Esas No: 2023/8752
Karar No: 2024/1127
Karar Tarihi: 21.02.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/8752 E.  ,  2024/1127 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2023/8752
Karar	No : 2024/1127      
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ...  Otomotiv Filtre İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi	  
VEKİLİ	: Av. ... 
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Belediye Başkanlığı   
VEKİLİ	: Av. ... 
DAVALI YANINDA MÜDAHİL	: ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından işletilen Denizli İli, Pamukkale İlçesi, ...  Mahallesi, ...  Bulvarı No:...  adresinde faaliyet gösteren iş yerine ait  İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iptali ile işyerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin ...  tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...  İdare Mahkemesince verilen ...  tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda; davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen metrekareden daha fazla alanda faaliyetini yürüttüğünün tespit edildiği, onbeş gün süre verilmesine rağmen  ruhsata aykırılığın giderilmemesi nedeniyle dava konusu işlemin tesis edildiği, ancak davalı idare tarafından davacının işyerinin mevzuat hükümlerine aykırı işletilmesinden dolayı idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar vermesi, kullanım alanı dışına çıkılan kısmı tahliye ettirmesi gerekirken, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine dair dava konusu işlemde  hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; davacının depo (oto filtre) faaliyet konulu 2. sınıf gayrısihhi müessese nitelikli işyeri açma ve çalışma ruhsatına aykırı olarak, ruhsatta belirtilen metrekareden daha fazla alanda faaliyetini sürdürdüğü, işyerinin fiziki niteliğinin değiştirildiğinin 08/02/2021 tarihinde tespit edildiği ve davacı şirkete bu aykırılıkların giderilmesi için 15 gün süre verildiği, verilen süreye rağmen 25/02/2021 tarihinde yapılan kontrolde belirtilen aykırılığın giderilmediğinin belirlenmesi üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği, olayda, davacı tarafından, işyeri açma ve çalışma ruhsatlı işyerinin bulunduğu alanda ruhsatsız binalar yapıldığı ve bu ruhsatsız alanların depo faaliyet konulu işyeri için kullanıldığı hususunun sabit olduğu, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan bir işyerinde de yapılacak ilave imalat, büyütme ve işyerinin fiziki görünümünde değişikliklerin İmar Kanunu hükümlerine tabi olduğu, ruhsatsız imalat ve değişiklikler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan işyerinin kullanım alanının artırılmasına imkan bulunmadığı, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ile işyerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle; İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine  karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI	 : Davacı tarafından, ... Mahallesi, ...  Bulvarı No:...  Pamukkale/Denizli adresinde kain taşınmazı bir bütün olarak 2017 yılından bu yana kiralayıp kullandıkları, işyerinin depo olarak kullanıldığı ve depo olarak kullanılan bölümlerin işyeri açma ve çalışma ruhsatına tabi olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI	: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
             3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak. " hükmüne, 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. ... İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır. ...", "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde; " ... Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır. 
... 
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır. ... ", düzenlemeleri yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden  bir işletmeye işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için mevzuatta aranan diğer şartların yanı sıra işyerinin imara ve imarla ilgili düzenlemelere uygun olması gerektiği, diğer şartlarla birlikte bu hususun da işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunun değerlendirilmesi aşamasında göz önünde bulundurulacağı, beyana dayalı olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildikten sonra yapılacak denetimlerde Yönetmeliğin 23. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespit edilmesi halinde belirtilen aykırılıkların giderilmesi için onbeş günlük süre verileceği ve süre sonunda noksanlık ve aykırılıkların giderilmediğinin tespit edilmesi halinde ise işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilerek işyerinin kapatılacağı anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; davacıya ait işyerinin, Denizli İli, Pamukkale İlçesi,...  Mahallesi ... Ada ... nolu parsel üzerinde bulunduğu ve 2424 m2 kullanım alanlı "Depo" faaliyet konulu ...  tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunduğu, taşınmazın maliki tarafından,  ...  Ada ... nolu parsel üzerindeki ruhsatsız 11.010,00 m2 lik kısım için 26/10/2020 tarihinde yapı kayıt belgesi alındığı, CİMER'e yapılan ihbar üzerine 08/02/2021 tarihinde yapılan denetimde, davacının "işyeri açma ve çalışma ruhsatı alındıktan sonra fiziki şartını değiştirdiği ve işyerini büyüttüğü" nün  tespit edilmesi üzerine aykırılığın giderilmesi için onbeş gün süre verildiği, belirtilen aykırılıkların giderilmemesi nedeniyle işyeri açma ve çalışma ruhsatının ...  tarih ve ...  sayılı işlemle iptal edilerek, faaliyetten men edilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır. Davalı idarenin savunma dilekçesinde ise davacının ruhsatta belirtilen alanın iki katı alanı ruhsatsız olarak kullandığı, iptali istenen idari işlemin bu sebeple tanzim edildiği belirtilmiştir.
Bir işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenebilmesi için işyerinin bulunduğu yapının imar mevzuatına uygun olmasının zorunlu olduğu ve işyeri açma ve çalışma ruhsatına bağlanan faaliyetin yer aldığı yapının imara uygunluk durumunun sürekliliği korunarak imara aykırı bir durumun ortaya çıkmasının önlenmesi amaçlandığından  aykırılığın giderilmemesi hali, işyerinin mühürlenmesi ve  işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali şeklinde yaptırıma bağlanmıştır. Ancak işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptalini gerektiren aykırılığın, işyerinin faaliyet göstermesi için ruhsatlandırılan alanda olması gerekmektedir.
Temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince davacı tarafından, ruhsatsız imalatlar yapılarak ruhsatta belirtilen metrekareden daha fazla alanda faaliyet sürdürüldüğü, işyerinin fiziki niteliğinin değiştirildiği dolayısıyla ruhsat iptaline ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmış ise de, işyerinin faaliyet göstermesi için ruhsatlandırılan 2424 m² lik alanda hukuka aykırı imalatlar yapıldığına dair bir tespite yer verilmediği gibi ruhsatsız 11.010,00 m² lik kısım için de 26/10/2020 tarihinde yapı kayıt belgesi düzenlendiğinden ruhsatsız olan kısımlar da ruhsatlandırılabilir  duruma gelmiştir. 
Dosyaya sunulan 08/02/2021 tarihli tespit tutanağı ile ... tarih ve ...  sayılı ruhsat iptaline ilişkin işlemden, ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen 2424 m² lik alanda fiziki bir değişiklik yapılıp yapılmadığı, sözkonusu aykırılığın işyeri açma ve çalışma ruhsatının ilişkin olduğu kısım dışında yapı kayıt belgesi ile kayıt altına alınan imara aykırılıklardan oluşup oluşmadığı anlaşılamadığından öncelikle bu hususun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Şayet, davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatının kapsadığı kısımlar yönünden herhangi bir imara aykırılık bulunmayıp ruhsatta belirtilen alan dışında bir yerden bahsediliyorsa, ruhsatlandırılan alan dışındaki kullanıma son verilebileceği, bir başka ifade ile, işyeri açma ve çalışma ruhsatının kapsadığı 2424 m²' lik alanda ruhsata konu faaliyetin sürdürülmesine engel teşkil eden bir aykırılık bulunmuyorsa, davacıya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilemeyeceği sonucuna varıldığından, eksik incelemeye dayalı olarak verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.	
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1.	Temyiz isteminin kabulüne,
2.	Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...  sayılı kararının  BOZULMASINA,
3.	Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 21/02/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
 
(X) KARŞI OY :
 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 6. maddesinde; "İşyeri Açma ve Çalışma  ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde ilgili çalışma ruhsatı almış sayılır ve  kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında  yasal hükümler uygulanır. Ruhsat  verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte  öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili merci veya mülki amirince  iptal  edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.
3572 sayılı Kanun hükmüne paralel olarak İşyeri Açma ve Çalışma  Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3. maddesinin 1. Fıkrasında, "13 üncü maddenin birinci fıkrası, 21 inci maddenin ikinci fıkrası ve 23 üncü maddenin beşinci fıkrası uyarınca yapılacak ilk denetimden sonra yetkili idarelerce yapılacak denetimlerde, işletmecinin kusurlu fiili sebebiyle iş yerinde oluşmuş, mer’i mevzuata aykırılıkların ve noksanlıkların tespiti halinde, bu aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmesi için işletmeciye bir defaya mahsus onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmemesi halinde 1608 sayılı Kanunun 1 inci maddesi gereğince işletmeciye idari para cezası verilir. Ayrıca gayrisıhhî müesseselerde aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar, sıhhi müesseselerde ise yetkili idarenin öngördüğü ve onbeş günden fazla olmayan bir süre kadar faaliyetin menine karar verilir. Aykırılıkların ve noksanlıkların giderildiğinin tespiti halinde iş yeri hakkında verilmiş olan men kararı derhal kaldırılır. Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri bakımından 2559 sayılı Kanunun 6 ncı ve 8 inci madde hükümleri saklıdır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava konusu uyuşmazlıkta; davacıya ait işyerinin, 2424 m² kullanım alanlı "Depo" faaliyet konulu ... tarih ve ...sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunduğu, aynı parselde ruhsatsız olarak yapılan  11.010,00 m² lik kısım için 26/10/2020 tarihinde yapı kayıt belgesi alındığı, CİMER'e yapılan ihbar üzerine 08/02/2021 tarihinde yapılan denetimde, davacının "işyeri açma ve çalışma ruhsatı alındıktan sonra fiziki şartını değiştirdiği ve işyerini büyüttüğü" nün  tespit edilmesi üzerine aykırılığın giderilmesi için onbeş gün süre verildiği, belirtilen aykırılıkların giderilmemesi nedeniyle işyeri açma ve çalışma ruhsatının ... tarih ve ... sayılı işlemle iptal edilerek, faaliyetten men edilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Davacının ruhsatlı alandan daha fazla bir alanı işgal etmesinde hukuka uyarlık bulunmamakla beraber, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmelik'in Ek 3. maddesine uygun olarak aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar sadece faaliyetten men şeklinde işlem tesis edilmesi gerekirken, Yönetmelik'in 13. maddesi tatbik edilmek suretiyle ruhsat iptaline ilişkin tesis edilen dava konusu  işlemde bu nedenle hukuka uyarlık bulunmadığı , temyize konu İdare Dava Dairesi kararının belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği görüşü ile çoğunluk kararına katılmıyorum.
 
 (XX) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu Mahkeme kararının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyorum.