Esas No: 2024/3693
Karar No: 2024/5118
Karar Tarihi: 20.11.2024

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2024/3693 E.  ,  2024/5118 K.


"İçtihat Metni"
       T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas  No : 2024/3693
Karar No : 2024/5118                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Bakanlığı	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Kimya Sanayi ve Tic. A.Ş. 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi Serbest Bölgede faaliyet gösteren davacı şirketin alım satım konulu faaliyet ruhsatının süresinin uzatılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Ticaret Bakanlığı, ... ... Serbest Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararla; dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından, ... İdare Mahkemesince verilen kararda bahsi geçen 10/03/1993 tarihli Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliğinin geçici 3. maddesinin yalnızca bu tarihten önceki başlamış işlemlere uygulanabileceği, firmanın faaliyet ruhsatının 2002 yılında düzenlendiği, savunma ve ek beyanlarda Yönetmeliğin geçici 3. maddesinin bu dava ile ilişkilendirilmesinin mümkün olmadığı, dava konusu süre uzatım başvurusunun reddi işleminin gerekçesinin davacı firmanın son 3 yıllık dönemde ağırlık olarak Türkiye'ye satış yapmasının olduğu ve davacı firmanın serbest bölgelerin amaçları doğrultusunda hareket etmediğinin sabit olduğu, 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun Geçici 5. maddesi ve Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliğinin Geçici 4. maddesiyle faaliyet ruhsatı süre uzatımlarında idareye açık bir takdir hakkı tanındığı,  işlemin hukuk ve mevzuata uygun olduğu ve Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.   
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davacı tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
 
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz" başlıklı 46. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, belli bir ticari  faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlemlere karşı açılan iptal davaları hakkında verilen kararların Danıştayda kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebileceğinin kurala bağlandığı ve dava konusu işlemin, belli bir ticari faaliyetin engellenmesi kapsamında olduğu görüldüğünden, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında temyize tabi olduğu sonucuna varılarak temyiz isteminin esasının incelenmesine geçildi, dosyanın tekemmül ettiği görülmekle davalının yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin, duruşma istemi yerinde görülmeyerek Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
MADDİ OLAY : 
Davacı şirket tarafından, ADY-15 numaralı "Alım-Satım" konulu faaliyet ruhsatının süresinin uzatılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Ticaret Bakanlığı ... ... Serbest Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
 
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendinde, dava dilekçelerinin görev ve yetki yönünden ilk incelemeye tabi tutulacağı; 15. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince 14. maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendine aykırılık görülmesi halinde, idari yargının görevli olduğu konularda görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği; "Taşınmaz mallara ilişkin davalarda yetki" başlıklı 34. maddesinin 1. fıkrasında, imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkemenin taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesi olduğu hüküm altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmünün değerlendirilmesinden; idarî dava türlerinden olan iptal davalarında, 2577 sayılı Kanunun 34. maddesinde düzenlenen özel yetki kuralının taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasını veya taşınmaza bağlı hakları konu alan işlemlere karşı açılan davalara yönelik olduğu açıktır. 
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirketin ... ili, ... ilçesi Serbest Bölgede ADY-14 numaralı "Üretim" ve ADY-15 numaralı "Alım-Satım" konulu faaliyet ruhsatları ile faaliyet gösterdiği, ADY-15 numaralı "Alım-Satım" konulu faaliyet ruhsatının 01/0672002 başlangıç tarihli, yatırımcı kullanıcı statüsünde ve 20 yıl geçerlilik süreli düzenlendiği, ruhsatın düzenlendiği tarihte yürürlükte olan 98/1 Sayılı Genelgede yatırımcı kullanıcılar için üretim ruhsatı süresinin 30 yıl, üretim harici diğer ruhsatların süresinin ise 20 yıl olarak belirlenmiş olduğu, davacı şirket tarafından 28/04/2022 tarihinde yapılan başvuru ile ruhsat tarihi ile işe başlama tarihi arasında geçen 342 günlük sürenin faaliyet ruhsatı süresinin sona erme tarihi olan 01/06/2022 tarihinin sonuna eklenmesi isteminde bulunulduğu, davalı idare tarafından; 02/05/2002 tarihli Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formunda beyan edilen 2 ay proje hazırlama süresi ile 3 ay inşaat süresinin ADY-15 numaralı "Alım-Satım" ruhsatına eklenerek geçerlilik süresinin 01/11/2022 tarihine kadar uzatıldığı, bunun üzerine davacı şirket tarafından sunulan 25/10/2022 tarihli dilekçede "Alım-Satım" ruhsatı süresinin 01/02/2032 tarihine kadar uzatılmasının talep edildiği, davalı idare tarafından faaliyet ruhsat süresinin uzatılmasının reddedilmesine yönelik  Bakanlık işleminin tesis edildiği ve ... ... Serbest Bölge Müdürlüğü'nün ... tarihli ve E-...-... sayılı yazısı ile bildirildiği anlaşılmaktadır. 
Her ne kadar ...İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmiş ise de, uyuşmazlığın taşınmaz üzerinde gerçekleştirilen faaliyetlere ilişkin ruhsata bağlı bir haktan kaynaklandığı ve taşınmazlar ile ilgili uyuşmazlıklarda özel yetki kuralının getiriliş amacının uyuşmazlığın kaynağı olan taşınmazlara kolayca erişilebilmesi olduğu göz önüne alındığında, işbu uyuşmazlığın görüm ve çözümünün, özel yetki kuralını düzenleyen 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi olan ... İdare Mahkemesinin yetkisinde olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim Dairemizin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ve...tarih ve E:..., K:...sayılı yetkili yargı yerinin belirlenmesine dair kararları da aynı yöndedir. 
Bu durumda, ... İdare Mahkemesi nezdinde açılan işbu davada, İdare Mahkemesince, davanın yetki yönünden reddedilerek, dosyanın yetkili ... İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın esasının incelenerek karara bağlanmasında, yetki dışındaki bir işe bakılmış olması sebebiyle usul hükümlerine uyarlık bulunmadığından bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun da Bölge İdare Mahkemesince esastan incelenmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/11/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.