Esas No: 2022/1877
Karar No: 2024/7272
Karar Tarihi: 19.12.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/1877 E.  ,  2024/7272 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2022/1877
Karar  No : 2024/7272  
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI)	: ... Valiliği	  
VEKİLİ	 : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...
İSTEMİN KONUSU	:... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacının, ... plakalı araç ile ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yaptığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2/3-A maddesi uyarınca aracının 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin 03/02/2020 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.
              İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; trafik ekiplerince yürütülen denetimde araç içerisinde yolcuların olduğu, ... plakalı aracın durdurulduğu, araç içerisinde öğrencilerin olduğu tespit edildiğinden söz edilmesine karşın, matbu içerikteki trafikten men tutanağının dosyaya sunulmadığı, dilekçe eki olarak sunulan cd'nin incelenmesinden ise  ... plakalı aracın belli bir süre takip edildiği, araç içini ve araç dışını gösteren 2 farklı kamera ile kayıtta olunduğu, araç içerisindeki sürücünün dışarıdaki bir vatandaşa bazı sorular sorduğu, videonun sonuna doğru ise aracın durdurulduğu ve videonun burada sona erdiği görülmekle, söz konusu takibin ve aktarılan videonun hukuken yeterli tespit sayılamayacağı anlaşılmakla ispata yarayan başkaca bulguların ise dava dosyasında bulunmadığı, taşımacılığın ticari nitelikte olduğunu ispatlar mahiyette olay tespit tutanağı, görüntü kaydı, yolcuların ve araç sürücüsünün beyanı ya da başkaca herhangi bir delilin bulunmaması karşısında; davacıya ait araçla ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın yapıldığı iddia edilen taşımacılık faaliyetinin her türlü şüpheden uzak, açık ve kesin delillerle ortaya konulamadığından bahisle aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
              Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:	İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI           : Davalı idare tarafından,  03/02/2020 tarihinde yapılan denetimde araç içerisinde öğrencilerin bulunduğunun tespit edilmesi üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği, işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı  ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY : 
	Davacının, ... plakalı araç ile ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yaptığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2/3-A maddesi uyarınca aracının 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin 03/02/2020 tarihli işlemin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
 
	İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…) 
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir. 
	10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; 
	a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, 
	b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında, 
	c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında 
	belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır. 
	İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının; 
	a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, 
	b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, 
	c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
	İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir. 
	Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin (b) bendinde, Kanunların belediyeye verdiği yetkiler çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek ; (p) bendinde ise, Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (ğ) bendinde; Özel izin belgesi: Karayolları Trafik Kanunu, Büyükşehir Belediyesi Kanunu, Belediye Kanunu, 18/7/1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği ve bu Yönetmelik ile Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME), il-ilçe trafik komisyonu kararlarına uygunluğu anlaşılan okul servis araçlarına büyükşehirlerde ilgili büyükşehir belediyeleri, diğer yerlerde ise ilgili belediyeler tarafından verilen ve okul servis aracının ilgili büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içinde izleyeceği güzergah ile işletenini, şoförünü, rehber personelini, taşıtın plakasını, cinsini, taşıma sınırını belirten belgeyi ifade ettiği, "Taşımacının şartları ve yükümlülükleri" başlıklı 5. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde; Taşımacılar; Taşımanın tamamının veya bir kısmının bir büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içerisinde gerçekleşmesi halinde; şehir içinde izlenecek güzergâh için ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi almakla yükümlü oldukları düzenlemesi yer almaktadır.
 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Mevzuat gereğince ilgililer, taşımacılık  faaliyeti yapabilmek için bir takım izin  ve belgeleri  önceden  temin  etmek zorundadırlar. Denetim tarihine kadar  gerekli  izin ve belgeleri almaksızın taşımacılık yapanların eğer denetim olmazsa idi bu izinsiz faaliyete  devam  edecekleri; böylece izin almak suretiyle  faaliyet yürütenlerin  katlandıkları mali, idari ve toplumsal sorumluluklara  katlanmayarak  kamu düzenini ve trafik güvenliğini  bozma  yanında haksız  rekabete  de  yol  açtıkları sonucuna  ulaşılmaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin en geç denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. 
	Uyuşmazlıkta, 03/02/2020 tarihinde okul servis araçlarına yönelik gerçekleştirilen  denetimde, belediyeden izin alınmaksızın öğrenci servis taşımacılığı yapıldığından bahisle dava konusu işlemin tesis edildiği, dosyada yer alan görüntü kaydında da araç içerisinde yer alan öğrencilerin okulun önünde indirildiği görülmektedir.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, denetimin yapıldığı ve dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte; görüntü kaydı ile fiilen yapıldığı belirlenen öğrenci servis taşımacılığına ilişkin ... plakalı araca ilişkin okul servis aracı izin belgesinin bulunmadığı, dosyada yer alan B tipi güzergah kullanımı izin belgesinin ve çalışma ruhsatının denetim tarihinden 1 gün sonra 04/02/2020 tarihinde düzenlendiği açıktır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 5393  sayılı Belediye Kanunu ve Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin ilgili madde hükümleri uyarınca; işlemlerin tesis edildiği tarihte düzenlenmiş olması gereken geçerli okul servis aracı izin belgesi bulunmadan belediye sınırları içerisinde öğrenci servis taşımacılığı yapıldığının açık olduğu görüldüğünden dava konusu anılan aracın trafikten men edilmesi ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali  yönündeki Batman İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare  Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1.  2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2.  ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 
4. Kesin olarak 19/12/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. 
KARŞI OY :
(X)-  ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının; usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.