Esas No: 2021/5680
Karar No: 2024/5674
Karar Tarihi: 06.11.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/5680 E.  ,  2024/5674 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2021/5680
Karar  No : 2024/5674  
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Valiliği	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının iptale ilişkin kısmının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... plakalı aracının ilgili belediyeden çalışma izni veya ruhsatı alınmadan ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 2918 sayılı Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile aynı Kanun maddesi uyarınca hakkında 6.141,00-TL idari para cezası uygulanmasına ve ayrıca aynı Kanunun 34/A maddesi uyarınca 288,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... K:...sayılı kararda; davanın, aracın 60 gün trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile aynı Kanun maddesi kapsamında davacı hakkında 6.141,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin kısmı yönünden incelendiğinde; davaya konu... plakalı araç için ... Büyükşehir Belediyesi tarafından 15.05.2019 tarihinde düzenlenen, son geçerlilik tarihi 03.04.2029 olan "Servis Taşımacılığı Kartı" ile davacı adına 03.04.2019 tarihinde düzenlenen ve son geçerlilik tarihi 03.04.2029 olan "Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi"nin ve 06.01.2020 tarihinde düzenlenen ve son geçerlilik tarihi 06.01.2021 olan  Personel Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesi'nin bulunduğunun anlaşıldığı, buna göre; trafik kaydında kullanım amacı ticari olan davaya konu minibüs cinsi araç için 5216 sayılı  Kanun kapsamında ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca düzenlenmiş ve denetim tarihinde geçerliliği bulunan "Servis Taşımacılığı Kartı" ile davacı adına düzenlenmiş "Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi" ve Personel Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesi var iken, davacı tarafından 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca "çalışma izni/ruhsatı almadan" belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle söz konusu aracın  trafikten men edilmesine olanak bulunmadığı, diğer taraftan; davaya konu işlemin dayanağı tutanakta, araçta bulunan yolcuların servis taşımacılığı dışında para karşılığında taşındığına, servis taşımacılığı yapılmadığına ilişkin herhangi bir tespit de bulunmadığı gerekçesiyle anılan dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı; dava konusu... tarih ve ... sayılı işlemin 2918 sayılı Kanun'un 34/A maddesi uyarınca davacı hakkında 288,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin kısmı yönünden incelendiğinde ise; 2918 sayılı Kanun'un 34. maddesi uyarınca muayenesi yapılmamış bir araçla trafiğe çıkıldığından bahisle davacı hakkında 288,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin işlemin, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3. maddesi uyarınca aracın trafikten men edilmesine bağlı olarak tesis edilmiş bir işlem olmadığı açık olmakla, dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemin davacı hakkında 288,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin kısmı yönünden uyuşmazlığın adli yargı yerinde (Sulh Ceza Hakimliği'nde) çözümlenmesi gerektiği sonucuna varıldığı; gerekçeleriyle, dava konusu ... tarih ve ...sayılı aracın 60 gün trafikten men edilmesine işlem ile 03.01.2020 tarih ve MA-50123308 sayılı işlemin davacı hakkında 6.141,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin kısmının iptaline, dava konusu 03.01.2020 tarih ve ... sayılı işlemin 2918 sayılı Kanun'un 34/A maddesi uyarınca davacı hakkında 288,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin kısmı yönünden ise davanın görev yönünden  reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI  : Davalı idare tarafından, denetim tarihinde personel servis aracı güzergah kullanımı izin belgesinin bulunmadığı, işlem tesis edildikten 3 gün sonra izin belgesinin alındığı, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı, temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği hususları ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir. 
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : 
... Valiliği görevlilerince ... tarihinde yapılan denetimde, davacıya ait ... plakalı araç ile ilgili belediyeden çalışma izni veya ruhsatı alınmadan ticari amaçlı yolcu taşımacılığı (ücretli personel servis taşımacılığı) yapıldığının tespit edildiği, aynı tarihli düzenlenen tespit tutanağına istinaden ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün trafikten men edilmesine ilişkin ...tarih ve... sayılı işlem ile aynı Kanun maddesi uyarınca davacı hakkında 6.141,00-TL idari para cezası uygulanmasına  ve ayrıca aynı Kanunun 34. maddesi uyarınca 288,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin ...tarih ve ... sayılı işlemin tesis edildiği, davacının aracı için bu işlemlerden üç gün sonra 06.01.2020 tarihinde personel servis aracı güzergah kullanımı izin belgesini aldığı, daha sonra bu işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…) 
	(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir. 
	10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; 
	a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, 
	b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında, 
	c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında 
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
	İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının; 
	a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, 
	b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, 
	c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
	İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir. 
	Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Uyuşmazlıkta, davalı idare görevlilerince 03.01.2020 tarihinde yapılan denetimde,  davacıya ait... plakalı araç ile ilgili belediyeden çalışma izni veya ruhsatı alınmadan ticari amaçlı personel servis taşımacılığı yapıldığının tespit edildiği, izin belgesi bulunmaksızın servis taşımacılığı yapıldığının; aynı gün düzenlenen, polis memurları, davacı (araç sürücüsü ve sahibi), araçtaki yolcunun imzalarının ve beyanlarının bulunduğu tespit tutanağı ile belirlendiği, davalı idare tarafından söz konusu tutanağa dayanılarak, davacının ilgili belediyeden alınmış çalışma ruhsatı / izin belgesi bulunmaksızın (personel servis aracı güzergah kullanımı izin belgesi) ücret karşılığı servis taşımacılığı yaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca davacının aracının 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile aynı Kanun maddesi uyarınca davacı hakkında 6.141,00-TL idari para cezası uygulanmasına ve ayrıca aynı Kanunun 34. maddesi uyarınca 288,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin işlemin tesis edildiği, daha sonra davacının işlemlerin tesis edildiği tarihte düzenlenmiş bulunmayan personel servis aracı güzergah kullanımı izin belgesini işlemlerden üç gün sonra aldığı anlaşılmaktadır.
	Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra düzenletilen izin / ruhsat gibi belgelerin tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyeceği gibi, hakkaniyet ilkesi ve nesafet kuralı kapsamında makul süre sınırlarını da aşacağı açıktır. Bu durumun tek istisnasının, araç sahipleri / araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.
	Bu durumda, davacı işlemlerin tesis edildiği tarihten üç gün sonra, denetim sırasında bulunmayan personel servis aracı güzergah kullanımı izin belgesini almış ise de; işlemlerin dayanağı mevzuat uyarınca anılan izin belgesinin işlemin yapıldığı sırada -en geç aynı gün düzenlenmiş olması- bulunması ya da işlemden önce idareye başvuruda bulunulmuş olması (davacının işlem öncesi başvurusu da bulunmamaktadır) gerektiğinden, işlemlerden üç gün sonra alınan izin belgesinin tesis edilen dava konusu işlemleri hukuka aykırı hale getirmediği gibi, makul süre sınırının da aşıldığı, davacının işlemlerin tesis edildiği tarihte geçerli personel servis aracı güzergah kullanımı izin belgesinin bulunmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu trafikten men ve 6.141,00- TL idari para cezasına ilişkin işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir. 
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali  yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge  Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
 Açıklanan nedenlerle;
1.  2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 
4. Kesin olarak, 06/11/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.