Esas No: 2021/7162
Karar No: 2024/5337
Karar Tarihi: 15.10.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/7162 E.  ,  2024/5337 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2021/7162
Karar  No : 2024/5337  
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	:  ...Genel Müdürlüğü 
VEKİLİ	: Av.  ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	:  ...	  
VEKİLİ	: Av.  ...
İSTEMİN KONUSU	:  ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesinin  ... gün ve E: ..., K: ...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... ili, Battalgazi ilçesi dahilinde bulunan S: ... sayılı II. Grup İşletme Ruhsatının yürürlük tarihinden itibaren 3 yıl içinde Maden Kanunun 7. maddesindeki izinlerin alınamadığından bahisle 3213 sayılı Maden Kanununu uyarınca ruhsat yürürlük tarihinden 05.05.2019 tarihine kadar olan dönem için 77.632,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin   ...tarih ve  ... sayılı  Maden Ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:  ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E: ...,  K: ...sayılı kararda; uyuşmazlıkta, işletme ruhsatının düzenlendiği 05.05.2016 tarihinden itibaren 3 yıl içinde işletme izninin alınabilmesi için gerekli olan ÇED belgesinin davalı idareye sunulmadığı sabit olup, her ne kadar davacı tarafından "çed gerekli değildir" kararı alındığı ancak söz konusu kararın mahkemece iptal edilmesinin beklenmeyen hal kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, davacıya sorumluluk yüklenemeyeceği ileri sürülmekte ise de, Maden Kanunun 37. maddesinde beklenmeyen hallere ilişkin getirilen düzenlemenin işletme izni alınmış işletme ruhsatlarına yönelik olduğu, davacının işletme izni sahibi olmadığı, Kanunun 7. maddesi uyarınca alınması gereken izinlerin beklenmeyen haller nedeniyle alınamamasına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı anlaşıldığından davacının bu yöndeki iddiasına itibar edilmeyerek davacıya 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24/11. maddesi uyarınca  77.632,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:	 davacının, ruhsat sahası çerçevesinde 3213 sayılı Kanunun 7. maddesi ile öngörülen izinler için ilgili idareye başvurması neticesinde verilen "ÇED Gerekli Değildir" kararının Mahkeme hükmü ile iptal edilmesi karşısında; 3213 sayılı Kanunun 7. maddesinde öngörülen izinlerin alınması kapsamında iradesini ortaya koymasına rağmen, alınması ÇED kararına bağlı olan diğer izinlerin, "ÇED Gerekli Değildir" kararının mahkeme kararı ile iptali neticesinde kendisine atfedilemeyecek nedenlerden dolayı alınamadığı ve süresi içerisinde Genel Müdürlüğe sunulamadığı,  dolayısıyla Kanunun 7. maddesine göre  işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde almak zorunda olduğu gerekli izinleri alamamasında herhangi bir kusurunun bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, davacının, anılan Kanunun 7. maddesine göre alınması gereken izinlerin süresi içerisinde alınıp Genel Müdürlüğe sunamadığından bahisle idari para cezası ile cezalandırılmasına yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddine yönelik mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, ... 1. İdare Mahkemesi kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI           : Davalı idare tarafından, 3213 sayılı Yasa'nın tanımlar başlıklı 3. maddesinde yer alan beklenmeyen hal durumunun yalnızca aynı Yasa'nın 37. maddesi kapsamında uygulama alanı bulduğu ve 7. madde izinlerinin 3 yıl  içerisinde alınmaması durumunda beklenmeyen hal kapsamında yasanın öngördüğü yaptırımdan muaf olunmasının mümkün olmadığı, 7. madde izinlerinin süresi içerisinde davalı idareye tevdi edilmediği, Kanunun açık hükmü gereği işlem tesis edildiği, işlemde hukuka ve mevzuata aykırı yön bulunmadığı ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      : Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının usule ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ  ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY : 
	... ili, Battalgazi ilçesi  hudutları dahilinde ve davacı uhdesinde bulunan  S: ... sayılı II. Grup maden işletme ruhsatının 05.05.2016 tarihinde yürürlüğe girdiği, davacı tarafından söz konusu ruhsat alanında gerçekleştirilmesi planlanan "kalker ocağı ve kırma eleme tesisi projesi" için 05.12.2017 tarihinde 7742 sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" verildiği, söz konusu  05.12.2017 tarih ve 7742 sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının 3. kişilerce dava edilmesi neticesinde Mahkemelerinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararı ile "ruhsat alanı 97.5 hektar olan ve Yönetmelikte belirtilen 25 hektarlık sınırdan daha büyük bir alanı kapsadığı anlaşılan faaliyet konusunun ÇED sürecine tabi olduğu ve çevresel etki değerlendirmesi gerekli değildir kararı verilemeyeceği anlaşıldığından dava konusu madencilik faaliyeti için "ÇED Gerekli Değildir" kararı verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle iptal edildiği, bu kararın Danıştay 14. Dairesinin 02.10.2018 tarih ve E:2018/1993, K:2018/5816 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği, S: ... sayılı II. Grup işletme ruhsatının yürürlük tarihinden itibaren 3 yıl içinde Maden Kanunun 7.maddesindeki izinlerin alınamadığından bahisle 3213 sayılı Maden Kanununu uyarınca ruhsat yürürlük tarihinden 05.05.2019 tarihine kadar olan dönem için 77.632,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin   ... tarih ve  ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	3213 sayılı Maden Kanunu'nun "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi " başlıklı 24. maddesinin 11. fıkrasında, "(Değişik onbirinci fıkra: 4/2/2015 – 6592/13 md.) 7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz.” düzenlemesine yer verilmiştir.
	21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin 110. maddesinde, "(1) Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde Kanunun 7 nci maddesine göre alınması gerekli olan ÇED kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin alınarak Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için Kanunun 24 üncü maddesinin 11. fıkrası gereğince işlem tesis edilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz ve ruhsat iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir. 	
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu maden sahasına ilişkin olarak gerçekleştirilmesi planlanan "Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi Projesi" için yapmış olduğu başvuru neticesinde verilen 05.12.2017 tarih ve 7742 sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının	alınmasını müteakip, diğer izinler için  herhangi bir girişimde bulunulmaksızın beklenildiği görülmekle, davacı şirketin gerekli izinleri tamamlayarak bir an önce madeni işletmeye başlama iradesini ortaya koymadığı anlaşıldığından, sözü geçen izin başvurularının Kanunda öngörülen süre içerisinde sonuçlandırılmamasında kusurlu bulunduğu açıktır.	Bu nedenle anılan durumun beklenmeyen hal kapsamında da görülemeyeceği, aynı zamanda, Maden Kanununun 24. maddesiyle getirilen düzenlemelerin ihdas edilme amacının, işletme ruhsatı verilen sahaların en kısa sürede faaliyete alınarak, maden sahalarının atıl kalmasının önüne geçilmesi olduğu, davacının maden mevzuatı uyarınca ruhsatın terki yoluna da gitmeksizin, ruhsatı uhdesinde tutmaya da devam ettiği dikkate alındığında, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7.maddesi kapsamındaki zorunlu izinlerin tamamının üç yıllık süre içinde alınmamış olması sebebiyle anılan Kanunun 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca davacı şirketin idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge  Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1.  2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2.  ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesinin  ... gün ve E: ..., K: ... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 
4. Kesin olarak 15/10/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.