Esas No: 2023/4546
Karar No: 2024/6404
Karar Tarihi: 19.11.2024

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2023/4546 E.  ,  2024/6404 K.


"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
   Esas	No : 2023/4546
   Karar	No : 2024/6404
 
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Defterdarlığı-...
VEKİLİ	: Av. ...
 
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... İnşaat Tekstil Gıda Orman Ürünleri Madencilik Tarım
		Ürünleri Uluslararası Taşımacılık San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU           : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
 
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, ihracat teslimlerine ilişkin 2017/Kasım, Aralık ve 2018/Ocak-Nisan dönemlerine ait katma değer vergisi iadesinin geç yapıldığından bahisle  213 sayılı Vergi Usul  Kanunu'nun  112/5 maddesi uyarınca hesaplanacak yasal faizin ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin  iptali ve   iade tutarına  tekabül eden faizin başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesi  istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 112/5. maddesinde yer alan düzenlemeden, mükelleflerin, ilgili mevzuat uyarınca kendilerinden istenilecek bilgi ve belgeleri iadeyi yapacak idareye tesliminden itibaren üç aylık normal bir iade sürecinin başlayacağı, bu süre içinde iadenin yapılamaması durumunda, üç ayı aşan süreler için faiz hesaplanarak, faizin, iadesi gereken miktarlarla birlikte mükellefe ödeneceğinin anlaşıldığı, üç aylık normal iade sürecinin de, mükellefin eksik bilgi ve belgeleri tamamladığı tarihten itibaren başlayacağı; olayda, 213 sayılı Kanunun 112/5. maddesi kapsamında katma değer vergisi iadesinin geç yapılması sebebiyle idarenin faiz ödeme yükümlülüğünün bulunup/bulunmadığı, bulunmakta ise faizin başlangıç tarihinin ne olacağı hususlarının değerlendirilebilmesi amacıyla  her bir dönemin ayrı ayrı irdelenmesi gerektiği; ihracat teslimlerinden kaynaklanan katma değer vergisi iadesinin, davacı tarafından eksikliklerin tamamlandığı 20/02/2018 tarihini takip eden üç aylık zaman diliminin son günü olan 20/05/2018 tarihine kadar yapılmamış olması nedeniyle, 2017/Kasım dönemi için iadesi gerçekleştirilen 611.845,21-TL üzerinden hesaplanması gereken faizin 21/05/2018 tarihinden itibaren ödemenin yapıldığı 04/11/2019 tarihine kadar, 193.521,20-TL üzerinden hesaplanması gereken faizin ise yine 21/05/2018 tarihinden davacıya ödemenin yapıldığı 05/11/2019 tarihine kadar geçen süre için aynı dönemde 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanarak davacıya ödenmesi gerektiği; 2017/Aralık dönemi  için, iadenin davacı tarafından eksikliklerin tamamlandığı 18/04/2018 tarihini takip eden üç aylık zaman diliminin son günü olan 18/07/2018 tarihine kadar yapılmamış olması nedeniyle, iadesi gerçekleştirilen 393.199,60-TL üzerinden hesaplanması gereken faizin 19/07/2018 tarihinden itibaren ödemenin yapıldığı 04/11/2019 tarihine kadar, 98.647,60-TL üzerinden hesaplanması gereken faizin ise yine 19/07/2018 tarihinden ödemenin yapıldığı 05/11/2019 tarihine kadar geçen süre için tecil faizi oranında hesaplanarak ödenmesi gerektiği; 
2018/Ocak dönemi için, iadenin eksikliklerin tamamlandığı 09/07/2018 tarihini takip eden üç aylık zaman diliminin son günü olan 09/10/2018 tarihine kadar yapılmamış olması nedeniyle, iadesi gerçekleştirilen 443.919,74-TL üzerinden hesaplanması gereken faizin 10/10/2018 tarihinden ödemenin yapıldığı 12/12/2019 tarihine kadar geçen süre için tecil faizi oranında hesaplanarak ödenmesi gerektiği; 2018/Şubat dönemi için, eksikliklerin tamamlandığı 09/07/2018 tarihini takip eden üç aylık zaman diliminin son günü olan 09/10/2018 tarihine kadar yapılmamış olması nedeniyle, iadesi gerçekleştirilen 771.398,76-TL üzerinden hesaplanması gereken faizin 10/10/2018 tarihinden ödemenin yapıldığı 09/12/2019 tarihine kadar geçen süre için tecil faizi oranında hesaplanarak ödenmesi gerektiği; 
2018/Mart dönemi için, iadenin vergi incelemesi sonucuna göre yerine getirilmesi talebini içerir 21/09/2018 tarihli başvuruyu takip eden üç aylık zaman diliminin son günü olan 21/12/2018 tarihine kadar yapılmamış olması nedeniyle, iadesi gerçekleştirilen 154.643,74-TL üzerinden hesaplanması gereken faizin 22/12/2018 tarihinden  ödemenin yapıldığı 12/12/2019 tarihine kadar   tecil faizi oranında hesaplanarak ödenmesi gerektiği; 
