Esas No: 2021/2997
Karar No: 2024/1466
Karar Tarihi: 06.03.2024

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2021/2997 E.  ,  2024/1466 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas    No : 2021/2997
Karar   No : 2024/1466
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Valiliği
İSTEMİN	KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.    
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; Manisa ili, … İlçe Emniyet Müdürlüğü'nde komiser yardımcısı olarak görev yaptığı dönemdeki fiili nedeniyle davacının, "amirinin emrini yapmamak" disiplin suçunu işlediğinden bahisle, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 10. maddesi uyarınca "24 ay uzun süreli durdurma" cezasıyla tecziyesi gerekmekte ise de, geçmiş hizmetleri olumlu olduğundan anılan Tüzüğün 15. maddesi uygulanarak bir alt derece ceza olan "10 ay kısa süreli durdurma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin … günlü, … sayılı Manisa Valiliği İl Polis Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.
... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin Anayasa Mahkemesinin 13/01/2016 günlü, E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararıyla iptal edildiğinden, yasal dayanağı kalmayan Tüzük hükmü uyarınca tesis edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş; anılan karar, davalı idarenin temyizi üzerine Danıştay Beşinci Dairesinin 09/04/2019 günlü, E:2016/30126, K:2019/2591 sayılı kararıyla bozulmuştur. 
                İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare  Mahkemesince, Danıştay Beşinci Dairesinin anılan bozma kararına uyularak dava dosyası yeniden incelenmek suretiyle verilen temyize konu kararla; Manisa ili, … İlçe Emniyet Müdürlüğünde görevli polis memuru Ö.F.A.'nın 21/05/2015 günü saat 24:00 sıralarında, "dur" ikazına uymayan bir aracın çarpması neticesinde yaralanarak kaldırıldığı Turgutlu Devlet Hastanesinde şehit olduğu, hastanede bulunan il emniyet müdürü tarafından, acil servisteki emniyet personeline "acil servisten ayrılmaları, polis lokaline ya da evlerine gitmeleri" yönünde talimat verilmesine karşın, aralarında davacının da olduğu bir grup personelin dağılmadığı, komiser yardımcısı olan personellerin, il emniyet müdürünün talimatlarına uyulması yönünde personeli uyarmayarak emirlere kayıtsız kaldığı iddialarıyla ilgili olarak başlatılan soruşturma sonucunda düzenlenen 15/07/2015 tarihli raporda; davacının Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 10. maddesinde yer alan "amirin emrini yapmamak" fiilini işlediğinden bahisle 24 ay uzun süreli durdurma cezasıyla cezalandırılmasının teklif edildiği, dava konusu işlemle, anılan Tüzüğün 15. maddesi uygulanarak bir alt derecede ceza olan 10 ay kısa süreli durdurma cezasıyla cezalandırıldığı, soruşturma raporu içeriği bilgi ve belgeler ile dava dosyası birlikte değerlendirildiğinde; görevli polis memurunun şehit olması nedeniyle hastane acil servisinde bulunan davacının da aralarında olduğu emniyet personeline, il emniyet müdürü tarafından "Arkadaşlarının şehit olduğu, hastanede yapacak bir şey kalmadığı, acil servisten ayrılmaları, polis lokali ya da evlerine gitmeleri" yönünde talimat verildiği, davacının soruşturma ifadesinde, bu talimatı duyduğu ancak  ilçe emniyet müdür yardımcısı H.İ.Ç.'ye hitaben söylendiği şeklinde beyanda bulunduğu, olay tarihinde, davacının nöbetçi amir olmadığı, nöbet listesinin incelenmesinden başka bir komiser yardımcısının nöbetçi olduğu, davacının talimatı duyduğu halde uymadığı gibi uyulması yönünde de bir girişiminin olmadığı anlaşılmış olup, üzerine atılı disiplin suçu sübuta erdiğinden, tecziyesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ	EDENİN	İDDİALARI : Davacı tarafından; olay tarihinde izinli olduğu, mesai arkadaşının karıştığı trafik kazasının yaşandığı olay yerine giderek orada çalışan memurlara yardımcı olduğu, daha sonra hastaneye geçerek sıralı amirlerini bilgilendirdiği, ilçe emniyet müdürünün kendisine, "olayı takip ederek bilgi vermesi" yönünde talimat vermesi üzerine, hastane acil servisine yakın bir polis noktasında telefonunu şarj ederek  konu hakkında amirlerine telefonla bilgilendirme yaptığı, telsiz ve telefon kayıtlarının incelenmesi halinde bu durumun ortaya çıkacağı, talimata aykırı davranmak gibi bir kastının bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI	: Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay  Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
MADDİ OLAY : 
Davacının Manisa ili, … İlçe Emniyet Müdürlüğü'nde komiser yardımcısı olarak görev yaptığı dönemde, aynı yerde görevli polis memuru Ö.F.A., 21/05/2015 günü saat 24.00 sıralarında, "dur" ikazına uymayan bir aracın çarpması neticesinde yaralanarak, kaldırıldığı Turgutlu Devlet Hastanesinde şehit olmuştur. 
