Esas No: 2022/6261
Karar No: 2024/3526
Karar Tarihi: 05.06.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/6261 E.  ,  2024/3526 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2022/6261
Karar  No : 2024/3526  
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	       : ... Üniversitesi
VEKİLİ	: Av. ...
 
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ 	      :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, öğrencilik kaydının silinmesine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının yurt dışı eğitim kurumunda 09/10/2018-26/02/2020 tarihleri arasında öğrenim gördüğü, Covid-19 pandemisinin yayılmasıyla birlikte davacının eğitime ara verip Ülkemize döndüğü, tam bu tarihlerde davacının eğitime ara verdiği, başvuru esnasında da gerekli tüm bilgileri davalı idareye sunarak yatay geçiş hakkı kazandığı, davalı idarenin davacının yurt dışı eğitim kurumunda aktif öğrenci olmadığını belirterek yatay geçiş hakkının elinden alınıp kaydının silinmesi işleminin Anayasa'da yerini bulan eğitim hakkı ile bağdaşmadığı, davacının yurt dışında aktif olarak devam ettiği tıp eğitimine ara vermesinin sebebinin Covid-19 pandemisi olduğu, Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 27/05/2020 tarihli toplantısında alınan kararın da asıl amacının Covid-19 nedeniyle eğitimi aksayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrencilerin mağdur etmemek olduğu, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare  Mahkemesi kararının özeti:  İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI      : Davalı idare tarafından, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI        : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ  :  ...
DÜŞÜNCESİ	    : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:	
İLGİLİ MEVZUAT:
24/04/2010 tarih ve 27561 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 'Tanımlar' başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (ö) bendinde; yatay geçiş, bir yükseköğretim kurumunda kayıtlı olan öğrencinin bu Yönetmelikteki esaslar çerçevesinde, aynı düzeydeki diğer diploma programlarında öğrenime devam etme hakkı kazanması şeklinde tanımlanmıştır.
 Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 27/05/2020 tarih ve 2020.32 sayılı kararında; ''Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından küresel Covid-19 salgını dolayısıyla yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş yapacak Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler için 2547 sayılı Kanun'un 44'üncü maddesi ile Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelikin Ek Madde 2'si uyarınca, 2020-2021 eğitim ve öğretim yılı güz dönemindeki yatay geçiş işlemlerine mahsus olmak üzere, aşağıdaki düzenlemenin yapılmasına karar verildi.
2020-2021 eğitim ve öğretim döneminden önce Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans ve lisansüstü düzeyinde eğitime başlayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş işlemlerinde, dünyada yaşanan COVID-19 salgını dikkate alınarak, sadece 2020-2021 eğitim ve öğretim yılı güz dönemindeki yatay geçiş işlemlerine mahsus olmak üzere;
1) Başarı sırası şartı bulunan Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık, Hukuk, Öğretmenlik, Mühendislik ve Mimarlık programları hariç olmak üzere yükseköğretim kurumlarının yurt dışı yatay geçiş kontenjanlarının yurt içi yatay geçiş kontenjanı kadar olabilmesine,
2) Başarı sırası şartı bulunan Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık, Hukuk, Öğretmenlik, Mühendislik ve Mimarlık programlarında ise yurt dışı yatay geçiş kontenjanlarında yurt içi yatay geçiş kontenjanının %50’sinin geçilmemesine; ancak Yükseköğretim Kurulunca belirlenmiş olan sıralama kuruluşları (Academic Ranking of World University, QS World University Rankings, Times Higher Education World University Rankings) tarafından yapılan dünya üniversite sıralamalarının herhangi birinde ilk 1000’de yer alan üniversitelerin programlarından yatay geçiş yapacak öğrenciler için ayrıca bu kontenjanın yurt içi yatay geçiş kontenjanı üst sınırına kadar kullanılabilmesine,
3) Öğrencilerin yurt dışındaki yükseköğretim kurumuna kayıt olduğu yılda ÖSYS/YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda yayımlanan yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçiş işlemlerine ilişkin duyurudaki asgari ÖSYS/YKS Puanına veya muadil belgelere sahip olmasına; ancak yukarıdaki 2’inci maddede nitelenen üniversitelerde kayıtlı olan öğrenciler için bu şartın aranmamasına, ancak yurt dışı kontenjanından daha fazla başvuru olma durumunda öğrencilerin yurtdışındaki üniversitesine kabulde kullanılan belgesinin veya ÖSYS, YKS veya muadil belgelerin sıralama ölçütü olarak kullanabilmesine,
 4) Anılan yönetmeliğin “Önlisans ve lisans diploma programlarının hazırlık sınıfına; önlisans diploma programlarının ilk yarıyılı ile son yarıyılına, lisans diploma programlarının ilk iki yarıyılı ile son iki yarıyılına yatay geçiş yapılamaz.” biçimindeki 6’ıncı maddesi hükmünce yatay geçiş başvuruları kısıtlanmış olan öğrencilerin de, programa kayıt yaptırmadan sadece dil eğitimine devam edenler hariç olmak üzere, bu dönemde yatay geçiş başvurusu yapabilmelerine,
