Esas No: 2023/5715
Karar No: 2024/4929
Karar Tarihi: 23.09.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/5715 E.  ,  2024/4929 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas  No : 2023/5715
Karar No : 2024/4929     
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	:... Ticaret Anonim Şirketi	  
VEKİLİ	: Av. ... Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Belediye Başkanlığı 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU:... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem:  ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve... sayılı parsellerin bitişiğinde bulunan 3.940,00 m² tescilsiz alanın depo olarak fuzulen işgal edildiğinden bahisle 107.562,00 TL miktarlı, ... tarih ve ... numaralı ecrimisil ihbarnamesinin iptali  istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay bozma kararı üzerine İdare Mahkemesince verilen kararda; Mahkemece keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, davacının söz konusu taşınmazı fuzulen işgal ettiği hususunun sabit olduğu, ayrıca yapılan bilirkişi incelemesine göre idarece tespit edilen ecrimisil bedelinin yerinde olduğu anlaşıldığından, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinde hukuka aykırılık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Bilirkişi raporuna karşı ciddi ve etkin itirazlarının karşılanmadığı, imar parsellerinin dayanağını teşkil eden idari işlemlerin idari yargı yerinde iptal edilip kesinleşmesi ile imar parsellerinin yolsuz tescil durumuna düşeceği, parselasyon işlemi sonucunda hisseli parsel haline gelen taşınmazı kullananlardan ecrimisil istenemeyeceği, ... ada ... ve ...sayılı imar parselinin eski hale ihyasına yönelik ... Belediye Başkanlığına başvuruda bulunulduğu, başvuru talebinin reddedilmesi üzerine idari işlemin iptali için dava açıldığı davanın sonucunun henüz belli olmadığı, bu davadan sonra önceki kayıtların ihya edilmesi için tapu-tescil davası açacaklarını, bu durumda eski kadastral duruma dönülecek ve bu tescilsiz alanların şirketleri adına tescil edileceği, ecrimisile konu olan tescilsiz alanın UKOME kararı ile ana arter yol ağı listesine dahil edildiği, bu nedenle ana arter yollarla ilgili tasarrufta bulunma yetkisinin Büyükşehir Belediyesine ait olduğu, davalı idare yetkisiz olduğu için işlemin yetki yönünden de iptal edilmesi gerektiği, usule aykırı tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 2. fıkrasında; "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; idarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." hükmü yer almıştır.
 3194 sayılı Kanun'un 'Kamuya ait gayrimenkuller' başlıklı 11.maddesinde; "İmar planlarında; meydan, yol, su yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye; belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydı terkin edilir. Ancak, bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu takdirde, arsası hariç yalnız binanın halihazır kıymeti için takdir edilecek bedel ödenir. Bedeli ve ödeme şekli taraflarca tespit olunur. (...)" hükmüne yer verilmiştir.
Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik'in 'Parselasyon planlarının yapımı ve dağıtım esasları' başlıklı 17.maddesinde; "(...) Belediye hizmet alanı, semt spor alanı, belediye kreş alanı, pazar yeri, şehir içi toplu taşıma istasyonları ve durakları, tescile konu otoparklar, ağaçlandırılacak alan, rekreasyon alanı, mesire alanı, mezarlık alanı ve belediyelerin hizmet verdiği diğer alanlar belediyesi adına, kalan alanlar Hazine adına tescil edilir. Belediyesi adına tescil edilecek alanların büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde kalması halinde, Büyükşehir Belediyesi Kanununda belirtilen; büyükşehir belediyelerinin görev ve yetki sahaları içerisinde kalan alanlarla, şehrin bütününe hizmet eden sosyal donatı alanları büyükşehir belediyesi adına, diğer alanlar ilçe belediyeleri adına tescil olunur. (...)" düzenlemesine, 'Tapuya beyan ve tescil' başlıklı 33.maddesinde; "1) Tescil işlemi için tapu müdürlüklerine gönderilen parselasyon planlarındaki dağıtım cetvellerine uygun olarak, tapu sicilinde, tescili yapılan parsellerin cinsine; özel kullanım alanı olanlara arsa, umumi ve kamu hizmetlerine ayrılan alanlara imar planındaki kullanım kararı yazılır.
(2) Düzenlemeye giren parseller üzerindeki irtifak hakkı, geçit hakkı ve benzeri ayni haklar ve korunması gerekli yapıların bulunduğu alanlar, parselasyon planında bulunduğu yere üzerindeki şerhler ve beyanlar ile birlikte ilgili kurum adına aktarılır ve tahsis edilir. Bu alanların imar planında yol, park, meydan gibi tescile konu olmayan umumi hizmet alanlarına denk gelmesi halinde; ayni haklar ve korunması gerekli yapının bulunduğuna dair şerhler/beyanlar taşınarak, bu haklar ile şerhe/beyana konu olan alanlar imar planındaki vasfıyla tescil edilir.
