Esas No: 2022/3128
Karar No: 2024/6067
Karar Tarihi: 06.11.2024

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2022/3128 E.  ,  2024/6067 K.


"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
   Esas	No : 2022/3128
   Karar	No : 2024/6067
TEMYİZ EDENLER	: 1-(DAVACI) ...
 
	 2-(DAVALI) ... Defterdarlığı-...
 	   (... Vergi Dairesi Müdürlüğü)
İSTEMİN KONUSU              : ... Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
 
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı tarafından, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 11/1-a maddesi kapsamında gerçekleştirilen ihracat teslimlerinden kaynaklı indirim yoluyla giderilemeyen 2014/Haziran dönemine ilişkin katma değer vergisinin mahsuben iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair işleminin iptali ile idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalı idarenin dava konusunun idari davaya konu kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olmadığı itirazı ile süre itirazı yerinde görülmeyerek esas hakkında yapılan incelemede; olayda, davacının 2014/Haziran dönemine ilişkin mahsuben iade talebinin vergi inceleme raporlarına istinaden reddedilmesi dava konusu edildiğinden, uyuşmazlığın çözümü için mal ihracatından kaynaklanan mahsuben iadeye ilişkin hususların değerlendirilmesi gerektiği, davacı hakkında düzenlenen inceleme raporlarında ihracatın gerçekleşip gerçekleşmediğine ilişkin bir tespit söz konusu olmadığından davacının alışları sırasında ödediği katma değer vergisinin gerçeği yansıtması gerektiği, bu durumda uyuşmazlığın çözümünün davacı hakkında düzenlenen vergi inceleme raporlarının değerlendirilmesi ile davacı adına fatura düzenleyen şirketler hakkında yer verilen tespitlerin incelenmesine bağlı bulunduğu; davacı adına 2014/Mayıs ilâ Ağustos, Kasım, Aralık dönemlerine ilişkin düzenlenen vergi inceleme raporu ile, 2014/Haziran dönemine ilişkin düzenlenen vergi inceleme raporunun incelenmesinden, anılan raporlarda, davacının 2014/Haziran döneminde, Üsküdar Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün ... vergi kimlik numaralı mükellefi S.S. 299 No'lu ... Koop. ile Gazikent Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün ... vergi kimlik numaralı mükellefi ... Otomotiv Mob. Ayak. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nden yüklenilen ancak ihracat teslimlerinden kaynaklı indirim yoluyla giderilemeyen 2014/Haziran dönemine ilişkin katma değer vergisinin mahsuben iadesi talebinin yerine getirilmemesi gerektiğinin belirtildiği, ayrıca S.S 299 No'lu ... Kooperatifi hakkında ... tarih ve ... sayılı vergi tekniği raporu'nun bulunduğu belirtilmiş ise de, Mahkemelerinin E:... sayılı dosyasında alınan ara karara binaen gönderilen ... tarih ve ... sayılı vergi tekniği raporunun 2010 yılına ilişkin olduğu gibi mükellefin sahte fatura düzenlediğine yönelik tespitin olmadığı, söz konusu mükellef hakkında 2014 yılına ilişkin sahte belge düzenlediğine yönelik vergi tekniği raporunun bulunmadığının görüldüğü; ... Otomotiv Mob. Ayak. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. bakımından ise, 6736 sayılı Kanun'dan faydalandığı için hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunun işlemden kaldırıldığı belirtildiğinden, davacının iadeye konu dönemde mal alımında bulunduğu şirket hakkında bir takım olumsuz tespitler olmasına karşın olayda bu konuda daha detaylı inceleme ve değerlendirmenin yapılacağı vergi tekniği raporu bulunmaksızın bu tespitlerin tek başına anılan şirketin düzenlediği belgelerin sahte olduğuna dair kesin bir delil olamayacağı, anılan şirketin düzenlediği faturaların sahte olup olmadığının vergi tekniği raporu ile tam ve açık bir şekilde ortaya konulması gerektiği, ancak bundan sonra davacının anılan şirketten aldığı faturalara konu yüklenim listesinde bulunan katma değer vergilerinin reddedilebileceği, davacının mal alımında bulunduğu şirketin mal alımında bulunduğu alt şirketler hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunun davacının mal alımında bulunduğu şirketin davacıya düzenlendiği faturaların sahte olduğunu tek başına ortaya koyamayacağı sonucuna varıldığından, olayda davacının ilgili yılda bahsedilen şirketten alarak kullandığı belgelerin sahte olduğu hususu tam olarak ortaya konulamadığından davacı tarafından yüklenilen ancak indirim yoluyla giderilemeyen katma değer vergisinin mahsuben iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair işlemde hukuka uyarlık görülmediği; davacının faiz istemine gelince, idarenin, kendisine ait olmayan parayı belirli süre kullanması asıl para sahibinin bu ekonomik değerden mahrum bırakılması sonucunu doğuracağından, parası uhdesi dışında kalan ve mülkiyet hakkı ihlal edilen kişiye haksız kullanım karşılığında faiz ödenmesi gerektiği, iadesi gereken tutarların zamanında iade edilmemesi dolayısıyla yapılacak olan iadenin, dava dilekçesindeki talebe bağlı olarak