Esas No: 2024/388
Karar No: 2024/1265
Karar Tarihi: 13.03.2024

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/388 E.  ,  2024/1265 K.


"İçtihat Metni"
            T.C.
    D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas  No:2024/388
Karar No:2024/1265
TEMYİZ EDENLER: 1. (DAVALI) ... Kurumu
VEKİLİ	: Av. ...
  2. (DAVACI) ... Kurumsal Hizmetler İnşaat Yemek Hizmetleri Temizlik Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ...İdare Mahkemesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... İl Sağlık Müdürlüğü tarafından ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen... ihale kayıt numaralı "Seah Grubu 24 Aylık Malzemeli Yemek Hazırlama, Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı" ihalesi dokümanına yönelik yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin... tarih ve ... sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davacı tarafından ihale dokümanına ilişkin yapılan şikayet başvurusunun reddi üzerine, davalı idareye yapılan itirazen şikâyet başvurusnun reddedildiği, bunun üzerine bakılan davanın açıldığı, davacının itirazen şikâyet başvurusunda yer alan; 1. iddiasının incelenmesinden, Teknik şartname düzenlemelerinden, normal ve diyet yemeklerle birlikte verilecek ekmeklerin (kepekli/kepeksiz, tuzlu/tuzsuz) 50'er gramlık fabrika çıkışlı poşet ambalajlarda olacağı, Teknik Şartname'nin 2.42. maddesinde yer verilen düzenlemeye göre normal ve diyet yemeklerde 2'şer poşet ekmek (100 g), normal kahvaltıda 3 poşet ekmek (150 gr), ara öğünde 1 poşet ekmek, diyet kahvaltıda ise 1 poşet (50 gr) ekmek verileceği düzenlemeleri bulunmasına rağmen, aynı şartnamenin (C) Diyet sabah kahvaltısı başlıklı bölümünde verilen tabloda ise ekmek miktarının 150 gr olarak belirtildiği, örneğin ara öğün gramaj listesinde ise ekmek gramajının örnek menüye uygun olarak 50 gr olarak belirlendiği, bu durumda ekmek girdi miktarlarına ilişkin olarak Teknik Şartname'nin “Firma tarafından çıkarılacak yemek grupları” başlıklı 2.42. maddesinin “d) Diyet kahvaltı" başlıklı bölümde yer verilen düzenleme ile “C) Diyet Sabah Kahvaltısı” başlıklı bölümünde yer verilen düzenleme arasında isteklileri tereddüte düşürecek şekilde çelişkili düzenlemelerin bulunduğu, teklif fiyatın belirlenmesinde hangi ekmek girdi miktarının esas alınacağı hususunda istekliler arasında farklılık oluşacağı, tekliflerin hazırlanmasında tereddüt oluşturacağı, sözleşmenin yürütülmesi aşamasında da yüklenici ile idare arasında uyuşmazlıklara konu olabileceğinden ihalenin sağlıklı olarak gerçekleştirilmesi ve yürütülmesinin mümkün olmadığı, diyet kahvaltı bakımından 50 gram ve 150 gram ekmek arasında bariz bir maliyet farkının olduğu, bu açıdan 50 gram ekmek üzerinden verilecek teklif ile 150 gram ekmek üzerinden verilecek teklifin istekliler bakımından tereddüt oluşturacağı sonucuna varıldığından, dava konusu işlemin, davacı şirket tarafından ileri sürülen bu iddianın reddine yönelik kısmı bakımından hukuka uygunluk bulunmadığı;
2. iddiasının incelenmesinden, Sözleşme Tasarısı’nda yer alan düzenleme incelendiğinde, yemek dağıtımı sırasında sadece parça etli yemeklerde, yemek reçetelerinde belirlenmiş olan pişmiş et firesinin, yemek tartım sonuçlarının değerlendirmesinde çiğ et miktarlarının %40'ına kadar uygun kabul edileceği, daha fazla çıkacak eksikliklerde gramaja uyulmadığına karar verileceği ve bu durumda da ilk sözleşme bedelinin On Binde 1'i oranında ceza kesileceği, sözleşmenin feshini gerektiren aykırılık sayısının ise her hangi birisinin 5 olmasının yeterli olduğu şeklinde düzenlendiği bu düzenlemede isteklileri tereddüde düşürecek bir hususun olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin, davacı şirket tarafından ileri sürülen bu iddianın reddine yönelik kısmı bakımından hukuka aykırılık bulunmadığı;