5) Anılan yönetmeliğin 11’inci maddesi ikinci fıkrasında yer alan “Kurumlar arası yatay geçiş için öğrencinin, kayıtlı olduğu programda bitirmiş olduğu dönemlere ait genel not ortalamasının en az 100 üzerinden 60 olması şarttır.” koşulunun hazırlık sınıfından birinci sınıfa başvuru yapacak öğrenciler için aranmamasına,
6) 2019-2020 eğitim öğretim yılında öğrenim görmekte olduğu sınıf özelinde 100 üzerinden 60 not ortalamasını sağlayamayan öğrencilerin de başvuru yapabilmesine, yatay geçişinin kabul edilmesi halinde intibakının programın yeterli görülen ilgili sınıfına veya bir alt sınıfına olmak üzere başarılı olduğu dersler üzerinden yapılmasına,
7) Öğrencilerin yurt dışından yatay geçiş başvurularının değerlendirilmesinde anılan yönetmeliğin 14’üncü maddesinin 6’ıncı fıkrasının “Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçişte, yurt dışındaki aynı yükseköğretim kurumundan bir programın her bir sınıfına geçiş yapabilecek öğrenci sayısı o programın ilgili sınıfının yurt dışı kontenjanının yüzde 15’ini geçemez. Yüzde 15’in hesaplanmasında 1’in altındaki sayılar 1’e tamamlanır. Virgülden sonraki kısım 5’ten küçükse alttaki tam sayıya, 5 ve yukarısında ise bir üst tam sayıya tamamlanır.” biçimindeki hükmünün bu dönemde de uygulanmaya devam edilmesine,
8) Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan yurt dışı yükseköğretim kurumlarındaki herhangi bir programa kayıtlı olan öğrenciler ile yükseköğretim kurumunun bir programına kayıt yaptırmaksızın ilgili programın dil hazırlık sınıfına devam edenlerin yukarıda yer alan kontenjan kısıtlamalarına tabi olmaksızın, 3’üncü maddedeki ÖSYS/YKS puanına veya muadil belgelere sahip olmaları koşuluyla, yükseköğretim kurumlarımızın herhangi bir açık öğretim programına yatay geçiş başvurusu yapabilmelerine,
9) Yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin yatay geçiş taleplerinin ilgili enstitüler tarafından değerlendirilmesine,
10) Öğrencilerin yatay geçiş başvurularını, ilgili yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvuru döneminde yapmalarına" düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararı ile, idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı ve hilesi hallerinde süre aranmaksızın kanunsuz terfi veya intibaka dayalı ödediği meblağını her zaman geri alabileceği; belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı ödemelerin geri alınmasının, hatalı ödemenin ilk yapıldığı tarihten başlamak üzere idari dava açma süresi içinde mümkün olduğu, bu süre geçtikten sonra geri alınamayacağı karara bağlanmıştır. Anılan karar, her ne kadar hatalı terfi ve intibaktan doğan ödemelerin geri alınmasına ilişkin ise de, bu karar ile idari işlemlerin geriye alınmasında uyulması gereken temel ilkeler ortaya konulmuş bulunduğundan, anılan kararın tüm hatalı işlemlerin idarece geri alınmasında da dikkate alınması gerekmekte olup dava açma süresi içinde, hukuka aykırı tüm işlemlerini geri almaya yetkili olan idarenin, dava açma süresi geçtikten sonra  ancak, yok  hükmündeki idari  işlemleri  ile  ilgililerin  gerçeğe  aykırı  beyanı  veya hilesi nedeniyle veya açıkça hataya düşerek tesis ettiği idari işlemlerini, süre kaydı aranmaksızın geri alması mümkün bulunmaktadır. Bu tür işlemlerin ilgililer lehine hak doğurması mümkün bulunmadığı gibi bu nitelikleri itibariyle istikrar oluşturmaları da mümkün değildir. Zira kazanılmış hak, objektif bir hukuk kuralının kişilere uygulanmasıyla objektif ve genel hukuki durumun kişisel bir işlemle özel hukuki duruma dönüşmesidir. Bu nedenle davalı idare tarafından usulüne aykırı yapılmış olan işlemin açık hataya dayalı olarak her zaman geri alınabilmesi mümkündür.,
Dava dosyasında; Ukrayna Sumy State Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğrenim gören davacının Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 27/05/2020 tarih ve 2020.32 sayılı kararı uyarınca davalı Üniversite'ye 13/10/2020 tarihinde yatay geçiş yaptığı; davacının öğrenciliğine ilişkin Ukrayna Sumy State Üniversitesi'nden alınan teyit yazılarından 31/12/2020 tarihli yazıda, davacının öğrenciliği doğrulanarak 09/10/2018-26/02/2020 tarihleri arasında öğrenci olduğunun belirtildiği, 11/02/2021 tarihli yazıda, davacının 26/02/2020 tarihinden itibaren akademik olarak izinli sayılarak eğitim araştırma görevlerinden muaf tutulduğunun bildirildiği, ancak 16/03/2021 tarihli yazıda ise, davacının 09/10/2018-26/02/2020 tarihleri arasında öğrenci olduğu, 27/02/2020 tarihinde okuldan ihraç edildiği, 11/02/2021 tarihli yazının ise doğrulanmadığı bilgisine yer verildiği; dava konusu işlemle de, davacının 09/10/2018-06/02/2020 tarihleri arasında öğrenim gördüğü ve aktif öğrenci olmadığından bahisle ilişiğinin kesilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, alınan bilgi ve belgelerde davacının Ukrayna Sumy State Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğrenim görmekte iken, 27/02/2020 tarihinde anılan okuldan kaydının silindiği, yatay geçiş sürecinde davacının aktif öğrenci olmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacının yatay geçiş hakkı olmadığından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2.  ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 05/06/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.