Esas No: 2023/5520
Karar No: 2024/2989
Karar Tarihi: 21.05.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/5520 E.  ,  2024/2989 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2023/5520
Karar  No : 2024/2989  
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- ... Valiliği
		 2- ... Kaymakamlığı	  
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Yayıncılık Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti. 
VEKİLİ  : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bursa İli, Osmangazi İlçesinde faaliyet gösteren davacı şirkete ait Özel Bursa Yediiklim Özel Öğretim Kursunun, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca kapatılmasına ilişkin Bursa Valiliği'nin ... ve E... sayılı işlemi ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve E.... sayılı işleminin ve kurum evraklarının teslim edilmesini bildirir Osmangazi Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
               İlk Derece Mahkemesi kararının  özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda;  iznin amacı dışında kullanımının ancak genel amaç olarak kabul edilmesi gereken eğitimin dışına çıkılıp başka bir alanda faaliyet gösterilmesi halinde mümkün olabileceği, genel olarak eğitim amacının dışına çıkılmadan iznin mevcut sınırlarının aşılması halinde uygulanabilecek yaptırımlara ise 5580 sayılı Kanunun 7. maddesinin 2. fıkrasında yer verildiği, davacı şirkete ait özel öğretim kursunda kurum açma iznine aykırı olarak başka derslerden de eğitim verildiği sabit olmakla birlikte iznin amacı dışında kullanıldığından bahsedilemeyeceğinden kurumun kapatılmasına ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık görülmediğinden dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
             Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacıya ait özel kursta, Bakanlıkça onaylanan uygulanacak program dışında ders verildiği ileri sürülerek fiilin karşılığı olarak 5580 sayılı Kanunun 7. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında para cezası şeklinde yaptırım uygulanması gerekirken, iznin amacı dışında kullanıldığından bahisle kurum açma izninin iptal edilerek re'sen kapatılmasına ilişkin işlem ile bu işlem ile bağlantılı olarak  kursa ait iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi ile kurum evraklarının teslim edilmesini bildirir işlemlerde hukuka uygunluk, dava konusu işlemleri iptal eden İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibariyle hukuki isabetsizlik görülmediğinden  ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı kararın, istinaf yoluyla kaldırılması isteminin belirtilen gerekçe ile reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI  :  Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI  : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY : 
	Dava; Bursa İli, Osmangazi İlçesinde faaliyet gösteren davacı şirkete ait Özel Bursa Yediiklim Özel Öğretim Kursunun, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca kapatılmasına ilişkin Bursa Valiliği'nin ... ve E... sayılı işlemi ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve E... sayılı işleminin ve kurum evraklarının teslim edilmesini bildirir Osmangazi Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 1. maddesinde; " Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek  ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel Öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar." hükmü yer almakta olup; ''Kurum açma izni'' başlıklı 3. maddesinde ise; bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınmasının zorunlu olduğu, izin başvurularının ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılacağı,  Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verileceği, Valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvuruların ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderileceği, kurum açma izni talebinin valilikçe reddedilmesi hâlinde, kurucu veya kurucu temsilcisi tarafından taleplerinin reddine ilişkin işlemin tebliğinden itibaren onbeş iş günü içinde Bakanlığa itirazda bulunulabileceği, itirazın, Bakanlıkça onbeş iş günü içinde karara bağlanacağı, kurum açma izni alınmadıkça, kuruma öğrenci kaydı yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.
	Yine anılan Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanunda geçen;
	...
	B) Kurum: Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, (...) motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumlarını,
			...
		G) (Değişik bent: 01/03/2014-6528 S.K./9. md) Çeşitli kurslar: Ortaöğretime veya yükseköğretime giriş sınavlarına hazırlık niteliğinde olmamak kaydıyla, kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumlarını;  Ö) (Ek bend: 03.10.2016 - 676 S.KHK/Madde 77) (676 S. KHK Kabul: 01.02.2018 - 7070 S.K/Madde 63) Özel öğretim kursu: Kişilerin, Bakanlıkça belirlenmiş bilim gruplarına uygun eğitim ortamlarında, öğrenim seviyelerine, ilgi ve isteklerine uygun öğretim programları doğrultusunda, bilgi, beceri, yetenek ve deneyimlerini geliştirdiği, serbest zamanlarını değerlendirdiği bir bilim grubunda eğitim veren kurumlarını, ifade eder."; "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı  7. maddesinde ise; "Kurum açma izni verilen kurumlardan iki yıl içerisinde faaliyete başlamayan, faaliyete başladıktan sonra yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara veren veya söz konusu izni amacı dışında kullandığı tespit edilen kurumların kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir.
