Esas No: 2024/503
Karar No: 2024/1037
Karar Tarihi: 09.05.2024

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2024/503 E.  ,  2024/1037 K.


"İçtihat Metni"
                      T.C.
           D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas  No : 2024/503
Karar No : 2024/1037                                                                       
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1-...	
2-... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Lojistik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Altıncı Dairesinin 11/10/2023 tarih ve E:2022/8068, K:2023/7333 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
 
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ...-... Ayrımı-...-... İl Yolu, ... ... Ayrımı ... ... İl Yolu-...-...-... Otoyolu Sanayi Bölge Kavşağı ve Bağlantı Yolu Projesi kapsamında bazı taşınmazların Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından  2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin ekli kararın yürürlüğe konulmasına dair 30/12/2021 tarih ve 31705 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 29/12/2021 tarih ve 5037 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmaz yönünden iptali istenilmiştir. 
Daire kararının  özeti:  Danıştay Altıncı Dairesinin 11/10/2023 tarih ve E:2022/8068, K:2023/7333 sayılı kararıyla;
Davalı idarelerin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiş,
Anayasa'nın 35. maddesi; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin Ek 1 Nolu Protokolü'nün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesi; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi ile 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun "Tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı" başlıklı 13. maddesine yer verilerek, 
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu taşınmazın tapuda tarla vasfıyla kayıtlı olduğu, ...-... Ayrımı-...-... İl Yolu-...-...-... Otoyolu Sanayi Bölge Kavşağı ve Bağlantı Yolu Projesi kapsamında ... ili, ... İlçesi, ... ve ... Mahalleleri sınırları içerisinde gerçek kişilerin ve özel hukuk kişilerinin mülkiyetinde bulundukları tespit edilen ve ilgi yazı ekindeki kamulaştırma planında durumları gösterilen aralarında dava konusu taşınmazın da bulunduğu taşınmazların yol inşaat ve emniyet sahası tesis etmek amacıyla kamulaştırılması için Karayolları Genel Müdürlüğünce alınan kamu yararı kararının Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylandığı, dava konusu taşınmazın tamamının dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'yla acele kamulaştırılmasına karar verildiği belirtilerek 25/03/2022 tarihinde dava konusu taşınmaza acele el konulmasına karar verilmesinin ...  Asliye Hukuk Mahkemesinden talep edildiği, anılan Mahkemenin ...tarih ve E:... D.İş, K:... sayılı kararıyla dava konusu taşınmazın tamamına Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından acele el konulmasına karar verildiği, aynı kararda dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi niteliğinde olduğu tespitine yer verilmiş olduğu görüldüğünden; Dairenin 17/04/2023 tarihli ara kararıyla, davalı idarelerden ve dava dışı ... İlçe Tarım Müdürlüğünden "uyuşmazlığa konu taşınmazın 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında tarım dışı kullanım izni alınması gereken bir taşınmaz niteliğinde olup olmadığının, bu nitelikte ise tarım dışı kullanım izni alınıp alınmadığının" sorulması üzerine, davalı idarelerden Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından verilen cevap dilekçesinde; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ... parsel sayılı dava konusu taşınmazın da yer aldığı ...-... Ayrımı - ...