Hastanede bulunan il emniyet müdürü tarafından, acil servisteki emniyet personeline hitaben "arkadaşlarının şehit olduğu, hastanede yapılacak bir şey kalmadığı, acil servisten ayrılmaları, polis lokaline ya da evlerine gitmeleri" yönünde talimat verilmesine karşın, aralarında davacının da olduğu bir grup personelin dağılmadığı, komiser yardımcısı olan  personellerin, il emniyet müdürünün talimatlarına uyulması yönünde personeli uyarmayarak emirlere kayıtsız kaldığı yönünde tutulan rapor üzerine başlatılan soruşturma sonucunda düzenlenen 15/07/2015 tarihli disiplin soruşturma raporunda; davacının, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 10. maddesinde yer alan "amirin emrini yapmamak" fiilini işlediğinden bahisle 24 ay uzun süreli durdurma cezasıyla cezalandırılması yolunda getirilen teklif doğrultusunda dava konusu Manisa Valiliği İl Polis Disiplin Kurulunun … günlü, … sayılı kararıyla, anılan Tüzüğün 15. maddesi uygulanarak bir alt derecede ceza olan 10 ay kısa süreli durdurma cezasıyla cezalandırılması üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. 
İLGİLİ MEVZUAT :
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle; Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 10. maddesinde, "Amirin emrini yapmayan memura uzun süreli durdurma cezasının üst sınırı verilir. Emrin yapılmaması, Devleti ya da kişileri zarara uğratmış ya da hizmetin gecikmesine ya da durmasına neden olmuşsa, doğan zararın derecesine ya da durumun ağırlığına göre, meslekten çıkarma cezası da uygulanabilir." hükmü yer almış; aynı Tüzük'ün "Bir alt ceza verilmesi" başlıklı 15. maddesinde ise; "Kararın verildiği güne kadar geçmiş hizmetleri olumlu olan, iyi veya çok iyi derecede performans değerlendirme puanı ile ödül veya başarı belgesi alan memurlara, işledikleri fiilin özelliği, biçimi, işlendiği yer ve zaman göz önünde bulundurularak bu Tüzükte gösterilen cezanın bir derece aşağısı uygulanabilir." hükmüne yer verilmiştir. 
08/03/2018 günlü, 30354 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve emniyet teşkilatı mensuplarına ilişkin disiplin kurallarını yeniden düzenleyen 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8. maddesinin 5. fıkrasının (ç) bendinin 4. alt bendinde; "Amirin usulüne göre verdiği emri yerine getirmemek" fiili, 24 ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmış; anılan Kanun'un "Ağırlaştırıcı nedenler" başlıklı 10. maddesinin 1. fıkrasında da, "Amirin emrinin yapılmaması neticesinde, Devlet ya da kişiler zarara uğratılmış ya da hizmetin gecikmesine ya da durmasına neden olunmuşsa, doğan zararın derecesine ya da durumun ağırlığına göre, meslekten çıkarma cezası uygulanabilir." hükmü yer almıştır. 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME : 
	Kamu görevlilerinin disiplin cezasıyla cezalandırılabilmeleri için; disipline aykırı eylem veya işlemlerinin sübut bulup bulmadığının usulüne uygun olarak yapılacak soruşturma ile ortaya konulması, soruşturma aşamasında kamu görevlisinin lehinde ve aleyhinde olan her türlü bilgi ve belgenin toplanması, bilahare disipline aykırı davranış olarak tespit edilen eylemin hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlanarak bu eyleme uygun olan disiplin cezası maddesinin tayini ve uygulanması gerekmektedir.
	Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 10. maddesinde ifadesini bulan "amirin emri" kavramından, bir işin yapılması ya da yapılmaması şeklinde mutlak bir emri ihtiva eden ve ilgilisine yönelik olarak verildiğinde tereddüt oluşturmayan emir anlaşılmakta olup, bu emir sözlü veya yazılı olabileceği gibi, Tüzüğün anılan maddesinde sözü edilen "amirin emrini yapmamak" fiilinin oluşabilmesi için, verilen emrin "resmi bir göreve ilişkin" olması gerektiği de açıktır. 
