Esas No: 2024/2327
Karar No: 2024/3338
Karar Tarihi: 22.05.2024

Danıştay 3. Daire Başkanlığı         2024/2327 E.  ,  2024/3338 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
ÜÇÜNCÜ DAİRE  
Esas  No : 2024/2327
Karar No : 2024/3338
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Vergi Dairesi Başkanlığı/...  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN	KONUSU	: .... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının aleyhe olan hüküm fıkrasına davalı idare tarafından yöneltilen istinaf başvurusuna ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih  ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Davacı şirketin kullanım süresi geçen veya başka bir biçimde kullanılamayacak hale gelen ürünlerin maliyet bedellerinin kurum kazancının belirlenmesinde indirim olarak dikkate alınması gerektiği yolundaki ihtirazi kaydıyla verdiği 2021 yılı kurumlar vergisi beyannamesi üzerine bu çekinceye itibar edilmeksizin tahakkuk ettirilen kurumlar vergisinin fazlaya ilişkin kısmının kaldırılması ile ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davacı şirketin 2021 yılında satışa sunduğu ürünlerden son kullanılma tarihleri geçen ve başka bir biçimde kullanılamayacak hale gelen kısmının 7.097.863,96 TL olduğu, bu tutarın toplam üretilen ürünler içirisindeki payının da İstanbul Ticaret Odası tarafından meşrubatlara ilişkin yayınlanan %3'lük raf ömrü firesinin altında kaldığı ve bu tutara davalı idarenin herhangi bir itirazının da bulunmadığı anlaşıldığından, davacının ihtirazi kaydı kabul edilmeyerek son kullanma tarihi geçen veya başka bir biçimde kullanılamayacak hale gelen ürünlere ilişkin maliyetlerin kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate  alınması suretiyle yapılan tahakkukta hukuka uyarlık bulunmadığı, yasal faiz istemi yönünden, söz konusu isteme ilişkin olarak davalı idareye başvuru yapılmadığı ve idare tarafından kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem tesis edilmediğinden bu kısmın inceleme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle kurumlar vergisinin davaya konu edilen kısmı kaldırılmış, yasal faiz istemi yönünden ise dava incelenmeksizin reddedilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ	EDENİN	İDDİALARI			: Son kullanma tarihi geçtiği için imha edilen ürünlerin zayi mal niteliğinde olduğu dolayısıyla vergi matrahının tespitinde zarar olarak indirilemeyeceği, idarelerince yapılan işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI	TARAFIN	SAVUNMASI	: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY	TETKİK	HÂKİMİ	...'IN	DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay  Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu Vergi Dava Dairesi kararının ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ilgili Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 22/05/2024 tarihinde  oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X)-KARŞI OY :
Davacı şirketin kullanım süresi geçen veya başka bir biçimde kullanılamayacak hale gelen ürünlerin maliyet bedellerinin kurum kazancının belirlenmesinde indirim olarak dikkate alınması gerektiği yolundaki ihtirazi kaydıyla verdiği 2021 yılı kurumlar vergisi beyannamesi üzerine bu çekinceye itibar edilmeksizin tahakkuk ettirilen kurumlar vergisinin fazlaya ilişkin kısmının kaldırılması ile ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle açılan davanın kabulüne dair kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Uyuşmazlık; davacının giderine konu olan, kullanım süresi geçen veya başka bir biçimde kullanılamayacak hale gelen ürünlerin zayi mal mı yoksa fire sonucu meydana gelen kayıp mı olduğuna ilişkindir.
Vergi kanunlarımızda zayi mal ve fire sonucu meydana gelene kayba ilişkin olarak bir tanım bulunmamakla birlikte vergi mevzuatının bir bütün olarak değerlendirmesinden; zayi malın kelime anlamı itibariyle de ifade ettiği biçimde yok olmuş, yitik, kayıp, elden giden, işe yaramayan gibi anlamlara geldiği, fire sonucu meydana gelen kaybın ise bir malın imalat sürecinde kendi doğal akışı içinde uğradığı fiziksel kayıplar olarak anlaşılması gerekmektedir.
Bir başka deyişle fire, üretime giren ham madde ve yarı mamulün mamule dönüşmesi sürecinde ve tüketiciye arzında dışarıdan müdahale olmaksızın doğal olarak yaşanan kaybı ifade ederken, zayi mal bu üretim sürecinin doğal akışının dışında olarak gerçekleşen geri döndürülemez haldeki kayıplardır.
Olayda, davacının kullanım süresi geçen veya başka bir biçimde kullanılamayacak hale gelen ürünleri nihai ürüne dönüşmüş olan mallar olduğu ortada olmakla birlikte üretim sürecinde yaşanan fireleri zaten içermektedir, artık kullanılamaz hale gelmesi ise bu malların zayi olduğu anlamına gelmektedir.
Buna göre davacı tarafından ham madde ya da yarı mamul haldeyken mamul haline dönüştürülen söz konusu ticari mala ilişkin olarak fire süreci üretim aşamasında gerçekleşmiştir dolayısıyla söz konusu malların bedellerinin %3 olarak belirlenen fire oranlarının altında kalıp kalmadığı tespiti nihai olarak davacının beyanlarından çıkartılmışsa da daha evvelden oluşan firenin ne kadar olduğu belirlenememektedir.
Açıklanan nedenle; davacının indirime konu etmek istediği kullanım süresi geçen veya başka bir biçimde kullanılamayacak hale gelen ürünlerinin zayi mal statüsünde olduğu ve zayi olan mala ilişkin vergi prosedürü işletilmeksizin fire olarak kabulü suretiyle indirimden yararlanmasında hukuka uyarlık bulunmadığından Vergi Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle daire kararına katılmıyorum.