Esas No: 2024/664
Karar No: 2024/3524
Karar Tarihi: 25.09.2024

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/664 E.  ,  2024/3524 K.


"İçtihat Metni"
            T.C.
    D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas  No:2024/664
Karar No:2024/3524
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Belediyesi (E-Tebligat)  
VEKİLİ	: Av.  ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...  A.Ş. 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...  tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
	Dava konusu istem: Muş Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu karara dayanılarak hazırlanan 2021 yılı sabit ve mobil haberleşme altyapı tesisleri için 587.895,00-TL keşif bedeli tahakkuk icmali ve fişinin iptali istenilmiştir.
	İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 
Muş  Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla belirlenen Ücret Tarifesi yönünden;
Belediyelerinin, kendi yetki ve sorumluluk alanında bulunan taşınmazlarının kira, satış ve başka suretle (geçiş hakkı vb.) değerlendirilmesi suretiyle elde edilen gelirler belediye gelirleri arasında sayıldığı;
Öte yandan, mevzuat hükümleri uyarınca belediye mücavir alanları içerisinde sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesine yönelik ve elektronik haberleşme istasyonlarına yer seçim belgesinin verilmesi ve bundan doğan ücretlerin belirlenmesine ilişkin yetki belediyelere verildiği, bu manada 2464 sayılı Kanun'un 97. maddesi ile 5393 sayılı Kanun'un 18. maddesi  birlikte nazara alındığında, belediyenin yetkisine giren bu hususlar yönünden tarife belirleme yetkisinin de ilgili belediyede olduğu, bu çerçevede ilgili belediyeler tarafından, mevzuat kapsamında belirtilen artırımların usulüne göre uygulanması ve konuya yönelik üst hadler aşılmadan, ilgili konularda ücret tarifesi belirlenmesi noktasında takdir yetkisi bulunduğu;
Uyuşmazlıkta da davalı idarece Sabit ve Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin ekinde yer alan ücret tablosundaki geçiş hakkı ücretlerine ilişkin  üst sınırlara uygun olarak ve ayrıca yer kullanım bedellerine ilişkin olarak da Elektronik Haberleşme İstasyonlarına Yer Seçim Belgesinin Verilmesi ve Ücretlerinin Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca belirlenen sınırlar içerisinde kalacak biçimde değerlendirme yapılmış olduğu;
Diğer yandan davacı tarafından, dava konusu alacağın sözleşmeden doğduğu, 6183 sayılı kanun hükümleri uyarınca tahsilinin yapılamayacağı, geçiş hakları yönetmeliğinin 8. maddesinin 1. fıkrası ve 9. maddesinde de geçiş hakkının kullanılmasına ilişkin şartların özel hukuk sözleşmeleri ile belirleneceği ve bu kapsamda tahakkuk edecek ücretlerin de bu sözleşmeler ile belirlenebilineceği ileri sürülmüşse de;  geçiş hakkı sağlayıcısının kamu idaresi olması durumunda anlaşmaya esas geçiş hakkı (ve buna bağlı diğer ücretlerin) ücretlerinin ilgili idarenin, dava konusu uyuşmazlıkta ise davalı Belediye'nin tabi olduğu mevzuata göre yetkili organı eliyle belirlenebileceği açık olup, bu ücretin ilgili tarafların katılımıyla belirlenmesini zorunlu kılan bir düzenleme de bulunmadığı anlaşıldığından, Muş Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı dava konusu işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
 Muş Belediye Başkanlığınca düzenlenen ... tarihli ve ... sayılı tahakkuk işlemi yönünden; 
Dava konusu uyuşmazlık bağlamında, dava konusu edilmekle hukuka ve mevzuata uygun olduğu sonucuna varılan  Muş Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı ücret tarifesindeki miktarlara uygun olarak tahakkuk işlemi yapıldığı, her ne kadar davacı tarafından özel hukuki statü gereği bu ücretlerin tahsil edilemeyeceği ileri sürülmüşse de, ilgili mevzuat kapsamında tanınan hukuki statünün davacı şirkete muafiyet sağlamadığı anlaşıldığından, Muş Belediye Başkanlığı tarafından yukarıda anılan Belediye Meclisi kararına dayanılarak keşif bedeli olarak 587.895,00-TL tahakkuk ettirilmesine ilişkin dava konusu işlemde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
	Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka uygun  bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
	Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idarece geçiş hakkı bedellerine ilişkin olarak üst hukuk kuralı olan 5809 sayılı Kanun ile Sabit ve Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğe aykırı olmamak şartı ile tarife belirlenebilecek ise de, öngörülebilirlik ve hukuki güvenlik ilkeleri açısından söz konusu tarifenin hüküm ve sonuçlarının tesis edildiği andan itibaren geleceğe etkili olarak sonuç doğurması gerektiği, zira, gerek 5809 sayılı Kanun'da gerekse anılan Yönetmelikte geçiş hakkı kapsamında ücret alınmasını zorunlu kılan  bir kural bulunmadığı, geçiş hakkı ücretlerine ilişkin belirsizliğin davalı idarece geçiş hakkı ücret tarifesinin belirlenmesi ile ortadan kalktığı, söz konusu tarife ile belirlenen geçiş hakkı ücretlerinin geçmişe etkili olacak şekilde uygulanmasının idari işlemlerin geçmişe yürümezliği ve hukuki güvenlik ilkelerin ihlali niteliğinde olduğu;
Bu itibarla, Muş Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen geçiş hakkı ücret tarifesinin geçmişe etkili olacak şekilde uygulanmasında ve bu uygulamanın bir sonucu olarak 2021 yılının tümüne yönelik olarak tesis edilen dava konusu tahakkuk işlemlerinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi'nce verilen kararın kaldırılmasına ve dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI   : Davalı idare tarafından, usul yönünden davanın süresinde açılmadığı; esas yönünden, belediyenin geçiş hakkı bedelleri konusunda işlem tesis etmeye yetkili olduğu, takip işlemlerinin mevzuata uygun olarak yapıldığı, davacı tarafından tarife belirlenmesine ilişkin belediye meclis kararının ve tahakkuk işleminin davalı idare ile aralarında imzalanmış olan geçiş hakkı sözleşmesi nedeniyle geçersiz olduğu ileri sürülmekte ise de, davacının sözleşme gereklerini yerine getirmemesi nedeniyle sözleşmenin idarece ... tarihinde feshedildiği, ayrıca söz konusu sözleşmenin kanun ve yönetmeliğe aykırı hususlar ihtiva ettiği, bu kısımların geçersiz olduğu, davacı şirkete belediyenin yetki ve sorumluluğu altındaki yerleri bedelsiz kullanma hakkı tanıyan bir düzenleme bulunmadığı, sözleşme gereği ödenmesi gereken geçiş hakkı bedellerinin davacı tarafından ödenmediği, bu nedenle tarife uyarınca keşif bedeli tahakkuk ettirildiği, işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI	: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ   : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
	Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
	MADDİ OLAY : 
	Davacı şirket ile davalı idare arasında Muş ili mücavir alan sınırları dahilinde, belediyeye ait veya belediyenin geçiş hakkı kullandırmaya yetkili olduğu taşınmazlarda, sözleşmenin imzalanma tarihi itibarıyla mevcut elektronik haberleşme altyapısı dışında tesis edilecek yeni elektronik haberleşme altyapısı ile ilgili olarak 12/12/2016 tarihinde 5 yıl süreli geçiş hakkı sözleşmesi imzalanmıştır.
Davalı idarece, taraflar arasında imzalanan geçiş hakkı sözleşmesi kapsamında davacı tarafından belediyeye herhangi bir ödemede bulunulmadığı, davacı şirket tarafından imal edilmiş olan altyapıların uzunluklarının sözleşmede hüküm bulunmasına rağmen bildirilmediği, geçiş hakkı sözleşmesindeki eksiklik ve ihlallerin 30 gün içerisinde giderilmesi gerektiği, aksi halde sözleşmenin feshedileceği hususları ... tarih ve E-... sayılı işlemle davacıya bildirilmiştir.
 ... tarih ve ... sayılı Muş Belediye Meclis kararıyla, yeraltı montajlı kabinet, saha dolabı, outdoor montajlı kabinet, saha dolabı, başvuru ücreti, keşif ücreti, survey ücreti, geçiş hakkı ücreti için Ücretlendirme Tarifesi belirlenmiş, Muş Belediye Başkanlığı tarafından anılan tarifeye dayanılarak 2021 yılına ilişkin 27/07/2021 tarihinde yapılan keşif için keşif bedeli olarak 587.895,00-TL tahakkuk ettirilmiş, ... tarihli ve ... sayılı tahakkuk fişinin davacıya tebliğ edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır. 
