Esas No: 2024/1524
Karar No: 2024/1732
Karar Tarihi: 02.05.2024

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2024/1524 E.  ,  2024/1732 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas     No : 2024/1524
Karar	No : 2024/1732                                                                                
DAVACI	: ...Sendikası	  
VEKİLİ	: Av. ...
DAVALILAR	: 1- ...Bakanlığı / ANKARA
	  2- ... Valiliği / ...
DAVANIN_ÖZETİ	:	Davacı tarafından;
	- Milli Eğitim Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığı arasında imzalanan 03/11/2021 tarihli “Çevreme Duyarlıyım, Değerlerime Sahip Çıkıyorum Projesi (ÇEDES) İşbirliği Protokolü"nün yetki yönünden tamamının, bu talep kabul görmezse  4. maddesinin, 7. maddesinin 1., 2., 3., 4., 5. bentlerinin, 8. maddesinin C ve D bentlerinin,
	- Milli Eğitim Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığı arasında 2023 yılında düzenlenen "Çevreme Duyarlıyım, Değerlerime Sahip Çıkıyorum Projesi Uygulama Usul ve Esasları"nın yetki yönünden tamamının, bu talep kabul görmezse "Amaç" başlığı altındaki düzenlemenin, "Genel Esaslar" başlığı altındaki düzenlemelerin, "Görev ve Yükümlülükler" başlığı altındaki "DİB Din Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Yükümlülükleri", "İl/İlçe Müftülüklerinin Yükümlülükleri", "GSB Gençlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Yükümlülükleri", "İl/İlçe Gençlik Spor Müdürlüklerinin Yükümlülükleri", "ÇEDES Uygulama Mekanlarının Yükümlülükleri" alt başlıkları altında yer alan düzenlemelerin,
	- Anılan İşbirliği Protokolü ile Uygulama Usul ve Esasları'na dayalı olarak İzmir ili genelinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda "manevi danışman" adı altında yapılan tüm görevlendirme/onay işlemlerinin,
iptali ve yürütmesinin durdurulması istenilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	:	2577 sayılı Kanun'un 3. ve 5. maddelerine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca Danıştay Sekizinci Dairesi ile Danıştay Onuncu Dairesinden oluşturulan Müşterek Kurulca, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra dava dilekçesi öncelikle 2577 sayılı Kanun'un 3. ve 5. maddelerine uygun olup olmadığı yönünden incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı; dilekçelerde tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin gösterileceği belirtilmiş; 5. maddesi, 1. fıkrasında, her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı; ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile dava açılabileceği kurala bağlanmış; 14. maddesi, 3. fıkrası, (g) bendinde, dava dilekçesinin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönünden ilk incelemeye tabi tutulacağı; 15. maddesi, 1.fıkrası, (d) bendinde de, Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince 14. maddenin 3. fıkrası, (g) bendine aykırılık görülmesi halinde, uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere dilekçenin reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.
2577 sayılı Kanun'un 3. Maddesi Uyarınca Yapılan Değerlendirme: 
Yargılama hukukunun temel ilkelerinden biri taleple bağlılıktır. Bu ilke uyarınca iptali istenen idari işlemle sınırlı olarak mahkemelerce inceleme yapılması gerektiğinden, talebin incelemeye konu olabilecek nitelikte açık, her türlü tereddütten uzak, belirli ve somut olması;  iptali istenilen işlem ya da işlemlerin sayı, tarih, tebliğ tarihi belirtilmek ve menfaat bağı kurulmak suretiyle hukuka aykırılık sebepleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği kuşkusuzdur. 
Dava dilekçesinin incelenmesinden; İzmir ilindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda "manevi danışman" adı altında yapılan tüm görevlendirme/onay işlemlerinin iptal edilmesi isteminde bulunulmuşsa da, bu  görevlendirme/onay işlemlerinin tarih ve sayısının açık bir şekilde belirtilmediği görülmekte olup; Protokol ile Uygulama Usul ve Esasları'na dayanılarak tesis edilen iptal istemine konu görevlendirme/onay işlemlerinin hangi işlemler olduğu anlaşılamamaktadır.