-... İl Yolu Projesi kapsamındaki taşınmazların kamulaştırma koridorunda kalan alanlarının tarım dışı kullanım izninin alınması için Bölge Müdürlüklerince ... İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne gerekli başvuruların yapılmış olduğunun ve konuyla ilgili işlemlerin devam ettiğinin beyan edildiği, cevap dilekçesi ekinde ... İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden yol projesinde kamulaştırma koridoru içinde kalan alanlar için tarım dışı kullanım izni verilmesinin talep edilmesine ilişkin Karayolları Genel Müdürlüğü Kamu Özel Sektör Ortaklığı Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısının sunulduğu, ara kararına cevap niteliğindeki ... İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün dilekçesinde ise; dava konusu taşınmazın tarla vasıflı olması nedeniyle, 5403 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gereken yerlerden olduğunun, Karayolları Genel Müdürlüğü Kamu Özel Sektör Ortaklığı Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla yol projesinde kamulaştırma sınırı içinde kalan alanlar için tarım dışı kullanma iznine yönelik kurum görüşlerinin talep edildiğinin ve talep konusu alanlar ile ilgili izinlendirme işlemlerinin devam etmekte olduğunun beyan edildiğinin anlaşıldığı, 
İdarelerin ara karar cevaplarının birlikte değerlendirilmesinden, davacıya ait taşınmazın acele kamulaştırılmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı'nın  29/01/2021 tarihinde tesis edildiği, dava konusu taşınmazın, 5403 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gereken yerlerden olduğu, davalı idarelerden Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından... tarihinde  ... İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden dava konusu taşınmazın da kapsamında kaldığı yol projesinde kamulaştırma koridoru içinde kalan alanlar için tarım dışı kullanım izni verilmesinin talep edildiği, iptali istenilen acele kamulaştırma kararının tesis edildiği tarihte dava konusu taşınmazın tarım dışı kullanımı için gerekli iznin alınmamış olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığa konu taşınmazın tarım dışı bir amaçla kullanılmasına ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle,
dava konusu acele kamulaştırma kararının uyuşmazlığa konu parsele ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir. 
 
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, dava konusu taşınmazın da içinde yer aldığı ...-... Ayrımı ... ... İl Yolu projesi kapsamındaki taşınmazların kamulaştırma koridorunda kalan alanlarının tarım dışı kullanım izninin alınması için ... İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne gerekli başvuruların yapıldığı, işlemlerin devam ettiği; projenin amacının ... Teknoloji Organize Sanayi Bölgesi, ... Tekstil Boyahaneleri İhtisas Organize Sanayi Bölgesi, ... Deri İhtisas ve Karma Organize Sanayi Bölgesi ile... Sanayicileri Toplu İş Yeri Yapı Kooperatifi trafiğinin ...-...  ve ... ...-... Otoyoluna ulaşımını sağlamak olduğu; dava konusu işlemin kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla ve yetki, şekil, sebep, konu ve maksat öğeleri yönünden mevzuata ve hukuka uygun olarak tesis edildiği ileri sürülmektedir. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemlerin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesi uyarınca gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine,
2.Dava konusu işlemin uyuşmazlık konusu parsele yönelik kısmının iptaline ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin  temyize konu 11/10/2023 tarih ve E:2022/8068, K:2023/7333 sayılı kararının ONANMASINA, 
3.Kesin olarak, 09/05/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Anayasa ve 2942 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, idarelerin, kanunlarla  yapmak  yükümlülüğünde  bulundukları  kamu  hizmetlerinin veya  teşebbüslerinin yürütülmesi için  gerekli  olan  taşınmaz  malları, yetkili  mercilerce alınacak kamu yararı kararı çerçevesinde ya da onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine dayanılarak, bedellerini ödemek suretiyle kamulaştırmaları; hatta 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesinde öngörülen şartların varlığı halinde, anılan Kanun'da ayrı bir usul olarak öngörülen acele kamulaştırma yöntemine de başvurulabilmeleri mümkündür. 
Anayasa'nın 35. maddesinin mülkiyet hakkının kamu yararı amacıyla ve kanunla sınırlanabileceğine ilişkin hükmü çerçevesinde, 2942 sayılı Kanun'la, kamulaştırma ve aynı zamanda acele kamulaştırma işleminin kurucu unsuru olan kamu yararının, yetkili  mercilerce alınacak kamu yararı kararı ile ya da onaylı imar planı veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve proje ile ortaya konulması gerekliliği düzenlenmiştir. 
