Esas No: 2024/470
Karar No: 2024/5806
Karar Tarihi: 21.10.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/470 E.  ,  2024/5806 K.


"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas	No : 2024/470
Karar    No : 2024/5806
DAVACI	: ...	  
VEKİLİ	: Av. ...
DAVALILAR	: 1- ...   (E-Tebligat)
VEKİLİ	: Hukuk Müşaviri ...
	   2- ... Belediye Başkanlığı  (E-Tebligat)
VEKİLİ	: Av. ...
DAVANIN KONUSU	: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in EK-2/C Gayrisıhhi Müesseseler Listesinde yer alan Üçüncü Sınıf Gayrisıhhî Müesseseler başlıklı 8.14.7. bendi ile ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti faaliyeti konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.
 
DAVACININ İDDİALARI	:
	Düzenleyici işlem yönünden; düzenlemenin genel, somut ve objektif kriterlere dayanmadığı, iptali talep olunan maddenin ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yapılan iş yerleri hakkında, "çevreye altyapıya ve trafiğe getirdiği yük ile can ve mal güvenliği riskine ilişkin valilik görüşü alınacaktır" şeklinde bir düzenleme içerdiği, bu hüküm uyarınca, Valilik tarafından hazırlanacak görüş yazısında hangi kriterlerin dikkate alınacağı ile can ve mal güvenliği riskine ilişkin ifadesi ile de kastedilmek istenen risk ve varılmak istenen amacın ne olduğunun anlaşılamadığı, ikinci el motorlu taşıt ticareti yapan bir iş yerinin can ve mal güvenliğine ilişkin hangi sebeple risk teşkil edeceği ve bu riskin hangi usul ile hangi uzmanlar tarafından belirleneceği hususunun belli olmadığı, idarece yapılan genel düzenleyici işlemlerin sağlıklı, sağlam ve denetlenebilir biçimde somutlaştırılması gerekirken, iptali talep olunan düzenleyici işlem bu genel kriterlerden uzak olmakla birlikte, ruhsat başvurusu sürecinin bir adımı haline getirilen valilik görüşü için takdir edici makama keyfiliğe dönüşebilecek ucu açık yetki tanındığı, bu yetki ile tesis edilen işlemlerin hukuki denetiminin de zorlaştığı;
Bireysel işlem yönünden; ruhsat başvurusunun reddi işlemine gerekçe olarak, valiliğin Yönetmelikle kendisine verilen yetkiyi, yetki devri ile kendisine devrettiği kaymakamlık makamınca tahsis edilen "olumsuz" görüş yazısının gösterildiği, kaymakamlığın ise trafiğe getireceği yük, bölgede trafik yoğunluğunun artacağı, bu kapsamda taksirle yaralama, kasten yaralama, mala zarar verme, olaylarının, asayiş suçlarının oluşumunda bölgede yoğunluğu artıracağı görüşünü öne sürdüğü ancak bunların 
hangi gerekçe ile meydana geleceğinden söz edilmediği, ikinci el motorlu taşıt ticareti yapan 
bir firmanın kasten yaralama ve mala zarar verme gibi asayiş olaylarını hangi sebeple ve nasıl artıracağının anlaşılabilir olmadığı; aynı taşınmazın farklı bağımsız bölümlerinde yan yana bitişik olarak bulunan iş yerlerinden birisi için, usule uygun olarak yapılan başvuru üzerine, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığı tarafından trafiğe yük getirmeyeceği yönünde rapor alındığı ve ruhsatlı olarak faaliyetini yürüttüğü, iptali talep olunan yönetmelik maddesi gereği, valiliğin bizzat görüş vermesi gerekirken valiliğin yetki devri ile görüş yetkisini kaymakamlığa devretmesi ile yetki devrine konu olduğu, ancak söz konusu yetki devrinin, mevzuatta bu hususta izin verilmemiş olması nedeniyle geçerlilik kazanmadığı ileri sürülmektedir. 
