Esas No: 2021/4514
Karar No: 2024/7644
Karar Tarihi: 12.12.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/4514 E.  ,  2024/7644 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2021/4514
Karar No : 2024/7644                                                                    
TEMYİZ EDENLER	: I- (DAVACI) ...
	  II- (DAVALI)  ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı	  
VEKİLİ	: Av. ...
DİĞER (DAVALI) 	: ... Belediye Başkanlığı- ...
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF	: I- (DAVALILAR)
	  1- ... Belediye Başkanlığı
	  2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
	  II- (DAVACI) ...
 
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:  Konya İli, Meram İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... ve ... sayılı parsellerin bulunduğu alanda Konya Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile dayanağı 1/5.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının  özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 4 ve 6. maddelerinde belirtilen kademeli birliktelik esası çerçevesinde, üst ölçekli 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı, 1/25.000 ölçekli ve 1/5.000 ölçekli nazım imar planları ve 1/1.000 ölçekli uygulama imar planları ile belirlenen fonksiyon kararlarının dava konusu parsel yönüyle uygun olduğu, Jeolojik ve Jeoteknik Etüt Raporu verilerine göre dava konusu taşınmazların önlem alınarak yapılaşabilecek olarak belirlenen alan ''Önlemli Alan 5.1'' içerisinde kaldığı, 1/25.000 ölçekli nazım imar planı, 1/5.000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1.000 ölçekli uygulama imar planlarının yoğunluk hesaplarının birbiri ile uyumlu olduğu, dava konusu parsellerin kısmen yol alanında kalmasına ilişkin düzenlemede ... ada, ... sayılı parsel yönünden kamu yararı bulunduğu görülmüşse de, sosyal donatı alanları tablolarının yapılan incelemesinde planlama alanının 77.790 kişi olarak belirlenen nüfusuna yönelik Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin Standartlara ilişkin 11. madde hükümleri ve Yönetmelik Ek-2 tablosunda belirtilen standartlara uygun sosyal donatı alanı belirlenmediği ve plan açıklama raporunda yer alan tablolardaki sosyal donatı alanlarının Yönetmelik ekinde yer alan standart değerlerine (m2/kişi) ulaşmadığı, planlama alanı bütününde nüfus artışına rağmen sadece Akkabak Mehmet Ağa Camii güney ve güneybatısı yönünde yer alan otopark alanı ayrıldığı, planlama alanı içerisinde yer alan ticaret alanları ve karma kullanım alanları göz önüne alınarak otopark ihtiyacına yönelik dava konusu planlar kapsamında gerekli otopark alanı belirlenmediği, ... ada ... parsel yönünden dava konusu imar planı ile Tevfik Fikret Caddesini sınırlayan park ve yol alanına ait ada kenarları yol genişliği değiştirilmeden yaklaşık 2 metre kuzey yönünde kaydırıldığı, bu durumun teknik bir zorunluluktan kaynaklanmadığı gibi ek kamulaştırma masraflarına sebep olacağı, söz konusu aykırılıklar giderilmeden imar planı değişikliğinin işlevsiz hale geleceği, tespit edilen aykırılıkların imar planı değişikliğinin bütününü  esaslı şekilde etkilediği anlaşıldığından, dava konusu parsellerin bulunduğu alanda Konya Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliği ile dayanağı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı değişikliğinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge  Mahkemesi kararının özeti: ...  Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI 				: Davacı tarafından;  mahkeme kararının gerekçe kısmının hukuka aykırı olduğu, bilirkişi raporuna ilişkin itirazlarının reddedildiği, bilirkişi raporunda belirlenen birtakım hukuka aykırılıkların karara esas teşkil ettiği, sosyal ve teknik altyapı dengesinin korunması ilkesi bakımından uygun olmadığı, otopark ihtiyacına yönelik yeterli alanın düzenlenmediği, davalı idare tarafından belirtilen hususlar giderilmeksizin yeni bir imar planı hazırlanmasına yol açabileceği, dolayısıyla bu hususların gerekçeli kararda açıkça ifade edilmesi ve itirazı kapsamında ek rapor aldırılması gerektiği, 1101 ada, 1 sayılı parselin bir kısmının yol alanında kalmasında kamu yararı bulunmadığından temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. 
