Esas No: 2024/2086
Karar No: 2024/6439
Karar Tarihi: 12.11.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2024/2086 E.  ,  2024/6439 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2024/2086
Karar No : 2024/6439   
TEMYİZ EDENLER: I- DAVALILAR
 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı- ...
VEKİLİ	: Av. ...
 II- DAVACI  ... Başkanlığı	  
VEKİLİ	: Av. ...
DİĞER DAVACI  :  2- ... Tic. San. A.Ş.	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF: I- DAVACILAR
 1- ... Başkanlığı
 2- ... Otomotiv Tic. San. A.Ş.
 
II- DAVALILAR
  1- ... Belediye Başkanlığı 
  2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
 
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 18/05/2023 tarih ve E:2020/5939, K:2023/4794 sayılı bozma kararına uyularak verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ...İli, ... İlçesi, ...Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda ... Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek ...Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararı ile değiştirilerek onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine yapılan itirazın reddine ilişkin ... Belediye Meclisinin ...tarih ve ... karar sayılı kararı ile ...Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlık konusu ...ili, ... ilçesi, ...Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselin  güney kesiminde akaryakıt İstasyonunun duvarına yakın konumda bir yaya yolu ve bir kaç metrelik yeşil alan bulunduğu, park ve dava konusu parselin birbirinden 10 metrelik bir yaya yolu ile ayrılmasının planlama ilkeleri açısından zorunlu olmadığı, 10 metrelik yolun oldukça nitelikli bir açık ve yeşil alan olarak planlanmış ve kullanılmakta olan park alanına ve doğal yapıya olumsuz etkisinin olacağı anlaşıldığından hukuka uyarlık bulunmadığı, şehircilik ilkelerine planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :  
Davalılar tarafından; davacının talebinin yoğunluk artışı da öngörmesi nedeniyle, söz konusu talebin Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesine aykırılık teşkil ettiği, Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğine göre imar planlarında meskun alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumunun elverdiği durumlarda 7 metreden dar yaya yolu açılamayacağının açık olduğu, uyuşmazlık konusu parselin güney doğusunda kamuya terkli park alanı bulunduğu ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında belirlenen 10 metrelik yaya yolu üzerinde yapılaşma olmadığı dikkate alındığında, söz konusu Yönetmelik doğrultusunda 10 metrelik yol belirlenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı, ayrıca “park” alanının insan sirkülasyonunun yoğun olduğu bir kullanım olduğu dikkate alındığında da, söz konusu “akaryakıt istasyonu” ile “park alanı” arasında bilirkişi raporunda da ifade edildiği şekliyle söz konusu istasyonların barındırdığı potansiyel riskler nedeniyle anılan kullanımları arasında 10 metrelik yol ayrılmasının planlama ilkeleri açısından bir gereklilik olduğu, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davacı Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Başkanlığı tarafından; diğer davacı şirketin, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonundan bağımsız bir tüzel kişiliğinin bulunduğu, hak, borç, dava veya takiplerinin idarelerince devralınmadığı, idarelerinin ... Ağır Ceza Mahkemesinin ilgili kararı uyarınca denetim kayyumluğu görevini sürdürdüğü, bu nedenle davacı sıfatlarının bulunmadığı, hasım mevkiinden çıkarılması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı ...Otomotiv İnşaat Sanayi ve  Ticaret Anonim Şirketi tarafından; davalıların temyiz istemlerinin reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : 
Davacının maliki olduğu ...ili, ... ilçesi, ...Mahallesi, ... ada, ...parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda ... ve ... Bakanlığınca ...tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli ... Uygulama İmar Planı ile ... ada, ... sayılı parselin, "mevcut benzin istasyonu" olarak belirlendiği, ...Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararı ile uygun bulunarak ...Büyükşehir Belediye Başkanlığınca ... tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile  dava konusu  parselin "A+LPG istasyonu" olarak ayrıldığı, söz konusu parselin ... Bulvarından giriş çıkış olacak şekilde ve her yöndeki imar hattından 5 metre yapı yaklaşma mesafesi bırakılarak E:0.30 ve hmax:6.50 m. yapılaşma koşullarında "akaryakıt+LPG istasyonu (A+LPG)" olarak düzenlenmesine yönelik ... Belediye Meclisinin ... tarih ve... sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin  ...Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile; "parselin bulunduğu imar adası ile bitişiğindeki yapı adaları arasındaki yolların 10 metre olarak belirlenmesi ve uygulama esnasında parselde LPG amacıyla ilave yapılacak yeni yapılar ile mevcut trafo binası arasında zeminde en az 30 metre güvenlik mesafesi bırakılacaktır." şeklinde plan notu getirilmesi koşullarıyla uygun bulunarak değiştirilerek onaylandığı, ... ada, 1 sayılı parselin ...Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve... sayılı kararı ile onaylanan yürürlükteki 1/25.000 ölçekli ...Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planında; "kentsel yerleşik (meskun) alanlar" kullanımında kaldığı, parselin güneydoğu cephesindeki 10 metrelik yaya yolunun 3 metre olarak değiştirilerek imar adasının büyütülmesi, mevcut plan notunun kaldırılması, imar hatlarından her yönden  5 metre çekme mesafesi bırakılarak yapılaşma koşullarının E:0.30 hmax:2 kat olacak şekilde düzenlenmesine yönelik ... Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile uygun bulunan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin, parselin güneydoğu cephesinde 3 metre olarak önerilen yaya yolunun 10 metre olarak korunacak şekilde ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile değişiklikle onaylandığı, söz konusu plan değişikliğine davacı vekili tarafından ... tarih ve ... kayıt sayılı dilekçe ile itiraz edildiği, yapılan itirazın dava konusu ... Belediye Meclisinin .... tarih ve .... karar sayılı kararı ile reddi ve ...Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bildirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır. 
