Esas No: 2023/5120
Karar No: 2024/8032
Karar Tarihi: 30.12.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/5120 E.  ,  2024/8032 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas  No : 2023/5120
Karar No : 2024/8032                                                                       
TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- ...  Derneği	                         
 VEKİLİ : Av. ...
 2- ... Valiliği  
 VEKİLİ : Av. ...	
 
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.  
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mevkiinde bulunan ... pafta, ... parsel sayılı Hazineye ait 5.830,00 m² yüzölçümlü taşınmazın kebap salonu, halı saha işletmeciliği, jenaratör, su deposu ve beton zeminli alan olarak işgal ettiğinden bahisle davacı dernek adına 20/02/2014-01/03/2015 dönemleri arasına ait 4.000,00m²'lik işgal alanı için 300.742,97-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesi ile 02/03/2015-27/08/2015 dönemleri arasına ait 4.753,00 m²'lik işgal alanı için 183.995,00.-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. 
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; her ne kadar, davacı tarafından,  söz konusu yerde sadece 400,00 m²'lik alanın 01/08/2015 tarihine kadar kullanıldığı ileri sürülerek, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısıyla, ... parsel nolu yerin 400,00 m²'lik tek katlı yapı haricinde kalan 3 adet halı saha ve betonarme kısmın sosyal ve sportif amaçlı 20/02/2014 tarihinden itibaren taraflarınca kullanıldığı davalı idareye bildirilse de, bu yazı üzerine yerinde yapılan 17/10/2016 tarihli denetimde, 01/09/2015 tarihine kadar söz konusu alanın davacı tarafından kullanıldığı tespit edildiğinden, işgal edilen alan belirlemesinin yerinde olduğuna kanaat getirildiği, dosyada mevcut bilgi ve belgelerle, bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesi sonucunda; davacının Hazineye ait taşınmazı işgal ettiği ve taşınmazın vasfı, konumu, emsal durumu ve diğer etkenler dikkate alındığında;  20/02/2014-01/03/2015 dönemleri arasında 4.000,00 m²'lik alan üzerinden davacıdan istenilmesi gereken ecrimisil bedelinin 125.918,00-TL olduğu, 02/03/2015-27/08/2015 dönemleri arasında 4.753,00 m²'lik alan üzerinden ise davacıdan istenilmesi gereken ecrimisil bedelinin 76.402,89.-TL olduğu, bu durumda; ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin, 125.918,00.-TL'lik kısmı ile ... tarih ve ... ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 76.402,89.-TL'lik kısmında hukuka ayrılık; ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin, 174.824,97.-TL'lik kısmı ile  ... tarih ve ... ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin  107.592,11.-TL'lik kısmında ise hukuka uygunluk; bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin 282.417,08-TL'lik kısmının iptaline, 202.320,89-TL'lik kısım yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI: Fuzuli şagil olmadığı, tespitlerin hatalı olduğu, 400,00 m² haricinde kullanımının bulunmadığı, söz konusu alanların ... Büyükşehir Belediyesi tarafından sosyal amaçlı yapıldığı, sadece davalı idarenin tespitlerinin kabul edilmesinin yerinde olmadığı ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI	: Ecrimisil bedelinin emlak vergi değerinin yüzde üçünden aşağı olmamak üzere tespit edildiği, bilirkişi raporunda ise yüzde bir buçuğuna göre hesaplama yapıldığı, taşınmazın ... Caddesine cepheli olduğu, bilirkişinin hükme esas aldığı emsallerin de taşınmaza uzak ve emsal olamayacak nitelikte olduğu   ileri sürülmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI	: Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI	: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ    : Temyiz istemlerinin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının işlemin iptaline ilişkin kısmının bozulması, davanın reddine ilişkin kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
Davacının temyiz istemi yönünden:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalı idarenin temyiz istemine gelince:
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.
   Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır.   	 
Dava dosyasının incelenmesinden; ... ili, ... ilçesi, ... Mevkiinde bulunan ... pafta,...... parsel sayılı Hazineye ait 5.830,00 m² yüzölçümlü taşınmazın kebap salonu, halı saha işletmeciliği, jenaratör, su deposu ve beton zeminli alan olarak işgal ettiğinden bahisle davacı dernek adına 20/02/2014-01/03/2015 dönemleri arasına ait 4.000,00m²'lik işgal alanı için 300.742,97-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesi ile 02/03/2015-27/08/2015 dönemleri arasına ait 4.753,00 m²'lik işgal alanı için 183.995,00.-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı,  dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile İdare Mahkemesince karar vermeye yeterli bulunan bilirkişi raporundaki verilerin birlikte değerlendirilmesinden, Hazineye ait dava konusu işgalli yerin  20/02/2014-01/03/2015 ve  02/03/2015-27/08/2015 tarihleri arasındaki dönemde toplam 202.320,89-TL ecrimisil getirebileceğinin anlaşılması karşısında, dava konusu işlemlerin anılan miktara ilişkin kısmında hukuka aykırılık, fazladan tahakkuk ettirilen 282.417,08-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından, işlemlerin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. 
İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca, 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği düzenlemesinin dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur. 
Uyuşmazlıkta davalı idare tarafından ecrimisil bedelinin taşınmazın emlak vergi değerinin yüzde üçüne göre hesaplandığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise taşınmazın yüzölçümünün büyük olması nedeniyle idarenin kıymet takdirinin yerinde olmadığı yönünde+ kanaat getirildiği görülmektedir.
Ecrimisil istenilen dava konusu taşınmaz, Hazineye ait olup, ecrimisil istenilen dönemler dikkate alındığında 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nden sonraki dönemlere ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda; temyize konu mahkeme kararında ve  dayanağı bilirkişi raporlarında taşınmazın emlak vergisine esas değerinin dikkate alınmadığı, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu göz önünde bulundurulduğunda, gerek duyulması halinde bilirkişilerden ek rapor alınarak taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden de az olmayacak şekilde birim bedelin dava konusu döneme yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle hesaplama yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, hükme esas alınabilecek yeterlilikte olmayan bilirkişi raporu uyarınca verilen mahkeme kararında ve bu karara karşı yapılan istinaf başvuruları sonucu verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının temyize konu iptale ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.		
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, davacının temyiz isteminin reddine,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3.Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar  verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 30/12/2024  tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.