Esas No: 2023/168
Karar No: 2024/1040
Karar Tarihi: 09.05.2024

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2023/168 E.  ,  2024/1040 K.


"İçtihat Metni"
                      T.C.
           D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas   No : 2023/168
Karar No : 2024/1040                                                                       
TEMYİZ EDENLER: I- (DAVALI): ... Bakanlığı
 VEKİLİ: Av. ...
 II- (DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER):    1- ... Bakanlığı
VEKİLİ: Av. ...
2- ... Organize Sanayi Bölgesi 
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	  : ...	  
VEKİLİ  : Av. ...
İSTEMİN KONUSU    : Danıştay Altıncı Dairesinin 07/11/2022 tarih ve E:2018/9227, K:2022/9230 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ       :
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesinde ... Karma Organize Sanayi Bölgesi (OSB) planlanmasına yönelik Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 27/07/2018 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli ... Alt Bölgesi ... Havzası Çevre Düzeni Planı Değişikliği ile 1/25.000 ölçekli ... İl Çevre Düzeni Planı ve plan hükümlerinde yapılan değişikliklerin  ve davacının anılan plan değişikliklerine 03/09/2018 tarihli dilekçe ile yaptığı itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
Daire kararının  özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 07/11/2022 tarih ve E:2018/9227, K:2022/9230 sayılı kararıyla; 
 Dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden;
Uyuşmazlık konusu 1/100.00 ölçekli çevre düzeni planı ve 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği doğrultusunda yapılması öngörülen ... Karma Organize Sanayi Bölgesinin, ... Bölgesi ... Havzasında "Tarımsal Açıdan Birinci Öncelikli (Mutlak) Korunacak Alanlar” kapsamında tanımlanan bir alanda ve Tarımsal Alt Bölge olarak ilan edilen bir alan üzerinde yer aldığı,
Dava konusu plan değişikliklerine gerekçe olarak 25/05/2017 tarihli ... Organize Sanayi Bölgesi yer seçim komisyonu raporu ve Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı 71.5 hektar büyüklüğündeki alanın ... Organize Sanayi Bölgesi olarak yer seçiminin kesinleştirilmesi işlemlerinin gösterildiği,
... Organize Sanayi Bölgesi kurulması için 25/05/2017 tarihli  yer seçim komisyonu raporu ve Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı 71.5 hektar büyüklüğündeki alanın  ... Organize Sanayi Bölgesi olarak yer seçiminin kesinleştirilmesi işlemlerinin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; "dosya kapsamı, Mahkememizin E:2020/1057 sayılı dosyasına sunulan bilirkişi raporu ve Danıştay Altıncı Dairesi'nin E:2018/9227 sayılı dosyasına sunulan bilirkişi raporu birlikte dikkate alındığında; OSB yapılması düşünülen alanın etrafında yerleşim yerleri, sulama göletleri, tarım alanları, 
orman alanları, mera alanları ve bunlardan elde edilecek tarımsal ürünler bulunduğu, bu bölgeye Karma Organize Sanayi bölgesi yapılması durumunda  belirtilen unsurların zarar göreceği, Karma OSB yapılmasının gerekçesinin tek tip OSB olması durumunda OSB'nin dolmayacağı endişesi olduğu, Trakya bölgesinde 15 adet OSB, karma OSB bulunduğu, doluluk oranının %35-86 arasında değiştiği, mevcut OSB'lerin amaca uygun şekilde kullanılabileceği, meri planlar bakımından gerçekleştirilen plan değişikliklerinin, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirtilen, tanımlara, çevre düzeni planının niteliğine, bilgi ve verilerin toplanmasına ilişkin esaslara, çevre düzeni planı sınırları içinde kalan alanlarda uygulanacak temel esaslara, planların hazırlanması, hazırlattırılması ve incelenmesi ve değişikliğine ilişkin idari ve teknik usullere, alt ölçekli planlarla ilişkisine ve plan hiyerarşisine uygun olmadığı, uyuşmazlık konusu olan ... Organize Sanayi Bölgesi yönelik plan rapor hüküm ve kararlarının değişiklik öncesi 1/100.000 ölçekli ... Alt Bölgesi ... Havzası Revizyon Çevre Düzeni Planında belirlenen genel ilke ve esaslara aykırı olduğu anlaşılmakla, Karma OSB yer seçiminin kesinleştirilmesin ilişkin tesis olunan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle anılan işlemlerin iptaline karar verildiği, anılan dosyanın istinaf aşamasında olduğunun görüldüğü, 
