Esas No: 2022/4614
Karar No: 2024/4285
Karar Tarihi: 25.09.2024

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2022/4614 E.  ,  2024/4285 K.


"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
   Esas	No : 2022/4614
   Karar	No : 2024/4285
 
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ... İnş. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Defterdarlığı-...
VEKİLİ	: Av. ...
 
İSTEMİN KONUSU           : ... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
 
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem:Davacı şirket ile ... İnş. ve Tic.A.Ş.'nin oluşturduğu iş ortaklığı ile ... Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. arasında imzalanan “İstanbul Küçükçekmece ... Mahalle 1.Etap 1.Kısım Konut ve Ticaret İnşaatları ile Alt Yapı ve Çevre Düzenlemesi İnşaat İşlerinin  Malzeme ve İşçilik Dahil Anahtar Teslimi Götürü Bedelle Yapılması" sözleşmesi  kapsamında yapılacak işlerle ilgili olarak  iş ortaklığı ile davacı şirket arasında  imzalanan alt yüklenici  sözleşmesine ilişkin olarak ihtirazi kayıtla verilen 2020/Eylül dönemine ilişkin damga vergisi beyannamesine istinaden tahakkuk ettirilip ödenen 3.239.556,40-TL damga vergisinin kaldırılması ve tecil faiziyle birlikte iadesi  istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... Vergi Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Mahkemelerinin ara kararlarına cevaben ilgili idareler tarafından sunulan belgelerden, dava konusu damga vergisinin ilişkin olduğu sözleşmeye konu işin İstanbul İli, Küçükçekmece İlçesi, ... Mahallesi, ... Ada, ... nolu parsel üzerinde yapılacağı, söz konusu parsel üzerinde "6306 sayılı Kanun gereğince riskli yapıdır" şerhinin bulunduğu, riskli yapı şerhinin Küçükçekmece Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün...tarih ve... sayılı yazısı üzerine  Küçükçekmece İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde, ... Ada, ... parselde bulunan ... YKN'li yapı hakkında düzenlenen rapor gereğince konulduğu, riskli yapı belgesinde yapının 1 katlı olduğu, toplam yapı alanının 145,53 m² olduğunun belirtildiği,... Ada,... parselin  şerhin konulmasından sonra imar uygulamasına tutulduğu, ... Ada...,...ve ... parsellerle birleşerek, ... Ada, ... parsel numarasını aldığı, 18/06/2018 tarihinde ... Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.'ye satış suretiyle devredildiği, ... Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. tarafından sunulan taşınmaz tapu kaydında diğer taşınmazlar üzerinden ... Ada, ... parsele  gelen başkaca bir  "riskli yapı" şerhi bulunmadığının görüldüğü,  Çevre Şehircilik Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ekinde yer alan Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü İstanbul Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısından İstanbul İli, Küçükçekmece İlçesi, ... Ada,... parsel sayılı taşınmazın 6306 sayılı Kanun kapsamında belirlenen rezerv yapı alanı veya riskli alan sınırları içerisinde kalmadığının anlaşıldığı, olayın çözümünün, dava konusu alt yüklenici sözleşmesinin, 6306 sayılı Kanun gereğince damga vergisi muafiyeti  kapsamına girip girmediğinin tespitine bağlı olduğu, 6306 sayılı Kanunun 7/9. maddesi gereğince damga vergisi muafiyetinin; Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi, İdare ve dönüşüme konu yapıların inşası işini yüklenen müteahhit ile malik ve en az bir yıldır kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak riskli yapıyı kullanan gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerinden birinin taraf olduğu Kanunda belirtilen işlemler nedeniyle veya bu Kanun kapsamındaki iş, işlem ve uygulamaların, Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi ve İdarenin, sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketleri tarafından yürütülmesi durumunda, bu şirketlerce yapılan iş, işlem ve uygulamalar nedeniyle, doğacak damga vergisini kapsadığı, asıl işi yüklenen iş ortaklığı ile davacı şirket