Esas No: 2023/4519
Karar No: 2024/4667
Karar Tarihi: 09.10.2024

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2023/4519 E.  ,  2024/4667 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas    No : 2023/4519
Karar   No : 2024/4667
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Bakanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.         
YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem : Davacının, hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle Deniz Harp Okulu askeri öğrenciliğinin sonlandırılmasına ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:... K:... sayılı kararıyla; dava dosyasının incelenmesinden, 2017 yılında yapılan askeri öğrenci temin sınavında başarılı olarak MSÜ Deniz Harp Okulu'na kayıt yaptıran ve bir süre eğitimine devam eden davacı hakkında başlatılan güvenlik soruşturması kapsamında, ''04/11/2017 tarihinde ''çocuğun cinsel istismarı'' suçundan şüpheli olarak açılan soruşturma dosyasının halen derdest olduğundan'' güvenlik soruşturmasının olumsuz kabul edilerek okuldan ilişiğinin kesildiği, ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı ile, davacının "üzerine atılı suçu işlediğine dair her türlü şüpheden uzak, kesin, net ve inandırıcı delil elde edilemediğinden" bahisle beraatine karar verildiği görülmekle birlikte, davacı tarafından icra edilecek olan görevin Deniz Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde milli güvenliğin tesisi amacına yönelik bir görev olduğu, yapılacak görevin hassasiyeti, vasfı ve niteliği dikkate alındığında, davacıya isnat edilen suçla ilgili bir mahkumiyet kararı olmasa da, bu suça konu fiillerin, Güvenlik ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği ve Harp Okulu Yönetmeliğinde yer alan "güvenlik soruşturması olumlu olmak" koşulunu taşıyıp taşımadığı yönünden irdelenmesi gerektiği, suça konu fiilin vasıf ve niteliği, işleniş şekli, olayların oluş biçimi, mağdurenin olayları kavrayış ve değerlendirebilme yeteneğinin birlikte yorumlanmasından; davacının güvenlik ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığından bahisle ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. 
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla; 4045 sayılı Kanun'un 1. maddesine dayanılarak çıkarılan ve 12/04/2000 günlü, 24018 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin ''Türk Silahlı Kuvvetlerince yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması'' başlıklı 9. maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinin kadro ve kuruluşlarında yer alacak personelin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının, Türk Silahlı Kuvvetlerince bu Yönetmeliğe uygun olarak hazırlanacak yönerge uyarınca yapılacağının öngörüldüğü, davaya konu işleme dayanak alınan istihbari bilgi neticesinde davacı hakkında olumsuz bir işlem tesis edilebilmesi için, gerek davacının kendisi hakkında, gerekse yönetmelik eki formda yer verilen davacının kendisini etkileyebilecek yakın çevresi (anne, baba, kardeş, eş, çocuk, veli) hakkında somut kanaate ve bilgiye dayalı güvenilir, teyit edilebilir nitelikte, ön yargıdan uzak, hukuken denetlenebilen bilgiye dayalı tespitlerin açıkça ortaya konulması ve bu tespitlerin irdelenmesinden sonra bir karar verilmesi gerektiği, bakılan uyuşmazlıkta; davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz neticelenmesinin "04/11/2017 tarihinde karıştığı çocuğun cinsel istismarı suçundan şüpheli olarak hakkında açılan soruşturma dosyasının halen derdest olduğu" şeklindeki istihbari bilgi notundan kaynaklandığı, ancak, söz konusu suçtan ötürü ... Asliye Ceza  Mahkemesince beraatine hükmedildiği, öte yandan, davacının babası hakkında "silahlı terör örgütüne üye olmak" suçundan dolayı açılan soruşturmada, ... Cumhuriyet Başsavcılığınca ... tarih ve Sor.No:..., K.No:... sayı ile, kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği hususları birlikte dikkate alındığında, davacı hakkındaki güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuzluğundan bahsedilemeyeceğinden, dava konusu işlemde hukuka uyarlık, aksi yöndeki idare mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, davacının istinaf başvurusunun kabulüne,   idare mahkemesi kararının kaldırılmasına, işlemin iptaline karar verilmiştir. 
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; güvenlik soruşturması/arşiv araştırmasında ilgili kurumlardan gelen bilgiler ışığında takdir hakkını en uygun olan adaydan yana kullanma hak ve yetkisine sahip oldukları, özellikle 15 Temmuz 2016 tarihinde yaşanan darbe teşebbüsünden sonra, kamu hizmetinin en iyi şekilde yürütülebilmesi için alınan tedbirler kapsamında daha titiz ve dikkatli davranılmasının bir gereklilik arz ettiği, davacı hakkında yapılan tüm işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak tesis edildiği, aleyhlerine harca yükletilmesinin hatalı olduğu ileri sürülmektedir. 
KARŞI TARAFIN CEVABI	: Cevap verilmemiştir. 
