Esas No: 2023/10078
Karar No: 2024/3956
Karar Tarihi: 13.06.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/10078 E.  ,  2024/3956 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2023/10078
Karar	No : 2024/3956                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Genel Müdürlüğü	
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: 26/06/2018 tarih ve 30460 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 30/04/2018 tarih ve 2018/11835 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile uygulama alanı ilan edilen, Afyonkarahisar 2. Kısım AT ve TİGH projesi kapsamında  Afyonkarahisar İli, Çay İlçesi, ... Köyünde, davacının maliki olduğu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin toplulaştırma işleminin iptali istenilmiştir.
             İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...  tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda; bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu dikkate alındığında toplulaştırma işleminin genel unsurlarıyla mevzuata uygun yapıldığı, ancak davacının eski parselinde bulunan ve sabit tesis niteliğinde olan kuyunun, toplulaştırma projesi kapsamında dikkate alınmadığı ve yeni verilen parsel içerisinde kalacak şekilde planlanmadığı anlaşıldığından, Afyonkarahisar İli, Çay İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı davacının maliki olduğu taşınmaza ilişkin dava konusu toplulaştırma işleminde hukuka ve toplulaştırma ilkelerine uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
              Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı  tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek ...77 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI	 : Davalı idare tarafından, davacının taşınmazda su kuyusu olduğuna dair bir beyanı olmadığı, kaldı ki kuyunun da başka bir şahsın parsel sınırları içerisinde kaldığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI	:  Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü, davacıya ait olduğu iddia edilen kuyu ... adına kayıtlı parsel sınırları içerisinde kaldığından, davanın bu kişiye ihbar edilmesi, kuyunun davacıya ait olduğunun ... tarafından da kabul edilmesi halinde dava konusu toplulaştırma işleminin iptaline, kabul edilmemesi halinde ise reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
            3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun 1. maddesinde kanunun amacı, toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılması, yeterli toprağı bulunmayan ve topraksız çiftçilerin zirai aile işletmeleri kurabilmeleri için Devletin mülkiyetinde bulunan topraklarla topraklandırılmaları, desteklenmeleri, eğitilmeleri, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasını ve küçülmesini önlemeyi, yeni yerleşme yerleri kurmayı, mevcut yerleşme yerlerine eklemeler yapmayı, zorunluluk halinde tarım arazisinin diğer amaçlara tahsisini düzenlemeyi, dağıtılmayan tarım arazisinin değerlendirilme şeklini belirlemeyi, Cumhurbaşkanınca gerekli görülen diğer bölgelerde gayrimenkullerin Milli Güvenlik nedeniyle mülkiyet ve tasarruf şekillerinde ve yerleşim yerlerinde düzenlemeler yapmayı, sağlamak olarak tanımlanmıştır. Arazi Toplulaştırması Ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Parsellerin yeniden düzenlenmesi" başlıklı 16. maddesinde;  proje alanının yeniden düzenlenmesinde; maliklerin istekleri de dikkate alınarak parsel değer sayılarından azami yüzde on ortak tesislere katılım payı düşüldükten sonra kalan miktarın toplamına eşit değerdeki alan, mümkünse tek parsel olarak tercih sırasına göre verilmeye çalışılacağı, uygulamaya tabi parseller üzerinde zemine bağlı hakların varlığı halinde söz konusu parsellerin, hak lehtarlarının görüşü doğrultusunda parselasyon işlemine tabi tutulacağı, sabit tesisler ile çevre ve doğaya görünüm güzelliği veren arazi, yapı ve tesislerin mümkün olduğunca eski maliklerine verilecek şekilde parselasyon planlaması yapılacağı, ancak mal sahibinin birden fazla bu özellikte sabit tesisi var ise malikin bunlardan birinin etrafındaki toplulaştırma isteğinin dikkate alınacağı, proje alanında birden fazla yerleşim