idareye başvuru tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'da öngörülen oranda faiz uygulanarak mahsuben iadesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptali ile iadesi talep edilen katma değer vergisinin idareye başvuru tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'a göre işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya mahsuben iadesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Vergi mahkemesi kararının SS 299 No'lu ... Koop.'dan alınan faturalara ilişkin kısmına yönelik yapılan istinaf başvurusunda ileri sürülen nedenlerin kararın bu kısmını kusurlandıracak nitelikte bulunmadığı; Vergi Mahkemesi kararının ... Otomotiv Mob. Ayak. İth. İhr. San. Ve Tic. Ltd. Şti'den alınan faturalara ilişkin kısımının incelenmesinden ise, davacı adına düzenlenen vergi inceleme raporunun değerlendirilmesinden, anılan şirket tarafından davacıya düzenlenen faturaların gerçek ticari muameleye dayanmadığı, fiili olarak  davacı tarafından gerçekleştirilen ihracatlara ilişkin olarak katma değer vergisi iadesi alınabilmesi için düzenlenmiş belgeler olduğu, davacı adına anılan şirketten alınan faturalar nedeniyle yapılan mahsuben iade talebinin reddi işleminde hukuka aykırılık, davayı kabul eden mahkeme kararında ise hukuka uyarlık  görülmediği; Vergi Mahkemesi kararının faize ilişkin kısmının incelenmesinden ise, mahsuben ödemenin ödeme usullerinden birisi olduğu, yazılı mahsup talebi ile ödeme yapılmasının mümkün olduğu, bu halde borcun ödendiği tarih mahsup talebinin kabul edilmiş olması  durumunda mahsup talebinin yapıldığı tarih olduğu, SS 299 No'lu ... Koop.'nden alınan faturalara ilişkin kısım yönünden mahsuben iade kararı verildiğinden mahsup dilekçesinin verildiği tarihte vergi borcu ödenmiş sayılacağından mahrum kalınan bir kar veya davacının zararından bahsedilemeyeceği dolasıyla da mahsup istenen katma değer vergisine faiz işlemesinin de söz konusu olamayacağı, mahkeme kararının faize ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davalı istinaf başvurusunun kısmen kabul kısmen reddi ile Vergi Mahkemesi kararının ... Otomotiv Mob. Ayak. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti'ne ilişkin kısmı ile faize ilişkin kısmının kaldırılmasına, söz konusu kısımlar yönünden davanın reddine, kararın SS 299 No'lu ... Koop.'nden alınan faturalara ilişkin kısmı yönünden ise istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:  
DAVACININ İDDİALARI:Bölge İdare Mahkemesince işlemden kaldırılan vergi tekniği raporuna dayanılarak karar verildiği, vergi inceleme raporlarında da somut tespit olmadan varsayıma dayalı değerlendirmelerle iade talebinin reddedildiği, kaldı ki söz konusu raporlarda ... Otomotiv İth. İhr. San ve Tic. Ltd. Şti. hakkında olumsuz bir tespite rastlanılmadığının belirtildiği iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
DAVALININ İDDİALARI: İdarelerince yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğu iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
     Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: 
Davacı tarafından, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 11/1-a maddesi kapsamında gerçekleştirilen ihracat teslimlerinden kaynaklı indirim yoluyla giderilemeyen 2014/Haziran dönemine ilişkin katma değer vergisinin mahsuben iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair işleminin iptali ile idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesi istemine ilişkindir.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3/B maddesinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelerin gerçek mahiyetinin, yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği ve iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutat olmayan bir durumun iddia olunması hâlinde, ispat külfetinin bunu iddia eden tarafa ait olduğu belirtilmiştir.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 11/1-a maddesinde ihracat teslimleri ve bu teslimlere ilişkin hizmetler ile yurt dışındaki müşteriler için yapılan hizmetlerin, katma değer vergisinden istisna tutulduğu, aynı Kanun'un 29. maddesinde mükelleflerin yaptıkları vergiye tabi işlemlerin üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, Kanunda aksine hüküm yoksa faaliyetlerine ilişkin olarak kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzere vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilecekleri, 30. maddesinde, vergiden istisna edilmiş bulunan malların teslimi ve hizmet ifası ile ilgili vergilerin vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden indirilemeyeceği,  32. maddesinde ise; bu Kanunun 11, 13, 14 ve 15 inci maddeleri ile 17 nci maddenin (4) numaralı fıkrasının (s) bendi uyarınca vergiden istisna edilmiş bulunan işlemlerle ilgili fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisinin, mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanacak katma değer vergisinden indirileceği, vergiye tabi işlemlerin mevcut olmaması veya hesaplanan verginin indirilecek vergiden az olması hallerinde indirilemeyen katma değer vergisinin, Maliye Bakanlığınca tespit edilecek esaslara göre bu işlemleri yapanlara iade olunacağı açıklanmıştır. 