Esas No: 2024/995
Karar No: 2024/7979
Karar Tarihi: 23.12.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2024/995 E.  ,  2024/7979 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2024/995
Karar No : 2024/7979                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ...	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR)	: 
1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı 
VEKİLİ	: Av. ...
 
2- ... Belediye Başkanlığı 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Mardin ili, Kızıltepe ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ..., ... ve ... parseller, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Mardin Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının  iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının  özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...; K:... kararda; Mardin Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan imar planı değişikliklerinin 10/01/2019-11/02/2019 tarihleri arasında askıda ilan edildiği, davanın askı süresi içerisinde herhangi bir itirazın olmadığı bu nedenle dava konusu imar planı değişikliğine karşı ilanın son günü olan 11/02/2019 tarihinden itibaren dava açma süresi içerisinde açılması gerekirken bu süre geçirildikten çok sonra 27/04/2021 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle reddine karar verilmiştir.
Bölge  Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.   
SAVUNMANIN ÖZETİ: 
Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
Kızıltepe Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenildikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY : 
 Mardin ili, Kızıltepe ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ..., ... ve ... parseller, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel sayılı taşınmazların eğitim ve park alanı olarak ayrılmasına ilişkin Mardin Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek 10/01/2019-11/02/2019 tarihleri arasında askıda ilan edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının  iptali istenilmiştir.
 
İLGİLİ MEVZUAT:
	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesinin 1. fıkrasında, "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür." ve aynı maddenin 4. fıkrasında, ''İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz'' hükmüne, aynı Kanun'un işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hükümlerine yer verilmiştir.
	3194 sayılı İmar Kanunun 5. maddesinde, uygulama imar planı; "tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır. 
	Aynı Kanunun 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, imar planlarının, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geldiği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, planların, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği, bu planların onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edileceği, bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebileceği, belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazların ve planların belediye meclisince on beş gün içinde incelenerek kesin karara bağlanacağı, onaylanmış planlarda yapılacak değişikliklerin de yukarıdaki usullere tabi olduğu hükümlerine yer verilmiştir. 
	İmar mevzuatı ve 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi ile üst makamlara başvurmayı düzenleyen 11. maddesi hükümleri karşısında, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren, işlem tarihi itibariyle, 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği; imar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise, davanın, 2577 sayılı Kanununun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerektiği, ancak bu süreler içerisinde dava açılmamış olması halinde imar planının uygulanmaya konulması ile birlikte uygulama işlemi üzerine işlem ile birlikte imar planına veya doğrudan işlemin dayanağı olan imar planına karşı yeniden dava açma hakkı bulunmaktadır.
 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Dava konusu edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 10/01/2019-11/02/2019  tarihleri arasında bir ay süreyle askıya çıkarılarak ilan edildiği, ilan süresi içerisinde davacı tarafından herhangi bir itirazda bulunulmadığı, davanın, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 günlük yasal süresi içerisinde de açılmadığı anlaşılmaktadır.
Hukuki mahiyeti itibariyle ilanı gereken bir düzenleyici işlem niteliğinde olan imar planlarına karşı son ilan tarihini izleyen günden itibaren (askı süresince itirazda bulunulmamış olması ihtimalinde) dava açma süresi içerisinde dava açılmamış olmakla birlikte, imar planlarının uygulanmasına yönelik bir işlem (kamulaştırma, ifraz, tevhid, parselasyon, imar durumu vb.) tesis edilmesi halinde, uygulama işlemine karşı yasal dava açma süresi içinde, dayanağı imar planlarına karşı da birlikte veya ayrı ayrı yeniden dava açma hakkı bulunduğu kabul edilmektedir.
UYAP üzerinden yapılan inceleme neticesinde, uyuşmazlık konusu olayda davacı tarafından, imar planlarının iptali ile birlikte dava konusu taşınmazları kapsayan alanda Kızıltepe Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilerek Mardin Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan parselasyon işleminin de iptalinin istenildiği ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dava dosyasında ... tarih ve K:... sayılı, parselasyon işlemine karşı ayrı, planlara karşı ayrı bir dava açılması gerektiği yolunda verilen dilekçe ret kararı üzerine parselasyon işleminin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında dava açıldığı ve ... tarih ve E:...; K:... sayılı kararı ile parselasyonun iptaline karar verildiği anlaşılmıştır.
Danıştay Altıncı Dairesinin 29/05/2024 tarihli E:2024/995 sayılı ara kararı ile, dava konusu imar planlarına dayanılarak tesis edilen parselasyon işleminin davacı tarafından ne zaman ve nasıl öğrenildiğinin tespiti amacıyla, davalı Kızıltepe Belediye Başkanlığından, parselasyon işleminin ve parselasyon sonucunda oluşturulan yeni tapuların davacıya tebliğ edilip edilmediği, yine parselasyon yapıldıktan sonra davacı tarafından idareye emlak vergisi beyannamesi sunulup sunulmadığı sorulmuş, idarece verilen 19/08/2024 havale tarihli ara karar cevabında parselasyon sonucunda oluşan tapuların davacıya tebliğ edildiğine dair kayıtlarında herhangi bir bilginin bulunmadığının bildirildiği görülmüş, diğer yandan idarece davacının parselasyon işleminden tüm unsurları ile birlikte haberdar olduğunu ortaya koyacak herhangi bir belge veyahut bilginin sunulamadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda; genel düzenleyici işlem niteliğinde olan dava konusu imar planlarına dayalı olarak tesis edilen birel / subjektif uygulama işlemi mahiyetindeki parselasyon işleminin ilgilisine Tebligat Kanunu hükümlerine uygun olarak tebliğ edilmediği, dolayısıyla davacı tarafından uygulama işlemi olan parselasyondan tüm unsurları ile haberdar olunmadığı, diğer yandan parselasyon işlemine karşı açılan davanın süresinde kabul edildiği anlaşıldığından, genel düzenleyici işlem olan imar planlarına karşı açılan davanın da süresinde olduğunun kabulü gerektiğinden, süre aşımı nedeniyle davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi İkinci İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle süre aşımı yönünden reddine ilişkin  Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/12/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.