Esas No: 2020/2501
Karar No: 2024/3059
Karar Tarihi: 22.05.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2020/2501 E.  ,  2024/3059 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas	No : 2020/2501
Karar	No : 2024/3059
DAVACI	: ...
DAVALI	: ... Bakanlığı
VEKİLİ	: Hukuk Müşaviri ...
DAVANIN KONUSU 	      : 
	18/01/2020 tarih ve 31012 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle asıl Yönetmeliğin 5. maddesine eklenen 13. fıkranın iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI          :
	5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre 4/b maddesi kapsamında sayılanların kendilerine ait veya ortak oldukları iş yerlerinden dolayı 4/a kapsamında sigortalı olarak bildirilemeyeceği, dava konusu düzenlemenin bu kurala aykırı olduğu, 4/a'lı olma yönünden getirilen zorunluluğun yaşlılık aylığı ve sosyal güvenlik destek priminden muaf olma yönünden sahip olunan haklarını da ihlal edeceği, 4/b kapsamında sigortalı olarak ticari faaliyetini devam ettirmekte olan ya da sigortalı sayılmayıp yaşlılık aylığı kesilmeksizin çalışan diğer vatandaşlardan farklı uygulamaya tabi tutulmalarının eşitlik ilkesine de aykırı olduğu, çalışma hürriyetinin sınırlandığı, düzenlemenin yetki yönünden de hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI      :
	Süreç içerisinde gerek işletmelerde doğrudan istihdam edilen tehlikeli madde güvenlik danışmanlarının gerekse tehlikeli madde güvenlik danışmanlığı kuruluşları üzerinden hizmet veren tehlikeli madde güvenlik danışmanlarının kayıt dışı çalıştırıldığı, sertifikalarının kiralandığı gibi vukuatlarla karşılaşıldığı; konuya ilişkin Bakanlığa doğrudan yapılan başvurular ve Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) üzerinden yapılan şikayetler sonucu Bakanlık U-Net otomasyon sisteminde yapılan incelemeler neticesinde, Ekim 2019 raporunda işletmelere aktif olarak hizmet veren 4211 tehlikeli madde güvenlik danışmanı (TMGD)’den 1704'ünün SGK primlerinin yatırılmadığı, eksik yatırıldığı, birden fazla işte çalıştığı ya da çalıştırıldığı veya sigorta primlerinin 5510 sayılı Kanunun 102'nci maddesinin (n) bendine aykırı olarak farklı meslek kodlarıyla yatırıldığının tespit edildiği, bu nedenle dava konusu yönetmelik değişikliklerinin yapıldığı, yapılan düzenlemede kamu yararının esas alındığı, tehlikeli madde taşımacılığı alanında hizmet veren tehlikeli madde güvenlik danışmanlarının yapılan işin önemine binaen görevlerini aksatmadan yürütmesi, sosyal haklarının korunması, çalışanların sigorta primlerini tam yatıran tehlikeli madde güvenlik danışmanlığı kuruluşları ile yatırmayanlar arasında haksız rekabetin önlenmesinin amaçlandığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ	: Konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI            :...
DÜŞÜNCESİ	: Dava, 18/01/2020 tarih ve 31012 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 2. maddesiyle asıl Yönetmeliğin 5. maddesine eklenen 13. fıkranın iptali istemiyle açılmıştır.
	Dava konusu 13. fıkrada; "TMGDK şirketinin yönetim kurulunda görev alanlar veya şirketin müdürlük görevini yürüten ve aynı zamanda TMGD hizmeti verenler 5510 sayılı Kanunun sadece 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında tam süreli (aylık 30 gün üzerinden) 2263.06 SGK meslek kodu sigortalı ile olarak çalışması zorunludur. Bu fıkrada belirtilen şekilde hizmet veren TMGD’ler herhangi başka bir işte çalışamaz veya çalıştırılamazlar."  düzenlemesinin yer aldığı görülmektedir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun "Sigortalı sayılanlar" başlıklı 4. maddesi "Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından;
a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar,
b) Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;
1) Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,
2) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar,
3) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları,
4) Tarımsal faaliyette bulunanlar,
c) Kamu idarelerinde;
1) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,
2) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar sigortalı sayılırlar."
