Esas No: 2024/215
Karar No: 2024/1089
Karar Tarihi: 04.03.2024

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/215 E.  ,  2024/1089 K.


"İçtihat Metni"
            T.C.
    D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas  No:2024/215
Karar No:2024/1089
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ... Enerji Mühendislik İnşaat Taahhüt Tarım ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ	: Av. ...
 
KARŞI TARAF (DAVALI)	:... Kurumu 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
	Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Tekirdağ ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazda kurulması planlanan lisanssız rüzgar enerjisine dayalı Aydınlar-5 RES tesisi için belirlenen türbin yerinin büyük ova olarak ilan edilen alanda kalması nedeniyle aynı proje kapsamında yer alan Aydınlar-1,2,3,4,6,7,8,9,10 RES tesisleri için yapılan 28/07/2022 tarihli süre uzatımı başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
	İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirket ile Trakya EDAŞ arasında lisanssız RES üretimi kapsamında 03/03/2017 tarihinde bağlantı anlaşması imzalandığı, imzalanan anlaşmanın bitiş tarihinin 16/11/2019 olduğu, 2019 yılında davacı şirketin süre uzatım talebinde bulunduğu, anılan başvuruya ilişkin olarak 01/08/2019 tarihli Kurum kararı ile süre uzatım talebi yönünden "7186 sayılı kanunla süre verildiğinden bu aşamada karar alınmasına gerek olmadığına" dair karar verildiği, davacının 27/04/2022 tarihinde "mücbir sebebe" dayalı olarak yeniden süre uzatım talebinde bulunduğu; 30/01/2017 tarihli "ÇED gerekli değildir" kararının verilmesine, 13/03/2017 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile "Büyük Ova Koruma Alanı" ilanının yapılmasına, 30/01/2018 tarihinde ise imar planlarının onaylanarak kesinleşmiş olmasına rağmen davacı şirket tarafından imalatlara başlanılmadığı, Trakya EDAŞ tarafından düzenlenen saha tespit tutanaklarından üretim sahalarında herhangi bir çalışmanın yapılmadığının tespit edildiği, davacı tarafından da RES kapsamında üretim tesisi kurulumunun yapıldığı veya üretim tesisi imalatına başlanıldığı yönünde bir beyanda bulunulmadığı gibi üretim tesisinin kurulumuna ilişkin olarak yapılan faaliyetlere dair dosyaya herhangi bir bilgi ve belge de sunulmadığı, bu durumda; 03/03/2017 tarihli bağlantı anlaşmasının süresinin 16/11/2019 tarihinde bitmesine ve 13/03/2017 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile "Büyük Ova Koruma Alanı" ilanı yapıldıktan sonra 30/01/2018 tarihinde imar planlarının onaylanarak kesinleşmiş olmasına rağmen davacı şirket tarafından imalata başlanılmadığı, davacı şirketin diğer yükümlülüklerini tamamlamak yerine yeniden süre uzatım talebinde bulunduğu, süre uzatım başvurusunun ilgili Yönetmeliğin 35. maddesinde belirtilen mücbir sebep kapsamında değerlendirilmesine imkân bulunmadığı, davacının lisanssız rüzgar enerjisi ürettim tesisi ile ilgili süresi içerisinde yükümlülüklerini mücbir sebep olmaksızın yerine getirmediği dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
	Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
	Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka  uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, yükümlülüklerin yerine getirilmediği değerlendirmesinin doğru olmadığı, aksine tüm yükümlülüklerin yerine getirildiği ancak bir türbinin büyük ova alanında kalması sonucu oluşan mücbir sebep nedeniyle fiilen inşa sürecine başlanamadığı, büyük ova alanında kalan türbinin inşası için kamu yararı kararı alınması amacıyla yapılan başvurunun sonuçsuz kaldığı, yapılan tüm hazırlık işlemleri sonucunda projenin tamamlanmasına izin verileceği yönünde haklı beklentilerinin oluştuğu, bu durum göz ardı edilerek tesis edilen dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
	Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
	MADDİ OLAY : 
	Davacı şirket tarafından, Tekirdağ ili, ... ilçesinde kurulması planlanan rüzgar enerjisine dayalı lisanssız elektrik üretim tesisleri (Aydınlar-1,2,3,4,6,7,8,9,10  RES) için Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş.'ye başvuruda bulunulmuş, başvuru neticesinde, ... ve ... tarihlerinde dokuz ayrı bağlantı anlaşması imzalanmıştır.