arasında ihale konusu işin yapımı amacıyla imzalanan taşeronluk sözleşmesinin ise Kanunda belirtilen işlemler arasında sayılmadığı gibi davacı şirket tarafından, Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi ve İdarenin, sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirket oldukları hususunda da bir iddiada da bulunulmadığı, ayrıca dava konusu damga vergisinin dayanağı sözleşmeye konu işin, 6306 sayılı Kanun kapsamındaki bir yapıdan dolayı, bu Kanun kapsamındaki parsellerde veya alanlarda veya söz konusu parsel ve alanların dışındaki parsellerde yeni bir yapı yapılmasına ilişkin bir iş olduğu ileri sürülmediği ve bu hususta herhangi bir belge de ibraz edilmediği, davacı şirket tarafından 26/10/2020 tarihinde ihtirazi kayıtla verilen damga vergisi beyannamesi üzerine yapılan tahakkuk işleminde hukuka aykırılık görülmediği  gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi açıklanmış bulunan Vergi Mahkemesi  kararının, aynı gerekçe ve nedenlerle Dairelerince de uygun görüldüğü, dilekçede ileri sürülen iddiaların anılan kararın kaldırılmasını sağlayacak durumda bulunmadığı belirtilerek davacının istinaf  başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:Dava konusu yapım işinin ... Ada,... sayılı parsel üzerinde yapılacağı,söz konusu parsel üzerinde 6306 sayılı Kanun kapsamında "riskli yapı" şerhi bulunduğu, dolayısıyla alt yüklenici sözleşmesinin de anılan Kanunun 7/9.maddesi uyarınca damga vergisinden istisna olması gerektiği,bu hususun temyize konu kararda görmezden gelindiği  iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
     Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca  davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü;
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
 Davacı şirket ile ... İnş. ve Tic. A.Ş.'nin oluşturduğu iş ortaklığı ile ... Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. arasında imzalanan “İstanbul Küçükçekmece ... Mahalle 1.Etap 1.Kısım Konut ve Ticaret İnşaatları ile Alt Yapı ve Çevre Düzenlemesi İnşaat İşlerinin  Malzeme ve İşçilik Dahil Anahtar Teslimi Götürü Bedelle Yapılması" sözleşmesi  kapsamında yapılacak işlerle ilgili olarak  iş ortaklığı ile davacı şirket arasında  imzalanan alt yüklenici  sözleşmesine ilişkin olarak ihtirazi kayıtla verilen 2020/Eylül dönemine ilişkin damga vergisi beyannamesine istinaden tahakkuk ettirilip ödenen 3.239.556,40-TL damga vergisinin kaldırılması ve tecil faiziyle birlikte iadesi istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1. maddesinde; bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olacağı, "bu Kanundaki kağıtlar terimi"nin, yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade edeceği, 3.maddesinde; damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu, 10. maddesinde; damga vergisinin nispi veya maktu olarak alınacağı, nispi vergide, kağıtların nev'i ve mahiyetlerine göre, bu kağıtlarda yazılı belli paranın, maktu vergide kağıtların mahiyetlerinin esas alınacağı, "belli para terimi"nin, kağıtların ihtiva ettiği veya bunlarda yazılı rakamların hasıl edeceği parayı ifade ettiği, aynı Kanuna ekli (1) sayılı tabloda "Damga Vergisine Tabi Kağıtlar" başlığı altında akitlerle ilgili alt başlıklı bölümün A/1 bendinde; mukavelenamelerin damga vergisine tabi olduğu kurala bağlanmıştır.
16/05/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında  Kanun'un  1. maddesinde, bu Kanun'un amacının, afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemek olduğu belirtilmiştir. Kanun'un, "dönüşüm gelirleri" başlıklı  7.maddesinin 9.fıkrasında ise, bu Kanun uyarınca yapılacak olan işlem, sözleşme, devir ve tesciller ile uygulamaların, noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan harçlar, damga vergisi, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden; kullandırılan krediler sebebiyle lehe alınacak paraların ise banka ve sigorta muameleleri vergisinden müstesna olacağı belirtilmiştir.