Aynı kanunun "Sigortalı sayılmayanlar" başlıklı 6. maddesinin (n) bendinde "(Ek fıkra: 29/1/2016-6663/23 md.) 30 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendi kapsamında olanlar hariç olmak üzere, yaşlılık aylığı almaktayken bu aylıkları kesilmeksizin 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışanlar,
4 üncü ve 5 inci maddelere göre sigortalı sayılmaz." hükmü yer almaktadır.
Söz konusu kanunun "Yaşlılık aylığının başlangıcı ve kesilmesi" başlıklı 30. maddesinde ise "4 üncü maddenin birinci fıkrasının;
a) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen sigortalılardan yaşlılık aylığına hak kazananlara, yazılı istek tarihinden sonraki,
b) (Değişik: 17/4/2008-5754/18 md.) (c) bendinde belirtilen sigortalılardan yaşlılık aylığına hak kazananlara, yetkili makamdan alınan emekliye sevk onayı üzerine görevleriyle ilişiğinin kesildiği tarihi takip eden,
c) (Değişik: 17/4/2008-5754/18 md.) (c) bendinde belirtilen sigortalılardan her ne şekilde olursa olsun görevinden ayrılmış ve daha sonra başka bir sigortalılık haline tabi olarak çalışmamış olanlar ile kontrol muayenesi sonucu aylığı kesilenlerden yaşlılık aylığına hak kazananlara ise istek tarihini takip eden,
ay başından itibaren aylık bağlanır.
........
(Değişik üçüncü fıkra: 17/4/2008-5754/18 md.) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa sigortalı olan kişilerden yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra;
......
b) (Değişik: 29/1/2016-6663/24 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya başlayanlardan aylıklarının kesilmesi için yazılı istekte bulunanların yaşlılık aylıkları talep tarihini takip eden ay başından itibaren kesilir. Bu sigortalılar hakkında bu fıkranın (a) bendi hükümleri uygulanır." hükmü yer almaktadır.
	Aynı Kanunun "Sigortalılık hallerinin birleşmesi " başlıklı 53. maddesinin 2. fıkrasında "(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/33 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sayılanlar, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden dolayı, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı bildirilemezler. " hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun Geçici 14. maddesinde, "(Ek fıkra:29/1/2016-6663/31 md.) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi veya sigortalı olup, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ya da sonra malullük, yaşlılık veya emekli aylığı bağlananlardan; 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışanlar hakkında, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili Kanun hükümleri uygulanmaz. Bunlar hakkında, 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (n) bendi veya 30 uncu maddenin üçüncü fıkrası hükmü uygulanır. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi olup, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ya da sonra 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre vazife malullüğü aylığı bağlananlardan 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışanlar hakkında ise; bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, sosyal güvenlik destek primine ilişkin hükümler uygulanmaksızın ve genel sağlık sigortası primi alınmaksızın iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri ile yazılı talepleri hâlinde uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanır." hükmü yer almaktadır.
	Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; " bb) Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı (TMGD): İfa edeceği görev ve nitelikleri ADR Bölüm 1.8.3’te belirtilen ve alması gereken eğitime istinaden Bakanlıkça yetkilendirilmiş gerçek kişiyi,
cc) Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Kuruluşu (TMGDK): Tehlikeli madde güvenlik danışmanlığı hizmeti vermek üzere Bakanlık tarafından yetkilendirilen kuruluşu," ifade edeceği belirtilmiştir.
	Aynı Yönetmeliğin "Genel Kurallar" başlıklı 5. maddesinde; "(7) (Değişik:RG-18/1/2020-31012) Bu Yönetmelik kapsamındaki gönderen, taşımacı, paketleyen, dolduran, yükleyen ve boşaltan olarak Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesine sahip işletmelerin TMGD istihdam etmesi veya TMGDK’dan TMGD hizmeti alması, TMGD eğitimi, sınavı, yetki, görev ve sorumlulukları ile TMGDK’ların yetki, görev ve sorumlulukları ile para cezaları da dâhil olmak üzere idari yaptırımlara ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir. "
	........
	"(12) (Ek:RG-18/1/2020-31012) Kamu kurum ve kuruluşları hariç olmak üzere TMGDK’larda ve işletmelerde 2263.06 SGK meslek kodu ile istihdam edilen TMGD’ler 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa ve 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında tam süreli (aylık 30 gün üzerinden) 2263.06 SGK meslek kodu ile istihdam edilmesi zorunludur. Bu TMGD’ler herhangi başka bir işte çalışamaz veya çalıştırılamazlar. Bu hususlar iş sözleşmelerinde belirtilir."
