Esas No: 2021/4691
Karar No: 2024/4842
Karar Tarihi: 07.11.2024

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2021/4691 E.  ,  2024/4842 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas     No : 2021/4691
Karar	No : 2024/4842                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	:... 
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ...  Genel Müdürlüğü
VEKİLİ	: Hukuk Müşaviri ... 
İSTEMİN KONUSU	: ...  Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin  ...  tarih ve E:... , K:...  sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Bilecik İl Emniyet Müdürlüğünde 2. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacının, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun  55. maddesinin ondokuzuncu fıkrası uyarınca bulunduğu rütbeye terfi ettiği tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemediğinden bahisle re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin ...  tarih ve... sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu kararının iptali ve yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...  İdare Mahkemesinin ...  tarih ve E:... , K:...  sayılı kararıyla; davacının Malatya Polis Meslek Yüksek Okulu kadrosunda 3. sınıf emniyet amiri olarak görev yapmakta iken 2009 yılı Merkez Değerlendirme Kurulu kararı ile 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine, 2011 yılında ise 3. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirildiği, 3. sınıf emniyet müdürü rütbesinde zorunlu fiili çalışma süresini doldurması nedeniyle 2013 yılı  Merkez Değerlendirme Kurulunca, 2. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi durumunun değerlendirildiği, ancak, Kurulca yapılan değerlendirme üzerine terfi etmez kararı verildiği ve bu işlemin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, akabinde davacı hakkında verilmiş bulunan yargı kararı nedeniyle 28/10/2013 tarihinde 2. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirildiği, anılan Mahkeme kararının Danıştay Onikinci Dairesinin 21/10/2014 tarih ve E:2014/2277, K:2014/6645 sayılı kararı ile bozulması üzerine tenzili rütbe yapılarak davacının 3. sınıf emniyet müdürü rütbesine atandığı, akabinde davacı tarafından yapılan karar düzeltme istemi üzerine Danıştay Onaltıncı Dairesinin 10/02/2016 tarih ve E:2015/14764, K:2016/339 sayılı kararı ile ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının onanmasına karar verilmesi üzerine bu sefer davacının tekrardan  05/05/2016 tarihinde 2. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirildiği, bu tarihlerden sonra davacının terfi incelemesine alınmadığı, en son Bilecik Emniyet Müdürlüğünde ikinci sınıf emniyet müdürü olarak görev yapmakta iken ve 2. sınıf emniyet müdürü rütbesine 28/10/2013 tarihi itibarıyla terfi eden ve bu rütbedeki bekleme süresini 28/10/2014 tarihinde dolduran davacının, 2018 yılı terfi değerlendirmeleri kapsamında Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu kararı ile  hakkında terfi etmez kararı verildiği ve bu işleme karşı açılan davada, Mahkemelerinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, davacının bulunduğu rütbe olan 2. sınıf  emniyet  müdürü rütbesine en son terfi ettiği tarih olan 28/10/2013 tarihinden itibaren 5 yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemediği ve bu nedenle de ...tarih ve... sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu kararıya re'sen emekliye sevkedilmesine karar verildiği, her ne kadar davacı tarafından ikinci sınıf  rütbeye terfii   tarihinin 28/10/2013 tarihi olduğu, emekliye sevk tarihi itibariyla mevzuatta aranan terfii şartı için 5 yıllık sürenin dolmasına 5 ay kaldığı, bu sebeple re'sen emeklilik işleminin mevzuata aykırı  tesis edildiği iddia edilmekteyse de; maddede, beş yılın hesabında herhangi bir düzenlemenin  yeralmaması davacının 2013 yılından itibaren beş yıl içerisinde ve işlem tarihi itibarıyla da terfii etmediğinin sabit olması karşısında bu iddianın kusurlandırıcı görülmediği, bu itibarla, Kanun'un amir hükmü gereği mevcut polis amiri sayısını sınırlı sayıdaki kadro sayısına çekmek amacı dahilinde davalı idareye tanınan takdir yetkisi kullanılarak dava konusu işlemin tesis edildiği, bu konuda idarenin yargı kararı ile zorlanmasının mümkün olmadığı, idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında subjektif ve keyfi amaçlar doğrultusunda kullandığına ilişkin olarak dosya içeriğinde herhangi bir somut bilgi ve belge de bulunmadığı anlaşıldığından, takdir yetkisi kapsamında tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; öte yandan, dava konusu işlem hukuka uygun bulunduğundan, davacının yoksun kaldığı maddi kayıpların yasal faiziyle birlikte tazmini isteminin de reddi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI   : Bulunduğu rütbeye terfi tarihinden itibaren beş yıl dolmadan emekliliğine karar verildiği, ilgili mevzuat hükümlerine göre 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine atanmasıyla ilgili bir sorun bulunmadığı, 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine atama işlemlerinde keyfi davranıldığı, kıdemce çok geride olan personelin atamalarının yapıldığı, kıdem ve liyakat değerlendirmesinin somut kriterlere göre, objektif olarak ve eşitlik ilkelerine uygun yapılması gerektiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olmadığı belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği  ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI       : Davacı hakkında tesis edilen işlemde mevzuata aykırı  
bir husus bulunmadığı gibi, dilekçede ileri sürülen hususların da 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan sebeplerden hiçbirisine uymadığı belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.                                                          
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ	:  ...
 DÜŞÜNCESİ	 				: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY : 
	Bilecik İl Emniyet Müdürlüğünde 2. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacının, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun  55. maddesinin ondokuzuncu fıkrası uyarınca bulunduğu rütbeye terfi ettiği tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemediğinden bahisle re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu kararının iptali ve yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
 
	İLGİLİ MEVZUAT:
	3201 sayılı Yasa'nın 6638 sayılı Kanun ile değiştirilen 55. maddesinin birinci fıkrasında, polis amirlerinin rütbeleri sayılmış, ikinci fıkrasında polis amirlerinin rütbelerde ve meslek derecelerinde zorunlu en az bekleme süreleri gösterilmiş, üçüncü fıkrasında her amir rütbesinde bulunması gereken kadro sayısına esas alınacak oran azami olarak gösterilmiş, dördüncü fıkrasında bu rütbelere terfilerin yetkili kurullarda kıdem sırasına göre görüşüleceği ve maddede öngörülen sınav ve eğitim şartı saklı kalmak üzere liyakata göre yapılacağı belirtilmiş, beşinci fıkrasında kıdem sırasının tespitinde, bulunulan rütbeye terfi tarihinin esas alınacağı, aynı tarihte terfi edenlerden sicil notu yüksek, sicil notlarının eşitliği halinde ödül ve takdirnamesi fazla, ödül ve takdirnamelerin sayıca eşitliği halinde ise, sicil numarası daha küçük olanların diğerlerine göre kıdemli sayılacağı öngörülmüş, onbirinci fıkrasında rütbe terfiinin yetkili kurullarda görüşülebilmesi için gerekli koşullar hükme bağlanmıştır.
	Aynı maddenin diğer fıkralarında da,  rütbeler, bu rütbelere terfi esasları, terfi ve atama zamanı gibi hususlarda doğrudan Kanun hükümleriyle belirlenen çerçeve dahilinde kalmak koşuluyla, liyakat koşullarını belirlemek, üst rütbedeki boş kadro sayısına göre terfileri önermek ya da ikinci meslek derecesindeki görev unvanlarına ataması yapılacak personeli değerlendirmek ve öneride bulunmak üzere Genel Müdürlük Merkez Değerlendirme ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının oluşturulması öngörülmüştür. 