	İLGİLİ MEVZUAT: 
	5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanun'un amacı, elektronik haberleşme sektöründe düzenleme ve denetleme yoluyla etkin rekabetin tesisi, tüketici haklarının gözetilmesi, ülke genelinde hizmetlerin yaygınlaştırılması, kaynakların etkin ve verimli kullanılması, haberleşme alt yapı, şebeke ve hizmet alanında teknolojik gelişimin ve yeni yatırımların teşvik edilmesi ve bunlara ilişkin usul ve esasların belirlenmesi olarak açıklanmış;  2. maddesinde, elektronik haberleşme hizmetlerinin yürütülmesi ve elektronik haberleşme alt yapı ve şebekesinin tesisi ve işletilmesi ile her türlü elektronik haberleşme cihaz ve sistemlerinin imali, ithali, satışı, kurulması, işletilmesi, frekans dâhil kıt kaynakların planlaması ve tahsisi ile bu konulara ilişkin düzenleme, yetkilendirme, denetleme ve uzlaştırma faaliyetlerinin yürütülmesi bu Kanun'a tâbî kılınmış; "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde, "Elektronik haberleşme", elektriksel işaretlere dönüştürülebilen her türlü işaret, sembol, ses, görüntü ve verinin kablo, telsiz, optik, elektrik, manyetik, elektromanyetik, elektrokimyasal, elektromekanik ve diğer iletim sistemleri vasıtasıyla iletilmesi, gönderilmesi ve alınması; "Geçiş hakkı" işletmecilere, elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve alt yapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlar ile kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden, üzerinden geçmeleri için tanınan haklar; "Geçiş hakkı sağlayıcısı" geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dâhil olmak üzere, taşınmaz sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahipleri; "İşletmeci" yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve alt yapısını işleten şirket; "Kurum" Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu; "Kurul" Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanun'un "Geçiş hakkının kapsamı" başlıklı 22. maddesinde, "(1) Geçiş hakkı; elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme alt yapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurmak, değiştirmek, sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamak ve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını bu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanma hakkını kapsar."; "Geçiş hakkı talebinin kabulü" başlıklı 23. maddesinde, "(1) Taşınmaza kalıcı zarar verilmemesi, bu taşınmaz üzerindeki hakların kullanımının sürekli biçimde aksatılmaması koşuluyla, teknik olarak imkân dâhilinde, seçeneksiz ve ekonomik açıdan orantısız maliyetler ihtiva etmeyen geçiş hakkı talepleri, makul ve haklı sebepler saklı kalmak üzere, kabul edilir. (2) Kamu kurum ve kuruluşları, kendilerine yapılan geçiş hakkı talebini içeren başvuruları öncelikli olarak ve gecikmeye mahal vermeden değerlendirir ve altmış gün içinde sonuçlandırırlar. Benzer konumdaki işletmeciler arasında ayrım gözetmeksizin şeffaf davranılır."; "Anlaşma serbestisi" başlıklı 25. maddesinde, "(1) İşletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısı, ilgili mevzuata ve Kurum düzenlemelerine aykırı olmamak koşulu ile geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere serbestçe yapabilirler. İşletmeciler, Kurum tarafından istenmesi hâlinde yapılan anlaşma ile ekleri ve değişikliklerini, her türlü bilgi, belge ile yazışmaları Kuruma bildirmekle yükümlüdürler."; "Diğer alt yapılarla ilişkili durumlar" başlıklı 27. maddesinde, "(1) İşletmeciye ait elektronik haberleşme şebekesi ve bunların destekleyici ekipmanları, geçiş hakkının kullanılacağı taşınmaz üzerinde hâlihazırda bulunan, kanalizasyon, su, gaz kanalları, demiryolları, elektrik tesisleri, diğer elektronik haberleşme şebekesi ve benzeri kamu hizmeti alt yapısına zarar vermeyecek şekilde ve mesafede tesis edilir. Yeni alt yapı ve şebeke tesis edecek işletmeci, ilgili kamu kurumu ve kuruluşu ile gerekli koordinasyonu sağlayarak hareket eder. Zaruri hâllerde söz konusu kamu hizmetlerinin kesintiye uğramaması için alınacak önlemlerden doğan masrafları geçiş hakkını kullanan taraf tazmin eder. Geçiş hakkına ilişkin çalışmalardan kaynaklanan tüm masraflar işletmeci tarafından karşılanır"; "Geçiş hakkına ilişkin yükümlülükler" başlıklı 28. maddesinde, "(1) Geçiş hakkı sağlayıcısı, işletmecinin geçiş hakkı kapsamında yürüteceği faaliyetlerin, kesintisiz ve güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla, masrafları işletmeci tarafından karşılanmak üzere, gerekli tüm önlemlerin alınmasına ve çalışmaların yapılmasına izin verir. (2) Geçiş hakkı sağlayıcısı bu haklarını kullanırken, işletmecinin geçiş hakkı kapsamında yürüteceği faaliyetler ile işletmeciye ait elektronik haberleşme şebekesini tehlikeye düşürücü veya zarar verici işlemlerden kaçınmakla yükümlüdür. (3) Geçiş hakkı kullanan işletmeciler, geçiş hakkı sağlayıcısının geçiş hakkının kullanımı dışında ayrıca uğradıkları zararları en geç bir ay içerisinde karşılamak zorundadırlar." kuralları yer almıştır.