3. iddiasının incelenmesinden, İdari Şartname’nin 25. maddesinde personeller için yol giderlerinin SEAH için 17,00-TL, ADSH için 17,00-TL, Geyve Devlet Hastanesi için 16,20-TL, Pamokova Devlet Hastanesi için 17,00-TL, Sapanca Devlet Hastanesi için 18,00-TL ve Taraklı Devlet Hastanesi için 17,00-TL olarak belirlendiği, anılan yol ücretlerinin brüt veya net olduğuna ilişkin bir belirtmenin yapılmadığı, ancak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78. maddesi uyarınca yol bedelinin nakdi olarak ödeneceği öngörülen ihalelerinin idari şartnamelerinde, yol bedelinin günlük brüt tutarları ve ayda kaç gün ödeneceğinin yazılacağı, idari şartnamelerde nakdi olarak ödenecek yol giderinin net olarak ödeneceğine dair düzenleme yapılamayacağı ve bu bedel brüt olarak belirtilmemiş olsa bile bu tutarlar brüt olarak kabul edileceği hususunun açıkça düzenlendiği, dava konusu İdari Şartname’de yer verilen bu tutarların brüt ücret olarak kabul edilmeleri konusunda duraksama bulunmadığı, ancak ihalenin Teknik Şartname’sinin  “Hakediş ve Maaş” başlıklı bölümünde yol ücretlerine ilişkin olarak, idari şartnamede yer alan aynı yerler ve aynı tutarlar belirtilmek suretiyle ''Yol Ücreti (net)'' ibaresine yer verildiği, bu haliyle iki doküman arasında yol ücretlerinin brüt mü yoksa net olarak mı belirlendiği hususunda açıkça çelişkinin bulunduğu, bu hususun tekliflerin hazırlanmasında tereddüt oluşturacağı, sözleşmenin yürütülmesi aşamasında da yüklenici ile idare arasında uyuşmazlıklara konu olabileceğinden ihalenin sağlıklı olarak gerçekleştirilmesi ve yürütülmesinin mümkün olmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu işlemin, davacı şirket tarafından ileri sürülen bu iddianın reddine yönelik kısmı bakımından hukuka uygunluk bulunmadığı;
4. iddiasının incelenmesinden, Sözleşme Tasarısı'nın 16.1.2. maddesinin 1 sıra nolu özel aykırılık “Firmanın hastane idaresine teslim ettiği (et ve et ürünleri, ekmek, peynir, bakliyat vs her türlü gıda maddesi) miadı geçmiş veya bozulduğunun kontrol teşkilatı tarafından tespit edilmesi halinde her bir aykırılık için ilgili sağlık tesisi tarafından” halinin gerçekleşmesi durumunda verilecek cezanın aynı satırın devamında ilk sözleşme bedelinin on binde 1 oranında olduğu, herhangi, birisinin 5 kez tekrarı halinde de sözleşmenin feshedileceğinin açıkça düzenlendiği, anılan düzenlemede isteklileri tereddüde düşürecek bir hususun olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin, davacı şirket tarafından ileri sürülen bu iddianın reddine yönelik kısmından hukuka aykırılık bulunmadığı; 
5. iddiasının incelenmesinden, Teknik Şartname'nin 37-39. sayfaları arasında yer alan “Yayla Çorba, Domates Çorba, Şehriye Çorba ve Pirinç Çorba” içerikleri ile anılan Teknik Şartname'nin 55-56. sayfaları aralığındaki “Domates Çorba, Şehriye Çorba, Pirinç Çorba ve Yayla Çorba” içeriklerinin birbirinden farklı olması, iki yemek türünün farklı olmasından kaynaklandığı, Teknik Tartname'nin 37-39. sayfaları arasında yer alan yemek grubu normal yemeklerin gramajını, 55-56. sayfaları aralığındaki yemek türünün ise diyet yemeklerin gramajını vermekte olduğu, dolayısıyla, R1 ve R2 örmek menülerinin her ikisinde de bulunan söz konusu çorbaların diyet olanlarının sayfa 55-56'da yer alan gramajlara göre, normal yemek olanların da sayfa 37-39 aralığında verilen gramajlara uygun olarak yapılacağı, Teknik Şartname'nin 51. sayfasında yer alan “ayva komposto ve erik komposto" içerikleri ile 56. sayfasındaki “ayva komposto ve taze erik komposto” içeriklerinin de birbirinden farklı olmakla birlikte, R1 ve R2 örnek menülerinde yer alan anılan kompostoların, kompostonun normal veya diyet olması durumuna göre gramajları yüklenici tarafından kolaylıkla belirlenebileceği, ancak, böğürtlen kompostolara ilişkin diyet kısmında böğürtlen komposto olmasına rağmen gramajının belirtilmediği, ayrıca kuru meyve kompostolara ilişkin hem gramaj hem de kuru meyvenin türü ve gramajı belirtilmediğinden teklif fiyatının hazırlanması ve sözleşmesinin uygulanması aşamasında olası uyuşmazlıklara konu olabileceğinin anlaşıldığı, bu durumda,  böğürtlen kompostolara ilişkin diyet kısmında böğürtlen komposto olmasına rağmen gramajının belirtilmemesi ve kuru meyve kompostolara ilişkin hem gramaj hem de kuru meyvenin türü ve gramajı belirtilmesi hususlarının tekliflerin hazırlanmasında tereddüt oluşturacağı, sözleşmenin yürütülmesi aşamasında da yüklenici ile idare arasında uyuşmazlıklara konu olabileceğinden ihalenin sağlıklı olarak gerçekleştirilmesi ve yürütülmesinin mümkün olmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu işlemin, davacı şirket tarafından ileri sürülen bu iddianın reddine yönelik kısmı bakımından hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. 
 Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem davacının itirazen şikâyet başvurusunda yer alan 1., 3. ve 5. iddiaları yönünden hukuka aykırı bulunarak bu kısımlar yönünden dava konusu işlemin iptaline; davacının 2. ve 4. iddiaları yönünden ise hukuka uygun bulunarak bu kısımlar bakımından davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI   :  Davalı idare tarafından, temyize konu İdare Mahkemesi kararının, davacının 1. iddiası bakımından Kurul kararının iptaline ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu, şöyle ki Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde yer alan açıklama gereğince, idarece hazırlanan iki haftalık örnek menünün, örnek mahiyetinde ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında kullanılmak üzere oluşturulan bir doküman düzenlemesi olduğu, isteklilerin tekliflerini oluştururken ihale dokümanını esas almaları gerektiği, ilgili Teknik Şartname düzenlemesi ile örnek menü arasındaki çelişkili durumun aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında giderilebilecek nitelikte olduğu anlaşıldığından ve belirtilen aşamada dokümana uygun şekilde iki haftalık örnek menü üzerinden açıklama istenilmesi mümkün olduğundan, örnek menüdeki ekmek gramajına ilişkin hususun isteklilerin tekliflerini oluşturmasına engel olmayacağı; davacının 3. iddiası bakımından, dava konusu ihalenin yemek alımı işi olduğu ve personele dayalı bir iş olmadığı, personele ilişkin Birim Fiyat Teklif cetvelinde ayrı bir satır da açılmadığı, Sözleşme Tasarısı’nın 7. maddesinde de ulaşım giderlerinin İdari Şartname’nin 25. maddesine göre ödeneceği düzenlendiğinden bu durumun isteklilerin teklif hazırlamalarında herhangi bir tereddüde yol açmayacağı; davacının 5. iddiası bakımından ise Teknik Şartname’nin yemek reçetelerini içeren “Yemek çeşitleri ve içerikleri” tablosunda anılan kompostolara benzer nitelikte ürünlerin bulunduğu, içerikleri bulunan benzer komposto miktarları örnek alınarak yapılabileceğinin açık olduğu;
Davacı tarafından, temyize konu İdare Mahkemesi kararının, 2. iddiaları bakımından, yemek dağıtımı sırasında parça etli yemeklerde, yemek reçetelerinde belirlenmiş olan pişmiş et firesinin, yemek tartım sonuçlarının değerlendirmesinde çiğ et miktarlarının % 40’na kadar firenin mi, yoksa Teknik Şartname’de belirtilen diğer yemeklerde tespit edilen gramaj eksikliği durumlarında da ceza uygulanacağı noktasında ihale dokümanında açıklık bulunmadığı ve isteklileri tereddüte düşürecek bu durumun ihalenin iptalini gerektirdiği; 4. iddiaları bakımından Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16.1.2. maddesinin 1 sıra nolu özel aykırılık halinde “Firmanın hastane idaresine teslim ettiği ( et ve et ürünleri, ekmek, peynir, bakliyat vs her türlü gıda maddesi) miadı geçmiş veya bozulduğunun kontrol teşkilatı tarafından tespit edilmesi halinde her bir aykırılık için ilgili sağlık tesisi tarafından” düzenlemesinin yapıldığı, aynı satırın devamında da belirtilen özel aykırılık halinin gerçekleşmesi durumunda sözleşme bedelinin On Binde 1’i oranında ceza kesileceği, sözleşmenin feshini gerektiren aykırılık sayısının ise 5 olduğu, ancak bu düzenlemeden firmanın hastane idaresine teslim ettiği gıda maddelerinin miadının geçtiğinin 5 defa tespit edilmesi halinde mi yoksa gıda maddelerinin bozulduğunun 5 defa tespit edilmesi halinde mi yoksa ayrı ayrı olmak üzere 5’er defa gıda maddelerinin miadının geçmiş olduğunun ve gıda maddelerinin bozulduğunun tespit edilmesi halinde mi sözleşmenin feshedileceği hususunun tam olarak anlaşılamadığı, bu düzenlemeler ile dava konusu ihalenin gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI   : Davacı tarafından, temyize konu İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı; davalı idare tarafından,  temyize konu İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY: 
