Esas No: 2022/3770
Karar No: 2024/5376
Karar Tarihi: 24.12.2024

Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2022/3770 E.  ,  2024/5376 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 YEDİNCİ DAİRE 
Esas     No : 2022/3770
Karar	No : 2024/5376        
 
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Bakanlığı adına
		... Gümrük Müdürlüğü	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Dış Ticaret Anonim Şirketi 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava Konusu İstem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaya ilişkin olarak 11/06/2018 tarih ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar uyarınca tahakkuk ettirilen ek mali yükümlülük ve katma değer vergisi ile bunlar üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
                İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...  sayılı kararıyla;  21/05/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere  22/05/2019 tarih ve 30781 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2019/1130 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile getirilen ek mali yükümlülüklerin, kanunların geriye yürümezliği ilkesine aykırı şekilde dava konusu ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaya uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. 
              Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI   : Davacı tarafından ithal edilen eşyanın  Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair 11/06/2018 tarih ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca ek mali yükümlülüğe tabi olmasına karşın  ödeme yapılmaması nedeniyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.    
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI     : Savunma verilmemiştir. 
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay  Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY : 
               Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaya ilişkin olarak 11/06/2018 tarih ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar uyarınca tahakkuk ettirilen ek mali yükümlülük ve katma değer vergisi ile bunlar üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
              4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 21. maddesinde, menşe şahadetnamesinde aranacak haller ile menşe şahadetnamelerinin şekli ve içereceği bilgilere ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği belirtilmiştir.
	Gümrük Yönetmeliğinin "Menşe Şahadetnamesi Aranılacak Haller" başlıklı 38. maddesinin 1. fıkrasında, 205. maddenin 4. fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi eşyanın serbest dolaşıma girişinde önlemin, ilave gümrük vergisinin veya mali yükümlülüklerin uygulanmaması için eşyanın söz konusu uygulamalara tabi ülke menşeli olmadığını veya başka bir ülkede gördüğü değişiklik ve işlemler dolayısıyla o ülke menşeli sayılmaması gerektiğini tevsik etmek üzere menşe ülkenin veya ihracatçı ülkenin yetkili makamlarınca düzenlenmiş olan menşe şahadetnamesinin ibraz edileceği; 2. fıkrasında, menşe şahadetnamesinin sonradan ibraz edileceğinin serbest dolaşıma giriş beyannamesinde belirtilmesi veya ibraz edilen menşe şahadetnamesinin şekil veya muhteva itibarıyla yanlış veya eksik bilgi taşıması nedeniyle gümrük idaresince kabul edilmemesi halinde; menşe esaslı ticaret politikası önlemleri, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklerin nakit teminata bağlanması suretiyle usulüne uygun bir menşe şahadetnamesi ibrazı için beyannamenin tescil tarihinden itibaren altı aylık süre verileceği, mücbir sebep halleri saklı kalmak ve bitiminden önce başvurmak kaydıyla bu sürenin gümrük idare amirince en fazla otuz gün uzatılabileceği, süresi içinde usulüne uygun olarak düzenlenmiş menşe şahadetnamesinin ibrazı halinde alınan teminatın iade edileceği, menşe şahadetnamesinin kabul edilmemesi halinde ise alınan teminatın irat kaydedileceği; 3. fıkrasında, 2. fıkrada belirtilen haller dışında, menşe esaslı ticaret politikası önlemleri, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklerin beyan edilerek ödenmesi halinde, beyannamenin tescil tarihinden itibaren altı aylık süreyi aşmamak üzere menşe şahadetnamesi ile gümrük idaresine başvurulması halinde, tahsil edilen tutarın geri verileceği, mücbir sebep halleri saklı kalmak ve bitiminden önce başvurmak kaydıyla bu sürenin gümrük idare amirince en fazla otuz gün uzatılabileceği düzenlenmiştir.
