Esas No: 2021/5665
Karar No: 2024/6762
Karar Tarihi: 23.12.2024

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/5665 E.  ,  2024/6762 K.


"İçtihat Metni"
       T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas   No : 2021/5665
Karar No : 2024/6762                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ...  2-... 3- ...
VEKİLİ	: Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Bakanlığı / ...
VEKİLİ	: Hukuk Müşaviri ...
İSTEMLERİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacılar tarafından; 12/05/2016 tarihinde, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ... (... Kışlası) çıkışı servis güzergahındaki yol üzerine bırakılan bomba yüklü aracın askeri servisin geçişi sırasında patlatılması sonucunda davacılardan ...'ın yaralandığından bahisle uğradıkları iddia edilen zararlara karşılık ... için 1.000,00 TL (miktar artırım dilekçesi ile artırılarak 172.808,36 TL) maddi ve 300.000,00 TL manevi tazminat ile çocukları ... ve ... için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 672.808,36 TL tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:...  K:... sayılı kararıyla; davacının maddi zarar talebinin 5233 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, bu halde davacının maddi tazminat talebinin; ... Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan 1 No'lu Zarar Tespit Komisyonu tarafından teklif edilen miktara karşılık gelen kısmı olan 2.534.44 TL'lik kısmının kabul edilerek 2.534,44 TL maddi tazminatın davalı idarece davacıya ödenmesi, fazlaya ilişkin 170.273,92 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddi gerektiği; manevi tazminat istemi yönünden, meydana gelen terör olayı sonucu davacılardan ...'ın, yaşamını tehlikeye sokacak şekilde yaralandığı, vücudunda birden fazla kırık olması nedeniyle saptanan kırıkların müştereken hayat fonksiyonlarını ağır derece etkileyecek nitelikte olduğu, Mahkemelerince davacının sevk edildiği Adli Tıp Kurumu Başkanlığı .... İhtisas Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı mütalaasında, davacının yaşına göre %23 oranında meslekte kazanma gücünü kaybetmiş sayılacağının, başka birisinin sürekli bakımına muhtaç durumda olmadığının bildirildiği, bu hal itibariyle büyük bir elem ve acı duyması nedeniyle oluşan bu manevi zararının sosyal risk ilkesi gereği tazmini gerektiği, zenginleşmeye sebep olmayacak miktarda, olayın gerçekleşme şekli, zararın niteliği ve kalıcılığı dikkate alınarak olay karşısında duyulan acıyla da orantılı olacak şekilde takdiren davacılardan olayda yaralanan... için 100.000,00 TL, ...'ın çocukları diğer davacılar ... ve...... için ayrı ayrı 30.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 160.000,00 TL manevi tazminatın davalı idarece davacılara ödenmesi, fazlaya ilişkin 340.000,00 TL manevi tazminat talebinin ise reddi gerektiği, faiz yönünden ise; davacının dava açma süresi geçtikten sonra miktar artırım dilekçesinde gündeme getirdiği yasal faiz talebi, "taleple bağlılık" kuralının istisnası olan miktar artırımı kapsamında olmadığından, "davanın genişletilmesi" kapsamında olduğundan, davacılar lehine hükmedilen tazminata yasal faiz işletilmesine hukuken imkân bulunmadığı gerekçesiyle maddi tazminat isteminin 2.534,44 TL'lik kısmının kabulüne, kabul edilen 2.534,44 TL maddi tazminatın davalı idarece davacı ...'a ödenmesine, fazlaya ilişkin 170.273,92 TL maddi tazminat talebi yönünden ise davanın reddine, manevi tazminat isteminin, davacılardan ... için 100.000,00 TL, diğer davacılar ... ve ... için ayrı ayrı 30.000,00 TL olmak üzere toplam 160,000,00 TL'lik kısmının kabulüne, kabul edilen 160.000,00 TL manevi tazminatın davalı idarece davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin 340.000,00 TL manevi tazminat talebi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; faizin, asıl alacağa bağlı feri bir hak olması nedeniyle dava dilekçesinde bu konuda bir istek olmasa dahi, sonradan 2577 sayılı Kanun'un 16/4. maddesi uyarınca miktar artırımına ilişkin dilekçede faiz isteminde bulunulmuşsa bu istemin miktar artırımı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, dava