Esas No: 2024/2764
Karar No: 2024/3141
Karar Tarihi: 23.05.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2024/2764 E.  ,  2024/3141 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2024/2764
Karar  No : 2024/3141  
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin  ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:  Davacı tarafından, ... plakalı minübüsün faal hale getirilerek ... Şehir içi minibüs hattına dahil edilmesine ilişkin talebinin reddine ve aracın "boşta ve duraksız" olarak UKOME kayıtlarına geçirilmesine dair Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
               İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta davacının ... ticari plakalı aracının "Akyazı- Karaçalılık" güzergahında taşımacılık yapmak üzere tarafına  gerekli ruhsat ve izinlerin verilmesi talebiyle yaptığı başvuruya karşın tesis edilen  Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ... sayılı işleminde; "Çekili bulunan ... plaka sahibi ...'nın İkametinden dolayı ... tarih ve ... sayılı UKOME Kararında Karaçalılık hattında, sehven “çekili” olarak gösterilmiş, aslında herhangi bir hat ve güzergahla bağlantısı olmadığı gibi İl Trafik Komisyon Kararı veya UKOME Kararı da olmadığından “boşta ve duraksız” olarak UKOME kayıtlarına geçmesine, boşta ve duraksız olan ... plaka sahibi ...'nın şehiriçi minibüslerine dahil edilmesi ile ilgili önceki yıllarda İl Trafik Komisyon Kararı, Encümen veya UKOME Kararı olmadığından, şehiriçi minibüs hattına eklenmesi talebinin reddine Büyüksehir Belediyesi Denetim ekinlerince Yapılan denetim ve kontrollerde Akyazı sehiriçi minibüslerinin yolcu sayısının yoğun olmadığı tespit edildiğinden ve şehiriçi minibüslerinin her gün, dörtbuçuk dakikada bir kalkış yaparak, güzergahtaki yolcunun taşınmasını sağladığından minibüs sayısının artırılması talebinin reddine"  şeklinde birden fazla husus karara bağlandığından bu hususların ayrı ayrı irdelenmesi gerektiği, dava konusu Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ... sayılı işleminin: ... tarih ve ... sayılı UKOME Kararı'nda değişiklik yapılmasına ilişkin kısmının incelenerek, davalı idarece  "İhtiyaç olduğunda çalışma ruhsatı verilmek üzere ve askıda kalmak şartı ile Akyazı İlçesi Emniyetine kayıtlı çekme belgeli T ve M plakalı araçların UKOME kayıtlarına alınmasına" ilişkin ... tarih ve ... sayılı UKOME Kararı'nda davacıya ait  ... plakalı aracın, "çalıştığı hat" bilgisinin "Karaçalılık" olarak belirtildiği, davacı tarafından ise  söz konusu hususa istinaden " Akyazı-Karaçalılık" hattı olarak bilinen ... Şehiriçi Hattı"nda faaliyet göstermek üzere tarafına ruhsat ve izin verilmesi talebinde bulunulduğu, davalı idare tarafından ise anılan 2017 tarihli kararda davacının aracının çalıştığı hat bilgisinin davacının ikametinin Karaçalılık olması nedeniyle sehven "Karaçalılık" yazıldığı, oysa davacının aracının hiç bir hatta bağlı olmadığı bu nedenle söz konusu UKOME kararındaki hat bilgisinin "Boşta ve Duraksız" olarak düzeltildiği, davacı tarafından ise dava konusu işlem ile yapılan bu değişikliğin müktesep haklarını ihlal ettiği, davalı idarenin başvuruya konu olmayan bir hususta geçmişteki kazanımlarını da kaybettirecek şekilde karar verdiği iddiasında bulunduğu, davacıya ait  ...  tahditli plakanın Karaçalılık hattında kayıtlı olup olmadığının tespiti amacıyla, hat ve araç hakkındaki tüm belgelerin gönderilmesinin Akyazı  İlçe Trafik Komisyonu'ndan istenildiği ancak verilen cevapta  hattın kuruluşu ve kesin araç kayıtları ile ilgili yeterli bilgiye ulaşılamadığı bilgisinin verildiği, davacı tarafından ise evvelce söz konusu hatta  çalıştığına dair ispata elverişli herhangi bir bilgi belge sunulamadığı gibi bu yönde bir iddiada da  bulunulmadığı, dava konusu işlemin,  ... tarih ve ... sayılı UKOME Kararı'nın düzeltilmesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, dava konusu Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ... sayılı işleminin: davacının  "Akyazı- Karaçalılık" güzergahında taşımacılık yapmak üzere tarafına gerekli ruhsat ve izinlerin verilmesi talebinin reddine ilişkin kısmının incelenerek, davacı ile benzer durumda bulunan bir kısım ticari tahditli M plaka sahibi araç malikine Akyazı  Belediyesi tarafından hattın kurulmasından sonraki yıllarda çalışma izni  verildiği ve bu kişilerin fiilen taşımacılık yaptığı ve hatta çalışan hiç bir aracın il veya ilçe trafik komisyonu kararı olmadığının  2006 tarihli karar ile kayıt altına alındığı davalı idarece aksi yönde bir iddiada da bulunulmadığı, öte yandan hat için öngörülen 15 araçlık kontenjanın henüz dolmadığı hususları da göz önünde bulundurularak, davacı adına  plaka tahsisi yapılmış olmasının davacı açısından şahsi bir hak ve ekonomik bir mal varlığı değeri ifade ettiği, dolayısıyla minibüs plakası tahsisinin davacı yönünden Anayasa'nın 35. maddesi anlamında mülkiyet hakkı kapsamında mülk teşkil ettiği, ekonomik bir değer ifade etmekle birlikte mülkiyet hakkı kapsamında olduğu, Anayasa tarafından güvence altına alınan mülkiyet hakkının ve söz konusu müktesep hakkın, hak sahibi tarafından kullanılmak, işlevsel duruma  getirilmek  istenilmesi durumunda fiilen çalışan M plakalı araç malikleri yönünden aranmayan şartların (ihale, trafik komisyonu kararı) yine M plaka sahibi olan davacı bakımından aranmasın eşitlik ilkesine aykırı olduğu, hatta dahil olan son iki araç için uygulanan prosedürün davacıya da uygulanması gerektiği, dava konusu işlemin davacının başvurusunun hak sahibi olmadığından bahisle reddine ilişkin kısmında hukuka ve mevzuata uyarlık  bulunmadığı, öte yandan davalı idarenin söz konusu hatta yeni bir araca ihtiyaç olmadığına ilişkin gerekçesini ise gerek saha araştırması yapmak suretiyle, gerek teknik ve nesnel verilerle yeterince ortaya koyamadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin; kısmen iptaline, kısmen reddine karar verilmiştir.
               Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:	... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, dava konusu Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ... sayılı işleminin: ... tarih ve ... sayılı UKOME Kararı'nda değişiklik yapılmasına ilişkin kısmının reddedildiği ve bu kısmın davacı tarafından istinaf edilmeyerek kesinleştiği, davacının "Akyazı- Karaçalılık" güzergahında taşımacılık yapmak üzere tarafına gerekli ruhsat ve izinlerin verilmesi talebinin reddine ilişkin kısmına davalı idarece yapılan istinaf başvurusu incelenerek, davacının plaka adına tescil edildiği  07/03/2005 tarihinden önce veya sonra söz konusu  plakanın herhangi bir hatta çalışmadığı, davacının iddia ettiği Akyazı - Karaçalılık Hattı'na ilişkin olarak dosyaya sunulan il trafik komisyonu kararlarında da davacının plakasının mezkur hatta taşımacılık faaliyetinde bulunduğu yönünde bir tespitin olmadığı, dolayısıyla hatta hiçbir zaman faaliyet göstermemiş bir plaka için yapılan başvuruda taşımacılık için gerekli izin ve ruhsatların verilmesi noktasında başvurucuya kesin ve mutlak anlamda kazanılmış hak sağlamayacağı, davalı idarece hattın durumu, ihtiyaç analizi ve teknik rapor gibi farklı parametrelerin değerlendirilmesi neticesinde gerekirse izin ve ruhsatın düzenlenebileceği, davacının boşta ve duraksız olan plakayı 07/03/2005 tarihinde satın aldığı, öncesinde ve sonrasında hatta herhangi bir taşımacılık faaliyetinde bulunmadığı, dolayısıyla bir kez bile faaliyette bulunmayan söz konusu plaka için kazanılmış haktan söz edilemeyeceği, dava konusu işlemin "Akyazı- Karaçalılık" güzergahında taşımacılık yapmak üzere tarafına gerekli ruhsat ve izinlerin verilmesi talebinin reddine ilişkin kısmında da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI         : Hukuka aykırı olan temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI     :   Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ      : ...
DÜŞÜNCESİ                        : Temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İLGİLİ MEVZUAT :
	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinde, "1) İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir...3) Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir...6) Bölge idare mahkemelerinin 46. maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir." hükmüne yer verilmiştir.
	Anılan Kanun'un "Temyiz" başlıklı 46. maddesinde "Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemesinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir" hükmü;  "Temyiz dilekçesi" başlıklı 48. maddesinin 6. fıkrasında, temyizin kesin bir karar hakkında olması hâlinde, kararı veren merciin, temyiz isteminin reddine karar vereceği; ilgili merciin bu kararına karşı, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde temyiz yoluna başvurulabileceği; 7. fıkrasında ise, temyizin kesin bir karar hakkında olduğunun anlaşılması durumunda, 6. fıkrada sözü edilen kararın, dosyanın gönderildiği Danıştay'ın ilgili dairesince kesin olarak verileceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Uyuşmazlıkta; davacı tarafından, ... plakalı minübüsün faal hale getirilerek ... Şehir içi minibüs hattına dahil edilmesine ilişkin talebinin reddine ve aracın "boşta ve duraksız" olarak UKOME kayıtlarına geçirilmesine dair Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin genel ve soyut değil bireysel işlem niteliğinde olduğu, genel niteliğe haiz düzenleyici işlem niteliğinde olmadığından, 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesi kapsamında yer almadığı, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının temyiz yolu açık olmayan "kesin" kararlardan olduğu anlaşıldığından, temyiz isteminin incelenmesine yasal olanak bulunmamaktadır. 
KARAR SONUCU :			
Açıklanan nedenlerle;
1-  TEMYİZ İSTEMİNİN İNCELENMEKSİZİN REDDİNE, 
2- Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, kesin olarak, 23/05/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.