Esas No: 2023/7919
Karar No: 2024/4194
Karar Tarihi: 27.06.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/7919 E.  ,  2024/4194 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2023/7919
Karar	No : 2024/4194                                                                   
TEMYİZ EDENLER                    :1- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı	      
VEKİLİ	: Av. ...
                                                     :2- MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) ...Nakliyat Limited Şirketi 
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)          : ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin   ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Alaşehir İlçesi, ... Mah.... Cad.No:... adresinde bulunan ... ada ... sayılı parsele kayıtlı olan akaryakıt ve LPG İstasyonuna ait ... tarih ve ... sayılı(... Gıda.Tarım.İnşaat.Nak.Ltd.Şti) işyeri açma ve çalışma ruhsatının; hukuka aykırı olduğu, davacıya ait akaryakıt istasyonu ile bu istasyon arasında 150-200 metre mesafe olduğu ancak bu işyerine ait ruhsatın ... İdare Mahkemesinin E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edildiği ve 2008 yılından beri işyerinin kapalı olduğu, şuan ise 2015 yılı Aralık ayında Manisa Büyükşehir Belediyesi tarafından verilen ruhsat ile faaliyete başladığı fakat ruhsat verilir iken sanki bu istasyonun daha önceden ruhsatı varmış gibi değerlendirilerek ruhsat devri yapıldığı, oysa bu istasyonun ilk defa ruhsat aldığı ve ilk ruhsat işlemleri esnasında kanuni zorunluluk olan itfaiye raporunun alınmadığı, ... tarafından yapılan devir işleminin de hukuka uygun olmadığı, noterden devir sözleşmesinin bulunmadığı, taşınmazın bulunduğu parselin bitişiğinde 1.derece sit alanı olduğu halde bu durumun gözardı edildiği, ...'in akaryakıt ve LPG lisanslarının iptal edildiği iddia edilerek iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince ... verilen  tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda; dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun  birlikte değerlendirilmesinden;  minimum kavşak mesafe kriteri açısından yönetmeliklerde belirtilen kriterleri dörtlü kavşak mesafesi açısından sağlamasına karşın, T kavşağa olan bağlantısının uygun olmadığı, cephe genişliği kriteri, iki akaryakıt istasyonu arasındaki mesafe kriteri, asgari emniyet mesafeleri açısından yönetmeliklerde belirtilen kriterleri sağlamadığı anlaşılan dava konusu akaryakıt ve LPG istasyonuna ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde dava konusu ... parselin arkasında kaldığı iddia edilen ... parselin 1 derece arkeolojik sit alanı özelliği taşıdığı ve ... parselle birlikte korunması gerektiği hususu da nazara alındığında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı  tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI	 :1- Davalı idare tarafından; dosya kapsamında bulunan bilirkişi raporuna itirazların değerlendirilmeden eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak verilen kararın hukuka aykırı olduğu, ruhsat alma aşamasında  TSE Yeterlilik belgesinin taraflarına sunulduğu, istasyonun ...'tan ... Petrol Gıda Tar. İnş. Nak. Turz. San. ve Dış Ticaret Ltd. Şti'ne devredildiği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 28 maddesinde belirtildiği üzere, "gayrisıhhi müesseselerin sahibinin değişmesi durumunda, dosyadaki mevcut bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni malik adına ruhsat düzenlenir" hükmüne dayanılarak işletmenin sahibinin değiştiği ve yeni maliğin ...'in sahibi olduğu ... Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Tarım Ürünleri İnşaat Malzemeleri Akaryakıt Turizm Nakliye Otomotiv Sanayi olduğu, yerel mahkeme kararına esas alınan Bilirkişi Raporu'nda, dava konusu alanda davacıya konu parselin tarihi sur kalıntılarına mesafesinin uygun olup olmadığı, parsel yanında yeşil alan olarak ayrılan alanın 1. Derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edilmesinin hukuka uygun olup olmadığının belirlenmesi, bu nedenle 1. Derece arkeolojik sit kararının ve sit ilan edilen alanda herhangi bir plan kararının getirilmemesinin uygun olduğu kanısına varıldığı, oysa Alaşehir İlçesinde yer alan sura bitişik olarak oluşturulan kadastral parsellerin imara açılmış olması nedeni ile surun etrafında bitişik nizamda binaların mevcut olduğu, ... ada da bulunan ... parselin de bunlardan biri olduğu, o tarihlerdeki yasal mevzuatlara uygun olarak verilmiş ruhsatına binaen bu parsel üzerinde akaryakıt istasyonunun bulunduğu, 1960'lı yıllarda imar planına akaryakıt olarak işlenmiş olduğu ve 1981 yılında işyeri ruhsatının verildiği, ... parsel üzerinde bulunan akaryakıt istasyonuna 2006 yılında LPG satış ruhsatının düzenlenerek verildiği, bu ruhsatın mahkeme kararıyla iptal edildiği, 2011 tarihinde Alaşehir Belediyesi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile ... adada bulunan ... ve ... parsellerin tevhid ve ifrazına, yeşil alan terk işlemine onay verildiği, dava konusunun aydınlatılabilmesi için mahallinde yeni bir keşif bilirkişi incelemesi yaptırılmasının gerektiği belirtilerek kararın bozulması gerektiği belirtilmektedir.
