Esas No: 2024/4342
Karar No: 2024/4165
Karar Tarihi: 26.06.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2024/4342 E.  ,  2024/4165 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas     No : 2024/4342
Karar	No : 2024/4165                                                                                
DAVACI	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
DAVALILAR	: 
1- ...
2-  ... Bakanlığı - ANKARA
3- ... Kurumu - ANKARA
 
DAVANIN KONUSU            : Hopa İlçesi Doğal Gaz Boru Hattı Projesinin gerçekleştirilmesi amacıyla ekli haritada gösterilen güzergaha isabet eden taşınmazlar ile söz konusu proje kapsamında inşa edilecek sabit tesisler, ulaşım yolları, enerji nakil hatları, katodik koruma hatları ve anot yataklarının yapımı amacıyla ihtiyaç duyulan taşınmazların Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 11/11/2019 tarihli ve 30945 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 10/11/2019 tarih ve 1778 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının, Rize ili, Ardeşen ilçesi, ... Köyü, ... ada, ..., ..., ... parsel sayılı taşınmazlar yönünden ve adı geçen proje kapsamında gerçekleştirilecek kamulaştırmalara yönelik olarak kamu yararı kararı yerine geçmek üzere lüzum kararı alınmasına ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararının ve söz konusu taşınmazların kamulaştırılmasına dair Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş.'nin ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı ve teknik nedenlerden dolayı değişiklik yapılmasına dair ... tarih ve ... sayılı işlemlerin ve anılan proje güzergahının anılan taşınmazlardan geçmesine dair tüm işlemlerin iptali istenilmektedir.  
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakimi ...'ın açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi gereğince incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2575 sayılı Danıştay Kanununun "İlk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek davalar" başlıklı 24. maddesinin 1. fıkrasında ise, Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak; Cumhurbaşkanı kararlarına ... karşı açılacak iptal ve tam yargı davalarını karara bağlayacağı hüküm altına alınmıştır.
 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun 5. maddesinin 1. fıkrasında, idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki iptal ve tam yargı davaları ile idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalara bakacağı hükme bağlanmıştır.
 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İdari davaların açılması" başlıklı 3. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde, dava dilekçelerinde davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin gösterileceği; 14. maddesinin üçüncü fıkrasında, dilekçelerin sırayla a) görev ve yetki, b) idari merci tecavüzü, c) ehliyet, d) idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) süre aşımı, f) husumet, g) 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden inceleneceği belirtilmiş; 15. maddenin 1. fıkrasının (d) bendinde, dilekçelerde 14. maddenin 3/g bendine aykırılık görülmesi halinde otuz gün içinde 3 ve 5. maddelere uygun şekilde düzenlemek veya noksanları tamamlamak üzere dilekçenin reddine karar verileceği, 5. fıkrasında ise, 1. fıkrasının (d) bendine göre dilekçenin reddedilmesi üzerine yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği, hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanunun 5. maddesinin 1. fıkrasında ise, her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı, ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabileceği, 2. fıkrasında da, birden fazla şahsın müşterek dilekçe ile dava açabilmesi için davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerin aynı olması gerektiği hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A  maddesinde, "1. İvedi yargılama usulü aşağıda sayılan işlemlerden doğan uyuşmazlıklar hakkında uygulanır: ...  b) Acele kamulaştırma işlemleri. ..." hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun 34. maddesinin 1. fıkrasında ise; imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkemenin taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesi olduğu hüküm altına alınmış bulunmaktadır.
Yukarıda belirtilen hükümler uyarınca, sadece acele kamulaştırmaya dair Cumhurbaşkanlığı kararına ilişkin uyuşmazlığın ilk derece mahkemesi olarak Danıştay Altıncı Dairesinde; kamu yararı/kamulaştırma kararı vb. kararların iptali istemiyle ilk derece yargı yeri olan İdare Mahkemesinde dava açılması gerektiğinden, söz konusu işlemlere karşı aynı dilekçeyle dava açılmasına olanak bulunmamaktadır. 
Dava dilekçesinin incelenmesinden; ivedi yargılama usülüne tabi acele kamulaştırma kararının alınmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararının,  kamu yararı kararı yerine geçmek üzere lüzum kararı alınmasına ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 01/12/2022 tarih ve 11424-1 sayılı kararının ve söz konusu taşınmazların kamulaştırılmasına dair Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş.'nin ...tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı ve teknik nedenlerden dolayı değişiklik yapılmasına dair ... tarih ve ... sayılı işlemlerin ve anılan proje güzergahının anılan taşınmazlardan geçmesine dair tüm işlemlerin birlikte dava konusu edildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen 2577 sayılı Kanunun 5. ve 20/A maddeleri, 2575 sayılı Kanunun  24. maddesinin 1. fıkrası ve 2576 sayılı Kanunun 5. maddesinin 1. fıkrasının değerlendirilmesinden, ivedi yargılama usülüne tabi acele kamulaştırmaya ilişkin dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararı ile, ivedi yargılama usulüne tabi olmayan Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nca alınan kamu yararı kararı ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. tarafından alınan kamulaştırma kararı arasında, 2577 sayılı Kanunun aradığı tarzda bir maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep sonuç ilişkisinin bulunmadığı, bu nedenle birlikte dava konusu edilmeleri mümkün olmayan söz konusu işlemler için ayrı ayrı dava açılması gerektiği ve anılan işlemlerden sadece acele kamulaştırmaya ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararının ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da dava konusu edilebileceği, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararının ve söz konusu taşınmazların kamulaştırılmasına dair Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş.'nin ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı ve teknik nedenlerden dolayı değişiklik yapılmasına dair ... tarih ve ... sayılı işlemlerin ve anılan proje güzergahının anılan taşınmazlardan geçmesine dair işlemlerin ise İdare Mahkemesinde dava konusu edilebileceği anlaşıldığından; dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanunun 5. maddesine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. 
Bu durumda, 2577 sayılı Kanunun 5. maddelerine uygun olarak düzenlenmediği anlaşılan dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekmektedir. 
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 5. maddesi hükümlerine uygun olmayan dava dilekçesinin aynı Kanun'un 15. maddesinin 1/d bendi gereğince, bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren otuz (30) gün içinde her işleme karşı görevli ve yetkili yargı merciinde yeniden dava açılmakta serbest olunmak üzere reddine,
2. Yeniden verilen dilekçede aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği hususunun davacıya duyurulmasına,
3. Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Dava dilekçesi örneği ve eklerinin davacıya gönderilmesine,
5. Artan posta ücreti avansının istemi halinde davacıya iade edilmesine, 26/06/2024 tarihinde oybirliğiyle  karar verildi.