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan bozma sebeplerinden birinin varlığı halinde mümkündür.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, ... Otomotiv Mob. Ayak. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti'ne ilişkin kısmı haricindeki hüküm fıkrasının dayandığı hukuki sebepler ve gerekçesi Dairemizce uygun görülmüş olup taraflarca ileri sürülen iddialar, kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının ... Otomotiv Mob. Ayak. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti'ne ilişkin kısmına yönelik davacı tarafından yapılan temyiz istemine gelince; 
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından 01/08/2014 tarihli katma değer vergisi iade talep dilekçesi ile 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 11/1-a maddesi kapsamında 2014/Haziran dönemine ilişkin indirim yoluyla giderilemeyen katma değer vergisinin mahsuben iadesi talebinde bulunulduğu, 25/06/2020 tarihli başvuru ile de katma değer vergisi iade talebinin akibetinin sorulduğu, söz konusu başvurunun davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile davacı adına düzenlenen ... tarih ve ... ve ... tarih ve ... sayılı vergi inceleme raporlarından bahisle reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Bahse konu vergi inceleme raporlarında davacının 2014/Haziran döneminde mal/hizmet alımında bulunduğu ... Otomotiv Mob. Ayak. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti ile SS 299 No'lu ... Koop. Hakkında olumsuz tespitlere yer verildiği görülmektedir.
Katma değer vergisi indirimi ve iadesi hakkından yararlanabilmek için kanun koyucu tarafından, bir kısmı esas bir kısmı da şekle ilişkin olmak üzere bazı şartların varlığı öngörülmüş, vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesi ile şekil şartlarının birlikte aranılması amaçlanmıştır. Dolayısıyla, katma değer vergisi sisteminde, iadenin yapılabilmesi için mükellefler tarafından talep edilmesi tek başına yeterli olmayıp iade taleplerinin yerine getirilebilmesi düzenlenen ve kullanılan belgelerin gerçeği yansıtmalarına bağlı olup, vergi idaresince iade talebinin haksız olduğunun somut olarak ortaya konulması ve ilgili faturaların gerçek bir mal teslimi veya hizmet ifasına dayanmadığının tespit edilmesi halinde, iade talebinin reddedilebileceği açıktır.
Davacının dava konusu dönemde yaptığı teslimler nedeniyle yüklendiği  ve indirim yoluyla gideremediği katma değer vergisi iadesi talebinin, ... Otomotiv Mob. Ayak. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nden olan alışlarından kaynaklanan kısmı bakımından, anılan şirketin 6736 sayılı Kanun kapsamında matrah artırımında bulunduğu, davalı idarenin Bölge İdare Mahkemesince alınan ara karara verdiği cevabında anılan mükellef hakkında tanzim edilen ... tarih ve ... sayılı vergi tekniği raporunun işlemden kaldırıldığının bildirildiği, davacı hakkında dava konusu döneme ilişkin katma değer vergisi iadesi yönünden düzenlenen vergi inceleme raporlarının incelenmesinden ise davacının iade konusu dönemlerde mal alımında bulunduğu mükellef hakkında bir takım olumsuzluklar bulunduğuna dair tespitler olmasına karşın olayda dava konusu işlemin tesis edilmesine dayanak alınan vergi inceleme raporlarının düzenlendiği tarihte bu konuda daha detaylı inceleme ve değerlendirmenin yapıldığı vergi tekniği raporu bulunmaksızın söz konusu raporlardaki tespitlerin tek başına anılan mükellefin düzenlediği belgelerin sahte olduğuna dair kesin delil niteliğinde bulunmadığı, anılan mükellefin düzenlediği faturaların sahte olup olmadığının  tam ve açık bir şekilde ortaya konulması gerektiği, ancak bundan sonra davacının anılan mükelleften aldığı faturalara konu yüklenim listesinde bulunan katma değer vergilerinin reddedilebileceği, davacının dava konusu dönemde bahsedilen mükelleften alarak katma değer vergisini yüklenim konusu ettiği belgelerin sahte olduğu hususu tam olarak ortaya konulamadığından davanın kabulü yolundaki Vergi Mahkemesi kararının ...  Otomotiv Mob. Ayak. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınan faturalara ilişkin kısmını kaldırarak bu kısım yönünden davayı reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine, davalının temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının; dava konusu işlemin ... Otomotiv Mob. Ayak. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. 'den alınan faturalardan kaynaklanan kısmı yönünden BOZULMASINA, diğer kısmının ONANMASINA,		 3.Temyiz isteminde bulunan davacıdan ...-TL maktu harcın alınmasına, 
	       4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 06/11/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.