Esas No: 2021/1072
Karar No: 2024/5042
Karar Tarihi: 26.09.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/1072 E.  ,  2024/5042 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2021/1072
Karar No : 2024/5042                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR)	: 1- ... Gayrimenkul İnşaat Taşımacılık Gıda İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi	 
	   2- ...
VEKİLİ	: Av. ...
 
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
 
İSTEMİN	KONUSU              	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Mersin ili, Toroslar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planına karşı yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.
                   İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda;  mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporuyla dosyanın birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu taşınmazın Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, .. sayılı kararları doğrultusunda belirlenip ilan edilen "kentsel dönüşüm ve gelişim alanı" sınırları içerisinde yer aldığı ve bu kararların iptali istemiyle açılmış herhangi bir dava bulunmadığı dikkate alındığında, söz konusu kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilanı kararlarına bağlı olarak dava konusu taşınmazın 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında kentsel dönüşüm ve gelişim alanı sınırları içerisinde planlanmasında ve bu plana yapılan itirazın reddine ilişkin dava konusu işlemde mevzuata, şehircilik ilkelerine ve hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI           : Uyuşmazlık konusu taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında kentsel dönüşüm ve gelişim  sınırları içinde bulunduğunun ifade edilmesi üzerine süresinde plana itiraz edilip kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı kararının kaldırılmasının istenildiği, taşınmazın da bulunduğu alanın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı kapsamı içinde yer alacak taşınmaz niteliğinde olmadığı, alanda yapılaşma bulunmadığı, bu nedenle dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuka uygun olmadığı ileri sürülmektedir.  
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      :Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY	TETKİK	HAKİMİ	...'IN DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY : Uyuşmazlık konusu taşınmazı da kapsayan alan ... tarih ve ... sayılı Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilan edilmiş, sonrasında Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı sınırları işlenmiştir.
	Davacı tarafından, taşınmazının kentsel dönüm ve gelişim proje alanında kalmasına ilişkin 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planına askı süresi içinde  yapılan itirazın ... tarih ve ... sayılı Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin kararı ile reddi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	İşlem tarihinde yürürlükteki şekliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde: "Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlemiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır.'' hükmüne yer verilmiştir.
	İşlem tarihinde yürürlükteki şekliyle 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 73. maddesinde; "Belediye, belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir. Bir alanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanı olarak ilan edilebilmesi için yukarıda sayılan hususlardan birinin veya bir kaçının gerçekleşmesi ve bu alanın belediye veya mücavir alan sınırları içerisinde bulunması şarttır. Ancak, kamunun mülkiyetinde veya kullanımında olan yerlerde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesi ve uygulama yapılabilmesi Bakanlar Kurulu kararına bağlıdır.
	Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilan edilecek alanın; üzerinde yapı olan veya olmayan imarlı veya imarsız alanlar olması, yapı yükseklik ve yoğunluğunun belirlenmesi, alanın büyüklüğünün en az 5 en çok 500 hektar arasında olması, etaplar halinde yapılabilmesi hususlarının takdiri münhasıran belediye meclisinin yetkisindedir. Toplamı 5 hektardan az olmamak kaydı ile proje alanı ile ilişkili birden fazla yer tek bir dönüşüm alanı olarak belirlenebilir.
	Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde kentsel dönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan etmeye büyükşehir belediyeleri yetkilidir. Büyükşehir belediye meclisince uygun görülmesi halinde ilçe belediyeleri kendi sınırları içinde kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir.
	Büyükşehir belediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşüm ve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imar planı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapı kullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.
 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Uyuşmazlıkta, dava dilekçesi bir bütün olarak incelendiğinde; davacı tarafından; taşınmazının  ''kentsel dönüşüm ve gelişim alanı" sınırına dahil edilmesine karşı itirazlar ileri sürüldüğü, özetle; taşınmazının bulunduğu alanın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı kapsamında yer alacak taşınmaz niteliğinde olmadığı, alanda yapılaşma bulunmadığı, bu nedenle dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuka uygun olmadığı ileri sürülerek  1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının iptaline karar verilmesinin istenildiği, her ne kadar sonuç olarak 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istenilmiş ise de dava konusu edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile uyuşmazlık konusu taşınmaza herhangi bir fonksiyon getirilmediği sadece kentsel dönüşüm ve gelişim alanı sınırının plana işlendiği görüldüğünden, bakılan davanın konusunun netleştirilmesi gerekmektedir. Bu itibarla iptali istenen  işlemin uyuşmazlık konusu taşınmazın dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında ''kentsel dönüşüm ve gelişim alanı sınırına'' dahil edilmesine dair işlem mi veyahut bu planla birlikte ya da tek başına dayanağı Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı kararları doğrultusunda belirlenen "kentsel dönüşüm ve gelişim alanı"  ilanına ilişkin işlem mi olduğu hususunun  açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
	Zira, bir yerin 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 73. maddesi uyarınca ''kentsel dönüşüm ve gelişme alanı'' olarak ilan edilmesine ve bu kararın imar planlarına işlenmesine dair işlemlere karşı açılacak dava ile yalnızca imar planlarına karşı açılan davada yapılacak yargısal denetim farklı hususlara ilişkin olacağından, öncelikle dava konusunu netleştirilmek üzere İdare Mahkemesince gerekirse dava dilekçesinin reddine karar verilmesi, davanın yenilenmesi halinde, uyuşmazlık konusu taşınmazı kapsayan alanın ''kentsel dönüşüm ve gelişme alanı'' olarak belirlenmesine ilişkin belediye meclis kararlarının getirtilmesi, bu kararların yürürlükte olup olmadığı, bu kararlara karşı açılan dava olup olmadığı, bu kararlar neticesinde nihai olarak belirlenen ''kentsel dönüşüm ve gelişme alanı sınırı'' kapsamında uyuşmazlık konusu taşınmazın durumu tespit edildikten sonra, gerek duyulursa yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak veya ek bilirkişi raporu alınarak işin esası hakkında  bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, davanın reddi yolunda İdare Mahkemesince verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.	
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin  Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/09/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.