Esas No: 2023/1424
Karar No: 2024/1875
Karar Tarihi: 04.04.2024

Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2023/1424 E.  ,  2024/1875 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 YEDİNCİ DAİRE 
Esas     No : 2023/1424
Karar	No : 2024/1875                   
 
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Bakanlığı adına
	  ... Gümrük Müdürlüğü 
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret
	  Limited Şirketi 
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih  ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyada gözetim uygulaması bulunduğundan bahisle ihtirazi kayıtla beyan edilerek ödenen gümrük vergilerinin ihtirazi kayda konu kısmına vaki itiraza verilen kesin olmayan cevabın istemin reddi sayılması suretiyle oluşan işlemin iptali ve fazladan ödenen tutarın tecil faiziyle birlikte iadesine hükmedilmesi istemiyle dava açılmıştır.
          İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlığa konu beyanname muhteviyatı eşyanın ithalinin, Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'e tabi olduğu, eşyanın gerçek fiyatının tespiti amacıyla idarenin inceleme ve araştırma yapma ihtimalini ortadan kaldırmak amacıyla, yurt dışı gider kalemine ek beyan yapılarak eşyanın kıymetinin kayıt belgesinde yazılı kıymete ulaşmasının sağlandığı, bu şekilde, ticaret politikası önlemlerine tabi olan eşyanın, gerçek kıymeti üzerinden vergilendirilmesinin engellendiği, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinde 7333 sayılı Kanun'la yapılan değişiklik uyarınca, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin, davacının kendi beyanı ile artırılması sonucunda tahakkuk ettirilerek ödenen vergilerin iadesi talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık  bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
            Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:  Davacı tarafından ihtirazi kayıtla beyan edilen vergilere yönelik 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesi kapsamında yapılan vergilerin iadesi yolundaki itiraz başvurusunun reddine dair kesin olmayan cevabın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesi çerçevesinde istemin reddi sayılarak davanın açıldığının kabulünün gerektiği; Dairelerince verilen 07/11/2022 tarihli ara karara davalı idarece gönderilen cevabi yazıda, uyuşmazlığa konu beyannamenin tescil edildiği tarih itibarıyla herhangi bir ticaret politikası önlemi, gözetim/referans-emsal fiyat uygulamasının bulunmadığı belirtilerek, ayrıntılı tahakkuk tablosunun dosyaya ibraz edildiği, ithal edilen eşyanın gümrük kıymeti, eşyanın satış bedeli olduğundan, gümrük vergilerinin hesaplanmasında satış bedelinin esas alınması, satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde de, sırasıyla diğer yöntemlere geçilmesinin gerektiği, olayda, iade istemine konu vergilerin davacının beyanına göre tahsil edildiği tartışmasız olmakla birlikte, beyannamede eşyaya ilişkin fatura kıymeti ile yurt dışı gider altında beyan olunan kıymeti arasında fark olduğu, vergi tahakkuk ve tahsilinde fatura bedelinin gerçeği yansıtmadığı yönünde herhangi bir veri veya saptama bulunmadığı gibi, beyannamenin ihtirazi kayıt ile verildiği hususları da dikkate alındığında, beyan ile fatura arasındaki farkın serbest iradeye dayandığının kabulünün hayatın olağan akışı ve ticari hayatın gerçekleriyle bağdaşmayacağı, öte yandan, davalı idarece uyuşmazlığa konu beyanname muhteviyatı eşyanın herhangi bir ticaret politikası önlemine tabi olmadığının bildirilmesi karşısında, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde yapılan 28/07/2021 tarihli değişikliğin olaya uygulanamayacağı, davacıdan yurt dışı gider beyanı sebebi ile tahsil edilen vergilerin iade edilmemesinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasından sonra dava konusu işlemin iptaline ve fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren tecil faizi oranında hesaplanacak faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Vergilerin iadesine ilişkin işlem tesis edilmediğinden ortada idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlemin varlığından bahsedilemeyeceği,  4458 sayılı Gümrük Kanunu'nda ihtirazı kayıt müessesesine yer verilmediği, dolayısıyla dava konusu beyannameye ilişkin ihtirazı kaydın hükümsüz olduğu, beyanın bağlayıcılığı ilkesi uyarınca davacının kendi isteği doğrultusunda yurt dışı gider olarak beyan ettiği kıymet farkının baskı ya da zorlamadan kaynaklanmadığı, beyannamenin yükümlü tarafından eksik ya da yanlış doldurulmasında idareye atfedilebilecek bir kusurun bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :Savunma verilmemiştir. 
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Olayda, her ne kadar davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesine ilişkin 05/11/2021 tarihli ihtirazi kayıt dilekçesi, beyannamenin tescil edildiği tarihten sonra verilmişse de, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 63. maddesi hükmüne göre, yükümlüsünce muayene hattı belli oluncaya kadar beyannamede düzeltme yapılabileceğinden, ara kararı ile davalı idareden beyannamenin tarihçesi istenerek beyannamenin ihtirazi kayıt dilekçesi verildiği andaki statüsünün öğrenilmesi, dolayısıyla, yapılan ihtirazi kaydın beyanın bağlayıcılığını etkisiz kılmasının mümkün olup olmadığının değerlendirilmesi suretiyle karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
	MADDİ OLAY : 
 Davacı adına ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi tescil edilmiştir. 
