Esas No: 2023/13441
Karar No: 2024/999
Karar Tarihi: 16.02.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/13441 E.  ,  2024/999 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2023/13441
Karar	No : 2024/999                                                                       
TEMYİZ EDENLER	: 1- DAVALI … Valiliği  
VEKİLİ	: Av. …
		 2- DAVALI YANINDA MÜDAHİL 
                                                       … Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi 
VEKİLİ	: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACILAR)	:1- … 								  2- … 
 	 3- …							   4- … 	
 		5- … 		…                 …                   …						
	   71- …               		  72- … 
		 73- …						  74- … 
VEKİLİ	: Av. …
İSTEMİN KONUSU	: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı  kararının  bozulması istenilmektedir.  
YARGILAMA SÜRECİ	:
	Dava konusu istem:  Muğla İli, Bodrum İlçesi, … Mahallesi, …, No:… adresinde bulunan "…) No.lu Ruhsat II-b Grup Maden (Dekoratif Taş) Ocağı Kapasite Artışı ve Kırma Eleme Tesisi Projesi" hakkında tesis edilen … tarih ve E-… sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istenilmektedir.
	İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; jeoloji mühendisi, ziraat mühendisi, çevre mühendisi, orman mühendisi, maden mühendisi, arkeolog ve biyologdan oluşan bilirkişi heyeti ile yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan bilirkişi raporu ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden; proje tanıtım dosyası ile proje alanında bulunan bitkisel varlığın net bir şekilde ortaya konulamadığı, böylelikle risk altında kalabilecek bitkilerle ilgili olarak olumsuz etkilerin ne şekilde giderileceğine yönelik koruma tedbirlerinin proje tanıtım dosyasında somut olarak gösterilmediği, söz konusu faaliyetin yürütüleceği alanın 3. derece doğal sit, orman alanları ve zeytin tarımı yapılan sahalar içerisinde kalması sebebiyle bu alanla ilgili hazırlanan verilerin daha kapsamlı ele alınmaya ihtiyacının bulunması,  proje tanıtım dosyasında verilen toz emisyonu hesaplamalarının Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği'ne uygunluk taşımaması, maden alanı ile zeytinliklerin bitişik konumda veya çok yakın mesafede olması, maden alanı ile zeytinlik alanlar arasında doğal eşik özelliğinde toz oluşumunun dağılımını engelleyecek dağlık tepelik alanlar veya uzun boylu orman ağaçlarının bulunmamasının muhtemel toz etkisini artıracağı, maden ocağı ve kırma-eleme tesisinin toz çıkaran bir tesis özelliğinde olması, proje tanıtım dosyasında madenin ve kırma-eleme tesisinin işletilmesi ile ilgili alınacak önlemler hakkında yeterli bilgi verilmemiş, teknik bir çalışmanın  yapılmamış olması, bu yönleri ile  proje tanıtım dosyasının eksik ve yetersiz hazırlandığı, maden işletmesi ve etkilerini tam anlamı ile yansıtacak verileri içermediği, maden ocağı ve kırma eleme tesisinin kuzey-güney uzantılı vadi konumunda çukur yapıda olduğu, çevresinin dağlık veya tepelik alanlar ile çevrili olduğu, oluşacak bu toz etkisinin çukur yapı nedeni ile maden sahası ve hemen çevresindeki zeytinlik alanlarını etkileyeceği, yapılması planlanan maden alanından ve kırma-eleme tesisinden kaynaklanabilecek tozların maden alanına 3 km sınır içindeki zeytin ağaçlarını olumsuz etkileyebileceği, zeytin ağaçlarının vegatatif ve generatif gelişmesine olumsuz etki gösterebileceği anlaşıldığından dava konusu edilen "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararında  hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
	 Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI	: Davalı idare tarafından; iptali istenen kararın proje verilmiş bir izin, ruhsat niteliği taşımadığı, sadece proje için Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu hazırlanmasına gerek olmadığını belirten bir karar olduğu, proje alanının kurumlarının mevzuatları açısından sakıncalı bir alan olduğunun belirlenmesi durumunda, ilgili kurumlar tarafından gerekli izinlerin verilmemesi gerektiği, dava konusu işlemin mevzuata uygun olduğu  ileri sürülmektedir.