	Tesislerin inşası öncesinde gerekli izinlerin alınması ve diğer yükümlülüklerin tamamlanmasına ilişkin süreç devam ederken, 02/06/2017 tarih ve  30084 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Bazı Ovaların Büyük Ova Koruma Alanı Olarak Belirlenmesi Hakkında ... sayılı Bakanlar Kurulu Kararı" ile Aydınlar-5 RES tesisi için belirlenen türbin yerinin bulunduğu taşınmaz "Büyük Ova Koruma Alanı" olarak belirlenmiştir.
	Bunun üzerine davacı tarafından davalı idareye yapılan başvuru ile söz konusu taşınmazın büyük ova koruma alanı kapsamına alınması nedeniyle türbinin inşasına izin verilmesi amacıyla gerekli kamu yararı kararının alınmasına yönelik olarak çalışma yapılacağından bahisle bağlantı anlaşmasının süresinin uzatılması talep edilmiş, davalı idarenin ... tarih ve ...-...-... sayılı kararları ile "7186 sayılı Kanunla süre verildiğinden bu aşamada karar alınmasına gerek olmadığına" karar verilmiştir. 
	Aktarılan süreç sonrasında davacı şirket tarafından davalı idareye yapılan 28/07/2023 tarihli başvuru ile, Aydınlar-5 RES tesisine yapılaşma izninin verilmesi için gerekli kamu yararı kararının alınması amacıyla yapılan çalışmalardan bir sonuç alınamamasından kaynaklanan mücbir sebebe bağlı olarak söz konusu tesisin (Aydınlar-5 RES) türbin yerinin değiştirilmesi ve ve süre uzatımı talebi hususunda daha önce başvuruda bulunulduğu, Aydınlar RES projesinin bir bütün olduğu ve tesis dengesi bakımından projedeki türbinlerin tümünün proje kapsamında belirlenen konumlarda inşa edilmesi gerektiği, Aydınlar-5 RES tesisine ilişkin başvuru süreci devam ettiğinden Aydınlar-1,2,3,4,6,7,8,9,10 RES tesisleri için hak kaybı doğmaması adına başvuru yapıldığı belirtilerek bu tesisler içinde bağlantı anlaşmasının süresinin uzatılması talep edilmiş, söz konusu süre uzatımı talebinin zımnen reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır. 
	İLGİLİ MEVZUAT:
	6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Lisanssız yürütülebilecek faaliyetler" başlıklı 14. maddesinde, "Lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf faaliyetler şunlardır: ... b) Kurulu gücü azami bir megavatlık yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi (...) (3) Lisans alma yükümlülüğünden muaf olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten kişilerin ihtiyacının üzerinde ürettiği elektrik enerjisinin sisteme verilmesi hâlinde elektrik enerjisi son kaynak tedarik şirketince, 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun kapsamında belirlenen fiyatlardan alınır. (4) Bu kişilerin sisteme bağlanmasına ilişkin teknik usul ve esaslar ile satışa, başvuru yapılmasına ve denetim yapılmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir."; "Lisanssız üretim projelerinde tüketim bağı kurulması" başlıklı geçici 25. maddesinde ise, " Bu Kanun'un 14'üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan faaliyetler kapsamındaki bağlantı anlaşması süreleri; çağrı mektubu tarihinden bağlantı anlaşması süresi sonuna kadar tüketim-üretim bağı kopmuş olanlar için, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren otuz gün içinde çağrı mektubuna esas abonelik ile en az aynı özellikleri haiz eski ve/veya yeni bir tüketim tesisi aboneliği ihdas ederek ilgili şebeke işletmecisine bildirmesi hâlinde söz konusu bildirim tarihini izleyen yüz yirmi günü; bağlantı anlaşması süresi bittiği hâlde geçici kabulü yapılmamış olanlar ve henüz bağlantı anlaşması süresi bitmemiş olanlar için ise bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yüz yirmi günü kapsayacak şekilde kendiliğinden uzamış kabul edilir." kurallarına yer verilmiştir.
