Esas No: 2023/5820
Karar No: 2024/7480
Karar Tarihi: 17.12.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/5820 E.  ,  2024/7480 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas   No : 2023/5820
Karar No : 2024/7480                                                                       
TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- ... Otomotiv Sanayi ve TicaretAnonim Şirketi	                            VEKİLİ:  Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı                         
 VEKİLİ : Av....
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.  
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak'ta bulunan taşınmazın 8.000 m²'lik kısmının davacı tarafından fabrika ve depolama alanı olarak fuzulen işgal edildiğinden bahisle 01/10/2018 - 30/06/2020 tarihleri arasındaki dönem için 1.837,500,00-TL ecrimisil bedeli içerikli... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile ecrimisil tutarının ödenmesinin istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir. 
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; dosyadaki bilgi ve belgelerle mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen ve hükme esas alınabilecek yeterlilikte görülen bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, 01/10/2018 - 30/06/2020 tarihleri arasında alınması gereken ecrimisil bedelinin 296.125,45-TL olduğu anlaşıldığından, dava konusu... tarih ve... sayılı işlem ve ecrimisil ihbarnamesinin 1.541.374,55-TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline, 296.125,45-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.  
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI: Davalı idarenin anılan taşınmazın maliki olmadığı, taşınmazın mülkiyetinin Hazineye ait olduğu ve dolayısıyla idarenin ecrimisil talep edemeyeceği, dava konusu işlemde bahsi geçen yerin ticari sirkülasyonunun yok denecek kadar az olduğu, gelir getirici bir durumun bulunmadığı ve ecrimisil bedelinin fahiş olduğu belirtilerek, aleyhe olan kısmın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI	: Bilirkişi raporunun soyut ifadeler içerdiği, davacı tarafından söz konusu alanda ekim/dikim yapıldığı, bir kısım alanın ise otopark olarak kullanıldığı ve maddi menfaat elde edildiği, bu nedenle tesis edilen dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, aleyhe olan kısmın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI	: Cevap verilmemiştir. 
DAVALININ SAVUNMASI	: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun “Ecrimisil ve Tahliye” başlığını taşıyan 75. maddesinde; Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz. Ecrimisile itiraz edilmemesi halinde yüzde yirmi, peşin ödenmesi halinde ise ayrıca yüzde onbeş indirim uygulanır. Ecrimisil fuzuli şagil tarafından rıza en ödenmez ise, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunacağı hükme bağlanmıştır.
19/06/2007 tarih ve 26557 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkındaki Yönetmeliğin 4. maddesinin (ç) bendinde "ecrimisil"; Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalden önceki hâliyle elde edilebilecek muhtemel gelir esas alınarak İdarece talep edilen tazminatı, (d) bendinde "fuzuli şagil (işgalci)"; kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişileri; (e) bendinde de "Hazine"nin; genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri açısından Devlet tüzel kişiliğinin adını ifade ettiği hükme bağlanmıştır.
