Esas No: 2023/13812
Karar No: 2024/1188
Karar Tarihi: 22.02.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/13812 E.  ,  2024/1188 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2023/13812
Karar	No : 2024/1188                                                                       
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) ... Valiliği ...
VEKİLİ	: Av. ...
	  2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Enerji Sanayi         ve Ticaret Anonim Şirketi 
VEKİLİ	: Av....
KARŞI TARAF (DAVACILAR):
 1- ... Derneği	... -...-   9- Murat Ergül	         		 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:... K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
 
YARGILAMA SÜRECİ	:
	Dava konusu istem: Manisa İli, ... İlçesi, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... Mahalleleri mevkiinde davalı yanında müdahil tarafından yapılması planlanan "Jeotermal Kaynak Arama Sondaj Faaliyeti (17 Adet Sondaj)" projesi ile ilgili olarak Manisa Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce verilen ... tarih ve E-... karar sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istenilmiştir.
 
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlığın çözümü amacıyla çevre mühendisi, jeoloji mühendisi, hidrojeoloji mühendisi, jeofizik mühendisi ve ziraat mühendisi bilirkişilerden oluşan bilirkişi heyetiyle yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler birlikte değerlendirilmesinden; yapılması planlanan jeotermal kaynak arama sondaj faaliyeti projesine ait proje tanıtım dosyasının (PTD) ilgili mevzuata göre hazırlanması, tesiste, yönetmeliklerde yer alan zorunlu önlemlerin uygulanması ile toz emisyonu ve gürültü düzeyinin çevre üzerindeki etkilerinin yönetmelik kapsamında kabul edilebilir düzeyde kalacağının öngörülmesi, PTD ve eklerinde açıklanan jeolojik ve hidrojeolojik özelliklerin saha gerçekleriyle uyumlu olması açısından ÇED mevzuatı yönünden uygunsuzluk içermemekte ise de, söz konusu projenin çevresel etkilerinin ve bu etkilerin en aza indirilmesi konularının jeolojik ve hidrojeolojik yönlerden yeterli olmadığı, sondajlar için yer seçimi, kuyu teçhiz planları, jeotermal akışkanın kimyasal özellikleri, akış testleri ve çevresel etkileri gibi konuların yeterli düzeyde açıklanmadığı, yüzey ve yeraltı suları ile tarımsal toprakların kirletilme potansiyelinin mevcut olduğu, Gediz Havzasının mevcut durumu nedeniyle bu havzada gerçekleştirilecek jeotermal enerji projelerinin çevre dengesini bozabilecek nitelikte olduğu, PTD'de alanda yapılması gerekli jeofizik çalışmaların bulunmadığı, yapılması planlanan sondaj faaliyetin kesilecek birimlerin ve bu birimler içindeki sorunlarının belirlenememesinden dolayı, yeryüzü ve yeraltı suları ile toprak açısından olumsuzluklar oluşturacağı, bitki örtüsüne, canlılar ve tarım sektörüne potansiyel olumsuz etkilerinin olacağı, mutlak tarım arazisi vasfındaki alanların tarım dışı amaçla kullanılabilmesi için toprak koruma projesinin bulunması gerekli iken, PTD'de bu yönde bir çalışmanın olmadığı hususları göz önünde bulundurulduğunda, Manisa İli, ... İlçesi, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... Mahalleleri mevkiinde davalı yanında müdahil tarafından yapılması planlanan jeotermal kaynak arama sondaj faaliyeti projesi ile ilgili olarak Manisa Valiliği tarafından verilen ...tarih ve E-... karar sayılı "ÇED Gerekli Değildir" kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. 
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : 1- Davalı idare tarafından, dava konusu projenin sadece jeotermal kaynak arama projesi olduğu, bu nedenle ÇED Yönetmeliğinin ekinde yer alan formata göre PTD'nin hazırlandığı, bilirkişi raporunda ise daha detaylı çalışmaların yapılmasının beklenildiği, oysaki ilgili kurumlardan alınan görüşler çerçevesinde muhtemel çevresel etkilere karşı PTD'de alınması taahhüt edilen önlemlerin yeterli bulunarak ÇED Gerekli Değildir kararının verildiği, dolayısıyla dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması suretiyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
            2- Davalı yanında müdahil tarafından, bilirkişi raporunda eksik olduğu ileri sürülen akışkana ait kimyasal analizin, toprak koruma projesinin, ticari sır olarak kabul edilebilecek sondaj kuyu loglarının PTD'de yer almasının beklenilmesinin projenin türü kapsamında mümkün olmadığı gibi, ÇED kararından sonra alınacak izinler kapsamında da hazırlanmasının mümkün olabileceği dikkate alındığında, bu hususların eksiklik olarak değerlendirilemeyeceği, muhtemel çevresel etkilere karşı PTD ve eklerinde yer verilen önlemlerin yeterli olduğu, buna dayalı olarak verilen ÇED Gerekli Değildir kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması suretiyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, bilirkişi raporunda projenin jeotermal kaynak arama projesi olduğu dikkate alınarak değerlendirme yapıldığı ve PTD'de eksikliklerin bulunduğu, dolayısıyla temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının onanması gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
	Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
	İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU	:
	Açıklanan nedenlerle;
	1.Temyiz istemlerinin reddine,
	2.Temyize konu... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:...  sayılı kararının ONANMASINA,
	3.Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
	4.Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
	5.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 22/02/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY : 
Dava; Manisa İli, ... İlçesi, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... Mahalleleri mevkiinde davalı yanında müdahil tarafından yapılması planlanan "Jeotermal Kaynak Arama Sondaj Faaliyeti (17 Adet Sondaj)" projesi ile ilgili olarak Manisa Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce verilen ... tarih ve E-... karar sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlıkta; her ne kadar İdare Mahkemesince bilirkişi raporunda yer alan olumsuz tespitler dikkate alınarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, bilirkişi raporunda eksik olduğu ileri sürülen akışkana ait kimyasal analizin, toprak koruma projesinin, ticari sır olarak kabul edilebilecek sondaj kuyu loglarının PTD'de yer almasının beklenilmesinin projenin türü kapsamında mümkün olmadığı gibi, ÇED kararından sonra alınacak izinler kapsamında da hazırlanmasının mümkün olabileceği dikkate alındığında, bu hususların eksiklik olarak değerlendirilemeyeceği, muhtemel çevresel etkilere karşı PTD ve eklerinde yer verilen önlemlerin yeterli olduğu, buna dayalı olarak verilen ÇED Gerekli Değildir kararının hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu "ÇED Gerekli Değildir" kararı hukuka uygun olduğundan, Mahkeme kararının bozularak davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyoruz.