Esas No: 2021/1345
Karar No: 2024/2785
Karar Tarihi: 09.05.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/1345 E.  ,  2024/2785 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2021/1345
Karar  No : 2024/2785  
TEMYİZ EDENLER: 1- (DAVALI) ... Üniversitesi
VEKİLİ	: Av. ...
2- (DAVACI) ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarını temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... Üniversitesi ... Meslek Yüksekokulunda grafik tasarımı programında öğrenci iken davalı İdare uygulamalarının hukuka aykırı olduğundan bahisle ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yapılan yargılama üzerine iptal edilen davalı idare işleminden kaynaklandığını ileri sürdüğü zararlara karşılık olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000-TL maddi, 500.000-TL manevi tazminatın  olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının  özeti: .... İdare Mahkemesinin  ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararıyla; davacının maddi tazminat istemi yönünden yapılan değerlendirmede, tazminat istemine dayanak olan .... İdare Mahkemesi'nin... gün ve E:..., K:... sayılı iptal kararına istinaden,  ... Üniversitesi ... Meslek Yüksekokulu Yönetim Kurulu'nun... tarih ve ... sayılı  kararının alındığı,  yani  yargı kararının  gereğinin yerine getirildiğinin görüldüğü, öte yandan ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasına konu işlemin iptal edilmesinin  tek başına davacının sınıf geçmesine olanak vermediği, başka bir ifadeyle anılan işlem tesis edilmemiş olsa bile davacının okulunun uzayıp uzayamayacağının bilinemeyeceği ve söz konusu işlemin tek başına davacının mezuniyeti sonucunu doğurmayacağının anlaşıldığı,  yine davacı tarafından maddi tazminata dayanak olarak gösterilen kalemlerin davacının okulunun uzamasından veya zamanında mezun olamamasından kaynaklanan varsayıma dayalı, geleceğe yönelik, muhtemel zararlar niteliğinde olduğu ve somut ve kanıtlanabilir olmadığının görüldüğü ve varsayıma dayalı olarak tazminata hükmedilemeyeceği gerekçesiyle maddi tazminat isteminin reddine; davacının manevi tazminat istemi yönünden yapılan değerlendirmede, davacının işitme engeli dolayısıyla derslerle ilgili olarak  gerekli düzenlemelerin yapılmasının muhtelif tarihli dilekçelerle davalı idareden istenildiği, bu yönde ... İdare Mahkemesinin  E:... sayılı dosyasında yapılan yargılamada da  idare işleminin hukuka aykırı olduğuna karar verilerek,  idarenin kusurlu davrandığının ortaya konulması karşısında,  işitme engelli  davacının  bu süreçe  yaşadığı acı ve elemin karşılığı olarak 500.000-TL manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile takdiren 5.000-TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu davacı ve davalı tarafından  ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI         : 
Davalı ... Üniversitesi tarafından, kabul edilen her iptal davasının idarenin kusuruna karine teşkil etmediği, aksi halde kamu hizmetinin rücu işlemlerinden ötürü işlemez hale geleceği, kusurun mahkeme kararında gerekçeli ve detaylı olarak ortaya konulması gerektiği, nitekim iptal kararına konu ... İdare Mahkemesi'nin E:..., K:... sayılı kararında idarelerine herhangi bir kusur atfedilmediği, sadece orta öğretimde mevcut olan kaynaştırma eğitimi ve başarısız sayılma yasağının davacıya uygulanma imkanının bulunmadığının Mahkeme kararında da ifade edildiği,  manevi tazminat istemi için gerekli koşulların oluşmadığı belirtilerek, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının manevi tazminata ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
Davacı tarafından; iptal davaları sonucu açılan tam yargı davalarının 2577 sayılı Kanun ile verilen bir hak olduğu, dava konusu uyuşmazlık sürecinde verilen iptal kararlarının İdarenin ne denli kusuru olduğunu açıkça ortaya koyduğu, Yükseköğretim Kurulu'nun ...tarih ve ... sayılı yazısında engelli öğrencilerin başvurmaları halinde varsa dersin eşdeğerinin, eşdeğerinin bulunmaması halinde ders programının bu konuda gelişen program ve teknik kullanılarak öğrenciye uyarlanması gerektiğinin bildirildiği, buna rağmen davacının işitme engelli bir birey olduğu gözardı edilerek, sağlıklı bireyler gibi derslerini anlamasının beklendiği ve bu konuda ısrar edildiği, konuya ilişkin TBMM Kamu Denetçiliği Kurumu'nun ... tarih ve E... sayılı raporunun da işbu davanın haklılığını ortaya koyduğu belirtilerek, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI     :  Davalı idare ve davacı tarafından temyiz isteğinin reddi gerektiği savunulmuştur. 