Söz konusu Yönetmeliğin 84. maddesinde; "(1) Hazine taşınmazlarından kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilenlerin dışında kalanların fiilî durumları, İdarece hazırlanan program dâhilinde mahallinde tespit edilir. Tespitten önceki sürelere ait işgal ve tasarruflar sebebiyle ecrimisil takip ve tahsilatı yapılarak bu taşınmazlar denetim ve idare altına alınır. (2) Taşınmazın mahallinde düzenlenecek taşınmaz tespit tutanağında işgalin başlangıç tarihi, taşınmazın işgale veya kullanıma konu olan yüzölçümü, işgalcileri, kullanım amacı, ecrimisil takdirinde yararlanılabilecek bilgiler ile bilinmesinde yarar görülen diğer bilgilere yer verilir." hükmüne; 86.maddesinde ise "Takdir edilen ecrimisiller, takdir tarihinden itibaren on beş gün içinde ecrimisil ihbarnamesi düzenlenerek fuzuli şagile elden veya iadeli taahhütlü mektupla tebliğ edilir. Ecrimisil işlemine karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili İdareye dilekçeyle müracaat edilerek düzeltme talebinde bulunulabilir. Düzeltme talepleri, talep tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde bu amaçla oluşturulacak komisyonlarca karara bağlanır ve sonucu karar tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde düzenlenecek ecrimisil düzeltme ihbarnamesi ile ilgilisine tebliğ edilir." hükmüne yer verilmiştir. Anılan Yönetmelik gereği, tespit ve takdir edilecek ecrimisil tutarının, fuzuli şagiline ecrimisil ihbarnamesi ile tebliğ edileceği, fuzuli şagilin tebliğ edilen işlemde bir hata bulunduğunu düşünmesi halinde bir ay içinde tebliğ eden idareye bir dilekçe ile müracaat ederek düzeltme talebinde bulunabileceği, düzeltme talebinin incelenerek neticesinin ecrimisil düzeltme ihbarnamesi ile muhatabına tebliğ edileceği hükmü yer almış; aynı Yönetmeliğin "Ecrimisilin kesinleşmesi, vade tarihi ve tahsili" başlıklı 87. maddesinde de, ecrimisil ihbarnamesinin, düzeltme talebinde bulunulmuş ise ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin muhatabına tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde ecrimisil alacağının ödeneceği hükme bağlanmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokakta bulunan ve kamuya terk edilmesi nedeniyle Belediyenin tasarrufunda olup, park ve otopark alanı olarak ayrılan taşınmazın, davacı tarafından fabrika binası ve depolama alanı olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 01/10/2018 - 30/06/2020 tarihleri arasındaki dönem için 1.837,500,00-TL ecrimisil alacağı tahakkuk ettirilmesine yönelik... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin düzenlendiği, tahakkuk ettirilen bedelin ödenmesinin istenilmesine yönelik ... tarih ve ... sayılı işlemin davacıya tebliği üzerine, anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bakılan olayda; dosyada bulunan ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda; dava konusu ecrimisil ihbarnamesine ilişkin taşınmazın etrafında tarlalar bulunmakta ise de, anılan taşınmazın çevresinde her türlü altyapısı, elektriği, suyu, yolu, etrafında fabrikalar bulunan bir yer olduğu, davalı idarenin burada bir fabrikasının bulunmadığı, sadece yapının altındaki arsadan ecrimisil talep edildiği, işgalli taşınmazın bulunduğu yer, konumu, mevcut kullanımı - işgal durumu, kiralanabilirliği, getirebileceği kira değeri, günün ekonomik koşulları, ecrimisil tespitine artı ve eksi yönde etken diğer veriler dikkate alınarak ecrimisil bedelinin belirlendiği hususlarına yer verildiği görülmekte ise de; fuzuli şagil olan davacının taşınmazın bir kısmı üzerine fabrika binası ve depolama alanı yaparak işyeri olarak ticari amaçla kullandığı tespit edildiğinden, bilirkişilerce ecrimisil bedeli hesaplanırken, davacının işyerini yapmak için yaptığı masraf, işyerinin işgale konu taşınmaza kattığı değer, ayrıca davacının ticari amaçla kullanımı nedeniyle buradan elde ettiği gelir vs. gibi hususlara dikkat edilmediği görülmektedir.
Bu durumda, yukarıda belirtilen hususlara dikkat edilerek, dava konusu taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan, benzer amaçla (ticari) kullanılan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ve varsa önceki dönem ecrimisil bedelleri, ticari  sirkülasyon, kullanımın amacı, şekli ve niteliği itibariyle civardaki emsalleri, taşınmazın konumu, mevkii, metrekare değeri, çevre koşulları ve davacının taşınmazın işgali ile elde ettiği yarar ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. maddesi ile varsa kesinleşen idari yargı kararları da gözetilmek suretiyle düzenlenecek ek rapor veya gerekirse yeni bir bilirkişi raporu aldırılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporu hükme esas alınabilecek yeterlilikte olmadığı halde anılan bilirkişi raporuna dayanılarak verilen temyize konu kararın iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, redde ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Anılan kararın, iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 17/12/2024  tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.