Esas No: 2024/996
Karar No: 2024/2968
Karar Tarihi: 21.11.2024

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2024/996 E.  ,  2024/2968 K.


"İçtihat Metni"
                      T.C.
           D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas  No : 2024/996
Karar No : 2024/2968                                                                       
TEMYİZ EDEN DAVALI İDARE
YANINDA MÜDAHİL	: ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı 
VEKİLİ	: Av. ...
 
DAVALI	: ... Bakanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Ticaret ve Sanayi AŞ
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Altıncı Dairesinin 09/03/2023 tarih ve E:2019/18120, K:2023/2498 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... pafta, ... ada, ... parsel (yeni ... ada ... parsel) sayılı taşınmaza ilişkin olarak 16/01/1996 tarihli 1/25000 ölçekli ... Barajı Su Toplama Havzası Çevre Düzeni Planı değişikliği talebinin zımnen reddine dair işlemin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 14/02/2018 tarih ve E:2015/2947, K:2018/415 sayılı bozma kararına uyularak verilen Danıştay Altıncı Dairesinin 09/03/2023 tarih ve E:2019/18120, K:2023/2498 sayılı kararıyla;
 Dosyanın ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, 
Uyuşmazlığın üst ölçekli 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı ile kademeli birliktelik açısından değerlendirilmesinden;
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 16/11/2015, 10/04/2018 ve 07/07/2020 tarihlerinde onaylanan ...-... Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planlarında dava konusu taşınmazın bulunduğu alanın “Kentsel Yerleşik Alanlar” olarak öngörüldüğü ve ... Baraj Havzasının “İçme ve Kullanma Suyu Uzun Mesafeli Koruma Alan Sınırı” içerisinde kaldığı,
Planlama hiyerarşisi gereği, alt ölçekli planlar üst ölçekli planlarla uyumlu olmak zorunda olduğu, 	
Kademeli birliktelik ilkesi açısından dava konusu taşınmaza getirilen alan kullanım kararları yönünden değişiklik talebine konu olan 1/25.000 ölçekli ... Barajı Su Toplama Havzası Çevre Düzeni Planının bir üst ölçekli plan olan 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı ile farklılaşmakta olması sebebiyle alan kullanım kararları açısından planların kademeli birlikteliği ilkesine uyumsuz olduğu,
Uyuşmazlığın planlama esasları ile havza koruma ve ekolojik denge açısından değerlendirilmesinden;
İmar planları uzun zaman dilimlerini kapsayan bir perspektifle hazırlanmakta ise de, zaman içinde koşulların gerektirdiği hallerde değiştirilmelerinin mümkün olduğu, eğer bir arazi parçasının kullanım biçimini belirleyen 1/25.000 ölçekli plan bulunmakta ise, bu plan değişmeden alt ölçekli planları değiştirmek mümkün olamayacağından, parsel bazında plan değişikliklerinin çevre düzeni plan ölçeğinde de yapılabileceğinin kabulü gerektiği,
Uyuşmazlıkta, davacı şirket tarafından otel yapmak amacıyla 1986 yılında satın alınan dava konusu parsel, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında konut dışı kentsel çalışma alanında iken 16/01/1996 onay tarihli 1/25000 ölçekli ... Barajı Su Toplama Havzası Çevre Düzeni Planında "makilik-fundalık alanı" olarak belirlendiği,
Kamu yararı ilkesi ve kişi mülkiyeti arasındaki dengenin sağlanması açısından da, yapılaşmış alanlarda hakkını kullanmış olanların yarattığı yoğunluğun giderilmesi için  boş  parsellerin konumuna bakılmaksızın yalnızca boş alan olmaları nedeniyle yapılaşma haklarının kısıtlanmasının kişi  ve kamu  yararı  dengesini zedelediği,
... ... Havaalanına ve ...-... karayoluna bakan bir konumda olan dava konusu taşınmazın çevresinde genelde altı katlı ve oldukça yoğun yapılar olan Emlak Bankası konutları, ... Barajına daha yakın konumda  sanayi benzeri yapılar, lise, cami ve konut kooperatifleri, karayolunun hemen diğer tarafında havaalanı pistleri ve tüm diğer yapıların yer aldığı, makilik-fundalık alan olarak belirlenen taşınmazda bitki örtüsünün bulunmadığı, çevrenin tümüyle kentleştiğinin keşif sırasında gözlemlendiği,
Bilirkişi raporunda, taşınmazın 5403 sayılı Yasa kriterlerine göre “marjinal tarım arazisi” özelliği taşımakta olduğu, dava konusu parseli çevreleyen diğer araziler üzerinde tarım yapılmadığı, bu özellikleriyle dava konusu parselin herhangi bir tarımsal bütünlük içerisinde olmadığı tespitleri de bir bütün halinde değerlendirildiğinde, taşınmazın bugünkü yapısının planda ayrıldığı amaca uymadığı, imar planı değişikliği yapılması halinde de planın özü ve ilkelerinin korunacağı, taşınmazın baraj gölüne olan mesafesinin 10 kilometre kadar olduğu, ne doğal ne de yapay unsurları ile uzak mesafeli koruma alanında değerlendirilemeyeceği,
Uyuşmazlığın, uzun mesafeli koruma alanının ilgili Yönetmelik'teki tanıma uygun olarak belirlenip belirlenmediğinin değerlendirilmesi açısından;