... Organize Sanayi Bölgesinin üzerine kurulmak istenilen tarım arazilerinin tarım dışı alan olarak belirlenmesi işlemlerinin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; "Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile yukarıda özetlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu taşınmazlardan keşif sırasında 7 farklı noktadan alınan toprak numunelerinin analizi sonucunda, 5 tanesinin, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’na göre Özel Ürün Arazisi Niteliğinde olduğu, 2 tanesinin ise 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’na göre Mutlak Tarım Arazisi Niteliğinde olduğunun belirtildiği, bu itibarla dava konusu arazinin, çalılık vasfında olmadığı anlaşıldığından, davacılar tarafından, ... İli, ... İlçesi, ... Köyü sınırları içerisinde yer alan ... ada ..., ... ve ... nolu parsellerde kayıtlı bulunan ve ... Organize Sanayi Bölgesi amacıyla tarım dışı amaçla arazi kullanım iznine yaptıkları itirazın reddine ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığının ...tarih E... sayılı işlemi ile bildirilen ... Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün... tarih E... sayılı işleminde, dava konusu taşınmazlara ilişkin etüt raporu ve arazi fotoğraflarının Bakanlığa sunulmasına ilişkin ... tarih E... sayılı işlemde ve ... tarih ... sayılı işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle anılan işlemlerin iptaline karar verildiği, anılan dosyanın istinaf aşamasında olduğunun görüldüğü,  
 Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca ... tarihinde onaylanan ... ili, ... ilçesi, ... Köyü, ... Bayırı mevkii, ... ada, ... parsel ve ... ada, ......parsel sayılı taşınmazlara ait ... ... Organize Sanayi Bölgesi 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planının ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının ve anılan imar planlarına 06/02/2020 tarihinde yapılan itirazların reddine ilişkin ... tarih ve  ... sayılı işlemin iptali istemiyle Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına karşı açılan davanın, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile "...- ... OSB alanı yeri olarak sınırlarının kesinleştirilmesi işlemine ilişkin kararının iptali istemiyle açılan davanın ... İdare Mahkemesinin E.... sayılı doyasında derdest olduğu, ... li, ... ilçesinde ... Karma Organize Sanayi Bölgesi planlanmasına yönelik Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 27/07/2018 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli ... Alt Bölgesi ... Havzası Çevre Düzeni Planı ile 1/25.000 ölçekli ... İl Çevre Düzeni Planı ve plan hükümlerinde yapılan değişiklikler ile plan değişikliklerine yapılan itirazların reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın da Danıştay Altıncı Dairesinin E.2018/9227 sayılı dosyasında derdest olduğu,  gelinen noktada dava konusu planların, 1/100.000 ve 1/25.000 ölçekli plan değişikliklerinin  sunmuş olduğu çerçeve içinde alt ölçekli planlar olarak üretildiği, dava konusu planlarda Organize Sanayi Bölgesi’nin gerektirdiği teknik ve sosyal altyapı alanları, hizmet destek alanları, altyapı alanları, ticaret alanları ile sağlık koruma bandının da plan bütünü içinde öngörüldüğü, bu doğrultuda, dava konusu planlar ile öngörülen arazi kullanım kararlarının, üst ölçekli plan kararları ile uyumlu olduğu ve plan kademelenmesi ilkesi yönünden planlama ilkelerine uygun olduğu, sağlık koruma bandının ilgili kurum görüşleri doğrultusunda mevzuata uygun olarak düzenlendiği" gerekçesiyle reddine karar verildiğinin, anılan kararın bakılan davada karar verildiği tarihte istinaf incelemesinde olduğunun görüldüğü, 
Dava konusu plan değişiklikleri yapılırken ilgili mevzuat ile belirlenen usul ve esaslara göre her türlü verinin plan geneline ve bölgenin özelliğine göre değerlendirildikten sonra alt ölçekli planlara yön verecek şekilde kararların üretilmesi gerekirken, ilgili idarelerin kararlarının plana işlenmesiyle yetinildiği, bu kapsamda “tarım ve orman alanlarının diğer kullanımlara açılmaması” gereği ve sanayi fonksiyonlarının kesinlikle yer almayacağının belirtildiği Tarımsal Alt Bölgelerin tanımı doğrultusunda dava konusu plan değişikliklerinin  1/100.000 Ölçekli ... Alt Bölgesi ... Havzası Revizyon Çevre Düzeni Planının ana stratejisine aykırılık taşıdığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, dava konusu işlemlerin iptaline  karar verilmiştir. 