	"(13) (Ek:RG-18/1/2020-31012) TMGDK şirketinin yönetim kurulunda görev alanlar veya şirketin müdürlük görevini yürüten ve aynı zamanda TMGD hizmeti verenler 5510 sayılı Kanunun sadece 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında tam süreli (aylık 30 gün üzerinden) 2263.06 SGK meslek kodu sigortalı ile olarak çalışması zorunludur. Bu fıkrada belirtilen şekilde hizmet veren TMGD’ler herhangi başka bir işte çalışamaz veya çalıştırılamazlar." hükümleri yer almaktadır.
Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: TMKTDGM-01) 23/6 maddesinde: "(Ek:RG-19/4/2017-30043) Tehlikeli madde güvenlik danışmanı belgesine sahip olanlar, danışmanlık hizmetini, TMGDK bünyesinde istihdam edilerek veya istihdam edildiği işletme bünyesinde verirler."; aynı Tebliğ'in ek madde 1 "(1) Bu Tebliğ kapsamında, tanımlanan tehlikeli madde taşımacılığına ilişkin faaliyetlerde bulunan işletmelerin TMGD istihdam etme veya İdarece yetkilendirilmiş TMGDK’den hizmet almaları zorunludur." hükümleri yer almaktadır.
	Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Kuruluşlarının Yetkilendirilmesi Hakkında Yönerge'nin 5/1 maddesinde; "(1) TMGDK olarak yetkilendirilecek bir tüzel kişiliğin; (a) Bünyesinde en az 3 (üç) TMGD istihdam etmesi ve bunlardan birinin en az 3 ( üç) yıl tecrübeye sahip koordinatör bir TMGD olması zorunludur. Ancak, TMGDK’ın ortakları arasında TMGD bulunması halinde, TMGD olan ve bu hizmeti sunan ortak sayısı kadar TMGD istihdam edilmiş sayılır. " hükmü yer almaktadır.
	18/01/2020 tarih ve 31012 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 2. maddesiyle asıl Yönetmeliğin 5. maddesine eklenen 13. fıkranın "TMGDK şirketinin yönetim kurulunda görev alanlar veya şirketin müdürlük görevini yürüten ve aynı zamanda TMGD hizmeti verenler 5510 sayılı Kanunun sadece 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında tam süreli (aylık 30 gün üzerinden) 2263.06 SGK meslek kodu sigortalı ile olarak çalışması zorunludur." ibaresi yönünden;
	Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı (TMGD) sertifikası bulunan, ortağı ve ilzama yetkili müdürü olduğu limited şirkette Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi (TMFB) sahibi işletmelere Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı hizmeti veren davacı tarafından, 18/01/2020 tarih ve 31012 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 2. maddesiyle asıl Yönetmeliğin 5. maddesine eklenen 13. fıkranın iptali istemiyle açılan davada, davalı idarece dava konusu düzenlemede, kamu yararının dikkate alındığı ve tehlikeli madde taşımacılığı sürecinde hizmet veren TMGD’lerin yapılan işin ehemmiyetine binaen görevlerini aksatmadan yürütmesi, TMGD’lerin yürütmekte oldukları görevleri ile ilgili sosyal haklarının korunması, aynı zamanda istihdam ettikleri TMGD’ler için sigorta primini tam olarak yatıran TMGDK’lar ile şikayete konu olan TMGDK'lar arasındaki haksız rekabetin önüne geçilmesi amacıyla söz konusu düzenlemenin yapıldığı belirtilmiştir.  
