Esas No: 2022/948
Karar No: 2024/5593
Karar Tarihi: 25.10.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/948 E.  ,  2024/5593 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2022/948
Karar  No : 2024/5593  
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- ... Bakanlığı	  
VEKİLİ	: Hukuk Müşaviri...
2- ... Valiliği 
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- Kendi adlarına asaleten ...... adına velayeten ...
2- ... 3- ...4- ...5-...6- ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:  Müteveffa ...'nun, 8. sınıfında okuduğu ...İli, ... Yatılı Bölge Okulunun bahçesinde bulunan inşaat çukuruna düşerek yaralanması, akabinde vefat etmesi olayında, davalı idarelerin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek, destekten yoksun kaldıklarından bahisle baba ... ile anne ... için ayrı ayrı 50.000,00-TL olmak üzere toplam 100.000,00.-TL maddi (miktar artırım sonrası ... için 149.216,44-TL, ... için 67.391,13.-TL olmak üzere toplam 216.607,57-TL maddi), duyulan elem ve ızdırap nedeniyle baba ... ile anne ... için ayrı ayrı 100.000,00-TL olmak üzere 200.000,00.-TL, her bir kardeş için ayrı ayrı 50.000,00-TL olmak üzere 300.000,00-TL, toplam 500.000,00.-TL manevi tazminatın  olay tarihi olan 09.01.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; her ne kadar olayın meydana gelmesinde kalorifer yapım işinin yüklenicisi ve yapım müteahhidi ...'ın asli kusurlu olduğu hem adli soruşturmada alınan bilirkişi raporu hem de idari soruşturmaya ait raporda belirtilmiş ise de; idarenin yapması gereken hizmeti özel kişilere yaptırması ve bu hizmet sırasında zararın meydana gelmesinin yürütülen hizmetin kamu hizmeti niteliğini değiştirmeyeceğini; idarenin bu hizmetin görülmesinde sürekli bir gözetim ve denetiminin olması gerektiğini, bu denetimin yokluğunun hizmetin kötü işlemesi sayılacağını ve davalı idarelerin meydana gelen zarardan alt işverenin kusuru da dahil sorumlu olacağı,  davacılardan ...'nun 149.216,44.-TL, ...'nun 67.391,13.-TL (destekten yoksun kalma) maddi zararının davalı idarelerce tazmin edilmesi gerektiği,  anne ... ile baba ... için ayrı ayrı 100.000,00.-TL olmak üzere 200.000,00-TL, her biri kardeş için ayrı ayrı 15.000,00.-TL olmak üzere 90.000,00-TL toplam 290.000,00-TL manevi tazminat miktarının zenginleşmeye yol açmayacak ve hakkaniyetli  olduğu, fazlaya ilişkin istemlerin ise reddi gerektiğine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI         : 
Milli Eğitim Bakanlığı : Dava konusu tazmin istemine esas teşkil eden olayın, idarelerince ihale yoluyla yapım işini verdiği kalorifer tesisatının döşenmesi sırasında açık bırakılan bir inşaat çukurundan dolayı meydana geldiği, yükleniciye birden fazla olmak üzere gerekli güvenlik önlemlerinin alınması noktasında uyarıldığı, ancak yüklenici firmaca gerekli güvenlik önlemlerinin alınmaması sonucu dava konusu olayın meydana geldiği, olayın meydana gelmesinde idarelerine atfedilecek bir hizmet kusurunun bulunmadığı belirtilerek, davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
...Valiliği : Olayın meydana gelmesinde idarelerine atfedilecek bir hizmet kusurunun bulunmadığı, somut olay ve tazminat talebi değerlendirildiğinde fahiş olduğu, tazminat talebinin bir sebepsiz zenginleşme arazı olarak kullanılamayacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI     :  Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : 
Dava, müteveffa ...'nun, 8. sınıfında okuduğu ...İli, ... Yatılı Bölge Okulunun bahçesinde bulunan inşaat çukuruna düşerek yaralanması, akabinde vefat etmesi olayında, davalı idarelerin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek, destekten yoksun kaldıklarından bahisle baba ... ile anne ... için ayrı ayrı 50.000,00-TL olmak üzere toplam 100.000,00.-TL maddi (miktar artırım sonrası ... için 149.216,44-TL, ... için 67.391,13.-TL olmak üzere toplam 216.607,57-TL maddi), duyulan elem ve ızdırap nedeniyle baba ... ile anne ... için ayrı ayrı 100.000,00-TL olmak üzere 200.000,00.-TL, her bir kardeş için ayrı ayrı 50.000,00-TL olmak üzere 300.000,00-TL, toplam 500.000,00.-TL manevi tazminatın  olay tarihi olan 09.01.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Milli Eğitim Bakanlığı'nın temyiz istemi yönünden;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 45. maddesinde "İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Ancak, konusu beş bin Türk lirasını geçmeyen vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemlere karşı açılan iptal davaları hakkında idare ve vergi mahkemelerince verilen kararlar kesin olup, bunlara karşı istinaf yoluna başvurulamaz. ..."  hükmü yer almaktadır.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile görüşme tutanağında hasım düzeltme kararı alınarak Milli Eğitim Bakanlığı'nın hasım mevkiinden çıkarıldığı, hasım mevkiinden çıkarılan Milli Eğitim Bakanlığı'nın davada taraf sıfatı kalmadığı anlaşıldığından temyiz isteminin anılan Bakanlık yönünden  incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekmiştir.