Bilirkişi raporunda, davaya konu parselin konumunun, ... barajı uzun mesafeli koruma bölgesinin kuzeyinde ve koruma alanı sınırına kuş uçuşu 250 m mesafede olduğu, parsel ile uzun mesafeli koruma alanı sınırı arasında yoğun konut yerleşimi bulunduğu, Tarım ve Orman bakanlığı kaynağından alınan 5 m dikey hassasiyeti olan sayısal yükseklik modeli kullanılarak, havza yüzey suları akış yönünün haritalandırıldığı, davaya konu parsel ve çevresinin tomografik yapısı ve genel eğiminin güneye azalan yönünde olduğu, bu nedenle yüzey akış sularının da ... barajı su toplanma alanına doğru hareket edecek şekilde olduğu, buna bağlı olarak ... barajı uzun mesafeli koruma alanı sınırlarının doğru olarak çizildiği ve davaya konu parseli kapsayacak şekilde olduğu tespitlerine yer verildiği,
... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (...) Su Havzaları Koruma Yönetmeliği'nde Uzun Mesafeli Koruma Alanı'nın, orta mesafeli koruma alanı üst sınırından başlamak üzere su toplama havzasının nihayetine kadar uzanan tüm yatay karasal alan olarak tanımlandığı,
28/10/2017 tarih ve 30224 sayılı Resmi Gazete'de, İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmelik yayımlandığı,
Anılan Yönetmeliğin 1. maddesinde, içme-kullanma suyu temin edilen veya edilmesi planlanan bütün yerüstü ve yeraltı suyu kaynaklarının kalitesinin ve miktarının korunmasına ve iyileştirilmesine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesinin Yönetmeliğin amacı olarak öngörüldüğü,
2. maddesinde ise Yönetmeliğin, içme-kullanma suyu temin edilen veya edilmesi planlanan bütün yerüstü ve yeraltı suyu kaynaklarını kapsadığının belirtildiği,
"Uzun mesafeli koruma alanı" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasında, "Uzun mesafeli koruma alanı, içme-kullanma suyu temin edilen veya edilmesi planlanan tabii göl, baraj gölü ve göletlerin mutlak, kısa ve orta mesafeli koruma alanlarının dışında kalan içme-kullanma suyu havzasının bütünü" olarak tanımlandığı, 4. fıkrasında, bu alanda belediye sınırı ve belediye mücavir alan sınırları içinde, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle yürürlükteki imar planların aynen geçerli olduğu, mevcut imar planlarında; su kalitesi ve miktarını olumsuz yönde etkilememesi, gerekli çevresel altyapı ve kirlenme kontrolü tedbirlerinin yerine getirilmesi şartıyla ve Bakanlık ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığının görüşleri ile değişiklik yapılabileceğinin belirtildiği, 6. fıkrasında, maksimum su seviyesinden itibaren yatayda 2000 ile 5000 metre arasında kalan kısımlarda, tehlikeli atık ve madde üretmeyen ve depolamayan, endüstriyel atıksu oluşturmayan sanayi tesislerine izin verilebileceği, maksimum su seviyesinden itibaren yatayda 5000 metreden sonra yeni sanayi tesislerine, yedinci fıkrada belirtilen şartların yerine getirilmesi durumunda izin verilebileceği, 7. fıkrasında, bu alandaki, mevcut ve yeni sanayi tesislerinden kaynaklanan atıksuların, ilgili mevzuattaki standartlarda arıtılarak havza dışına çıkartılacağı, endüstriyel atıksuların havza dışına çıkarılmasının mümkün olmadığı durumlarda, içme-kullanma suyu kaynağının su kalitesini olumsuz yönde etkilemeyecek seviyede arıtılarak deşarjına, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından izin verilebileceğinin kurala bağlandığı,
Yukarıdaki Yönetmelik maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden; 28/10/2017 tarihli İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmelik'te yer alan uzun mesafe koruma alanına ilişkin getirilen tanımlamalar ile, (...) Su Havzaları Koruma Yönetmeliği'nde yer alan uzun mesafeli koruma alanı tanımından farklı düzenlemeler getirdiği, maksimum su seviyesinden itibaren yatayda 2000 ile 5000 metre arasında kalan kısımlar ile maksimum su seviyesinden itibaren yatayda 5000 metreden sonraki kısımlarda (...) Su Havzaları Koruma Yönetmeliği'ndeki uzun mesafe koruma alanı tanımından farklı olarak Yönetmelik'te belirtilen şartların yerine getirilmesi suretiyle gerekli kurum ve kuruluş görüşleri alınarak bazı tesislerin yapımına izin verilebileceğinin belirtildiği,
Yönetmeliğin anılan kuralları, her ne kadar planın yapıldığı tarihte yürürlükte bulunmamakta ise de, bilirkişi incelemesinin yapıldığı tarihte yürürlükte olan ve plan ana kararlarını etkilemesi nedeniyle bu kuralların uyuşmazlığın çözümünde dikkate alınması gerekeceği,
Bu durumda, davaya konu parselin konumunun, ... barajı uzun mesafeli koruma bölgesinin kuzeyinde ve koruma alanı sınırına kuş uçuşu 250 m mesafede olduğu, uyuşmazlık konusu planın  bütünlüğü, kapsadığı  alan,  yakın çevresi,  baraj  koruma alanı, kent makroformu açısından birlikte ele alınarak değerlendirildiğinde; dava konusu planda şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına ve çevre koruma esaslarına uyarlık bulunmadığı, bu nedenle davacının plan değişikliği teklifinin cevap verilmemek suretiyle reddi yolundaki dava konusu işlemin, hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir. 