	Dava konusu düzenleme ile TMGDK şirketinin yönetim kurulunda görev alanlar veya şirketin müdürlük görevini yürüten ve aynı zamanda Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı hizmeti verenlere 5510 sayılı Kanunun sadece 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında tam süreli (aylık 30 gün üzerinden) 2263.06 SGK meslek kodu sigortalı ile olarak çalışması zorunluluğu getirildiği, 5510 sayılı Kanunun, 4/b maddesi kapsamında, anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları sayıldığından, TMGD sertifikası bulunan, ortağı ve ilzama yetkili müdürü olduğu limited şirkette 4/b maddesi kapsamında Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı hizmeti veren davacının, aynı anda 4/a 'lı olarak sigortalı olmaya zorlanamayacağı ve aynı zamanda 5510 sayılı kanun'un 6. maddesinin (n) bendinde, yaşlılık aylığı almaktayken bu aylıkları kesilmeksizin 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışanların 4 üncü ve 5 inci maddelere göre sigortalı sayılmaz hükmü kapsamında yaşlılık aylığı aldığı ve kendi nam ve hesabına çalışan ya da şirket ortağı ve müdürü olarak aynı işyerinde yaptığı iş, faaliyet, hizmet ve çalışma hayatı sebebiyle sigortalı sayılmadığı ve SGDP (Sosyal Güvenlik Destek Primi) ödemediğini iddia eden davacının 5510 sayılı Kanun 4/a maddesi kapsamında sigortalı olarak çalışmaya zorlanmasının hali hazırda bu işi yapan davacının haklarının kısıtlanması ve kişisel menfaatinin zarar görmesine neden olacağı anlaşıldığından dava konusu düzenlemenin bu kısmında  hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
	18/01/2020 tarih ve 31012 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 2. maddesiyle asıl Yönetmeliğin 5. maddesine eklenen 13. fıkranın diğer kısımları yönünden ise, tehlikeli madde taşımacılığı sektöründe hizmet veren TMGD tarafından  yapılan işin önemi dikkate alındığında  getirilen düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır. 
Açıklanan nedenlerle, dava konusu  Yönetmeliğin 2. maddesiyle asıl Yönetmeliğin 5. maddesine eklenen 13. fıkranın "TMGDK şirketinin yönetim kurulunda görev alanlar veya şirketin müdürlük görevini yürüten ve aynı zamanda TMGD hizmeti verenler 5510 sayılı Kanunun sadece 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında tam süreli (aylık 30 gün üzerinden) 2263.06 SGK meslek kodu sigortalı ile olarak çalışması zorunludur." ibaresi yönünden dava konusu düzenlemenin iptali düzenlemenin diğer hükümleri yönünden davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.    
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci ve Onikinci Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi hükmü uyarınca oluşturulan müşterek heyet tarafından duruşma için taraflara önceden bildirilen 22.05.2024 tarihinde, davacı ... ve davalı idare vekili Av. ...'in geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
	Davacı tarafından, 18.01.2020 tarih ve 31012 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle asıl Yönetmeliğin 5. maddesine eklenen 13. fıkrasının iptali istenilmiştir.
	Dava konusu 13. fıkrada; "TMGDK şirketinin yönetim kurulunda görev alanlar veya şirketin müdürlük görevini yürüten ve aynı zamanda TMGD hizmeti verenler 5510 sayılı Kanunun sadece 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında tam süreli (aylık 30 gün üzerinden) 2263.06 SGK meslek kodu sigortalı ile olarak çalışması zorunludur. Bu fıkrada belirtilen şekilde hizmet veren TMGD’ler herhangi başka bir işte çalışamaz veya çalıştırılamazlar."  düzenlemesinin yer aldığı görülmektedir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
	İlgili Mevzuat:
	5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun "Sigortalı sayılanlar" başlıklı 4. maddesinde; "Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından;
a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar,
b) Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;
1) Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,
2) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar,
3) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları,
4) Tarımsal faaliyette bulunanlar,
c) Kamu idarelerinde;
1) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,
2) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar sigortalı sayılırlar." hükümlerine,
Aynı kanunun "Sigortalı sayılmayanlar" başlıklı 6. maddesinin (n) bendinde; "(Ek fıkra: 29/1/2016-6663/23 md.) 30 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendi kapsamında olanlar hariç olmak üzere, yaşlılık aylığı almaktayken bu aylıkları kesilmeksizin 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışanlar,
4 üncü ve 5 inci maddelere göre sigortalı sayılmaz." hükümlerine yer verilmiştir.
