Esas No: 2021/5094
Karar No: 2024/2969
Karar Tarihi: 17.05.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/5094 E.  ,  2024/2969 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2021/5094
Karar  No : 2024/2969  
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Genel Müdürlüğü	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU:  ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... İli, ... İlçesi hudutlarındaki ... sicil numaralı II-a grubu maden ruhsat sahasına ilişkin olarak 23.09.2013 tarihli işletme ruhsatı bulunan davacıya, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinde düzenlenen yükümlülükleri yerine getirmediğinden bahisle aynı Kanun'un 24/11. maddesi uyarınca toplam 247.977,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının  özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının, 23.09.2013 tarihinde işletme ruhsatı aldıktan sonra ve 3 yıl içerisinde olmak üzere, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'ndan 11.05.2015 tarihinde "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı aldığı, ayrıca mera tahsisli taşınmazın tahsis değişikliği yapılması için 22.09.2014 tarihinde gerekli girişimleri başlattığı, ancak bu sürecin davacıdan kaynaklanmayan nedenlerle ... İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 15.01.2019 tarihli yazısına kadar askıda kaldığı, bu yazıdan itibaren de davacının yazı doğrultusunda gerekli edimlerini yerine getirdiği, işyeri açma ve çalışma ruhsatının da ancak bu aşamadan sonra 25.12.2020 tarihinde alınabildiği, tüm belgeler hazır olduğunda da davacının bu belgeleri gecikmeksizin 12.01.2021 tarihinde davalı idareye ibraz ettiği, hal böyleyken ve üstelik davalı idarenin tüm bu süreçlerden haberdar olmasına rağmen, davalı idarece, idarenin bütünlüğü ilkesi çerçevesinde, istenen belgeleri vermekle yetkili diğer idarelerle sürecin akıbetiyle ilgili gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle oluşacak duruma göre işlem tesis edilmesi gerekirken, davacıdan kaynaklanmayan ve dolayısıyla davacıya atfedilemeyen nedenlerden kaynaklanan gecikme nedeniyle ibraz edilemeyen belgeler nedeniyle davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI  : Davalı idare tarafından, davacı uhdesindeki S:...  sayılı ruhsat sahasına dava konusu idari para cezasının uygulanmasının tek gerekçesinin mülkiyet izninin alınmamış olması kapsamında mera tahsis değişikliği talebinin alınmaması olmadığı, 3213 sayılı Maden Kanununun 7. maddesi kapsamındaki zorunlu izinlerden işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınarak süresi içerisinde davalı idareye verilmediği ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      : Davacı tarafından,  Bölge İdare Mahkemesi kararının usule ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : 
... İli, ... İlçesi hudutlarındaki ... sicil numaralı II-a grubu maden ruhsat sahasına ilişkin olarak 23.09.2013 tarihinde işletme ruhsatı verildiği, davacıya anılan maden sahası için işletme izni de verilebilmesi için, işletme ruhsatının verildiği söz konusu tarihten itibaren 3 yıl içerisinde çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatının davacı tarafından davalı idareye verilmesi gerektiği; davacının, bu kapsamda yaptığı başvurusu üzerine söz konusu taşınmaza ilişkin olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nca 11.05.2015 tarihinde "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı verildiği; diğer yandan, söz konusu maden sahası mera olarak tahsisli olduğundan tahsis değişikliği için yaptığı müracaat neticesinde ve davalı idarece yazılan 22.09.2014 tarihli yazı sonrasında ... İl Mera Komisyonu'nun 14.01.2016 tarihli kararı ile taşınmazın tahsis değişikliğinin uygun bulunduğu ve ayrıca ... İl Tarım ve Orman Müdürlüğünce davacıya yazılan 15.01.2019 tarihli yazı ile tahsis işlemlerinin tamamlanabilmesi için 20 yıllık ot bedeli, teminat miktarı ve teminat mektubu bedeline esas mera geri dönüşüm projesinin istendiği, sonrasında davacının bu eksiklikleri de ikmal ettiği; ayrıca, davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı alabilmesi için ÇED kararı ve tahsis değişikliği işlemlerinin tamamlaması gerektiği, nihayet davacı, taşınmazın tahsis değişikliği işlemleri tamamlandıktan sonra ÇED kararı ile birlikte yaptığı başvuru sonrasında ... İl Özel İdaresi'nden 25.12.2020 tarihinde dava konusu maden sahasına ilişkin olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı aldığı, devamında da tüm bu belgeleri (ÇED kararı, tahsis değişikliği onayı ve tescili, işyeri açma ve çalışma ruhsatı) 12.01.2021 tarihinde davalı idareye ibraz ettiği, bu arada davalı idarece tesis edilen dava konusu 09.12.2020 tarihli işlemle, davacıya, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinde düzenlenen yükümlülükleri yerine getirmediğinden bahisle aynı Kanun'un 24/11. maddesi uyarınca toplam 247.977,00-TL idari para cezası verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi " başlıklı 24. maddesinin 11. fıkrasında, "(Değişik onbirinci fıkra: 4/2/2015 – 6592/13 md.) 7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz.” düzenlemesine yer verilmiştir.
