Esas No: 2021/2722
Karar No: 2024/3687
Karar Tarihi: 07.10.2024

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/2722 E.  ,  2024/3687 K.


"İçtihat Metni"
       T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas   No : 2021/2722
Karar No : 2024/3687                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- Kendi adlarına asaleten, ..., ... ..., ve ... adına velayeten ... ve ...
  2-... 3-... ... 9-...
VEKİLİ	: Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- ... Bakanlığı / ...
VEKİLİ	: Hukuk Müşaviri ...
2- ... Bakanlığı / ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMLERİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacılar tarafından; 08/11/2015 tarihinde ... ili, ... ilçesi, ... köyü, ... ..., ... Deresi mevkiinde araziye tuzaklanmış patlayıcı maddenin infilak etmesi sonucunda davacılardan ...'ın ağır şekilde yaralanarak sakat kaldığı, olayda can güvenliğini sağlamaya yönelik etkin önlemler alınmadığı ileri sürülerek idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle, meydana gelen zarara karşılık; ... için 2.000,00 TL maddi, 250.000,00 TL manevi, annesi ... ve babası... için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi, kardeşleri ..., ... için ayrı ayrı 20.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 2.000,00 TL maddi ve 670.000,00 TL manevi tazminatın, olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla bakılan uyuşmazlıkta; olaya ilişkin öncesinde herhangi bir ihbar ve istihbaratın bulunmadığı anlaşılmış olup, olayla ilgili idarenin herhangi bir kusur sorumluluğunun bulunmadığı, bunun yanında, meydana gelen olayın idarenin herhangi bir eylemi/eylemsizliği neticesinde gerçekleşmediği, dolayısıyla meydana gelen zarar ile idarenin herhangi bir eylemi/eylemsizliği arasında illiyet bağının bulunmaması nedeniyle idarenin kusursuz sorumluluk esaslarına göre sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı, sonuç olarak olayın sosyal risk kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığı, davacılardan Menifa Fırat'ın terör eylemi nedeniyle ağır şekilde yaralanması nedeniyle tazmini gereken maddi zararı var ise bunun 5233 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca karşılanması gerektiği, nitekim davacılar tarafından 5233 sayılı Kanun kapsamında yapılan başvuruyla ilgili sürecin devam ettiği göz önüne alındığında, bunun dışında herhangi bir tazminata hükmedilmesine olanak bulunmadığı anlaşıldığından, genel hükümler çerçevesinde açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği, 2004 doğumlu ...'ın, ... Devlet Hastanesi'nin ... tarih ve ... sayılı engelli sağlık kurulu raporuna göre, araziye tuzaklanmış patlayıcı maddenin infilak etmesi nedeniyle sürekli olarak % 94 oranında engelli hale geldiği, beklenmeyen bu durum karşısında davacıların acı, ızdırap ve elem yaşadıkları göz önünde bulundurularak, tazminat istemine konu olan terör olayının meydana geliş şekli ve davacıların sosyo-ekonomik durumları dikkate alındığında, davacıların manevi kayıplarını bir nebze giderebilmek için ... için 30.000,00 TL annesi ... ve babası...'ın için ayrı ayrı 10.000,00 TL, kardeşleri ..., ..., ... ... ... için ayrı ayrı 5.000,00 TL olmak üzere toplam 105.000,00 TL manevi tazminatın davacılara ödenmesi gerektiği, öte yandan; olayda davalı Milli Savunma Bakanlığı'nın kusurlu veya kusursuz sorumluluğu bulunmadığı gibi, sosyal risk ilkesine göre de sorumluluğundan bahsedilemeyeceğinden, Milli Savunma Bakanlığı yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın İçişleri Bakanlığı yönünden kısmen kabulüne, kısmen reddine, diğer davalı Milli Savunma Bakanlığı yönünden ise reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacıların maddi tazminata yönelik istinaf  isteminin ve davalı İçişleri Bakanlığı'nın istinaf isteminin  reddine, davacılar için takdir edilen manevi tazminat yönünden ise istinaf başvurusunun kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına, davacı ... için 250.000,00 TL, anne... ve baba ... için ayrı ayrı 100.000,00 TL, kardeşler için ayrı ayrı 10.000,00 TL olmak üzere toplam 560.000,00 TL manevi tazminat isteminin kabulüne, fazlaya ilişkin 110.000,00 TL manevi tazminat isteminin reddine, kabul edilen 560.000,00 TL'nin davalı idareler tarafından davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI: Davacılar tarafından, duyulan acı ve eleme kıyasla hükmedilen manevi tazminatın düşük belirlendiği, can güvenliğinin sağlanamadığı, hizmet kusuru ya da kusursuz sorumluluk ilkelerine göre tazminata hükmedilmesi gerektiği, sosyal risk ilkesine göre gerçek zararın tazmin edilmesi gerektiği, Devletin yanında oldukları için terör örgütünce köyün hedef alındığı, sürekli bakım, protez ve rehabilitasyon giderlerinin hüküm altına alınması gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı İçişleri Bakanlığı tarafından, olayla ilgili istihbari bilgi bulunmadığı, kusur ya da kusursuz sorumluluğun olmadığı, münferit terör eylemlerinin idarenin örgütlenme ve genel güvenlik hizmetlerinde kusur saptanmadıkça beklenmeyen hal niteliğinde olduğu, hükmedilen manevi tazminatın fahiş olduğu, idarelerinin harçtan muaf olduğu ileri sürülmektedir. Davalı Milli Savunma Bakanlığı tarafından ise temyize konu kararın gerekçesinde tazminatın İçişleri Bakanlığı tarafından ödenmesi gerektiği belirtilmesine rağmen hüküm kısmında davalı idareler tarafından ödenmesine ibaresinin bulunduğu, dava konusu olayın .... Komutanlığının sorumluluk sahasında olması sebebiyle davanın sadece İçişleri Bakanlığı husumetiyle görülmesi ve temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.  
