Esas No: 2023/1138
Karar No: 2024/4075
Karar Tarihi: 17.10.2024

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2023/1138 E.  ,  2024/4075 K.


"İçtihat Metni"
            T.C.
    D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas  No:2023/1138
Karar No:2024/4075
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Belediyesi (E-Tebligat)
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
	Dava konusu istem: Hakkari ili, Yüksekova ilçesinde faaliyet gösteren S.S. ... Taşıyıcılar Kooperatifi üyesi olan ve ... plakalı minibüs ile yolcu taşımacılığı yapan davacı tarafından, Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının ... tarih ve ... sayılı karar ile kararlaştırılan 40 adet (M) plakaya ek olarak 60 adet (M) plaka daha eklenerek toplamda 100 adet (M) plakanın 14 güzergahla birlikte ihaleye çıkarılmasına ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
	İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda;   davalı idare tarafından, ihaleye çıkarılmasına karar verilen güzergahlardaki araç kapasitesinin nitelik ve niceliği yönünden yeterli olup olmadığı, bu sayının yolcu talebini karşılayıp karşılamadığı, dava konusu hatlarda taşımacılık ihtiyacının bulunup bulunmadığı, yolcu taşımacılığına izin verilmesi halinde atıl kapasite yaratılıp yaratılmayacağı ve trafik düzeni ile güvenliğinin olumsuz yönde etkilenip etkilenmeyeceği hususlarında güncel, somut, sayısal verilere dayalı, yeterli ve kapsamlı herhangi bir araştırma ve inceleme yapılmadan, soyut ve subjektif  kanaatlere, eksik inceleme ve tespite dayalı olarak alınan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
 	Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.   
 
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılmadığı; esas ilişkin olarak ise, dava konusu işlemin somut, sayısal verilere dayalı, yeterli ve kapsamlı bir araştırma yapılarak tesis edildiği, idarelerinin, süresiz çalışma hakkı veya vaadi sunmadığı, belediyenin toplu taşıma alanında faaliyet usullerinin belirli olduğu, davacının kazanılmış hakkının bulunmadığı, Mahkeme kararının eksik incelemeye dayalı olarak verildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI   : Davacı tarafından, ihale edilecek plaka sayısı belirlenirken asgari düzeyde dahi hiçbir araştırma ve inceleme yapılmadığı, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. 
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
	Karar veren Danıştay Onüçüncü ve Sekizinci Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca birlikte yapılan toplantıda, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:	
MADDİ OLAY : 
Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile, ... sayılı Meclis kararı ile kararlaştırılan 40 adet (M) plakaya ek olarak 60 adet (M) plakanın 14 güzergahla birlikte ihaleye çıkarılmasına karar verilmiştir.
Dava konusu işlemin öğrenilmesi üzerine S.S. ... Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi üyesi ve ... plakalı minibüsle yolcu taşımacılığı yapan davacı tarafından bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
03/05/1986 tarih ve 19096 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve çeşitli tarihlerde değişikliğe uğrayan 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Karar’da amaç, vatandaşın ulaşım ihtiyacını karşılamak üzere toplu taşımacılığın geliştirilmesi ve disiplin altına alınması, korsan taşımacılığın önlenmesi ve fiilen çalışmakta olan şoför esnafının haklarının korunması maksadıyla taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına verilecek ticari plakaların sayısı, verilme usul ve esaslarını tespit etmektir."; "Ticari Plaka Sayısının Tespiti" başlıklı 4. maddesinde, "Nüfus artışı ve şehrin ulaşım planı dikkate alınmak suretiyle o il veya ilçenin toplu taşıma ihtiyacı, trafik komisyonu tarafından düzenlenecek bir raporla İçişleri Bakanlığına bildirilir. Halen plaka tahdidi uygulanan illerde, taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları için tespit edilen ticari plaka sayısının arttırılması, iade edilenler ile henüz tahsis edilmemiş olanlar dâhil, bunların trafik komisyonlarınca dağıtılması, İçişleri Bakanının onayına tabidir. Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce tespit edilip, henüz tahsisi yapılmamış plakalar ile herhangi bir sebeple iade edilen plakaların dağıtımında 5 inci madde hükümleri uygulanır." kuralı yer almaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde, toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında sayılmış; belediyenin, toplu taşıma hizmetlerini Danıştayın görüşü ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının kararıyla süresi kırkdokuz yılı geçmemek üzere imtiyaz yoluyla devredebileceği gibi imtiyaz veya tekel oluşturmayacak şekilde ruhsat vermek, toplu taşıma hatlarını kiraya vermek veya 67'nci maddedeki esaslara göre hizmet satın almak yoluyla da yerine getirebileceği belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davaya konu ... tarih ve ... sayılı Meclis kararının, ilçenin toplu taşıma hizmetlerinde kullanılan toplam 55 adet (M) plakalı şehir içi toplu taşıma hattının 2886 sayılı Kanun'un 64. maddesi ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın "Toplu Taşıma Hatlarının Kira Süreci" konulu yazısı gereğince on yıllık süreleri dolduğundan iptaline yönelik kısmına ilişkin olarak SS  3 Nolu Yüksekova Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi üyesi bazı kişilerce davalar açılmıştır.