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, dava konusu planlara ilişkin kurum görüşlerinin olumlu olduğu, planlarla ilçedeki sanayi alanı taleplerinin kontrol altında alınarak tarım alanları ve su kaynakları üzerinde oluşabilecek baskının önüne geçilmesinin sağlandığı  ileri sürülmektedir.
Davalı yanında müdahil Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından, plan değişikliğine konu alanın marjinal tarım arazisi vasfında olduğu, Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünce bu alanda OSB yer seçimine ilişkin bir sakınca bulunmadığının belirtildiği, OSB alanı olarak tespit edilen alanın planlara işlenmesi gerektiği, Dairece karara dayanak alınan mahkeme kararlarının henüz kesinleşmediği ileri sürülmektedir. 
Davalı yanında müdahil ... Organize Sanayi Bölgesi tarafından, OSB'lerin yer seçimi kesinleştikten sonra ilgili idareler tarafından yapılan planlarda OSB alanlarının gösterilmesinin zorunlu olduğu, istinaf ve temyiz aşamasında bulunan dava dosyalarının hükme esas alınmasının kabul edilemeyeceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI  : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden davalı yanında müdahiller Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile ... Organize Sanayi Bölgesinin yürütmenin durdurulması istemleri hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
 71.5 hektar büyüklüğündeki dava konusu alanın ... Organize Sanayi Bölgesi olarak yer seçiminin kesinleştirilmesine ilişkin Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işleminin, ... İdare Mahkemesinin ......tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptaline karar verilmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedilmiş, bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu ise henüz sonuçlanmamıştır.
 ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, uyuşmazlık konusu alanda bulunan tarım arazilerinin tarım dışı amaçla kullanımının uygun görülmesine ilişkin işlemlerin iptaline karar verilmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedilmiş, bu karar Danıştay Onuncu Dairesinin 04/12/2023 tarih ve E:2022/8896, K:2023/7789 sayılı kararıyla onanmıştır.
Dava konusu plan değişikliklerinin Danıştay Altıncı Daire Başkanlığının temyize konu 07/11/2022 tarih ve E:2018/9227, K:2022/9230 sayılı kararıyla iptaline karar verilmesinin ardından verilen uyuşmazlık konusu alanda bulunan tarım arazilerinin tarım dışı kullanım iznine ilişkin İl Toprak Koruma Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu taşınmazların ... OSB alanı olarak kullanılmasında 5403 sayılı Kanun'un 13. ve 14. maddeleri gereği kamu yararı bulunduğuna ilişkin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğünün... tarihli işleminin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla anılan işlemlerin iptaline karar verilmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu ise henüz sonuçlanmamıştır.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin ve davalı yanında müdahillerin temyiz istemlerinin reddine,
2.Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 07/11/2022 tarih ve E:2018/9227, K:2022/9230 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak,  09/05/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.