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının maddi tazminata ilişkin kısmı yönünden temyiz isteminin reddi ile onanması gerektiği, manevi tazminata ilişkin kısmı yönünden ise bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY : 
	Doğuştan işitme engelli olan davacının, ... Üniversitesi ... Meslek Yüksekokulunda grafik tasarımı programında öğrenci iken davalı İdarenin engelini gözardı eden hukuk dışı ve sürekli uygulamaları nedeniyle okulunun uzadığından bahisle uğradığını iddia ettiği zararlara karşılık olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000-TL maddi, 500.000-TL manevi tazminatın  olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır. 
	İLGİLİ MEVZUAT:
	Anayasa'nın "Devletin temel amaç ve görevleri" başlıklı 5. maddesinde; "Devletin temel amaç ve görevleri, ... kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.", "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrasında; " Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.", üçüncü fıkrasında; "Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz.", "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42. maddesinde; "... Kimse eğitim ve öğretim hakkından yoksun bırakılamaz ... Devlet, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma yararlı kılacak tedbirleri alır ...", "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin son fıkrasında; "İdare,  kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür", "Görev ve sorumlulukları, disiplin kovuşturulmasında güvence" başlıklı 129. maddesinin 5. fıkrasında; "Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilir.", 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi (b) bendinde ise;  "İdari eylem ve işlemlerden dolayı hakları muhtel olanların idareye karşı tam yargı (tazminat) davası açabileceği" hükmü yer almaktadır.
	 2547 sayılı Yülseköğretim Kanunu'nun "Ana ilkeler" başlıklı 5. maddesinin (e) bendinde; "Yükseköğretimde imkan ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemler alınır.", 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun'un 15. maddesinin ilk üç fıkrasında; "(1) Hiçbir gerekçeyle engellilerin eğitim alması engellenemez. Engelli çocuklara, gençlere ve yetişkinlere, özel durumları ve farklılıkları dikkate alınarak, bütünleştirilmiş ortamlarda ve engelli olmayanlarla eşit eğitim imkânı sağlanır. (2) Engelli üniversite öğrencilerinin öğrenim hayatlarını kolaylaştırabilmek için Yükseköğretim Kurulu bünyesinde araç-gereç temini, özel ders materyallerinin hazırlanması, engellilere uygun eğitim, araştırma ve barındırma ortamlarının hazırlanmasının temini gibi konularda çalışma yapmak üzere Engelliler Danışma ve Koordinasyon Merkezi kurulur. (3) Engelliler Danışma ve Koordinasyon Merkezinin çalışma usûl ve esasları, Sağlık Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurumu ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca müştereken hazırlanan yönetmelikle belirlenir" hükümleri düzenlenmiştir.