 Bu davalardan, ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı esasına kayıtlı açılan davada verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki ... tarih ve K:... sayılı karara yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararın temyizi üzerine Danıştay Sekizinci Dairesinin 16/10/2024 tarih ve E:2023/1437, K:2024/5357 sayılı kararı ile anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının açıklamalı onanmasına karar verilmiştir.
... İdare Mahkemesinin E:... sayılı esasına kayıtlı açılan davada verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki ... tarih ve K:... sayılı karara yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararın temyizi üzerine Danıştay Sekizinci Dairesinin 16/10/2024 tarih ve E:2023/868, K:2024/5356 sayılı kararı ile anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının açıklamalı onanmasına karar verilmiştir.
... İdare Mahkemesinin E:... sayılı esasına kayıtlı açılan davada verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki 28/03/2022 tarih ve K... sayılı kararın temyizi üzerine Danıştay Sekizinci Dairesinin 17/10/2024 tarih ve E:2022/4302, K:2024/5377  sayılı kararı ile anılan İdare Mahkemesi kararının açıklamalı onanmasına karar verilmiştir.
Anılan dosyalarda verilen kararların işbu temyiz dosyası yönünden de dikkate alınması gerekmektedir.
Anılan Daire kararlarında, "(...) Her ne kadar İdare Mahkemesi'nce, tahditli plakalı hatlarla taşımacılık yapıldığı kabulünden hareketle değerlendirme yapılmış ise de, dosyada bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; belediyede yolcu taşımacılığının başladığı ve (M) plakaların ilk kez verildiği 1998 yılı ve sonrasında mevzuat hükümlerinde belirtilen şekilde İçişleri Bakanlığı onayı da dahil, gerekli hukuki usuller işletilerek plaka sayısının sınırlandığı/tahdit altına alındığının ortaya konulamadığı sonucuna varılmaktadır.
Bununla birlikte, somut uyuşmazlık ve davacının hukuki durumu Anayasa Mahkemesinin 07/04/2021 tarih ve B.No:2018/20720 sayılı kararı ışığında değerlendirildiğinde, dava konusu işlem sonrasında oluşacak yeni duruma uyum gösterilmesi için süre ve imkân tanınmadan hattın iptal edilmesi, verilen kararın olası sonuçları hakkında herhangi bir önlem alınmaması, hattın iptalinden önce buna ilişkin objektif koşullar belirlenmemesi nedeniyle taşımacılara öngörülemez bir şekilde şahsi olarak aşırı ve orantısız bir külfet yüklendiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline yönelik verilen kararda sonuç itibarıyla hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava konusu Belediye Meclis kararı ile yalnızca davacının (M) plakası değil, toplam 55 (M) plaka iptal edilmiş, diğer bir anlatımla; ayrı ayrı 55 (elli beş) plaka işleme konu edilmiş olup, Mahkemece verilen iptal kararının (M) plakası iptal edilmek suretiyle kişisel menfaati ihlal edilen davacının kendisi yönünden uygulanacağı da tabiidir." açıklamasıyla ... tarih ve ... sayılı Meclis kararının bahse konu kısmının iptaline karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Ayrıca anılan Daire kararlarında "ulaşım yönünden şehir içi toplu taşıma hattı ihalesi yapılmasına ilişkin karar alınması öncesinde, toplu taşıma kapasitesi, ihtiyacı, güzergahı gibi hususlara ilişkin gerekli teknik inceleme ve araştırma da yapılmadan tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesine de yer verilmiştir.
Yine davaya konu işlemde, Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve  ... sayılı Meclis kararı ile kararlaştırılan 40 adet (M) plakaya ek olarak 60 adet (M) plakanın 14 güzergahla birlikte ihaleye çıkarılmasına karar verilmiştir. 
Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı Meclis kararına yönelik olarak açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile "davalı idare tarafından, ihaleye çıkarılmasına karar verilen güzergahlar somut olarak belirtilmeden, güzergahlardaki araç kapasitesinin, nitelik ve niceliği yönünden yeterli olup olmadığı, bu sayının yolcu talebini karşılayıp karşılamadığı, dava konusu hatlarda taşımacılık ihtiyacının bulunup bulunmadığı, yolcu taşımacılığına izin verilmesi halinde atıl kapasite yaratılıp yaratılmayacağı ve trafik düzeni ile güvenliğinin olumsuz yönde etkilenip etkilenmeyeceği hususlarında güncel, somut, sayısal verilere dayalı, yeterli ve kapsamlı herhangi bir araştırma ve inceleme yapılmadan, soyut ve subjektif  kanaatlere, eksik inceleme ve tespite dayalı olarak alınan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, anılan karar Dairemizin 17/10/2024 tarih ve E:2022/4352, K:2024/4066 sayılı kararı ile onanmıştır. 
Özetle, dava konusu Meclis kararı üç kısımdan oluşmaktadır. 
İlk kısmı, toplam 55 adet (M) plakalı şehir içi toplu taşıma hattının 2886 sayılı Kanun'un 64. maddesi ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın "Toplu Taşıma Hatlarının Kira Süreci" konulu yazısı gereğince on yıllık süreleri dolduğundan iptaline yönelik olup yukarıda aktarıldığı şekilde bir kısım davacılar tarafından bu işlemin iptaline ilişkin açılan davalarda verilen iptal kararları "Mahkemece verilen iptal kararının (M) plakası iptal edilmek suretiyle kişisel menfaati ihlal edilen davacının kendisi yönünden uygulanacağı da tabiidir." açıklamasıyla ve "diğer yandan, ulaşım yönünden şehir içi toplu taşıma hattı ihalesi yapılmasına ilişkin karar alınması öncesinde, toplu taşıma kapasitesi, ihtiyacı, güzergahı gibi hususlara ilişkin gerekli teknik inceleme ve araştırma da yapılmadan tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle onanmıştır. 
İkinci kısmı, Belediye Meclisinin 10/07/2020 tarih ve  ... sayılı kararı ile kararlaştırılan 40 adet (M) plakaya ilişkin olup, anılan ... sayılı Meclis kararının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararı da yukarıda aktarıldığı üzere temyiz incelemesi neticesinde onanmıştır. 
Dolayısıyla, dava konusu Meclis kararının toplamda 100 adet (M) plakanın 14 güzergahla birlikte ihaleye çıkarılmasına ilişkin üçüncü kısmının; hem hat iptaline, hem de 40 adet yeni M plaka ihalesine çıkılmasına ilişkin kısımlarına yönelik verilen yukarıda aktarılan kararlar dikkate alındığında hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. 
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik görülmemiştir. 
KARAR SONUCU :
	Açıklanan nedenlerle;
	1. Davalının temyiz isteminin reddine,
	2. Dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
	3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
	5. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
	6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 17/10/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
 
(X) KARŞI OY :
	Dosyanın incelenmesinden, Yüksekova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının, ... sayılı meclis kararı ile kararlaştırılan 40 adet (M) plakaya ek olarak 60 adet (M) plakanın 14 güzergahla birlikte ihaleye çıkarılmasına karar verilmesine ilişkin kısmının iptalinin istenildiği ve idare mahkemesince; toplu taşıma kapasitesi, ihtiyacı, güzergahı gibi hususlara ilişkin gerekli teknik inceleme ve araştırmanın yapılmadığı gerekçesiyle dava konusu  işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
	Davaya konu ... tarih ve ... sayılı Belediye Meclisi kararının, "toplam 55 adet (M) plakalı şehir içi toplu taşıma hattının  on yıllık süreleri dolduğundan iptal edilmesine" ilişkin  kısmının iptali istemiyle bu davadan ayrı olarak  ... İdare Mahkemesi'nin E:... esasına kayıtlı bir dava açılmış ve "..Anayasa Mahkemesi'nin 07/04/2021 tarih ve B.No:2018/20720 sayılı kararı ışığında değerlendirildiğinde, dava konusu işlem sonrasında oluşacak yeni duruma uyum gösterilmesi için süre ve imkân tanınmadan hattın iptal edilmesi, verilen kararın olası sonuçları hakkında herhangi bir önlem alınmaması, hattın iptalinden önce buna ilişkin objektif koşullar belirlenmemesi nedeniyle taşımacılara öngörülemez bir şekilde şahsi olarak aşırı ve orantısız bir külfet yüklendiği"  gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
	Anılan iptal kararı Danıştay  Sekizinci Dairesinin 16/10/2024 tarih ve E:2023/862, K:2024/5355 sayılı kararı ile; " ...  dava konusu işlemin iptaline yönelik verilen kararda sonuç itibarıyla hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır.