	Bağlantı anlaşmasının imzalandığı tarihte yürürlükte olan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin "Üretim tesislerinin işletmeye girmesi" başlıklı 24. maddesinde, "Bu Yönetmelik hükümlerine göre şebekeye bağlanacak üretim tesislerinin geçici kabul işlemlerinin, bağlantı anlaşmasının imza tarihinden itibaren; ... b) YG seviyesinden bağlanacak hidrolik kaynağa dayalı üretim tesisleri dışındaki üretim tesislerinde iki yıl, (...) içerisinde tamamlanması zorunludur. Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 35 inci maddesinde belirtilen mücbir sebepler ve Kurul tarafından uygun bulunan haller dışında, bu sürelerin sonunda üretim tesisinin tamamlanmaması hâlinde, bağlantı anlaşması ile su kullanım haklarına ilişkin izin belgeleri kendiliğinden hükümsüz hâle gelir." kuralı yer almıştır.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
	Aktarılan kurallardan, kurulu gücü azami bir megavatlık yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin lisans alma yükümlülüğünden muaf olduğu, bu kapsamda kurulacak ve YG seviyesinden sisteme bağlanacak elektrik üretim tesislerinin inşa işlemlerinin iki yıl içerisinde tamamlanarak geçici kabul işleminin gerçekleştirilmesi gerektiği, tesisin bu sürenin sonunda tamamlanmaması hâlinde bağlantı anlaşmasının kendiliğinden hükümsüz hale geleceği anlaşılmaktadır. 
	Dosya incelendiğinde, davacı tarafından davalı idareye yapılan ilk başvuru ile Aydınlar-5 RES tesisinin türbin yerinin değiştirilmesi ve bağlantı anlaşmasının süresinin uzatılmasının talep edildiği, daha sonra yapılan ve işbu uyuşmazlığa konu başvuru ile de, Aydınlar RES projesinin bir bütün olduğu ve tesis dengesi bakımından projedeki türbinlerin tümünün proje kapsamında belirlenen konumlarda inşa edilmesi gerektiği, Aydınlar-5 RES tesisine ilişkin başvuru süreci devam ettiğinden Aydınlar-1,2,3,4,6,7,8,9,10  RES tesisleri içinde hak kaybı doğmaması adına süre uzatımı yapılmasının talep edildiği, talebin zımnen reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı, davalı idare tarafından söz konusu başvuruya yönelik olarak alınan .. tarih ve ...-... sayılı Kurul kararları ile "talebin mücbir sebep kapsamında değerlendirilmemesine ve süre uzatımı talebinin reddedilmesine" karar verildiği görülmektedir.
	Davacı tarafından, Aydınlar RES projesinin on adet türbinden oluştuğu, türbinlerin birinin projede yer alan yerde yapılamamasının projenin bütünlüğünü etkilediği, Aydınlar-5 RES türbininin büyük ova alanında kalması nedeniyle mevcut taşınmazda inşa edilmesinin mümkün olmadığı, projenin bütünlüğünü etkileyen ve mücbir sebep teşkil eden bu gelişme nedeniyle türbin yerinin değiştirilmesi zorunluluğunun ortaya çıktığı, bu nedenle yeni türbin yeri tespit edilerek başvuru yapıldığı, kendilerine daha önce 6446 sayılı Kanun'un geçici 26. maddesi uyarınca otuz altı ay süre verildiği, bu bakımdan projenin tamamının inşa edilebilmesi amacıyla ve mücbir sebebe bağlı olarak işbu davaya konu tesislere ilişkin bağlantı anlaşmalarının süresinin uzatılması talebiyle başvuru yapıldığı iddia edilmektedir.
	Davalı idare tarafından dosyaya sunulan savunma dilekçesinde, başvuru konusu tesislere ilişkin bağlantı anlaşmalarının süresinin 16/11/2019 tarihinde sona erdiğinin belirtildiği, davacının başvurusunun ise, büyük ova kararının davacıya bildirildiği 17/07/2017 tarihinden beş yıl sonra süre uzatım talebinde bulunduğu, beş yıldır bu durum bilinmesine rağmen ilk başvurunun 7168 sayılı Kanun ile verilen süre bittikten 2,5 yıl sonra yapıldığı, belirtilen nedenle mücbir sebebin mevcut olmadığı, süre uzatımını gerektirecek herhangi bir belgenin de sunulmadığı gerekçeleriyle reddedildiği görülmektedir.
