Esas No: 2024/3864
Karar No: 2024/3361
Karar Tarihi: 24.09.2024

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2024/3864 E.  ,  2024/3361 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE  
Esas   No : 2024/3864
Karar  No : 2024/3361
YETKİLİ YARGI YERİNİN BELİRLENMESİ KARARI
Davacı ... vekili Av. ... tarafından, müvekkilinin Kars/Sarıkamış'ta konuşlu bulunan 9. Komd. Tug. 3. Komd. Tb. Komutanlığı bünyesinde uzman onbaşı olarak görev yapmaktayken görevli olarak bulunduğu Suriye ülkesinde yer alan İdlip/Bacasız bölgesinde 22/07/2020'de eğitim sonrası dönüş bakımı maksadıyla personel silahının boş olup olmadığının kontrolü amacıyla toplanıldığı sırada bir personelin silahının ateşlenmesi sonucu yaralanması neticesinde engelli hale gelmesinde davalı idarenin sorumluluğu bulunduğu ileri sürülerek 1.000,00 TL maddi, 200.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle Milli Savunma Bakanlığına karşı açılan davada, Ankara 12. İdare Mahkemesi'nce verilen, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Tokat İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 09/06/2021 tarih ve E:2021/1075, K:2021/1135 sayılı kararı üzerine Tokat İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esasının incelenerek davacının maddi tazminat isteminin reddi, manevi tazminat isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi yolunda verilen 25/05/2022 tarih ve E:2021/474, K:2022/425 sayılı kararına karşı davacı ve davalı idare tarafından yapılan istinaf başvuruları üzerine Samsun Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 19/03/2024 tarih ve E:2022/1595, K:2024/439 sayılı kararın kaldırılarak yetki hususunda karar verilmesi için dosyanın Mahkemesine gönderilmesi kararı sonrasında Tokat İdare Mahkemesince 2577 sayılı Kanun'un 20/C maddesi uyarınca verilen, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Erzurum İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 04/06/2024 tarih ve E:2024/496, K:2024/440 sayılı kararı ile Erzurum 3. İdare Mahkemesince dava konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 36. Maddesinin (c) bendi uyarınca davacının ikamet ettiği Tokat ilinde bulunan Tokat İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 27/06/2024 tarih ve E:2024/1362, K:2024/1135 sayılı kararı üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 32. maddesinde, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesinin dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğu kurala bağlanmıştır.
30/06/2021 tarih ve 31527 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7329 sayılı Kanun'un 16. maddesi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na eklenen "Askerî hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklara dair hükümler" başlıklı 20/C maddesinin 1. fıkrasında, "Bu madde; Millî Savunma Bakanlığı kadrolarında çalışan kamu görevlileri ile 25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı Askeralma Kanunu kapsamında askerlik hizmetini yerine getiren yedek subaylar ve yedek astsubaylar ile erbaş ve erleri ilgilendiren ve askerî hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklar hakkında uygulanır." hükmüne yer verilmiş; 13/07/2022 tarih ve 31892 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7415 sayılı Kanun'un 8. maddesi ile de anılan fıkraya, "Bu uyuşmazlıkların çözümünde ilgilinin görev yaptığı yerin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu bölge idare mahkemesinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir." hükmü eklenmiştir.
Bakılan davada ortaya çıkan yetki uyuşmazlığının çözüme kavuşturulabilmesi için 13/07/2022 tarih ve 31892 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7415 sayılı Kanun'un 8. maddesi ile 2577 sayılı Kanun'un 20/C maddesinin 1. fıkrasına eklenen özel yetki kuralının bu davada uygulanıp uygulanamayacağının ortaya konulması; başka bir deyişle, özel yetki kuralının yürürlüğe girdiği 13/07/2022 tarihinden önce İdare Mahkemelerince esasa ilişkin olarak verilen nihai kararlara karşı yapılan istinaf başvurularında, anılan özel yetki kuralının istinaf mahkemelerince dikkate alınıp alınmayacağının belirlenmesi gerekmektedir.