DAVALILARIN SAVUNMALARI	:
	Davalı Çankaya Belediyesi tarafından; dava konusu düzenlemede yer alan "çevreye, altyapıya ve trafiğe getirdiği yük ile can ve mal güvenliği riskine ilişkin valilik görüşü alınacaktır" hükmü uyarınca yetki devri ile kaymakamlık makamına devredilen görüş yetkisi doğrultusunda görüş istendiği, Çankaya Kaymakamlığı tarafından gönderilen görüş yazısında, iş yerinin trafiğe getirdiği yük, can ve mal güvenliği riski ile çevre ve altyapıya getirdiği yük açısından olumsuz değerlendirildiğinden anılan işyerine ruhsat verilmesinin uygun görülmediği hususunun bildirildiği; bunun üzerine dava konusu ruhsat taleplerinin değerlendirilemediği cevabının verildiği, dava konusu işlemin Çankaya Kaymakamlığı görüş yazısına istinaden tesis edildiği; söz konusu görüş yazısında açık bir şekilde ruhsat verilmesinin uygun görülmediği belirtildiğinden, bu olumsuz görüşe rağmen ldarece ruhsat verilmesinin Yönetmelik hükmü gereğince yasal olanağı bulunmadığı savunulmaktadır.
Davalı Cumhurbaşkanlığı tarafından; davanın süresinde açılıp açılmadığı hususunun re'sen araştırılması, davanın bu yönden reddine karar verilmesi gerektiği, ikinci el motorlu kara taşıtı pazarlarıyla ilgili olarak, ikinci EI Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik'in 20. maddesinin 2(a) bendinde, çevreye ve trafiğe yük getirmeyen, ikamet amacıyla kullanılan yerlere uzaklığı yeterli olan ve uygun ulaşım imkanı bulunan alanlarda kurulması" hükmünün yer aldığı; yetkili idarelerin, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde, insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas aldığı, ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yapılan iş yerlerinin gayrisıhhi müessese kapsamında yer aldığı, bir gayrisıhhi müessesenin, öncelikle kendi türündeki işyerlerine ait sanayi bölgesinde açılmasının gerekmekte olduğu, bunun mümkün olmaması halinde gerekli tedbirler alınmak suretiyle farklı bir bölgede de açılabilmekte, ancak imar mevzuatı kapsamında konut alanı içerisinde hizmet veremediği, diğer taraftan işyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmelik kapsamında üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için yapılacak ruhsatlandırmalarda, insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelerin esas alındığı; bunun yanında motorlu araç sayısı ve kullanımındaki artışın ikinci el motorlu kara taşıtı alım satımını yaygınlaştırması ve bu nitelikteki oto galerilerinin kontrolsüz bir şekilde her yerde açılabilmesi, satışa sunulan araçların yol kenarlarında ve galeriler içinde sergilenmesi, geceleri de bu alanlarda bırakılmaları sonucu, birçoğu LPG'li olan bu araçların taşıdığı yangın ve patlama tehlikesi de dikkate alındığında özellikle çevre sakinlerinin can ve mal güvenliği açısından ciddi tehdit oluşturduğu kaldırımların işgali yoluyla yaya trafiğine engel olması, araç trafiğine de yük getirmesi ve bu konulardaki yakınmaların artması üzerine ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yapılan iş yerlerinin ruhsatlandırılmadan önce halkın sağlık ve güvenliğini teminen çevreye, altyapıya ve trafiğe getirdiği yük ile can ve mal güvenliği riskine ilişkin valilik görüşü alınması gerektiği, bu bakımdan iptali istenen söz konusu hüküm ile halkın can ve mal güvenliğinin sağlanması amaçlanmış olup, hukuka aykırı bir husus bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	:  Dava konusu düzenleyici işlem yönünden davanın reddi, bireysel işlem yönünden işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI	: ...