 
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare yanında müdahil tarafından, temyize konu kararda, bilirkişi raporunda ortaya konulan hususları çürütebilecek düzeyde teknik ve bilimsel gerekçeye yer verilmediği, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planından ölçü alınarak uygulama yapılamayacağı, noktasal bazda yapılacak plan değişikliğinin, plan ve havza bütünlüğünü zedeleyici ve ekolojik dengeyi bozucu nitelikte olduğu, belirtilen nedenlerle, Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI  : Davacı tarafından, Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ:Hükme esas alınabilecek nitelikte görülen bilirkişi raporundaki tespitler ile beraber dosyanın incelenmesinden, bölgedeki koruma alanlarının Havza Koruma Yönetmeliği uyarınca DSİ Genel Müdürlüğü tarafından belirlendiği ve bu haliyle koruma alanlarının 1/25.000 ölçekli paftalara işlendiği, tüm koruma alanlarını kapsayan havza sınırlarının plan sınırı olarak belirlendiği, bilirkişilerce de havza sınırlarının, havza yüzey akış suları ile davaya konu parsel ve çevresinin tomografik yapısı ve genel eğiminin güneye azalan yönünde olduğu tespitleri ile teknik anlamda uygun belirlendiğinin ortaya konulduğu, havza sınırlarının belirlenmesi üzerine yapılan planlamanın amacının, ... Yerleşmesine içme ve kullanma suyu sağlayacak olan ... Barajının evsel, endüstriyel, tarımsal ve her türlü hayvancılık faaliyetlerinden kaynaklanan atık sular ile kirlenmesini önlemek, bölgenin planlı bir şekilde koruma ve kullanma dengesini sağlamak olduğu, alanda 2012 yılında onaylanıp yürürlükte olan 1/25.000 ölçekli ... Bütünü Çevre Düzeni Planı'nda da taşınmazın, uzun mesafeli içme ve kullanma suyu koruma kuşakları kapsamında "makilik ve fundalık alanlar" kullanımına ayrıldığı anlaşıldığından, uyuşmazlık konusu taşınmaza getirilen "makilik-fundalık-çalılık" kararında koruma mevzuatına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Diğer yandan, havza sınırı kapsamında kalan taşınmaz açısından bir nevi mevzi plan niteliğinde olacak şekilde parsel bazında değişiklik yapılmasını zorunlu kılan yeterli ve geçerli bir gerekçe bulunmadığı açıktır.
Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun E:2021/4, K:2023/1 sayılı kararı ile, yanında katıldığı tarafın kanun yollarına başvurmaması halinde müdahilin, tarafın işlem ve açıklamalarına açıkça aykırı olmamak şartıyla tek başına kanun yollarına başvurabileceği ve ilgili yargı merciince başvuru dilekçesinin bilgisine sunulmak üzere yanında katıldığı tarafa tebliğ edilmesi gerektiği yönünde içtihadın birleştirilmesine karar verildiğinden, temyiz dilekçesi davalı idareye tebliğ edilerek tekemmül eden dosya hakkında gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: 
Dava konusu taşınmazın 16/11/1987 tarihli 1/5000 ölçekli ... ve Çevresi Revizyon İmar Planında “Konut Dışı Kentsel Çalışma” alanı kullanımında, 03/05/1988 tarihli 1/1000 ölçekli ... Mevzii İmar Planında E:1.5 yapılaşma koşulu ile “Konut Dışı Kentsel Çalışma” alanı kullanımında, 23/01/1989 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli ... Revizyon İmar Planında ise E:1.5 yapılaşma koşulu ile “Konut Dışı Kentsel Çalışma” alanı kullanımında kaldığı görülmüştür.
... Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve... sayılı kararı ile Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen ... Barajı Su Toplama Havzası Koruma Alanında kalan ve Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği ve Havza Koruma Yönetmeliği koşullarına aykırı bulunan imar planlarının iptaline ve mevcut tesislerin bu alandan uzaklaştırılmasına karar verilmiştir. 
Bu kapsamda 16/11/1987 onay tarihli 1/5000 ölçekli ... ve Çevresi Revizyon İmar Planında “Konut Dışı Kentsel Çalışma” alanı plan kararı iptal edilmiştir. 
16/01/1996 tarihinde Mülga Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca onaylanan ve 14/10/1998 tarihinde revize edilen 1/25.000 ölçekli ... Barajı Çevre Düzeni planında dava konusu taşınmaza ilişkin makilik-fundalık alan kullanımı öngörülmüştür.