	14/08/2010 tarih ve 27672 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumları Engelliler Danışma ve Koordinasyon Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı; yükseköğrenim gören engelli öğrencilerin öğrenim hayatlarını kolaylaştırabilmek için gerekli akademik ortamın hazırlanmasını ve eğitim-öğretim süreçlerine tam katılımlarını sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak ve düzenlemeler yapmak üzere, Yükseköğretim Kurulu Engelli Öğrenciler Komisyonu, Engelli Öğrenciler Danışma ve Koordinasyon Birimi, ÖSYM Engelli Öğrenciler Danışma ve Koordinasyon Birimi ile yükseköğretim kurumları bünyesinde oluşturulacak engelli öğrenci birimlerinin çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir.", "Yükseköğretim kurulu engelli öğrenciler komisyonu" başlıklı 5. maddesinde; "Yükseköğretim Kurulu bünyesinde yükseköğrenim aşamasına gelen veya yükseköğrenim gören engelli öğrencilerin ihtiyaçlarını belirlemek, belirlenen ihtiyaçlara göre yapılması gereken idari düzenlemeleri planlamak ve gerekli alt yapı standartlarını oluşturarak ilgili yükseköğretim kurumları arasında koordinasyonu sağlamak üzere Yükseköğretim Kurulu Engelli Öğrenciler Komisyonu oluşturulur. Komisyon, Yükseköğretim Yürütme Kurulu üyelerinden birinin başkanlığında üçü engellilik alanında bilgi sahibi, tercihen ilgili alanlardaki akademisyenlerden ve en az yüksek lisans düzeyinde eğitim görmekte olan engelli bir öğrenci temsilcisinden olmak üzere en az beş kişiden oluşur. Komisyon üyeleri Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından üç yıl için görevlendirilir. Süresi biten üyelerin yeniden görevlendirilmeleri mümkündür.", "Yükseköğretim kurumları engelli öğrenci birimleri" başlıklı 11. maddesinde; "(1) Yükseköğretim kurumları tarafından eğitim öğretim işlerinden sorumlu bir rektör yardımcısı başkanlığında ve sorumluluğunda, engelliler alanında uzmanlaşmış veya özel eğitim alanına yakın alanda uzmanlaşmış koordinatör öğretim elemanları veya yardımcıları ile ilgili daire başkanlıkları, fakülte, yüksekokullar ve enstitülerin görevlendireceği yönetici veya akademik kişilerden seçilmiş temsilcilerden oluşan, engelli öğrencilerin idari, fiziksel, barınma ihtiyaçları ile sosyal ve akademik alanlarla ilgili ihtiyaçlarını tespit etmek ve bu ihtiyaçların karşılanması için yapılması gerekenleri belirleyip, yapılacak çalışmaları planlamak, uygulamak, geliştirmek ve yapılan çalışmaların sonuçlarını değerlendirmek üzere, doğrudan rektörlüğe bağlı engelli öğrenci birimleri oluşturulur. Yükseköğretim kurumları bu birimlerin amaçlarını gerçekleştirebilmeleri için gerekli olan kaynağı bütçelerinden tahsis ederler. Birimlerin çalışma usul ve esasları yükseköğretim kurumlarınca belirlenir.
(2) Yükseköğretim kurumları engelli öğrenci birimleri her yıl hazırlayacakları faaliyet ve değerlendirme sonuçlarını içeren raporu Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirirler.", "Yükseköğretim kurumları engelli öğrenci birimlerinin görevleri" başlıklı 12. maddesinde; "... b)Engelli üniversite öğrencilerinin akademik, fiziksel ve sosyal yaşamlarını engellemeyecek biçimde öğretim programlarını düzenlemek için engelli öğrencinin devam ettiği eğitim ortamının uygunlaştırılması, engellilere yönelik araç gereç temini, özel ders materyallerinin hazırlanması, engellilere uygun eğitim, araştırma ve barındırma ortamlarının düzenlenmesi konularında çalışmalar yapmak. c) Yükseköğrenim düzeyindeki öğrenci ve öğretim elemanlarına yönelik yayın faaliyetlerinde bulunmak, öğretim elemanlarına engellilik ile bunun getirdiği sınırlılıkları ve yapılması gereken düzenlemeleri anlatan ve bilgi veren doküman hazırlamak, bilinç düzeyini arttırmak, ilgililere danışmanlık hizmeti vermek, gerektiği durumlarda hizmet içi eğitim sağlamak. ... ğ) Bütün öğrencilerin adil ve doğru bir şekilde ölçme ve değerlendirmeye tabi tutulması, fırsat eşitliğini sağlamak ve eğitim sürecini engelli öğrenciler için de anlamlı hale getirmek için; engelli öğrencinin sınavlarla ilgili süre, mekân, materyal, refakatçi okuyucu sağlamak ve engelin doğasından kaynaklanan farklılıklara göre alınacak gerekli tedbirleri almak, düzenlemeleri yapmak... ı) Yükseköğretim programlarını kazanan engelli öğrencileri kayıt sırasında tespit etmek..." düzenlemesine yer verilmiştir.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Temyize konu kararın, maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmı yönünden;
	İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
	Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın anılan kısmının onanması gerekmektedir.
	Temyize konu kararın, 500.000-TL manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 5.000-TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesine ilişkin kısmı yönünden;
	Uyuşmazlığın çözüme kavuşturulabilmesi açısından, manevi tazminat istemine konu olayların kısa bir özetinin yapılması gerekmektedir.
