte, davacı tarafından aynı zamanda Kocaeli ili, Darıca ilçesi, Darıca Ş. Mahallesi, 2019 ada, 2 parsel sayılı taşınmazına da isabet edecek şekilde uyuşmazlık konusu 15 metre enkesitli yaya yolunun devamının planlandığı Darıca Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan "Gebze - Darıca Özel Proje Alanı"na ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle ayrı dava açılmıştır. (Dairemizin temyizen incelenen E:2023/9150 sayılı dava dosyası)
	Daha sonra, Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri ile uyuşmazlık konusu ''15 metre enkesitli yaya yolu'' fonksiyonu ''15 metre enkesitli taşıt yolu'' olarak değiştirilmiş, davacı tarafından söz konusu plan değişikliklerinin iptali istemiyle de ayrı dava açılmıştır. (... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dava dosyası)	
	İLGİLİ MEVZUAT:
	Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun ''Tanımlar'' başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama İmar Planı ise;tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmış, “Plan Kademeleri” başlıklı 6. maddesinde ise; planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından “çevre düzeni planları” ve “imar planları” olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas alan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, 8. maddesinde ise, planların tanımlaması yapılarak, planlar bölge planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak kademelendirilmiş ve alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir. 	
	14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "İmar Planı Değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında, "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde:
a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.
  c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.
ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.
d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur." hükmüne yer verilmiştir.a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.
  c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.
ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.
d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur." hükmüne yer verilmiştir. 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Davacı tarafından taşınmazının sahil tarafından geçecek şekilde planlanan ''15 metre enkesitli yaya yoluna'' itiraz edilerek dava konusu imar planının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı, İdare Mahkemesince; dayanak 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyen 15 metre enkesitli yolun plan hiyerarşisine aykırı olduğu, plan açıklama raporunda plan değişikliğine konu alanda yapılması gerekli analiz, etüt, araştırma ve çalışmalar ile birlikte gereklilik analizlerinin, yolun enkesitinin 15 metre olarak belirlenmesine yönelik teknik ve nesnel gerekçelerin, kurum görüşlerinin bulunmadığı belirtilerek dava konusu işlemin iptaline karar verildiği,	Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince yapılan istinaf incelemesi neticesinde ise 11.05.2023 tarihinde kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri neticesinde üst ölçekli plan ile alt ölçekli plan arasındaki uyumsuzluğun davanın devamı esnasında giderildiği, taşınmaza özgülenen diğer fonksiyonların da üst ölçekli planlarda öngörülen kullanım kararlarıyla aynı olduğu, nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan bir davanın da bulunmadığı belirtilerek davalı idarelerin istinaf başvurularının kabulüne, anılan mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
	Uyuşmazlıkta, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince İdare Mahkemesinin iptal kararının gerekçelerinden biri olan ''plan hiyerarşisine aykırılık'' hususunda değerlendirme yapılarak karar verilmiş ise de Mahkemenin iptal hükmüne esas teşkil eden tek gerekçenin bu olmadığı, 11.05.2023 tarihinde yapılan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri ile taraflar arasındaki uyuşmazlığın ortadan kalkmadığı, zaten davacı tarafından bu değişikliklere karşı da ayrı dava açıldığı görülmüştür.
	Bu durumda, İdare Mahkemesinin iptal hükmüne esas teşkil eden hususların ayrı ayrı değerlendirilmesi ve uyuşmazlık konusu aynı yolun devamının planlandığı 11.10.2022 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan dava dosyasının (Dairemizin temyizen incelenen E:2023/9150 sayılı dava dosyası) birlikte incelenmesi suretiyle uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü, anılan mahkeme kararının kaldırılması, davanın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare  Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu  ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine  gönderilmesine, 19/11/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.