Esas No: 2024/2881
Karar No: 2025/714
Karar Tarihi: 26.03.2025

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2024/2881 E.  ,  2025/714 K.


"İçtihat Metni"
                      T.C.
           D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas     No : 2024/2881
Karar	No : 2025/714                                                                       
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ... Gıda Ürünleri Sanayi ve Pazarlama AŞ
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
 
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
 
YARGILAMA SÜRECİ       :
Dava konusu istem: Ankara ili, Akyurt ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz nedeniyle 857.337,98-TL stabilize yol teknik alt yapı bedeli istenilmesine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Yol ve Asfalt Şube Müdürlüğünün ... tarihli işlemin iptali ile ödenen 857.337,98-TL'nin iadesine karar verilmesi istenilmiştir. 
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Mahkemelerinin ... ve ... tarih ve E:... sayılı ara kararlarına davalı idarece verilen cevapta; taşınmazın bulunduğu alanda parselasyon işleminin yapıldığının ve ödemenin yapıldığı tarihte yol yapım çalışmalarının tamamlandığının belirtildiği, ancak alanın, beldenin inkişafına ayrılıp ayrılmadığına ilişkin kesin bir bilginin verilmediği, ASKİ Genel Müdürlüğü tarafından verilen cevapta ise; alanda teknik altyapıların 23/09/2013 tarihinde tamamlandığının belirtildiği, 3194 sayılı Kanun'un 23. maddesinin 2. fıkrası uyarınca stabilize yol teknik alt yapı bedeli istenilebilmesi için, taşınmazın bulunduğu alanın imar planında beldenin gelişmesine ayrılması ve teknik alt yapısının henüz yapılmamış olması gerektiği, uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu alanın, imar planında beldenin inkişafına (gelişmesine) ayrıldığı kabul edilse dahi, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile taşınmazın bulunduğu alanın hava fotoğraflarının birlikte incelenmesinden, alandaki yolların ve altyapının tamamlandığı ve taşınmazın,  belediyenin henüz altyapı götürmediği bir alanda olmadığı anlaşıldığından, bu taşınmaz nedeniyle teknik alt yapı bedeli alınmasının hukuki dayanağının bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline ve ödenen 857.337,98 TL tutarın davacıya iadesine karar verilmiştir. 
	Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 3194 sayılı Kanun'un 23. maddesinde, gelişme alanlarında teknik altyapı bedeli alınmasından muaf tutulan yapı ruhsatına konu bir kullanım öngörülmediği gibi aynı yol üzerinde bulunmakla birlikte daha önce yapılaşması tamamlanmış parsellerden yapı ruhsatı verildiği sırada alınan teknik altyapı bedelinin sonradan yapılaşmaya giden parsellerden yapı ruhsatı alındığı sırada bölgede yapılaşmanın tamamlanmış olduğu gerekçesiyle alınmamasının eşitlik ilkesi ile de bağdaşmayacağı, bu durumda; davaya konu taşınmazın teknik alt yapısının davacı tarafından yapıldığı yönünde bir iddia da bulunmadığından, 3194 sayılı Kanun'un 23. maddesi uyarınca davacı şirketten taşınmazı için stabilize yol teknik altyapı bedeli alınacağı; her ne kadar davacı tarafından, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun Ek 2. maddesinin (d) fıkrası uyarınca yatırım teşvik belgesi kapsamında inşa edilen binalardan inşaat harcı vb. bedellerin alınmayacağı ve davacı şirketin de yatırım teşvik belgesi bulunduğu ileri sürülmekte ise de, anılan Kanun hükmüyle getirilen muafiyetin inşaat veya tadilat ruhsatı alınırken ödenen inşaat harcına ilişkin olduğu, dava konusu stabilize yol teknik alt yapı bedeli bakımından bir muafiyet öngörülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararı kaldırılmış ve davanın reddine karar verilmiştir.
	Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 26/02/2024 tarih ve E:2022/9279, K:2024/1199 sayılı kararıyla; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 23. maddesinin 1. fıkrasında, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış alanlarda yapı izni verilebilmesinin bu alanda parselasyon işleminin ve teknik altyapının yapılmış olması şartına bağlandığı, 2. fıkrasında ise istisnai olarak imar planında beldenin inkişafına ayrılmış ve parselasyonu yapılmış olmakla beraber teknik altyapısı henüz yapılmamış yerlerde hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25'ini peşin ödeyip geri kalan %75'ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilebileceğine ilişkin düzenleme getirildiği, bu madde kapsamında, yapı ruhsatı düzenlenmesi aşamasında ruhsat talebinde bulunanlardan teknik alt yapı bedeli istenebilmesi için yapı ruhsatının düzenlendiği tarihte ruhsatlandırılması istenen taşınmaza ait teknik alt yapının tamamlanmamış olması gerektiği, uyuşmazlıkta; dava konusu taşınmazın kuzey, güney ve batısından geçen üç adet yolun hesaplamaya dahil edilerek stabilize yol teknik alt yapı bedelinin tahsil edildiği, İdare Mahkemesince verilen ara kararına cevap olarak gönderilen bilgi ve belgelerde taşınmazın bulunduğu alanda parselasyon işleminin yapıldığı, atık su ve yağmur suyu hatlarının 2013 yılında tamamlandığının bildirildiği, ancak taşınmazın inkişaf alanında kalıp kalmadığı ve yolların tamamlanıp tamamlanmadığı hususunun açık ve net bir şekilde ortaya konulamadığının anlaşıldığı, bu durumda; dava konusu taşınmazın inkişaf alanında kalıp kalmadığı ve hesaplamaya dahil edilen yolların tamamının tamamlanıp tamamlanmadığı hususlarının araştırılması suretiyle, anılan taşınmazdan 3194 sayılı Kanun'un 23. maddesi uyarınca teknik alt yapı bedeli tahsil edilip edilemeyeceği tespit edilerek ulaşılacak sonuca göre yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, gerekli inceleme ve araştırma yapılmadan verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir. 
	Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta davacı parselinin yanında yer alan yolların karşısında konut kullanımına ayrılmış alanlar bulunduğundan bahisle her iki yolun da yarısı üzerinden davacının parseline teknik alt yapı bedeli tahakkuk ettirildiği, dolayısıyla davalı idare tarafından, yapı ruhsatının düzenlenmesi sırasında teknik altyapıdan (parsel kenarındaki yollardan) dolayı, stabilize yol teknik altyapı bedeli istenmesinin yerinde olduğu gerekçesi eklenerek, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, davanın reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, İmar Kanunu'nun 23. maddesi uyarınca  altyapı katılım bedelinin ancak ve ancak gelişme konut alanlarında yer alıp da teknik altyapısı tamamlanmamış yerlerde yer alan taşınmazlardan tahsil edilebileceği, bunun dışında kalan taşınmazlardan ise anılan hükme dayanılarak altyapı katılım bedelinin tahsilinin mümkün olmadığı, taşınmazın bulunduğu alanda altyapı çalışmalarının tamamlandığı, istenilen bedelin fahiş olduğu belirtilerek temyize konu kararın bozulması  gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :  Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Uyuşmazlıkta, dava konusu taşınmazın inkişaf alanında kalıp kalmadığı ve alt yapı yatırımlarının tamamlanıp tamamlanmadığı hususlarının araştırılması suretiyle, anılan taşınmazdan 3194 sayılı Kanun'un 23. maddesi uyarınca teknik alt yapı bedeli tahsil edilip edilemeyeceği tespit edilerek ulaşılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, bu hususlar araştırılmadan eksik inceleme sonucu verilen temyize konu ısrar kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
	Davacı tarafından, Ankara ili, Akyurt ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza yapı ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan başvuru üzerine davacıdan 857.337,98-TL stabilize yol teknik alt yapı bedeli istenilmesine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Yol ve Asfalt Şube Müdürlüğünün 11/02/2019 tarihli işlem tesis edilmiş, davacı tarafından 857.337,98-TL'nin ödenmesinin ardından,  stabilize yol teknik alt yapı bedeli istenilmesine ilişkin işlemin iptali ile ödenen 857.337,98-TL'nin iadesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
	3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Geliştirme alanlarında yapı ruhsatı" başlıklı 23. maddesinde; "İskan hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun, yapı izni verilebilmesi için;
a) Bu sahaların imar planı esaslarına ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak parselasyon planlarının belediye encümeni veya il idare kurulunca tasdik edilmiş bulunması,
b) Plana ve bulunduğu bölgenin şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısının yapılmış olması,
Şarttır.
Ancak, bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak yaptıranlara veya parselleri hizasına rastlayan ve yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelini % 25 peşin ödeyip geri kalan % 75 ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilir. Kanalizasyon tesisinin yapı bitirilip kullanılmaya başlanacağı tarihe kadar yapılmaması halinde, fosseptik veya benzeri geçici bir tesis yaptırılması yoluna gidilir. Bu yapılmadığı takdirde yapıya kullanma izni verilemez. Ana tesis yapıldığında yapı sahibi veya sahipleri lağım ayaklarını bu tesise bağlamaya mecburdurlar.
Toplu mesken alanlarında, ilgili şahıs veya kurumlarca ilgili idarenin izni ile bütünü inşa ve ikmal edilen teknik altyapının iki tarafındaki diğer parsellerin sahiplerinden, kendi parsellerine isabet eden bedel alınmadıkça, kendilerine yapı ruhsatı verilmez.