Beyanname muhteviyatı eşyaya ilişkin vergilerin, eşyanın gözetim kıymeti esas alınarak beyan edildiğini ve ödendiğini, bu beyanın serbest irade ürünü olmadığını içerir 05/11/2021 tarihli ihtirazi kayıt dilekçesi davalı idareye verilmiştir.
	Bu suretle tahakkuk eden vergilerin ihtirazi kayda konu kısmına yönelik olarak, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesi çerçevesinde itiraz yoluna başvurulmuştur.
	Yapılan başvurunun, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca geri verme ve kaldırma başvuru formu kullanılarak başvuru yapılması gerektiğinden bahisle reddi yolundaki işlemin iptali ve ödenen vergilerin hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle işbu dava açılmıştır. 
	İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 61. maddesinin 3. fıkrasında, tescil edilmiş beyannamenin, ait olduğu eşyanın vergileri ve para cezalarından dolayı taahhüt niteliğinde beyan sahibini bağlayacağı ve gümrük vergileri tahakkukuna esas tutulacağı; 242. maddesinin 1. fıkrasında, yükümlülerin, kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilecekleri; 2. fıkrasında, idareye intikal eden itirazların otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edileceği; 4. fıkrasında, itirazın reddi kararlarına karşı, işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Dosyanın incelenmesinden; davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı, ... pozisyonlu, "ocak" ticari tanımlı eşyanın 2013/6 sayılı İthalatta Gözetim Uygulamasına İlişkin Tebliğ uyarınca 15 ABD Doları/adet eşik kıymetle  gözetim uygulamasına tabi olduğu, davacı tarafından ithalatın gerçekleştirebilmesi amacıyla, beyannamenin yurt dışı gider bölümüne ek kıymet beyanında bulunularak tahakkuk eden vergilerin ödendiği, söz konusu beyana ilişkin ihtirazi kayıt dilekçesinin 05/11/2021 tarihinde verildiği, davacı tarafından beyan edilen eşyanın gümrük kıymetinin ihtirazi kayda konu kısmınına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesine göre itiraz edildiği ve bu kapsamda ödenen tutarın iadesinin istenildiği, Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğünce, Gümrük Yönetmeliğinin 502. maddesi uyarınca Ek 78'de yer alan formun kullanılması suretiyle başvuru yapılması gerektiğinden bahisle davacının itirazının reddedilmesi üzerine tesis edilen işlemin iptali ve fazladan ödendiği iddia olunan vergilerin tecil faizi ile birlikte iadesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Anılan hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, tahakkuk eden gümrük vergilerinin iptali istemiyle vergi mahkemesinde idari dava açılabilmesi için, öncelikle tahakkuka karşı 4458 sayılı Kanun'un 242. maddesinde öngörülen idari itiraz yoluna başvurulmuş ve bu başvurunun zımnen ya da açık olarak yetkili idari mercice reddedilmiş olması; itiraz yoluna başvurulabilmesi için de, idarece kendiliğinden yapılmış bir ek tahakkuk işleminin veya ihtirazi kayıtla verilen gümrük beyannamesine dayalı tahakkukun bulunması gerekmektedir. İhtirazi kayıt, uygulamada, beyanın bağlayıcılığını etkisiz kılmak ve hak arama yollarına başvuru hakkını saklı tutmak amacıyla beyannameye konulan ve beyanın serbest irade ürünü olmadığını gösteren açıklama olarak nitelendirilmektedir. İhtirazi kaydın bu etkisini gösterebilmesi, yasalarda beyanda bulunulması için belli edilen süre veya zamanda konulmuş olmasına bağlıdır. Gümrük vergileri yönünden bu süre veya zaman da, gümrük yükümlülüğünün başladığı, başka bir deyişle, beyannamenin tescil edildiği tarihtir.
               Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesince verilen ara kararı üzerine davalı idarece, uyuşmazlığa konu eşyanın herhangi bir ticaret politikasına tabi olmadığının bildirilmesi üzerine, inceleme bu yönde yapılmışsa da, 2013/6 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ uyarınca eşyanın gözetim uygulamasına tabi olduğu anlaşılmakla birlikte, uyuşmazlık anılan Kanun'un 242. maddesi kapsamında ihtirazi kayıt konularak itiraz prosedürünün işletilmesi suretiyle ödenen vergilere vaki itirazın reddine dair işlemin iptaline ilişkin bulunmaktadır. 
Olayda, ... tarih ve ... sayılı beyannameye ilişkin olarak verilen ihtirazi kayıt dilekçesinin, beyannamenin tescil tarihinde verilip verilmediği araştırılarak 4458 sayılı Kanun'un 242. maddesinde düzenlenen idari itiraz yoluna başvurulup başvurulamayacağına yönelik değerlendirme yapılması suretiyle ulaşılacak sonuca göre yeniden karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu kararın bozulması icap etmektedir.
KARAR SONUCU:
             Açıklanan nedenlerle; 
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 04/04/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.