Öte yandan, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 08/10/2012 tarihinde onaylanan 1/25.000 çevre düzeni planında ... Barajı Su Toplama Havzası Uzun Mesafe Koruma Alanı sınırı ve dava konusu taşınmazın kullanım kararlarında herhangi bir değişiklik yapılmamış olup, taşınmaz halen yürürlükte bulunan ... Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planında “Makilik ve Fundalık Alanlar" kullanımında ve aynı zamanda “İçme ve Kullanma Suyu Koruma Kuşağı” içerisinde kalmaktadır.
Ayrıca, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 16/11/2015, 10/04/2018 ve 07/07/2020 tarihlerinde onaylanan ...-... Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planlarında dava konusu taşınmazın bulunduğu alan “Kentsel Yerleşik Alanlar” kullanımı olarak belirlenen bölgede ve ... Baraj Havzasının “İçme ve Kullanma Suyu Uzun Mesafeli Koruma Alan Sınırı” içerisinde kalmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
 Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Havza Koruma Yönetmeliği'nin 1. maddesinde, içme ve kullanma suyu temin edilen ve edilecek olan yüzeysel su kaynaklarının evsel, endüstriyel, tarımsal ve her türlü hayvancılık faaliyetlerinden kaynaklanan atıklar ile kirlenmesini önlemek için kaynaklar etrafında bulunan mutlak, kısa, orta ve uzun mesafeli koruma alanlarında alınacak tedbirlerle toplum sağlığının korunması Yönetmeliğin amacı olarak öngörülmüştür.
Aynı Yönetmeliğin 2. maddesinde, uzun mesafeli koruma alanı, orta mesafeli koruma alanının üst  sınırından  başlamak üzere su toplama havzasının nihayetine kadar uzanan tüm yatay karasal alan olarak tanımlanmış; doğal drenaj alanı ile bunu sürekli olarak besleyen dereler ve diğer kaynakların tabii su toplama alanının da su toplama havzası olduğu belirtilmiştir. 
Yürürlükte olan ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Su Havzaları Koruma Yönetmeliği'nin "Genel esaslar" başlıklı 3. maddesinde, "(1) İçme ve kullanma suyu rezervuarları ve benzeri su kaynakları için koruma planları hazırlanıncaya kadar bu Yönetmelikte belirlenen koruma esasları geçerlidir.
Bu Yönetmelikte ve Yönergesinde açıklanmayan tüm hususlarda, 28.10.2017 tarih ve 30224 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmelik hükümleri uygulanır.
...
(4) a) Mevcut Çevre Düzeni Planı hükümlerinin bu Yönetmelik hükümlerine uygun olan kısımları geçerli olup, Yönetmelik ve plan hükümlerinin çakışması durumunda en kısıtlayıcı hüküm geçerlidir.
b) Çevre Düzeni Plan hükümleri doğrultusunda hazırlanacak her tür ve ölçekteki imar planlarının hazırlık safhasında altyapı ve işbu yönetmelik hükümleri ile düzenlenen konularda gerekli uyumun sağlanması açısından ... Genel Müdürlüğü’nün uygun görüşünün alınması şarttır.
c) Havza koruma alanlarında konut, toplu konut, sanayi siteleri, endüstriyel tesis, hayvancılık tesisi, turistik tesis ve benzeri amaçlı mevzi imar planı yapılamaz. 
...
(19) Mevcut konut ve toplu yerleşimler, atık suları ile ilgili ... Genel Müdürlüğü Havza Koruma Yönergesinde belirtilen önlemleri almak ve ... Genel Müdürlüğü’nün uygun göreceği havza dışına uzaklaştırmakla yükümlüdür." hükümlerine,
Anılan Yönetmeliğin "Uzun mesafeli koruma alanı (2000 metre- su toplama havza sınırı)" başlıklı 8. maddesinde de, bu alanlarda yapılabilecek uygulamalara yer verilmiştir.
1985 yılında yürürlüğe giren ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan mülga Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin 7. maddesinin son fıkrasında,  "Çevre düzeni planında, tarım alanı, mera, maki-funda vb. kullanım kararı getirilmiş alanlarda konut, sanayi, turizm, enerji, vb. yapılaşma amaçlı uygulama yapılamaz." hükmüne, 9. maddesinde, "Çevre düzeni planlarının revizyon, ilave ve değişikliklerinde;
a) Yerel yönetimlerin yerleşik nüfuslarının gereksinimlerinin karşılanmasına, 
b) Maddi hataların düzeltilmesine,
c) Kamu yatırımlarına ve kamu yararına,
d) Mevzuatın gerektirdiği düzenlemelere,
e) Geleceğe yönelik proje ve programlara
dair, yeterli, geçerli ve gerekçeleri belirli teklif ve talepler, Bakanlıkça incelenerek sonuçlandırılır.” hükmüne yer verilmiştir.
2014 yılında yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Revizyon ve değişiklikler" başlıklı 20. maddesinin 2. fıkrasında da, "Çevre düzeni planı ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğü bozmayacak nitelikte, plan değişikliği yapılabilir. Çevre düzeni planı değişikliklerinde;
a) Kamu yatırımlarına,
b) Çevrenin korunmasına,
c) Çevre kirliliğinin önlenmesine,
ç) Planın uygulanmasında karşılaşılan güçlükler ve maddi hataların giderilmesine,
d) Değişen verilere bağlı olarak planın güncellenmesine,
dair yeterli, geçerli ve gerekçeleri açık olan, altyapı etkilerini değerlendiren raporu içeren teklif ve talepler; idarece planın temel hedef, ilke, strateji ve politikaları kapsamında teknik ve yasal çerçevede değerlendirmeye alınarak sonuçlandırılır." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık; dava konusu parsele ilişkin onaylanan mevzi imar planında "konut dışı kentsel çalışma alanı"na ayrılan taşınmazı kapsayan alanın, Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen ... Barajı Su Toplama Havzası sınırları kapsamında kalması nedeniyle, bu sınır belirlemeye dayalı olarak onaylanan uyuşmazlık konusu çevre düzeni planında "makilik-fundalık-çalılık" kullanımına ayrılmasından kaynaklanmaktadır.
Davacı; taşınmazın otel yapılması amacıyla edinildiğini, etrafın halihazırda yapılaşmış olduğunu, bu nedenle, planda taşınmazın yeniden konut dışı kentsel çalışma alanı olarak belirlenmesini idareden talep etmiştir.
1/25.000 ölçekli çevre düzeni planının onaylandığı tarihte yürürlükte olan ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Havza Koruma Yönetmeliği'nin 4.D maddesinde, uzun mesafeli koruma alanı içinde hiçbir endüstri kuruluşuna ve Yönetmelik'te tanımlananların dışında yeni iskana izin verilmeyeceği gibi Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılaşan tesislerin uzaklaştırılmalarının hükme bağlandığı, bu hususun, yürürlükte olan Yönetmelik'te de kabul edildiği görülmektedir.
Hem mülga Yönetmelik'te hem de yürürlükte olan Yönetmeliğin 2. maddesinde, uzun mesafeli koruma alanını tanımlamaya ilişkin hükümler çevre düzeni planı kararları  yönünden de bağlayıcıdır.
Öncelikle bu çerçevede olay değerlendirildiğinde, davacının iddia ettiği gibi, taşınmazın etrafının yapılaşmış olmasının, uyuşmazlık konusu sahanın daha sonra uzun mesafeli koruma alanı olarak belirlenmesine engel teşkil etmeyeceği, zira, bu alan içinde yer alan yapılardan korunabilecek olanların korunacağı, taşınması gerekenlerin başka alanlara nakledileceği, yıkılması gerekenlerin de yetkili makamların kararıyla yıktırılacağı açıktır.	
Diğer yandan, ... Büyükşehir Belediye Meclisince 23/05/1995 tarihinde alınan karar ile, DSİ tarafından belirlenen ... Barajı Su Toplama Havzası Koruma Alanında kalan ve Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği ve Havza Koruma Yönetmeliği koşullarına aykırı bulunan imar planlarının iptaline ve mevcut tesislerin bu alandan uzaklaştırılmasına karar verildiği, buna dayalı olarak 1987 yılında onaylanan ve taşınmazın konut dışı kentsel çalışma alanı olarak belirlendiği 1/5000 ölçekli ... ve Çevresi Revizyon İmar Planının da idarece iptaline karar verildiği gözetildiğinde, taşınmazın etrafının önceki onaylanan planlara uygun veya aykırı şekilde de olsa yapılaşmış olmasının, plan değişikliği gerekçesi olarak kabul edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Daire tarafından, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporda, "Taşınmazın güney doğusunda Adnan Menderes Havalimanının bulunduğu, taşınmazın kenti güneyindeki gelişme alanlarına bağlayan önemli bir arter olan ... Caddesinden ayrılan bir kavşak üzerinden ayrılan ... Caddesinden servis aldığı, dolayısıyla güçlü ulaşım bağlantıları üzerinde olduğu, taşınmazın kuzeyinde ... Parkı’nın bulunduğu, park ile taşınmaz arasında yaya yolu bulunduğu, parkın hemen kuzeyine bitişik konumda Emlak Bankası toplu konut alanının başladığı ve 5 katlı yeni inşa edilmiş apartman yapısının bulunduğu görülmüştür.
	Kademeli birliktelik açısından;
	Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca onaylanan ve yürürlükte olan ...-... Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında davaya konu taşınmazın “Kentsel Yerleşik Alanı” olarak belirlenen bölgede ve ... Baraj Havzasının “İçme ve Kullanma Suyu Uzun Mesafeli Koruma Alan Sınırı” içerisinde kaldığı, ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 1... tarih ve .../... sayılı kararı ile onaylanan ve yürürlükte olan 1/25.000 ... Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planında davaya konu taşınmazın “Makilik ve Fundalık Alanlar” olarak belirlenen bölgede ve ... Baraj Havzasının “Uzun Mesafe İçme ve Kullanma Suyu Koruma Kuşakları” içinde kaldığı, ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunda dava konusu taşınmazın “Makilik ve Fundalık Alanlar” kullanımında ve “Uzun Mesafe İçme ve Kullanma Suyu Koruma Kuşakları” içerisinde kalmaktadır.
	Sonuç olarak dava konusu taşınmaza getirilen alan kullanım kararları yönünden değişiklik talebine konu olan 1/25.000 ölçekli ... Barajı Su Toplama Havzası Çevre Düzeni Planının bir üst ölçekli plan olan 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı ile farklılaşmakta olması sebebiyle alan kullanım kararları açısından planların kademeli birlikteliği ilkesine uyumsuz olduğu, diğer yandan taşınmazın “Uzun Mesafe İçme ve Kullanma Suyu Koruma Kuşakları” içerisinde kalıyor olması ve söz konusu koruma sınırına dair getirilen koruma ilkeleri ile plan hükümlerinin birbiri ile tutarlı olması çerçevesinde 1/25.000 ölçekli ... Barajı Su Toplama Havzası Çevre Düzeni Planının bir üst ölçekli plan olan 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı ile koruma ilkeleri ve plan hükümleri açısından uyumlu olduğu tespit edilmiştir.
	Havza koruma ve ekolojik denge açısından;
	Dava konusu değişiklik talebi, taşınmaz üzerinde bir konaklama tesisinin kurulması istemi ile ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla taşınmaz üzerinde, yakınında yer alan Havaalanı ile ilişkisi temelinde bir yapılaşma talebi mevcuttur. Böyle bir talebin üzerinde yer alacak tesis açısından bölgedeki yapı yoğunluğunu arttırıcı ve aynı biçimde bölgenin kullanım yoğunluğunu da arttırıcı bir etkisi olacağı değerlendirilmektedir. Her ne kadar taraf iddialarında bölgede geliştirilmiş kanalizasyon ve taşınmaz üzerinde tesis edilmiş rögarlar olduğu ifade ediliyorsa da, bu alanda böyle bir uygulamanın varlığı tek başına değişiklik için gerekçe yaratmıyor olup, önerilen gelişme ile yeni kullanımın var olan altyapı kapasitesi üzerinde bir yeni etki yaratacağı da dikkate alınmak durumundadır.
	Dosyasındaki belgelerde bu hususta ...’dan alınmış herhangi bir izin ve görüş bulunmuyor olması da dikkati çekmektedir. İlgili mevzuatta koruma kuşakları içerisinde yer alabilecek faaliyetlerle ilgili kurum görüşlerine gereksinim bulunduğuna işaret edilmekte olup, bu hususta yetkili karar merciinin onayının önemli olduğu da açıktır. Kaldı ki, uzun mesafeli koruma alanları içerisinde yer alan uygulamalarla ilgili olarak kurum görüşünün yerleşik nüfusun ihtiyacına cevap verecek ticari niteliği olmayan sosyal altyapı alanlarına ve iş kollarına ilişkin bir izin konusuna dayanabileceği ve havza bütünlüğü içerisinde konaklama tesisi için mevzuatta tanımlanan bir izin sürecinin söz konusu olamayacağı da dikkate alınması gereken bir husustur. 
	Sonuç olarak, dava kapsamında 1/25.000 ölçekli ... Barajı Su Toplama Havzası Çevre Düzeni Planı özelindeki noktasal değişiklik talebinin Havza bütünlüğünü ve ekolojik dengeyi bozucu etkileri olacağı ve her ne kadar yakın çevrede daha önce mevzuata uygun olmayan uygulamalar gerçekleştirilmiş olsa da bu uygulamaların başka değişiklikler için emsal oluşturmayacağı ve koruma ilke ve kararlarına Havza sınırı içerisinde mutlak surette bağlı kalınması gerektiği kanaatine ulaşılmaktadır.
	Uzun mesafeli koruma alanının yukarıda anılan Yönetmelik'teki tanıma uygun olarak belirlenip belirlenmediğinin değerlendirilmesi açısından; 
	Dava konusu parselin, yukarıda tanımlanan 5403 sayılı yasa kriterlerine göre “marjinal tarım arazisi” özelliği taşımakta olduğu belirlenmiştir. Dava konusu parseli çevreleyen diğer araziler üzerinde tarım yapılmamaktadır. Bu özellikleriyle dava konusu parsel herhangi bir tarımsal bütünlük içerisinde değildir.
	Davaya konu parselin konumu, ... barajı uzun mesafeli koruma bölgesinin kuzeyinde ve koruma alanı sınırına kuş uçuşu 250 m mesafededir. Parsel ile uzun mesafeli koruma alanı sınırı arasında yoğun konut yerleşimi bulunmaktadır.
	Tarım ve Orman bakanlığı kaynağından alınan 5 m dikey hassasiyeti olan sayısal yükseklik modeli kullanılarak sayısal yükseklik modelinde, havza yüzey suları akış yönü haritalanmıştır. Davaya konu parsel ve çevresinin tomografik yapısı ve genel eğiminin güneye azalan yönünde olduğu, bu nedenle yüzey akış sularının da ... barajı su toplanma alanına doğru hareket edecek şekilde olduğu görülmüştür. Buna bağlı olarak ... barajı uzun mesafeli koruma alanı sınırlarının doğru olarak çizildiği ve davaya konu parseli kapsayacak şekilde olduğu belirlenmiştir." yönünde görüş ve tespitlere yer verilmiştir.