DÜŞÜNCESİ	: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek-2/C kısmında yer alan 8.14.7. alt maddesinin  iptali istemi yönünden; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için yapılacak ruhsatlandırmalarda, insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelerin esas alındığı; bu kapsamda, ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yapılan iş yerlerinin ruhsatlandırılmadan önce halkın sağlık ve güvenliğini teminen çevreye, altyapıya ve trafiğe getirdiği yük ile can ve mal güvenliği riskine ilişkin valilik görüşü alınmasının uygun görüldüğü; bu bakımdan iptali istenen söz konusu hüküm ile halkın can ve mal güvenliğinin sağlanması amaçlanmış olup, dava konusu düzenleyici  işlemde kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırılık görülmemiştir.
 İkinci el motorlu kara taşıtı ticareti faaliyeti konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebinin reddine ilişkin Çankaya Belediye Başkanlığının 05/10/2021 günlü, ... sayılı işleminin  iptali istemi  yönünden; her ne kadar; dava konusu işlemde, işyerinin faaliyette bulunması halinde, trafiğe getireceği yük açısından bölgede trafik yoğunluğunun artacağı, bu kapsamda taksirle yaralama, kasten yaralama, mala zarar verme vb. olayların trafik ve asayiş suçlarının oluşumunda bölgede yoğunluğu arttıracağı gerekçesi ile bahse konu işyerinin can ve mal güvenliği riski açısından sakıncasının olabileceği kanaatine varıldığından olumsuz görüş geldiğinden ruhsat talebinin reddedildiği belirtilmiş ise de; söz konusu gerekçenin soyut ve genel ifadeler içerdiği, bu hususların somut olarak ortaya konulamadığı; ayrıca, davalı belediyece talep edilen ve 09/08/2021 tarihinde çevre mühendisi tarafından düzenlenen raporda; "İkinci El Motorlu Kara Taşıtı Ticareti yapan işyerinin bulvar üzerinde olduğu, yakın çevrede mesken bulunmayıp, işyeri yoğunluklu olduğunun gözlemlendiği" hususlarına da yer verildiği; öte yandan, aynı taşınmazın farklı bağımsız bölümünde bitişik olarak bulunan işyeri yönünden, aynı faaliyet konusu için yapılan başvuru üzerine, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığının 19/06/2019 günlü, E.50103 yazısı ile bazı şartların yerine getirilmesi halinde, bahse konu işyerinde ikinci el araç satışı yapılmasında trafik güvenliği ve akışı açısından herhangi bir olumsuzluk bulunmadığı yönünde görüş verildiği  anlaşıldığından, hukuken kabul edilebilir nitelikte somut tespitler içermeyen olumsuz Kaymakamlık görüşüne istinaden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
         Öte yandan; davacı tarafından, Valiliğin bizzat görüş vermesi gerekirken, yetkisini Kaymakamlığa devrettiği, ancak söz konusu yetki devrinin, mevzuatta bu hususta izin verilmemiş olması nedeniyle geçerlilik kazanmadığı ileri sürülmüş ise de; 5442 sayılı İl idaresi Kanunu'nun 11. maddesinin, (H) fıkrasının 2. bendinde, "Vali; kamu düzeni ve güvenliği ile kişilerin can ve mal emniyetinin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, trafik güvenliği ve kontrolünün sağlanması amacıyla meydan, karayolları, cadde, sokak ve park gibi kamuya açık alanlarda kurulacak sistemlerin yerlerinin tespiti, kurulumu ve altyapı faaliyetlerini koordine eder. ..." ve (I) fıkrasında, "(H) fıkrası ile valiye verilmiş olan yetkiler, ilçede kaymakam tarafından da kullanılabilir." hükmü de dikkate alındığında; Yönetmelikte, ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti faaliyeti yapılan işyerleri için; çevreye, altyapıya ve trafiğe getirdiği yük ile can ve mal güvenliği riskine ilişkin Valiliğe verilen görüş bildirme yetkisinin, mahalli mülki idare amiri olan Kaymakam tarafından da kullanılabileceği anlaşıldığından, işlemde yetki unsuru yönünden de herhangi bir hukuka aykırılık görülmemiştir.
