Esas No: 2020/9614
Karar No: 2024/4535
Karar Tarihi: 03.07.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2020/9614 E.  ,  2024/4535 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2020/9614
Karar No : 2024/4535                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Bakanlığı	  
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Mimarlar Odası
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN	KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, ... Mahallesindeki korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli taşınmazların koruma alanı içinde yer alan Tarihi Tabakhane Köprüsü ile Tabakhane Camii arasından geçecek olan aç-kapa tünel yapımıyla ilgili koruma alanındaki uygulamalara ilişkin hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin uygun olduğuna ve Tabakhane Köprüsünün doğusundan geçecek olan aç-kapa tünel projesinin onaylanmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararının iptali istenilmiştir.
               İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda;  Mahkemenin E:... sayılı dosyasında açılan davada; 06/03/2019 tarihinde dava konusu alanda keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldığından, davanın durumu ve olayın niteliği göz önünde bulundurularak; iş bu davada Mahkemenin E:... sayılı dosyasında seçilen bilirkişiler marifetiyle dosya üzerinden bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilerek bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; davaya konu aç-kapa tünel güzergahının ilgili tescilli yapılar ve özellikle tarihi kalıntılar ile etki ve mesafe bağlamında olan ilişkisinin net bir biçimde belirtilmediği, dosyada yer alan raporların ise bu bağlamda yeterli somut veri ve bilgiyi içermediği, imar planı açıklama raporlarında herhangi bir teknik analize yer verilmediği, bu güzergahta öncelikle bir yola ihtiyaç olup olmadığı, bu yolun taşıt yolu türünde olup olmaması gerektiği, genişliğinin 12 m veya başka genişlikte mi olması gerektiğinin sorgulanmadığı, alınan kararlara teknik dayanak oluşturacak ulaşım etütü yapılmadığı, yol türü ve genişliğine yönelik kararın trafik hacmi hesaplamaları yapılmaksızın alınmasının ulaşım planlaması esaslarına aykırı olduğu, teknik gerekçeye dayanmayan, ulaşım planlamasında yapılması gereken temel trafik hacmi ve yolculuk hesaplarına dayanan bilgi altyapısı üretilmeksizin alınmış bir karar olduğu, aç-kapa tünel projesinin, mevzuatın şekil hükümlerine ve yasal işleyişine aykırılık içermediği ancak alanda yer alan tarihi değerlerin bütünselliği, etkileşimi ve taşıdıkları değer ölçütleri göz önüne alındığında, koruma yaklaşımı ve kavramına uygun olmadığı, davaya konu projeye ilişkin dava dosyasında yer alan paftalarda, aç-kapa tünel güzergahının, ilgili tescilli yapılar ve özellikle tarihi kalıntılar ile etki ve mesafe bağlamında olan ilişkisinin net bir biçimde değerlendirilmediği, dosyada yer alan raporların ise bu bağlamda yeterli somut veri ve bilgiyi içermediği görülmekle, dava konusu aç-kapa tünel yapımına ilişkin koruma alanı içindeki uygulamalara dair 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin uygun olduğuna dair ... tarihli, ... sayılı Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu  kararının; kültür varlıkları koruma mevzuatına ve koruma yaklaşımlarına, imar mevzuatına, planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
	Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Aç-kapa tünel yapımına ilişkin projenin Trabzon Büyükşehir Belediyesinin ... Tarihli, ...-... sayılı yazıları gereği Kurul Müdürlüğünce incelendiği, ... tarihli, ... sayılı Kurul Kararı ile istenen statik raporun KTÜ İnşaat Mühendisliği Bölümü tarafından hazırlanarak kurula sunulduğu, arkeolojik kalıntı olup olmadığının yer radarı ile araştırıldığı ve buna ilişkin hazırlanan raporun sunulduğu, sonrasında tünel geçişi olarak plana konulan yol güzergahının koruma alanı içinde kalan bölümünün prensipte uygun olduğuna ilişkin ... tarihli, ... sayılı Bölge Kurul kararının tesis edildiği, konuyla ilgili Trabzon Müzesi tarafından hazırlanan teknik raporun Kurul Müdürlüğüne iletildiği, bahse konu yol güzergahının da dahil olduğu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının revize edildiği, söz konusu revizyon talebinin Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun görüşüne sunulduğu, dava konusu Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun ... tarihli, ... sayılı kararıyla; aç-kapa tünel yapımına ilişkin koruma alanı içindeki uygulamalara dair 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin uygun olduğuna, Tabakhane Köprüsü'nün doğusundan geçecek olan aç-kapa tünele ilişkin sunulan projenin onaylanmasına karar verildiği, koruma alanı içinde kalan tünel uygulamasının sit, kale koruma alanı, kentsel dönüşüm alanı ve köprünün tempan duvarlarının dışında olduğu, uygulama aşamasında her türlü tedbirin alınmasının öngörüldüğü, işlemin mevzuata uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin kabul edilerek dava dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY	TETKİK	HAKİMİ	...NIN DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY :  Trabzon Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulunun ... tarihli, ... sayılı kararıyla; korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli taşınmazların korunma alanı içinde yer alan Tarihi Tabakhane Köprüsü ile Tabakhane Camii arasından geçecek olan aç-kapa tünele ilişkin olan yolun 1989 yılına ait imar planında  25 metre olarak plana işlendiği, ... tarihli, ... sayılı Trabzon Büyükşehir Belediye Meclis kararı ile de genişliği 12 metreye indirilerek koruma alanı içinden ve Tabakhane Köprüsünün doğusundan yine tünel geçişi olarak plana koyulan yol güzergahının korunma alanı içinde kalan bölümünün prensipte uygun olduğuna karar verildiği, sonrasında Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından ... tarihli, E... sayılı yazı ekinde siluet görüntülerinin ve tünel geçişine ilişkin projenin Kurula gönderildiği, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün ... tarihli, E... sayılı yazısı ekinde kazı sonuç raporu ve eklerinin Kurula gönderildiği, bunun üzerine Trabzon Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulunun ... tarihli, ... sayılı kararı ile aç-kapa tünel yapımına ilişkin koruma alanı içindeki uygulamalara dair 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin uygun olduğuna, Tabakhane Köprüsü'nün doğusundan geçecek olan aç-kapa tünel geçişine ilişkin sunulan projelerin onaylanmasına karar verildiği, davacı tarafından Trabzon Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kuruluna yapılan 21.11.2018 tarihli başvuruya verilen ...tarihli, E... sayılı cevap üzerine 28.12.2018 tarihinde anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
  3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükteki şekliyle 5. maddesinde; "nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; korunması gerekli taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili tanımları belirlemek, yapılacak işlem ve faaliyetleri düzenlemek, bu konuda gerekli ilke ve uygulama kararlarını alacak teşkilatın kuruluş ve görevlerini tespit etmektir." hükmü yer almış; "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde, "Kültür varlıkları, tarih öncesi ve tarihi devirlere ait bilim, kültür, din ve güzel sanatlarla ilgili bulunan veya tarih öncesi ya da tarihi devirlerde sosyal yaşama konu olmuş bilimsel ve kültürel açıdan özgün değer taşıyan yer üstünde, yer altında veya su altındaki bütün taşınır ve taşınmaz varlıklardır." şeklinde tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
 Dosyanın  incelenmesinden, davaya konu aç-kapa tünel/yolun faaliyete geçtiği ayrıca bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilen mahkemece resen seçilen bilirkişilerden ikisinin Yüksek Şehir Plancısı diğerinin Restorasyon Uzmanı Yüksek Mimar olduğu anlaşılmaktadır.
       Davanın konusunu korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli taşınmazların korunma alanı içinde yer alan Tarihi Tabakhane Köprüsü ile Tabakhane Camii arasından geçecek yolun oluşturması nedeniyle şehir plancısı, eski eser konusunda ve ulaşım konusunda uzman bilirkişilerden oluşturulacak bir kurula yaptırılacak bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenecek raporun değerlendirilmesi ve davaya konu aç-kapa tünel/yol'un faaliyete geçtiği de göz önünde bulundurulması suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 03/07/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.