	Hükme esas alınabilecek nitelikte görülen bilirkişi raporundaki tespitler ile beraber dosyanın incelenmesinden, bölgedeki koruma alanlarının Havza Koruma Yönetmeliği uyarınca DSİ Genel Müdürlüğü tarafından belirlendiği ve bu haliyle koruma alanlarının 1/25.000 ölçekli paftalara işlendiği, tüm koruma alanlarını kapsayan havza sınırlarının plan sınırı olarak belirlendiği, bilirkişilerce de havza sınırlarının, havza yüzey akış suları ile davaya konu parsel ve çevresinin tomografik yapısı ve genel eğiminin güneye azalan yönünde olduğu tespitleri ile teknik anlamda uygun belirlendiğinin ortaya konulduğu, havza sınırlarının belirlenmesi üzerine yapılan planlamanın amacının, ... Yerleşmesine içme ve kullanma suyu sağlayacak olan ... Barajının evsel, endüstriyel, tarımsal ve her türlü hayvancılık faaliyetlerinden kaynaklanan atık sular ile kirlenmesini önlemek, bölgenin planlı bir şekilde koruma ve kullanma dengesini sağlamak olduğu, alanda 2012 yılında onaylanıp yürürlükte olan 1/25.000 ölçekli ... Bütünü Çevre Düzeni Planı'nda da taşınmazın, uzun mesafeli içme ve kullanma suyu koruma kuşakları kapsamında "makilik ve fundalık alanlar" kullanımına ayrıldığı anlaşıldığından, uyuşmazlık konusu taşınmaza getirilen "makilik-fundalık-çalılık" kararında koruma mevzuatına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
	Kaldı ki; yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden,  havza sınırı kapsamında kalan taşınmaz açısından bir nevi mevzi plan niteliğinde olacak şekilde parsel bazında değişiklik yapılmasını zorunlu kılan yeterli ve geçerli bir gerekçe bulunmadığı gibi taşınmazda otel yapılabilmesine yönelik yapılacak değişikliğin, ilgili mevzuat uyarınca da plan değişikliği gerekçesi olamayacağı açıktır.
	Öte yandan, ...-... Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı plan hükümlerinde, kentsel yerleşik alanlar, büyükşehir ve/veya ilçe belediye sınırları içinde var olan, içinde boş alanları barındırsa da büyük oranda yapılaşmış olan alanlar olarak tanımlanmış, 7.2 sayılı maddesinde de, "Bu plandan ölçü alınarak uygulamaya geçilemez. Bu plan ile belirlenen kentsel yerleşme alanları, bu alanların tamamının yerleşime açılacağını göstermez. Bu alanların sınırları, alt ölçekli planlama çalışmalarında ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri ile doğal, yapay ve yasal eşikler doğrultusunda, bu planda ve plan hükümleri ekinde yer alan tabloda belirlenen hedef nüfus dikkate alınarak kesinleştirilir." hükmüne yer verilmiştir.
	Yine, 4.70 sayılı plan notunda, içme ve kullanma suyu koruma kuşaklarının, İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmelik, ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (...) Su Havzaları Koruma Yönetmeliği ve ilgili diğer mevzuat uyarınca, su toplama havzası içinde mutlak, kısa mesafeli, orta mesafeli ve uzun mesafeli olarak belirlenen derecelendirilmiş koruma kuşak alanları olarak tanımlandığı, 8.18.5.8 sayılı plan notunda da, ... kentine içme ve kullanma suyu temin edilmesi amacıyla ilgili mevzuatı çerçevesinde ... tarafından belirlenen yüzey ve yer altı su kaynaklarının koruma alanları ile içme ve kullanma suyu rezervuarlarının koruma alanlarında ... Su Havzaları Koruma Yönetmeliği hükümlerine uyulmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
	Çevre düzeni planı nüfus projeksiyonlarına göre, yerleşim alanlarının belirlenmesi ve bu doğrultuda, tarım alanları, orman alanları, meralar, jeolojik açıdan sakıncalı alanlar gibi yerlerin korunması gerektiğinden bu tür alanlarda, münferit kentsel gelişme taleplerinin plan bütünlüğü göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi gerekmektedir.
	Genel ilke olarak, plan kararları ile fiziksel çevreyi sağlıklı bir yapıya kavuşturmak, yatırımların yer seçimlerini ve gelişme eğilimlerini yönlendirmek ve toprağın koruma, kullanma dengesini en rasyonel biçimde belirlemek amaçlanır.
	Her ne kadar, Daire kararında, taşınmazda belirlenen kullanımın, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planına aykırılık teşkil ettiği belirtilmiş ise de, çevre düzeni planlarının niteliği göz önünde bulundurularak yukarıda yer verilen plan hükümlerinin değerlendirilmesinden, koruma kuşağı içerisinde kalan bir bölgede 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında belirlenen "kentsel yerleşik alan" kullanımı kapsamında, alt ölçekli planlarda makilik-fundalık kullanımı yer alabileceği açık olup, bu husus, üst ölçeğe aykırılık teşkil etmeyeceği gibi, uyuşmazlık konusu parsel ile sınırlı olarak çevre düzeni planından da ölçü alınıp uygulama yapılmasına olanak bulunmadığından, temyize konu kararda, bu yönden de hukuki isabet görülmemiştir. 
KARAR SONUCU:
 Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idare yanında müdahilin temyiz isteminin kabulüne;
2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 09/03/2023 tarih ve E:2019/18120, K:2023/2498 sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Danıştay Altıncı Dairesine gönderilmesine, 
4.Bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (onbeş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,  21/11/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY 
X- Uyuşmazlıkta, taşınmazın ... Barajı Su Toplama Havzası sınırları kapsamında makilik-fundalık kullanımında kaldığı görülmektedir.
