Esas No: 2020/2942
Karar No: 2024/819
Karar Tarihi: 13.03.2024

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2020/2942 E.  ,  2024/819 K.


"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas     No : 2020/2942
Karar    No : 2024/819                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Bakanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...
İSTEMİN_KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Gümrük müşavir yardımcılığı sınavına girebilmek için gerekli olduğu belirtilen staj şartını sağlamak üzere ... Derneği vasıtasıyla staj başvurusu yapan davacı tarafından, adli sicil kaydında yer alan hususlar nedeniyle koşulları taşımadığından bahisle stajının başlatılmasının uygun bulunmadığı yolunda tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; hakkında verilen mahkumiyet kararından kaynaklanan hak yoksunluklarının memnu hakların iadesine karar verilmesiyle ortadan kalktığı anlaşılan davacının salt bu gerekçe ile  stajının  başlatılmasının uygun bulunmamasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından, Gümrük Kanunu'nun da Devlet Memurları Kanunu gibi Türk Ceza Kanunu karşısında özel bir Kanun olduğu, Gümrük Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiği, Gümrük Kanunu'nun 227. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde "affa uğramış olsalar dahi" ibaresiyle suçların sayıldığı, memnu hakların iadesinin dava konusu olayda uygulanamayacağı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.   
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davacı tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. 
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
MADDİ OLAY : 
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı hakkında "suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve icbar suretiyle irtikap " suçlarından ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:..., K:...sayılı kararı ile 7 yıl, 3 ay, 15 gün hapis ve 10 ay hapis cezası verildiği, davacının  hapis cezasının infazı sonrasında ...Ağır Ceza Mahkemesine memnu haklarının iadesi talebiyle başvurduğu ve anılan Mahkemece 10/11/2017 tarihli Ek Karar ile "hükümlü ...'a verilen hapis cezası 31/01/2014 tarihinde infaz edilmiş olduğundan, TCK'nın 53. maddesi gereğince hükümlünün cezasının infazından sonra hak yoksunluğunun bulunmadığının tespitine" denilmek suretiyle memnu hakların iadesine karar verildiği, davacı tarafından, gümrük müşavir yardımcılığı sınavına girebilmek için gerekli olduğu belirtilen staj şartını sağlamak üzere  İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneği vasıtasıyla yaptığı staj başvurusu üzerine yukarıda özetlenen mahkumiyet ve infaz süreci nedeniyle stajının  başlatılmasının uygun bulunmadığı yolundaki ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi sonucu bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma" başlıklı 53. maddesinin 1. fıkrasında, "Kişi, kasten işlemiş olduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak;
a) Sürekli, süreli veya geçici bir kamu görevinin üstlenilmesinden; bu kapsamda, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinden veya Devlet, il, belediye, köy veya bunların denetim ve gözetimi altında bulunan kurum ve kuruluşlarca verilen, atamaya veya seçime tabi bütün memuriyet ve hizmetlerde istihdam edilmekten,
b) Seçme ve seçilme ehliyetinden (…) ,
c) Velayet hakkından; vesayet veya kayyımlığa ait bir hizmette bulunmaktan, 
d) Vakıf, dernek, sendika, şirket, kooperatif ve siyasi parti tüzel kişiliklerinin yöneticisi veya denetçisi olmaktan,
e) Bir kamu kurumunun veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun iznine tabi bir meslek veya sanatı, kendi sorumluluğu altında serbest meslek erbabı veya tacir olarak icra etmekten, yoksun bırakılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
4458 sayılı  Gümrük Kanunu'nun 227. maddesinde, "Gümrük müşavir yardımcısı olabilecek kişilerin aşağıda belirtilen koşullara sahip olmaları gerekir: 
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, 
b) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmak, 
c) Kamu haklarından mahrum bulunmamak, 
(dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle) d) Taksirli suçlar hariç olmak üzere; affa uğramış olsalar dahi, ağır hapis veya beş yıldan fazla hapis ya da kaçakçılık, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas, yalan yere şahadet, suç tasnii, iftira gibi yüz kızartıcı suçlar ile resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma veya Devlet sırlarını açığa vurma, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından dolayı hüküm giymiş bulunmamak,..."  hükümleri yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Memnu hakların iadesi kararının, bazı kamu haklarından yoksun kılınmadan kaynaklanan ehliyetsizlikleri gelecek için ortadan kaldırarak ilgilisine, kullanılması men edilen belli hakları kullanma yetkisini verdiği kabul edilmekle birlikte anılan bu karar mahkumiyet kararını ortadan kaldıran değil, yalnızca yasaklanmış bazı hakların iadesine yönelik bir karar olduğundan, hakkında "suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve icbar suretiyle irtikap" suçlarından dolayı 7 yıl 3 ay 15 gün ve 10  ay hapis cezası ile cezalandırılması yönünde mahkumiyet kararları bulunan davacıya  Gümrük Kanunu'nun 227. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde belirtilen "...    affa uğramış olsalar dahi, ağır hapis veya beş yıldan fazla hapis ya da kaçakçılık, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas, yalan yere şahadet, suç tasnii, iftira gibi yüz kızartıcı suçlar ile resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma veya Devlet sırlarını açığa vurma, vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından dolayı hüküm giymiş bulunmamak" şartını taşıma bakımından bir hak bahşetmemektedir.
Bu itibarla; hakkında beş yıldan fazla hapis cezası bulunan ve irtikap suçundan dolayı hüküm giymiş olan davacının, Gümrük Kanunu'nun 227. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendindeki şartları taşımadığından bahisle stajının başlatılmasının uygun bulunmadığına ilişkin dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmaktadır.
Bu doğrultuda, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 13/03/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.