	Dava konusu işleme esas soruşturma raporu ile dosyadaki diğer bilgi ve belgeler incelendiğinde, Turgutlu İlçe Emniyet Müdürlüğünde görevli polis memuru Ö.F.A.'nın, bekleme süresi yaptığı 20/05/2015 tarihinde saat 23:00 sıralarında, "dur" ihtarına uymayan bir aracın çarpması sonucu ağır şekilde yaralandığı ve akabinde kaldırıldığı Turgutlu Devlet Hastanesi'nde yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılmayarak ilerleyen saatlerde hayatını kaybettiği, olay sonrası vali, kaymakam, il emniyet müdürü, il emniyet müdür yardımcısı ve ilçe emniyet müdürü de dahil olmak üzere gerek görevli, gerek istirahatli çok sayıda emniyet personelinin hastaneye geldiği, adı geçen polis memurunun şehit olduğu bilgisinin alınması üzerine, il emniyet müdürü T.E.C.'nin, hastane acil servisi ve koridorlarında toplanan kalabalığa hitaben, "Acımız var, arkadaşımız şehit oldu, sabah şehidimizin töreni var, burada beklemenin şehidimize de, hastane personeline de faydası yok, görevli olanlar görevi başına dönsün, görevli olmayanlar beklemek istiyorlarsa lokalde beklesinler" diyerek, hastaneyi boşaltma yönünde talimat verdiği, olayın vehameti, mesai arkadaşlarını kaybetmiş olmanın üzüntüsü ve acı nedeniyle bazı personelin hastane dışına çıkmakta isteksiz davrandığı, il emniyet müdürü ve diğer üst rütbeli personelin, kalabalığın dağılması ve hastanenin boşaltılması talimatını bir kaç kez yineledikleri, bir süre sonra hastanede toplanan emniyet personelinin hastane dışına çıktığı, davacının "rütbeli bir personel olarak verilen talimat karşısında duyarlı davranarak astlarına örnek olması, talimatın diğer görevliler tarafından da yerine getirmesi için çaba sarf etmesi gerekirken, emre kayıtsız kalıp tekrar hastane acil servisine girip kalabalığın toplanmasına sebebiyet verdiğinden bahisle dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
	Davacının soruşturma ifadesinde ve son savunmasında, "olay günü nöbet görevi istirahatlisi olduğu, polis memuru Ö.F.A.'nın yaralandığı haberini alınca kendi imkanlarıyla olay mahalline gittiği, önce olay yerinde bulunan görevlilere yardımcı olduğu, daha sonra hem polis memurunun durumunu öğrenmek hem de amirlerine bilgi vermek amacıyla Turgutlu Devlet Hastanesine intikal ettiği, hastane acil servisine yakın polis noktasında cep telefonunu şarj ederek konu hakkında Trafik Daire Başkanını bilgilendirdiği, bu sırada il emniyet müdürünün talimatını duyduğu, ancak bu talimatın ilçe emniyet müdürü H.İ.Ç.'ye hitaben söylendiği şeklinde algıladığı, yoğun telefon görüşmeleri nedeniyle talimatları takip edemediği, telsiz ve telefon görüşmeleri incelenirse söylediklerinin doğru olduğunun anlaşılacağı, emre uymamak gibi bir kastının olmadığı" yönünde beyanda bulunduğu görülmektedir.  
	Uyuşmazlıkta; davacının, olay tarihinde ilçe trafik tescil ve denetleme büro amiri olarak görev yaptığı, olay günü ve saatinde resmi görevinin bulunmadığı, büroya ait ekiplerin anonslarını takip ederken, polis memuru Ö.F.A.'nın yaralandığı haberini alması üzerine gittiği olay yerinde görevlilere yardımcı olduğu, daha sonra Turgutlu Devlet Hastanesine giderek, meydana gelen olayın büroyu ilgilendiren  trafik yönünün de bulunması nedeniyle sık sık konu hakkında Trafik Daire Başkanlığına telefonla bilgi verdiği, mesai arkadaşları olan polis Ö.F.A.'nın ölüm haberini almalarıyla hastanede toplanan emniyet personelinin, il emniyet müdürünün "dağılalım, hastaneyi boşaltalım" talimatını yerine getirme konusunda isteksiz davrandıkları anlaşılmakla birlikte, söz konusu talimatın, resmi bir görevin yerine getirilmesine ilişkin olmayıp, meslektaşlarının ölüm olayının meydana getirdiği üzüntü ve acıyla hastanede bulunan personelin yeniden normal rutinine dönmesini sağlamak amacına yönelik olduğu, nitekim kısa bir süre sonra personelin hastane dışına çıktığı dikkate alındığında, amirin emrini yapmamak kastıyla hareket etmediği anlaşılan davacının, anılan Tüzük hükmü kapsamında disiplin cezası ile cezalandırılmasını gerektiren bir fiilinin bulunmadığı sonucuna varıldığından, davacının "amirin emrini yapmamak" disiplin suçunu işlediğinden bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
 
KARAR SONUCU : 
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize tabi ilk kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 06/03/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.