	Mezkur Yönetmeliğe 01/04/2020 tarih ve 31086 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile eklenen "Eşyanın Menşeini Tevsik Eden Belgelerin Sonradan İbrazına İlişkin Geçiş Hükümleri" başlıklı Geçici 16. maddenin 1. fıkrasında, bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce (01/04/2020 tarihinden önce) yapılan ithalatlarda menşe esaslı ticaret politikası önlemleri, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi olan eşya için beyannamenin tescil tarihinden itibaren altı aylık süre ve varsa ek süre içinde usulüne uygun olarak düzenlenmiş menşe şahadetnamesinin ibraz edildiği durumlar ile ilgili olarak 38. maddenin 2. ve 3. fıkrası hükümlerine göre işlem yapılacağı; 3. fıkrasında, bu fıkrayı değiştiren Yönetmeliğin (13/02/2021 tarih ve 31394 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.) yayımı tarihinden önce beyannamesi tescil edilmiş olan ve beyanname ekinde eşyanın menşeini tevsik eden uygun bir menşe şahadetnamesi veya tedarikçi beyanı bulunmadığı halde menşe esaslı ticaret politikası önlemi, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklerin ödenmediği, eksik ödendiği veya beyan edilmediği tespit edilen eşyanın menşeini tevsik eden uygun bir menşe şahadetnamesinin veya tedarikçi beyanının 31/12/2021 (05/11/2021 tarih ve 31650 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile "30/06/2021" ibaresi "31/12/2021" şeklinde değiştirilmiş) tarihine kadar gümrük idaresine ibrazının mümkün olduğu kuralına yer verilmiştir.
21/06/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 26/06/2018 tarih ve 30459 sayılı 1. Mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar'da, 08.02 tarife alt pozisyonunda yer alan "Diğer sert kabuklu meyvalar  (taze veya kurutulmuş) (kabuğu çıkarılmış veya soyulmuş olsun olmasın)" tanımıyla yer verilen eşyaya %10 oranında ek mali yükümlülük uygulanması getirilmiş; 15/08/2018 tarih ve 30510 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 21 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile oran %20'ye çıkarılmış, 21/05/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 22/05/2019 tarih ve 30781 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2019/1130 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bu oran yeniden %10'a indirilmiştir.
2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve 21 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının Geçici 1. maddeleri ile, bu maddelerin yayımı tarihinden önce Türkiye'ye sevk edilmek üzere bir taşıma belgesi düzenlenerek yüklemesi yapılmış olan eşyanın bu Kararların yayımı tarihinden itibaren en geç 45 gün içinde ithalatına ilişkin gümrük beyannamesinin tescili veya gümrük mevzuatı çerçevesinde özet beyan verilmesi halinde, getirilen ek mali yükümlülüğün uygulanmayacağı kurala bağlamıştır.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	    Yukarıda yer verilen düzenlemelere göre; menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi eşyanın serbest dolaşıma girişinde önlemin, ilave gümrük vergisinin veya mali yükümlülüklerin uygulanmaması için, eşyanın söz konusu uygulamalara tabi ülke menşeli olmadığının menşe şahadetnamesi veya eşyanın menşeini tevsik eden diğer belgelerle yükümlü tarafından ispatı gerekmektedir. 
	 Kural olarak, menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine veya mali yükümlülüklere tabi olan eşya için bu önlem ve yükümlülüklerin uygulanmaması için menşe şahadetnamelerinin, eşyanın serbest dolaşıma girişinde ibrazı gerekmektedir. Bununla birlikte, önlem veya mali yükümlülüklerin sonradan iade edilmek üzere teminata bağlanması veya ödenmesi şartıyla eşyanın serbest dolaşıma girişinde ibraz edilemeyen menşe şahadetnamelerinin sonradan ibrazı mümkün kılınmıştır. Gümrük Yönetmeliği'nin 38. maddesinin 2. ve 3. fıkralarına göre, menşe şahadetnamelerinin yükümlü tarafından sonradan ibraz edileceğinin serbest dolaşıma giriş beyannamesinde belirtilmesi, ibraz edilen belgenin gümrük idaresince kabul edilmemesi veya menşe esaslı ticaret politikası önlemleri, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklerin teminata bağlanması veya beyan edilerek ödenmesi hallerinde beyannamenin tescil tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde menşe şahadetnamelerinin ibraz edilmesi suretiyle teminat iade edilecek veya tahsil edilen tutar geri verilecektir.
