Esas No: 2021/7831
Karar No: 2024/4508
Karar Tarihi: 23.10.2024

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2021/7831 E.  ,  2024/4508 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas     No : 2021/7831
Karar	No : 2024/4508                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ...  Bölge  İdare Mahkemesi  ...  İdari  Dava   Dairesinin 
... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ                 :
Dava konusu istem: Afyonkarahisar İl Emniyet Müdürlüğünde 4. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacının, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrası uyarınca re'sen emekliye sevkedilmesine ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 4. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacının, 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrası uyarınca re'sen emekliliğe sevkedilebilmesi için bu rütbede fiilen 5 yıl görev yapmasına rağmen bir üst rütbeye terfi edememesi gerektiği; buradan hareketle, her ne kadar davalı idare, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın uygulandığını, bu kapsamda davacının geçmişe etkili olarak 30/06/2014 tarihinde 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirildiğini ve bu tarihten itibaren 5 yıl içerisinde terfi edememesi nedeniyle re'sen emekliliğe sevkedildiğini belirtmiş ise de, davacının söz konusu yargı kararları doğrultusunda ancak 25/08/2018 tarihinde göreve başlatılabildiği dikkate alındığında, 5 yıl süreyle fiilen 4. sınıf emniyet müdürü olarak görev yaptığından bahsedilemeyeceği, zira davacının  bulunduğu rütbede 5 yıl içerisinde terfi edememesi nedeniyle re'sen emekliliğe sevkedilebilmesi için, yeniden göreve başlatıldığı 25/08/2018 tarihinden itibaren fiilen 5 yıl süreyle bulunduğu rütbede terfi edememiş olmasının gerektiği, uyuşmazlıkta ise, bu durumun gerçekleşmediği, bu haliyle yargı kararlarını değiştirmeksizin ve geciktirmeksizin uygulamakla yükümlü olan davalı idarenin söz konusu yargı kararlarını tam olarak uyguladığından da söz edilemeyeceği anlaşıldığından, davacının re'sen emekliliğe sevkedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, parasal hak talebinin kabulü ile dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının hesaplanarak dava tarihi olan 26/08/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
	Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.	
 
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI       : Dava  konusu  işlemin  hukuka  uygun  olduğu belirtilerek,
Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI    : Temyiz dilekçesinde ileri  sürülen hususların Bölge İdare 
Mahkemesi kararının bozulmasını gerektirecek bir nitelik taşımadığı belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ        :  ...
DÜŞÜNCESİ		        : Davalı  idarenin  temyiz  isteminin kabulü ile Bölge İdare 
Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE           :
	MADDİ OLAY : 
	Afyonkarahisar İl Emniyet Müdürlüğünde 4. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacı, 2014 yılında emniyet amiri iken bir üst rütbeye (4. sınıf emniyet müdürlüğüne) terfi incelemesine tabi tutulmuş ve hakkında terfi etmez kararı verilmesi üzerine, 2014 yılı Yüksek Değerlendirme Kurulu kararı ile 4. sınıf emniyet müdür rütbesine terfi ettirilmemesine dayanak alınan Bakanlar Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının yürütmesinin durdurulduğundan bahisle yeniden rütbe terfi değerlendirilmesine alınması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada; ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş, davacı tarafından itiraz edilmesi neticesinde; ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... ve K:... sayılı kararıyla, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, davacının üst rütbeye terfi ettirilmesinin değil, yeni oluşan hukuki duruma göre davacının üst rütbeye terfi ettirilip ettirilmeyeceği hususunun yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. 
Yargı kararı gereğince, davacının 2014 yılı itibarıyla terfi durumunun 2018 yılı Yüksek Değerlendirme Kurulu tarafından yeniden değerlendirilerek ''terfi etmez'' kararı verilmesi üzerine açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı  ile işlemin iptaline karar verilmiş, karara karşı davalı idare tarafından yapılan itiraz neticesinde, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., ... sayılı kararıyla İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.
... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı  ile işlemin iptaline ilişkin karar doğrultusunda, 01/08/2019 tarihinde davalı idarece, davacı, 30/06/2014 tarihinden geçerli olmak üzere emekli sıfatıyla 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilerek, 25/08/2018 tarihinde göreve başlatılmış, sonrasında 23/07/2019 tarihli işlemle yeniden re'sen emekliliğe sevk edilmiştir. Bu işlemin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ve bu kararın uygulanması amacıyla 21/01/2020 tarihinde yeniden göreve başlatılmıştır.
 	Ayrıca, davacının 2019 yılına ilişkin 2,26 olarak düzenlenen performans değerlendirme puanının iptali istemiyle açtığı davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi üzerine, 18/06/2020 tarihli işlemle davacı hakkında verilen "kadrosuzluk nedeniyle terfi etmez" kararının iptali istemiyle açılan davada, aynı Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ve bu karara karşı davalı idarece yapılan istinaf başvurusu, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla kesin olarak reddedilmiştir.
	İptaline karar verilen söz konusu "Terfi etmez kararı" dayanak alınarak, 3201 sayılı  Kanun'un 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrası uyarınca Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararla davacının re'sen emekliye sevk edilmesi üzerine, anılan işlemin iptali ve bu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır. 
Öte yandan, davalı idarenin 27/02/2021 tarihli işlemiyle, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin anılan kararının gerekçesi doğrultusunda ve Kanun hükmü gereğince davacının, emekli sıfatıyla 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine tenzili rütbe işlemi uygulanarak 30/06/2010 tarihi itibarıyla emniyet amiri rütbesine geri alındığı görülmüştür. 
	İLGİLİ MEVZUAT:
	3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 6638 sayılı Kanun ile değiştirilen 55. maddesinin birinci fıkrasında, polis amirlerinin rütbeleri sayılmış, ikinci fıkrasında polis amirlerinin rütbelerde ve meslek derecelerinde zorunlu en az bekleme süreleri gösterilmiş; üçüncü fıkrasında, her amir rütbesinde bulunması gereken kadro sayısına esas alınacak oran azami olarak gösterilmiş; dördüncü fıkrasında, bu rütbelere terfilerin yetkili kurullarda kıdem sırasına göre görüşüleceği ve maddede öngörülen sınav ve eğitim şartı saklı kalmak üzere liyakata göre yapılacağı belirtilmiş; beşinci fıkrasında, kıdem sırasının tespitinde bulunulan rütbeye terfi tarihinin esas alınacağı, aynı tarihte terfi edenlerden sicil notu yüksek, sicil notlarının eşitliği halinde ödül ve takdirnamesi fazla, ödül ve takdirnamelerin sayıca eşitliği halinde ise, sicil numarası daha küçük olanların diğerlerine göre kıdemli sayılacağı öngörülmüş; onbirinci fıkrasında ise, rütbe terfiinin yetkili kurullarda görüşülebilmesi için gerekli koşullar belirlenmiştir.
Aynı maddenin diğer fıkralarında da,  rütbeler, bu rütbelere terfi esasları, terfi ve atama zamanı gibi hususlarda doğrudan Kanun hükümleriyle belirlen çerçeve dahilinde kalmak koşuluyla, liyakat koşullarını belirlemek, üst rütbedeki boş kadro sayısına göre terfileri önermek ya da ikinci meslek derecesindeki görev unvanlarına ataması yapılacak personeli değerlendirmek ve öneride bulunmak üzere Genel Müdürlük Merkez Değerlendirme ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının oluşturulması öngörülmüştür. 
