Esas No: 2020/4979
Karar No: 2024/3142
Karar Tarihi: 23.05.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2020/4979 E.  ,  2024/3142 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2020/4979
Karar  No : 2024/3142  
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Valiliği
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin  ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ...  plaka sayılı araç ile belediyeden izin veya ruhsat almaksızın  ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek-2/3-A maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine yönelik 16/04/2019 tarihli işlem ile araç sürücüsünün 5.010-TL para cezası ile cezalandırılmasına yönelik ... tarih ve ... sayılı para cezası karar tutanağının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda; belediyeden ilgili dönem için gerekli olan okul servis aracı güzergah izin belgesinin alınmadığı, ilgili iznin olay tarihinden sonra  alındığı, öncesinde herhangi bir iznin bulunmadığı, durumun 16/04/2019 tarihli denetim tutanağına bağlandığı, ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan, servis taşımacılığı yaptığı saptanan söz konusu aracın Ek-2/3-(a) kapsamında değerlendirilerek 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ve aynı madde kapsamında araç sürücüsüne ceza kesilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:	... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin düzenlenme amacının ilgili belediye hudutları dahilinde, izinsiz ticari amaçlı yolcu taşımacılığını ve alınan izin belgesinin kapsamı dışında yolcu taşımacılığının engellenmesi olduğu, davacının ise, trafik tescil ruhsatında okul servisi-ticari olarak tescil edilmiş aracı ile okul servisi işiyle iştigal ettiği ve tespit tarihinden iki gün sonra makul sürede, Okul Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesini aldığı, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi kapsamında korsan tabir edilebilecek ve ücret karşılığında yolcu taşıdığı yolunda somut bir tespitte bulunulmadığı, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği sonucuna varılarak davacının istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI      : Davalı idare tarafından, davacının almış olduğu güzergah izin belgesinin işlem tarihinden sonra elde edildiği, geriye dönük işlemleri geçersiz hale getirmesinin mümkün olmadığı, iptal kararının kaldırılması ve davanın reddedilmesi gerektiği  ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
16/04/2019 tarihinde İstanbul Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü'ne bağlı polis memurları tarafından yapılan denetimde, ... plaka sayılı araçla ilgili belediyeden izin/ruhsat almadan servis taşımacılığı yapıldığı tespit edildiğinden bahisle aracın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-A maddesi kapsamında trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile araç sürücüsüne 5.010,00-TL trafik idari para cezası tesis edilmesi üzerine anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…) 
	(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir. 
	10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; 
	a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, 
	b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında, 
	c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında 
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
	İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının; 
	a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, 
	b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, 
	c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
	İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir. 
	Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine yönelik 16/04/2019 tarihli işleme ilişkin kısım yönünden yapılan inceleme,
	Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesi tarafından, trafik tescil ruhsatında okul servisi-ticari olarak tescil edilmiş aracı ile okul servisi işiyle iştigal ettiği ve tespit tarihinden iki gün sonra makul sürede, Okul Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesini aldığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş olsa da;  işlem tarihi itibarıyla izin / ruhsat gibi belgelerin dosyaya sunulamadığı, makul sürenin işlem tarihi ile aynı gün olarak kabul edilmesi gerektiği, bu hususun tek istisnasının davacı tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için yetkili belediye / büyükşehir belediyesine başvuru yapılması olduğu açıktır.
Bu durumda, davacının işlem tarihinden 2 gün sonra yetkili Büyükşehir Belediyesinden aldığı Okul Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesi'nin makul sürede alınmadığı, davacının söz konusu belgenin sistemdeki sorunlardan dolayı çıkmadığı yönünde iddiasının bulunduğu ancak Zeytinburnu Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğü tarafından 24/06/2019 tarihinde sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, dava konusu işlemin tesis edildiği 16/04/2019 tarihinden 1 gün sonra 17/04/2019 tarihinde saat 10:42'de İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne başvuru yapıldığı, 18/04/2019 tarihinde de Okul Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesi'nin alındığı anlaşıldığından dava konusu trafikten men işleminde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Araç sürücüsünün 5.010-TL para cezası ile cezalandırılmasına yönelik ...  tarih ve ... sayılı işlem yönünden yapılan inceleme,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin (a) bendinde, iptal davaları idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlandıktan sonra ilk inceleme konularının düzenlendiği 14. maddenin 3/c bendinde de, dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1/b bendinde ise, bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır. 
İptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" doktrin ve içtihatlarda; dava konusu işlemle davacı arasında kurulan meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. 
Bu durumda, araç sürücüsü adına düzenlenen, davacı adına düzenlenmediği anlaşılan 5.010-TL para cezası ile cezalandırılmasına yönelik ...  tarih ve ... sayılı işlem yönünden güncel, kişisel ve meşru menfaati bulunmadığından davanın ehliyet yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne ile anılan kararın kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1.  2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2.  ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 
4. Kesin olarak 23/05/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.