Esas No: 2022/2201
Karar No: 2024/2049
Karar Tarihi: 02.04.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/2201 E.  ,  2024/2049 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2022/2201
Karar  No : 2024/2049  
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: … Büyükşehir Belediye Başkanlığı	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	      : … Taşımacılık A.Ş.
VEKİLİ	: Av. ... 
İSTEMİN KONUSU	: … Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, ulaşım hizmeti ücretlerinin düzenlenmesi ve ücret tarifesi belirlenmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının  özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlıkta, her ne kadar 5216 sayılı Kanun kapsamında ve Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği gereğince İstanbul Büyükşehir Belediyesi sınırları dahilinde toplu ulaşım araçlarında uygulanacak ücret tarifelerini belirleme yetkisi Ulaşım Koordinasyon Merkezine tanınmış ise de,  idari işlemlerin hukuken kabul edilebilir ve gerçek bir sebebe dayanması gerektiği yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunduğu açık olmakla, dava konusu karardan önceki UKOME'nin … tarih ve …. sayılı ve … tarih ve … sayılı kararında da Marmaray'a ilişkin ücret tarifesinin ve "aktarma almayacağı, aktarma verileceğinin" düzenlenmesine karşın, dava konusu … tarih ve … sayılı UKOME kararında ve dayanağı Toplu Ulaşım Hizmetler Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısı ile ekli raporunda Marmaray'a ilişkin "aktarma alır" şeklinde ve "Marmaray hatlarına aktarma yapılması durumunda iade işleminin yapılmayacağı" hususlarında getirilen ve davacı şirkete ağır külfet getiren yeni düzenlemenin hangi sebeple yapıldığının somut tespitlere de yer verilmek suretiyle açıkça ortaya konulmadığı görüldüğünden, dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmakla, dava konusu işlemin, Marmaray'a ilişkin "aktarma" yapılması ve "Marmaray hatlarına aktarma yapılması durumunda iade işleminin yapılmayacağı"na yönelik kısımlarında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:	Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesinin …  gün ve E:…, K:… sayılı kararında; dava konusu işlemin belediye başkanı tarafından onaylanmamış olması nedeniyle yürürlüğe girmediği, dolayısıyla mevcut hali ile kesin ve yürütülmesi gerekli idari işlem niteliğini kazanmadığı sonucuna varıldığından, davanın 2577 sayılı yasanın 15/1-b maddesi uyarınca usul yönünden reddi gerektiği, öte yandan, idarece, onay işlemi tamamlanmayan dava konusu kararı uygulamaya koyması sonucu dava açılmasına sebebiyet verildiği anlaşıldığından, yargılama gideri ve vekalet ücretinin idareye yükletilmesinin hakkaniyete uygun düşeceği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, istinaf  talebinin  kabulüne,  İstanbul  10. İdare  Mahkemesinin 30/12/2020 tarih ve E:2020/728, K:2020/1877 sayılı kararının kaldırılmasına, davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI           : Davalı idare tarafından, UKOME kararının belediye başkanınca onaylandığı, vatandaşlardan gelen yoğun talepler nedeniyle Marmaray için aktarma alır uygulaması getirildiği, entegrasyon ulaşım sistemlerinde aktarmaların uygulandığı, bu durumun vatandaşların  maddi olarak lehine olduğu hususları ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI         : Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:	
	MADDİ OLAY : 
	İstanbul'daki toplu ulaşım hizmetleri ücretlerinin düzenlenmesi ve ücret tarifelerinin belirlenmesine ilişkin olarak, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezince  … tarih ve … sayılı kararın tesis edilmesi üzerine, bakılan dava açılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (f) fıkrasında; "Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin  gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Yasanın  9. maddesinde; “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
	Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir  belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. ...” kuralına yer verilmiştir.
	15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle…d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” hükümlerine  yer verilmiştir.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Dosyadaki bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi neticesinde; davanın İstanbul İlindeki toplu ulaşım hizmeti ücretlerinin düzenlenmesi ve ücret tarifesi belirlenmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin 06.02.2020 tarih ve 2020/1-6 sayılı kararının iptali istemiyle açıldığı, İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esası incelenerek dava konusu işlemin iptali yolunda karar verildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun incelenmesi sonucunda  ise; İstinaf Dairesince yapılan ara kararı üzerine davalı idarece gönderilen bilgi ve belgelere göre dava konusu UKOME kararının İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanınca onaylanmadığının anlaşılmış olduğundan, UKOME kararının yürürlüğe girmediği, dolayısıyla mevcut hali ile kesin ve yürütülmesi gerekli idari işlem niteliğini kazanmadığı sonucuna varıldığından, davanın 2577 sayılı yasanın 15/1-b maddesi uyarınca usul yönünden reddi gerektiği, öte yandan, idarece, onay işlemi tamamlanmayan dava konusu kararı uygulamaya koyması sonucu dava açılmasına sebebiyet verildiği anlaşıldığından, yargılama gideri ve vekalet ücretinin idareye yükletilmesinin hakkaniyete uygun düşeceği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, istinaf talebinin kabulüne, İdare Mahkemesinin kararının kaldırılmasına, davanın incelenmeksizin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
	Her ne kadar, temyize konu kararda, dava konusu UKOME kararının davalı belediye başkanınca onaylanmadığı belirtilmekte ise de; davalı idarenin İstinaf Dairesinin ara kararına verdiği 30.12.2021  tarihinde  kayda  giren  cevap  dilekçesinde  anılan  UKOME kararının usulüne uygun olarak belediye başkanınca onaylandığının bildirildiği ve söz konusu cevap yazısının ekinde dosyaya sunulan UKOME kararının da davalı belediye başkanınca onaylandığı görülmüştür.
	Bu durumda, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 9. maddesinde düzenlenen "Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer." hükmünün dava konusu UKOME kararı yönünden yerine getirilmiş olduğu, idarece UKOME kararındaki usuli eksikliğin tamamlandığı, böylece Bölge İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esasının incelenerek çözüme kavuşturulması gerektiği sonucuna varılmıştır.
	Bu itibarla, dava konusu UKOME kararındaki usuli eksikliğin giderildiği göz önünde bulundurularak davanın esası hakkında karar verilmesi gerekirken, usul yönünden yapılan yargılama neticesinde verilen temyize konu Bölge  Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesinin …  gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 
4. Kesin olarak, 02/04/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.