Esas No: 2022/4945
Karar No: 2024/4901
Karar Tarihi: 18.11.2024

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2022/4945 E.  ,  2024/4901 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
       D A N I Ş T A Y
     ONİKİNCİ DAİRE
Esas  No : 2022/4945
Karar No : 2024/4901                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR)   : 1- ...
 
 2- ... Bakanlığı
VEKİLİ    : Hukuk Müşaviri ...
  3- ...  Başkanlığı
VEKİLİ  : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ   :
Dava konusu istem:  Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından 07/07/2011 tarihinde gerçekleştirilen merkezi yerleştirme işlemlerinde Tarım ve Orman  Bakanlığınca ilan edilen ziraat teknisyeni kadrolarına başvuran, ancak yerleştirilmeyen davacı tarafından; yerleştirme işlemlerinin tamamlanmasından sonra boş kalan ziraat teknisyeni kadrolarına atanması için yaptığı başvurunun reddine ilişkin, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:...... , K:... sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine ziraat teknisyeni kadrosuna ataması yapılarak 27/10/2014 tarihinde göreve başlaması sebebiyle, ilk ataması yapılan kişi ile kendi atamasının yapıldığı tarihler arasında yoksun kaldığı  özlük haklarının iadesine, 37.080,90 TL  tutarındaki parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine  karar verilmesi istenilmiştir. 
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince, Danıştay Onikinci Dairesinin 07/12/2020 tarih ve E:2018/268, K:2020/4039 sayılı bozma kararına uyularak; davacı tarafından, ziraat teknisyeni kadrolarına atanması için yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında açılan davada, ilgili Mahkemece ... tarih ve  K:... sayılı kararla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan kararın Danıştay Onikinci Dairesinin 15/06/2017 tarih ve E:2015/2703, K:2017/3303 sayılı kararı ile onandığı, karar düzeltme isteminin ise... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği dikkate alındığında, davacının hukuka aykırılığı kesinleşen yargı kararıyla ortaya konulan atamasının yapılmamasına ilişkin işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının Anayasa'nın 125. maddesi kapsamında davalı idarelerce davacıya ödenmesi gerektiği; uyuşmazlıkta, Mahkemelerinin 10/05/2022 tarihli ara kararına cevaben davalı Tarım ve Orman Bakanlığınca dosyaya sunulan 01/06/2022 tarihli dilekçe ve eklerinden, davacının emsalleri arasında  ilk ataması yapılan kişinin göreve başlama tarihi olan 07/10/2011 - 27/10/2014 tarihleri arasında ziraat teknisyeni olarak görev yapsaydı elde edeceği gelirin 68.443,14-TL olduğu, davacının ziraat teknisyeni kadrosunda çalışmadığı söz konusu dönemde ... Tur. İnş. Tem. Bil. Ltd. Şti.'de çalıştığı, Mahkemelerinin 10/05/2022 tarihli ara kararına cevaben sunulan bilgi ve belgelerden, davacının 07/10/2011 - 27/10/2014 tarihleri arasında çalışarak elde ettiği gelirin 32.639,86-TL olduğu, buna göre, davacının 07/10/2011 - 27/10/2014 tarihleri arasında ziraat teknisyeni olarak çalışamaması nedeniyle uğradığı maddi zararın, söz konusu dönemde elde ettiği gelir düşüldükten sonra 35.803,28-TL olduğu, bu durumda, davacının 37.080,90-TL maddi tazminat talebinden, 35.803,28-TL'lik kısmının kabulüne, 1.277,62-TL'lik kısmının ise reddine karar vermek gerektiği, ayrıca hükmedilen 35.803,28-TL maddi tazminatın, Ankara 3 İdare Mahkemesinde açılan ilk  dava tarihi olan 07/05/2014 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın maddi tazminat talebine ilişkin kısmının kısmen kabulüne, 35.803,28-TL maddi tazminatın ilk davanın açıldığı 07/05/2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, fazlaya yönelik maddi tazminata (1.277,62-TL'lik) ilişkin kısmının ise reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:  Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından; ÖSYM'nin rolünün yerleştirmeden ibaret olduğu, dolayısıyla bu davada husumetin davalı idareye yöneltilemeyeceği ve hizmet kusurunun da bulunmadığı belirtilerek, temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Cumhurbaşkanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından; ÖSYM tarafından gerçekleştirilen merkezi, yerleştirme işlemine müdahale imkanı bulunmadığından davalı idareye atfedilebilecek hizmet kusurunun da olmadığı belirtilerek,  temyiz isteminin kabulü ile İdarelerine Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI:    Savunma verilmemiştir.  
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: 
İNCELEME VE GEREKÇE:	
MADDİ OLAY : 
Davacı, ÖSYM tarafından 07/07/2011 tarihinde yapılan merkezi yerleştirme işlemleri için davalı Bakanlıkça ilan edilen (95 kişilik) ziraat teknisyeni kadrosuna başvurmuş, ancak yeterli puana sahip olmadığından yerleştirilmemiş, yerleştirme işlemlerinin tamamlanmasından sonra bu kadrolara başvuran ve yerleştirilen 59 kişinin ziraat teknisyeni kadrosu için aranılan nitelik koduna sahip olmadığının anlaşılması üzerine, bu kişilerin atamaları gerçekleştirilmemiş, davacının da boş kalan kadrolardan birine yerleştirilmesi talebiyle Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına yaptığı ...  tarihli başvurusunun ... tarih ve ... sayılı işlemle reddedilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle açtığı davada, ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... sayılı yürütmenin durdurulması kararı üzerine davacı, ... tarihinde göreve başlatılmış, anılan Mahkemece verilen  ... tarih ve E:..., K:... sayılı iptal kararı üzerine, emsallerinin atamasının yapıldığı tarih ile kendi atamasının yapıldığı tarih arasında yoksun kaldığını ileri sürdüğü 37.080,90 TL -TL parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine  ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinin son fıkrasında; idarelerin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kuralına yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12. maddesinde; "İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi, ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler." hükmü yer almaktadır. 
03/05/2002 tarih ve 24744 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmeliğin 2. maddesinde; bu Yönetmeliğin (A) ve (B) grubu kadrolara atanacaklar için yapılacak işlem ve sınavları kapsadığı, "Kabul için ön şart" başlıklı 14. maddesinin ikinci fıkrasında; "adayların, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesinde belirtilen koşullar ile kamu kurum ve kuruluşlarının kendi mevzuatındaki diğer adaylık koşullarını da taşımalarının zorunlu olduğu belirtilmiş;
 "Atama yapılacak kadroların belirlenmesi" başlıklı 20. maddesinde; "Kamu kurum ve kuruluşları tarafından, açıktan atama yapacakları (B) grubu kadrolar için ilgili mevzuatı uyarınca yetkili makamlardan izin alındıktan sonra, bu kadroların koşullarının belirlenmesi amacıyla; yüksek öğretim kurumları ile yüksek öğretim üst kuruluşları, Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığına; (…) bunların dışında kalan diğer kamu kurum ve kuruluşları DPB’ye başvurur.(…) YÖK Başkanlığı aldıkları başvuruları; unvan, sayı, sınıf ve derecesi ile aranan koşullar yönünden inceleyerek görüşlerini, bu kuruluşlara ait kadroların tümünü kapsayacak şekilde manyetik ortamda DPB’ye bildirir..." 
 "Tercihlerin alınması" başlıklı 22. maddesinde; "KPSS sonuçlarının açıklanmasından sonra ÖSYM tarafından, yerleştirme işlemi için, bir Tercih Kılavuzu ve Tercih Formu hazırlanır ve adaylara ulaşması sağlanır. Kamu kurum ve kuruluşlarının, usulüne uygun olarak açıktan atama izni alınmış ve koşulları belirlenmiş (B) grubu boş kadrolarının sınıf, unvan, derece ve sayısı ile bu kadrolar için aranacak nitelikleri kapsayan bilgiler, DPB adına ÖSYM tarafından ilan edilir. Adaylar, atanmak istedikleri kadroları, Tercih Formu’na yazarak kodlarlar ve Kılavuz’da belirlenen yolla teslim ederler. Tercihlerin alınması sırasında adaylardan kadroların koşullarına ilişkin herhangi bir belge istenmez." 
 "Yerleştirme" başlıklı 23. maddesinde; "Adaylar, Beşinci Bölümde yer alan hükümler saklı kalmak üzere, ÖSYM tarafından (B) grubu kadrolara; KPSS puanları, tercihleri, kadro sayıları ve koşulları göz önünde tutulmak suretiyle yerleştirilir. (...)Yerleştirmede adayların Başvurma Belgesi’nde ve Tercih Formu’nda yazıp kodladıkları beyanları esas alınır. Yerleştirme sonuçları, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına, adaylara ve DPB’ye bildirilir." 
