Esas No: 2020/8098
Karar No: 2024/4396
Karar Tarihi: 01.07.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2020/8098 E.  ,  2024/4396 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2020/8098
Karar No : 2024/4396                                                                    
TEMYİZ EDENLER	: 1-(DAVALI)
                                                     ...  Büyükşehir Belediye Başkanlığı	  
VEKİLİ	: Av. ... 
                                                        2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL)
                           ...  Enerji San. Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ	: Av. ... 
KARŞI TARAF (DAVACILAR)	: 1- ... 	
...
	29- ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN	KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ...  tarih ve E:... , K:...  sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bursa ili, Büyükorhan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsele ilişkin ... tarih ve ...  sayılı büyükşehir belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...  İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... ,  K:...  sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, planlama alanına ilişkin inceleme, araştırma, etüt ve eşik analizi çalışmaları yapılmadığı, sağlık koruma bandı ve güvenlik bölgesi gibi koruma kuşaklarının belirlenmediği, yer seçiminin hangi kriterler doğrultusunda belirlendiğine yönelik yeterli bir çalışma bulunmadığı ve alternatif yer seçimi çalışması yapılmadığı, tesisin yıllık su ihtiyacına istinaden konumu itibarıyla tesise en yakın kaynak olan Kınık Göleti suyunun kullanılması durumunda göletin kapasitesinin yaklaşık yarısına tekabül eden kısmının kullanılması gerektiği ve sulama amaçlı yapılan bu göletin tesis tarafından kullanılması halinde bölgede yapılan tarımsal faaliyetin zarar görebileceği, tesisin su ihtiyacı için diğer bir seçenek olarak gösterilen yeraltı sularının proses amaçlı kullanılması halinde ise bu yolla içme ve kullanma suyunu temin eden yöre halkının su temininde ciddi sıkıntılar yaşayabileceği, bölgenin fauna ve flora teşhisinin alanında uzman kişilerce yapılmadığı, sadece tesis yakını için inceleme yapıldığı, tesiste işlenecek orman ürünün alındığı orman ekosistemleri ile ürünün tesise taşınacağı ve üretilecek elektriğin taşınacağı güzergahlar üzerinde yer alan flora ve faunaya olacak etkinin değerlendirilmediği, tesisin kurulmasının öngörüldüğü dava konusu bölgenin korunması gereken nadir ekosistemler ve endemik türleri barındırdığı ve tesisin faaliyet işletim yöntemi bakımından kurulacağı parsel dışında çok daha geniş alanları etkileme kapasitesi olduğundan faaliyetin bölgede hassas olan ve orman ekosistemine bağlı olarak yaşamını devam ettiren bölgenin korunması gerekli ekosistemlerini ve endemik türlerini olumsuz yönde etkileyeceği, bölgede tümulus şeklinde bir mezar olduğu yönünde güçlü bir olasılık olduğu ve tesise yakın ... ada, ...parsel sayılı taşınmazda 2863 sayılı Yasa kapsamına giren antik yol kalıntısı ile tesisin kurulacağı alana yaklaşık 1,5 km mesafede Ölöz Mevkii Antik Yerleşim Alanı ve Nekropol Sahası bulunduğu ve söz konusu korunması gerekli kültür varlıklarının tesisin etkileşim alanında kalması nedeniyle zarar görebileceği anlaşıldığından, dava konusu imar planlarının şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
	Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği,  dava konusu parselin tarım dışı amaçla kullanılmasına ilişkin iznin mahkeme kararıyla iptal edilmesi nedeniyle dava konusu plan kararlarında bu yönden de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesinin eklenmek suretiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI           : 
Davalı idare tarafından, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında yenilenebilir enerji kaynaklarının ilgili kurumların görüşü alınarak alt ölçekli planda düzenlenebileceğine ilişkin plan notu bulunduğu, dava konusu bio enerji santraliyle ilgili olarak Bursa Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün 07/02/2018 tarihli görüş yazısında, planlama alanı çevresinde bulunan su kaynakları için İçme Suyu Temin Edilen Akifer ve Kaynakların Koruma Alanlarının Belirlenmesi Hakkında Tebliğe uyulması şartıyla olumlu görüş verildiği, dava konusu planlarda hukuka aykırılık bulunmadığı, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.  
Davalı yanında müdahil tarafından, bilirkişi heyetinin uzman kişilerden oluşmadığı, dava konusu alanın marjinal tarım arazisi olduğu, dava konusu bio enerji santraline ilişkin ÇED gerekli değildir kararının verildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY	TETKİK	HAKİMİ	...'İN DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Bursa ili, Büyükorhan ilçesi, ... Mahallesi, ...  ada, ... sayılı parselin yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesis alanı olarak belirlenmesine ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı  ...  tarih ve ...  sayılı büyükşehir belediye meclisi kararıyla onaylanmıştır.
Dava konusu imar planlarının askıya çıkarılması üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nâzım İmar Planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak Uygulama İmar Planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nâzım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların  yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır. 