	... İl Sağlık Müdürlüğü tarafından ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen "Seah Grubu 24 Aylık Malzemeli Yemek Hazırlama, Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı" ihalesi gerçekleştirilmiş, davacı tarafından anılan ihale dokümanına ilişkin yapılan şikâyet başvurusunun reddi üzerine özetle; "(1) Teknik Şartname’nin 5’inci sayfasında ekmeklerin 50 gr.lık poşetlerde olacağının (2.18’inci maddesinde Ekmekler 50 gr. (+/- 3 gr) lık tekli fabrika ambalajlı olacaktır.)  belirtildiği, aynı Şartname’nin 9 ve 10’uncu sayfalarında yer alan düzenlemelerde; normal yemek yanında “2 poşet ekmek”, diyet yemek yanında “2 poşet ekmek”, normal kahvaltı yanında ise “3 poşet ekmek” verileceğinin düzenlendiği, yine 10’uncu sayfasında “d-) Diyet kahvaltı” başlıklı bölümde “d-) Diyet kahvaltı = Kahvaltıda verilecek gıdaların çeşit ve miktarları hastane diyetisyeni tarafından belirlenecektir. Bu çeşitlerden en az bir tanesi hayvansal kaynaklı olacaktır, ayrıntılı bilgi 2.42. maddenin C bendindeki diyet sabah kahvaltısı bölümündedir.  örnek menü olarak; çay + tuzsuz beyaz peynir + tuzsuz zeytin + söğüş + 1 poşet ekmek + 1 adet su vb.” düzenlemesinin yapıldığı,  buradan diyet kahvaltılarının yanında 1 poşet ekmek yani “1 adet 50 gr poşetli ekmek” verileceğinin belirtilmesine rağmen,  Teknik Şartname’nin 13-14’üncü sayfalarındaki “C - Diyet Sabah Kahvaltısı” başlıklı bölümdeki diyet kahvaltılıklarını ve gramaj miktarlarını gösteren tabloda ise “Ekmek (Tuzlu, tuzsuz ve kepekli) = 150 gr” olarak verilmesinin düzenlendiği,  bu düzenlemelerden diyet kahvaltıların yanında verilecek ekmek ürününün miktarı hususunda ihale dokümanında çelişkili düzenlemelere yer verildiğinden, sağlıklı bir şekilde teklif hazırlanmasına ve verilmesine engel teşkil ettiği,
(2) Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16.1.2’nci maddesinde etli yemeklerde et firesinin % 40’ına kadar uygun kabul edileceği, özel aykırılık hallerinin oluşması durumunda ise sözleşme bedelinin On Binde 1’i oranında ceza kesileceği, özel aykırılık halinin 5 olduğu durumunda ise sözleşmenin feshedileceği düzenlemesinin, yemek dağıtımı sırasında parça etli yemeklerde, yemek reçetelerinde belirlenmiş olan pişmiş et firesinin, yemek tartım sonuçlarının değerlendirmesinde çiğ et miktarlarının % 40’na kadar firenin mi, yoksa Teknik Şartname’de belirtilen diğer yemeklerde tespit edilen gramaj eksikliği durumlarında da cezanın kesilip kesilmeyeceği hususunun anlaşılamadığı, bu durum da sözleşmenin uygulanması aşamasında çeşitli ihtilaflara sebebiyet vereceğinden mevzuata aykırı olduğu, aynı şekilde sözleşmenin feshi hususunda da, sadece etli yemeklerde 5 defa  tespit edilen gramaj eksikliği halinde mi, yoksa diğer yemeklerde tespit edilecek gramaj eksikliğinde de mi fesh edileceği hususlarının da anlaşılamadığı, sözleşmesinin ifası sırasında ihtilaflara neden olacağından ihalenin iptalinin gerektiği,
(3) 12.09.2023 tarihinde yayınlanan zeyilname ile Teknik Şartnamenin 18-19’uncu sayfalarında işçilerin yol parasının net olarak ödeneceği belirtildiği, ancak İdari Şartname’nin teklif fiyata dahil giderler başlıklı 25’nci maddesinde “Personeller için 26 gün üzerinden öngörülen 1 günlük gidiş-geliş yol ücretleri: SEAH 17.00 TL, ADSH 17.00 TL, Geyve Devlet Hastanesi 16.20 TL, Pamukova Devlet Hastanesi 17.00 TL, Sapanca Devlet Hastanesi 18.00 TL, Taraklı Devlet Hastanesi 17.00 TL” düzenlemesinin yapıldığı, söz konusu giderlerin idari şartnamede verilen brüt tutarları ile Teknik Şartname’de net olarak ödeneceği belirtilen yol ücretlerinin aynı olduğundan, personelin yol ücretlerinin net mi brüt mü dikkate alınacağı hususunda çelişki bulunduğundan bu nedenle teklif hazırlanmasının mümkün olmadığından bu durum, eşit koşullar altında ve sağlıklı bir şekilde fiyat teklifi hazırlanabilmesine engel teşkil ettiğinden ihalenin iptalinin gerektiği,