dilekçesinde belirtilen tazminat miktarının artırılmasına hukuki olanak sağlayan adil yargılanma hakkının, sadece tazminat miktarını değil, faiz istemini de kapsadığı, dava dilekçesinde faiz istemi olmayıp miktar artırım dilekçesinde faiz istemi var ise, miktar artırım dilekçesinin içeriğinden, talep edilen toplam tazminat miktarına faiz istenildiği açıkça anlaşılıyor ise miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği tarihten itibaren faize hükmedilmesi gerektiği, bu durumda,  dava dilekçesinde faiz istemi bulunmadığı gerekçesiyle kabul edilen tazminat için faize hükmedilmemesinde hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilerek İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik kısmına yapılan istinaf başvurularının reddine, mahkemece hüküm altına alınan 2.534,44 TL maddi tazminatın miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihi olan 04/03/2019 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacılardan ...'a ödenmesine, kararın manevi tazminat isteminin kısmen reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, davacılar lehine hükmedilen toplam 160.000,00 TL manevi tazminatın 100.00,00 TL'lik kısmının kaldırılmasına, bu kısım bakımından davanın reddine, kalan 60.000,00 TL'lik kısma yönelik başvurunun reddi suretiyle davacılardan ... için 30.000,00 TL, ...'ın çocukları olan diğer davacılar için ayrı ayrı 15.000,00 TL olmak üzere toplam 60.000,00 TL manevi tazminatın miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihi olan 04/03/2019 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalı idarece ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI: Davacılar tarafından; olayda kendisinin herhangi bir kusurunun bulunmadığı, hükmedilen manevi tazminat miktarının oldukça düşük olduğu, idarece yeterli güvenlik önlemlerinin alınmaması nedeniyle terör saldırısı neticesinde yaralanmasında hizmet kusuru bulunduğu, ... Bölge İdare Mahkemesi .... Dava Dairesinin kararları arasında çelişkiler olduğu ileri sürülmektedir. 
Davalı İdare tarafından; olay terör eyleminden kaynaklandığından idarenin sorumluluğunun bulunmadığı, hükmedilen maddi tazminat miktarının Zarar Tespit Komisyonunca belirlenen miktar olduğu ve dolayısıyla aslında dava reddedildiği halde bu kısım üzerinden aleyhlerine nispi harç ve vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu, hükmedilen manevi tazminat tutarlarının yüksek olduğu, kendilerinin her türlü harçtan muaf olduğu, kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMALARI:Davalı idare tarafından davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kısmen kabulüyle Bölge İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat ve faize ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir. 
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:	
MADDİ OLAY : 
Dosyanın incelenmesinden, ... tarihinde, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... (... Kışlası) çıkışı servis güzergahındaki yol üzerine bırakılan bomba yüklü aracın askeri servisin geçişi sırasında patlatılması sonucunda, o sırada patlama mahallinde bulunan davacılardan ...'ın yaralandığı, oluşan zararın tazmini istemiyle 28/06/2016 tarihinde davalı idareye başvuru yapıldığı, anılan başvurunun zımnen reddi üzerine bakılan davanın açıldığı, bununla birlikte 29/06/2016 ve 24/08/2016 tarihlerinde 5233 sayılı Kanun uyarınca zarar tespit komisyonununa yapılan başvurular üzerine zarar tespit komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile %14 engellilik oranı üzerinden 4.034,44 TL maddi tazminat hesaplandığı ancak davacıya SYDV tarafından terör zararı olarak yapıldığı belirtilen 1.500,00 TL ödemenin mahsubu suretiyle 2.534,44 TL ödenmesine karar verildiği, anılan tutarın kabul edilmemesi üzerine de 18/05/2017 tarihinde uyuşmazlık tutanağının düzenlendiği anlaşılmaktadır.  
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısımları ile İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmına davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısımları ile İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmına davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.	