	Lisanssız üretim tesislerinde gerekli izinlerin alınması ve tesisin kurularak geçici kabule hazır hâle getirilmesi için öngörülen süreler bağlantı anlaşması yapılmasıyla başlamakta ve bu süreler tesisin niteliğine göre değişmektedir. Yönetmelikte belirlenen süre sonunda mücbir sebepler ve Kurul tarafından uygun görülen hâller dışında tesisin geçici kabule hazır hâle getirilmemesi hâlinde anlaşma kendiliğinden hükümsüz hâle gelmektedir. Olayda, davacı tarafından kendilerine daha önce 6446 sayılı Kanun'un geçici 26. maddesi ile 36 ay süre uzatımı verildiği iddia edilerek süre uzatımı talebinde bulunulmuş ise de, davacıya süre uzatımı verilmesine ilişkin maddenin 6446 sayılı Kanun'un lisanssız elektrik üretim tesislerine süre uzatımı verilmesine ilişkin geçici 25. madde olduğu, bu kapsamda başvuru konusu tesislere ait iki yıllık bağlantı anlaşmalarının süresinin 120 gün daha uzatıldığı ve bitiş tarihinin 16/11/2019 olarak belirlendiği, davacının geçici 26. madde kapsamında süre uzatımı yapılmasına ilişkin herhangi bir başvurusu olmadığı gibi tesisin söz konusu madde kapsamında olduğu ve kendisine bu madde uyarınca süre uzatımı verildiğine ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin mevcut olmadığı, bağlantı anlaşmalarının mücbir sebebe bağlı olarak bağlantı anlaşmalarının süresi içerisinde yapılan bir başvuruya istinaden uzatıldığına ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin de mevcut olmadığı, bu nedenle davacının bağlantı anlaşmalarının süresinin 16/11/2019 tarihinde dolduğu ve bu tarih itibarıyla ilgili mevzuat gereği bağlantı anlaşmalarının kendiliğinden hükümsüz hâle geldiği anlaşılmaktadır.
		Öte yandan, davacı tarafından, Aydınlar RES projesinin on adet türbinden oluştuğu, türbinlerden birinin projede yer alan yerde yapılamamasının projenin bütünlüğünü etkilediği, Aydınlar-5 RES türbininin kurulacağı alanın büyük ova alanında kalması nedeniyle projenin bütünlüğü etkilendiğinden yer değişikliği başvurusu yapıldığı iddia edilmekle birlikte, lisanssız elektrik üretim tesislerinin asıl amacının kişilerin kendi tüketim ihtiyaçlarını gidermesi olduğu, bu nedenle başvuru yapılan her bir tüketim tesisinin ihtiyacını karşılayacak üretim tesisi için ayrı bir bağlantı anlaşması imzalandığı, bu bakımdan davacı şirketin bağlantı anlaşması imzaladığı işbu davaya konu tesislerini tamamlayıp elektrik üretimi yapmasında herhangi bir engel bulunmadığı, başka bir anlatımla, lisanssız üretim mevzuatı bakımından davacının Aydınlar RES projesi kapsamındaki işbu davaya konu türbinlerini inşa ederek üretim yapması için Aydınlar-5 RES tesisini inşa etme zorunluluğu bulunmadığı göz önüne alındığında, davacının bu iddiasına itibar edilmemiştir.   
	Bu itibarla, davacı şirketin başvuru konusu tesislere ilişkin bağlantı anlaşmalarının süresinin 16/11/2019 tarihinde sona erdiği ve bağlantı anlaşmalarının ilgili mevzuat gereği hükümsüz hâle geldiği, diğer yandan, davacı tarafından Aydınlar-5 RES tesisi inşa edilemediğinden proje bütünlüğü gereği işbu davaya konu tesislerinde inşa edilemediği iddia edilmekte ise de, lisanssız elektrik üretimi tesislerinin asıl amacının kişilerin kendi tüketim ihtiyaçlarını gidermesi olduğu, davacı tarafından her bir tesis için ayrı ayrı bağlantı anlaşması imzalandığı, bu bakımdan davacı şirketin bağlantı anlaşması imzaladığı işbu davaya konu tesislerini tamamlayıp elektrik üretimi yapmasında herhangi bir engel bulunmadığı gibi Aydınlar-5 RES tesisini inşa etme zorunluluğu da bulunmadığı, buna rağmen bağlantı anlaşmalarının süresinin bittiği tarihe kadar geçici kabul yapılarak tesislerin inşa edilmediği, Aydınlar-5 RES tesisi için yapılan yer değişikliği ve süre uzatımı talebinin de reddedildiği göz önüne alındığında, davacının süre uzatımı başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
	Açıklanan nedenlerle;
	1. Davacının temyiz isteminin reddine,
	2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
	3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
	5. Kullanılmayan...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
	6. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ..... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın .... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 04/03/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.