	... Özel Eğitim Meslek Lisesi'nden mezun olan davacı, 2547 sayılı Kanun'un mülga 45/e maddesi gereğince sınavsız geçiş hakkı kapsamında 2014 ÖSYS sonucuna göre ... Üniversitesi ... Meslek Yüksek Okulu (MYO) Grafik Tasarım Bölümü'ne yerleştirilmiştir.
	Davacı ve babası kayıt esnasında 02/09/2014 tarihli dilekçeleri ile; sürekli nitelikteki işitme engeli raporunu ibraz ederek, kaynaştırma öğrencisi olarak gerekli uygulama ve önlemlerin alınmasını talep etmiştir.
	16/10/2014 tarihli Rektörlüğe hitaben "uzaktan eğitim hk." konulu dilekçe ile; uzaktan eğitim yolu ile verilen Atatürk İlkeleri ve Türk Dili Dersinin sınıf ortamında işitme engellilere uygun araç-gereç, ders materyalleri ve kitap temini ile sağlanması talep edilmiştir.
	16/10/2014 tarihli Rektörlüğe hitaben "yabancı dil eğitimi hk." konulu dilekçe ile; Yabancı Dil Dersinden muaf tutulması talep edilmiş, Rektörlük davacının bu talebini ... tarih ve ... sayılı yazı ile Yükseköğretim Kurulu'na (YÖK) ileterek görüş istemiş, YÖK'ün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile yabancı dil dersi yerine üniversitenin ilgili kurullarının belirleyeceği eşdeğer kredide ders almasının uygun olduğunun bildirilmesi üzerine Rektörlük onayı ile Deri İşleme Teknikleri I ve II derslerini 2014-2015 Bahar, 2015-2016 Güz dönemlerinde alan davacı bu bu derslerden başarılı olmuştur.
	15/01/2015 tarihli Rektörlüğe hitaben "İşitme engelli öğrenciniz ... hk." konulu dilekçe ile; Üniversite tarafından ... hakkında kaynaştırma eğitimi için gerekli tedbirlerin alınmadığı, ortam düzenlemesi yapılmadığı, eğitim için gerekli olan alet edevat ve eğitim materyalleri sağlanmadığı gibi bazı derslerden de normal bireylere yapılan uygulama ile uzaktan eğitime tabi tutulduğu, bu nedenle başarısız olduğu ve psikolojisinin bozulduğu, bu nedenle anılan derslerden başarısız sayılmasına itiraz ettiği ve kaynaştırma öğrencisi olması nedeniyle derslerden başarısız sayılmasının mümkün bulunmadığı belirtilerek gerekli işlemlerin yapılması istenilmiştir.
	16/01/2015, 28/05/2015, 08/06/2015 ve 18/06/2015 tarihli Rektörlüğe hitaben dilekçeler ile; "Kaldığı dersler yerine kolaylaştırıcı önlemlerin alınması, uzaktan eğitim ile ...'ın başarılı olamayacağı", "...'ın mesleki derslerdeki sınıf başarısının yüksek olduğu, Özel Eğitim hakkındaki KHK'nın uygulanması, Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği hükümlerinin uygulanması, bireyselleştirilmiş eğitim programı hazırlanması ve ortam düzenlemesi yapılması, bazı derslerden uygulamalı sınava tabi tutulması, üniversite tarafından kaynaştırma eğitimi verilmesi ve kaynaştırma öğrencisi başarısız notla değerlendirilemez esasına göre işlem yapılması, uzaktan eğitimden muaf tutularak uzaktan eğitim dersleri için başkaca kolaylaştırıcı önlemlerin alınması, YÖK ile gerekli koordinasyon ve işbirliği içine girilmesi" talepleri yinelenmiştir.
	... tarihli ... MYO hitaplı dilekçe ile; kaynaştırma öğrencisi olması nedeni ile yaz stajı uygulamasından ve uzaktan eğitim derslerinden muaf tutulması ile bugüne dek yapılması gereken düzenlemelerin yapılmaması nedeniyle kalmış sayıldığı derslerden "kaynaştırma öğrencisi başarısız notla değerlendirilemez" esasına göre başarılı sayılması talebinde bulunulmuştur.
	... tarih ve ... sayılı ... MYO Yönetim Kurulu kararı ile; davacının taleplerinin reddine, talep konusu derslerin okunup yazılarak anlaşılabileceğinden, dönem başında tüm ders materyallerinin kendisine verilmesine, mağduriyetinin giderilebilmesi için talebi halinde kendisine ek sınav hakkı verilmesine karar verilmiştir.
