Esas No: 2020/8578
Karar No: 2024/6440
Karar Tarihi: 12.11.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2020/8578 E.  ,  2024/6440 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2020/8578
Karar No : 2024/6440                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ...	  
VEKİLİ: Av. ...
 
DİĞER DAVACILAR: 1- ...  2- ...	  
VEKİLLERİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI): ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı 
VEKİLİ: Av. ...
 
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada ...... ...... 5 ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alana ilişkin ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen Konak 2. Etap (...-... Bölgesi) 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile bu plana askı süresi içerisinde yapılan  itirazın reddine ilişkin ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ...tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu parsellerin, davacıların talebi doğrultusunda nazım imar planında “akaryakıt ve servis istasyonu” olarak belirlenmesinin; cephe genişliği kriteri, minimum kavşak mesafe kriteri, asgari emniyet mesafeleri, iki akaryakıt istasyonu arasındaki mesafe kriteri ve alansal büyüklük kriteri açısından ilgili mevzuata ve ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen Akaryakıt/LPG/Servis İstasyonlarının Yer seçimi ve İmar Planlarında Belirlenmesine İlişkin Uyulacak İlke ve Esaslara uygun olduğu, ancak ... ada ..., ..., ...ve ... sayılı parsellerin “akaryakıt ve LPG satış istasyonu” olarak belirlenmesi sonrasında aynı yapı adasında yer alan ... ada,...sayılı parselin köşe başı parsel haline gelmesi ve bu nedenle planda öngörülen çekme mesafelerine göre yapılaşmasının mümkün olmaması nedeniyle ... ada ..., ..., ... ve ... parsellerde önerilen akaryakıt ve LPG satış istasyonunun uygulama imar planı değişikliği önerisinde belirlendiği şekliyle planlama ilke ve esaslarına uygun olmayacağı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine  karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI  : Geçmişte teklif aşamasında kalmış olan 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği çizim ve leke kararları üzerinden dava konusu nazım imar planı hakkında yapılan değerlendirmenin hatalı olduğu, uyuşmazlık konusu alana ilişkin yeni bir 1/5.000 ölçekli nazım imar planı yapıldığı, olayda, öncelikle kademeli birliktelik ilkesi gereği uygulamaya yönelik ya yeni bir 1/1.000 ölçekli uygulama imar planının yapılması ya da yürürlükte olan 03/02/1984 tarihli 1/1.000 ölçekli uygulama imar planında revizyona gidilmesi gerektiği, bu aşamada yürürlükteki Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak alanda mevcuttan farklı yapı adaları, taşıt-yaya yol düzeni ve sistemi, yoğunlukların dağılımı, yapılar ve yapıların ölçüleri ve düzeni, kitle düzeni oluşturulmasının mümkün olduğu, hal böyle iken teklif aşamasında kalan alt ölçekli plandaki çizime göre üst ölçekli plana ilişkin yargılama yapılmasının  hatalı olduğu, bu nedenle temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.  
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : 
03/02/1984 tarihinde (Mülga) İmar ve İskan Bakanlığınca onaylanan 1/1000 ölçekli ..., ..., ... Uygulama İmar Planında dava konusu taşınmazlar konut alanı kullanımında kalmıştır.
... Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planında dava konusu taşınmazlar "LPG satış istasyonu” olarak, ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ...sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planında ise dava konusu taşınmazlar “akaryakıt istasyonu” olarak belirlenmiştir.
Davacılar tarafından sunulan ve dava konusu parsellerin kullanım kararını “akaryakıt ve LPG tesis alanı” olarak belirleyen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği önerisi ... Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile uygun bulunmuş ve ... Büyükşehir Belediye Başkanlığına iletilmiştir. ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ...sayılı kararıyla dava konusu parsellerin kullanım kararını “akaryakıt ve LPG istasyonu” olarak belirleyen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği önerisi, mevcut durumda... Caddesi ile birlikte ... Caddesine cepheli faaliyet gösteren akaryakıt istasyonu ile plan değişikliğine konu parseller arasındaki mesafenin Petrol Piyasası Kanunu gereği olması gereken 1000 metre mesafeyi sağlamadığı, ... adanın ikiye ayrılarak aradan 10 metrelik yol geçirmek suretiyle iki imar adası oluşturulması sonucunda, köşe başı parsel konumuna gelen ve muvafakatı bulunmayan 3 sayılı parselin cephe genişliği koşulunu sağlamadığı ve yapı yaklaşma mesafeleri uygulandığında yapılaşmaya müsait olmadığı, ayrıca bütüncül nazım imar planı henüz yapılmadığından parsel bazlı plan değişikliği teklifinin değerlendirilmesinin uygun olmadığı gerekçeleriyle uygun bulunmamıştır.
