Esas No: 2022/5429
Karar No: 2024/4872
Karar Tarihi: 07.11.2024

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2022/5429 E.  ,  2024/4872 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas   No : 2022/5429
Karar No : 2024/4872                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- ... Bakanlığı
 2- ... Müdürlüğü
VEKİLLERİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ                 :
Dava konusu istem: ... İl Emniyet Müdürlüğünde ... sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacının; 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun, 06/12/2019 tarih ve 7196 sayılı Kanun'la değişik, 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrası uyarınca Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun ... tarih ve... kararıyla re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir. 
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:...sayılı kararıyla; 30/06/2012 tarihinde 2. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi eden davacının, 2017 yılında 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmemesine ilişkin işlem ile re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... sayılı kararının iptali istemiyle açtığı davada, ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptal edildiği ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun da, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği; bakılan davada ise, Mahkemelerinin 04/09/2020 tarihli ara kararına verilen cevaplardan, söz konusu iptal kararı sonrasında, davalı idare tarafından 2020 yılı terfi listesinin hazırlanması aşamasında, davacının kıdem ve terfi sırasının güncellenmediğinin anlaşıldığı; 30/06/2012 tarihinde 2. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi eden davacının, rütbe bekleme süresini doldurduğu ve bulunduğu rütbeye terfi tarihinden itibaren beş yıl içinde de bir üst rütbeye terfi edemediğinden bahisle dava konusu işlemle re'sen emekliye sevk edildiği; bu durumda, davalı idare tarafından, ilgili mevzuat hükümleri ve ... İdare Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda, öncelikle 2017 yılı itibarıyla 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi edip etmeyeceği hususu yeniden değerlendirilerek davacı hakkında yeni bir karar verilmesi gerekirken, bu konuda bir değerlendirme yapılmaksızın kadrosuzluk nedeniyle davacının re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrasında, bulundukları rütbelere terfi ettikleri tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemeyen emniyet amirleri ile dördüncü, üçüncü ve ikinci sınıf emniyet müdürlerinin, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları haiz olmaları kaydıyla, Yüksek Değerlendirme Kurulunun teklifi ve Bakan onayı ile emekliye sevk edilmelerinin öngörüldüğü; ancak bunlardan, hizmet ihtiyacı nedeniyle kadrosuzluktan emekliye sevk edilmesi uygun görülmeyenlerin, fiili hizmet sürelerinin aynı usul ile iki yıl uzatılmasının kurala bağlandığı; bakılan uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesinin re'sen emekliye sevk işleminin iptali yolundaki kararının, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararına ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına dayandığı; ancak UYAP üzerinden yapılan araştırmada, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin anılan kararının, Danıştay Onikinci Dairesinin 14/06/2021 tarih ve E:2021/1489, K:2021/3903 sayılı kararıyla bozulduğunun anlaşıldığı; bu durumda, İdare Mahkemesi kararına dayanak alınan yargı kararının bozularak ortadan kalkmış olması karşısında, oluşan yeni hukuki durum çerçevesinde İdare Mahkemesince yeniden değerlendirme yapılarak bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI  : 2017 yılı itibarıyla 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmemesi ve re'sen emekliye sevk edilmesi işlemlerine karşı açtığı davada verilen iptal kararı uyarınca, 2017 yılı itibarıyla 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmesi ve emeklilik tarihinin de buna göre belirlenmesi gerekirken, 2. sınıf emniyet müdürü olarak atamasının yapıldığı ve 2020 yılında da dava konusu işlemle re'sen emekliye sevk edildiği; her ne kadar, ... İdare Mahkemesinin 2017 yılında terfi ettirilmemesine ilişkin işlemin iptali kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince verilen karar, Danıştay Onikinci Dairesinin 14/06/2021 tarih ve E:2021/1489, K:2021/3903 sayılı kararıyla bozulmuş ise de, bozmaya uyulmayarak eski kararda ısrar edildiği ve dosyanın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunda temyiz aşamasında olduğu; dava konusu işlemde mevzuata ve hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI   : Davalı  konusu  işlemin  mevzuata  ve  hukuka  uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ    : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:	
MADDİ OLAY : 
... İl Emniyet Müdürlüğünde 2. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacının; 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun, 06/12/2019 tarih ve 7196 sayılı Kanun'la değişik, 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrası uyarınca Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun ... tarih ve ...kararıyla re'sen emekliye sevk edilmesi üzerine temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.
Öte yandan, 2. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacının, 2017 yılı itibarıyla 1. sınıf emniyet müdürlüğüne terfi ettirilmemesi ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesi ondokuzuncu fıkrası uyarınca re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemler iptal edilmiş ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu da ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedilmiştir.