Söz konusu kanunun "Yaşlılık aylığının başlangıcı ve kesilmesi" başlıklı 30. maddesinde; "4 üncü maddenin birinci fıkrasının;
a) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen sigortalılardan yaşlılık aylığına hak kazananlara, yazılı istek tarihinden sonraki,
b) (Değişik: 17/4/2008-5754/18 md.) (c) bendinde belirtilen sigortalılardan yaşlılık aylığına hak kazananlara, yetkili makamdan alınan emekliye sevk onayı üzerine görevleriyle ilişiğinin kesildiği tarihi takip eden,
c) (Değişik: 17/4/2008-5754/18 md.) (c) bendinde belirtilen sigortalılardan her ne şekilde olursa olsun görevinden ayrılmış ve daha sonra başka bir sigortalılık haline tabi olarak çalışmamış olanlar ile kontrol muayenesi sonucu aylığı kesilenlerden yaşlılık aylığına hak kazananlara ise istek tarihini takip eden,
ay başından itibaren aylık bağlanır.
(...)
(Değişik üçüncü fıkra: 17/4/2008-5754/18 md.) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa sigortalı olan kişilerden yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra;
(...)
b) (Değişik: 29/1/2016-6663/24 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya başlayanlardan aylıklarının kesilmesi için yazılı istekte bulunanların yaşlılık aylıkları talep tarihini takip eden ay başından itibaren kesilir. Bu sigortalılar hakkında bu fıkranın (a) bendi hükümleri uygulanır." hükmü,
	Aynı Kanunun "Sigortalılık hallerinin birleşmesi " başlıklı 53. maddesinin 2. fıkrasında; "(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/33 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sayılanlar, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden dolayı, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı bildirilemezler. " hükmü,
Aynı Kanunun Geçici 14. maddesinde, "(Ek fıkra:29/1/2016-6663/31 md.) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi veya sigortalı olup, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ya da sonra malullük, yaşlılık veya emekli aylığı bağlananlardan; 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışanlar hakkında, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili Kanun hükümleri uygulanmaz. Bunlar hakkında, 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (n) bendi veya 30 uncu maddenin üçüncü fıkrası hükmü uygulanır. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi olup, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ya da sonra 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre vazife malullüğü aylığı bağlananlardan 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışanlar hakkında ise; bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, sosyal güvenlik destek primine ilişkin hükümler uygulanmaksızın ve genel sağlık sigortası primi alınmaksızın iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri ile yazılı talepleri hâlinde uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanır." hükmü yer almaktadır.
	24.04.2019 tarih ve 30754 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanının (TMGD), ifa edeceği görev ve nitelikleri ADR Bölüm 1.8.3’te belirtilen ve alması gereken eğitime istinaden Bakanlıkça yetkilendirilmiş gerçek kişiyi, Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Kuruluşunun (TMGDK), tehlikeli madde güvenlik danışmanlığı hizmeti vermek üzere Bakanlık tarafından yetkilendirilen kuruluşu, ifade edeceği belirtilmiş; "Genel Kurallar" başlıklı 5. maddesinin 13. fıkrasında; "(Ek:RG-18/1/2020-31012) TMGDK şirketinin yönetim kurulunda görev alanlar veya şirketin müdürlük görevini yürüten ve aynı zamanda TMGD hizmeti verenler 5510 sayılı Kanunun sadece 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında tam süreli (aylık 30 gün üzerinden)... SGK meslek kodu sigortalı ile olarak çalışması zorunludur. Bu fıkrada belirtilen şekilde hizmet veren TMGD’ler herhangi başka bir işte çalışamaz veya çalıştırılamazlar." hükümleri yer almıştır.
Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Kuruluşlarının Yetkilendirilmesi Hakkında Yönerge'nin 5/1 maddesinde ise; "(1) TMGDK olarak yetkilendirilecek bir tüzel kişiliğin; (a) Bünyesinde en az 3 (üç) TMGD istihdam etmesi ve bunlardan birinin en az 3 ( üç) yıl tecrübeye sahip koordinatör bir TMGD olması zorunludur. Ancak, TMGDK’ın ortakları arasında TMGD bulunması halinde, TMGD olan ve bu hizmeti sunan ortak sayısı kadar TMGD istihdam edilmiş sayılır. " hükmü bulunmaktadır.
  Dava Konusu Yönetmeliğin İncelenmesi:
								Dava konusu düzenlemenin "TMGDK şirketinin yönetim kurulunda görev alanlar veya şirketin müdürlük görevini yürüten ve aynı zamanda TMGD hizmeti verenler 5510 sayılı Kanunun sadece 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında tam süreli (aylık 30 gün üzerinden) ... SGK meslek kodu sigortalı ile olarak çalışması zorunludur." ibaresi yönünden incelenmesi:
							Davaya konu Yönetmelik değişikliğinin 13.10.2021 tarih ve E:2020/2501 sayılı kararla yürütmesinin kısmen durdurulduğu, yürütmesi durdurulan kısmın artık yürürlükte olmadığı görülmekle birlikte, bu durumun yargı kararının uygulanması sonucunda oluştuğu anlaşıldığından işin esasının incelenmesine geçildi.