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ:...
DÜŞÜNCESİ	:Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Sekizinci Dairesi tarafından Danıştay Başkanlık Kurulunun 19/07/2023 günlü, K:2023/33 sayılı kararının ''Ortak Hükümler'' kısmının 2. fıkrası uyarınca ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	: 
MADDİ OLAY : 
Davacının, dış kaynaktan askeri öğrenci temini için açılan sınavda başarılı olması üzerine Deniz Harp Okulu'nda eğitime alındığı, eğitimi devam ederken hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle Milli Savunma Bakanlığı Aday Değerlendirme Kurulu üyelerince yapılan değerlendirmeye istinaden giriş şartlarını taşımadığından Deniz Harp Okulu'ndan ilişiğinin kesildiği, bunun üzerine anılan işlemin iptali  istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT : 26/10/1994 günlü, 4045 sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli ile Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun’un 1. maddesinde; “Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması; kamu kurum ve kuruluşlarında, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile askeri, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılır. Devletin güvenliğini, ulusun varlığını ve bütünlüğünü iç ve dış menfaatlerinin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti, birim ve kısımların tanımlarının yapılması, güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak merciler ve üst kademe yöneticilerinin kimler olduğu Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir.” hükmü yer almakta iken, 18/10/2018 tarihli ve 7148 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 29. maddesiyle söz konusu maddeye 2. fıkra olarak; “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları arşivlerinden ve elektronik bilgi işlem merkezlerinden bilgi ve belge almaya, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında tutulan kayıtlara ulaşmaya, Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından yürütülen soruşturma sonuçlarını, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar ile kesinleşmiş mahkeme kararlarını almaya yetkilidir.” hükmü eklenmiş, anılan hüküm Anayasa Mahkemesinin 19/2/2020 günlü, E:2018/163, K:2020/13 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
07/04/2021 günlü, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeleri, kimler hakkında yapılacağını, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğunu, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağını, hangi mercilerin soruşturma ve araştırma yapacağını, Değerlendirme Komisyonunun oluşumu ve çalışma usul, esaslarını, veri güvenliği ile verilerin saklanma ve silinme sürelerini düzenlemektedir." hükmü; "Arşiv araştırması" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Arşiv araştırması; a) Kişinin adli sicil kaydının, b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir." hükmü; "Güvenlik soruşturması" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin; a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir." hükmü; "Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler" başlıklı 13. maddesinde, "(8) 26/10/1994 tarihli ve 4045 sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli ile Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
" hükmü, "Atıflar" başlıklı 14. maddesinde, "(1) Mevzuatta 4045 sayılı Kanuna yapılan atıflar bu Kanuna yapılmış sayılır."  hükmü düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Dava konusu işlem tarihinde güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, 4045 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yapılmaktadır. Anılan Kanun'un 1. maddesinin Anayasa Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile iptal edilmesi ve 4045 sayılı Kanun uyarınca yapılan işlemlere yönelik bireysel başvurularda verilen ihlal kararları dikkate alınarak kanun koyucu tarafından 7315 sayılı Kanun yürürlüğe konulmuş ve 4045 sayılı Kanun da yürürlükten kaldırılmıştır.
7315 sayılı Kanun'la, Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda, güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeler belirlenmiş; kimler hakkında yapılacağı, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğu, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağı, hangi mercilerce soruşturma ve araştırma yapılacağı, bu kapsamda Değerlendirme Komisyonunun oluşumu ve çalışma usul, esasları, kişisel veri güvenliği ile kişisel verilerin saklanma ve silinme süreleri düzenlenmiştir.
Bu itibarla, Anayasa Mahkemesi kararlarındaki kanuni düzeyde eksik düzenleme bulunduğu yolundaki gerekçeler göz önüne alınmak suretiyle kanun koyucu tarafından 7315 sayılı Kanun'la yeni yasal düzenleme yapılmak suretiyle bu konudaki eksiklikler giderildiğinden; somut olayda, kişisel verilerin güvenliğinin sağlanması ve özel hayatın gizliliğinin korunması amacına yönelik olarak 7315 sayılı Kanun ile getirilen çerçevede değerlendirme yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. 
Nitekim 7315 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten sonra Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun pek çok kararında (19/06/2023 günlü, E:2022/884, K:2023/1488;  09/02/2023 günlü, E:2022/667, K:2023/211; 23/01/2023 günlü, E:2022/882, K:2023/53 sayılı kararları) güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kaynaklı uyuşmazlıklarda 7315 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirme yapılması gerektiği belirtilmiştir. 
Bu durumda, dava konusu işlemin, 7315 sayılı Kanun'a uygunluğu yönünden bir değerlendirme yapılması suretiyle karar verilmesi gerekirken, bu yönde bir değerlendirme yapılmaksızın, dava konusu işlemin iptali yolunda karar veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU: 
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:... K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 09/10/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.