Özel öğretim kurumunun;
a) Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması,
b) Gerçeğe aykırı reklam ve ilan vermesi veya reklam ve ilanlarda öğrenci resim ve bilgilerini kullanması,	
c) Haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması,
d) Bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması,
e) Mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması,
f) 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması,
g) Kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi,
h) Mevzuata uygun olarak kapatılmaması,
hâllerinde; (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin beş katı; (e) ve (f) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin on katı ve (g) bendindeki fiil için brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanır. Bu fıkranın (a), (b), (c), (d), (e), (f) ve (g) bentlerindeki fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak uygulanır ve bu bentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir, (h) bendindeki fiilin işlenmesi hâlinde brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası verilir ve kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir. İdari para cezası, kurum açma iznini vermeye yetkili makam tarafından verilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. (...)" hükmüne yer verilmiştir.
	20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Tanımlar başlıklı ikinci maddesinin (ö) bendinde; " (Değişik bend: 13.01.2017 - 29947 s. R.G. Yön./1. md.) Bilim grubu: Bakanlıkça lise ve dengi okul öğrencileri ile mezunlarına yönelik onaylanan çerçeve programı doğrultusunda (Ek-15)’te belirlenen grupları,"; aynı maddenin (p) bendinde ; " (Ek bend: 08.08.2015 - 29439 s. R.G. Yön./1. md.) Özel öğretim kursu: Kişilerin, Bakanlıkça belirlenmiş bilim gruplarına uygun eğitim ortamlarında, ortaöğretim seviyesinde ilgi ve isteklerine uygun öğretim programları doğrultusunda, bilgi, beceri, yetenek ve deneyimlerini geliştirdiği, serbest zamanlarını değerlendirdiği (...) bir bilim grubunda eğitim veren özel öğretim kurumlarını," aynı maddenin  (s) bendinde ise;  (Ek bent: 08.08.2015 - 29439 s. R.G. Yön./1. md.) Kişisel gelişim kursu: Kişilerin, sosyal ve kültürel alanlarda Bakanlıkça belirlenmiş uygun eğitim ortamlarında, öğrenim seviyelerine, ilgi ve isteklerine uygun öğretim programları doğrultusunda, bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirdiği, serbest zamanlarını değerlendirdiği ve benzeri eğitimlerin verildiği çeşitli kurs kapsamındaki özel öğretim kurumlarını" tanımladığı ifade edilmiş olup;  "Bakanlıkça ve valilikçe yapılacak işlemler" başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrasının dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde; "İl milli eğitim müdürlüğünce maarif müfettişi/şube müdürü veya uygun görülen başka personelin görevlendirme onay tarihinden itibaren en geç on beş iş günü içinde düzenlenen inceleme raporunda ve valilikçe kurumun açılmasında bir sakınca bulunmadığının belirtilmesi halinde, dosya beş iş günü içinde Bakanlığa gönderilir. Bakanlıkça iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi uygun görülen okullar ve sosyal etkinlik merkezleri dışındaki kurumlara valilikçe beş iş günü içinde kurum açma izni (EK-2) düzenlenir. Valilikçe kurum açma izni düzenlenen kurumlara Bakanlıkça on beş iş günü içinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı (EK-2/A) düzenlenir." aynı maddenin 3. fıkrasının işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; "Bakanlıkça uygun görülen okullara on beş iş günü içinde kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı (EK-3) ve (EK-3/A), sosyal etkinlik merkezlerine (EK-2/B) düzenlenir."; "Kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve geçici olarak kapatma" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında; "Kanunun 7 nci maddesi hükümlerinde belirtilen durumların gerçekleşmesi hâlinde işlenen fiile göre kuruma idari para cezası uygulanır veya kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Yukarıda yer alan hükümlerden anlaşıldığı üzere; 5580 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesi ile Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde; "kişisel gelişim kursu" ile "özel öğretim kursu" kavramı ayrı ayrı tanımlanmak suretiyle anılan kurumların açılış amaçları birbirinden farklılığı vurgulanmıştır. Bu çerçevede; anılan Kanun'a tabi olarak açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni valilikçe verilecektir.  Yine bütün kurum türlerinin iş yeri açma çalışma ruhsatı Bakanlıkça verilecektir. 