Davalı Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; Dava konusu planlama çalışması incelendiiğinde, bölgenin büyük ölçüde yapılaştığı dikkate alınarak kişi başına düşen yeşil alan ve sosyal donatıların Mekansal Planlar Yapı Yönetmeliğinin 11. maddesinin 1. bendinde belirtilen kentsel ve sosyal ve teknik altyapı kriterlerine mümkün olduğunca uygun olarak planlandığı, yapılan projeksiyonlarına göre nüfus yoğunlukları belirlenmiş ve mevcut ruhsatlı yapılar dışında kalan alanların kat yükseklikleri kararının bölgesel olarak belirlendiği, mevcutta iyi durumda olan yapıların münferit olarak yapılaşabilmesi için analizler yapıldığı ve plan notları ile yapılaşma şartlarının yeniden düzenlendiği, planlama çalışmalarının hukuka ve kamu yararına uygun olduğu, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından; karşı tarafın temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Davalı Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve davalı Meram Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:	
MADDİ OLAY : Konya İli, Meram İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... ve ... sayılı parsellerin bulunduğu alanda Konya Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile dayanağı 1/5.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin davacı tarafından uyuşmazlığa konu taşınmazların bulunduğu alanda daha önce yürürlükte olan imar planlarının yargı kararıyla iptal edilmesine rağmen hukuka aykırılıkların devam ettiği,  taşınmazların bulunduğu bölgede yeşil alanların olduğu gibi yola çekme mesafesi verilerek yok edildiği, araç park alanlarının yola ayrıldığı, planlama aşamasında ilgili kurumlardan görüş alınmadığı ve kapsamlı olarak analiz ve sentez yapılmadığı, yeteri kadar otopark alanı ayrılmadığı ileri sürülerek iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır. 
	İLGİLİ MEVZUAT: 
	İşlem tarihindeki yürürlükteki şekliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmış, 6. maddesinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel  hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmıştır. Anılan Kanun'un 8. maddesinde ise alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir. 
	6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinde; "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre talep sonucundan daha azına karar verebilir. Hakimin, tarafların talebiyle bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri saklıdır." hükmüne yer verilmiştir. 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; İdare Mahkemelerinin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği açıktır. 
	Öte yandan, talep sonucunun belirlenmesinde, dava dilekçesinin bir bütün olarak ele alınıp değerlendirilmesi gerekmektedir. "Talep sonucunun çok açık olmaması hâlinde, onu dava dilekçesinin diğer bölümlerinde yazılanların ışığı altında bir yoruma tâbi tutarak, davacının bu dava ile neyin hüküm altına alınmasını istediği tespit edilmelidir." (KURU Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, 6. Baskı, Şubat 2001, İstanbul, Cilt II, s. 1608). 
	Dava dilekçesinde, davacı tarafından uyuşmazlığa konu taşınmazlarının bulunduğu alanda yeterli otopark alanı ayrılmadığı ileri sürülmesine karşın İdare Mahkemesince, planlama alanı bütününde nüfus artışına rağmen sadece Akkabak Mehmet Ağa Camii güney ve güneybatısı yönünde yer alan otopark alanı ayrıldığı, planlama alanı içerisinde yer alan ticaret alanları ve karma kullanım alanları göz önüne alınarak alandaki otopark ihtiyacına yönelik  değerlendirmelerle karar verildiği, davacı taşınmazlarının bulunduğu konut kullanım alanına  ilişkin olarak  otopark alanının yeterli olup olmadığına yönelik bir değerlendirme yapılmaksızın karar verildiği anlaşılmaktadır.
	Yine temyize konu İdare mahkemesi kararının gerekçe kısmında, uyuşmazlık konusu taşınmazların Jeolojik ve Jeoteknik Etüt Raporu verilerine göre önlem alınarak yapılaşabilecek olarak belirlenen alan ''Önlemli Alan 5.1'' içerisinde kaldığı, dava konusu imar planlarınının yoğunluk hesaplarının birbiri ile uyumlu olduğu, ... ada, ... sayılı parselin kısmen yol alanında kalmasında kamu yararı bulunduğu yönünde gerekçelere yer verilerek anılan kısımların uygun bulunmasına karşın bununla çelişkili olarak hüküm fıkrasında dava konusu planın bütününün iptaline karar verildiği, öte yandan dava konusu planın davacının taşınmazı bakımından incelenmesi ve taşınmaz yönünden hüküm kurulması gerektiğinin göz ardı edildiği görülmektedir. 	
	Bu durumda, yukarıda anılan hususlar da dikkate alınarak taleple bağlılık ilkesi gereğince dava dilekçesindeki iddialar ile iptali istenilen işlemler ortaya koyulduktan sonra her bir işleme uygun değerlendirme ve buna uyumlu biçimde hüküm kurularak davacının taşınmazına ilişkin dava konusu plan hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair  temyize konu Bölge İdare  Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan tarafların temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin  Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:...  sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi   ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 12/12/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.