Esas No: 2023/5707
Karar No: 2024/3966
Karar Tarihi: 28.06.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/5707 E.  ,  2024/3966 K.


"İçtihat Metni"
           T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2023/5707
Karar  No : 2024/3966
 
Temyiz İsteminde Bulunanlar: 1- (Davalılar)							 I- ... Bakanlığı
Vekili	          : Hukuk Müşaviri ...
	            II- ... Bakanlığı
Vekili	          : Av. ...								 III- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı	  
Vekili	          : Av. ...							IV- ... Belediye Başkanlığı	  
Vekili	          : Av. ...							V- ... Elektrik Dağıtım A. Ş.   
Vekili	          : Av. ...
								2- (Davacı) ...
Vekili	          : Av. ...
İstemin Özeti	: .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Savunmanın Özeti: Davacı ve  Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı'nca istemin reddi gerektiği savunulmakta olup, diğer davalı idareler tarafından savunma verilmemiştir.
Danıştay Tetkik Hakimi: ...
Düşüncesi: İstemin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
	Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
	Dava; İstanbul İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... Sokak, ... numaralı İşhanı'nda 31/01/2008 tarihinde meydana gelen patlamada davacının yüzünün sol kısmının yanarak sol gözünü de kaybedecek şekilde yaralanması nedeniyle oluşan maddi maddi zararlarının karşılığı olarak 30.000,00-TL (ıslah sonrası 241.600,00-TL) maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır. 
	İdare Mahkemesince; Dairemizin bozma kararına uyularak maddi tazminat istemi hakkında yeniden verilen kararda; davanın kısmen kabulüne, toplam 49.018,53-TL maddi tazminatın 30.000,00-TL'sinin başvuru tarihi olan 31/03/2008 tarihinden, 19.018,53 TL'nin ise ıslah dilekçesinin her bir İdarenin kendilerine tebliğ tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi birlikte davalı İdarelerin kusur oranlarına göre hesaplanarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat talebi (192.621,47 TL) yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
İdare ve Vergi Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 49. maddesinde yazılı nedenlerin bulunmasına bağlı olup; temyiz incelemesi sonunda karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise kararın düzeltilerek onanmasına karar verileceği kurala bağlanmıştır.
	Tam yargı davalarında istemle bağlı olma kuralının sebep olduğu hak kayıplarının giderilmesi amacıyla 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 16. maddesinin 4. fıkrasına, 30/04/2013 tarihinde yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile; "Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir." cümlesi; aynı Kanun'un 5. maddesi ile de, 2577 sayılı Kanun'a Geçici 7. madde ile "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Kanunun 16. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen hüküm, kanun yolu aşaması dâhil, yürürlük tarihinde derdest olan davalarda da uygulanır." hükmü eklenmiştir.
	6459 sayılı Kanun'un 4. maddesinin gerekçesinde; "AİHM, devletin sorumluluğuna ilişkin tazminat davalarında, davacıların yargılamanın yavaş işlemesinden doğan zararlarını ortadan kaldıracak yeterli bir çözüm bulunmadığı yönünde ülkemiz aleyhinde ihlal kararları vermektedir. Düzenlemeyle, idarî yargıda açılan tam yargı davalarında talep edilen tazminatın daha yüksek olduğunun dava devam ederken anlaşılması durumunda, davacıya talep edilen miktarı arttırma hakkı verilmemesinin adil yargılama hakkının ihlali olarak kabul edilmesi sebebiyle, nihai karar verilinceye kadar ıslah suretiyle talep edilen tazminat miktarını arttırma hakkı tanınmaktadır." ifadesine yer verilmiştir.
Faiz, idarenin tazmin borcu bağlamında, kişilerin, idarenin eylem ve/veya işlemlerinden dolayı uğradıkları zararların giderilmesi istemiyle başvurmalarına karşın, idarenin zararı kendiliğinden ödemeyip, yargı kararıyla tazminata mahkûm edilmesi sonucunda, idarenin temerrüde düştüğü tarihten tazminatın ödendiği tarihe kadar geçen süre için 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'a göre hesaplanacak tutarı ifade etmektedir.
Tazminatın ödenmesi istemiyle idareye yapılan başvuru üzerine, bu istemin idare tarafından açıkça veya zımnen reddi üzerine, idarenin, tazminat istemi karşısında direnmeye (temerrüde) düşürüldükten sonra davacının tazminat miktarını dava açarak talep edebileceği, açılacak davada talep edilecek tazminat miktarının serbestçe tayinine hukuki bir engel bulunmamakla birlikte, talep edilecek tazminat miktarının yüksek tutulması durumunda davacının talep ettiği tutar ölçüsünde ödemek zorunda kalacağı ve bu tür davalarda nispi olarak belirlenen yargılama harçlarının da yüksek olacağı, bunun da mahkemeye erişim hakkını kısıtlayacağı açıktır.
	Yapılan bu açıklamalar karşısında, uğranılan zararın gerçek miktarının Mahkeme tarafından net bir şekilde ortaya çıkması durumunda, ortaya çıkan bu gerçek zararın tamamının tazmini amacıyla verilen miktar artırımına (ıslah) ilişkin dilekçenin yeni bir dava niteliğinde olmayıp, mevcut davada talep edilen tazminat miktarının ıslah suretiyle artırımına olanak sağlayan yasal bir hakkın kullanımına ilişkin olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, artırılan tazminat miktarı yönünden davanın kabul edilmesi halinde, yasal faizin başlangıcının bu miktar yönünden de, idarenin uyuşmazlığın esasında ihtilafa düştüğü tarih olduğu sonucuna varılmaktadır.
Yukarıda aktarılan hususlarla birlikte değerlendirildiğinde, esasen davacının dava açarken yüksek oranlı yargılama harçları vb. nedenlerden dolayı tazmini isteminde bulundukları bedel dava dilekçesinde düşük belirtilmiş ise de, davacının tazminine karar verilmesi konusunda gerçek iradelerini yansıtan miktarın, ıslah ile arttırılan gerçek zararları olduğunun, bu gerçek zararın esasen idarelere başvuru tarihinde bir başka deyişle idarelerin temerrüde düşürüldüğü tarihte ortaya çıktığı, ancak davacı tarafından miktarı tam olarak bilinemediğinden ve tespit edilemediğinden dava açılırken talep edilemeyen bir zarar olduğunun kabulü, bu kabul doğrultusunda da ıslahla arttırılan dava değerinin tamamına davalı idarenin temerrüde düştükleri idareye başvurma tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğunun kabulü gerekmektedir.
Bu durumda; Mahkeme kararında "toplam 49.018,53-TL maddi tazminatın 30.000,00-TL'sinin başvuru tarihi olan 31/03/2008 tarihinden, 19.018,53 TL'nin ise ıslah dilekçesinin her bir İdarenin kendilerine tebliğ tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi birlikte davalı İdarelerin kusur oranlarına göre hesaplanarak davacıya ödenmesine" kısmının "toplam 49.018,53-TL maddi tazminatın başvuru tarihi olan 31/03/2008 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı İdarelerin kusur oranlarına göre hesaplanarak davacıya ödenmesine" şeklinde düzeltilerek onanması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
	İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz istemlerinin reddi ile anılan kararın ıslah ile artırılan kısma yürütülecek yasal faizin başlangıç tarihinin yukarıda belirtilen şekilde düzeltilerek onanmasına ve temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na iadesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 28/06/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.   
 
KARŞI OY :
    (X)- Davaya konu uyuşmazlık, hukuka aykırı haksız fiilden kaynaklanmaktadır. Haksız fiilden doğan tazminat borçlarında temerrüt, haksız fiil tarihinde kendiliğinden gerçekleşir. Bu  itibarla ayrıca bir bildirim yapılmasına gerek yoktur. 
Bu durumda, davacı tarafından da talep edildiği üzere, hükmedilen maddi tazminata olay tarihinden (31/01/2008) itibaren yasal faiz işletilmesi ve temyize konu kararın tazminata işletilecek yasal faizin başlangıç tarihine ilişkin kısmının belirtilen şekilde düzeltilmesi gerektiği görüşüyle bu kısma yönelik çoğunluk kararına katılmıyorum.