(4) Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16.1.2’nci maddesinin 1 sıra nolu özel aykırılık halinde “Firmanın hastane idaresine teslim ettiği ( et ve et ürünleri, ekmek, peynir, bakliyat vs her türlü gıda maddesi) miadı geçmiş veya bozulduğunun kontrol teşkilatı tarafından tespit edilmesi halinde her bir aykırılık için ilgili sağlık tesisi tarafından” düzenlemesinin yapıldığı, aynı satırın devamında da belirtilen özel aykırılık halinin gerçekleşmesi durumunda sözleşme bedelinin On Binde 1’i oranında ceza kesileceği, sözleşmenin feshini gerektiren aykırılık sayısının ise 5 olduğu, ancak bu düzenlemeden firmanın hastane idaresine teslim ettiği gıda maddelerinin miadının geçtiğinin 5 defa tespit edilmesi halinde mi yoksa gıda maddelerinin bozulduğunun 5 defa tespit edilmesi halinde mi yoksa ayrı ayrı olmak üzere 5’er defa gıda maddelerinin miadının geçmiş olduğunun ve gıda maddelerinin bozulduğunun tespit edilmesi halinde mi sözleşmenin feshedileceği hususu tam olarak anlaşılamadığı, bu durumun sözleşmenin uygulanması aşamasında kesilecek cezalar ve sözleşmenin feshi sürecinde belirsizlikler yaşanmasına sebebiyet vereceğinden mevzuata aykırı olduğu,
(5) Teknik Şartnamenin 10’uncu sayfasında “R1  (sulu gıda): çay, tanesiz komposto, tanesiz çorba, meyve suyu gibi yiyecekleri kapsar. (gün boyu verilen, 1 Kahvaltı ve 2 Yemek olarak sunulan R1 menusu toplamda bir sefer ücretlendirilir.) Dokümanda ön görülen R1 (Sulu Gıda ) toplam sayısının ½ si Normal ½ si Diyabetik olarak hesaplanmıştır. Tabloda belirtilen R1 başlıklı kahvaltı ve yemeklerin örnek öğünlerin gramaj, çiğ girdi ve içerikleri dokümanda belirtilen diğer yemek menüleri ile aynıdır.” düzenlemesi ile anılan Şartnamenin 11’inci sayfasında “R2 (Yarı Sulu Gıda): Dokümanda ön görülen R2 (Yarı Sulu Gıda ) toplam sayısının ½ si normal ½ si diyabetik olarak hesaplanmıştır. R2 menüsü ile birlikte günde toplam 3 Adet Ekmek verilecektir. Tabloda belirtilen R2 başlıklı kahvaltı ve yemeklerin örnek öğünlerin gramaj, çiğ girdi ve içerikleri dokümanda belirtilen diğer yemek menüleri ile aynıdır.” düzenlemelerinden,  R1  (sulu gıda)  ve R2 (Yarı Sulu Gıda) öğünlerinin çiğ girdi ve içeriklerinin ihale dokümanında belirtilen diğer yemek menüleri ile aynı olduğundan, Teknik Şartnamenin 102-104’üncü sayfalarında yer verilen 2 haftalık Örnek R1 Yemek ve R2 Yemek Menülerinde bulunan domates çorba, yayla çorba, şehriye çorba, pirinç çorba, erik komposto, çilek komposto, ayva komposto ve böğürtlen komposto yemeklerinin içeriklerinin, teknik şartnamede bulunan hangi içeriklere göre hazırlanacağı hususunun bilinemediği, örneğin R1 Yemek ve R2 Yemek Menülerinde yer alan ve yukarıda anılan çorba yemeklerinin (domates çorba, yayla çorba, şehriye çorba ve pirinç çorba), teknik Şartnamenin 37-40 sayfaları aralığında bulunan “ÇORBALAR” başlıklı bölümde yer verilen çorba içeriklerine göre mi hazırlanacağı, yoksa teknik şartnamenin 55-56’ncı sayfaları aralığında bulunan “ÇORBALAR” başlıklı bölümde yer verilen çorba içeriklerine göre mi hazırlanacağı, aynı şekilde, R1 Yemek ve R2 Yemek Menülerinde yer alan ve yukarıda anılan Komposto tatlılarının  teknik şartnamenin 51’inci sayfasında bulunan “KOMPOSTO VE HOŞAFLAR” başlıklı bölümde yer alan Komposto içeriklerine göre mi hazırlanacağı yoksa teknik şartnamenin 56’ncı sayfasında bulunan “TATLILAR VE KOMPOSTOLAR” başlıklı bölümde yer verilen Komposto içeriklerine göre mi hazırlanacağı hususu bilinemediğinden bu durumun eşit koşullar altında ve sağlıklı bir şekilde fiyat teklifi hazırlanabilmesine engel teşkil ettiğinden ihalenin iptali gerektiği" iddialarıyla itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuş, dava konusu Kurul kararıyla davacının başvurusunun reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.	
İLGİLİ MEVZUAT:
	Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78. maddesinde, “…78.9. İhale konusu işte çalışacak personele ilişkin yemek ve yol maliyetlerinin istekli tarafından karşılanmasının öngörüldüğü hallerde, bu maliyetlerin brüt tutarları dikkate alınacaktır...