Belirtilen nedenlerle davacının, ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti faaliyeti konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebinin reddine ilişkin Çankaya Belediye Başkanlığının 05/10/2021 günlü, ... sayılı işleminin iptaline, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek-2/C kısmında yer alan 8.14.7. alt maddesi  yönünden ise davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
	Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 21/10/2024 tarihinde, davacı vekili Av. ...'in, davalı ... vekili Av. ... ile davalı ... Belediye Başkanlığı vekili Av. ...'in geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
	İkinci el motorlu kara taşıtı ticaretiyle uğraşan davacı tarafından, söz konusu ticari faaliyetini sürdürmek amacıyla ... Mahallesi, ... Cadde, No:... adresindeki bağımsız bölüm kiralanmak suretiyle ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti faaliyeti konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebinde bulunulmuş; söz konusu başvurunun, Çankaya Kaymakamlığı İlçe Yazı İşleri Müdürlüğünün ... günlü, E:... sayılı yazısıyla dava konusu düzenleme uyarınca olumsuz görüş bildirildiğinden bahisle, Çankaya Belediye Başkanlığının ... günlü, ... sayılı işlemi ile reddedildiği anlaşılmaktadır.
Bunun üzerine bireysel işlem ve dayanağı düzenlemenin iptali istemiyle incelenmekte olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE	:
	Anayasa'ya aykırılık iddiası yönünden değerlendirme; 
Davacının, iptali istenilen hükmün Anayasa'nın 10. maddesinde belirtilen, "Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir" hükmüne  aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de; iptali istenilen düzenlemenin Anayasa'nın 56. maddesinde yer alan; "Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir.  Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir..." kapsamında  çevre ve insan sağlığı düşünülerek, halkın can ve mal güvenliğinin sağlanması amacıyla Anayasa'nın devlete verdiği görev dikkate alındığında, Anayasa'ya aykırılık iddiası yerinde bulunmamamıştır.
Anayasa'nın "Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması" başlıklı 56. maddesinde, "Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. 
  Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir. 
Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler.
Devlet, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getirir..."  hükmü yer almıştır.
	3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un  4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmüne yer verilmiştir.
 İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde; "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder. Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır. Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir. Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz. İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır. Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır. İkinci sınıf gayrisıhhî müesseselerden yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerle çalışılan işlerle oksijen LPG dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri, perakende satış yerleri,  akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğalgaz istasyonları ve benzeri yerlere müsaade verilmezden evvel civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşturulması için yetkili idarelerce inceleme yapılması zorunludur. Bu müesseselerin etrafında yetkili idareler tarafından belirlenecek mesafede sağlık koruma bandı bırakılması mecburidir. Söz konusu yerlerin üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak açılması durumunda sıhhî nezarete tabi tutulması yeterlidir." hükmü yer almaktadır. 
Aynı Yönetmeliğin dava konusu "Ek-2 Gayrisıhhi Müesseseler Listesi" kısmında "C) Üçüncü Sınıf Gayrisıhhî Müesseseler" başlığı altında yer alan "8.14.7-Çevreye, altyapıya ve trafiğe getirdiği yük ile can ve mal güvenliği riskine ilişkin Valilik görüşü alınacaktır." düzenlemesine yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğine olarak açılması durumunda sıhhî nezarete tabi tutulması yeterlidir." hükmü yer almaktadır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek-2/C Gayrisıhhi Müesseseler Listesinde yer alan Üçüncü Sınıf Gayrisıhhî Müesseseler başlıklı kısmında yer alan 8.14.7. alt maddesinin iptali istemi yönünden yapılan değerlendirme;
 Anayasa'da herkesin sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı olduğu kabul edilmiş bu nedenle de çevre ve insan sağlığına büyük önem vermiştir. Bu doğrultuda çevrenin ve insan sağlığını korumanın devletin ve vatandaşın görevi olduğu, bu konuda her türlü önlem alınması hususunda devlet yetkili sayılmıştır. Anayasa hükmüne uygun olarak düzenlenen 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun ve bu Kanun dayanak alınarak hazırlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte çevre ve insan sağlığı düşünülerek anılan düzenlemenin getirildiği anlaşılmaktadır.
 İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için yapılacak ruhsatlandırmalarda, insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelerin esas alındığı; bu kapsamda, ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yapılan iş yerlerinin ruhsatlandırılmadan önce halkın sağlık ve güvenliğini teminen "çevreye, altyapıya ve trafiğe getirdiği yük ile can ve mal güvenliği riskine ilişkin valilik görüşü" alınmasının uygun görüldüğü; bu bakımdan iptali istenen söz konusu düzenleme ile halkın can ve mal güvenliğinin sağlanmasının amaçlandığı; insanın, toplumun ve çevrenin varlık, sağlık ve güvenliği ile bu konuda Anayasa’nın Devlet’e yüklediği görev göz önünde bulundurulduğunda, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkını olumsuz  yönde etkileyecek herhangi bir faaliyetin idarece denetlenmesinin kamu yararı ve hizmet gereği olup düzenlemenin dayanağı üst norma ve hukuka aykırılık görülmemiştir.   İkinci el motorlu kara taşıtı ticareti faaliyeti konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebinin reddine ilişkin Çankaya Belediye Başkanlığının 05/10/2021 günlü, ... sayılı işleminin iptali istemi yönünden yapılan değerlendirme;
Dava konusu bireysel işlemde, " işyerinin faaliyette bulunması halinde, trafiğe getireceği yük açısından bölgede trafik yoğunluğunun artacağı, bu kapsamda taksirle yaralama, kasten yaralama, mala zarar verme vb. olayların trafik ve asayiş suçlarının oluşumunda bölgede yoğunluğu arttıracağı gerekçesi ile bahse konu işyerinin can ve mal güvenliği riski açısından sakıncasının olabileceği kanaatine varıldığından olumsuz görüş geldiğinden ruhsat talebinin reddedildiği" gerekçesiyle tesis edilmiş ise de; söz konusu gerekçenin soyut ve genel ifadeler içerdiği, bu hususların somut olarak ortaya konulmadığı; ayrıca davalı belediyece talep edilen ve 09/08/2021 tarihinde çevre mühendisi tarafından düzenlenen raporda; "İkinci El Motorlu Kara Taşıtı Ticareti yapan işyerinin bulvar üzerinde olduğu, yakın çevrede mesken bulunmayıp, işyeri yoğunluklu olduğunun gözlemlendiği" hususlarına da yer verildiği; bütün bunların yanında aynı taşınmazın farklı bağımsız bölümünde bitişik olarak bulunan işyeri yönünden, aynı faaliyet konusu için yapılan başvuru üzerine, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığının 19/06/2019 tarih ve E.50103 yazısı ile "Bir takım şartların yerine getirilmesi halinde, bahse konu işyerinde ikinci el araç satışı yapılmasında trafik güvenliği ve akışı açısından herhangi bir olumsuzluk bulunmadığı" şeklinde görüş verildiği de görülmekle, hukuken kabul edilebilir nitelikte somut tespitler içermeyen olumsuz Kaymakamlık görüşüne istinaden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
	         Öte yandan; davacı tarafından, Valiliğin bizzat görüş vermesi gerekirken, yetkisini Kaymakamlığa devrettiği, ancak söz konusu yetki devrinin, mevzuatta bu hususta izin verilmemiş olması nedeniyle geçerlilik kazanmadığı ileri sürülmüş ise de; 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 11. maddesinin, (H) fıkrasının 2. bendinde, "Vali; kamu düzeni ve güvenliği ile kişilerin can ve mal emniyetinin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, trafik güvenliği ve kontrolünün sağlanması amacıyla meydan, karayolları, cadde, sokak ve park gibi kamuya açık alanlarda kurulacak sistemlerin yerlerinin tespiti, kurulumu ve altyapı faaliyetlerini koordine eder. ..." ve (I) fıkrasında, "(H) fıkrası ile valiye verilmiş olan yetkiler, ilçede kaymakam tarafından da kullanılabilir." hükmü de dikkate alındığında; Yönetmelikteki, ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti faaliyeti yapılan işyerleri için; çevreye, altyapıya ve trafiğe getirdiği yük ile can ve mal güvenliği riskine ilişkin Valiliğe verilen görüş bildirme yetkisinin, mahalli mülki idare amiri olan Kaymakam tarafından da kullanılabileceği düzenlemesi uyarınca davacının iddiasına itibar edilmemiştir.