birimleri arasındaki sınır düzeltmelerinin, parsel değer sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılacağı, dikili tarım arazileri ile örtü altı tarımı yapılan arazilerin gerektiğinde kendi içinde toplulaştırmaya konu olacağı, bu yerlerde Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında belirlenen parsel büyüklüklerinin esas alınacağı, uygulamaya tabi parsellerde kamu kuruluşlarınca tesis edilmiş olan irtifak haklarının varlığı halinde; derecelendirme ile denklik sağlanarak ve mülkiyet-zemin uyumu korunarak parselasyon işlemi yapılacağı, kamu kuruluşlarınca tesis edilmiş olan irtifak hakları, yeni parsellere maliklerin muvafakati alınmadan ve herhangi bir bedel ödenmeden aktarılacağı, proje sahasındaki sabit tesislerin tescile tabi olsun ya da olmasın tüm dokümanları ilgili kişi ve kuruluşlardan temin edilerek bunlardan yerleri değiştirilemeyecek olanların mevcut durumlarının korunabileceği, mevcut hali ile korunamayan, ancak korunması gereken sabit tesis içeren parsellerde kesinti miktarı kadar alan, öncelikle malikin diğer parsellerinden, bu yolla karşılanamaması halinde hazine arazisinin buraya taşınması ile hisseli hale getirilerek karşılanabileceği, buna rağmen karşılanamayan sabit tesisler için ödeme yapılabileceği,  hazine taşınmazı ile karşılanacak alan, arazi toplulaştırması kriterlerine göre bağımsız bir parsel olma niteliğini kazanabilecek durumda ise müstakil parsel olarak, aksi takdirde sabit tesis parseli ile hisselendirilebileceği, davalı parsellerin, dava konuları incelenerek, tarafların rızası ve istekleri doğrultusunda toplulaştırmaya konu edilebileceği düzenlenmektedir.
Dosyanın incelenmesinden;  davacıya ait Afyonkarahisar İli, Çay İlçesi, ... Köyü eski ... ada, ... nolu ve yeni ... ada ... nolu parsele ilişkin toplulaştırma işleminin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı, 11/11/2021 kayıt tarihli bilirkişi raporunda, toplulaştırma işleminin 3083 ve 6200 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlemesine Dair Tarım Reformu Kanun ve uygulama yönetmeliğinde öngörüldüğü şekilde yapıldığı, %3,91 oranında yasal sınırlar içinde DOP kesintisinin yapıldığı, davacının hissedar olduğu 17589,58 m2 yüzölçümlü eski .../... parselde hissesine düşen 7242,77 m² lik kısım bulunduğu, bu parsele karşılık planlanan ... ada ... nolu parselin  6867,78 m² lik kısmının davacıya tahsis edildiği, düzenlemeye giren ve düzenleme sonrası davacıya tahsis edilen taşınmazın parsel endeks katsayılarının yaklaşık aynı ve parsellerin eşdeğer olduğu ancak, davacıya ait olan ve fiilen davacı tarafından kullanılan, koordinatlarına bakıldığında ise komşusunun parsel sınırında kalan su kuyusunun davacı adına tahsis edilen yeni parselin sınırları içinde kalmadığının belirtildiği, bahse konu rapora istinaden, sabit tesis niteliğinde olan kuyunun, toplulaştırma projesi kapsamında dikkate alınmadığı ve yeni verilen parsel içerisinde kalacak şekilde planlanmadığı gerekçesiyle dava konusu toplulaştırma işleminin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Gerek davalı idarenin savunmalarında, gerekse dosyaya sunulan bilirkişi raporunda, davacıya ait olduğu iddia edilen kuyunun ... adına kayıtlı ... ada ... parsel sınırları içerisinde kaldığı, dosyaya sunulan sabit tesis tutanağında da kuyunun ...' a ait ... ada ... parselde kaldığının tespit edildiği, sabit tesis tutanağının 12/06/2020 tarihinde askıya çıkarılarak ilan edildiği, 13/07/2020 tarihinde askıdan indirildiği, bu ilanlara ilişkin herhangi bir itiraz bulunmadığı, davacının mülakat formunda da kuyuya dair hiçbir iddiasının bulunmadığı, kuyuya ait bir ruhsatın da bulunmadığı dikkate alındığında, bir başkasının mülkiyetinde kalan kuyunun, davacıya tahsis edilmesi gerektiğine yönünde verilen kararda hukuka uyarlık, dava konusu toplulaştırma işleminde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.  
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1.	Temyiz isteminin kabulüne,
2.	Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının  BOZULMASINA,
3.	Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 13/06/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.