           6306 sayılı Kanun'un Uygulama Yönetmeliğinin 16.maddesine  2 Temmuz 2013 tarihinde eklenen 9.fıkra ile, Kanun kapsamında  ilgili kurum (uygulama alanında dönüşüm projesi gerçekleştirecek olan Bakanlık,idare,TOKİ) veya gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerince yapılacak olan işlem, sözleşme, devir ve tesciller ile uygulamaların, noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan harçlar, damga vergisi, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden muaf olacağı belirtilmiştir.Yine, ilgili maddede alınmaması gereken harç ve vergiler arasında damga vergisi,tapu ve kadastro harçları ve noter harçları da sayılmıştır.
           Yönetmeliğin 16.maddesinin 9.fıkrasına 25 Temmuz 2014 tarihinde eklenen (ç) bendi  ile ilgili kurum (uygulama alanında dönüşüm projesi gerçekleştirecek olan Bakanlık,idare ve TOKİ) ile uygulama alanındaki yapıları malik olarak kullanan gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerince yapılan uygulama alanındaki yapıların dönüşüme tabi tutulmadan önce ilk satışı, devri ve tescili işlemleri ile Kanun kapsamında yapılacak uygulamalar neticesinde meydana gelen yeni yapıların ilk satışı, devri ve tescili işlemlerine  vergi, harç ve ücret muafiyetinin uygulanacağı kuralı getirilmiş, bu işlem ve uygulamalar ile uygulama alanındaki yapılarla ilgili olarak; noterler, tapu ve kadastro müdürlükleri, belediyeler ve diğer kurum ve kuruluşlar nezdinde Kanun uyarınca yapılan diğer işlemler hakkında  belirtilen vergi, harç ve ücret muafiyetlerinin uygulanacağı ifade edilmiştir.
          6306 sayılı Kanun'un vergi ve harç istisnası ile ilgili 7.maddenin 9.fıkrasında 7153 sayılı Kanunla yapılan ve 10/12/2018 tarihinden itibaren geçerli olan değişiklikle; “Bu Kanun uyarınca yapılacak olan ve Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi, İdare ve dönüşüme konu yapıların inşası işini yüklenen müteahhit ile malik ve en az bir yıldır kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak riskli yapıyı kullanan gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerinden birinin taraf olduğu;
a) Bu Kanun kapsamındaki taşınmazların dönüşüme  (“yapıların dönüşüme” ibaresi 04/07/2019 tarihli ve 7181 sayılı Kanunla “taşınmazların dönüşüme” şeklinde değiştirilmiş) tabi tutulmadan önce ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemleri ile bu Kanun kapsamında yapılacak uygulamalar neticesinde meydana gelen yeni yapıların malik, işi yüklenen müteahhit ve en az bir yıldır kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak riskli yapıyı kullanan gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerine ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemleri,
b) Bu Kanun kapsamındaki bir yapıdan dolayı, bu Kanun kapsamındaki parsellerde veya alanlarda veya söz konusu parsel ve alanların dışındaki parsellerde yeni bir yapı yapılması ya da mevcut bir yapının satın alınması veya ipotek tesis edilmesi işlemleri,
         c) Kanun kapsamında yapılacak uygulamalar neticesinde meydana gelen yeni yapıların işi yüklenen müteahhit, Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi, İdare ve bunların iştirakleri tarafından gerçekleştirilecek ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemleri ile bu bentlerde belirtilen yapıların dönüşümüne ilişkin olarak Kanun uyarınca yapılacak diğer  işlemler noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan ücret ve harçlardan, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden, bu işlemler nedeniyle düzenlenecek kâğıtlar, resmî dairelerin mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler sebebiyle düzenlenen kâğıtlar da dahil olmak  üzere damga vergisinden, bu Kanun kapsamındaki yapıların maliklerine ve malik olmasalar bile bu yapılarda kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak en az bir yıldır ikamet ettiği veya bunlarda işyeri bulunduğu tespit edilenlere bu amaçlarla kullandırılan krediler dolayısıyla lehe alınacak paralar, banka ve sigorta muameleleri vergisinden istisnadır. Bu Kanun kapsamındaki iş, işlem ve uygulamalar, Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi ve İdarenin, sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketleri tarafından yürütülüyor ise, bu şirketlerce yapılan iş, işlem ve uygulamalarda da bu fıkrada belirtilen vergi, harç ve ücret muafiyetleri uygulanır.” hükmü getirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, 6306 sayılı Kanunun  amacının afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde  sağlıklı ve güvenli yaşama çevreleri oluşturmak olduğu, düzenlemede   binaların değil arsa ve arazilerin esas alındığı, Kanun  kapsamında   yapılacak olan işlem, sözleşme, devir ve tescillerle ilgili de   vergi ve harç istisnası getirildiği görülmektedir.Bu kapsamda,  vergi ve harç istisnasına ilişkin  düzenlemenin amacının  riskli yapıların yıkılarak yerine standartlara uygun yeni binaların yapılmasını teşvik etmek, mükelleflere bir takım vergisel  kolaylıklar sağlayarak motivasyon oluşturmak ve dönüşüm sürecini  hızlandırmak  olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.6306 sayılı Kanun kapsamında tespit edilen "riskli yapıların" yıkım ve inşaat işini yürütmekte olan müteahhidin, sözleşme ile yükümlendiği işi ve mukaveleyi bir başka müteahhide yani alt yükleniciye devretmesi halinde bu devre ilişkin işleme, anılan Kanun kapsamında damga vergisi ve harç istisnası uygulanmaması, doğrudan doğruya işlemin tarafları olan müteahhit ve alt yükleniciye, dolaylı olarak da riskli yapı sahibine bir külfet yükleyecektir.Kanunun 1.maddesinde tanımlanan amacı ile Kanun kapsamında yer alan uygulamalara ilişkin vergi ve harç istisnasına ilişkin Yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde yıkım ve inşaat işini yürütmekte olan müteahhidin sözleşme ile yükümlendiği işi ve mukaveleyi bir başka müteahhide devretmesine ilişkin riskli yapıların yıkım ve inşasına yönelik işlemlere de damga vergisi ve harç istisnası uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden;davacı şirket ile ... İnş. ve Tic. A.Ş.'nin oluşturduğu iş ortaklığı ile ... Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. arasında imzalanan “İstanbul Küçükçekmece Bizim Mahalle 1.Etap 1.Kısım Konut ve Ticaret İnşaatları ile Alt Yapı ve Çevre Düzenlemesi İnşaat İşlerinin  Malzeme ve İşçilik Dahil Anahtar Teslimi Götürü Bedelle Yapılması" sözleşmesi  kapsamında yapılacak işlerle ilgili olarak  iş ortaklığı ile davacı şirket arasında alt yüklenici  sözleşmesi imzalandığı,söz konusu sözleşmeye ilişkin olarak ihtirazi kayıtla verilen damga vergisi beyannamesine istinaden tahakkuk ettirilip ödenen damga vergisinin kaldırılması ve tecil faiziyle birlikte iadesi  istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı, Uyap Takbis kayıtlarında dava konusu yapım işinin gerçekleştirildiği ... Ada, ... nolu parselin  ... Ada, ... parselle  ... Ada ...,... ve ... numaralı  parsellerin birleşmesiyle oluştuğu ve taşınmazın beyanlar hanesine  27/02/2018 tarihinde 6306 sayılı Kanun kapsamında "riskli yapı" şerhinin konulduğu görülmüştür.
Bu durumda, yukarıda da açıklandığı üzere 6306 sayılı Kanun kapsamında "riskli yapı" şerhi bulunan taşınmaz üzerinde gerçekleştirilen yapım işine ilişkin  davacı ile asıl yüklenici iş ortaklığı arasında imzalanan alt yüklenici sözleşmesinin  damga vergisinden istisna olması gerektiği sonucuna varılmış olup dava konusu  alt yüklenici  sözleşmesine ilişkin olarak ihtirazi kayıtla verilen damga vergisi beyannamesine istinaden tahakkuk ettirilip ödenen 3.239.556,40-TL damga vergisinin kaldırılması ve tecil faiziyle birlikte iadesi  istemiyle açılan davanın reddine ilişkin Vergi Mahkemesi kararına yönelik  davacının istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
	Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kabulüne,
 ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 25/09/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.