Esas No: 2023/6803
Karar No: 2024/6287
Karar Tarihi: 14.11.2024

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2023/6803 E.  ,  2024/6287 K.


"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
   Esas	No : 2023/6803
   Karar	No : 2024/6287
 
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ... ve San. Tic. Ltd. Şti. 
 
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Defterdarlığı-...
		(... Vergi Dairesi Müdürlüğü)
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU           : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
 
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı iş ortaklığı adına, vergi inceleme raporuna dayanılarak re'sen tarh edilen  2019/Mayıs-Aralık  dönemlerine ilişkin katma değer vergileri  ile  kesilen bir kat  vergi ziyaı cezalarının  kaldırılması  istemine ilişkindir.
              İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 5520 sayılı Kanun'un 16/4. maddesi ile 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 44. maddesi  uyarınca  adi ortaklıklarda verginin ödenmesi yönünden müteselsilen sorumlu olmak üzere ortaklardan herhangi biri adına tarhiyat yapılması, kesilecek vergi cezaları için de müteselsilen sorumlu olmak üzere ortaklardan herhangi biri adına ihbarname düzenlenmesi, borcun tahsil edilememesi halinde ise müteselsilen sorumlu sıfatıyla diğer ortağa gidilmesi gerektiği; olayda ise, ortaklardan herhangi biri adına diğer ortaklar da müteselsilen sorumlu olmak üzere ihbarname düzenlenerek tarhiyat yapılması gerekirken, tüzel kişiliği olmayan ortaklık adına ihbarname düzenlenerek borcun takibine gidildiği görülmüş olup anılan düzenlemeler karşısında, hukuken kişi olarak sayılmayan ortaklık adına düzenlenen ihbarnamelerin hüküm ifade etmeyeceği hususu karşısında yapılan dava konusu cezalı tarhiyatta hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu  vergi ziyaı cezalı katma değer vergilerinin kaldırılmasına  karar verilmiştir.
               Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 8/1-a maddesinde, mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde, katma değer vergisi mükellefinin bu işleri yapanlar olduğu, 44. maddesinde de, katma değer vergisinin, bu vergiyle mükellef gerçek veya tüzel kişiler adına tarh olunacağı, şu kadar ki adi ortaklıklarda, verginin ödenmesinden müteselsilen sorumlu olmak üzere ortaklardan herhangi birinin tarhiyata muhatap tutulacağının hükme bağlandığı, katma değer vergisi uygulaması bakımından, adi ortaklığın, ortaklardan bağımsız işletme birimi olarak vergilendirildiği, defter tutma, fatura bastırma, belge düzenleme, muhafaza ve ibraz ödevleri ile beyanname verme ve vergi ödeme gibi yükümlülüklerin ortaklardan ayrı yerine getirme zorunluluğu bulunduğu,katma değer vergisi uygulaması açısından, ortaklardan bağımsız işletme kabul edilen adi ortaklıklarda, mal alımı, mal teslimi ve hizmet ifası gibi edimler adi ortaklıkça yerine getirildiğinden, katma değer vergisi mükellefinin de adi ortaklık olacağı, beyannamelerin adi ortaklık adına düzenlenerek, yönetim yetkisine sahip ortaklardan birisi tarafından imzalanmak suretiyle bağlı olunan vergi dairesine verilmesi üzerine de, ortaklık adına tarh ve tahakkuk eden vergilerin ödenmesinden de müteselsilen sorumlu olmak üzere ortaklardan her birinin tarhiyata muhatap tutulabileceği; bu durumda, vergi mükellefi olan ortaklık adına, mükellefi olduğu vergilerin takibi amacıyla vergi-ceza ihbarnamesi düzenlenebileceğinden uyuşmazlığın esası incelenerek bir karar verilmesi gerekirken " ortaklardan herhangi biri adına diğer ortaklar da müteselsilen sorumlu olmak üzere ihbarname düzenlenerek tarhiyat yapılması gerekirken, tüzel kişiliği olmayan ortaklık adına ihbarname düzenlenerek borcun takibine gidildiği görülmüş olup anılan düzenlemeler karşısında, hukuken kişi olarak sayılmayan ortaklık adına düzenlenen ihbarnamelerin hüküm ifade etmeyeceği hususu karşısında yapılan dava konusu cezalı tarhiyatta hukuka uygunluk görülmediği" gerekçesiyle dava konusu tarhiyatın kaldırılmasına hükmeden Vergi Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle  davalının  istinaf isteminin kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine   karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:Dava konusu tarhiyatın dayanağı  raporların eksik inceleme ve varsayıma dayalı olarak hazırlandığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
     Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacı iş ortaklığı adına, vergi inceleme raporuna dayanılarak re'sen tarh edilen  2019/Mayıs-Aralık  dönemlerine ilişkin katma değer vergileri  ile  kesilen bir kat  vergi ziyaı cezalarının  kaldırılması  istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 45. maddesinin 3. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar vereceği, karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı vereceği; 4. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vereceği ve bu halde bölge idare mahkemesinin işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği; 5. fıkrasında ise bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği ve bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verdiği kararların kesin olduğu hükme bağlanmıştır. 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Belirtilen düzenlemeler uyarınca bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde kural olarak istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra ilk derece mahkemesi kararındaki maddi ve/veya hukuki eksiklikleri tamamlayarak işin esası hakkında yeniden bir karar vermesi gerekmektedir. 
2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında ise bu kuralın istisnalarına yer verilmiştir. Anılan hükme göre, bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulması ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra yeniden bir karar vermeksizin dosyanın ilgili ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermesi gerekmektedir. 
	İncelenen dosyada, ilk derece mahkemesince, ilgili mevzuat uyarınca, adi ortaklıklarda,katma değer vergisinin ortaklardan herhangi biri adına diğer ortaklar da müteselsilen sorumlu olmak üzere ihbarname düzenlenerek tarh edilmesi gerekirken, olayda, tüzel kişiliği olmayan ortaklık adına ihbarname düzenlenerek borcun takibine gidildiği görülmüş olup anılan düzenlemeler karşısında, hukuken kişi olarak sayılmayan ortaklık adına düzenlenen ihbarnamelerin hüküm ifade etmeyeceği hususu karşısında yapılan dava konusu cezalı tarhiyatta hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne  karar verilmiş, Bölge İdare Mahkemesince, vergi mükellefi olan ortaklık adına, mükellefi olduğu vergilerin takibi amacıyla vergi-ceza ihbarnamesi düzenlenebileceğinden uyuşmazlığın esası incelenerek bir karar verilmesi gerektiği  gerekçesiyle verilen karara yönelik davalının istinaf başvurusu kabul edilip, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve  yeniden karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine  karar verilmiştir.  
	 Uyuşmazlıkta, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında istisnai olarak sayılmış olan hallerden herhangi birinin ya da uygulamada kabul görmüş usulü eksiklik bulunmaması karşısında, ilk derece mahkemesi kararında tespit edilen maddi ve/veya hukuki eksikliğin anılan Kanun'un 45. maddesinin 4. numaralı fıkrası uyarınca Bölge İdare Mahkemesince tamamlanarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. 
	Bu nedenle, Bölge İdare Mahkemesince, ilk derece mahkemesi kararı kaldırıldıktan sonra yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi yolunda verilen temyize konu kararın yargılama usulü kurallarına aykırılık teşkil ettiği sonucuna varıldığından bozulması gerektiği sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:							Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kabulüne,
... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...  sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 14/11/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.