01/11/2011 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 13. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde, "Sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakkına ilişkin usul ve esaslar ile bunların taşınmazlardan geçirilmesi için uygulanacak ücret tarifelerini belirlemek ve denetlemek."; (ı) bendinde, "Sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü baz istasyonu, anten, kule, dalga kılavuzu, konteynır ve benzeri araç, gereç ve tesisatın kurulması, bunların taşınmazlar üzerine yerleştirilmesine ilişkin usul ve esaslar ile bunların taşınmazlar üzerine yerleştirilmesi için uygulanacak ücret tarifelerini belirlemek ve denetlemek." Haberleşme Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır. 10/07/2018 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Haberleşme Genel Müdürlüğünün görevlerinin sayıldığı 483. maddesinde de aynı hükümlere yer verilmiştir.
655 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 13. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca, Sabit ve Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik,  27/12/2012 tarih ve 28510 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
 Sabit ve Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakkına, bu hakka ilişkin uygulanacak ücret tarifesine ve bu Yönetmelik kapsamındaki işlemlerin denetlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik; sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş haklarını, bu haklara ilişkin ücret tarifelerini, bu Yönetmelikte belirtilen işlemlerin denetlenmesini ve geçiş hakkını kullanacak işletmeciler ile geçiş hakkı sağlayıcılarının yükümlülüklerini kapsar." kurallarına yer verilmiş; "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinde ise, "Geçiş hakkı" işletmecilere elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlarla kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden ve üzerinden geçmeleri için tanınan haklar; "Geçiş hakkı ücreti" işletmecinin geçiş hakkı karşılığında geçiş hakkı sağlayıcısına ödeyeceği ücret; "Geçiş hakkı ücret tarifesi" Ek-1’de yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunda belirtilen yerlerde, geçiş hakkını kullanacak işletmecilerden talep edilen ücretlerin üst sınırlarını gösteren fiyat tarifesi; "Geçiş hakkı sağlayıcısı (GHS)" geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dâhil olmak üzere taşınmazın sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahipleri; "İşletmeci" yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve altyapısını işleten şirket; "Taşınmaz sahibi" maliki oldukları taşınmazları geçiş hakkı kapsamında kullandıracak olan gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri ile kamu kurum ve kuruluşları; "Taşınmaz üzerinde hak sahibi" geçiş hakkına konu olan taşınmazın üzerinde sınırlı ayni hak sahibi olan gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri ile kamu kurum ve kuruluşları olarak tanımlanmıştır.
Anılan Yönetmeliğin "Geçiş hakkı ücretleri" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için GHS tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz.
(2) Tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirtilen ücret üst sınırı hariç olmak üzere, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatlar, her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılarak tespit edilir.
(3) İlk yıldan sonraki geçiş hakkı ücretleri; bir önceki yıl geçiş hakkı ücretine en fazla Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırım yapılması suretiyle tespit edilir.
(4) Geçiş hakkı nedeniyle yapılacak keşif ücreti, sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesi nedeniyle taşınmazın tekrar eski hâline getirilmesi bedeli, yer değişikliği bedeli, var olan faaliyeti durdurma bedeli ve benzeri adlarla alınan diğer bedeller ve tazminatlar, bu Yönetmelikte belirlenen ilkelere ve hükümlere uygun olmak kaydıyla ve taraflar arasında yapılan geçiş hakkı anlaşmasında aksi belirtilmediği takdirde işletmeci tarafından ayrıca karşılanır.
(5) Geçiş hakkının kullanılması süresince geçiş hakkının kullanılmasından dolayı mevcut bir yapının, yolun, zeminin tekrar eski hâline getirilmesine ilişkin iş ve işlemlerin hangi tarafça yapılacağı GHS tarafından belirlenir. Maliyeti işletmeci tarafından karşılanması suretiyle bu iş ve işlemlere ilişkin bedellerin belirlenmesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının bu işlere ilişkin birim fiyatları dikkate alınır." kuralına yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin ekinde yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu'da ise, geçiş hakkına konu taşınmazların ve yerlerin niteliğine göre ücret üst sınırı belirlenmiştir. Üst sınırın belirlenmesinde, tapuda kayıtlı taşınmazlar ile büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve büyükşehir belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler ile büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve ilçe belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler için ücret üst sınırı ayrı ayrı belirlenmiştir. 