İLGİLİ MEVZUAT:
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3194 sayılı İmar Kanununun ''Tanımlar'' başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların  yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 6. maddesinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel  hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.
Dava konusu imar planının onay tarihi itibari ile yürürlükte bulunan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin 29. maddesinde; "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde 1) Devamlığı olan bir yol belli bir kesimde daraltılamaz. 2) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu esas alınır. 3) İmar planlarındaki gelişme alanlarında (7,00) metreden dar yaya, (10,00) metreden dar trafik yolu açılamaz. Meskun alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. 4) İmar planı değişikliği ile çıkmaz sokak ihdas edilemez. 5) İmar planı içinde kalan karayolu, kent içi geçişinin değiştirilmesi durumunda, Karayolları Genel Müdürlüğü'nden alınacak görüşe uyulur." kuralı yer almıştır.
14/06/2014 tarihli, 29030 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "İmar planı değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında, "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde:
a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.
c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.
ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.
d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur.
e) Plan alanındaki trafik hacimleri ile yeni getirilen kullanımların trafik üretme ve trafik çekme hacimleri dikkate alınarak yol ve kaldırım genişlikleri belirlenir.
" düzenlemesine yer verilmiştir.
...Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile uygun bulunan Akaryakıt/LPG/Servis İstasyonlarının Yer seçimi ve İmar Planlarında Belirlenmesine İlişkin Uyulacak İlke ve Esasların 13. maddesinde “İmar planlarında sanayi, küçük sanayi, küçük sanatlar, konut dışı kentsel çalışma, depolama kararı bulunan yapı adalarının dışındaki yapı adalarında tesisin tek yapı adası oluşturması zorunludur. Konut, tali ticaret, vb. yerleşim bölgelerinde yer alacak tesis parselin komşu yapı adalarına (ada kenarından ada kenarına) olan mesafesi ... ayrılacak yol genişliğinden ve her durumda minimum 10 metreden az olamaz." denilmektedir. (Dava dosyasında 2013 yılında revize edilen Akaryakıt ve LPG/Servis İstasyonlarının Yer seçimi ve İmar Planlarında Belirlenmesine İlişkin Uyulacak İlke ve Esaslarda anılan kuralın 12. maddede yer aldığı görülmüştür.)
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Başkanlığının davada taraf olma durumuna yönelik itiraz yerinde görülmemiştir.
Dosyanın incelenmesinden, parselin güneydoğu cephesindeki 10 metrelik yaya yolunun 3 metre olarak değiştirilerek imar adasının büyütülmesi, mevcut plan notunun kaldırılması, imar hatlarından her yönden 5 metre çekme mesafesi bırakılarak yapılaşma koşullarının E:0.30, hmax:2 kat olacak şekilde düzenlenmesine yönelik ... Belediye Meclisinin... tarih ve ...sayılı kararı ile uygun bulunan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin, parselin güneydoğu cephesinde 3 metre olarak önerilen yaya yolunun 10 metre olarak korunacak şekilde ...Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile değişiklikle onaylandığı, yukarıda belirtilen Yönetmelik kuralına göre 7 metreden dar yaya yolu açılamayacağından dava konusu işlemlerde bu nedenle mevzuata aykırılık görülmemiştir.
Öte yandan, Akaryakıt/LPG/Servis İstasyonlarının Yer seçimi ve İmar Planlarında Belirlenmesine İlişkin Uyulacak İlke ve Esasların 13. maddesinde konut, tali ticaret, vb. yerleşim bölgelerinde yer alacak parselin komşu yapı adalarına olan mesafesinin her durumda minimum 10 metreden az olamayacağı kuralı yer aldığı, davacının akaryakıt istasyonunun yerleşim bölgesi içinde ve park alanına komşu olduğu gözetildiğinde parselin güneydoğu cephesinde 3 metre olarak önerilen yaya yolunun 10 metre olarak korunacak şekilde belirlenmesine ilişkin dava konusu belediye meclisi kararında bu yönden de hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz isteminin kabulüne, davacının temyiz isteminin reddine,
2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin  temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 12/11/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.