Esas No: 2024/2842
Karar No: 2024/4651
Karar Tarihi: 16.09.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2024/2842 E.  ,  2024/4651 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2024/2842
Karar No : 2024/4651                                                                    
TEMYİZ EDENLER: I- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL)... Konut Yapı Kooperatifi
VEKİLİ	: Av. ...
II- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı	  
VEKİLİ	: Av. ...
 II- (DAVACI) ...
VEKİLİ	:  Av. ...
KARŞI TARAF: I- (DAVACI) ...
II- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
III-(DAVALI YANINDA MÜDAHİL)
... Konut Yapı Kooperatif
İSTEMİN KONUSU :Danıştay Altıncı Dairesinin 27/12/2023 tarihli ve E:2023/762, K:2023/10034 sayılı bozma kararına uyularak, ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel ve ... ada,...sayılı parsele yönelik 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin onaylanmasına ilişkin ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporları ve dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu... tarih ve...... sayılı ... Büyükşehir Belediyesi Meclisi kararının şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince Danıştay Altıncı Dairesinin 27/12/2023 tarihli ve E:2023/762, K:2023/10034 sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda,uyuşmazlığa konu ada ve parsellerin etrafındaki mevcut yapı dokusu ile birlikte ele alındığında sosyal ve teknik alt yapı alanlarının birlikte kullanılması bakımından ..., ..., ... ve civar mahallelerin yapı yoğunluğu ile sosyal ve teknik donatılarının bütünsel olarak değerlendirilmesi gerektiği, bu alanlarda 0,50 emsal ve 2 katlı konut yapıları bulunduğu gibi 2,0 emsal yüksek katlı konut yapılarının da bulunduğu  anılan bölgede çok sayıda ada/parselin site tarzında konut alanı olarak sosyal ve teknik altyapı alanlarını ada/parsel içinde ya da civarda yaptığı terklerden karşılanmak üzere planlandığı, yukarıda ayrıntısına yer verilen açıklamalar doğrultusunda dinamik bir sürecin sonucunda oluşturulan  imar planlarını değişmeyen statik belgeler olarak kabul etmenin ekonomik, toplumsal ve teknolojik bakımdan hızlı bir değişim içinde bulunan kentlerin yerleşim alanlarının gerçek yapısı ile bağdaşmayacağı gözönünde bulundurulduğunda bölgenin dönüşümüne yönelik olarak gerçekleştirilen imar planı değişikliklerinde şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı, diğer yandan, dava konusu planlama kararının onaylandığı tarihte yürürlükte olan haliyle Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin belli kısımlarının Danıştay Altıncı Dairesinin 29/06/2016 tarih ve E:2013/6220 sayılı kararıyla yürütmesinin durdurulmasına, sonrasında... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile de iptaline karar verildiği görülmekle birlikte Danıştay bozma kararında belirtildiği üzere planlama işleminin tesis edildiği tarih itibariyle yürürlükte olan haliyle Yönetmelik hükümlerine göre uyuşmazlığın incelenmesi gerektiği sonucuna varılarak istinaf isteminin kısmen kabulü ile 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile 1, 2, 7 ve 13 sayılı plan notları ile 3 sayılı plan notunun "...ve bu alanlar emsal haricidir." ibaresi dışında kalan kısımlarının, 4 sayılı plan notunun "...bu alanlar emsal haricidir." ibaresi dışında kalan kısımlarının, 6 sayılı plan notunun "...ayrıca konutlarda konut brüt alanının %3'ü kadar kiler yapılabilir." ibaresi dışında kalan kısımlarının, 8 sayılı plan notunun, "... en çok 30 m²yi geçmeyen" ibaresi dışında kalan kısımlarının, 10 sayılı plan notunun, "...üstünde veya" ibaresi dışında kalan kısımlarının kaldırılmasına, bu kısımlar yönünden davanın reddine; istinaf başvurularının kısmen reddi ile 3 sayılı plan notunun "...ve bu alanlar emsal haricidir." ibaresi, 4 sayılı plan notunun "...bu alanlar emsal haricidir." ibaresi, 6 sayılı plan notunun "...ayrıca konutlarda konut brüt alanının %3'ü kadar kiler yapılabilir." ibaresi, 8 sayılı plan notunun, "... en çok 30 m²yi geçmeyen" ibaresi, 10 sayılı plan notunun, "...üstünde veya" ibaresinin Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği'nin 16. maddesinin 4. fıkrasına aykırı olduğu gerekçesi eklenmek suretiyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI   :  Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.  
 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI   : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararının dava konusu 2 sayılı plan notunun "Her bağımsız konut için konfor artışı olarak konut brüt alanının %10'u kadar inşaat alanı arttırılabilir." tümcesi yönünden bozulması, kalan kısımlar yönünden onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ...sayılı parsel ve ... ada, ... sayılı parsele yönelik 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin ... Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylandığı, bunun üzerine davacı tarafından anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.      