Bilindiği üzere, usul hukuku alanında geçerli olan temel ilke, yargılamaya ilişkin kanun hükümlerinin derhal yürürlüğe girmesidir. Bu ilkenin benimsenmesinin nedeni ise usul hükümlerinin kamu düzeni ile yakından ilgili olmasıdır.
Usul kurallarının zaman bakımından uygulanmasında derhal uygulanırlık kuralı ile birlikte dikkate alınması gereken diğer bir husus da yeni usul kuralı yürürlüğe girdiğinde, ilgili usul işleminin tamamlanıp tamamlanmadığıdır. Çünkü bir usul işlemi tamamlandıktan sonra yeni kural yürürlüğe girerse tamamlanmış işlem geçerli olarak kalır. Buna karşılık bir usul işlemi henüz tamamlanmamış ise yeni kanun, kural olarak hemen yürürlüğe girecektir. Başka bir deyişle, tamamlanmış usul işlemleri, yeni yürürlüğe giren usul hükmünden etkilenmeyecektir.
Nitekim, medeni yargılama hukukuna ilişkin usul kanunu niteliğindeki 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 448. maddesinde “Bu kanun hükümleri, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla” derhal uygulanır denilmek suretiyle usul hükümlerinin zaman bakımından uygulanmasında derhal uygulanırlık ilkesi benimsenmiş, tamamlanmış işlemler ise istisna kapsamında tutulmuştur.
 Dava, dava dilekçesinin mahkemeye verilmesiyle başlayan ve bir kararla sonuçlanıncaya kadar devam eden çeşitli usul işlemlerinden ve aşamalarından oluşmaktadır. Yargılama sırasında yapılan bir usul işlemi ve kesiti tamamlanmış ise artık yeni kanun o usul işlemi hakkında etkili olmayacak dolayısıyla da uygulanmayacaktır.
Bu açıklamalar kapsamında, usul kurallarından biri olan yetki kuralının nihai karar verilinceye kadar mahkemece gözetilmesi, yeni bir yetki kuralının yürürlüğe girmesiyle birlikte derhal uygulanırlık ilkesi uyarınca yetkisizlik kararı verilerek dava dosyasının yetkili Mahkemeye gönderilmesi gerekmektedir. Zira, dava dilekçesinin mahkeme kayıtlarına girdiği andan nihai kararın verilmesi anına kadarki süreçte yetki kuralına ilişkin usul işleminin tamamlandığından söz edilemez. Ancak, nihai kararın verilmesiyle mahkemece dosyadan el çekildiğinden esasa ve usule ilişkin tüm işlemler tamamlanmış olacaktır. Nihai kararın verildiği tarih itibarıyla yetkili mahkemece uyuşmazlık çözüme kavuşturulmuş olacağından, sonradan yürürlüğe giren yetki kuralı Mahkemenin yetkisizliği sonucunu doğurmayacaktır.
Bakılan davada, Tokat İdare Mahkemesince 13/07/2022 tarih ve 31892 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7415 sayılı Kanun'un 8. maddesi ile 2577 sayılı Kanun'un 20/C maddesinin 1. fıkrasına eklenen özel yetki kuralı yürürlüğe girmeden önce 25/05/2022 tarihinde uyuşmazlığın esası hakkında nihai karar verilerek usule ilişkin işlemler tamamlanmış olduğundan, anılan özel yetki kuralının uygulanamayacağı sonucuna varılmaktadır.
 Bu durumda; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 36. maddesinin (c) bendi uyarınca, uyuşmazlığın çözümünde davacının ikamet ettiği Tokat ilinde bulunan Tokat İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna varılmaktadır.
 Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde Tokat İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna, dosyanın Tokat İdare Mahkemesine gönderilmesine, kararın Ankara 12. İdare Mahkemesine, Erzurum 3. İdare Mahkemesine ve taraflara bildirilmesine, 24/09/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.