...Valiliği'nin temyiz istemi yönünden;
Dosyanın incelenmesinden;  ... Yatılı Bölge Ortaokulu 8. sınıf öğrencisi olan davacılar yakını müteveffa ...'nun 09.01.2015 tarihinde öğle yemeği arasında saat 13.20 sıralarında okulun ön bahçesinde kalorifer tesisat boruları için açılan inşaat çukurundaki vana kolunun üstüne düşerek yaralandığı, ... Devlet Hastanesinde ilk müdahalesinin yapıldıktan sonra taburcu edildiği, yeniden rahatsızlanması üzerine  ... Devlet Hastanesine götürüldüğü, yapılan ayrıntılı tetkik sonucunda düşmeye bağlı olarak ...'nun iç kanama geçirdiğinin anlaşıldığı, ilk müdahalenin yapılmasına müteakip İskenderun Devlet Hastanesi'ne sevk edildiği, anılan hastanede tedavi gördüğü sırada 10.01.2015 tarihinde vefat ettiği, davacılar tarafından olayın meydana gelmesinde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle ...'nun ölümünden kaynaklanan maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, müteveffa ...'nun ölümüne sebep olan olay ile ilgili olarak ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... esasına kayden soruşturma açıldığı, bu soruşturma kapsamında alınan bilirkişi raporunda özetle "... düşmeye neden olabilecek türdeki çukurun etrafında korkuluk yapmak yahut üzerini kapatmak suretiyle güvenlik altına almayan yapım müteahhidi ...'ın olayın meydana gelmesinde asli kusurlu olduğu, öğrencilerin okulda tehlikeli alanlara veya bölgelere ulaşmalarını önlemek için gerekli tedbirleri almadığı anlaşılan okul müdürü ...'in de tali kusurlu olduğu" tespitine yer verildiği, ...Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü Maarif Müfettişlerince hazırlanan 20.02.2015 tarihli Ön İnceleme Raporu'nda "...Okul Müdürü ...'in okulun güvenliğinden, okuldaki görevleri eksiksiz ve zamanında yapmak veya yaptırmaktan sorumlu olduğu, okulun ön bahçesinde yer alan çukurların çevresinde yeterli ve gerekli güvenik tedbirlerini almadığı/aldıramadığı bu nedenle okulun 8/D sınıfı öğrencisi ...'nun okul bahçesinde açılan çukura düşerek yaralanması ve hayatını kaybetmesinde sorumluluğu bulunduğu" tespitine yer verildiği görülmektedir.
Buna göre, her ne kadar  idarenin yapması gereken hizmeti özel kişilere yaptırması ve bu hizmet sırasında zararın meydana gelmesinin yürütülen hizmetin kamu hizmeti niteliğini değiştirmeyeceğini; idarenin bu hizmetin görülmesinde sürekli bir gözetim ve denetiminin olması gerektiğini, bu denetimin yokluğunun hizmetin kötü işlemesi sayılacağını ve davalı idarelerin meydana gelen zarardan alt işverenin kusuru da dahil sorumlu olacağı anlaşılmakta ise de; olayın meydana gelmesinde kalorifer yapım işinin yüklenicisi ve yapım müteahhidi ...'ın asli kusurlu olduğunun hem adli soruşturmada alınan bilirkişi raporu hem de idari soruşturmaya ait raporda belirtildiği,  davalı idare tarafından, davacıların zararının tazmin edilmesinin ardından,  zararın doğmasına sebebiyet veren müteahhide rücu edilebileceği ve hakkında genel hükümlere göre adli yargıda tazminat davası açılabileceği açıktır.
KARAR SONUCU:
 Açıklanan nedenlerle,
1.  Milli Eğitim Bakanlığı'nın temyiz isteminin İNCELENMEKSİZİN  REDDİNE,
2. ...Valiliği'nin temyiz istemi yönünden ise, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının AÇIKLAMA İLE ONANMASINA, 
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama  kararının taraflara  tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın  İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 25/10/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. 
 
KARŞI OY :
(X)- Uyuşmazlıkta, müteveffa ...'nun ölümüne sebep olan olay ile ilgili olarak ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... esasına kayden soruşturma açıldığı, bu soruşturma kapsamında alınan bilirkişi raporunda özetle "... düşmeye neden olabilecek türdeki çukurun etrafında korkuluk yapmak yahut üzerini kapatmak suretiyle güvenlik altına almayan yapım müteahhidi ...'ın olayın meydana gelmesinde asli kusurlu olduğu, öğrencilerin okulda tehlikeli alanlara veya bölgelere ulaşmalarını önlemek için gerekli tedbirleri almadığı anlaşılan okul müdürü ...'in de tali kusurlu olduğu" tespitine yer verildiği görülmektedir.
İdarenin hizmet kusuruna dayalı sorumluluğunun tespitinde uygulanması gereken temel ilkelerden birisi kusur kadar tazminat ilkesidir. Bu ilke gereğince, yapım müteahhidi ile davalı idarenin kusur oranlarının ayrı ayrı tespiti yapılarak, iş bu dava sonucunda davalı idarenin tespit edilen kusuru oranında bir tazminata hükmedilmesi, zararın doğmasına veya artmasına sebep olan üçüncü kişi konumundaki yapım müteahhidinin sorumluluğuna hükmedilmesi işinin ise adli yargı yerine bırakılması gerektiğini düşündüğümden aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.