	Öte yandan, dava konusu Belediye Meclis kararı ile yalnızca davacının (M) plakası değil, toplam 55 (M) plaka iptal edilmiş, diğer bir anlatımla; ayrı ayrı 55 (elli beş) plaka, işleme konu edilmiş olup, Mahkemece verilen iptal kararının (M) plakası iptal edilmek suretiyle kişisel menfaati ihlal edilen davacının kendisi yönünden uygulanacağı da tabiidir." açıklaması eklenmek suretiyle onanmıştır.
	Temyize konu kararın gerekçe eklenmek suretiyle onanmasına ilişkin karara sonucu itibariyle katılmakla birlikte karara eklenen gerekçeye katılmıyorum. Şöyle ki; 
	Danıştay  Sekizinci Dairesinin 16/10/2024 tarih ve E:2023/862, K:2024/5355 sayılı onama kararına eklenen"...mahkemece verilen iptal kararının (M) plakası iptal edilmek suretiyle kişisel menfaati ihlal edilen davacının kendisi yönünden uygulanacağı da tabiidir." şeklindeki  açıklamayla, Belediye Meclis kararının  iptaline ilişkin idare mahkemesi kararının yalnızca dava açılan plaka yönünden sonuç doğuracağı, dava açılmayan diğer plakalar yönünden ise Belediye Meclisinin iptal kararının geçerliliğini sürdüreceği kabul edilmiş bulunmaktadır. 
	Danıştay Sekizinci Dairesinin anılan "açıklamalı onama" kararının temyize konu bu karara etkisini belirleyebilmek için, Anayasa Mahkemesi ihlal kararlarının ve idari yargı merciilerince verilen  iptal kararlarının objektif etkisinin yani dava konusu işlemden etkilenen ancak dava açmamış olan üçüncü kişilerin de ihlal veya iptal kararının etki ve sonuçlarından  yararlanıp yararlanamayacağı hususunun  irdelenmesi gerekmektedir. 
 	Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurulara ilişkin hak ihlali kararının objektif bir etkisi  tartışılmakla birlikte Anayasa Mahkemesi tarafından verilen ihlal kararlarının diğer yargı makamları tarafından benzer uyuşmazlıklarda dikkate alınması gerektiği doktrin ve Anayasa Mahkemesi kararlarında belirtildiği gibi idari yargı uygulamasında da ihlal kararları benzer uyuşmazlıklarda dikkatle alınmaktadır. Nitekim yukarıda açıklanan ... İdare Mahkemesi'nin E:...  sayılı kararında ihlal kararının objektif etkisi dikkate alınmış ve Danıştay  Sekizinci Dairesince de bu karar onanmak suretiyle objektif etki kabul edilmiştir. (Anayasa Mahkemesin 1/12/2016 tarihli ve  2014/2293 Başvuru Nolu Genel Kurul Kararı;  1/12/2016, Danıştay VDDK’nın 19/01/2022 tarihli ve E.2020/853, K.2022/17 sayılı kararı; Danıştay Dördüncü Dairesinin 24/6/2021 tarihli ve E.2016/6555, K.2021/3565 sayılı kararı; Danıştay Altıncı Dairesinin 1/7/2021 tarihli ve E.2021/3708, K.2021/9221 sayılı kararı Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 8/6/2021 tarihli ve E.2020/70, K.2021/3703 sayılı kararı; Danıştay Onuncu Dairesinin 26/5/2021 tarihli ve E.2016/2130, K.2021/2679 sayılı kararı; Danıştay Onüçüncü Dairesinin 01/08/2023 tarihli ve E.2023/700, K.2023/2839 sayılı kararı)
	İptal kararlarının geriye yürümesi prensibi uyarınca, iptal kararı hukuken sakat idari işlemi geriye yürür biçimde ortadan kaldırır ve hukuka aykırı işlemin yapılmasından önceki duruma dönülür. İptal edilen işlem genel de olsa birel de olsa iptal kararı üzerine idarenin, işlemin tüm etki ve sonuçları gidermesi gerekmektedir. 