	Davacının bu karara itirazı üzerine, ... Üniversitesi Rektörlüğü Genel Sekreterliğinin ... tarih ve E... sayılı yazısı ile davacıdan engelli raporunu güncellemesi istenilmiş ve  Üniversite Senatosu'nun ... tarih ve ... toplantı sayılı kararı ile sözkonusu talepler hususunda YÖK'ten görüş sorulmasına karar verilmiştir. 
	Anılan MYO kararı ile Senato kararının iptali istemiyle davacı tarafından açılan davalarda;  ... İdare Mahkemesi'nin ... gün ve E: ..., K: ...  ve ... gün ve E: ..., K: ... sayılı kararlarıyla; duyma işlevi tam olmayan davacının etkili materyallerle gerekli tedbirler alınmadığı takdirde anlama ve kavrama hızının diğerlerine göre yavaş olacağı ve bu suretle eğitim ve öğretim hakkının kısıtlanacağı dikkate alındığında, işitme engelli olan davacının, yükseköğretim kurumunda almakta olduğu eğitim konusunda önündeki engellerin kaldırılması ve imkan ve fırsat eşitliğini sağlayacak nitelikteki önlemlerin alınması kapsamında engelli niteliğine bağlı olarak yaşadığı eğitim sorunlarının çözümü için gelişen program ve teknik kullanılarak ders programının uyarlanması ve/veya eşdeğer derslerin belirlenmesi gerekirken söz konusu hususlarda yeterli ve gerekli bir değerlendirme içermeyen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık görülmediği gerekçesiyle iptallerine karar verilmiştir.
	...tarih ve ... sayılı YÖK cevabı ile; kaynaştırma öğrencileri bakımından öğrencilerin başarısız notla değerlendirilemeyeceği düzenlemesinin yükseköğretimde uygulanma imkanı bulunmadığı, ancak 08/10/2009 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında, 5378 sayılı Kanun'un 15 .maddesi hükmü ile yükseköğretim programlarında verilen mesleki yeterliklerin tam olarak kazanılabilmesi için engelli öğrencilerin başvurması halinde öğrenciye varsa başvurdukları dersin eşdeğerinin verilmesinin sağlanması, bunun sağlanamaması durumunda ise ders programının bu konuda gelişen program ve teknik kullanılarak öğrenciye uyarlanmasına karar verildiği, bu nedenle Üniversite Senatosu'nun 04/03/2016 tarih ve 09 toplantı sayılı kararı ile sorulan adı geçenin durumunun anılan karar gereğince incelenmesi gerektiği bildirilmiştir.
	Belirtilen Mahkeme kararları ve YÖK yazısı gereğince... tarih ve ... sayılı ... MYO Yönetim Kurulu kararı ile; "... Öğrencinin meslek alanının zor derslerini dahi başarmış olmakla anlatılanları anlama, yorumlama ve değerlendirme yetisine sahip olduğu görülmekte olup kalan derslerden de uzaktan eğitim ve yüz yüze verilen derslerde ders sorumlusu öğretim elemanlarından ders materyallerini ilgili dönem başında öğrenciye verilmek üzere okul idaresine teslim etmesinin istenerek ilgili öğrenciye yardımcı olunmasına, engelli olmasından dolayı bir nevi pozitif ayrımcılık yapılmasının sağlanmasına ..." şeklinde karar alınmıştır. Davacının bu karara itiraz etmesi üzerine,... tarih ve ... sayılı ... MYO Yönetim Kurulu kararı ile; uzaktan eğitim dersleri olan Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I -II ile Türk Dili I - II dersleri yerine Özgün Baskı Grafiği, Sistem Analizi ve Tasarımı, Renk Bilgisi ve Ölçümü, Örme Teknolojisi dersleri alması, matematik ve bilgisayar derslerinin öğrenciye uyarlanması, stajların yüksekokuldaki öğretmenler nezaretinde yapılması yönünde karar alınmıştır. Davacının bu karara yönelik itirazı ise ... Üniversitesi Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... toplantı sayılı kararı ile reddedilmiştir. Ancak Rektörlük tarafından davacının zorunlu dersler olan uzaktan eğitim derslerinin eşdeğerinin bulunmadığı ve anılan zorunlu derslerin davacı tarafından alınması gerektiğinin bildirilmesi üzerine ... tarih ve ... sayılı ... MYO Yönetim Kurulu kararı ile; zorunlu derslerin özel teknik ve okutman aracılığıyla yüzyüze yapılmasına karar verilmiştir. Bu kapsamda özel teknik ve okutman aracılığıyla verilen Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I -II ile Türk Dili I - II derslerini alan davacı, sözkonusu derslerden başarılı olarak mezun olmuştur. 
