Esas No: 2023/10440
Karar No: 2024/5749
Karar Tarihi: 16.10.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/10440 E.  ,  2024/5749 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2023/10440
Karar	No : 2024/5749                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Genel Müdürlüğü	
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
	Dava konusu istem: Osmaniye ili, Kadirli ilçesi, ... Köyü, (toplulaştırma öncesi) ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu ... ve ... sayılı parseller yönünden; dağıtımın uygun olduğu,  toplulaştırma sonrasında oluşan ... ada, ... ve ... ada, ... sayılı parsellerin parsel değer endekslerine göre bu parsellerin aynı fizyografik birim ve topoğrafya üzerinde bulundukları, benzer arazi ve toprak karakteristiklerine sahip oldukları, dolayısıyla bu parsellerin tarımsal açıdan verimliliğinin eşdeğer düzeyde olduğu, oluşan yeni parsellerin sulama kanalı ve/veya kanaletinden yararlanacak şekilde ve konumda oluşturulmasından dolayı dava konusu toplulaştırma işleminde bu taşınmazlar yönünden mevzuat hükümleri ile toplulaştırmanın amacına ve ilkelerine aykırılık olmadığı, ..., ..., ..., ... ve ... sayılı parseller yönünden; ... sayılı  parselden toplulaştırma sonrasında oluşan yeni ... ada, ... sayılı parselin herhangi bir sulama kanalı ve/veya kanaletinden yararlanamayacak şekilde ve konumda oluşturulduğu, ..., ..., ... ve ... kadastro parsellerinin  hisse taksimi yapılmadan, bu parsellerin hissedarlarının birbirinden koparılmadan bu parsellerin bulunduğu alanda oluşturulacak olan parsel ve/veya parsellerin eski malikleri adına aynı hisselerle tescil edilmesinin gerekirken hisse taksimi yapılmasını gerektirecek koşullar oluşmadığı ve maliklerin de bu yönde bir talebi olmadığı halde hisse taksiminin yapıldığı, bu parsellerin hissedarlarının birbirinden koparıldığı, ... ve ... sayılı parsellerden toplulaştırma sonrasında oluşan yeni ... ada, ... ve ... sayılı parsellerin mevcutta inşa edilmiş olan  sulama kanaletinin bu parsellerin sınırları içerisinde bırakıldığı ve bu iki parseli ortadan ikiye böldüğü, bu nedenle bu iki parselin bütünlüğünü bozduğu, bu durumun da bu parsellerin bulunduğu alanda ekim, sulama, gübreleme, ilaçlama vs. tarımsal faaliyetleri engelleyeceği, taşınmazları kullanılamaz hale getirdiğinden bahsi geçen parseller yönünden dava konusu işlemin toplulaştırmanın amacına ve ilkelerine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle ..., ..., ..., ... ve ... sayılı parseller yönünden dava konusu işlemin iptaline, ... ve ... sayılı parseller yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; davalı idare tarafından İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısım için yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI	  : Toplulaştırma işleminin kanuna ve hukuka uygun olarak gerçekleştirildiği, bölgedeki mevcut projeler ve fiili durum üzerinden en verimli ve en uygun projenin uygulandığı, dosyaya sunulan bilirkişi raporunun eksik ve yetersiz araştırmaya dayalı olarak hazırlandığı, İdare Mahkemesince eksik incelemeye dayalı karar verildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI	:  Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İLGİLİ MEVZUAT:                                          	  
 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.
Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin işlem tarihinde yürürlükte olan "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi, köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı düzenlenmiştir.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Temyize konu kararın ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmı yönünden;
	Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
	Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, uyuşmazlık konusu ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
	Temyize konu kararın ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmına gelince;
	Bakılan dava, Osmaniye ili, Kadirli ilçesi, ... Köyü, (toplulaştırma öncesi) ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmış, İdare Mahkemesince, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor esas alınarak, ..., ..., ..., ... ve ... sayılı parseller yönünden dava konusu işlemin iptaline, ... ve ... sayılı parseller yönünden ise davanın reddine, Bölge İdare Mahkemesince de davalı idare tarafından İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısım için yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, bilirkişi raporunda, ... sayılı parsele yönelik olarak, davacının söz konusu parselindeki payının dağıtımı yönünden ilgili mevzuat hükümleri ile toplulaştırmanın amacına ve ilkelerine aykırı bir durumun bulunmadığı tespitine yer verildiği halde, İdare Mahkemesince ... sayılı parsel yönünden de dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmektedir.
	Bu durumda, sözü edilen parsel yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiğinden, İdare Mahkemesinin aksi yöndeki kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısımında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU	:
	Açıklanan nedenlerle;
	1.	Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
	2.	Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının uyuşmazlık konusu ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısım yönünden ONANMASINA, uyuşmazlık konusu ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısım yönünden BOZULMASINA, 
4.	Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 16/10/2024  tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.