	78.13. Yemek ve yol bedelinin nakdi olarak ödeneceği öngörülen ihalelerinin idari şartnamelerinde, yemek ve yol bedelinin günlük brüt tutarları ve ayda kaç gün ödeneceği yazılacak, bu brüt tutarların nakdi olarak ödeneceği ve ücret bordrosunda gösterileceği açıkça belirtilecektir. Her ay 30 gün olarak kabul edilecek ve bazı ayların 30 günden daha fazla ya da eksik günleri dikkate alınmayacaktır. İdari şartnamede 26 veya 22 olarak belirlenen aylık gün sayısı üzerinden hesaplama yapılacak ve 31 veya 28 gün olan aylardaki fiili gün sayısı dikkate alınmayacaktır. Yemek ve yol için aylık gün sayısı belirlenmemiş ise 26 gün olarak hesaplama yapılacaktır.
	Bununla birlikte, hafta tatili ve genel tatil günleri dahil 30 günden daha kısa süreli çalışma yapılması öngörülen aylar ile takvim yılına göre 28 veya 29 günden daha kısa süreli çalışma yapılması öngörülen Şubat ayı (artık gün/kıst ay) kapsamında çalışılacak toplam gün sayısı ile bu süre içerisinde yemek ve yol bedeli verilecek gün sayısının, idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtilmesi gerekmektedir.
78.14. İdari şartnamelerde ücret ile nakdi olarak ödenecek yemek ve yol gibi giderlerin net olarak ödeneceğine dair düzenleme yapılmayacaktır. İdari şartnamede yer alan bu bedellerin brüt olduğu belirtilmemiş olsa bile bu tutarlar brüt olarak kabul edilecek ve buna göre işlem yapılacaktır.” açıklamasına yer verilmiştir.
Davaya konu ihaleye ait İdari Şartname'nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25. maddesinde, “…Personeller için 26 gün üzerinden öngörülen 1 günlük gidiş-geliş yol ücretleri: SEAH 17.00 TL, ADSH 17.00 TL, ... Devlet Hastanesi 16.20 TL, ... Devlet Hastanesi 17.00 TL, Sapanca Devlet Hastanesi 18.00 TL,  ... Hastanesi 17.00 TL…” düzenlemesine yer verilmiştir.
Davaya konu ihaleye ait Teknik Şartname'nin; 5. sayfasında yer verilen “Tarafların yükümlülükleri” başlıklı 2. maddesinde, “2.18. Ekmek günlük olarak üretilmis¸ olup (tuzlu, tuzsuz, kepekli, /tam buğday vb. olabilir) kesinlikle bayat ve küflu¨ ekmek kullanılmayacaktır. Ekmekler 50 gr. (+/- 3 gr) lık tekli fabrika ambalajlı olacaktır…” düzenlenmesine, C - Diyet Sabah Kahvaltısı” başlıklı bölümünde “Hastane diyetisyeni hastanın ihtiyacına göre aşağıda belirtilen kahvaltılık malzemelerinden uygun olanlarını verir. Diyet kahvaltısı içecek (çay, poşet çay, poşet bitki çayı, süt vb.), ekmek, şeker dışında üç çeşit olarak verilecektir. Çeşitlerden en az biri hayvansal kaynaklı olacaktır. (çay+tuzsuz peynir+ tuzsuz zeytin+söğüş+ekmek)vb. ... Ekmek (Tuzlu, tuzsuz ve kepekli) 150 gr." düzenlemesine yer verilmiştir.
Teknik Şartname'nin “Hakediş ve Maaş” başlıklı bölümünde “Ayda 26 (yirmialtı) gün üzerinden işçi başına ve işçinin hastanede bulunma durumuna göre hesaplanacak 1 günlük gidiş-dönüş yol parası, tüm çalışan personellere nakdi olarak ödenecek ve ücret bordosunda gösterilecektir. Hastalık, mazeret vb. nedenlerle görevlinin gelmemesi halinde yerine çalıştırılacak iişçiye çalıştığı gün dikkate alınarak yol parası ödenecek ve ücret bordrosunda gösterilecektir. Yıllık izin, ölüm izni, doğum izni, babalık izni ve evlenme izni vb. sürelerinde yol parası ödenmeyecektir. Personellere 26 gün üzerinden yol ücreti öngörülecektir." düzenlemesi yapılmıştır.