 
KARAR SONUCU	:
	Açıklanan nedenlerle;
	1. 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in Ek-2/C kısmında yer alan 8.14.7. alt bendinin iptali istemi yönünden oyçokluğuyla DAVANIN REDDİNE,
	2. İkinci el motorlu kara taşıtı ticareti faaliyeti konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebinin reddine ilişkin Çankaya Belediye Başkanlığının ... tarihli, ... sayılı dava konusu bireysel işlemin oybirliği ile İPTALİNE, 
	3. Dava kısmen iptal, kısmen ret şeklinde sonuçlandığından ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin ...TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına, ... TL'sinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, 
	4. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere; ...TL vekalet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
	5. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya  iadesine,
                6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, 21/10/2024 tarihinde karar verildi.
(X) KARŞI OY :
	Dava konusu 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in Ek-2/C kısmında yer alan 8.14.7. alt maddesinde "çevreye, altyapıya ve trafiğe getirdiği yük ile can ve mal güvenliği riskine ilişkin Valilik görüşü alınacaktır" düzenlemesinde görüş alınmasının ilgili idareyi hukuki yönden bağlayıcılığı hakkında mevzuatında herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, görüş verilmesinin hukuki sonuçları konusunda İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te hüküm bulunmadığı, Valiliğin vereceği görüşün olumsuz olması halinde ne gibi sonuçları olacağının önceden öngörülemediğinden ilgili idarenin valilik görüşüne istinaden tesis edeceği bireysel işlemin ne gibi etkilerinin olacağının belirsizlik taşıdığı, ayrıca görüş yazısında hangi kriterlerin dikkate alınacağı ile can ve mal güvenliği riskine ilişkin ifadesi ile kastedilen risk ve varılmak istenilen amacın ne olduğunun anlaşılamadığı  dikkate alındığında, düzenleyici işlemin iptali gerektiği gerekçesiyle daire kararının bu kısmına katılmıyorum.
(XX) KARŞI OY :
 5442 sayılı İl idaresi Kanunu'nun 11. maddesinin, (H) fıkrasının 2. bendinde, "Vali; kamu düzeni ve güvenliği ile kişilerin can ve mal emniyetinin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, trafik güvenliği ve kontrolünün sağlanması amacıyla meydan, karayolları, cadde, sokak ve park gibi kamuya açık alanlarda kurulacak sistemlerin yerlerinin tespiti, kurulumu ve altyapı faaliyetlerini koordine eder. ..." ve  (I) fıkrasında, "(H) fıkrası ile valiye verilmiş olan yetkiler, ilçede kaymakam tarafından da kullanılabilir." hükmüne yer verilmiştir. 
Belirtilen bu düzenlemede ifade edilen ve valiye verilen yetkilerin ilçede kaymakam tarafından da kullanılabileceği kısmının kesinlik taşımadığı, bu anlamda belirtilen hükmün yetki devri konusunda açık irade beyanı aradığı ve buna bağlı olarak  yetki devrinin yazılı olarak yetkisini devredecek makamca düzenlenmesi gerektiği, oysa dava dosyasında yetki devrine ilişkin herhangi bir belgeye rastlanılmadığı dikkate alındığında, kaymakamlığın görüş bildirme konusunda yetkisiz olduğu, bireysel işlemin bu gerekçe ile iptali gerektiği görüşüyle Daire kararına katılmıyorum.