Bu durumda, dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun düzenlenmediği sonucuna varılmış olup, öncelikle dava konusu Protokol ile Uygulama Usul ve Esasları'na dayanılarak İzmir ilindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda "manevi danışman" adı altında yapılan görevlendirme/onay işlemlerinin açık ve net olarak ortaya konulması gerekmektedir.
Öte yandan, dava dosyasının Danıştay Onuncu Dairesinin E:2023/5908 sayılı dosyası ile birlikte incelenmesinden; davacı tarafından, 03/11/2021 tarihli “Çevreme Duyarlıyım, Değerlerime Sahip Çıkıyorum Projesi (ÇEDES) İşbirliği Protokolü"nün yetki yönünden tamamının, bu talep kabul görmezse 4. maddesinin, 7. maddesinin 1., 2., 3., 4., 5. bentlerinin, 8. maddesinin C ve D bentlerinin iptali istemiyle açılan ve Danıştay Onuncu Dairesinin E:2023/5908 sayılı esasına kaydedilen dava dosyasına Milli Eğitim Bakanlığı tarafından sunulan savunma dilekçesinde, 01/02/2023 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Diyanet İşleri Başkanlığı arasında “Çevreme Duyarlıyım, Değerlerime Sahip Çıkıyorum Projesi (ÇEDES) İşbirliği Protokolü" adı altında yeni bir protokol imzalandığının ve halihazırda bu protokolün yürürlükte olduğunun belirtildiği görülmektedir.
Bu nedenle, 12/06/2023 tarihinde Danıştay Genel Yazı İşleri Müdürlüğü kaydına giren dilekçe ile açıldığı görülen işbu davanın açıldığı tarihte 01/02/2023 tarihli İşbirliği Protokolü'nün yürürlükte olduğu, buna rağmen 03/11/2021 tarihli İşbirliği Protokolü hükümlerinin iptalini isteyen davacının, anılan hükümlerin iptalinde ne gibi bir menfaatinin bulunduğu hususunu açıkça ortaya koymadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava dilekçesinin bu yönden de 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun düzenlenmediği sonucuna varılmıştır.
2577 sayılı Kanun'un 5. Maddesi Uyarınca Yapılan Değerlendirme: 
İdari yargılama usulündeki, her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılması gerektiğine ilişkin asıl kuraldan ayrık olarak getirilmiş olan 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 1. fıkrasına göre, birden fazla idari işleme karşı tek dilekçe ile dava açılabilmesi için, anılan maddede yer verilen "maddi veya hukuki yönden bağlılık"  ya da "sebep-sonuç ilişkisi" koşullarının yanında İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun öngördüğü diğer koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.   
Her ne kadar davacı tarafından, 2021 yılında yapılan "Çevreme Duyarlıyım, Değerlerime Sahip Çıkıyorum Projesi İşbirliği Protokolü" ile 2023 yılında hazırlanan "Çevreme Duyarlıyım, Değerlerime Sahip Çıkıyorum Projesi Uygulama Usul ve Esasları"nın iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmışsa da, 2021 yılı İşbirliği Protokolü ile 2023 yılı Uygulama Usul ve Esasları arasında Kanun hükmünde belirtilen nitelikte bir maddi/hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunmadığı, daha açık bir ifadeyle 2023 yılı Uyugulama Usul ve Esaslarının, 2021 yılı İşbirliği Protokolü'ne dayanılarak hazırlanmadığı, dolayısıyla her bir yıla ilişkin İşbirliği Protokolü ile Uygulama Usul ve Esasları'na karşı ayrı ayrı dava açılması gerektiğinden dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine de aykırı olduğu sonucuna varılmaktadır.