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Meclisin görev ve yetkileri" başlıklı 18. maddesinin (e) bendinde, "Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek." belediye meclisinin görev ve yetkileri arasında sayılmış; "Belediye gelirleri" başlıklı 59. maddesinin (d) bendinde ise, "Taşınır ve taşınmaz malların kira, satış ve başka suretle değerlendirilmesinden elde edilecek gelirler" belediye gelirleri arasında sayılmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun "Ücrete tabi işler" başlıklı 97. maddesinde, "Belediyeler, bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet  için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir." kuralı yer almaktadır.
	HUKUKÎ DEĞERLENDİRME: 
Elektronik haberleşme sektöründe hizmet sunumunun yaygınlaştırılması ve kalitesinin arttırılması, yeni altyapı yatırımlarının yapılması ile altyapıya dayalı rekabetin gelişmesi ve yerleşik işletmecilerin sahip olduğu altyapılara bağlı olunmaksızın alternatif altyapıların oluşturulabilmesi açısından geçiş hakkı önem arz etmektedir. 	
Aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden, geçiş hakkının kapsamının, her türlü elektronik haberleşme alt yapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurma, değiştirme, sökme, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlama ve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarının, 5809 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde kullanılması olarak belirlendiği; taşınmaza kalıcı zarar verilmemesi ve taşınmaz üzerindeki hakların kullanımının sürekli biçimde aksatılmaması şartıyla, teknik olarak imkan dâhilinde, seçeneksiz ve ekonomik açıdan orantısız maliyetler ihtiva etmeyen geçiş hakkı taleplerinin, mâkûl ve haklı sebepler saklı kalmak kaydıyla kabul edileceği; işletmeciler ile geçiş hakkı sağlayıcıları arasında yapılacak olan geçiş hakkı sözleşmelerinin ilgili mevzuata ve Kurum düzenlemelerine aykırı olmamak şartıyla ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla serbestçe yapılabileceği, 5809 sayılı Kanun'da geçiş hakkı ücretine ilişkin olarak söz konusu sözleşme serbestisi kapsamında hiçbir sınırlama getirilmediği; ancak, 655 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 13. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendine dayanılarak çıkarılan Sabit ve Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin ekinde yer alan ücret tablosunda,  gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilecek olan geçiş hakkı ücretine üst sınır getirildiği; geçiş hakkının uygulanmasında, ülke kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması, etkin ve sürdürülebilir rekabet ortamının sağlanması, geçiş hakkı taleplerinin kanunî süre içerisinde cevaplanması, ilgili mevzuata aykırı olmamak şartı ile geçiş hakkının kullanılmasının öncelikle tarafların anlaşmasına bağlı olması, taleplerin teknik açıdan mümkün, ekonomik açıdan orantılı ve mâkûl olması, tesis paylaşımı ve ortak yerleşime öncelik verilmesi, geçiş hakkının kullanımının taşınmaza kalıcı zarar vermemesi ve geçiş hakkı sağlayıcısının bu taşınmazın üzerindeki haklarının kullanımını sürekli biçimde aksatmaması, çevre, tarihî eserler, kültür ve tabiat varlıklarının korunması, şehir ve ülke planlamacılığından kaynaklanan özel şartların göz önünde tutulması ilkelerinin esas alınacağı anlaşılmaktadır.
Geçiş hakkı, niteliği gereği mülkiyet hakkı üzerinde kanundan kaynaklanan dolaylı bir sınırlama olduğundan ve hak sahibine sınırlı bir kullanma ve yararlanma hakkı tanıdığından, hukuki değerlendirmenin bu kapsamda yapılması gerekmektedir.
Elektronik haberleşme mevzuatında, geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında bulunan taşınmazlar da dahil olmak üzere, taşınmaz sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahipleri olarak tanımlanan geçiş hakkı sağlayıcıları tarafından işletmecilerden istenilen ücret geçiş hakkı ücreti olarak tanımlandığından, belediyelerin tasarrufunda bulunan taşınmazlar üzerinde herhangi bir geçiş hakkı sözleşmesine dayalı olmaksızın tesis edilmiş bulunan mevcut altyapılar üzerinden geçiş hakkı ücreti alınıp alınamayacağının ortaya konulması gerekmektedir. 
Bu itibarla, belediyelerin tasarrufunda bulunmakla birlikte umumun ortak kullanımına tahsis edilen yerlerin ne suretle oluştuğunun ve kamu adına tasarrufta bulunma yetkisine ilişkin kuralların incelenmesi gerekmektedir.