Anılan maddenin ondokuzuncu fıkrasında; "Bulundukları rütbelere terfi ettikleri tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemeyen Emniyet Amirleri ile Dördüncü, Üçüncü ve İkinci Sınıf Emniyet Müdürleri, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları haiz olmaları kaydıyla, Yüksek Değerlendirme Kurulunun teklifi ve Bakan onayı ile emekliye sevk edilirler" hükmüne, yirmibirinci fıkrasında ise; "On dokuzuncu ve yirminci fıkra hükümlerine göre emekliliğe sevk edilenler ile hizmet ihtiyacı nedeniyle göreve devam ettirilenlerden kendi isteği üzerine emekliye ayrılmak isteyenlere, emekliye sevk edildikleri tarihi takip eden ay başından itibaren, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil); Emniyet Amirlerine %110’u, Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlerine %120’si, Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürlerine %130’u, İkinci Sınıf Emniyet Müdürlerine %140’ı, Birinci Sınıf Emniyet Müdürlerine %150’si oranında kadrosuzluk tazminatı, rütbelerinin ve makamının yaş haddinden az olmamak üzere altmış yaşına kadar olan sürede Sosyal Güvenlik Kurumunca ödenir..." hükmüne yer verilmiştir.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde, Kanun'un amacının, emniyet hizmetlerinin, hizmet gereklerine uygun olarak yürütülebilmesi için her bir rütbede ihtiyaç duyulan polis amirlerinin azami kadro sayılarının belirlenmesi, bunun sonucunda ihtiyaç fazlası durumunda kalacak olan polis amirlerinin emekliye sevki ve azami sayıları Kanun ile belirlenen kadrolara atamalarda liyakat ilkesi çerçevesinde bir değerlendirmeye ve seçmeye imkan sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.
	Davalı idarenin, ilgili personeli çalıştırmaya devam ettirmesi veya emekli etmesi konusunda takdir yetkisinin bulunduğu açık ise de; bu yetkisini kullanırken kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda hukuka ve mevzuata uygun bir şekilde hareket etmesi gerekmektedir.
	İlgili Kanun maddesinden açıkça anlaşıldığı üzere, bulundukları rütbelere terfi ettikleri tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemeyen Emniyet Amirleri ile Dördüncü, Üçüncü ve İkinci Sınıf Emniyet Müdürleri, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları haiz olmaları kaydıyla, kadrosuzluk nedeniyle sevk edilebileceklerdir. Dolayısıyla ikinci sınıf emniyet müdürlerinin emekliye sevk edilmesi için öncelikle beş yıllık bekleme süresini doldurması ve akabinde yapılacak değerlendirme kurulu toplantısında yine kendisi gibi bekleme süresini tamamlayan diğer ikinci sınıf emniyet müdürleriyle birlikte değerlendirilerek emekliye sevk edilmesine karar verilmesi gerekmektedir.
	Aksi bir kabul, ikinci sınıf emniyet müdürlüğü rütbesinde asgari bekleme süresi olan yaş haddini dolduran emniyet müdürlerinin ilk yüksek değerlendirme kurulu gündemine alınmasına ve beş yıllık bekleme süresi sonunda emekli edilmeleri yönünde karar alınmasına olanak sağlar, ki bu husus, Kanun'un emredici hükmüne ve amacına aykırılık oluşturacaktır.
	Uyuşmazlıkta, davacının beş yıllık bekleme süresi dolmadan önce 25/05/2018 tarihli Yüksek Değerlendirme Kurulu gündemine alındığı, süre sonunda 28/10/2018 tarihi itibarıyla emekli edilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
	Bu durumda, davacının, Kanun'un öngördüğü şekilde beş yıllık bekleme süresi dolmadan önce Yüksek Değerlendirme Kurulunun gündemine alınması ve bekleme süre sonunda emekli edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU	        :
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 07/11/2024 tarihinde, oyçokluğuyla karar verildi.
(X)KARŞI OY :
	Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı hukuka ve usule uygun olduğundan onanması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.