Esas No: 2023/3176
Karar No: 2024/6228
Karar Tarihi: 11.11.2024

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2023/3176 E.  ,  2024/6228 K.


"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2023/3176
Karar No : 2024/6228
 
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Petrol Orman Gıda Tekstil Tarım ve İhtiyaç  Maddeleri İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ  : Av. ...
 
KARŞI TARAF (DAVALI): ... Defterdarlığı-... (... Vergi Dairesi Müdürlüğü)
İSTEMİN KONUSU  : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
 
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına, 2015 ila 2018 yılları hesap ve işlemlerinin kısmen sahte belge düzenleme, haksız iade, sahte belge kullanma ve kayıt dışı kazanç yönünden incelenmesi neticesi düzenlenen vergi tekniği raporu ve vergi inceleme raporuna istinaden re'sen tarh edilen 2018/Ocak-Aralık dönemlerine ilişkin katma değer vergisi ve tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilşkindir. 
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;  olayda, vergi tekniği raporunda yer alan tespitler ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 3/B maddesi hükmü gereğince "vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır" hükmü de dikkate alındığında, davacı şirketin paravan olarak kurulduğu sonucuna ulaşan vergi müfettişinin; paravan şirket olduğunu tespit ettiği davacı şirketin tüzel kişiliğini dikkate almadan, davacı şirket adına değil de davacı şirketin arkasındaki, davacı şirketi gerçek anlamda sevk ve idare ettiği ileri sürülen aile bireyleri adına mı yoksa davacı şirketin paravan olduğu kabul edilerek mi tarhiyat yapıldığı,  davacı şirket adına yapılan tarhiyatların gerekçesi de açık ve net olarak ortaya konulamadığından, eksik araştırma ve inceleme sonucu  tanzim edilen vergi tekniği raporuna dayanılarak tarhiyatların yapıldığı görüldüğünden, davacı şirket adına re'sen tarh edilen vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, cezalı tarhiyatın kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı şirket adına salınan 2016 yılı kurumlar vergisi ve 2016/Ekim-Aralık dönemine ilişkin geçici vergi ile bu vergiler üzerinden kesilen vergi ziyaı cezası ile  kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istemiyle açılan davada verilen kabul kararına karşı yapılan istinaf başvurusu sonucunda ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... gün ve E:..., K:... sayılı kararı ile, "Mahkemece her ne kadar, davacı şirketin paravan olarak kurulduğu sonucuna ulaşan vergi müfettişinin, davacı şirketin tüzel kişiliğini dikkate almadan yani yokmuş gibi hareket etmesi gerektiği, dolayısıyla davacı şirket adına değil de davacı şirketin arkasında saklanan ve davacı şirketi gerçek anlamda sevk ve idare eden, yani vergi tekniği raporunda muvazaadan bahsedilerek, muvazaalı işlem yaptığı iddia edilen söz konusu aile bireyleri adına mı yoksa davacı şirketin paravan olduğu kabul edilerek mi tarhiyat yapıldığı, ayrıca davacı şirket adına yapılan tarhiyatın gerekçesi de açık ve net olarak ortaya konulamadığından, eksik araştırma ve inceleme sonucu tanzim edilen vergi tekniği raporuna dayanılarak yapılan cezalı tarhiyat ve kesilen özel usulsüzlük cezası iptal edilmiş ise de, davacı şirket hakkında düzenlenen vergi tekniği raporu ve vergi inceleme raporunda, 2016 yılı için davacı şirket adına yapılan cezalı tarhiyat ve kesilen özel usulsüzlük cezasının ne için kesildiği maddeler halinde belirtildiği gibi, tarhiyat ve cezanın muhatabının da, hakkında vergi tekniği raporu ve vergi inceleme raporu düzenlenen davacı şirket olduğu konusunda herhangi bir tereddüt bu...unmamaktadır. Vergi tekniği raporunda, '...' aile bireylerinin, şirket tüzel kişiliğinden amme alacağının tahsil edilemediği durumda muhatap olarak kabul edilmesi gerektiğine ilişkin değerlendirme ise, amme alacağının kesinleşmesi safhasına ilişkin olup, belirtilen ifadenin bu aşamada dava konusu cezalı tarhiyat ve kesilen özel usulsüzlük cezasının muhattabı konusunda belirsizliğe yol açtığı şeklinde Mahkemece yorumlanmasında da isabet görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun kabulüne, ... Vergi Mahkemesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına, yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak ve işin esası değerlendirilerek yeniden bir karar verilmek üzere dava dosyasının Mahkemesine gönderilmesine," kararının verildiğinin görüldüğü, bu durumda katma değer vergisi ve vergi ziyaı cezalarına karşı açılan bu davada da aynı kararın verilmesi gerektiği gerekçesiyle davalı istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yukarıda belirtilen hususlar gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine iadesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı şirket adına tarh edilen vergi ve kesilen cezaların, şirket malvarlığından, ... ve ... dışında tahsiline imkan veren bir düzenlemenin mevcut olmadığı,... ailesinin sorumlu tutulabilmesi için aileyi oluşturan kişilerden teşekkül eden bir adi ortaklığın kurulmasının gerektiği, vergi tekniği raporunda, mükellefin kim olduğunun, cezalı tarhiyatın muhattabının kim olduğunun tespit edilmediği iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Bölge İdare Mahkemesi kararının Daire kararında belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: 
Davacı adına, 2015 ila 2018 yılları hesap ve işlemlerinin kısmen sahte belge düzenleme, haksız iade, sahte belge kullanma ve kayıt dışı kazanç yönünden incelenmesi neticesi düzenlenen vergi tekniği raporu ve vergi inceleme raporuna istinaden re'sen tarh edilen 2018/Ocak-Aralık dönemlerine ilişkin katma değer vergisi ve tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır. 
 
İLGİLİ MEVZUAT : 
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 45. maddesinin 3. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar vereceği, karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı vereceği; 4. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vereceği ve bu halde bölge idare mahkemesinin işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği; 5. fıkrasında ise bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği ve bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verdiği kararların kesin olduğu hükme bağlanmıştır. 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Belirtilen düzenlemeler uyarıca bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde kural olarak istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra ilk derece mahkemesi kararındaki maddi ve/veya hukuki eksiklikleri tamamlayarak işin esası hakkında yeniden bir karar vermesi gerekmektedir. 
2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında ise bu kuralın istisnalarına yer verilmiştir. Anılan hükme göre, bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulması ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra yeniden bir karar vermeksizin dosyanın ilgili ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermesi gerekmektedir. 
İncelenen dosyada, ilk derece mahkemesince, dava konusu cezalı tarhiyatın hukuka uygun olup olmadığı incelenmek suretiyle davanın kabulüne karar verilmiş, anılan karar bölge idare mahkemesince, ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesince verilen karara atıfla kaldırılarak dosyanın vergi mahkemesine iadesine karar verilmiştir.  
 Uyuşmazlıkta, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında istisnai olarak sayılmış olan hallerden herhangi birinin bulunmaması karşısında, ilk derece mahkemesi kararında tespit edilen maddi ve/veya hukuki eksikliğin anılan Kanun'un 45. maddesinin 4. numaralı fıkrası uyarınca bölge idare mahkemesince tamamlanarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. 
Bu nedenle, Bölge İdare Mahkemesince, ilk derece mahkemesi kararı kaldırıldıktan sonra yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi yolunda verilen temyize konu kararın yargılama usulü kurallarına aykırılık teşkil ettiği sonucuna varıldığından bozulması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kabulüne,
... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 11/11/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.