3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca, imar planlarında meydan, yol, park, yeşil alan, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılan yerlere rastlayan alanların kamunun kullanımına sunulabilmesi için, mülkiyeti kamuya ait ise belediyelere tahsis edilmesi, özel mülkiyete konu ise belediyece bu yerin kamulaştırılması ya da aynı Kanun'un 18. maddesi uyarınca düzenleme ortaklık payı uygulaması gibi yollarla kamuya aktarılması gerekmektedir. Öte yandan, belediye sınırları içerisinde bulunan yeşil alan, meydan, yol ve otopark gibi alanları umumun kullanımına sunarak, bu amaca uygun surette hazır bulundurma yetki ve görevi belediyelere aittir.
	Elektronik haberleşme sektöründe faaliyet gösteren işletmecilere, belediyelerin tasarrufunda olmakla birlikte umumun ortak kullanımına tahsis edilen yerlerden ücretsiz geçiş hakkı sağlanacağına ilişkin herhangi bir kural mevzuatta bulanmadığından, söz konusu taşınmazlardan umumi kullanım kapsamında bulunmayan ticari geçişlerin ücretlendirilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, anılan Yönetmeliğin 9. maddesinin 4. fıkrasında, geçiş hakkı nedeniyle yapılacak keşif ücreti, sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesi nedeniyle taşınmazın tekrar eski haline getirilmesi bedeli, yer değişikliği bedeli, var olan faaliyeti durdurma bedeli ve benzeri adlarla alınan diğer bedeller ve tazminatların, bu Yönetmelikte belirlenen ilkelere ve hükümlere uygun olmak kaydıyla ve taraflar arasında yapılan geçiş hakkı anlaşmasında aksi belirtilmediği takdirde işletmeci tarafından ayrıca karşılanacağı kurala bağlanmış olup başvuru, keşif, survey ve yer kullanım bedeli gibi adlar altında alınan ücretlerin de geçiş hakkı kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.
Davalı idare ile davacı şirket arasında 12/12/2016 tarihinde imzalanan geçiş hakkı sözleşmesinin "Sona erme ve Sonuçları" başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrasında, taraflardan birinin sözleşmede yer alan yükümlülüklerini kısmen veya tamamen ihlal etmesi halinde, hakkı ihlal edilen tarafın karşı tarafa yazılı bildirimde bulunarak 30 (otuz) gün içinde durumun düzeltilmesini isteyebileceği, aksi taktirde sözleşmenin feshedilebileceğini belirteceği, 30 gün içerisinde durumun düzeltilmemesi halinde, sözleşmenin hakkı ihlal edilen tarafça yapılacak yazılı bildirim ile feshedilebileceği, fesih anının yazılı bildirimin karşı tarafa ulaştığı an olduğu belirtilmiştir.
Uyuşmazlıkta, davalı Muş Belediyesinin kendi yetki ve sorumluluk alanlarında bulunan yerlerden "keşif ücreti" tahsil etme yetkisinin bulunduğu anlaşılmakla birlikte, davalı idarece; taraflar arasında imzalanan geçiş hakkı sözleşmesi kapsamında davacı tarafından belediyeye herhangi bir ödemede bulunulmadığı, davacı şirket tarafından imal edilmiş olan altyapıların uzunluklarının sözleşmede hüküm bulunmasına rağmen bildirilmediği, geçiş hakkı sözleşmesindeki eksiklik ve ihlallerin 30 gün içerisinde giderilmesi gerektiği, aksi halde sözleşmenin feshedileceği hususlarının ... tarihli yazı ile davacıya ihtar edildiği görülmektedir.
Bu durumda, davalı idarece 30 gün süre verilmek üzere sözleşmenin feshedileceği ihtarını içeren yazının davacıya gönderildiği ... tarihinden itibaren taraflar arasındaki sözleşmenin en az 30 gün daha geçerli olduğu, dava konusu tahakkuk işlemine konu keşif ücretine dayanak keşif işleminin ise taraflar arasındaki geçiş hakkı sözleşmesinin yürürlükte olduğu 27/07/2021 tarihinde yapıldığı  anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, işletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısı arasında serbestçe yapılan geçiş hakkı sözleşmesi henüz yürürlükte iken gerçekleştirilen ve sözleşmenin yürürlükte olduğu 2021 yılına ilişkin geçiş hakkı bedellerinin tespitine yönelik olarak yapılan keşif işleminden kaynaklanan tahakkukun, söz konusu sözleşme hükümlerine göre belirlenmesi gerektiğinden, davalı idarece belirlenen ücret tarifesi esas alınarak gerçekleştirilen tahakkuk işleminde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
	Açıklanan nedenlerle;
	1. Davalının temyiz isteminin reddine,
	2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü, mahkeme kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...  tarih ve E:..., K:... sayılı kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
	3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
	5. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davalı idareye iadesine,
	6. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 25/09/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi. 
