Esas No: 2022/2466
Karar No: 2024/2371
Karar Tarihi: 08.05.2024

Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2022/2466 E.  ,  2024/2371 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 YEDİNCİ DAİRE 
Esas     No : 2022/2466
Karar    No : 2024/2371 
 
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	:... Bakanlığı adına ... Müdürlüğü
VEKİLİ	: Av....
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Gıda Pazarlama Tekstil Turizm İnşaat Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ	:  Av. ...
İSTEMİN KONUSU   : ... Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:.... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı,... tarih ve ... sayılı,... tarih ve ... ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri kapsamında ithal edilen eşyanın kıymetinin, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ hükümleri uyarınca gözetim kıymetine yükseltilmesi suretiyle yurt dışı gidere eklenerek beyanı üzerine fazladan ödenmek zorunda kalınan gümrük ve katma değer vergilerinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 211. maddesi uyarınca yasal faiziyle birlikte iadesi isteminin reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemin iptali ile ödenen vergilerin yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır. 
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, dosyanın incelenmesinden, eşyanın gümrük kıymetinin eşyanın satış bedeli olduğu, satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde sırasıyla diğer yöntemlere başvurulabileceği, bir malın ithalatında yerli üreticilerin zarar görmesine sebebiyet verebilecek miktarda artış olup olmadığının belirlenebilmesi için o malın ithal seyrinin izlenmesi amacıyla "gözetim belgesi" ibrazı istenilmiş ise de, Gözetim Tebliğindeki birim kıymet eşyanın Gümrük Kanunu’na göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmadığından, gözetim önlemleri nedeniyle fazladan ödenen vergilerin iadesinin gerektiği; öte yandan,... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında yurtdışı gider olarak yapılan kıymet beyanlarının gözetim kıymetini aşan kısmı ile ilgili olarak, fatura bedelinin gerçeği yansıtmadığı yönünde herhangi bir tespitte bulunulmadığı dikkate alındığında, beyan ile fatura arasındaki gözetim kıymetini aşan farkın serbest iradeyle beyan edildiğinin kabulü hayatın olağan akışı ve ticari hayatın gerçekleriyle bağdaşmayacağından gözetim kıymetini aşan kısma isabet eden vergilerin de davacıya iade edilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, fazladan ödenen vergilerin 4458 sayılı Kanun'un 216. maddesi uyarınca idareye başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir. 
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI     : Gözetim uygulamasına tabi bir eşyanın CIF kıymeti idarece belirlenen tutarın altında ise, gözetim belgesi alınmak suretiyle ithal edilebileceği, aksi halde ithalinin mümkün olamayacağı, gözetim belgesi alınması gerektiği halde bundan kaçınarak eşyanın kıymetinin yükseltilmesi suretiyle ithalatın gerçekleştirilmesinin düzenlemelere ve iyi niyet kurallarına aykırı olduğu, ... tarih ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında gözetim kıymetinden de fazla beyan edilen tutara ait verginin davacının kendi beyanına istinaden tahsil edildiği de açık olduğundan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI     : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay  Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : 
	Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı,... tarih ve ... sayılı, ...tarih ve ... ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri kapsamında ithal edilen eşyanın kıymetinin, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ hükümleri uyarınca gözetim kıymetine yükseltilmesi suretiyle yurt dışı gidere eklenerek beyanı üzerine fazladan ödenmek zorunda kalınan gümrük ve katma değer vergilerinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 211. maddesi uyarınca yasal faiziyle birlikte iadesi isteminin reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemin iptali ile ödenen vergilerin yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır. 
İLGİLİ MEVZUAT:	
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun, "Vergilerin Geri Verilmesi veya Kaldırılması" başlığını taşıyan Beşinci Bölümünde yer alan 210. maddesinde, bu Kanunda geçen, geri verme deyiminin; ödenmiş olan gümrük vergilerinin tamamen veya kısmen geri ödenmesine karar verilmesi anlamını taşıdığı hükme bağlanmış; 211. maddesinde, kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergilerinin geri verileceği, kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı hükmüne yer verilmiştir.	
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanan bölge idare mahkemesi kararının, dava konusu işlemin ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı beyannameler ile ... tarih ve ... sayılı beyannamenin gözetim kıymetinden kaynaklı fazladan ödenen vergilere isabet eden kısmının iptali ile fazladan ödenen vergilerin başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkrası aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, anılan hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.
	Diğer taraftan, ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı "badem içi" cinsi eşya için 2005/5 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ hükümleri uyarınca 6900 dolar/ton gözetim kıymeti belirlenmiş olması nedeniyle fazladan ödendiği anlaşılan gümrük ve katma değer vergilerinin geri verilmesinin istenildiği dikkate alındığında, sözü edilen gözetim kıymetinden kaynaklanan kıymet farkını aşan kısım yönünden davanın reddi gerekirken, aksi yolda verilen temyize konu kararın belirtilen hüküm fıkrasının bozulması gerekmiştir. 
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle; 
1. Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen de kabulüne, 
2.... Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu işlemin ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı,... tarih ve ... sayılı beyannamelerle ... tarih ve ... sayılı beyannamenin gözetim kıymetinden kaynaklı kısmının iptaline ve fazladan ödenen vergilerin idareye başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,
3. Kararın, dava konusu işlemin ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında iadesi istenilen vergilerin gözetim kıymet uygulamasından fazlasına isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkrasının ise BOZULMASINA,  
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 08/05/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
 
