Esas No: 2024/4036
Karar No: 2024/7829
Karar Tarihi: 25.12.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/4036 E.  ,  2024/7829 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2024/4036
Karar	No : 2024/7829  
 
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR)	: 1- ... Valiliği 
VEKİLİ	: Av. ...
	   2- ... Genel Müdürlüğü  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR)	: 1- ...            3- ...
	   2- ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih  ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Diyarbakır 71. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Diyarbakır ili, Silvan ilçesi, Sulak mahallesinde yer alan ve davacıların hissedarı olduğu ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan arazi toplulaştırması işlemi ile bu işlemin iptali talebiyle yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı Diyarbakır Valiliği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporundaki tespitlerin birlikte değerlendirilmesinden; davacıların müştereken maliki oldukları Diyarbakır ili, Silvan ilçesi, Sulak köyünde kain eski ... kadastro parselini kapsayan alanda davalı idarece yapılan toplulaştırma işlemleri sonucunda davacıların hissedarı oldukları (eski) ... kadastro parseline karşılık davacılara ... ve ... sayılı parsellerin hisseli olarak tahsis edildiği, yapılan toplulaştırma işlemi ile davacılara tek bir yerden yer verilmesi mümkün olduğu halde bu olanağın değerlendirilmediği dolayısıyla davacıların tarımsal faaliyette bulunduğu alanların dağıtıldığı, küçültüldüğü, bu durumun davacılar yönünden işgücü, girdi, sermaye ve üretim kayıplarının artırmasına yol açacağı, arazi toplulaştırmanın amaçlarından birinin de toprakların bölünmesi ve küçülmesini önlemek olduğu hususu da göz önünde bulundurulduğunda yapılan toplulaştırma işleminin arazi toplulaştırmasının amacına, dağıtım ilke ve esaslarına uygun olarak yapılmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemlerin anılan parsele ilişkin kısımlarında hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı  tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. 
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI	 : 
1- Diyarbakır Valiliği tarafından, bilirkişi raporuyla toplulaştırma işleminin fiili duruma, hukuka, 3083 sayılı Kanuna ve ilgili diğer mevzuata uygun olarak yapıldığı tespit edildiği halde mahkemece bu hususların hiçbirine dikkat edilmeksizin sadece tek parselde yer verilmesi mümkün iken bunun yapılmadığı gerekçesine dayanılarak iptal kararı verildiği, davacıların taşınmazının mümkün mertebe proje gerekleri doğrultusunda yerinde kaldığından kişiye özel toplulaştırma yapıldığı iddiasının dayanaktan yoksun olduğu ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.
2- Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, bilirkişi raporuna yapılan itirazların dikkate alınmadığı, yapılan işlemin toplulaştırma ilke ve esaslarına uygun olduğu ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI	:  Cevap verilmemiştir. 
TETKİK HÂKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
           3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini  sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.
Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, işlem tarihinde yürürlükte olan "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi, köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı; "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir.
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın 3. maddesinde, "sabit tesis", ev, ahır, samanlık, ağıl, ambar, kuyu vb. yapılarla bağ, bahçe ve ağaçlık arazi olarak tanımlanmış, "Yeni Parsel Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması hususu toplulaştırmada dikkat edilmesi gereken kurallar arasında sayılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; Diyarbakır ili, Silvan ilçesi, Sulak mahallesinde yer alan ve davacıların hissedarı olduğu ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan arazi toplulaştırması işlemi ile bu işlemin iptali talebiyle yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı Diyarbakır Valiliği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda; dava konusu arazi toplulaştırma işleminin dağıtım ilke ve esasları ile kamu yararına uygun olup olmadığının tespiti amacıyla mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda özetle; "Dava konusu ... nolu parseline karşılık oluşturulan yeni ... ve ... nolu parsel, eski ... nolu parsel üzerinde, eski hissedarlarla müşterek olarak planlanıp, Kamu Ortaklık Payı (KOP) kesintisi yapılarak hisseleri oranında pay aldıkları, ortalama %2,5 oranında kesinti yapıldığı, davacıların taşınmazda yapılan Arazi Toplulaştırma İşlemi sonucunda verilen yerlerin yeni taşınmaz ile önceki (Eski) taşınmazın bulundukları konum ve verimlilik esaslarına göre aynı yerde ve eşdeğer olduğu, yapılan toplulaştırmaya giren davacılara ait parsel ile tahsis edilen yerlerin ilişkisi gözetilerek, toplulaştırma işlemi öncesi eski ... nolu parsel sayılı taşınmazda davacıların hissedar olduğu, yapılan toplulaştırma işlemi neticesi sonrasında, davacılara hisselerinin hakediş miktarı kadar tahsis edilen yeni ... ve ... nolu parsellerde tarımsal açıdan üretim yapabileceği,  teknik şartnamede belirtilen fiili duruma uygun olduğu, yapılan toplulaştırma işleminde eski ... nolu taşınmazın yerine tahsis edilen ... ve ... nolu taşınmazlarda aynı hissedarlarla hissedar olduğu ancak yapılan toplulaştırma işlemi ile davacılara tek bir yerden yer verilmesinin mümkün olduğu halde iki farklı parselde yer verildiği, bu durumda yapılan toplulaştırma işleminin mevzuat hükümlerine ve toplulaştırma amacına ve ilkelerine aykırı olduğu" kanaati belirtilmiştir.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporundaki tespitlerin birlikte değerlendirilmesinden; toplulaştırma işlemi ile ... parsel sayılı taşınmaza karşılık tahsis edilen ... ada ... parsel sayılı taşınmazın ... parsel sayılı taşınmazın yerini çok az kapsayacak şekilde planlandığı, ... ada ... parsel sayılı taşınmazın ise ... sayılı taşınmazdan farklı yerde olduğu, bu durumda eski taşınmazın yerini daha fazla kapsayacak şekilde tahsis yapma imkanı varken taşınmazın büyük çoğunluğunun taşınarak tahsis yapıldığı, bu duruma ilişkin  teknik zorunluluğun ortaya konulamadığı anlaşıldığından dava konusu toplulaştırma işleminin anılan taşınmaza ilişkin kısmında hukuka uygunluk, temyize konu kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU	:
	Açıklanan nedenlerle;
	1.	Temyiz isteminin reddine,
	2.	Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih  ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
	3.	Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
	4.	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın  İdare Mahkemesine gönderilmesine, 25/12/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.