							Dava konusu düzenleme ile TMGDK'nın yönetim kurulunda görev alanlar veya şirketin müdürlük görevini yürüten ve aynı zamanda tehlikeli madde güvenlik danışmanlığı hizmeti verenlere 5510 sayılı Kanunun sadece 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında tam süreli (aylık 30 gün üzerinden) ... SGK meslek kodu sigortalı ile olarak çalışma zorunluluğu getirildiği; 5510 sayılı Kanunun 4/b maddesi kapsamında, anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları sayıldığından, TMGD sertifikası bulunan, ortağı ve ilzama yetkili müdürü olduğu limited şirkette 4/b maddesi kapsamında tehlikeli madde güvenlik danışmanlığı hizmeti veren davacının, 4/a'lı olarak sigortalı olmaya zorlanmasının hukuka aykırı olduğu; öte yandan, sosyal güvenlik destek primine tabi olmayan ve yaşlılık aylığı alan davacının 5510 sayılı Kanun 4/a maddesi kapsamında sigortalı olarak çalışmaya zorlanmasının bu kapsamdaki hakkının kısıtlanması ve muafiyetlerinin ortadan kalkması suretiyle zarar görmesine neden olacağı anlaşıldığından dava konusu düzenlemenin bu kısmının iptaline karar verilmesi gerekmektedir.
				  Dava konusu düzenlemenin "Bu fıkrada belirtilen şekilde hizmet veren TMGD’ler herhangi başka bir işte çalışamaz veya çalıştırılamazlar." ibaresi yönünden incelenmesi:
						Dava konusu Yönetmelik değişikliği sonrasında 18.06.2022 tarih ve 31870 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik ile 24.04.2019 tarih ve 30754 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan aynı isimli Yönetmelik yürürlükten kaldırılmış, aynı gün ve sayılı Resmi Gazete'de TMGD'ler ve TMGDK'lar hakkında yeni düzenlemeler getiren "Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Hizmetleri Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. 
						Söz konusu düzenlemenin davalı idarece yürürlükten kaldırıldığı anlaşıldığından bu kısım hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 18/01/2020 tarih ve 31012 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle asıl Yönetmeliğin 5. maddesine eklenen 13. fıkrada yer alan "TMGDK şirketinin yönetim kurulunda görev alanlar veya şirketin müdürlük görevini yürüten ve aynı zamanda TMGD hizmeti verenler 5510 sayılı Kanunun sadece 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında tam süreli (aylık 30 gün üzerinden) ... SGK meslek kodu sigortalı ile olarak çalışması zorunludur." ibaresinin  İPTALİNE oyçokluğu ile,
2. Dava konusu düzenlemenin diğer kısımları hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA oybirliği ile,
3.Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde aidiyetine göre taraflara  iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 
22/05/2024 tarihinde karar verildi.
 
KARŞI OY :
	(X)- Dava 18/01/2020 tarih ve 31012 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle asıl Yönetmeliğin 5. maddesine eklenen 13. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır. 
	Dava konusu Yönetmelik değişikliği sonrasında 18.06.2022 tarih ve 31870 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik ile 24.04.2019 tarih ve 30754 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan aynı isimli Yönetmelik yürürlükten kaldırılmış, aynı gün ve sayılı Resmi Gazete'de TMGD'ler ve TMGDK'lar hakkında yeni düzenlemeler getiren "Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Hizmetleri Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. 
	Bu durumda, karar tarihinde hukuken var olmayan düzenlemeler hakkında karar verilmesine olanak bulunmadığından konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle dava konusu Yönetmelik hükmünün  "TMGDK şirketinin yönetim kurulunda görev alanlar veya şirketin müdürlük görevini yürüten ve aynı zamanda TMGD hizmeti verenler 5510 sayılı Kanunun sadece 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında tam süreli (aylık 30 gün üzerinden) 2263.06 SGK meslek kodu sigortalı ile olarak çalışması zorunludur." kısmının iptali yönündeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.