Anılan maddenin ondokuzuncu fıkrasında ise; "Bulundukları rütbelere terfi ettikleri tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemeyen Emniyet Amirleri ile Dördüncü, Üçüncü ve İkinci Sınıf Emniyet Müdürleri, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları haiz olmaları kaydıyla, Yüksek Değerlendirme Kurulunun teklifi ve Bakan onayı ile hizmet ihtiyacı sebebiyle kadrosuzluktan emekliye sevk edilirler. Ancak bunlardan, hizmet ihtiyacı nedeniyle kadrosuzluktan emekliye sevk edilmesi uygun görülmeyenlerin fiili hizmet süreleri aynı usul ile iki yıl uzatılır. Bu şekilde göreve devamı uygun görülenlerin durumu, iki yıl sonra tekrar değerlendirilerek en fazla bir defa daha uzatılabilir, görev süresi uzatılmayanlar ise kadrosuzluktan emekliye sevk edilirler." hükmüne ve yirmibirinci fıkrasında; "On dokuzuncu ve yirminci fıkra hükümlerine göre emekliliğe sevk edilenler ile hizmet ihtiyacı nedeniyle göreve devam ettirilenlerden kendi isteği üzerine emekliye ayrılmak isteyenlere, emekliye sevk edildikleri tarihi takip eden ay başından itibaren, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil); Emniyet Amirlerine %110’u, Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlerine %120’si, Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürlerine %130’u, İkinci Sınıf Emniyet Müdürlerine %140’ı, Birinci Sınıf Emniyet Müdürlerine %150’si oranında kadrosuzluk tazminatı, rütbelerinin ve makamının yaş haddinden az olmamak üzere altmış yaşına kadar olan sürede Sosyal Güvenlik Kurumunca ödenir. Verilecek emekli aylığı ve kadrosuzluk tazminatı toplamı, Genel Müdürlükte aynı kadrodaki emsaline kadrosuna bağlı olarak mali haklar kapsamında yapılan toplam ödemeyi geçemez. Bu tazminat, vergiye tabi değildir ve yaş haddinden önce ölenlerin varislerine intikal etmez. Kadrosuzluk tazminatı, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca üçer aylık devreler hâlinde faturası karşılığında Hazineden tahsil edilir." hükmüne yer verilmiştir.
3201 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan 55. maddesinde değişiklik yapan 6638 sayılı Kanun'un genel gerekçesinde, "Polis amirlerinin rütbe terfilerinde, tüm çağdaş ülkelerin aksine kıdeme dayalı bir sistem benimsenmiş, liyakat ikinci plana bırakılmıştır. Polis amirleri bulundukları rütbede zorunlu en az bekleme süresini tamamlamaları ve herhangi bir ceza almamaları halinde mesleki yeterliliklerine bakılmaksızın otomatik olarak bir üst rütbeye terfi etmeye başlamışlardır. Bu sistem, ihtiyaç duyulan amir rütbelerinde sayısal azlığa ve ihtiyaç duyulmayan rütbelerde ise aşırı yığılmalara neden olmuştur.
Yapılan düzenleme ile bozulan personel piramidinin görev ve hizmet gereklerine uygun hale getirilmesi amacıyla; her rütbede yer alacak amir sayısı/oranı belirlenmekte, her rütbe terfiinde yazılı ve sözlü sınav şartı getirilmekte ve terfi için öngörülen asgari şartlara sahip personel arasından en kıdemli olanın değil en liyakatli olanın terfi etmesi öngörülmektedir. Ayrıca ihtiyaçtan fazla sayıdaki Birinci, İkinci, Üçüncü, Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlerine ve emniyet amirlerine belli bir miktar ek ödeme yapılmak suretiyle resen emeklilik sistemi getirilmektedir." değerlendirilmesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME    :
	Dava konusu işlemin dayanağı olan 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun yukarıda aktarılan 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrasında, ilgili personelin re'sen emekliye sevk edilebilmesi için, bulunulan rütbeye terfi edilen tarihten itibaren, bekleme süresi de dahil olmak üzere beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edememe koşulu getirildiğinden, söz konusu beş yıl içinde kalan yıllardaki rütbe terfi işlemleri ile re'sen emeklilik arasında bir sebep-sonuç ilişkisi bulunmakta olup, re'sen emekliye sevk edilen personelin en az zorunlu bekleme sürelerini doldurdukları tarih itibarıyla terfi değerlendirmesine alınıp alınmadığı, terfi ettirilmediği yıllara ilişkin davasının bulunup bulunmadığı ve davaların sonucu önem arz etmektedir. 