(X) KARŞI OY :
İdare Hukukunun yerleşik içtihatlarından olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, İdari Yargı mercilerinde açılan davalarda Mahkemelerin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar veremeyeceği açıktır.
İncelenen dosyada, dava dilekçesinde haksız olarak tahsil edildiği ileri sürülen vergilerin yasal faiziyle birlikte iade edilmesinin istenildiği görülmüştür. Dilekçede talep edilen yasal faizin kanuni dayanağı gösterilmemekle birlikte bu talepten, kanuni faize ilişkin özel düzenleme içeren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 1. maddesinde düzenlenen "kanuni faiz"in anlaşılması gerekmektedir. 
Dava dilekçesinde yasal faiz talebinde bulunulması durumunda yargı yerince taleple bağlı kalınmayarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesinde belirtilen tecil faizine hükmedilmesi hukuka aykırılık teşkil edecektir.
Açıklanan hukuksal nedenler ve gerekçeyle, dava dilekçesinde, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'na tabi olan ve 07/11/2019 tarihinden sonra tahsil edilip yargı kararı uyarınca iadesi gereken bir verginin herhangi bir yasal dayanak gösterilmeksizin yasal/kanuni faiziyle birlikte iadesine karar verilmesinin istenmesi durumunda, yasal/kanuni faiz talebinden, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un "Kanuni faiz" başlıklı 1. maddesinde düzenlenen faiz anlaşılması gerektiği, bu itibarla, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesi uyarınca tecil faizine hükmedilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığından, Dairemiz kararına tecil faizi yönünden katılmıyorum. 
(XX) KARŞI OY :
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanan bölge idare mahkemesi kararının, dava konusu işlemin iptali ile fazladan ödenen vergilerin idareye başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle iadesine ilişkin hüküm fıkrasının yasal faize isabet eden kısmı aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar sözü geçen kararın belirtilen kısımlarının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmamaktadır. 
Öte yandan, dava dilekçesinde haksız olarak tahsil edildiği ileri sürülen vergilerin yasal faiziyle birlikte iadesinin istenildiği görülmektedir. Dilekçede talep edilen yasal faizin kanuni dayanağı gösterilmemekle birlikte bu talepten, kanuni faize ilişkin özel düzenleme içeren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 1. maddesinde düzenlenen "kanuni faiz"in anlaşılması gerekmektedir. 
Dava dilekçesinde yasal faiz talebinde bulunulması durumunda yargı yerince taleple bağlı kalınmayarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesinde belirtilen tecil faizine hükmedilmesi hukuka aykırılık teşkil edecektir.
Açıklanan hukuksal nedenler ve gerekçeyle, dava dilekçesinde, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'na tabi olan ve 07/11/2019 tarihinden sonra tahsil edilip yargı kararı uyarınca iadesi gereken bir verginin herhangi bir yasal dayanak gösterilmeksizin yasal/kanuni faiziyle birlikte iadesine karar verilmesinin istenmesi durumunda, yasal/kanuni faiz talebinden, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un "Kanuni faiz" başlıklı 1. maddesinde düzenlenen faiz anlaşılması gerektiği, bu itibarla, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesi uyarınca tecil faizine hükmedilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığından, temyize konu kararın tecil faizine ilişkin hüküm fıkrasının düzeltilerek onanması gerektiği oyu ile, Dairemiz kararının belirtilen kısımlarına katılmıyorum.