Esas No: 2022/6867
Karar No: 2024/4229
Karar Tarihi: 26.06.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2022/6867 E.  ,  2024/4229 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2022/6867
Karar No : 2024/4229                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... İl Özel İdaresi	  
VEKİLİ	: Av. ...
 
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ...  2- ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN	KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Düzce ili, Merkez, ... köyü, ... pafta, ... parsel sayılı taşınmaza yönelik 1/1000 ölçekli uygulama ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılması istemiyle yapılan başvurunun reddine dair Düzce İl Genel Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ve dayanağı Düzce İl Genel Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda; Düzce İl Özel İdaresi İl Genel Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemi yönünden, dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun bir bütün olarak değerlendirilmesinden; davalı idarenin parselasyon planı yaparak alanda imar parsellerinin oluşumunu sağlamaması nedeniyle, davacıların onaylı plan kararlarına göre yapılaşma imkanının bulunmadığı, ortaya çıkan bu sorunun ancak plan değişikliği yapılmak suretiyle giderilebileceği, 10 metre yaya/servis yolunun, davacı taşınmazı ve ilköğretim tesis alanına isabet eden kısmının kaldırılarak, kullanım sınırlarının parsel sınırlarına kadar genişletilip, bu iki farklı imar adasının birleştirilmesi şeklinde plan değişikliği yapılabilmesi için nesnel gerekçe koşulunun oluştuğu, kaldırılması talep edilen 10 metre yaya yolunun planlama alanı içerisinde sürekliliğinin bulunmadığı, yolun kaldırılmasına bağlı olarak yoldan cephe alma imkanı ortadan kaldırılan parsel oluşmayacağı, plan değişikliği teklifi ile yolun kaldırılması sonucu oluşacak ada boyunun  alana ilişkin plan kararlarının genel yaklaşımına aykırı olmadığı ve plan bütünlüğünü bozmadığı, plan değişikliği teklifi ile imar adasının yapılaşma koşullarında değişikliğe gidilmediği, yapılaşma koşullarına bağlı olarak alanda bir nüfus artışı veya yapılaşma yoğunluğu getirildiğinden söz edilemeyeceği hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davacıların 10 metrelik yaya yolunun kaldırılmasına yönelik yaptıkları imar planı değişikliği teklifinin "imar planlarında belirtilen sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmemesi ve Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesinde belirtilen hükümlere uygun olmaması" gerekçesiyle reddedilmesine dair işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı, Düzce İl Genel Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama ve 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemi yönünden, 04.09.2014 tarihinde kesinleşen söz konusu imar planına karşı uygulama işlemleri üzerine dava açılması dahil kesinleşme tarihinde her halde beş yıl içinde dava açılabileceğinden, bu süre (imar planının kesinleşme tarihinden itibaren 5 yıl) geçtikten sonra davacı tarafından 05.12.2019 tarihinde yapılan plan değişikliği talebinin (uygulama işlemi mahiyetinde) de geçmiş dava açma süresini canlandırmayacağından, 23.03.2020 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunduğu gerekçesiyle, davanın plan revizyonlarına ilişkin kısmı yönünden süre aşımı nedeniyle reddine, plan değişikliği başvurusunun reddine ilişkin kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının plan değişikliği başvurusunun reddine dair işlem yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI    : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.  
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY	TETKİK	HAKİMİ	...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : 
Düzce ili, Merkez, ... köyü, ... pafta, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda  Düzce İl Genel Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı onaylanmış ve 24/03/2014-24/04/2014 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edilmiş, anılan plan revizyonlarında dava konusu taşınmaz kısmen konut alanı kısmen yol olarak düzenlenmiştir.
Davacı tarafından, 05/12/2019 tarihli dilekçe ile dava konusu taşınmazın 10 metre yol olarak düzenlenen kısmına yönelik anılan yolun taşınmazını kapsayan kısmının kaldırılması ve bu alanın da konut alanı olarak düzenlemesi talebiyle plan değişikliği teklifinde bulunulmuş, Düzce İl Genel Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile imar planı değişikliği teklifinin, imar planlarında belirtilen sosyal ve teknik altyapı hizmetlerini iyileştirmediği ve Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesine uygun olmadığından bahisle reddedilmesi üzerine, anılan işlemin iptali ile dayanağı Düzce İl Genel Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Dava konusu işleme dair yargılama sürecinde, İdare Mahkemesince verilen kararın plan revizyonlarına ilişkin süre aşımı nedeniyle davanın reddi yolundaki kısmına karşı istinaf başvurusunda bulunulmadığı ve bu kısmın kesinleştiği, plan değişikliği teklifinin reddine dair  işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin verilen karara karşı davalı idare tarafından temyiz talebinde bulunulduğu anlaşılmıştır.
 
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde, nazım imar planı, varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı ise tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla üretilmiş birer belge niteliğinde  olan  imar planları mevzuatta ve yargı içtihatlarında yöre halkının sağlığını ve çevreyi korumak,  sosyal  ve  kültürel  ihtiyaçlarını,  iyi  yaşama düzenini, çalışma  koşullarını ve güvenliğini sağlamak amacıyla, ülke, bölge ve şehir  verilerine  göre  oturma,  çalışma,  dinlenme  ve  ulaşım  gibi   kentsel fonksiyonlar  arasında mevcut ve sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak için varsa kadastro  durumu  da  işlenmiş,  onaylı  haritaların kopyaları  üzerine  nazım  plan  ve  uygulama planı olarak düzenlenip onaylanmış metinler olarak tanımlanmaktadır.
 Çağdaş bir kentin oluşturulması ve yaşatılması için varlığı zorunlu olan ve kentin bütününe hizmet verecek, kent estetiği ve yaşam kalitesini yükseltici sağlıklı bir çevre oluşturmak amacıyla  park, çocuk bahçesi, oyun alanı, günübirlik kullanım alanları, piknik ve rekreasyon alanlarının oluşumu yanında dengeli ve yeterli bir ulaşım ağının varlığı da zorunludur.
İmar planlarında çok büyük bir zorunluluk olmadıkça değişiklik yapılmaması imar planı yapımı aşamasında gözetilecek önemli kriterlerden biridir. Ancak bazı durumların varlığı halinde  plan değişikliği yapılması zorunlu ve  gerekli  olabilir.  Bu  değişiklikler de genel olarak imar planı uygulamasında ortaya çıkacak sorunları çözücü nitelikte olmalıdır. Arazi kullanış kararlarıyla birlikte oluşturulan ulaşım sisteminde ve bu sistemdeki karayollarının fiziki ve fonksiyonel  kademelenmesinde, yol güzergahlarının genişliklerinde ve bunların üzerindeki kavşakların yeri ve geometrik düzenin de ihtiyaç ve sorunlara göre değişiklikler olabilir. 
Dosyanın incelenmesinden, Düzce ili, Merkez, ... köyü, ... pafta, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda  Düzce İl Genel Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının onaylandığı, bu revizyonlar kapsamında taşınmazın kısmen konut, kısmen yol olarak düzenlendiği, davacı tarafından dava konusu taşınmaz ile eğitim tesis alanı arasında doğu-batı yönünden öngörülen 10 metrelik yolun kaldırılması ve taşınmazın bu kısmının da konut alanına dahil edilmesine ilişkin plan değişikliği teklifinin reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlığa konu olayda, İdare Mahkemesince karara dayanak alınan bilirkişi raporunda, kaldırılması talep edilen 10 metrelik yolun, kuzeyden geçen 15 metrelik enkesitli taşıt yolu ile güneyden geçen 12 metrelik enkesitli taşıt yolu arasında bağlantı sağlayan 115 metre uzunluğundaki yol güzergahının 60 metrelik kesimini kapsadığı, söz konusu yolun güzergahının kuzeyde 15 metrelik güneyde 12 metrelik taşıt yollarından sonra devamı, başka bir ifade ile planlama alanı içerisinde sürekliliği bulunmadığı, yolun plan değişikliği ile öngörülen şekilde kaldırılması halinde, bu yoldan cephe sağlayan taşınmazlarda yol cephesinin ortadan kalkması gibi bir sorun oluşmayacağı, plan değişikliği teklifi ile yolun kaldırılması ile oluşacak ada boyunun  alana ilişkin plan kararlarının plan bütününde ortaya koyduğu genel yaklaşıma aykırı olmadığı ve plan bütünlüğünü bozmadığı, plan değişikliği teklifinin alanda ilave nüfus artışına sebep olmayacağı tespitlerine yer verildiği, fakat yolun kullanımına ilişkin genel ifadeler dışında yolun ulaşım şeması içerisindeki konumu, yol kademelenmesi açısından gerekli olup olmadığı yönlerinden yeterli inceleme yapılmadığı görüldüğünden; anılan yolun ulaşım şeması içerisindeki konumu, yol kademelenmesi açısından gerekli olup olmadığı yönlerinden, davaya konu taşınmaz ve çevresine ilişkin ulaşım sistemine yönelik temel kurgu tespit ve değerlendirmeleri içeren, aralarında trafik ve ulaşım konusunda uzman bir bilirkişinin de yer aldığı yeni oluşturulacak bilirkişi heyetinin katılımıyla yerinde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak ya da ek rapor alınarak düzenlenecek raporun değerlendirilmesi suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, eksik inceleme sonucu verilen dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair  temyize konu Bölge İdare  Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptaline lişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/06/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.