2- Müdahil tarafından; Mahkemenin eksik inceleme ile hüküm kurduğu, somut olay ile örtüşmeyen bir bilirkişi raporu bulunduğu, söz konusu parsel üzerinde en az 60 yıldır ruhsatlı akaryakıt istasyonunun bulunduğu, Alaşehir Belediyesi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile ... adada bulunan ... ve ... parsellerin tevhid ve ifrazına onay verildiği, ... ve ... parselin birleştirilerek ... parsele dönüştürüldüğü, ... parselin sura bitişik olduğu, bu nedenle 1005 m2 olan ... parselden 404 m2 ifraz edilerek yeşil alan olarak tescil edildiği ve Sur ile üzerinde akaryakıt istasyonu olan ... parsel arasına bir koruma bandı konulduğu, onaylanan planda dava konusu alanın (... parsel) akaryakıt ve LPG istasyonu olarak yer aldığı, koruma bandı olan ... parselin önceden 8 m genişliğinde olduğu, 05/02/2014 tarihli Alaşehir Belediye Encümeni'nin aldığı karar ile ... ada ... parselin 64,98 m2'lik kısmının yeşil alana terkini için karar alındığı, böylece 601 m2 olan ... parselden 64,98 m2'lik bir alanın daha ifraz edilip, yeni bir parselin oluşturulduğu, bu yeni parselin ... parsel ile birleştirilip, bilirkişi raporuna hiç bahsedilmeyen 169 sayılı parselin oluşturulduğu, ... parselin oluşturulma nedeninin sur ile akaryakıt istasyonunun bulunduğu ... parsel arasına gerçek bir koruma bandının oluşturulması olduğu, istasyonun asgari mesafe kriteri açısından uygun olmadığı görüşünün de isabetsiz olduğu, müdahil şirketin akaryakıt istasyonu istikametinde başka bir istasyonun bulunmadığı, davacının akaryakıt istasyonunun müdahilin istasyonuyla aynı istikamette olmadığı, karşı istikamette olduğu,  iptal edilen ruhsatın yeni verilmiş bir ruhsat olmayıp, devir alınmış bir ruhsat olduğu, devir alan müdahilin devir aldığı ruhsattaki tüm hakların sahibi olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI	: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
          İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in, İşletmecinin Değişmesi ve İşyerinin Nakli başlıklı 8. maddesinde, "Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir. (Ek fıkra: 12/03/2012-2012/2958 S.B.K Yön.11.md.) düzenlemesi yer almaktadır.
 5307 sayılı Kanun'la birlikte 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'na dayanılarak çıkarılan ve 16/09/2005 tarih ve 25938 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 37. maddesinde, "Şehir içi veya şehirlerarası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve/veya otogaz istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; şehirlerarası yollarda on, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamaz" düzenlemesine yer verilmiştir.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: ... c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması, ... ", "İşyerinin açılması" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." ve "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde; "...Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır... İkinci sınıf gayrisıhhî müesseselerden yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerle çalışılan işlerle oksijen LPG dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri, perakende satış yerleri, akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğalgaz istasyonları ve benzeri yerlere müsaade verilmezden evvel civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşturulması için yetkili idarelerce inceleme yapılması zorunludur. Bu müesseselerin etrafında yetkili idareler tarafından belirlenecek mesafede sağlık koruma bandı bırakılması mecburidir. Söz konusu yerlerin üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak açılması durumunda sıhhî nezarete tabi tutulması yeterlidir." düzenlemelerine yer verilmiştir.	
Yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca; akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki mesafelerin aynı yönde olmak üzere şehirler arası yollarda on kilometre, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamayacağı, 5307 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden önce kurulduğu dönemdeki mevzuata göre gayrisıhhî müessese veya işyeri açma ve çalışma ruhsatlı olarak LPG satış faaliyetleri yürüten kişilerin, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra bir yıl veya verilen ek süre içinde durumlarını Kanuna uygun hale getirerek lisans almaları gerektiği anlaşılmaktadır. 