1/25.000 ölçekli ... Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı doğrultusunda hazırlanarak ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen Konak 2. Etap (... Bölgesi) 1/5000 ölçekli nazım imar planında dava konusu ... ada, ... ve ... sayılı parseller mevcut konut alanı, ... ada, ... ve ... sayılı parseller ticaret ve konut alanı kullanımında kalmıştır. Davacılar tarafından anılan taşınmazların akaryakıt ve LPG istasyonu kullanımına alınması istemiyle anılan plana askı süresi içerisinde yapılan itirazın reddi üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda özetle; dava konusu nazım imar planının üst ölçekli 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı ve 1/25.000 ölçekli ... Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planında öngörülan “kentsel yerleşik (meskun) alan” plan kararı ile çelişmediği ve planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olduğu, dava konusu parselleri de kapsayan bölge bütününde 1/5000 ölçekli nazım imar planı hazırlanarak onaylanmasının, alanda plan hiyerarşisinin ve bu hiyerarşi kapsamında da plan bütünlüğünün kurulmasını sağlamak adına planlama ilke ve esaslarına uygun olduğu, dava konusu parsellerin, “akaryakıt ve servis istasyonu” olarak planlanmasının cephe genişliği kriteri açısından ilgili mevzuata aykırı olmadığı, “akaryakıt ve sarvlis istasyonu” olarak planlanmasının minimum kavşak mesafe kriteri açışından ilgili mevzuata aykırılık taşımadığı, asgari emniyet mesafe kriterleri açısından, akaryakıt ve LPG istasyonunu engelleyen bir husus bulunmadığı, asgari parsel büyüklüğünü sağladığı, dava konusu parsellerin “akaryakıt ve servis istasyonu” olarak belirlenmesine ilişkin istemin iki akaryakıt istasyonu arası mesafe kriteri açısından ele alındığında; dava konusu parsellerin kuzey yönde 1 kilometre mesafe içerisinde mevcutta faaliyet gösteren bir başka akaryakıt istasyonu bulunmadığı, güney yönde ise yaklaşık 70 metre mesafede mevcut bir akaryakıt istasyonunun bulunduğu, bu noktada yapılacak değerlendirmede iki istasyonun aynı yönde olmasının yani aynı yoldan servis almasının kriter olarak belirlendiği, bu kapsamda mevcut imar planında ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda yer alan akaryakıt istasyonun girişinin... Caddesi üzerinden tanımlandığı; daha sonra yapılan plan değişikliğinde de istasyon girişinin ... Caddesi üzerinden sürdürülmesine karar verildiği, dolayısıyla bu tespitler kapsamında iki akaryakıt istasyonunun aynı yönde kabul edilemeyeceği, sonuç olarak, dava konusu parsellerin cephe aldığı ... Caddesi üzerinde 1 km.'lik mesafe içerisinde bir başka akaryakıt istasyonu bulunduğu yönündeki tespitin geçerli olmadığı gerekçelerine dayalı olarak dava korusu parsellerin "akaryakıt ve LPG satış ve servis istasyonu” olarak planlanmasında iki akaryakıt istasyonu arasındaki mesafe kriteri açısından aykırı bir durum olmadığı, ancak ... ada ..., ...... ... ve ... sayılı parsellerin “akaryakıt ve LPG satış istasyonu” olarak belirlenmesi sonrasında aynı yapı adasında yer alan 6870 ada, 3 sayılı parselin köşe başı parsel haline gelmesi ve bu nedenle de planda öngörülen çekme mesafelerine göre yapılaşmasının mümkün olmaması nedeniyle ... ada ..., ..., ... ve ... sayılı parsellerde önerilen ve ... Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile uygun bulunan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde önerilen “akaryakıt ve LPG satış istasyonu"nun belirlendiği şekliyle dava konusu planda gösterilmesinin planlama ilke ve esaslarına uygun olmadığı tespitlerine yer verilmiştir.
Bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazların nazım imar planında akaryakıt ve LPG istasyonu olarak belirlenmesinin mevzuatta öngörülen kriter ve koşullar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık barındırmadığı tespit edilmiştir.
Anılan raporda davacıların plan değişikliği talebinin ... ada, ... sayılı parselin köşe başı parsel haline gelmesi ve bu nedenle de planda öngörülen çekme mesafelerine göre yapılaşmasının mümkün olmamasına yol açacağı değerlendirilmesinden hareketle dava konusu ... ada ..., ..., ... ve ... sayılı parsellerde önerilen ve ... Belediye Meclisinin... tarih ve... sayılı kararı ile uygun bulunan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde “akaryakıt ve LPG satış istasyonu"nun önerildiği şekliyle planlama ilke ve esaslarına uygun olmadığı sonucuna ulaşılmış ve bu durum İdare Mahkemesince hükme esas alınarak karar verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacılar tarafından sunulan ve dava konusu parsellerin kullanım kararını “akaryakıt ve LPG tesis alanı” olarak belirleyen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği önerisi ... Belediye Meclisinin ... tarih ve... sayılı kararı ile uygun bulunmuş ve ......Büyükşehir Belediye Başkanlığına iletilmiştir. ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla dava konusu parsellerin kullanım kararını “akaryakıt ve LPG istasyonu” olarak belirleyen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği önerisi, mevcut durumda ... Caddesi ile birlikte ... Caddesine cepheli faaliyet gösteren akaryakıt istasyonu ile plan değişikliğine konu parseller arasındaki mesafenin Petrol Piyasası Kanunu gereği olması gereken 1000 metre mesafeyi sağlamadığı, ... adanın ikiye ayrılarak aradan 10 metrelik yol geçirmek suretiyle iki imar adası oluşturulması sonucunda, köşe başı parsel konumuna gelen ve muvafakatı bulunmayan ... sayılı parselin cephe genişliği koşulunu sağlamadığı ve yapı yaklaşma mesafeleri uygulandığında yapılaşmaya müsait olmadığı, ayrıca bütüncül nazım imar planı henüz yapılmadığından parsel bazlı plan değişikliği teklifinin değerlendirilmesinin uygun olmadığı sebepleriyle kabul edilmemiştir. Sonuç itibarıyla davacılar tarafından sunulan ve ilçe belediyesince uygun bulunan uygulama imar planı değişikliği önerisi ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla uygun bulunmadığından yürürlüğe girmemiş ve uygulanabilir bir plan haline gelmemiştir. 