	5580 sayılı Kanun'un  "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinde, kurumların denetimi neticesinde uygulanacak olan yaptırımlar bağlamında ikili bir ayrıma gidildiği;  buna göre; eğer kurum açma izni verilen kurum, iki yıl içerisinde faaliyete başlamadıysa veya faaliyete başladıktan sonra Yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara verdiyse veyahut da kurum açma iznini amacı dışında kullanırsa, bu kurumların doğrudan kurum açma izni ile iş yeri açma çalışma ruhsatlarının iptal edileceği; ancak; özel öğretim kurumunun; Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması, gerçeğe aykırı reklam ve ilan vermesi veya reklam ve ilanlarda öğrenci resim ve bilgilerini kullanması,	haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması, bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması, mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması, 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması, kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi ve mevzuata uygun olarak kapatılmamasının ilgili idarece tespiti halinde; anılan fiilin ilk kez gerçekleşmesi durumunda idari para cezası; tekrarı halinde katlı (artırılmış ) idari para cezası yaptırımı ile karşı karşıya kalacağı; üçüncü kez tekrarı halinde ise; kurumun kapatılacağı kurala bağlanmıştır. 
	Söz konusu düzenlemede amaçsal ve sistematik bir yorumla; Kanun koyucunun mevzuata aykırı işlemleri, aykırılığın ağırlık dercesine göre sınıflandırdığı ve yaptırıma bağladığı;  aykırılığın sınıflandırılmasında ise; fiilin ağırlığı, eğitim öğretim hizmetinin niteliği, bu fiillerin eğitim öğretim hizmetinin işleyişine olan etkisi ile etki alanı gibi faktörler önem arz etmektedir. 
	Öte yandan; özel öğretim kurumlarının denetimi ve gözetimi için belirli bir standart belirlenmesi ve her kurum türü düzeyinde belirlenen standartlara uyulup uyulmadığının kontrolünün saptanabilmesi için; "kurum açma izninde onaylanan program onayları"  kapsamında  Talim Terbiye Kurulunca onaylanan müfredat dikkate alınarak denetiminin yapılacağı açık olup; kurum açma izninin amacı dışında kullanma yasağı da anılan denetimin sağlanması  kapsamda öngörülen bir tedbirdir. 
	Mevzuatta ifade edilen kurum açma izninin amacı dışında kullanılması halinin; eğitim öğretim faaliyetinin dışına çıkılarak başka bir amaç için faaliyet gösterilmesi durumu ile sınırlanmasının; düzenlemenin lafzı ve ruhuna uygun olmadığının kabulü gerekmektedir.
	Uyuşmazlıkta; davacıya ait kursa "Matematik Bilim Grubu" programı için Bursa Valiliği'nin 01/03/2017 tarihli işlemiyle kurum açma izni verildiği, dava dosyasında yer alan Osmangazi Kaymakamlığı'nın ... tarihli ve E... sayılı yazısının ekinde yer alan bilgi formunda "ilgili adrese ekimizle gidildi. Kursta 7. ve 8. sınıf öğrencilerine matematik dersi verildiği görüldü. Lise Mezunu öğrencilere Türkçe, Tarih ve Kimya dersi verildiği.." tespitlerine yer verildiği, anılan yazının ekinde ayrıca bu derslerin verildiğine ilişkin sınıf tahtası fotoğraflarının da yer aldığı anlaşılmaktadır.
	Ayrıca dava dosyasında yer alan kurum müdürünün 10/03/2020 tarihli ifade tutanağında; "..tarafıma gösterdiğiniz ve komisyonca tutulan tutanakta kurumumuzda o an tespit edildiği bahsedilen 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin olduğu ve bu öğrencilere Matematik dersi verildiği iddiasıyla ilgili söyleyebileceğim bir şey yok. Komisyon o an olanları ve ilgili tespitleri zaten yapmış ve 6 kişilik yetkili kişiler ilgili tutanağı imzalamış, Lise mezunu öğrencilere Kimya, Türkçe ve Tarih dersleri verildiği iddiası içinde yine aynı şeyleri söyleyeceğim.." ifadelerine yer verildiği görülmüş olup; kurum müdürünce kurum açma izninde yer almayan programlara yönelik eğitim hizmeti verilmediği yönünde beyanda da bulunulmadığı anlaşılmaktadır.
	Bu itibarla; dosyada yer alan bilgi ve belgelerin bir bütün olarak değerlendirilmesi neticesinde davacıya ait kursun kurum açma iznini amacı dışında kullandığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiş olup; dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
 
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1.  2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 
4. Kesin olarak 21/05/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.