 
(X) KARŞI OY :
 
	655 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 13. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca, Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik, 27/12/2012 tarih ve 28510 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 16. maddesi uyarınca geçerliliğini sürdürmektedir.
	Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin “Geçiş hakkı ücretleri" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için GHS tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz.
	(2) Tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirtilen ücret üst sınırı hariç olmak üzere, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatlar, her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılarak tespit edilir.
	(3) İlk yıldan sonraki geçiş hakkı ücretleri; bir önceki yıl geçiş hakkı ücretine en fazla Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırım yapılması suretiyle tespit edilir.
	(4) Geçiş hakkı nedeniyle yapılacak keşif ücreti, sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesi nedeniyle taşınmazın tekrar eski hâline getirilmesi bedeli, yer değişikliği bedeli, var olan faaliyeti durdurma bedeli ve benzeri adlarla alınan diğer bedeller ve tazminatlar, bu Yönetmelikte belirlenen ilkelere ve hükümlere uygun olmak kaydıyla ve taraflar arasında yapılan geçiş hakkı anlaşmasında aksi belirtilmediği takdirde işletmeci tarafından ayrıca karşılanır.
	(5)	Geçiş hakkının kullanılması süresince geçiş hakkının kullanılmasından dolayı mevcut bir yapının, yolun, zeminin tekrar eski hâline getirilmesine ilişkin iş ve işlemlerin hangi tarafça yapılacağı GHS tarafından belirlenir. Maliyeti işletmeci tarafından karşılanması suretiyle bu iş ve işlemlere ilişkin bedellerin belirlenmesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının bu işlere ilişkin birim fiyatları dikkate alınır." düzenlemesine yer verilmiştir.
	Anılan Yönetmeliğin ekinde yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu'nda ise, geçiş hakkına konu taşınmazların ve yerlerin niteliğine göre ücret üst sınırı belirlenmiştir. Üst sınırın belirlenmesinde, tapuda kayıtlı taşınmazlar ile büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve büyükşehir belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler ile büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve ilçe belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler için ücret üst sınırı ayrı ayrı belirlenmiştir. 
	Ayrıca, anılan Yönetmeliğin 9. maddesinin (3) numaralı fıkrasında yer alan “İlk yıldan sonraki geçiş hakkı ücretleri; bir önceki yıl geçiş hakkı ücretine en fazla Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırım yapılması suretiyle tespit edilir.” düzenlemesinden anlaşılacağı üzere, geçiş hakkı ücreti bir defaya mahsus ödenen bir ücret olmayıp, geçiş hakkının kullanıldığı sürece yıllık ödenen bir ücrettir.
	Geçiş hakkı kullanan işletmeciler ile geçiş hakkı sağlayıcısı belediyeler arasında anlaşma serbestisi kapsamında imzalanan geçiş hakkı anlaşması yürürlükte kaldığı sürece, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu esas alınarak belirlenen geçiş hakkı ücretinin ve aksi kararlaştırılmadıkça geçiş hakkı nedeniyle yapılacak keşif ücreti, sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesi nedeniyle taşınmazın tekrar eski hâline getirilmesi bedeli, yer değişikliği bedeli, var olan faaliyeti durdurma bedeli ve benzeri adlarla alınan diğer bedeller ve tazminatların işletmeci tarafından geçiş hakkı sağlayıcısına ödenmesi zorunlu bulunmaktadır. 
	Bununla birlikte, geçiş hakkı anlaşmasının süresinin dolması ve uzatılmaması, işletmecinin yeni sözleşme imzalamaktan kaçınması ya da taraflardan birinin  anlaşmayı fesh etmesi durumunda, taşınmaz üzerinde geçiş hakkı kullanımı fiziken sonlandırılmayıp kullanım devam ettiği sürece geçiş hakkı ücretinin ve keşif ücreti de dahil diğer ödemelerin, mevzuat kapsamında belirtilen artırımlar usûlüne göre uygulanmak ve konuya yönelik Tarifelerde belirlenen üst hadler aşılmamak kaydıyla işletmeciler tarafından geçiş hakkı sağlayıcısına ödenmesi gerekir.
	Muş Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı sayılı kararıyla  belirlenen Ücret Tarifesinin uyuşmazlık konusu olan “keşif ücreti” ile ilgili kısmı yönünden;
	5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Meclisin görev ve yetkileri" başlıklı 18. maddesinin (f) bendinde, "Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek. .." belediye meclisinin görev ve yetkileri arasında sayılmış; 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun "Ücrete tabi işler" başlıklı 97. maddesinde, "Belediyeler, bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet  için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir." kuralı yer almaktadır.