 
TARAFLARIN_SAVUNMALARI: Davalı İçişleri Bakanlığı tarafından davacıların  temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, davacılar ve davalı Milli Savunma Bakanlığı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ:...
DÜŞÜNCESİ	: Davacıların temyiz isteminin kısmen kabulü kısmen reddi, davalı Milli Savunma Bakanlığının temyiz isteminin kabulü ve davalı İçişleri Bakanlığının temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
MADDİ OLAY : 
Davacılar tarafından, 08/11/2015 tarihinde ... ili, ... ilçesi, ... köyü, ... mezrası, ... Deresi mevkiinde araziye tuzaklanmış patlayıcı maddenin infilak etmesi sonucunda davacılardan ...'ın yaralanmasında idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle uğradıkları ileri sürülen maddi ve manevi zararın genel hükümler uyarınca karşılanması gerektiği ileri sürülerek İçişleri Bakanlığına yapılan 23/11/2015 tarihli başvurunun, 03/12/2015 tarihli yazı ile incelenmek üzere ... Valiliğine gönderilmesi üzerine, 60 günlük süre içerisinde cevap verilmediği belirtilerek 07/01/2016 tarihinde kayıtlara giren dilekçe ile işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan yargılama devem ederken ... Valiliği Zarar Tespit Komisyonunun ... tarih ve E-... sayılı kararı ile olay 5233 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilerek yaralanma sebebiyle 80.551,43 TL ödenmesi önerisinde bulunulduğu, bu teklif davacılar tarafından kabul edilmeyerek uyuşmazlık tutanağı imzalanması üzerine anılan işlemin iptali ile ...'ın sakatlanması dolayısı ile 1.500,00 TL bakıcı gideri, 1.500,00 TL sürekli sakatlık tazminatı, 1.000,00 TL rehabilitasyon gideri, 1.000,00 TL protez, 1.000,00 TL tedavi, yol ve konaklama giderinden oluşan toplam 6.000,00 TL maddi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle ... İdare Mahkemesinin E:2021/823 sayılı dosyasında ayrı bir dava açıldığı, ... ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptali istemi yönünden davanın  reddine, tazminat isteminin kabulüne karar verildiği, anılan karara karşı davacılar tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu, ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davacılar tarafından miktar artırımıyla maddi tazminat isteminin 80.551,43 TL'ye çıkarıldığı ve bakıcı gideri rehabilitasyon gideri, protez, yol ve konaklama giderinin 5233 sayılı Kanun kapsamında karşılama imkanı bulunmadığı, 5233 sayılı Kanun uyarınca belirlenen toplam 80.551,43 TL maddi tazminatın ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davacıların maddi tazminata dair istinaf başvurusunun kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına ve 80.551,43 TL maddi tazminat isteminin tamamının kabulüne karar verildiği görülmektedir.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	27/07/2004 tarih ve 25535 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, ''Bu Kanunun amacı, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddî zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.''; 2. maddesinin 1. fıkrasında, ''Bu Kanun, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 1 inci, 3 üncü ve 4 üncü maddeleri kapsamına giren eylemler veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle zarar gören gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinin maddî zararlarının sulhen karşılanması hakkındaki esas ve usullere ilişkin hükümleri kapsar.'';  12. maddesinde, "Komisyon, doğrudan doğruya veya bilirkişi aracılığı ile yaptığı tespitten sonra 8 inci maddeye göre belirlenen zararı, 9 uncu maddeye göre hesaplanan yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm hâllerindeki nakdî ödeme tutarını, 10 uncu maddeye göre ifa tarzını ve 11 inci maddeye göre mahsup edilecek miktarları dikkate alarak, uğranılan zararı sulh yoluyla karşılayacak safi miktarı belirler. Komisyonca, bu esaslara göre hazırlanan sulhname tasarısının örneği davet yazısı ile birlikte hak sahibine tebliğ edilir.	Davet yazısında hak sahibinin sulhname tasarısını imzalamak üzere otuz gün içinde gelmesi veya yetkili bir temsilcisini göndermesi gerektiği, aksi takdirde sulhname tasarısını kabul etmemiş sayılacağı ve yargı yoluna başvurarak zararının tazmin edilmesini talep etme hakkının saklı olduğu belirtilir. Davet üzerine gelen hak sahibi veya yetkili temsilcisi sulhname tasarısını kabul ettiği takdirde, bu tasarı kendisi veya yetkili temsilcisi ve komisyon başkanı tarafından imzalanır. Sulhname tasarısının kabul edilmemesi veya ikinci fıkraya göre kabul edilmemiş sayılması hâllerinde bir uyuşmazlık tutanağı düzenlenerek bir örneği ilgiliye gönderilir.	Sulh yoluyla çözülemeyen uyuşmazlıklarda ilgililerin yargı yoluna başvurma hakları saklıdır.'' hükümleri bulunmaktadır. 	
