Esas No: 2022/375
Karar No: 2024/7071
Karar Tarihi: 27.11.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2022/375 E.  ,  2024/7071 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2022/375
Karar No : 2024/7071                                                                    
TEMYİZ EDENLER	: I- (DAVACI) ... Sanayi A.Ş.	  
VEKİLİ	: Av. ...
	 II- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı/...	  
VEKİLİ	: Av. ...
 
KARŞI TARAF	: I- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı/...	  
	  II- (DAVACI) ... Gübre Sanayi A.Ş.	
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:  İzmir İli, Aliağa İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı sayılı taşınmazda ruhsatsız olarak 22.000 metrekarelik alana saha betonu döküldüğü ve bu alan üzerine 8 adet  konteynır konulduğundan bahisle düzenlenen 28.07.2020 tarihli yapı tatil tutanağı ile anılan imalatlar nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42/2. maddesi uyarınca 395.542,37-TL para cezası verilmesine ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin (ç) bendi gereğince 7.889.583,53-TL para cezası ilave edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Aliağa Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
               İlk Derece Mahkemesi kararının  özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda; dava konusu ... tarih ve ... sayılı belediye encümen kararının idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının imalatların yapılaşmaya yasaklanmış bir alanda yapıldığından bahisle temel para cezasının toplam 154.468,71-TL tutarında artırılmasına ilişkin kısmında, taşınmazın sit sınırları dışında olması sebebiyle hukuka uyarlık; kararın  idari para cezasının diğer bölümleri ve yıkıma ilişkin kısımları ile bu işleme dayanak teşkil eden  28.07.2020 tarihli yapı tatil tutanağında ise İmar Kanunu'nun 32 ve 42. maddelerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle 28.07.2020 tarihli yapı tatil zaptı ile ... tarih ve ... sayılı encümen kararının davacıya 3194 sayılı Kanun'un 42/2 maddesi uyarınca verilen para cezasının 241.073,66-TL  kısmı ile aynı maddenin (ç) bendi gereğince 7.889.583,53-TL para cezası ilave edilmesine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, ... tarih ve ... sayılı encümen kararının davacıya 3194 sayılı Kanun'un 42/2 maddesi uyarınca verilen para cezasının 154.468,71-TL'lik kısmının ise iptaline karar verilmiştir.
Bölge  Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurularına konu İzmir 3. İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI   :  1. Davacı tarafından, yapı olarak tanımlanması mümkün olmayan saha betonunun yapı ruhsatına da tabi olmadığı, taşınmazın yasal mevzuata uygun olarak, gümrük idaresi denetiminde geçici depolama sahası olarak kullanıldığı, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.   
2. Davalı idare tarafından, dava konusu taşınmazın 3. derece arkeolojik sit alanında kaldığı, dolayısıyla, temel para cezasının İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 6. alt bendi uyarınca artırılmasının usul ve yasaya uygun olduğu, İdare Mahkemesi kararının dava konusu belediye encümen kararının söz konusu artırıma ilişkin kısmının iptaline ilişkin kısmına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      : 1. Davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının davacı tarafından temyiz edilen kısmının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek, kararın belirtilen kısmının onanması gerektiği savunulmuştur.
2. Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN	DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:	
	MADDİ OLAY : 
	İzmir İli, Aliağa İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda, davalı idare tarafından yapılan denetim sonucunda düzenlenen ... tarihli, ... numaralı yapı tatil tutanağında, 22.000 m2'lik alana saha betonu dökülerek tesviye edildiği ve bu alan içerisinde muhtelif yerlerde, farklı kullanım amaçlarıyla,  3x7 metre ölçülerinde 7 adet, 2,60x6,00 metre ölçülerinde 1 adet ve 2,60x1,35 metre ölçülerinde 1 adet konteyner bulunduğu tespit edilmiştir.
	Söz konusu tutanağa dayanılarak Aliağa Belediye Encümeni tarafından verilen ... tarihli,  ... sayılı kararda, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi gereğince,  aykırılıkların mevzuata uygun hale getirilmesi için bir ay süre verilmesine, bu süre zarfında gerekli işlemler yapılmazsa anılan maddeye göre yıkım kararı alınmasına; aynı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca, saha betonunun yapı grubu 1/A olarak belirlenmek suretiyle 187.880,00 TL, konteynerlarınki 2/B olarak belirlenmek suretiyle 5.205,89 TL olarak hesaplanan temel para cezalarına aynı fıkranın (c) bendinin 6, 8 ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmak ve  yine aynı fıkranın (ç) bendi uyarınca hesaplanan 7.889.583,53 TL ilave edilmek suretiyle davacı şirket adına toplam 8.285.125,90 TL idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.
	Anılan encümen kararıyla dayanağı yapı tatil tutanağının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	3194 sayılı İmar Kanununun Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasında, ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı; bu fıkranın (a) bendinde, Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılacağı düzenlenmiştir. Aynı fıkranın (c) bendinde artırım sebepleri sayılmış; (ç) bendinde ise, bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının diğer bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği kurala bağlanmıştır.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu belediye encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca işlem yapılmasına ve aynı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (c) bentleri uyarınca idari para cezası verilmesine ve bu cezaya, saha betonu için (ç) bendi uyarınca ilave yapılmasına ilişkin bölümleri ile bu işleme dayanak teşkil eden yapı tatil tutanağına ilişkin kısımları yönünden; 
	Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.    
Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen kısımları ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır.
	Bölge İdare Mahkemesi kararının, encümen kararının, konteynerlar için belirlenen idari para cezasına, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca ilave edilen 59.123,53 TL'lik bölümüne ilişkin kısmına gelince;
3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendinde, anılan fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının (a), (b) ve (c) bentlerine göre verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği hükme bağlanmış; verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hâle getirilmesi durumunda ise (ç) bendi uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği öngörülerek, ilgilisi açısından yeni bir imkan getirilmiş olup, anılan şartın yerine getirilmesi halinde ilgililere ilave edilen para cezasından kurtulma imkanı sağlanmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, dava konusu işlemin -dava dilekçesine göre- 04.08.2020 tarihinde (10.09.2020 tarihinde idare tarafından tutulan tutanakta tebliğ tarihi 10.08.2020 olarak belirtilmiştir.) tebliğ edildiği, ... tarihli, ... kayıt numaralı dilekçe ile davacı tarafından ruhsatsız yapıların kaldırıldığının idareye bildirilmesi üzerine yerinde yapılan 10.09.2020 tarihli tespitte, ruhsatsız olarak dökülen saha betonu yerinde bulunmakla birlikte, yedi adet konteynerın kaldırılmış olduğunun belirtildiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta, ruhsatsız olarak inşa edilen yapıların bir kısmının bir aylık yasal süre içerisinde kaldırıldığı görüldüğünden, 42. maddenin 2. fıkrasının  (ç) bendinde yer verilen, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde söz konusu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilemeyeceğine ilişkin düzenleme uyarınca, bu bente dayanılarak ilave edilen idari para cezasının 
 kaldırılan yapılara karşılık gelen kısmının iptal edilmesi gerektiği  sonucuna ulaşılmıştır. 
Bu itibarla, dava konusu işlemin, bir aylık süre içerisinde kaldırılan yedi adet konteyner için  İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca verilen 59.123,53 TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığından, bu durum dikkate alınmaksızın anılan kısım yönünden de davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararda isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine; davalının temyiz isteminin ise reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen reddi, dava konusu işlemin kısmen iptaline yönelik olarak verilen İdare Mahkemesi kararına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularınn reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen kısmı yönünden BOZULMASINA, diğer kısımları yönünden ise ONANMASINA;
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 27/11/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.