Uyuşmazlıkta, ...-... Ayrımı ...-... İl Yolu, ...-...-... Otoyolu Sanayi Bölge Kavşağı ve Bağlantı Yolu Projesi kapsamında ... ili, ... ilçesi, ... ve ... Mahalleleri sınırları içerisinde gerçek kişilerin ve özel hukuk kişilerinin mülkiyetinde bulundukları tespit edilen ve ilgi yazı ekindeki kamulaştırma planında durumları gösterilen aralarında dava konusu taşınmazın da bulunduğu taşınmazların yol inşaat ve emniyet sahası tesis etmek amacıyla kamulaştırılması için Karayolları Genel Müdürlüğünce alınan kamu yararı kararının Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının... tarih ve...sayılı kararıyla onaylandığı, uyuşmazlık konusu taşınmazın dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'yla acele kamulaştırılmasına karar verildiği, ... ... Asliye Hukuk  Mahkemesinin ... tarih ve E:... D.İş, K:... sayılı kararıyla anılan taşınmazın tamamına Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından acele el konulmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.
Asliye hukuk mahkemesince verilen acele el koyma kararında, uyuşmazlığa konu taşınmazın sulu tarım arazisi niteliğinde olduğu tespitine yer verilmiş olduğundan, Danıştay Altıncı Dairesince ara kararıyla, "uyuşmazlığa konu taşınmazın 5403 sayılı Kanun kapsamında tarım dışı kullanım izni alınması gereken bir taşınmaz niteliğinde olup olmadığının, bu nitelikte ise tarım dışı kullanım izni alınıp alınmadığının" sorulduğu, cevaben uyuşmazlık konusu taşınmazın da yer aldığı ...-... Ayrımı - ...-... İl Yolu Projesi kapsamındaki taşınmazların kamulaştırma koridorunda kalan alanlarının tarım dışı kullanım izninin alınması için Bölge Müdürlüklerince ... İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne gerekli başvuruların yapılmış olduğunun ve konuyla ilgili işlemlerin devam ettiğinin bildirildiği anlaşılmaktadır. 
Yol projesi güzergahında kalan tarım arazilerinin yol inşaat ve emniyet sahası tesisi için tarım dışı amaçla kullanılabilmesi için Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’na göre  tarım dışı amaçla kullanım izni alınması gerekmekteyse de, uyuşmazlık konusu taşınmazlara isabet eden proje güzergahın tespiti ile kamu yararı kararına karşı herhangi bir dava açılmadığı anlaşıldığından, proje aşamasına ilişkin bir hususun acele kamulaştırma kararının iptali isteminde incelenemeyeceği sonucuna varılmaktadır. 
Bu durumda; dava konusu taşınmazların da yer aldığı bölgede planlanan yol yapım projesinin; ülkemizin gayri safi yurt içi milli hasılasına en yüksek katkıyı sağlayan ve nüfusun önemli bir bölümünün yaşadığı Marmara Bölgesinde oluşacak yeni ticari alanlar ve komşu iller ile birlikte tüm bölgenin ekonomik açıdan daha da canlanması, ithalat ve ihracatta ulaşımdan kaynaklı  zaman maliyetinin azalması, şehirler arası ve şehir içi kesintisiz ulaşım sağlanmasının amaçlanması, öte yandan uyuşmazlık konusu taşınmazlara isabet eden güzergahın tespitine ve kamu yararı kararına  karşı  herhangi bir davanın açılmaması karşısında, proje kapsamındaki yol yapım çalışmalarının hızlı bir şekilde tamamlanarak  hizmete açılmasının projenin fonksiyonelliğini artırarak kamu yararına hizmet edeceği; bu çalışmaların kesintiye uğramadan, ivedilikle tamamlanması amacıyla uyuşmazlık konusu taşınmazın acele kamulaştırılmasında 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesinin uygulanabilmesi için gerekli olan olağanüstü durumun, acelelik halinin ve bu yönteme başvurulması ile amaçlanan kamu yararının bulunduğu sonucuna varılmakla, dava konusu işlemde mevzuata ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarelerin temyiz istemlerinin kabulü ile Daire kararının bozularak davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.