 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
A) Temyize Konu Kararın Davacıların Manevi Tazminat İsteminin Kısmen Kabulü, Kısmen Reddi Yönünden İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
  Temyizen incelenen kararın manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B) Temyize Konu Kararın Davacı ...'ın Maddi Tazminat İstemi Yönünden İncelenmesi:	
Dava konusu olayın terör eylemi olduğu, uyuşmazlığın maddi tazminata yönelik kısmının sosyal risk ilkesinin yasalaşmış hali olan 5233 sayılı Kanun kapsamında çözümlenmesi gerektiği yönündeki değerlendirmeler Dairemizce yerinde görülmüştür.
Öte yandan kendi adlarına asaleten ...'a velayeten ... ve ... tarafından ... ...'ın yaralanması nedeniyle ... Valiliği Zarar Tespit Komisyonunun... tarih ve ... sayılı kararı ile olay 5233 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilerek yaralanma sebebiyle 80.551,43 TL ödenmesi önerisinde bulunulmasına ilişkin işlemin iptali ve 6.000,00 TL maddi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle ayrı bir dava açıldığı, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı dava konusu işlemin iptali istemi yönünden davanın reddine, tazminat isteminin kabulüne karar verildiği, anılan karara karşı istinaf başvurusunda bulunulduğu, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davacıların maddi tazminata dair istinaf başvurusunun kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına ve  5233 sayılı Kanun uyarınca Hakkari Valiliği Zarar Tespit Komisyonunca hesaplanan ve miktar artırımıyla artırılan 80.551,43 TL maddi tazminatın tamamının kabulüne karar verildiği  görülmektedir. 
Bu itibarla, davacının iş bu davaya konu ettiği 2.000,00 TL'lik maddi tazminat istemi hakkında yukarıda anılan ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince karar verildiğinden, maddi tazminat talebinin reddine ilişkin olarak verilen İdare Mahkemesi kararına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.
C) Temyize konu Kararın Reddedilen Manevi Tazminat Nedeniyle Yalnızca Davalı İçişleri Bakanlığı Lehine Vekalet Ücretine Hükmedilmesi Yönünden İncelenmesi:
Olayda davalı Milli Savunma Bakanlığı'nın kusurlu veya kusursuz sorumluluğu bulunmadığı, sosyal risk ilkesine göre de sorumluluğundan bahsedilemeyeceği, Milli Savunma Bakanlığı yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği yönündeki değerlendirme Dairemizce de yerinde görülmüştür.
Bu durumda Milli Savunma Bakanlığı vekili tarafından dosyaya hukuki yardımın yapıldığı ve neticede Milli Savunma Bakanlığı yönünden davanın reddine karar verildiği gözetilerek reddedilen manevi tazminat yönünden hükmedilecek vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı İçişleri Bakanlığı ile birlikte davalı Milli savunma Bakanlığına ödenmesine karar verilmesi gerekirken yalnızca davalı İçişleri Bakanlığına ödenmesine karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir. 
KARAR SONUCU:
 Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların ve davalı İçişleri Bakanlığının temyiz isteminin REDDİNE, davalı Milli Savunma Bakanlığının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacıların manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik kısmının ONANMASINA, davacı ...'ın maddi tazminat istemine yönelik kısmının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA, reddedilen manevi tazminat nedeniyle yalnızca davalı İçişleri Bakanlığı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yönelik kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 07/10/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.