Esas No: 2023/12820
Karar No: 2024/6283
Karar Tarihi: 12.11.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/12820 E.  ,  2024/6283 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2023/12820
Karar	No : 2024/6283                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Genel Müdürlüğü	
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	:...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi...İdare Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
	Dava konusu istem: 07/11/2012 tarih ve 28460 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 12/10/2012 tarih ve 2012/3857 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Aksaray Gülağaç 2. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Aksaray İli Merkez İlçesi Alayhanı Köyünde yapılan arazi toplulaştırması sonucu kendisine tahsis edilen...ada ... parsel ve ... ada ... parselin  (eski ..., ..., ..., ...) uygun bir tahsis olmadığı, davacının eski parsellerine denk gelmesine rağmen üçüncü kişiye tahsis edilen... ada ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsele ilişkin kısmının iptali istenilmektedir. 
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda;  toplulaştırma işleminin, davacı adına kayıtlı olan parsellerin bir kısmın 121/5 nolu parsele kaydırılmasının yapılan tahsisle aynı değerde olmadığı, davacının kalan kısmının bulunduğu yerden 3,5 km uzakta bir yerde 15.080 m2 olarak tahsis edilmesinin kök parselin konumunun, Aksaray-Nevşehir yoluna cepheli olması yönüyle daha değerli olduğu, her ne kadar  dönüşüm katsayısı ile verimlilik durumu düzeltilmeye çalışılsa da fevkalade değer arz etmesi yönüyle 106/31 parsel ile uzaklık yönüyle aynı değerde olmadığı, aynı yerde tahsis imkanı varken söz konusu durumlar  dikkate alınmadan yapıldığı ve dolayısıyla toplulaştırmanın amacına, ilkelerine  aykırı davranıldığı sonucuna varıldığından, dava konusu toplulaştırma  işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı  tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. 
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI	 : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği  ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI	: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
	3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesi, işletilmesinin korunması, birim alandan azami ekonomik verimin alınması, tarım üretiminin sürekli olarak artırılması, değerlendirilmesi ve buralarda istihdam imkanlarının artırılması, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılması, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanması ve küçülmesinin önlenmesi amacına hizmet ettiği belirtilmektedir.
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın "Yeni Parselasyon Planlarının Hazırlanması" başlıklı           19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılması kurallarına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacının toplulaştırma sonrasında ... ada ... nolu parsel sayısını alan alanda evi, bağı, bahçesi ve suyunun bulunduğu, bu parselin kendisine tahsis edilmesi gerekirken, kendisi ile ilgisi bulunmayan ... ada ... nolu parselin ve ... ada ... nolu parselin verildiğini iddia ettiği, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda, ... ada ...parseldeki evin %25'inin davacının 5/26 oranında hissedar olduğu ... nolu kadastro parseline denk geldiği,  üzüm bağ omcalarının ... nolu kadastro parseline denk geldiği, davacının kendisine ait olduğunu iddia ettiği evin ve diğer sabit tesislerin, bu parsellerin diğer hissedarı olan ...'ya verildiği, ayrıca davacının ... ve ... nolu kadastro parsellerine karşılık ... ada ... numaralı parselin tahsis edildiği görülmekte olup, toplulaştırma sonrası ... ada ... parsel içinde kalan hissedarı olduğu ... ve ... nolu kadastral parseller yönünden ayrıca ... ve ...  nolu kadastral parsellere karşılık tahsis edilen ... ada ... parsel yönünden bilirkişi incelemesi yapıldığı anlaşılmaktadır.
 ... ve ...  nolu kadastral parsellere karşılık tahsis edilen ... ada ... parsel yönünden; 
Davacının ... nolu parseli ve ... nolu parselinden 15.080 m2, ... nolu parselden (yaklaşık 3,5 km uzaklıkta) tahsis yapıldığı, ... nolu parselin konumu Aksaray-Nevşehir yoluna cepheli olması yönüyle daha değerli olduğu,  her ne kadar dönüşüm katsayısı ile verimlilik durumu düzeltilmeye çalışılsa da fevkalade değer arz etmesi yönüyle... parsel ile aynı değerde olmadığı, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır. Kararın bu kısmının usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
... ve ... nolu kadastral parseller yönünden;
Dosyaya sululan 25/04/2022 tarihli bilirkişi raporunda, tapu ve kadastro arşivi verileri yerinde ilişkilendirildiğinde davacının ... ve ... numaralı kadastral parsellerde sabit tesisleri evi ve bağ omcaları olmasına rağmen, sabit tesislerin isabet ettiği ... ada ... parselden değil de ... ada ... parselden tahsis yapılmasında hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilmekte olup, temyizi istenen kararda da, davacı adına kayıtlı olan parsellerin bir kısmının 121/5 nolu parsele kaydırılmasının yapılan tahsisle aynı değerde olmadığı  gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Dosyaya sunulan ve karara esas alınan 05/05/2022 tarihli bilirkişi raporunda; ... ada ... nolu parsele isabet eden eski ... ve ... parsellerde davacının sabit tesisleri olmasına rağmen ... ada... parselden tahsis yapılması nedeniyle aynı değerde olmadığı belirtilmektedir. 
Eski ... ve... kadastro parsellerindeki ev ve bağ omcalarının davacıya ait olduğuna dair dosyaya bilgi ve belge sunulmadığı, sabit tesislerin fiilen davacı tarafından tesis edildiği ve kullanıldığı hususunun şüpheden uzak bir biçimde ortaya konulmadığı anlaşılmaktadır. ... Ve... nolu kadastral parsellerin diğer hissedarlarının da davaya dahil edilerek, sabit tesislerin hak sahibinin tespit edilmesi gerekirken, davacıya ait olduğu kabul edilerek toplulaştırma işleminin iptal edilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU	:
	Açıklanan nedenlerle;
	1.	Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine,
	2.	... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, ... ve ...  nolu kadastral parsellere karşılık tahsis edilen ... ada ... parsele ilişkin kısmının ONANMASINA,
3.	Anılan İdare Dava Dairesi kararının ... ve ... nolu kadastral parsellere ilişkin kısmının BOZULMASINA, 
4.	Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 12/11/2024  tarihinde oyçokluğuyla  kesin olarak karar verildi.
 
(X) KARŞI OY : 
Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar İdari Dava Dairesi kararının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği görüşüyle karara katılmıyoruz.