	Teknik Şartname'nin 10. sayfasında “Firma tarafından çıkarılacak yemek grupları” başlıklı 2.42’nci maddesinde, “e) R1  ( Sulu gıda ): çay, tanesiz komposto, tanesiz çorba, meyve suyu gibi yiyecekleri kapsar. (gün boyu verilen, 1 Kahvaltı ve 2 Yemek olarak sunulan R1 menusu toplamda bir sefer ücretlendirilir.) Dokümanda ön görülen R1 (Sulu Gıda ) toplam sayısının ½ si Normal ½ si Diyabetik olarak hesaplanmıştır. Tabloda belirtilen R1 başlıklı kahvaltı ve yemeklerin örnek öğünlerin gramaj, çiğ girdi ve içerikleri dokümanda belirtilen diğer yemek menüleri ile aynıdır.
	f-) R2 (Yarı Sulu Gıda): Dokümanda ön görülen R2 (Yarı Sulu Gıda ) toplam sayısının ½ si normal ½ si diyabetik olarak hesaplanmıştır. R2 menüsü ile birlikte günde toplam 3 Adet Ekmek verilecektir. Tabloda belirtilen R2 başlıklı kahvaltı ve yemeklerin örnek öğünlerin gramaj, çiğ girdi ve içerikleri dokümanda belirtilen diğer yemek menüleri ile aynıdır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	1. Temyize konu Mahkeme kararının, dava konusu Kurul kararının 2. ve 4. maddelerinde ileri sürülen iddialara yönelik davanın reddine ilişkin kısmı yönünden;
	İdare ve vergi mahkemelerinin nihaî kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
	Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. 
	2. Temyize konu Mahkeme kararının, dava konusu Kurul kararının 1. maddesinde ileri sürülen iddiaya yönelik dava konusu Kurul kararının iptaline ilişkin kısmı incelendiğinde;
	Uyuşmazlığın Teknik Şartname’nin 5. sayfasında yer verilen “Tarafların yükümlülükleri” başlıklı 2. maddede,  “2.18. Ekmek günlük olarak üretilmis¸ olup (tuzlu, tuzsuz, kepekli, /tam buğday vb. olabilir) kesinlikle bayat ve küflü ekmek kullanılmayacaktır. Ekmekler 50 gr. (+/- 3 gr) lık tekli fabrika ambalajlı olacaktır…” düzenlenmesi ile Teknik Şartname’nin “C - Diyet Sabah Kahvaltısı” başlıklı bölümünde “Hastane diyetisyeni hastanın ihtiyacına göre aşağıda belirtilen kahvaltılık malzemelerinden uygun olanlarını verir. Diyet kahvaltısı içecek (çay, poşet çay, poşet bitki çayı, süt vb.), ekmek, şeker dışında üç çeşit olarak verilecektir. Çeşitlerden en az biri hayvansal kaynaklı olacaktır. (çay+tuzsuz peynir+ tuzsuz zeytin+söğüş+ekmek)vb… Ekmek (Tuzlu, tuzsuz ve kepekli)150 gr.” düzenlemelerinin çelişki oluşturup oluşturmadığı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.
	Söz konusu düzenlemelerden, normal ve diyet yemeklerle birlikte verilecek ekmeklerin (kepekli/kepeksiz, tuzlu/tuzsuz) 50’şer gramlık fabrika çıkışlı poşet ambalajlarda olacağı açıkça anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, Teknik Şartname’nin 2.42. maddesinde yer verilen düzenlemeye göre normal ve diyet yemeklerde 2’şer poşet ekmek (100 g), normal kahvaltıda 3 poşet ekmek (150 gr), ara öğünde 1 poşet ekmek, diyet kahvaltıda ise 1 poşet (50 gr) ekmek  verileceği düzenlemeleri bulunduğu, aynı Şartname’nin (C) Diyet sabah kahvaltısı başlıklı bölümünde verilen tabloda ise ekmek miktarının hastane diyetisyenin hastanın ihtiyacına göre belirlenmek üzere (Tuzlu, tuzsuz ve kepekli) 150 gr olarak belirtildiği anlaşılmaktadır. 
	Esasen Teknik Şartname’de genel kural olarak paketlenmiş ekmeğin 50 gr olacağı açıkça düzenlenmiştir. İsteklilerin bir adet paketlenmiş ekmek için bu gramaj üzerinden hesaplama yapması gerektiği sonucuna varılabilecektir. Bununla birlikte, “C - Diyet Sabah Kahvaltısı” başlıklı bölümde hastane diyetisyenin tuzlu, tuzsuz ve kepekli olmak üzere üç çeşit ekmekten hastanın ihtiyacına göre belirlenmek üzere birini tercih edeceği, söz konusu düzenlemedeki 150 gr belirlemesinin ise 3 çeşit ekmeğin gramajlarının toplamını ifade etmek üzere Teknik Şartname’ye yansıtıldığı, nitekim Teknik Şartname’nin muhtelif maddelerinde “2’şer poşet ekmek (100 g)”, “3 poşet ekmek (150 gr)” gibi ifade yönteminin de kullanıldığı anlaşılmaktadır. 