	Davacının, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 55. maddesinin  ondokuzuncu fıkrası uyarınca re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine, özlük haklarının iadesine ve 3201 sayılı  Kanun'un 6638 sayılı Kanunun 27. maddesiyle değişik 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrasının iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verilmesi istemiyle açmış olduğu E:2023/3346 sayılı dava dosyası ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrası uyarınca re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun 20/07/2019 tarih ve 2019/1 sayılı kararının onaylanmasına dair 23/07/2019 tarih ve 32385 sayılı Bakan olurunun iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açmış olduğu E:2023/1456 sayılı dava dosyası ile işbu dosyanın bir bütün olarak incelenmesinden; İstanbul Emniyet Müdürlüğünde emniyet amiri olarak görev yapan davacının terfi durumunun 2018 yılı Yüksek Değerlendirme Kurulu tarafından yeniden değerlendirilmesi sonucunda, 2014 yılı itibarıyla bir üst rütbe olan 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmemesine ilişkin 2018/I sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı davalı idare tarafından yapılan itiraz neticesinde, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., ... sayılı kararıyla İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine kesin olarak karar verildiği, bu karardan önce dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararının uygulanması amacıyla davalı idarece, 01/08/2019 tarihinde davacının 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirildiği, sonraki süreçte davacı Afyonkarahisar İl Emniyet Müdürlüğünde 4. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapmakta iken, kadrosuzluk nedeniyle terfi ettirilmemesine ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun 18/06/2020 tarihli işlemin iptali istemiyle açılan dava sonucunda, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı davalı idarece yapılan istinaf başvurusu, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla kesin olarak reddedilerek kesinleştiği, ancak 2018 yılı Yüksek Değerlendirme Kurulu tarafından yeniden değerlendirilmesi sonucunda, 2014 yılı itibarıyla bir üst rütbe olan 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmemesine ilişkin ... sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptaline ilişkin Mahkeme kararının kaldırılarak, davanın reddine kesin olarak karar verilmesi üzerine, davalı idarece, 27/02/2021 tarihinde davacı hakkında emekli sıfatıyla tenzili rütbe işlemi uygulanarak, davacının 30/06/2010 tarihi itibarıyla emniyet amiri rütbesine geri alındığı anlaşılmıştır.
	Her ne kadar, davacı 4. Sınıf emniyet müdürü olarak görev yapmakta iken kadrosuzluk nedeniyle terfi ettirilmemesine ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun 18/06/2020 tarihli işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvuru reddedilerek kesinleşmiş olsa da, bu işlemden önce davacının 2014 yılı itibarıyla bir üst rütbe olan 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmesinin dayanağı olan davanın kesin olarak reddine karar verilmiş olduğu ve bu kapsamda da tenzili rütbe uygulanarak emniyet amiri rütbesine geri alındığı göz önüne alındığında, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrasına göre, bekleme süresi de dahil olmak üzere beş yıl içerisinde bir üst rütbe olan 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi edemediği açık olan davacının, bu rütbede iken bir üst rütbeye terfi ettirilmesi mümkün olmadığından, re'sen emekliye sevk edilmesine yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. 
	Bu durumda, dava konusu işlemin iptaline, parasal hak talebinin kabulü ile davacının dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının hesaplanarak dava tarihi olan 26/08/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU                     :
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline, parasal hak talebinin kabulü ile davacının dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının hesaplanarak dava tarihi olan 26/08/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte  davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, ... Bölge  İdare  Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 23/10/2024 tarihinde, oybirliğiyle karar verildi.