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile dava konusu plan notlarından, 1, 7 ve 13 sayılı plan notları ile 2 sayılı plan notunun "Her bağımsız konut için konfor artışı olarak konut brüt alanının %10'u kadar inşaat alanı arttırılabilir." ibaresi dışında kalan kısımları,  3 sayılı plan notunun "...bu alanlar emsal haricidir." ibaresi dışında kalan kısımları, 4 sayılı plan notunun "...bu alanlar emsal haricidir." ibaresi dışında kalan kısımlarının, 6 sayılı plan notunun "...ayrıca konutlarda konut brüt alanının %3'ü kadar kiler yapılabilir." ibaresi dışında kalan kısımlarının, 8 sayılı plan notunun, "... en çok 30 m²yi geçmeyen" ibaresi dışında kalan kısımlarının, 10 sayılı plan notunun, "...üstünde veya" ibaresi dışında kalan kısımları yönünden yönünden dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesinin 4. fıkrası uyarınca yapılan temyiz incelemesi sonucunda, temyiz isteminin reddi ile anılan karar onanmasına karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
 
İLGİLİ MEVZUAT:
Dava konusu planlama kararının onaylandığı tarihte yürürlükte olan haliyle Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin belli kısımlarının Danıştay Altıncı Dairesinin 29/06/2016 tarih ve E:2013/6220 sayılı kararıyla yürütmesinin durdurulmasına, sonrasında ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile de iptaline karar verildiği görülmekle birlikte Danıştay bozma kararında belirtildiği üzere planlama işleminin tesis edildiği tarih itibariyle yürürlükte olan haliyle Yönetmelik hükümlerine göre uyuşmazlığın incelenmesi gerekmektedir.
Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği'nin 16. maddesinin 4. fıkrasında, "Kat alanı kat sayısı (KAKS) (Emsal): Yapının katlar alanı toplamının imar parseli alanına oranından elde edilen sayıdır. İmar planlarında emsal hesabının, brüt veya net parsele göre belirleneceğine ilişkin hüküm bulunmaması halinde uygulamalar net imar parseli alanına göre yapılır. Emsalin brüt alandan belirlenmesi halinde kamuya ayrılan alanların bedelsiz terk edilmesi şarttır. Kamuya ayrılan kısımları bedelsiz terk edilmeyen alanlarda parselin brüt alanı üzerinden emsal hesabı yapılarak ruhsat düzenlenemez. Katlar alanına;
Teras çatılar ve çatı bahçeleri, kanopiler, giriş saçakları, tabii veya tesviye zemine oturan avlular, sundurma gibi üstü hafif malzeme ile örtülü bir veya birden fazla kenarı açık olan ve her bir bağımsız bölümle irtibatlı zemin terasları, binaya bitişik veya ayrık bir veya birden fazla kenarı açık olan arkatlar, bahçe ve istinat duvarları,
Üstü sökülür-takılır hafif malzeme ile kenarları rüzgar kesici cam panellerle kapatılmış olsa dahi açık oturma yerleri, çocuk oyun alanları, en az bir tarafı açık sundurmalar, açık büfeler, açık yüzme havuzları, atlama kuleleri, pergolalar ve kameriyeler,
Bu Yönetmelikte öngörülen asgari sayıda her bir kapıcı dairesinin 75 m²si, bekçi odalarının ve kontrol kulübelerinin toplam 9 m²`si,
Mescit, bina için gerekli minimum sığınak alanının %30 fazlasını geçmeyen sığınak alanı,
Ticari amaç içermeyen kreş ve çocuk bakım ünitelerinin toplam katlar alanının %5`ini aşmamak koşuluyla 750 m²`yi geçmeyen kısımları,
Yapının kendi ihtiyacı için bodrum katta yapılan otoparklar ile konut, resmi kurumlar, eğitim ve sağlık tesisleri, ibadet yerleri, otel, opera, yurt, müze, kütüphane hariç umumi binaların teraslarında yapılan açık otoparklar,
Ortak alan olarak ayrılan; asansör boşlukları, yangın merdiveni, yangın güvenlik hollerinin 6 m2`si ve ışıklıklar,
Çöp, atık ayrıştırma, hava, tesisat şaft ve bacaları,
Yapı yüksekliği 60.50 m.`den fazla olan binalar ile özelliği gereği tesisat katı oluşturulması zorunlu binalarda emsale dahil katlar alanının % 3`ünü geçmemek koşuluyla sadece tesisat için oluşturulan tesisat katları,
Bina veya tesise ait olan; kazan dairesi, teshin merkezi, arıtma tesisi, su sarnıcı, gri su toplama havuzu, yakıt ve su depoları, silolar, trafolar, jeneratör, kojenerasyon ünitesi, eşanjör ve hidrofor bölümleri,