Her ne kadar, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin söz konusu kararı, Danıştay Onikinci Dairesinin 14/06/2021 tarih ve E:2021/1489, K:2021/3903 sayılı kararıyla "her iki işleme karşı tek dilekçe ile dava açılması hukuken mümkün olmadığı" gerekçesiyle usul yönünden bozulmuş ise de, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, bozma kararına uyulmayarak önceki kararda (usul yönünden) ısrar edilmiş ve bu kararın ısrara ilişkin kısmı (usul yönünden) Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17/05/2023 tarih ve E:2022/2768, K:2023/1012 sayılı kararıyla gerekçeli olarak onanmış; söz konusu kararın esasa ilişkin kısmı ise Danıştay Onikinci Dairesinin (Danıştay İkinci Daire ile yapılan müşterek toplantıda) 06/12/2023 tarih ve E:2023/3595, K:2023/6375 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun, 27/03/2015 tarih ve 6638 sayılı Kanun'la değişik, "Terfi ve atama" başlıklı 55. maddesinin birinci fıkrasında, rütbeleri sayılan polis amirleri arasında emniyet müdürüne de yer verilmiş; ikinci fıkrasında, polis amirlerinin rütbelerde ve meslek derecelerinde zorunlu en az bekleme süreleri gösterilmiş; üçüncü fıkrasında, her amir rütbesinde bulunması gereken kadro sayısına esas alınacak oran azami olarak gösterilmiş; dördüncü fıkrasında, bu rütbelere terfilerin, yetkili kurullarda kıdem sırasına göre görüşüleceği ve liyakata göre yapılacağı belirtilmiş; beşinci fıkrasında, kıdem sırasının tespitinde, bulunulan rütbeye terfi tarihinin esas alınacağı, aynı tarihte terfi edenlerden sicil notu yüksek, sicil notlarının eşitliği halinde ödül ve takdirnamesi fazla, ödül ve takdirnamelerin sayıca eşitliği halinde ise, sicil numarası daha küçük olanların diğerlerine göre kıdemli sayılacağı öngörülmüş; onbirinci fıkrasında da, rütbe terfiinin yetkili kurullarda görüşülebilmesi için gerekli koşullar ayrıntılı bir biçimde düzenlenmiştir.
Aynı maddenin diğer fıkralarında da, rütbeler, bu rütbelere terfi esasları, terfi ve atama zamanı gibi hususlarda doğrudan Kanun hükümleriyle belirlenen çerçeve dahilinde kalmak koşuluyla, liyakat koşullarını belirlemek, üst rütbedeki boş kadro sayısına göre terfileri ve atamaları önermek, kadrosuzluk nedeniyle emekliye sevk edilecek personeli belirlemek veya hizmetine ihtiyaç duyulan personelin görev süresi uzatmak gibi hususlarda, değerlendirme yapmak ve öneride bulunmak üzere Genel Müdürlük Merkez Değerlendirme ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının oluşturulması öngörülmüştür. 
3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinde değişiklik yapan 6638 sayılı Kanun'un genel gerekçesinde, "Polis amirlerinin rütbe terfilerinde, tüm çağdaş ülkelerin aksine kıdeme dayalı bir sistem benimsenmiş, liyakat ikinci plana bırakılmıştır. Polis amirleri bulundukları rütbede zorunlu en az bekleme süresini tamamlamaları ve herhangi bir ceza almamaları halinde mesleki yeterliliklerine bakılmaksızın otomatik olarak bir üst rütbeye terfi etmeye başlamışlardır. Bu sistem, ihtiyaç duyulan amir rütbelerinde sayısal azlığa ve ihtiyaç duyulmayan rütbelerde ise aşırı yığılmalara neden olmuştur.
Yapılan düzenleme ile bozulan personel piramidinin görev ve hizmet gereklerine uygun hale getirilmesi amacıyla; her rütbede yer alacak amir sayısı/oranı belirlenmekte, her rütbe terfiinde yazılı ve sözlü sınav şartı getirilmekte ve terfi için öngörülen asgari şartlara sahip personel arasından en kıdemli olanın değil en liyakatli olanın terfi etmesi öngörülmektedir. Ayrıca ihtiyaçtan fazla sayıdaki Birinci, İkinci, Üçüncü, Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlerine ve emniyet amirlerine belli bir miktar ek ödeme yapılmak suretiyle re'sen emeklilik sistemi getirilmektedir." değerlendirilmesi yapılmıştır.