 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Uyuşmazlıkta, Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen raporda, dava konusu taşınmazın 1/100.000 ölçekli 2020 yılı Bursa Çevre Düzeni Planında orman alanında kaldığı, getirilen fonksiyonun üst ölçekli plana aykırı olduğu tespitine yer verilmişse de Orman Genel Müdürlüğünün 19/02/2018 tarihli yazısının ekinde yer alan inceleme raporuna göre kesinleşmiş orman kadastrosuna göre dava konusu taşınmazın orman sayılmayan yerlerden olduğunun belirtildiği anlaşıldığından, bilirkişi raporundaki bu tespite itibar edilmemiştir.
Mahkemece, bilirkişi raporunda yer alan,  alternatif yer seçimi çalışması yapılmadığı, tesisin yıllık su ihtiyacına istinaden konumu itibarıyla tesise en yakın kaynak olan Kınık Göleti suyunun kullanılması halinde bölgede yapılan tarımsal faaliyetin zarar görebileceği, tesisin su ihtiyacı için diğer bir seçenek olarak gösterilen yeraltı sularının proses amaçlı kullanılması halinde ise bu yolla içme ve kullanma suyunu temin eden yöre halkının su temininde ciddi sıkıntılar yaşayabileceği, bölgenin fauna ve flora teşhisinin alanında uzman kişilerce yapılmadığı, sadece tesis yakını için inceleme yapıldığı, tesiste işlenecek orman ürünün alındığı orman ekosistemleri ile ürünün tesise taşınacağı ve üretilecek elektriğin taşınacağı güzergahlar üzerinde yer alan flora ve faunaya olacak etkinin değerlendirilmediği tespitlerine yer verilerek planların iptaline karar verilmişse de dava konusu planların hazırlık safhasında mevzuatta öngörülen ilgili tüm kurum ve kuruluşlardan gerekli izin ve görüşler alındığı, "ÇED Gerekli Değildir" kararının verildiği ve anılan kararın iptali istemiyle açılan bir dava bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bununla birlikte, bilirkişi raporunda, taşınmazın çevresinde arkeolojik sit alanı bulunduğu, Bursa Müzeler Müdürlüğü tarafından sondaj kazısı yapıldığı, kültür toprağı olabilecek herhangi bir ize rastlanmadığı, ancak parselin bitişiğinde bulunan 9 sayılı parselin güneydoğusunda moloz taşların atılması suretiyle oluşan bir yükseltinin olduğu, burada tümülüs şeklinde mezarlık olma olasılığının yüksek olduğu, ayrıca bu parselde kültür varlığı olan antik bir yol kalıntısının olduğu tespitine yer verildiği, dava dosyasında bulunan Bursa Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 01/03/2018 tarihli yazısının ekinde yer alan Bursa Müze Müdürlüğünün raporuna göre, ... ada, ... ve ... sayılı parsellerde yapılan yüzey incelemesinde 2863 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir buluntu ve kalıntıya rastlanmadığı, bio enerji santrali yapılması için talep edilen iznin verilmesinde ilgili kanun açısından bir sakınca bulunmadığının  belirtildiği, fakat davacılar vekili tarafından yapılan başvuru üzerine Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından düzenlenen 14/09/2018 tarihli yazıda dava konusu parselde taşınır - taşınmaz kültür varlığı veya arkeolojik sit alanı kaydına rastlanmadığı, ancak tarihi eski mezarlığın yer aldığı ... ada,... sayılı parsel ile ... sayılı parsel alanında kalan 2863 sayılı Kanun kapsamında korunması gerekli kültür varlığı niteliği taşıyan "Tümülüs", ... ada, ...  ve ... sayılı parselin içinden geçerek tescilli "Karaağız Köyü Antik Yerleşim Alanına" devam eden antik yolun varlığının tespit edildiği, 9 sayılı parselde yapılan kazılarla mezarlık alanının büyük ölçüde tahrip edildiğinin anlaşıldığı, sonuç olarak parseller üzerinde kurulmak istenen tesise ait projenin 2863 sayılı Kanun kapsamında uygun olmadığının belirtildiği, Bursa Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla ...  ada, ... sayılı parselde kurulmak istenen biokütle elektrik enerji tesisi yapılmak istenen alanda Bursa Müze Müdürlüğünce kazı çalışması yapılarak sonuçlarının iletilmesine karar verildiği görülmüştür.
Bu durumda, dava konusu parselde yapılması planlanan tesisle ilgili Kültür ve Turizm Bakanlığınca verilen birden fazla görüş üzerine parsele yönelik Bakanlıkça yapılan çalışmanın ve alınan son kararın araştırılarak bir karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, temyiz konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen kararda, taşınmaza ilişkin biyokütle enerji santrali yapılması amacıya Bursa İl Toprak Koruma Kurulunca verilen ... tarih ve ... sayılı tarım dışı kullanım iznine ilişkin kararın ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptal edildiği ve istinaf talebinin ...  Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...  tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği belirtilmişse de anılan kararın Danıştay Onuncu Dairesinin 25/02/2021 tarih ve E:2020/487, K:2021/785 sayılı kararıyla bozulduğu, ...  Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince anılan bozma kararına uyulmayarak ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla ısrar kararı verilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/10/2023 tarih ve E:2022/1761, K:2023/1830 sayılı kararıyla yeniden bilirkişi incelemesi yapılması gerekçesiyle anılan ısrar kararının bozulduğu anlaşıldığından, mahkemece yeniden yapılacak incelemede bu hususun da dikkate alınması gerekmektedir. 
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı ve yanında müdahilin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin  yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin  Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 01/07/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.