Bütün cepheleri tamamen toprağın altında ve yapı yaklaşma sınırı içinde kalan katlarda yer alan ve tek başına bağımsız bölüm oluşturmayan veya bir bağımsız bölümün eklentisi veya parçası olmayan ve toplamda katlar alanının % 10`unu ve 3000 m2`yi aşmayacak şekilde düzenlenen; ortak alan niteliğindeki jimnastik salonu, oyun ve hobi odaları, yüzme havuzu, sauna gibi sosyal tesis ve spor birimleri,
Bütün cepheleri tamamen tabii zeminin altında kalan bodrum katlarda yer alan ve toplamda katlar alanının %5`ini aşmayan ortak alan depolar,
Daha sonradan hafredilerek açığa çıkması mümkün bulunmayan bina cephelerinde ilave kat görünümüne neden olmayan bütün cepheleri tamamen tabii zeminin altında kalan bodrum katlarda yer alan ve tek başına bağımsız bölüm oluşturmayan; konut kullanımlı bağımsız bölümün bağımsız bölüm bürüt alanının %20`sini, ticari kullanımlı bağımsız bölümün bağımsız bölüm bürüt alanını aşmayan depo amaçlı eklentiler,
Bulunduğu katın emsale dahil alanının toplam %20`sini geçmemek koşuluyla; sökülür-takılır-katlanır cam panellerle kapatılmış olanlar dâhil olmak üzere balkonlar, açık çıkmalar ile kat bahçe ve terasları, kış bahçeleri, iç bahçeler, tesisat alanı, yangın güvenlik koridoru, bina giriş holleri, kat holleri, asansör önü sahanlıkları, kat ve ara sahanlıkları dahil açık veya kapalı merdivenler, dahil edilmez. Özel çevre koruma alanları, kıyı alanları, sit alanları ve orman alanları gibi korunan alanlara ilişkin planlarda emsal, TAKS, yapı yaklaşma mesafeleri ve kat adedi belirlenmeden uygulama yapılamaz, ruhsat düzenlenemez. Korunan alanlar hariç olmak üzere uygulama imar planında yapılaşma koşulları belirlenmeyen; nüfusu 5.000`in altında kalan yerleşmelerde TAKS:0.20`yi, kat adedi 2`yi, nüfusu 5.000`den fazla 30.000` den az olan yerleşmelerde TAKS:0.25`i, kat adedi 3`ü, nüfusu 30.000`den fazla 50.000`den az olan yerleşmelerde TAKS:0.30`u, kat adedi 4`ü, nüfusu 50.000`den fazla olan yerleşmelerde ise TAKS:0.40`ı, kat adedi 5`i geçemez. İmar planında TAKS ve KAKS verilmeyen parsellerde 2/8/2013 tarihinden sonra kat adedinin artırılmasına yönelik yapılacak plan değişikliklerinde bu alanlarda TAKS ve KAKS`ın verilmesi zorunludur, aksi halde bu parsellerde yapı ruhsatı düzenlenemez. Tamamen toprağın altında kalması nedeniyle; bu bent uyarınca emsal hesabına konu edilmeyen mekanlar ile kat adedine konu edilmeyen katların hiç bir cephesi kazı ve tesviye yapılarak açığa çıkarılamaz. Emsal hesabına dahil edilmeyen mekanlar proje değişikliği ile imar planındaki veya yönetmelikle belirlenen emsal değerini aşacak şekilde emsal hesabına konu alan haline getirilemez, müstakil bağımsız bölüm haline dönüştürülemez ve kat mülkiyeti tesis edilemez. Bu alt bentte belirtilen emsal hesabı yapılırken, bağımsız bölüm bürüt alan tespit esaslarına göre işlem yapılır, ancak, bu hesaba bu bent uyarınca katlar alanına dahil edilmeyen alanlar, boşluklar dahil edilmez." hükmü yer almaktadır.
Dava konusu 2 sayılı, "Her bağımsız konut için konfor artışı olarak konut brüt alanının %10'u kadar inşaat alanı arttırılabilir." hükmünü içeren plan notu yönünden; 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince, "Konut sayısının sabit tutulması nedeniyle ilave bir nüfus getirilmediğinden, dava konusu plan notunda hukuka aykırılık bulunmadığı" belirtilerek dava konusu 2 sayılı plan notu yönünden davanın reddine karar verilmiştir. Her ne kadar, bağımsız konut sayısı artışı olmayacak ise de, plan notu ile "Her bağımsız konut için konfor artışı olarak konut brüt alanının %10'u kadar inşaat alanı arttırılabilmesi" imkanı getirilerek yapı (inşaat) alanının, başka bir ifadeyle emsal alanın %10 oranında arttırıldığı ancak bu emsal artışının herhangi bir yasal mevzuata dayanmadığından 2 sayılı plan notunun anılan tümcesinin iptaline karar verilmesi gerekirken davanın bu kısım reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararının bu kısmında isabet bulunmamıştır. 
KARAR SONUCU:
  Açıklanan nedenlerle;
1. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının dava konusu 2 sayılı plan notunun "Her bağımsız konut için konfor artışı olarak konut brüt alanının %10'u kadar inşaat alanı arttırılabilir." tümcesi yönünden BOZULMASINA, kalan kısımlar yönünden ONANMASINA,
2. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/09/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.