	Bu noktada, 2464 sayılı Kanun'un 97. maddesi ile 5393 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca, ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için tarife belirleme yetkisi bulunan belediyelerin, mevzuat kapsamında belirtilen artırımların usûlüne göre uygulanması ve konuya yönelik üst hadler aşılmadan, geçiş hakkı ücreti, keşif ücreti  ve taşınmazın tekrar eski hâline getirilmesi bedeli, yer değişikliği bedeli, var olan faaliyeti durdurma bedeli ve benzeri adlarla alınan diğer bedeller konusunda da ücret tarifesi belirleme yetkisi bulunmaktadır.
	Yukarıda anılan Yönetmeliğin 9. maddesinin (4) numaralı fıkrasında belirtildiği üzere, geçiş hakkı nedeniyle yapılacak keşif ücretinin, geçiş hakkı anlaşmasında aksi belirtilmediği takdirde işletmeci tarafından ayrıca karşılanacağı hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Nitekim davalı idare ile davacı şirket arasında imzalanan 12/12/2016 tarihli geçiş hakkı sözleşmesinde bu konuda aksi bir düzenleme bulunmamaktadır. 
	Dolayısıyla geçiş hakkı sağlayıcısı olan belediyeler, geçiş hakkı anlaşmasında aksi kararlaştırılmamış ise çıkardığı genel nitelikteki Ücret Tarifesine göre geçiş hakkı nedeniyle yapacağı keşif işlemlerinden kaynaklanan keşif ücretini işletmecilerden karşılamasını istemek hakkına sahiptir. 
	Bu itibarla, 2464 sayılı Kanun'un 97. maddesi ile 5393 sayılı Kanun'un 18. maddesi kapsamında Muş  Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı sayılı kararıyla belirlenen Ücret Tarifesinin uyuşmazlık konusu olan “keşif ücreti” ile ilgili kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
	Muş Belediye Başkanlığı'nca düzenlenen ... tarihli ve ... sayılı “keşif ücreti” ile ilgili tahakkuk işlemi yönünden; 	
	Davalı idarece, taraflar arasında 12/12/2016 tarihinde 5 yıl olarak imzalanan geçiş hakkı sözleşmesi kapsamında davacı tarafından belediyeye herhangi bir ödemede bulunulmadığı, davacı şirket tarafından imal edilmiş olan altyapıların uzunluklarının sözleşmede hüküm bulunmasına rağmen bildirilmediği, geçiş hakkı sözleşmesindeki eksiklik ve ihlallerin 30 gün içerisinde giderilmesi gerektiği, aksi halde sözleşmenin feshedileceği hususları ... tarih ve ... sayılı işlemle davacı şirkete bildirilmiş ise de, bu bildirim sonrasında sözleşmenin feshedilip edilmediği dosyadan anlaşılmamaktadır.
	Dava konusu Muş Belediye Başkanlığı'nın 17/01/2022 tarihli ve 5721 sayılı tahakkuk işlemiyle 2021 yılına ilişkin “keşif ücreti”nin ödenmesi davacı şirketten talep edilmiş olup, keşif ücretinin geçiş hakkı sözleşmesinin yürürlükte bulunduğu dönemde gerçekleştirilen keşif işlemlerinden kaynaklanıp kaynaklanmadığının öncelikle açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. 
	Uyuşmazlıkta fesih bildiriminin, davalı idarece sözleşmenin sona ermesi için 30 gün süre verilmek üzere ... tarihli yazı ile gerçekleştirildiği, davalı idarenin dava konusu tahakkuk işlemine konu ettiği keşif ücretine dayanak keşif işleminin ise taraflar arasında geçiş hakkı sözleşmesinin yürürlükte olduğu 27/07/2021 tarihinde yapıldığı anlaşılmaktadır.
	Bu itibarla, davacı şirket ile davalı idare arasında imzalanan geçiş hakkı sözleşmesinin yürürlükte olduğu dönemde davacı şirket tarafından imal edilmiş olan altyapıların uzunluklarının tespiti amacıyla 2021 yılında keşif yapıldığı, belediye mücavir alan sınırları içerisinde davacı şirkete ait toplam altyapı uzunluğunun belediye görevlileri tarafından 156.515,780 metre olduğunun belirlendiği, taraflar arasında imzalanan sözleşmede keşif ücretinin ödenmesi konusunda aksi bir düzenleme bulunmadığı için davacı şirketten keşif ücreti talep edildiği anlaşıldığından, Muş Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı ücret tarifesindeki miktarlarına uygun olarak 587.895,00-TL keşif ücreti tahakkuk ettirilmesine ilişkin dava konusu işlemde de hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
	Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile dava konusu işlemlerin  iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.