	 İptal davalarının “objektif niteliği” gereğince de, bir işlem iptal edildiğinde ilgili herkes için etki ve sonuç doğurur. İşlemin iptalinden sadece iptal davasını açan/açanlar değil, o işlemle doğrudan bağlantısı olan herkes etkilenir. Bu etkilenme olumlu yönde olabileceği gibi olumsuz yönde de olabilir. (Ulusoy, Ali D, “Bireysel İdari İşlemlerin İdari Yargı Tarafından İptalinin Üçüncü Kişilere Etkisi” İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi, 2023, s. 87)
	Genel nitelikteki işlemin iptalinin sonuçlarından herkesin yararlanacağı, birel nitelikteki işlemlerin iptalinin ise  yalnızca dava açan kişiyi  etkileyeceği prensibi kabul edilmektedir.  
	Ancak bazı idari işlemler şeklen genel düzenleyici işlem niteliğinde olmasa dahi kapsam ve etkisi bakımından birden çok kişiyi etkileyecek genel nitelikte olabilir. Bu tür idari işlemin iptalinin etkisi genel nitelikte olup, bu iptal kararının sonucundan  dava açmamış ama iptal edilen işlemden etkilenen üçüncü  kişilerin de yararlanması gerekir.
 	Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının, "toplam 55 adet (M) plakalı şehir içi toplu taşıma hattının on yıllık süreleri dolduğundan iptal edilmesine" ilişkin işlem şeklen genel düzenleyici işlem niteliğinde olmasa da  kapsam ve sonuçları dikkate alındığında genel nitelikli olduğunun kabulü gerekmektedir. 
	Bu işlemin iptali için ... İdare Mahkemesi'nin E:... esas sayısı ile açılan davanın dava dilekçesi ve mahkemece verilen iptal kararının gerekçesi incelendiğinde, davacının iddialarının yalnızca kendi kişisel durumuna ilişkin sübjektif hususlar olmadığı, tüm plakalar yönünden geçerli olan objektif  hukuka aykırılıkları içerdiği; iptal yönündeki mahkeme kararının  gerekçesinin de  davacının kişisel durumuna ilişkin olmayıp, benzer bir olaya ilişkin olarak Anayasa Mahkemesince verilen hak ihlali kararındaki objektif nitelikteki gerekçeleri içerdiği  anlaşılmaktadır.
	Dolayısıyla, ... İdare Mahkemesi'nin iptal kararı yalnızca davacı yönünden değil dava açılmayan diğer plakalar yönünden de sonuç doğurmalıdır. Aksinin kabulü halinde davalı belediyenin iptal kararını, davacının çalışmaya devam etmesi diğerlerinin ise çalışmasını sonlandırıp yerlerine  yeni ihale  yapılması şeklinde uygulaması sonucunu doğurur. Bu durum ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinde yer alan: " Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye ve eylemde bulunmaya mecburdur."  şeklindeki emredici hükme aykırılık oluşturur.    
 	Toplam 55 (M) plakanın iptal edilmesine ilişkin Belediye Meclis kararının, her bir plaka yönünden ayrılabilir nitelikte olmaması ve bu işlemin iptaline ilişkin karar gerekçesinin 55 plaka yönünden de geçerli olacak genel hukuka aykırılıkları içerdiği hususları ile iptal davalarının “objektif niteliği” gereğince, bir işlem iptal edildiğinde ilgili herkes için etki ve sonuç doğuracağı hususu birlikte dikkate alındığında; Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 16/10/2024 tarih ve E:2023/862, K:2024/5355 sayılı kararına eklenen açıklamanın temyize konu işbu karara etkisinin bulunmaması gerekmektedir. 
	Açıklanan nedenlerle, temyize konu mahkeme kararının  "Davaya konu ihale işleminin dayanağı olan  ... tarih ve ... sayılı Belediye Meclisi kararının, "toplam 55 adet (M) plakalı şehir içi toplu taşıma hattının on yıllık süreleri dolduğundan iptal edilmesine" ilişkin  kısmının ... İdare Mahkemesi'nin ...tarih ve E:..., K:...  sayılı kararı ile iptal edilmiş olması nedeniyle ihale işleminin de iptali edilmesi gerekeceği" gerekçesiyle  onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.