2018/Nisan dönemi için,iadenin vergi incelemesi sonucuna göre yerine getirilmesi talebini içerir 21/09/2018 tarihli başvurusuyu takip eden üç aylık zaman diliminin son günü olan 21/12/2018 tarihine kadar yapılmamış olması nedeniyle, iadesi gerçekleştirilen 312.210,31-TL üzerinden hesaplanması gereken faizin 22/12/2018 tarihinden  ödemenin yapıldığı 09/12/2019 tarihine kadar tecil faizi oranında hesaplanarak ödenmesi gerektiği; uyuşmazlığa konu iade miktarına tekabül eden faizin, idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesine ilişkin; idareyi, eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü tutan Anayasanın 125. maddesinin son fıkrasının, yargı yeri kararı uyarınca iadesi gereken bir miktar paranın, idarenin tasarrufunda kalan sürede ilgilisi tarafından tasarruf edilememesinden doğan zararın giderilmesini de kapsadığı, iadesi gereken tutar yönünden vergi idaresi ile davacı arasındaki ilişkinin, iadenin yargı kararıyla hüküm altına alınması nedeniyle yönetilen-idare ilişkisi olmaktan çıkarak, bir borç ilişkisine dönüştüğü, dolayısıyla, bu ilişkinin borçlusu tarafından alacaklısına, Borçlar Kanunu ve Ticaret Kanununa göre faiz ödenmesi gereken hallerde hangi oranda faiz ödeneceğini düzenleyen 3095 sayılı Kanunda yer alan düzenlemeler uyarınca, davacıya ihracat teslimlerinden kaynaklı katma değer vergisi iadelerinin geç yapılması sebebiyle hesaplanarak ödenmesi gereken tecil faizine isabet eden tutarın, idareye başvuru tarihi olan 13/12/2019 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunda öngörülen oranda faiz uygulanmak suretiyle iadesi gerektiği  gerekçesiyle  davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, dava konusu  işlemin yukarıda ayrıntısına yer verilen gerekçelerle kısmen iptaline, faiz başlangıç tarihleri açısından davacının fazlaya ilişkin talebinin ise reddine, işbu karar uyarınca hesaplanarak davacıya ödenmesi gereken tecil faizine isabet eden tutarın idareye başvuru tarihi olan 13/12/2019 tarihinden itibaren, 3095 sayılı Kanunda öngörülen oranda hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının kaldırılması istenilen kabule ilişkin kısmının hukuka uygun bulunduğu  belirtilerek davalının  istinaf başvurusunun reddine  karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: İade taleplerinin,  ilgili mevzuat kapsamında davacının eksik belgeleri tamamlamasıyla  gerçekleştirildiği, gecikmenin söz konusu olmadığı, temyize konu kararın eksik incelemeyle verildiği iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
     Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: 
Davacı şirket tarafından, ihracat teslimlerine ilişkin 2017/ Kasım,Aralık ve 2018/Ocak-Nisan dönemlerine ait katma değer vergisi iadesinin geç yapıldığından bahisle  213 sayılı Vergi Usul  Kanunu'nun  112/5 maddesi uyarınca hesaplanacak yasal faizin ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin  iptali ve   iade tutarına  tekabül eden yasal faizin başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesi  istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 121/3. maddesinde temerrüt faizine, ayrıca temerrüt faizi yürütülemeyeceği, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunun 2.maddesinde bir miktar paranın ödenmesinde temerrüde düşen borçlu, sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça, geçmiş günler için 1. maddede belirlenen orana göre temerrüt faizi ödemeye mecbur olduğu, 3. maddesinde ise kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemez kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin dönemler itibariyle katma değer vergisi iadelerinin geç yapıldığından bahisle hesaplanan tecil faizlerinin ödenmesine ilişkin  kısmına yönelik ileri sürülen iddialar, kararın bu kısmının bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir.
 Bölge İdare Mahkemesi kararının, uyuşmazlığa konu iade miktarına tekabül eden faizin, idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesine ilişkin  kısmına  yönelik  temyiz istemine gelince;
Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden temerrüt faizine faiz yürütülmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, paranın sahibinden başkası tarafından kullanılmasının neden olduğu zarar "faiz" adı altındaki ödemelerle karşılandığından ve olayda hüküm altına alınan zararın hukuki niteliğinin temmerrüt faizi olduğu anlaşıldığından,"işbu karar uyarınca hesaplanarak davacıya ödenmesi gereken tecil faizine isabet eden tutarın idareye başvuru tarihi olan 13/12/2019 tarihinden itibaren, 3095 sayılı Kanunda öngörülen oranda hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya iadesi" gerektiğine hükmeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davalının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine
 ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının  hesaplanacak tecil faizinin başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte iadesine ilişkin kısmının BOZULMASINA, diğer kısmının  ONANMASINA, 
 Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın  ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava  Dairesine gönderilmesine, 19/11/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.