	Bu itibarla, Teknik Şartname’de bir çelişkiden bahsedilmesi mümkün olmadığı gibi idarece hazırlanan iki haftalık örnek menünün, örnek mahiyetinde ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında kullanılmak üzere oluşturulan bir doküman düzenlemesi olduğu, isteklilerin tekliflerini oluştururken ihale dokümanını esas almaları gerektiği, ilgili Teknik Şartname düzenlemesi ile örnek menü arasındaki çelişkili durumun aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında giderilebilecek nitelikte olduğu anlaşıldığından ve aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında ihale dokümanı düzenlemelerine uygun şekilde iki haftalık örnek menü üzerinden açıklama istenilmesi mümkün olduğundan, örnek menüdeki ekmek gramajına ilişkin hususun isteklilerin tekliflerini oluşturmasına engel olmayacağı ve davacının söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
	3. Temyize konu Mahkeme kararının, dava konusu Kurul kararının 3. maddesinde ileri sürülen iddiaya yönelik dava konusu Kurul kararının iptaline ilişkin kısmı incelendiğinde;
	Temyize konu İdare Mahkemesi kararında, “Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78. maddesi uyarınca yol bedelinin nakdi olarak ödeneceği öngörülen ihalelerinin idari şartnamelerinde, yol bedelinin günlük brüt tutarları ve ayda kaç gün ödeneceğinin yazılacağı, idari şartnamelerde nakdi olarak ödenecek yol giderinin net olarak ödeneceğine dair düzenleme yapılamayacağı ve bu bedel brüt olarak belirtilmemiş olsa bile bu tutarlar brüt olarak kabul edileceği hususunun açıkça düzenlendiği” belirtilmekteyse de Kamu İhale Genel Tebliği’nin bahsi geçen 78. maddesinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım ihalelerine ilişkin olduğu anlaşıldığından, malzemeli yemek hazırlama, dağıtım ve sonrası hizmet alımına ilişkin olan dava konusu ihalede uygulanma imkânı bulunmamaktadır.
	Öte yandan, davaya konu ihalenin İdari Şartnamesi’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25. maddesinde her bir birimde görev alacak personel için ödenecek 1 günlük gidiş-geliş yol ücretlerine yer verildiği, anılan düzenlemede bu ücretlerin net mi yoksa brüt mü olduğu hususunda bir açıklık bulunmasa da Teknik Şartame’de bu ücretlerin net ücret olduğunun düzenlendiği, ihale dokümanının İdari Şartname ve Teknik Şartname’de dahil bir bütün oluşturduğu göz önüne alındığında söz konusu ücretlerin net ücret olduğu konusunda bir duraksama bulunmadığı ve isteklilerin tekliflerini hazırlamasında herhangi bir tereddüde sebebiyet vermeyeceği sonucuna varılmıştır. 
	Bu itibarla, davacının 3. iddiası yerinde olmadığından, bu iddia bakımından başvurunun reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
	4. Temyize konu Mahkeme kararının, dava konusu Kurul kararının 5. maddesinde ileri sürülen iddiaya yönelik dava konusu Kurul kararının iptaline ilişkin kısmı incelendiğinde;
	İdare Mahkemesi’nin davacının 5. iddiası kapsamında “diyet kısmında böğürtlen kompostolara ilişkin” değerlendirmeleri haricindeki kısmında hukuka aykırılık görülmemiştir. Ancak temyize konu İdare Mahkemesi kararında “böğürtlen kompostolara ilişkin diyet kısmında böğürtlen komposto olmasına rağmen gramajının belirtilmediği, ayrıca kuru meyve kompostolara ilişkin hem gramaj hem de kuru meyvenin türü ve gramajı belirtilmediğinden  teklif fiyatının hazırlanması ve sözleşmesinin uygulanması aşamasında olası   uyuşmazlıklara konu olabileceğin(den)” bahisle Teknik Şartname’deki düzenlemelerde hukuka    aykırılık görülmüşse de Teknik Şartname’nin 55. ve devamı sayfalarında diyet yemeklere ilişkin yapılan düzenlemelerde “ayva komposto için 100 gr. ayva, 1 adet karafil ve 50 gr şeker; taze erik komposto için 100 gr erik ve 50 gr. şeker” şeklinde içeriklere yer verildiği, böğürtlen kompostolara ilişkin diyet kısmında böğürtlen komposto ve kuru meyve olmasına rağmen gramajlarının belirtilmediği, ancak Teknik Şartname’nin yemek reçetelerini içeren “Yemek çeşitleri ve içerikleri” tablosunda anılan kompostolara az evvel verilen örnekteki gibi benzer nitelikte ürünlerin bulunduğu, içerikleri bulunan benzer komposto miktarları örnek alınarak isteklilerce maliyet hesaplaması yapılabileceği anlaşıldığından, davaya konu ihaleye ilişkin olan Teknik Şartname’nin isteklileri tereddüde düşürecek bir yönünün olmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, 5. iddia yönünden dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. .... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davanın reddine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısmınında ve davalı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmın ONANMASINA,
3. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
4. .... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının dava konusu Kurul kararının kısmen iptaline ilişkin kısmı ile davacı lehine vekâlet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
5. Bu kısımlar yönünden de DAVANIN REDDİNE,
6. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL ilk derece ve temyiz yargılama gideri toplamının davacı üzerinde bırakılmasına,
7. Temyiz aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davalı idareye iadesine, 
8....-TL temyiz yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
9. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
10. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 13/03/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.