	Davalı idare yanında müdahil tarafından; davacıların, görülmekte olan davayı açma ehliyetlerinin olmadığı, davanın süresinde açılmadığı, Proje Tanıtım Dosyası incelendiğinde, davacıların kaygılarının karşılandığının görüleceği, tüm risk ve etkilerin değerlendirildiği, faaliyetin yürütüldüğü alana ilişkin olarak ÇED Olumlu Kararı da alındığı, bilirkişi raporunda yer alan, biyoloji bilimine ilişkin değerlendirmelerin hatalı olduğu, bitkilerin habitatları, fitocoğrafik bölgeleri ve endemizm durumları için güncel olan Türkiye Bitkileri Veri Servisinden faydalanıldığı, çevre mühendisliği değerlendirmelerinin de uygun olmadığı, toz emisyon ve hava kirliliğine katkı değerlerinin AERMOD dağılım modeli aracılığı ile hesaplandığı, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-1 maddesinde yer alan hüküm gereği Emisyon Faktörleri kullanılarak hesaplandığı, kırma eleme tesisi kapalı dizayn edildiğinden burada toz oluşmayacağı, ziraat mühendisliği açısından yapılan değerlendirmelerin hatalı olduğu, zeytincilik faaliyetine ilişkin değerlendirmelerin Ekosistem  Değerlendirme Raporunda yapıldığı, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI	: Cevap verilmemiştir. 
TETKİK HÂKİMİ	: …
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
	Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
	İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU	:
	Açıklanan nedenlerle;
	1.	Temyiz isteminin reddine,
	2.	Temyize konu  ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
	3.	Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
	4.	Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
	5.	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 16/02/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
 
(X) KARŞI OY : 
Dava, Muğla İli, Bodrum İlçesi, … Mahallesi, …, No:… adresinde bulunan "S….) No.lu Ruhsat II-b Grup Maden (Dekoratif Taş) Ocağı Kapasite Artışı ve Kırma Eleme Tesisi Projesi" hakkında tesis edilen … tarih ve E-… sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istemiyle açılmıştır.
	Uyuşmazlıkta; her ne kadar İdare Mahkemesince, bilirkişi raporunun ve dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, proje tanıtım dosyasının yeterli olmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de;  Mahkeme kararına dayanak oluşturan bilirkişi raporunda yer verilen tespit ve değerlendirmelerin, uyuşmazlık konusu "ÇED Gerekli Değildir" kararına esas proje tanıtım dosyasının hatalı veya eksik olduğunu ortaya koyabilecek mahiyette, somut ve teknik verilerle desteklenmediği, kaldı ki dava konusu işlemin tesis edilmesinden önce projeye ilişkin olarak ilgili kurumların olumlu görüşlerinin alındığı; hükme esas alınan bilirkişi raporunda, arkeolog bilirkişi tarafından proje ve etki alanında herhangi bir kültür varlığının bulunmadığı değerlendirmesinin yapıldığı, jeoloji/hidrojeoloji mühendisi tarafından faaliyetin yüzey ve yeraltı suyu akış rejimine olumsuz etkisinin olmadığı tespitinin yapıldığı, maden mühendisi tarafından, ocak işletme, pasa döküm alanı ve kırma- eleme tesisi planlamalarının mevzuata uygun olduğu değerlendirmesi yapıldığı, orman mühendisi tarafından faaliyet alanının bozuk ve bir kapalı alandan oluştuğu, orman bütünlüğünden bahsetmenin mümkün olmadığı değerlendirmesinde bulunduğu görüldüğünden, eksiklik olarak belirtilen hususların ise proje tanıtım dosyasını kusurlandırmaya yeterli olmadığı sonucuna varılmış olup, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, İdare Mahkemesi kararının bozularak, davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyuyla, aksi yöndeki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.