21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin 110. maddesinde, "(1) Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde Kanunun 7 nci maddesine göre alınması gerekli olan ÇED kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin alınarak Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için Kanunun 24 üncü maddesinin on birinci fıkrası gereğince işlem tesis edilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz ve ruhsat iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir. 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Madencilik faaliyetleri kapsamında, maden işletme ruhsatının alınması, tek başına maden üretim faaliyetlerinde bulunabilmek için yeterli olmayıp, işletme faaliyetine başlayabilmek için, Maden Kanununun 7. maddesinde belirtilen izinlerin de alınması gerekmektedir. Maden Kanununun 7. maddesinde belirtilen izinlerin tamamlanmasından sonra ruhsat sahipleri tarafından mevzuatta aranan belgeler ile işletme izni talebinde bulunulmakta ve gerekli incelemeler neticesinde uygun görülmesi halinde, madenin işletmeye alınabilmesi için davalı idarece işletme izni verilmektedir. 
İşletme izni için alınması gereken üç temel izin; ÇED belgesi, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olup, bunlar dışında varsa davalı idare kayıtlarına işlenmiş özel alanlar ile ilgili izinlerin alınması gerekebilmektedir. İzinlerin, işletme ruhsatı alınmasından itibaren üç yıl içinde tamamlanması zorunludur. Maden Kanununun 24. maddesinin 11. fıkrasında, üç yıl içinde izinlerin tamamlanarak davalı idareye sunulmaması halinde, ilgililer hakkında idari para cezası uygulanması öngörülmüştür.
Uyuşmazlıkta, ... İli, ... İlçesi hudutlarındaki ... sicil numaralı II-a grubu maden ruhsat sahasına ilişkin olarak 23.09.2013 tarihli işletme ruhsatı verildiği, söz konusu maden sahası mera tahsisli olduğundan davalı idarece ... İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne yazılan 22.09.2014 tarihli yazı ile tahsis değişikliği yapılması talebinde bulunulduğu, daha sonra davacının, 20.12.2016 tarihinde ... İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne başvurarak mera tahsis amacı değişikliği başvurusunun durumunu sorduğu, bu başvurusuna cevaben, söz konusu taşınmazın tahsis değişikliğinin İl Mera Komisyonu'nun 14.01.2016 tarihli kararı ile uygun görüldüğü ve 19.02.2016 tarihli yazı ile uygun görüş alınmak üzere Başbakanlığa gönderildiğinin belirtildiği, sonrasında ise yine anılan idarece davacıya gönderilen 15.01.2019 tarihli yazı ile 20 yıllık ot bedeli, teminat miktarı ve teminat mektubu bedeline esas mera geri dönüşüm projesinin ibraz edilmesi halinde işlemlerin kaldığı yerden devam edeceğinin belirtildiği; diğer yandan, davacının talebi üzerine söz konusu taşınmaza ilişkin olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nca 11.05.2015 tarihinde "Çevresel Eki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı verildiği, davalı idarece, davacıya  3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinde düzenlenen yükümlülükleri yerine getirmediğinden bahisle aynı Kanun'un 24/11. maddesi uyarınca toplam 247.977,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edildiği, bunun üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı; öte yandan, davacının dava konusu taşınmaza ilişkin olarak 25.12.2020 tarihinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı aldığı ve sonrasında istenen belgelerin tamamını 12.01.2021 tarihinde davalı idareye ibraz ettiği anlaşılmaktadır.
Davacının  ... İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne yazılan 22.09.2014 tarihli yazı ile tahsis değişikliği yapılması talebinde bulunduğu, bu başvurunun zımnen reddi üzerine dava açmadığı, ilgili idarenin cevabını beklediği, başvurudan çok uzun süre sonra 20.12.2016 tarihinde mera tahsis amacı değişikliği başvurusunun durumunu sorduğu, ilgili idarenin 15.01.2019 tarihli yazısına kadar da yine hiçbir girişimde bulunmadığı görülmektedir.
Bu durumda, davacı şirketin gerekli izinleri tamamlayarak bir an önce madeni işletmeye başlama iradesini ortaya koymadığı anlaşıldığından, sözü geçen izin başvurularının Kanunda öngörülen süre içerisinde sonuçlandırılmamasında kusurlu bulunduğu, Maden Kanununun 24. maddesiyle getirilen düzenlemelerin ihdas edilme amacının, işletme ruhsatı verilen sahaların en kısa sürede faaliyete alınarak, maden sahalarının atıl kalmasının önüne geçilmesi olduğu dikkate alındığında, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi kapsamındaki zorunlu izinlerin tamamının üç yıllık süre içinde alınmamış olması sebebiyle anılan Kanunun 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca zorunlu izinlerin ruhsat süresi içinde alınmadığı gerekçesiyle davacı şirketin 247.977,00-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali  yönündeki İdare Mahkmeesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.  2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 
4. Kesin olarak 17/05/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.