	   Söz konusu düzenleme, menşe şahadetnamelerinin sonradan ibraz edileceğinin beyan edildiği veya tabi olunan önlem ve mali yükümlülüklerin teminata bağlandığı veya ödendiği durumlara ilişkin olup; bu yükümlülüklere tabi olmakla birlikte beyan edilmediğinin veya ödenmediğinin tespit edildiği haller, Yönetmeliğin menşe belgelerinin sonradan ibrazına ilişkin geçiş hükümlerini düzenleyen Geçici 16. maddesinde yer almaktadır. Bu maddeye göre, belirlenen tarihlere kadar ve/veya tarihler arasında beyannamesi tescil edilmiş menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine veya mali yükümlülüklere tabi olan eşyaya ilişkin menşe şahadetnamesi veya tedarikçi beyanı ibraz edilmemesine rağmen mali yükümlülüklerin ödenmediği, eksik ödendiği veya beyan edilmediği tespit edilmişse, menşe şahadetnamesi, tedarikçi beyanı veya belirlenen bazı belgeler sonradan ibraz edilebilecektir. 
	11/06/2018 tarih ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 21/06/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe konulan Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar'da, ek tabloda yer alan ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) menşeli eşyaların ithalatında belirtilen oranlarda ek mali yükümlülük getirilmiş, bu oranlar 21 ve 2019/1130 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ile yeniden düzenlenmiştir. 
	Ayrıca, Türkiye'ye sevk edilmek üzere bir taşıma belgesi düzenlenerek yüklemesi yapılmış olan eşyanın anılan Kararlar'ın ekinde yer alan tabloya dahil olması halini düzenleyen Geçici 1. maddelerinde öngörülen sürede eşyanın ithalatına ilişkin gümrük beyannamesinin tescili veya gümrük mevzuatı çerçevesinde özet beyan verilmesi durumunda, getirilen ek mali yükümlülük uygulanmayacaktır.
	Olayda, davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyanname ile Amerika Birleşik Devletleri menşeli olarak beyan edilen ''kabuksuz çiğ badem'' cinsi eşyaya ilişkin menşe şahadetnamesinin ve eşyanın taşınmasına ilişkin konşimentonun dosyaya sunulduğu, davalı idarece 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ek mali yükümlülük kapsamına alınan eşyalara ilişkin olarak KDS sistemi üzerinden yapılan sorgulamada ek mali yükümlülüğü ödenmediği görülen uyuşmazlık konusu beyanname muhteviyatı eşya için tahakkuk ettirilen ek mali yükümlülük ve katma değer vergisi ile bunlar üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın zımnen reddedildiği görülmektedir.
	    Her ne kadar, ilk derece mahkemesince Amerika Birleşik Devletleri menşeli eşyaların ithalatında ek mali yükümlülük tahsil edileceği yolundaki düzenlemenin 21/05/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 2019/1130 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile getirildiği ve kanunların geriye yürümezliği ilkesine aykırı şekilde uyuşmazlık konusu serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaya uygulandığı gerekçesiyle işlemin iptali yolunda hüküm kurulmuş ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu reddedilmiş ise de; Amerika Birleşik Devletleri menşeli eşyaların ithalatında ek mali yükümlülüğün tahsil edileceği yolundaki düzenleme 11/06/2018 tarih ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 21/06/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere getirilmiş ve 15/08/2018 tarih ve 30510 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 21 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile  22/05/2019 tarih ve 30781 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2019/1130 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca da ek mali yükümlülük oranlarında değişiklik yapılmış olup, beyannamenin tescil tarihinin, 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının yayımı tarihinden sonra olması nedeniyle anılan Bakanlar Kurulu Kararında öngörülen %10 oranında ek mali yükümlülük uygulanması "kanunların geriye yürümezliği" ilkesine aykırı olmayacağından, söz konusu kararda hukuki isabet bulunmamıştır.
	Bu durumda, dosyaya sunulan bilgi ve belgelere göre eşyanın Amerika Birleşik Devletleri menşeli olduğu hususunda ihtilaf bulunmayan uyuşmazlık konusu olayda, 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Geçici 1. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği ve eşya için ek mali yükümlülüğün uygulanıp uygulanamayacağı yolunda yapılacak değerlendirme ile varılacak sonuca göre dava konusu işlem hakkında yeniden bir karar verilmek üzere, temyize konu kararın bozulması gerekmektedir.
 
KARAR SONUCU:
             Açıklanan nedenlerle; 
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 24/12/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.