Bu durumda, İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin uyuşmazlığa konu taşınmazların ticaret ve konut alanı olarak belirlenmesine yönelik ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen ... 2. Etap (... Bölgesi) 1/5000 ölçekli nazım imar planına karşı davacılar tarafından askı süresi içinde taşınmazların akaryakıt ve LPG istasyonu olarak belirlenmesi gerektiğine ilişkin yapılan itirazın reddine dair ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı olduğu dikkate alındığında, davacıların talebi ve talebinin reddine yönelik işlemin gerekçeleri göz önünde bulundurularak nazım imar planının hukuki denetiminin yapılması gerekirken henüz meri bir plan niteliği taşımayan diğer bir anlatımla öneri aşamasında kalan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği teklifindeki kullanım ve yapılaşma koşulları üzerinden dava konusu nazım imar planının incelenmesi suretiyle sonuca ulaşılarak verilen davanın reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu kararda isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 12/11/2024 tarihinde, kesin olarak, oy çokluğuyla karar verildi. 
KARŞI OY (X) : Dava, ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada ..., ...... ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alana ilişkin ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen ... 2. Etap (... Bölgesi) 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile bu plana askı süresi içerisinde yapılan  itirazın reddine ilişkin ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince, yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu parsellerin, davacıların talebi doğrultusunda dava konusu nazım imar planında “akaryakıt ve servis istasyonu” olarak belirlenmesinin; cephe genişliği kriteri, minimum kavşak mesafe kriteri, asgari emniyet mesafeleri, iki akaryakıt istasyonu arasındaki mesafe kriteri ve alansal büyüklük kriteri açısından ilgili mevzuata ve ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ...tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen Akaryakıt/LPG/Servis İstasyonlarının Yer seçimi ve İmar Planlarında Belirlenmesine İlişkin Uyulacak İlke ve Esaslara uygun olduğu, ancak ... ada ..., ..., ... ve ... sayılı parsellerin “akaryakıt ve LPG satış istasyonu” olarak belirlenmesi sonrasında aynı yapı adasında yer alan ... ada, ... sayılı parselin köşe başı parsel haline gelmesi ve bu nedenle planda öngörülen çekme mesafelerine göre yapılaşmasının mümkün olmaması nedeniyle ... ada ..., ..., ... ve ... parsellerde önerilen akaryakıt ve LPG satış istasyonunun uygulama imar planı değişikliği önerisinde belirlendiği şekliyle planlama ilke ve esaslarına uygun olmayacağı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiş, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ise reddine karar verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, dava konusu parsellerin “akaryakıt ve servis istasyonu” olarak belirlenmesine ilişkin istemin iki akaryakıt istasyonu arası mesafe kriteri açısından ele alındığında; dava konusu parsellerin kuzey yönde 1 kilometre mesafe içerisinde mevcutta faaliyet gösteren bir başka akaryakıt istasyonu bulunmadığı, güney yönde ise yaklaşık 70 metre mesafede mevcut bir akaryakıt istasyonunun bulunduğu, bu noktada yapılacak değerlendirmede iki istasyonun aynı yönde olmasının yani aynı yoldan servis almasının kriter olarak belirlenmesinin Petrol Piyasası Kanununun ilgili hükmünün amacına aykırı olacağı, bu kapsamda mevcut imar planında ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda yer alan akaryakıt istasyonun girişinin ... Caddesi üzerinden tanımlansa da dava konusu parsellerin cephe aldığı ... Caddesi üzerinde 70 metre mesafe içerisinde bir başka akaryakıt istasyonu bulunduğu görüldüğünden dava konusu parsellerin "akaryakıt ve LPG satış ve servis istasyonu” olarak planlanmasında iki akaryakıt istasyonu arasındaki mesafe kriteri açısından aykırı bir durum oluşacağı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, temyize konu istinaf kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği oyuyla Dairemiz kararına katılmıyorum.