KARAR SONUCU		:
           Açıklanan nedenlerle;
	1) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca, bu kararın tebliğinden itibaren 30 (otuz) gün içinde, 3. ve 5. maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenecek ayrı ayrı dilekçelerle, gerekli harç ve masrafları yatırılmak  suretiyle dava açmakta serbest olmak üzere DAVA DİLEKÇESİNİN REDDİNE,
2) Aynı Kanun'un 15. maddesi, 5. fıkrasına göre dilekçenin reddi üzerine yeniden verilecek dilekçede de aynı yanlışlıkların yapılması halinde davanın reddedileceğinin davacıya duyurulmasına, 
3) Aşağıda dökümü yapılan ...TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcı ile artan posta giderinin istemi halinde davacıya iadesine,
 02/05/2024 tarihinde, 03/11/2021 tarihli İşbirliği Protokolünün iptali istemine dair 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca dava dilekçesinin reddine ilişkin kısım yönünden gerekçede oy çokluğu, esasta oy birliğiyle, diğer kısımlar yönünden oy birliğiyle  kesin olarak  karar verildi.
 
(X)-KARŞI OY :
Dava, Milli Eğitim Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığı arasında imzalanan 03/11/2021 tarihli “Çevreme Duyarlıyım, Değerlerime Sahip Çıkıyorum Projesi (ÇEDES) İşbirliği Protokolü"nün yetki yönünden tamamının, bu talep kabul görmezse  4. maddesinin, 7. maddesinin 1., 2., 3., 4., 5., bentlerinin, 8. maddesinin C ve D bentlerinin, Milli Eğitim Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığı arasında 2023 yılında düzenlenen "Çevreme Duyarlıyım, Değerlerime Sahip Çıkıyorum Projesi Uygulama Usul ve Esasları"nın yetki yönünden tamamının, bu talep kabul görmezse "Amaç" başlığı altındaki düzenlemenin, "Genel Esaslar" başlığı altındaki düzenlemelerin, "Görev ve Yükümlülükler" başlığı altındaki "DİB Din Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Yükümlülükleri", "İl/İlçe Müftülüklerinin Yükümlülükleri", "GSB Gençlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Yükümlülükleri", "İl/İlçe Gençlik Spor Müdürlüklerinin Yükümlülükleri", "ÇEDES Uygulama Mekanlarının Yükümlülükleri" alt başlıkları altında yer alan düzenlemelerin ve anılan İşbirliği Protokolü ile Uygulama Usul ve Esasları'na dayalı olarak İzmir ili genelinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda "manevi danışman" adı altında yapılan tüm görevlendirme/onay işlemlerinin iptali istemiyle açılmıştır. 
 Dava dosyasının Danıştay Onuncu Dairesinin E:2023/5908 sayılı dosyası ile birlikte incelenmesinden; Danıştay Onuncu Dairesinin E:2023/5908 sayılı dosyasına Milli Eğitim Bakanlığı tarafından sunulan savunma dilekçesinde, 01/02/2023 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Diyanet İşleri Başkanlığı arasında “Çevreme Duyarlıyım, Değerlerime Sahip Çıkıyorum Projesi (ÇEDES) İşbirliği Protokolü" adı altında yeni bir protokol imzalandığının ve halihazırda bu protokolün yürürlükte olduğunun belirtildiği görülmekteyse de, davacı tarafından 03/11/2021 tarihli İşbirliği Protokolünün iptali istenilen düzenlemelerine 01/02/2023 tarihli İşbirliği Protokolünde de yer verildiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, Milli Eğitim Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Diyanet İşleri Başkanlığı arasında 03/11/2021 tarihinde imzalanan “Çevreme Duyarlıyım, Değerlerime Sahip Çıkıyorum Projesi (ÇEDES) İşbirliği Protokolü" sonrasında 01/02/2023 tarihinde yeni bir İşbirliği Protokolü imzalanmış olmasının, 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca dava dilekçesinin reddini gerektirmediği oyuyla, bu gerekçe yönünden aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.