	Ayrıca, davacı ve babası tarafından YÖK Başkanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ve TBMM Kamu Denetçiliği Kurumuna konu ile ilgili mağduriyetlerini bildiren ve yardım talebinde bulunulan dilekçeler verildiği de görülmektedir.
	Yukarıda yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere; davacının okula kayıt olduğu tarih itibariyle engelini davalı İdareye yazılı olarak bildirdiği, sürekli engeli olan davacıdan mevzuata aykırı olarak raporunu güncellemesinin talep edildiği, Yükseköğretim Kurumları Engelliler Danışma ve Koordinasyon Yönetmeliği uyarınca kurulan Engelsiz Kampüs Biriminin Rektörlüğe bağlı olmasına ve davacı ve babası tarafından konuya ilişkin sayısız dilekçe verilmesine rağmen, Rektörlüğün ve  ... MYO engelli temsilcisi tarafından Engelsiz Kampüs Birimi ile irtibata geçilmediğinin anılan birimin ... tarih ve ... sayılı yazısından anlaşıldığı,  doğumdan itibaren işitme engelli olan ve bu nedenle cihaz kullanamayan davacının uzaktan eğitim derslerine katılımı ve başarılı olmasının bilimsel veriler ışığında çok düşük bir olasılık olduğu, davacı ve babası tarafından verilen ilk dört dilekçede bu hususun belirtilerek eşdeğer ders ve/veya işitme engeline uygun teknik ve program uygulanmasının istenildiği, YÖK'ün ...tarihli yazısının da bu yönde olmasına rağmen, davacıya işitme engeli olmayan kişiler ile aynı şartlar altında, ek sınav hakkı ve uzaktan eğitim materyali temin edilmesi yoluna gidildiği, bu koşullar altında sürekli başarısızlık durumu yaşayan davacının kaynaştırma öğrencisi olması nedeniyle derslerden başarılı sayılmasını talep ettiği, davacının konuya ilişkin olarak verdiği dilekçelerinde öncelikle engeline uygun ders ile engeline uygun özel teknik, program ve materyal talebinde bulunduğu, davalı İdarenin davacının taleplerini 3 yıl sonra yargı kararı gereğince yerine getirdiği, nitekim davacının engeline uygun teknik ve materyaller yoluyla verilen derslerden başarılı olduğu gözöünde bulundurulduğunda, davacının engel durumunun davalı İdarece görmezden gelindiği ve mevzuat ve YÖK tarafından ayrıntılarıyla belirtilen gerekli eylem ve uygulamaların yapılmadığı, bu suretle işitme engelli davacının yükseköğrenime tam erişiminin engellendiği anlaşılmaktadır.
	Sözkonusu eylem ve işlemlerin 3 yıl boyunca sistematik şekilde süreklilik gösterdiği ve davacının yaşadığı etkin, yetkin ve başarılı olamama halinin  yaşamını çekilmez bir hale getirdiği dikkate alındığında, belirlenecek tazminat miktarının, olayın  bir bütün olarak incelenmesi suretiyle sebepsiz zenginleşmeye yol açılmadan makul ölçüler içerisinde karşılanması ve engelli bireylerin eğitim hakkının mevzuat dışı eylem ve uygulamalar yoluyla engellenmesinin önlenmesi için idarelerce üstlenilmesi gereken pozitif yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağlayacak şekilde belirlenmesi gerekmektedir.
	 Bu itibarla, İdare Mahkemesince takdir edilen miktarın manevi zararı karşılamaktan uzak olduğu sonucuna varılmakla, bu karara yönelik istinaf isteminin redine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır. 
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle,
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca davalı İdarenin temyiz istemlerinin reddine, davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının; 
a)  Maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmının ONANMASINA,
b)  Manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmının BOZULMASINA, 
3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi  .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 09/05/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.