 "Adayların başvurmaları ve atanmaları" başlıklı 25. maddesinde; "Adaylar, yerleştirildikleri kamu kurum ve kuruluşlarına, Tercih Kılavuzu’nda yazılı olan belgeler ve KPSS Sınav Sonuç Belgesi ile birlikte atanmak üzere süresi içinde başvururlar. Kamu kurum ve kuruluşları, atamaya yetkili amirin onayı ile beş kişiden oluşan bir sınav değerlendirme komisyonu kurar. Bu komisyon, atanmak üzere bildirilen adayları, aranılan nitelikler yönünden inceleyerek, nitelikleri uyanların atamalarının yapılmasını teklif eder. Beşinci Bölümde yer alan hükümler saklı kalmak üzere, ÖSYM tarafından yerleştirilen adaylar, başka bir sınav veya mülakat yapılmaksızın, ilan edilmiş kadrolara doğrudan atanır. Ancak, atama için öngörülen koşullara uymayan veya gerekli belgeleri süresi içinde getiremeyen adayların atamaları yapılmaz..." hükümlerine yer verilmiştir. 
    HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
 İdari yargı mercilerince verilen iptal kararları, iptal edilen idari işlemi ilk tesis edildiği andan itibaren ortadan kaldırarak o işlemin tesisinden önceki hukuki durumu ortaya koyacağından, işlemin iptali nedeniyle ilgilinin uğradığı zararların idare tarafından tazmin edilmesi hukuk devleti ilkesinin bir sonucudur.
ÖSYM'nin kamu personeli seçme sınavlarındaki sorumluluğu, sınavları yapmak, tercihleri almak, adayların başvurma belgesinde ve tercih formunda yazıp kodladıkları beyanları esas alarak KPSS puanları, tercihleri, kadro sayıları ve koşulları göz önünde tutmak suretiyle yerleştirmelerini yaparak ilgili kuruma göndermektir. Görüldüğü üzere, anılan Yönetmelik ile ÖSYM'ye  adayların başvurma belgesinde ve tercih formunda yazıp kodladıkları beyanların doğruluğunu araştırma yetkisi verilmemiştir. Ancak, anılan Yönetmeliğe göre, ÖSYM tarafından bildirilen sonuçlar üzerine kamu kurum ve kuruluşları, atamaya yetkili amirin onayı ile beş kişiden oluşan bir sınav değerlendirme komisyonu kurarak, atanmak üzere bildirilen adayları, aranılan nitelikler yönünden inceler ve nitelikleri uyanların atamalarının yapılmasını teklif eder. Böylece, anılan Yönetmelik ile kurumlara da  ÖSYM tarafından yerleştirme yapılıncaya ve adayların, yerleştirildikleri kamu kurum ve kuruluşlarına, Tercih Kılavuzu’nda yazılı olan belgeler ve KPSS Sınav Sonuç Belgesi ile birlikte atanmak üzere süresi içinde başvurması üzerine komisyon oluşturuluncaya kadar adayların başvurma belgesinde ve tercih formunda yazıp kodladıkları beyanların doğruluğunu araştırma yetkisi ve sorumluluğu verilmemiş olup, bu aşamaya (komisyon kurulup beyanların doğruluğunun araştırılması aşaması) kadar olan süreçte davalı Tarım ve Orman Bakanlığının hizmet kusuru bulunmamaktadır. 
ÖSYM tarafından yerleştirme işlemlerinin tamamlanmasından sonra, bu kadrolara başvuran ve yerleştirilen, ancak ziraat teknisyeni kadrosu için aranılan nitelik koduna sahip olmadığından ÖSYM'ce yerleştirilen kişilerin atamalarının yapılmaması üzerine oluşan yeni durumda, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, atama yapılmayan ziraat teknisyeni kadrosunun kaç adet olduğu tespit edilip, bu boş kadrolara atama yapılması için ÖSYM'den tekrar yerleştirme yapılması istenerek ve ÖSYM tarafından gönderilen listeler aranılan nitelikler yönünden incelenerek, nitelikleri uyanların atamalarının yapılması gerekmektedir. Yönetmelikte bu durumun belirtilmemesi, idarenin hizmetin sahibi ve sorumlusu olarak, görev alanıyla ilgili olan bu konuda yetkisini kullanarak bu yönde işlem tesis etmesine engel teşkil etmemekte olup, bu sürecin işletilmemesi açık bir hizmet kusurudur. Hizmetin kusurlu işletilmesi nedeniyle ortaya çıkan zararın anılan idarece tazmini gerektiği de tartışmasızdır.