Öte yandan, 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrasında; "Bulundukları rütbelere terfi ettikleri tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemeyen Emniyet Amirleri ile Dördüncü, Üçüncü ve İkinci Sınıf Emniyet Müdürleri, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları haiz olmaları kaydıyla, Yüksek Değerlendirme Kurulunun teklifi ve Bakan onayı ile emekliye sevk edilirler." kuralı yer almakta iken; 06/12/2019 tarih ve 7196 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle söz konusu fıkra, "Bulundukları rütbelere terfi ettikleri tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemeyen Emniyet Amirleri ile Dördüncü, Üçüncü ve İkinci Sınıf Emniyet Müdürleri, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları haiz olmaları kaydıyla, Yüksek Değerlendirme Kurulunun teklifi ve Bakan onayı ile hizmet ihtiyacı sebebiyle kadrosuzluktan emekliye sevk edilirler. Ancak bunlardan, hizmet ihtiyacı nedeniyle kadrosuzluktan emekliye sevk edilmesi uygun görülmeyenlerin fiili hizmet süreleri aynı usul ile iki yıl uzatılır. Bu şekilde göreve devamı uygun görülenlerin durumu, iki yıl sonra tekrar değerlendirilerek en fazla bir defa daha uzatılabilir, görev süresi uzatılmayanlar ise kadrosuzluktan emekliye sevk edilirler.” şeklinde değiştirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Yukarıda açık metinlerine yer verilen Kanun hükümleri ve gerekçesi bir arada değerlendirildiğinde, Kanun'un amacının; emniyet hizmetlerinin, hizmet gereklerine uygun olarak yürütülebilmesi için her bir rütbede ihtiyaç duyulan polis amirlerinin azami kadro sayılarının belirlenmesi ve sınırlı sayıdaki bu kadrolara atama yapılması, bunun sonucunda da ihtiyaç fazlası durumunda kalacak olan polis amirlerinin kadrosuzluk nedeniyle emekliye sevk edilmesi ve hizmetine ihtiyaç duyulan personelin emekliye sevk edilmeyip görev sürelerinin uzatılması hususlarında, liyakat ilkesi çerçevesinde objektif bir değerlendirmeye ve seçmeye imkan sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.
3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrası uyarınca, bulundukları rütbelere terfi ettikleri tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemeyen emniyet amirleri ile dördüncü, üçüncü ve ikinci sınıf emniyet müdürlerinin, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları taşımaları kaydıyla, Yüksek Değerlendirme Kurulunun teklifi ve İçişleri Bakanının onayı ile kadrosuzluktan emekliye sevk edilmeleri yasal zorunluluk olarak öngörülmüş; ayrıca söz konusu fıkrada 06/12/2019 tarih ve 7196 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikle, bulundukları rütbelere terfi ettikleri tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemeyen personelden, hizmet ihtiyacı nedeniyle emekliye sevk edilmesi uygun görülmeyenlerin, Yüksek Değerlendirme Kurulunun teklifi ve Bakan onayı ile sürelerinin iki yıl uzatılabilmesine imkan sağlanmıştır.	
Dava konusu işlemin dayanağı olan 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin ondokuzuncu fıkrasında, ilgili personelin re'sen emekliye sevk edilebilmesi için, "bulunduğu rütbeye terfi tarihinden itibaren, bekleme süresi de dahil olmak üzere beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edememe" ön koşul olarak kabul edildiğinden, söz konusu beş yıl içinde kalan yıllardaki rütbe terfi işlemleri ile re'sen emeklilik arasında bir sebep-sonuç ilişkisi bulunmakta olup, re'sen emekliye sevk edilen personelin en az zorunlu bekleme sürelerini doldurdukları tarih itibarıyla terfi değerlendirmesine alınıp alınmadığı, terfi ettirilmediği yıllara ilişkin davasının bulunup bulunmadığı ve davaların sonucu önem arz etmektedir.
Bakılan uyuşmazlıkta; 2. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacının, beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemediğinden bahisle 05/06/2020 tarihinde re'sen emekliye sevk edilmesine karar verilmiş ise de; UYAP kayıtlarının incelenmesinden, davacının 2017 yılı itibarıyla 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmemesine ilişkin işlemin iptali istemiyle ...İdare Mahkemesinde (E:...) açtığı davada, dava konusu işlemin iptaline karar verildiği ve yargılama sonunda bu kararın onanarak kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Bölge İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; İdare Mahkemesince verilen iptal kararının, "30/06/2012 tarihinde 2. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi eden davacı tarafından, 2017 yılı itibarıyla 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmemesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararına ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararına" dayandığı; ancak anılan kararın, Danıştay Onikinci Dairesinin 14/06/2021 tarih ve E:2021/1489, K:2021/3903 sayılı kararıyla bozulduğu; dayanak alınan yargı kararının ortadan kalktığı, dolayısıyla İdare Mahkemesince oluşan yeni hukuki duruma göre yeniden değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerektiğinden bahisle, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş ise de; ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı dava konusu işlemin iptaline ilişkin kararının, yargılama süreci sonunda, ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin istinaf başvurusunun reddi yolundaki... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla ve Danıştay Onikinci Dairesinin (Danıştay İkinci Daire ile yapılan müşterek toplantıda) 06/12/2023 tarih ve E:2023/3595, K:2023/6375 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği görülmektedir.
Bu durumda; temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararına gerekçe olarak "İdare Mahkemesince hükme esas alınan yargı kararının bozulması" gösterilmiş ise de; yargılama süreci sonunda, "İdare Mahkemesince hükme esas alınan yargı kararının (bozmaya uyulmayarak ısrar edilmesi üzerine) onanarak kesinleştiği" dikkate alındığında; Bölge İdare Mahkemesince, oluşan yeni hukuki duruma göre, uyuşmazlığın esası hakkında yeniden değerlendirme yapılarak istinaf istemi hakkında bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla; dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve yeniden bir karar verilmek üzeren dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. 
KARAR SONUCU						 Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 07/11/2024 tarihinde, oybirliğiyle karar verildi.