(3) Tescile tabi olmadığı halde, imar mevzuatı gereği yapılaşma hakkı verilen, ruhsata tabi yapıların yapılabileceği umumi ve kamu hizmet alanları imar planındaki vasfıyla tescil edilir. Bu alanlar ve üzerindeki yapılar, bölgede yaşayan insanların ortak kullanımı dışında hiçbir fonksiyon için kullanılamaz özel mülkiyete konu edilemez.
(4) Tapu Kanununun 21 inci maddesi hükümlerine göre kapanan imar ve kadastro yolları nedeniyle imar mevzuatına uygun müstakil imar parseli oluşturulabilen alanlar ve plan gereği umumi ve kamu hizmet alanlarına terk edilen alanlardan belediye adına tescil edilebilecek diğer alanların tescil işlemi; bu alanların cephe aldığı yol da dikkate alınarak, Belediye Kanunu, Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve bu kanunlar uyarınca alınmış düzenleyici meclis kararlarına göre sorumluluk verildiği belediye adına gerçekleştirilir. Bu alanlara hiçbir şekilde imar plan değişikliği ile özel mülkiyete konu fonksiyon getirilemez. Umumi ve kamu hizmet fonksiyonu dışında kullanılamayacağı, tapu kütüğünün beyanlar hanesine belirtme yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde, belediye mallarına karşı suç işleyenlerin Devlet malına karşı suç işlemiş sayılacağı, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 'Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları' başlıklı 7.maddesinde; "Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır: (...)
f) Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.
g) Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek.
(...)
İlçe belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak.
(...)
d) Birinci fıkrada belirtilen hizmetlerden; 775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmak, spor, dinlenme ve eğlence yerleri ile parkları yapmak; yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik sosyal ve kültürel hizmetler sunmak; mesleki eğitim ve beceri kursları açmak; mabetler ile sağlık, eğitim, kültür tesis ve binalarının yapım, bakım ve onarımı ile kültür ve tabiat varlıkları ve tarihî dokuyu korumak; kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin geliştirilmesine ilişkin hizmetler yapmak; bölge otoparkı, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek. (...)" hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; ...ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Yolundaki ... ada, ... ve ... sayılı parsellerin bitişiği ve doğusunda bulunan tescil harici alanın 3.940,00 m2'lik kısmının davacı tarafından 01/04/2008-31/12/2009 tarihleri arasında 'depo' olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 107.562,00 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin .... tarih ve ... numaralı ecrimisil ihbarnamesinin düzenlenmesi üzerine davacı şirket tarafından anılan ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesine göre, ecrimisil istenebilmesi için madde kapsamındaki taşınmazların gerçek veya tüzel kişiler tarafından herhangi bir hukuki ilişki olmaksızın işgal edilmiş olması ve bu durumun idarece tespit tutanağı ile tespit edilmesi gerekmektedir. 
Diğer yandan, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerin, yetkili idarenin izni ve bilgisi olmadan veya bir tahsis kararı veya kira mukavelesine dayanılmadan ilgilisince kullanılmış olması durumunda kullanan kişinin fuzuli şagil sayılacağı açıktır. 
Dosyada, ilgili idarelerce dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerden anlaşıldığı üzere; işgale konu olan taşınmazın 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesine göre yapılan imar ve parselasyon uygulaması ile ... ve ... sayılı parsellerden ... ada ...ve ... parsellere şuyulandırıldığı, davaya ilişkin ecrimisil ihbarnamesine konu olan alanların, uygulama imar planında kısmen hizmet, kısmen de park alanında kaldığı, anılan alanların davalı belediye mülkiyetinde olduğuna ilişkin davalı idarece dava dosyasına tapu kaydı sunulmadığı, diğer yandan söz konusu alanın ... Yoluna cepheli olduğu, anılan caddenin ... tarih ve... sayılı
 Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) kararı ile ana arter yol ağı listesine dahil edildiği anlaşılmıştır.
Buna göre, uyuşmazlığın esasını işgale konu tescilsiz alanın, hangi belediyenin yetkisinde ve sorumluluğunda olduğu hususu oluşturmaktadır. Dava konusu kamuya terk edilen alanın cephe aldığı caddenin ana arter olmasından dolayı bu alanların ana yollarla ilgili sorumlulukları sebebiyle Büyükşehir Belediyesinin  görev alanına girdiği,  kamuya terk edilen işgale konu alan ile ilgili sorumluluk ve yetkinin büyükşehir belediyesine ait olması nedeniyle bu alanda ecrimisil tahakkuk ettirme hak ve yetkisinin de büyükşehir belediyesine ait olduğu sonucuna varıldığından, ilçe belediyesi tarafından tesis edilen dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine,
5.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen onbeş (15) gün içinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 23/09/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.