Bakılan olayda, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca 07/07/2011 tarihinde gerçekleştirilen merkezi yerleştirme işlemlerinde Tarım ve Orman Bakanlığınca ilan edilen ziraat teknisyeni kadrolarına başvuran ancak yerleştirilmeyen davacı tarafından, yerleştirme işlemlerinin tamamlanmasından sonra boş kalan ziraat teknisyeni kadrolarına atanmak amacıyla yapılan başvurunun reddine dair Tarım ve Orman Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin, ... İdare Mahkemesinin kararıyla iptali üzerine, hukuka aykırılığı yargı kararıyla da saptanmış bulunan işlem nedeniyle davacının mahrum kaldığı tüm parasal haklarının ödenmesi anayasal bir zorunluluk olup, idare tarafından tazmin edilecek zarar sadece ilgililerin malvarlığında gerçekleşen azalmayı değil, idarenin hizmet kusuruna dayalı işlem veya eylemi nedeniyle yoksun kalınan, bir başka deyişle, idare hukukuna aykırı işlem tesis etmemiş olsaydı gerçekleşmesi muhtemel mal varlığı artışlarını da kapsamaktadır. Dolayısıyla,  davacıya zararına karşılık olarak yapılacak ödemenin hangi tarihten itibaren başlatılacağı hususu önem arz etmektedir.
Her ne kadar, davalı Tarım ve Orman Bakanlığının sorumluluğu, ÖSYM'ce yerleştirilen kişilerin atamalarının yapılmaması sonrasında hareketsiz kalması ile başlamış ise de, davacının 07/07/2011 tarihinde yapılan merkezi yerleştirme işlemleri sonucu atamasının yapılmaması üzerine, bu işlemin iptali istemiyle açılmış bir davanın bulunmadığı dikkate alındığında, davacı açısından atamasının yapılmamasından doğan zararın, boş kalan ziraat teknisyeni kadrosuna atanması için yaptığı başvuru ile mevcut hale geldiği hususu kuşkusuzdur.
Bu durumda, Tarım ve Orman Bakanlığınca ilan edilen ziraat teknisyeni kadrolarına ÖSYM tarafından yerleştirilmeyen davacı tarafından, söz konusu kadrolara yerleştirilen, ancak aranan niteliklere sahip bulunmamaları nedeniyle atamaları yapılmayan kişiler nedeniyle boş kalan ziraat teknisyeni kadrolarından birine atanmak amacıyla yaptığı başvurunun reddine ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açtığı davada,... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında söz konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmesi üzerine, davacının 27/10/2014 tarihinde göreve başlatıldığı, daha sonra dava konusu işlemin iptaline karar verildiği ve Danıştay Onikinci Dairesinin temyiz ve karar düzeltme incelemelerinden geçmek suretiyle kararın kesinleştiği hususları göz önüne alındığında; davacının yoksun kaldığı parasal haklarının, boş kalan kadrolardan birine atanmak amacıyla başvurduğu 21/04/2014 tarihi ile bu başvurunun reddine dair işlemin Mahkemece yürütmesinin durdurulması üzerine ataması yapılıp fiilen göreve başladığı 27/10/2014 tarihi arasındaki döneme karşılık gelen tutar olduğu sonucuna varılmıştır.
Davacının, ilk atamanın yapıldığı 07/10/2011 tarihi ile atanma başvurusunda bulunduğu 21/04/2014 tarihi arasında yoksun kaldığı parasal hak talebi yönünden ise, davacının 07/10/2011 tarihli ilk atama işlemine veya ÖSYM tarafından yapılan yerleştirme işlemine karşı dava açmadığı görüldüğünden, 07/10/2011 tarihi ile 21/04/2014 tarihi arasındaki parasal haklarının ödenmesi talebinin, haklı ve hukuki dayanağı bulunmadığından  İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarelerin temyiz isteminin kabulüne,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle, davacının maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne, ...-TL maddi tazminatın ilk davanın açıldığı 07/05/2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, fazlaya yönelik maddi tazminat (...-TL'lik) isteminin ise reddine ilişkin  ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyize konu, tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. Kullanılmayan ...-TL yürütmenin durdurulması harcının davalı Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı'na iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen (onbeş) 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 18/11/2024 tarihinde, oybirliğiyle karar verildi.