Toplu mesken alanlarında altyapı tesisleri belediyelerce onaylı projesine göre ilgili şahıs veya kurumlarınca yapılmışsa belediyece altyapı hizmetleri nedeniyle hiçbir bedel alınmaz.
Alınan bu paralar teknik altyapıyı yaptıranlara veya bu meblağı önceden ilgili idareye ödeyenlere aynen geri verilir.
Şu kadar ki, bir yolun iki tarafındaki parsel sahipleri bahis konusu yol bedellerini ve bir kanalizasyon şebekesinden istifade eden veya etmesi gereken parsel sahipleri teknik altyapı bedellerini ilgili idareye vermedikçe ilgili idarenin bu tesisleri inşa ve ikmali mecburiyeti yoktur.
Mevcut binalarda esaslı değişiklikler ve ilaveler yapılması da bu madde hükümlerine bağlı olmakla beraber, bunların tamirleri için yukarıdaki şartlar aranmaz.
Bu maddenin tatbikinde 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri tatbik olunur. Tatbikatla ilgili diğer hususlar imar yönetmeliğinde belirtilir.
İmar planları ilke kararları ile yoğunluk ve yapı düzeninde düzeltme ve yenileme getirilen yerleşik alanlardaki uygulamada mevcut şehirsel teknik ve sosyal altyapının tevsii ya da yenilenmesi gereken durumlarda, şehirsel hizmetlerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen katılma payları bu hizmetlerden yararlanacak arsa, yapı ya da bina sahiplerinden usulünce alınır.
İmar planlarında meskün saha olarak belirtilen yerlerde ise, gayrimenkul sahiplerince pis su mecralarının, yapının bulunduğu sokaktaki lağım şebekesine veya varsa umumi fosseptiğe bağlanması, lağım şebekesi veya umumi fosseptik olmayan yerlerde mahalli ihtiyaç ve vesaite göre ilgili idarece verilecek esaslar dahilinde gayrimenkulün içinde, lüzumlu tesisatın yapılması mecburidir. Bu bağlantılar mal sahibi tarafından ilgili idarece yapılacak tebligatla verilecek müddet zarfında yaptırılmadığı takdirde ilgili idare tarafından yıktırılır." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
	3194 sayılı İmar Kanunu'nun 23. maddesinin 1. fıkrasında, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış alanlarda yapı izni verilebilmesi bu alanda parselasyon işleminin ve teknik altyapının yapılmış olması şartına bağlanmış, 2. fıkrasında ise; imar planında beldenin inkişafına ayrılmış ve parselasyonu yapılmış olmakla beraber teknik altyapısı henüz yapılmamış yerlerde, hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25'ini peşin ödeyip geri kalan %75'ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilebileceğine ilişkin istisnai düzenleme getirilmiştir.
Anılan düzenlemeden, bir taşınmaza yapı ruhsatı verilmesinin istenilmesi durumunda, yapı ruhsatı düzenlenmesi aşamasında yapı ruhsatı verilmesini isteyenlerden İmar Kanunu'nun 23. maddesi uyarınca teknik alt yapı bedeli istenebilmesi için yapı ruhsatının düzenlendiği tarihte, yapı ruhsatı verilmesi istenilen taşınmaza yönelik teknik alt yapının tamamlanmamış olması gerektiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; dava konusu taşınmazın kuzey, güney ve batısından geçen üç adet yolun hesaplamaya dahil edilerek stabilize yol teknik alt yapı bedelinin tahsil edildiği, İdare Mahkemesince verilen ara kararına cevap olarak gönderilen bilgi ve belgelerden, taşınmazın bulunduğu alanda parselasyon işleminin yapıldığı, atık su ve yağmur suyu hatlarının 2013 yılında tamamlandığının bildirildiği, ancak taşınmazın inkişaf alanında kalıp kalmadığı ve yolların tamamlanıp tamamlanmadığı hususunun açık ve net bir şekilde ortaya konulamadığı görülmüştür.
 Bu durumda; dava konusu taşınmazın inkişaf alanında kalıp kalmadığı ve hesaplamaya dahil edilen yolların tamamının tamamlanıp tamamlanmadığı hususlarının araştırılması suretiyle, taşınmazdan 3194 sayılı Kanun'un 23. maddesi uyarınca teknik alt yapı bedeli tahsil edilip edilemeyeceği tespit edilerek ulaşılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, belirtilen hususlar araştırılmadan eksik inceleme sonucu verilen ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin iptali ile ödenen ... TL tutarın davacıya iadesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, davanın reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar  kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/03/2025 tarihinde, kesin olarak oyçokluğu ile karar verildi.  
KARŞI OY 
X- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar  kararının usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu ısrar kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.