Davacı tarafından; taşınmazın otel yapılması amacıyla edinildiği, daha önce onaylanan imar planlarında parselin konut dışı kentsel çalışma olarak belirlendiği, ayrıca etrafın halihazırda yapılaşmış olduğu, bu nedenle, plan değişikliği yapılarak taşınmazın yeniden konut dışı kentsel çalışma alanı olarak belirlenmesi talep edilmiştir.
... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (...) Su Havzaları Koruma Yönetmeliği'nde "Uzun Mesafeli Koruma Alanı," orta mesafeli koruma alanı üst sınırından başlamak üzere su toplama havzasının nihayetine kadar uzanan tüm yatay karasal alan olarak tanımlanmıştır. 
28/10/2017 tarih ve 30224 sayılı Resmi Gazate'de, İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmelik yayımlanmıştır.
Anılan Yönetmeliğin 1. maddesinde, içme-kullanma suyu temin edilen veya edilmesi planlanan bütün yerüstü ve yeraltı suyu kaynaklarının kalitesinin ve miktarının korunmasına ve iyileştirilmesine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi Yönetmeliğin amacı olarak öngörülmüştür.
2. maddesinde ise Yönetmeliğin, içme-kullanma suyu temin edilen veya edilmesi planlanan bütün yerüstü ve yeraltı suyu kaynaklarını kapsadığı belirtilmiştir.
Uzun mesafeli koruma alanı başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasında, uzun mesafeli koruma alanı, içme-kullanma suyu temin edilen veya edilmesi planlanan tabii göl, baraj gölü ve göletlerin mutlak, kısa ve orta mesafeli koruma alanlarının dışında kalan içme-kullanma suyu havzasının bütünü olarak tanımlanmış, 4. fıkrasında, bu alanda belediye sınırı ve belediye mücavir alan sınırları içinde, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla yürürlükteki imar planlarının aynen geçerli olduğu, mevcut imar planlarında; su kalitesi ve miktarını olumsuz yönde etkilememesi, gerekli çevresel altyapı ve kirlenme kontrolü tedbirlerinin yerine getirilmesi şartıyla ve Bakanlık ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığının görüşleri ile değişiklik yapılabileceği belirtilmiş, 6. fıkrasında, maksimum su seviyesinden itibaren yatayda 2000 ile 5000 metre arasında kalan kısımlarda, tehlikeli atık ve madde üretmeyen ve depolamayan, endüstriyel atıksu oluşturmayan sanayi tesislerine izin verilebileceği, maksimum su seviyesinden itibaren yatayda 5000 metreden sonra yeni sanayi tesislerine, yedinci fıkrada belirtilen şartların yerine getirilmesi durumunda izin verilebileceği, 7. fıkrasında, bu alandaki, mevcut ve yeni sanayi tesislerinden kaynaklanan atıksuların, ilgili mevzuattaki standartlarda arıtılarak havza dışına çıkartılacağı, endüstriyel atıksuların havza dışına çıkarılmasının mümkün olmadığı durumlarda, içme-kullanma suyu kaynağının su kalitesini olumsuz yönde etkilemeyecek seviyede arıtılarak deşarjına, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından izin verilebileceği kurala bağlanmıştır.
Yukarıdaki Yönetmelik maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden; 2017 yılında yürürlüğe giren İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmelik'te yer alan uzun mesafe koruma alanına ilişkin getirilen tanımlamalar, (...) Su Havzaları Koruma Yönetmeliği'nde yer alan uzun mesafeli koruma alanı tanımından farklı düzenlemeler getirmiş, maksimum su seviyesinden itibaren yatayda 2000 ile 5000 metre arasında kalan kısımlar ile maksimum su seviyesinden itibaren yatayda 5000 metreden sonraki kısımlarda (...) Su Havzaları Koruma Yönetmeliği'ndeki uzun mesafe koruma alanı tanımından farklı olarak Yönetmelik'te belirtilen şartların yerine getirilmesi suretiyle gerekli kurum ve kuruluş görüşleri alınarak bazı tesislerin yapımına izin verilebileceği belirtilmiştir.
Bu itibarla, davanın 2001 yılında açıldığı ve yargılamanın halen devam ettiği uyuşmazlıkta, dava konusu edilen çevre düzeni planının artık yürürlükte olmadığı, alanda, 2012 yılında onaylanan 1/25.000 ölçekli  ... Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı'nın geçerli olduğu ve anılan planda da taşınmazın makilik ve fundalık alan kullanımına ayrıldığı anlaşıldığından, davalı idarece, ilgili kurum olan ...'nun görüşü de alınarak, plan bütünlüğünün gözetilmesi suretiyle, yürürlükte olan İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmelik uyarınca, taşınmazda belirlenebilecek kullanım kararı değerlendirilerek işlem tesis edilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, başvurunun zımnen reddine dair işlemde bu gerekçeyle hukuka uyarlık bulunmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin reddi ile, temyize konu kararın belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.
 
KARŞI OY 
XX- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi  ile temyize konu kararın onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.