Temyize konu kararın İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin kısmen reddine ilişkin kısmına davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:
Dava dosyasının incelenmesinden ...  İdare Mahkemesinin... tarihli ara kararıyla ... Adli Tıp Kurumu Başkanlığından davacı ...'ın olay nedeniyle varsa kesin / sürekli çalışma gücü kaybı / maluliyet oranının tespitine ilişkin sağlık raporunun sunulmasının istenildiği, ara kararına cevaben Adli Tıp Kurumu Başkanlığı 3. Adli Tıp İhtisas Kurulu tarafından hazırlanan...tarih ve ... sayılı raporda davacının E cetveline (yaşına) göre %23.0 (yüzde yirmi üç nokta sıfır) oranında meslekte kazanma gücünden kaybetmiş sayılacağı yönünde mütalaada bulunulduğunun görüldüğü, İdare Mahkemesince de maddi zarar talebinin 5233 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek, ... Valiliği ... No'lu Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığınca davacının engel oranının %14 olduğuna dair engelli Sağlık Kurulu Raporu uyarınca hesaplanan maddi tazminat miktarı dikkate alınarak karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkemece maluliyet oranının belirlenmesi talebi üzerine Adli Tıp Kurumu 3. Adli Tıp İhtisas Kurulu tarafından, davacının rapor tarihine kadar tedavi görmüş olduğu tüm hastanelere ait epikrizler ve almış olduğu raporlar tetkik edilerek ayrıca muayenesi de yapılarak hazırlanan raporun daha güncel ve hükme esas alınabilecek nitelikte olduğu,  ... Eğitim Araştırma Hastanesi Engelli Sağlık Kurulu tarafından düzenlenen raporun ise altı aylık geçerlilik süresinin bulunduğu dikkate alındığında davacı ...'a ödenmesi gereken maddi tazminatın Adli Tıp Raporunda belirtilen %23 maluliyet oranı dikkate alınarak hesaplanması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Bu nedenle %14 maluliyet oranına ilişkin rapor esas alınarak hesaplanan maddi tazminat  tutarına göre verilen kararın maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmında ve bu kısma davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddinde hukuka uyarlılık bulunmamaktadır.  
Temyize konu kararın kabul edilen tazminat miktarlarına yasal faiz işletilmesine ilişkin kısmının incelenmesi:
Usûl hukukunun temel ilkelerinden olan taleple bağlılık ilkesine göre, Mahkeme tarafından davacının talepleri aşılarak karar verilmesi mümkün olmamakta, davacının istemleri ile bağlı olunup, istemleri genişletecek şekilde karar verilmesine olanak bulunmamaktadır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında da, "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." hükmü ile taleple bağlılık ilkesi açıklanmıştır.  
Bakılan uyuşmazlıkta; davacıların, dava dilekçesinde maddi ve manevi tazminat istemlerine faiz işletilmesi talebinin bulunmadığı anlaşılmakta olup, Bölge İdare Mahkemesince kabul edilen tazminat miktarlarına faiz işletilmesi taleple bağlılık ilkesine dolayısıyla usul kurallarına aykırılık oluşturmaktadır.
Öte yandan, dava dilekçesinde talep edilmediği halde miktar artırımı dilekçesinde yapılan yasal faiz talebinin, "taleple bağlılık" kuralının istisnası olan miktar artırımı kapsamında olduğunu kabul etmeye hukuken olanak bulunmamaktadır. Zira, 2577 sayılı Kanun'un 16/4. maddesiyle getirilen "artırım" hakkı dava dilekçesinde gösterilen "miktar" ile sınırlı olup dava dilekçesinde yer verilmeyen yeni bir talepte bulunulmasına imkan veren bir mahiyet taşımamaktadır. Bu nedenle, miktar artırım dilekçesinde talep edilen "yasal faiz" "davanın genişletilmesi" kapsamında olduğundan ve davacı dava dilekçesinde faiz talebinde bulunmadığından kabul edilen maddi ve manevi tazminat miktarlarına yasal faiz işletilemeyeceği açıktır.
 Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesi kararında kabul edilen tazminat tutarlarına yasal faiz işletilmesi yönünden hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
 Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin  KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE
2.  ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı  temyize konu kararının manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısımları ile İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat isteminin kısmen reddine ilişkin kısmına davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmı ile kabul edilen tazminat miktarlarına yasal faiz işletilmesine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısımlar hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/12/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.