Dosyanın incelenmesinden; Manisa İli, Alaşehir İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... nolu adreste yer alan dava konusu istasyona ait ... adına düzenlenen 05/06/2007 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatının ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edildiği, söz konusu akaryakıt istasyonunun 05/10/2011 tarihinde ...'tan satın alındığı,  ruhsat iptali üzerine karara konu hukuka aykırılıkların giderilmesi maksadı ile çalışmalara başlandığı, ... ada ... ve ... nolu parsellerin tevhid ve ifraz işlemleri yapılarak ... parselin oluşturulduğu, ... tarih ve ... sayılı İzmir II Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu Kararı ile Alaşehir ilçesi Philedelphia Antik Kentine ilişkin 1.,2.,3. derece arkeolojik sit sınırlarının 1/1000 ölçekli kadastral durum haritalarının yeniden düzenlendiği, dava konusu parselin 1. derece arkeolojik sit sınırı bitişiğinde yer aldığı, ... tarih ve ... sayılı Alaşehir Belediye Meclis Kararı ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Revizyonu ile 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Revizyonunun onaylandığı, dava konusu alanın planda akaryakıt ve LPG istasyonu olarak göründüğü, ... tarih  ve ... sayılı Alaşehir Belediye Encümen Kararı ile ... ada ... parselin 64,98 m² sinin yeşil alana terki için karar alındığı, 27/10/2014 tarihinde dava konusu parselde bulunan ofis binası için yapı ruhsatı ve 03/11/2015 tarihinde ise yapı kullanma izni düzenlendiği, ... tarih ve ... sayılı Alaşehir Belediye Başkanlığı kararı ve ...tarih ve ... sayılı Manisa Büyükşehir Belediye Meclis Kararı ile İzmir II Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararıyla uygun görüş verilen sur içi 1. ve 3. derece arkeolojik sit alanına yönelik hazırlanan 1/1000 ölçekli koruma amaçlı imar plan değişikliğinin kabul edildiği, 16/11/2015 tarihinde ...’un Alaşehir Belediye Başkanlığına verdiği dilekçe ile dava konusu parselde bulunan akaryakıt istasyonunu devrettiğini bildirdiği, bunun üzerine dava konusu parsel için ... Petrol Gıda Tarım İnşaat Nakliye ve Turizm Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi adına 17/11/2015 tarihinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı verildiği, davacının söz konusu istasyonun işyeri açma ve açma ruhsatının iptali istemini içeren 12/02/2016 tarihli başvurusunun reddi üzerine de görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar Mahkemece Bilirkişi Raporu doğrultusunda davaya konu parsel hakkında minimum kavşak mesafe kriteri, dörtlü kavşak mesafe kriteri, akaryakıt istasyonunun T kavşağa olan bağlantısı, cephe genişliği kriteri, iki akaryakıt istasyonu arasındaki mesafe kriteri, asgari emniyet mesafesi ve ... parselin arkasında kaldığı iddia edilen ... parselin 1. Derece arkeolojik sit alanı özelliği taşıdığı ve ... sayılı parselle korunması gerektiği yönünde yönetmeliklerde belirtilen kriterler yönünden değerlendirme yapılarak karar verilmiş ise de, dosyadaki bilgi ve belgelerden davacı Tahsin Can'a ait akaryakıt istasyonunun işyeri açma ve çalışma ruhsatının hangi tarihte alındığının tespit edilemediği ve Mahkemece de bu yönde bir araştırma yapılmadığının görüldüğü, davacının dava dilekçesinde iddia ettiği gibi söz konusu akaryakıt istasyonunun ruhsatının ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı kararıyla iptal edilmesine rağmen müdahil ... Petrol Gıda Tarım İnşaat Nakliye Turizm Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi'ne verilen 17/11/2015 tarihli ruhsatın ... tarafından düzenlenen adi sözleşme gereği  devir sonucu düzenlendiği, oysa söz konusu istasyonun ruhsatının 2008 yılında iptal edildiği ve yeni düzenlenen ruhsatın yeni başvuru sonucu düzenlenmesi gerektiği iddiasının tartışılmadığı, dolayısı ile devrin hukuka uygun yapılıp yapılmadığı yönünde herhangi bir değerlendirmede bulunulmadığı, öte yandan, EPDK'dan davacının ve müdahile ait akaryakıt istasyonlarına ilişkin lisansların hangi tarihlerde verildiği ve lisanslarının iptal edilip edilmediği, müdahil ve davacının sahip olduğu akaryakıt istasyonlarının aynı yönde mi karşı yönde mi olduğu, aradaki mesafenin ne kadar olduğuna yönelik bir değerlendirme yapılmak suretiyle karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1.	Temyiz isteminin kabulüne,
2.	Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin   ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının  BOZULMASINA,
3.	Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 27/06/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
 
 KARŞI OY(X) :
  Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının aynen onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyoruz.