Esas No: 2022/60
Karar No: 2024/4573
Karar Tarihi: 11.11.2024

Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2022/60 E.  ,  2024/4573 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 YEDİNCİ DAİRE 
Esas  No : 2022/60
Karar No : 2024/4573     
 
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Bakanlığı adına  ... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava Konusu İstem: Davacı adına tescilli ... tarihli ... ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı ... GTİP’li “cilalanmış granit” ticari isimli eşyanın 21/04/2020 tarih ve 31106 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren 2430 sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek Karar uyarınca ilave gümrük vergisine tabi olduğundan bahisle ihtirazi kayıt koyulmak suretiyle ödenen ilave gümrük, katma değer ve damga vergilerine vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali  ile ödenen vergilerin tahsil tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.  
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... Vergi Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 26/03/2020 tarih ve 31080 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7226 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun Geçici 1.maddesiyle Covid-19 salgın hastalığı nedeniyle yargı alanındaki hak kayıplarının önlenmesi amacıyla dava açma, icra takibi başlatma, başvuru, şikâyet, itiraz, ihtar, bildirim, ibraz ve zamanaşımı süreleri, hak düşürücü süreler ve zorunlu idari başvuru süreleri de dâhil olmak üzere bir hakkın doğumu, kullanımı veya sona ermesine ilişkin tüm sürelerin ayrıca 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile usul hükmü içeren diğer kanunlarda taraflar bakımından belirlenen süreler ve bu kapsamda hâkim tarafından tayin edilen süreler ile arabuluculuk ve uzlaştırma kurumlarındaki sürelerin 13/03/2020 (bu tarih dâhil) tarihinden itibaren 30/4/2020 (bu tarih dâhil) tarihine kadar durdurulduğu, 30/04/2020 tarih ve 31114 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2480 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının 1. maddesiyle de, 7226 sayılı Kanun’un Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenen durma süresinin 01/05/2020 (bu tarih dahil) tarihinden 15/06/2020 (bu tarih dahil) tarihine kadar uzatıldığı, anılan düzenleme dikkate alınarak dosyanın incelenmesinden; olayda, davacı adına tescilli 29/05/2020 tarihli beyannameler muhteviyatı "cilalanmış granit" cinsi eşyanın Vietnam'dan ithali sırasında taşıyıcı ... tarafından düzenlenmiş ... referans numaralı 07/04/2020 tarihli Denizyolu İthalat Çıkış Bildirimine göre 06/04/2020 tarihinde ... Limanından yüklendiği ve Alsancak Limanına tahmini varış tarihinin 18/05/2020 olarak belirtildiği, 08/05/2020 tarihli Denizyolu İthalat Çıkış bildiriminde tahmini varış tarihinin 20/05/2020 olarak belirtildiği, eşyanın uluslararası taşımacılığında yaşanan gecikmenin, Dünya Sağlık Örgütü tarafından 11/03/2020 tarihinde ilan edilen Covid-19 pandemisi dikkate alındığında mücbir sebep olarak değerlendirilmesi gerektiği, Kararın yayımından itibaren beyannamenin tesciline kadar tanınan 30 günlük sürenin pandemi koşullarında başlaması ve 7226 sayılı Kanun’un anılan hükmü uyarınca itiraz ve başvurulara ilişkin sürelerin 15/06/2020 tarihine kadar durdurulması, Kararın yayımı tarihinden itibaren başlayan beyanname ve eklerinin ibraz süresinin son gününün isabet ettiği 21/05/2020 tarihinden 8 gün sonra 29/05/2020 tarihinde tescil edilen beyannamelerin sürenin uzatıldığı 15/06/2020 tarihinden öncesine isabet etmesi karşısında, beyannamenin Kararda belirtilen sürenin dolmasından sonra tescil edildiğinden söz edilemeyeceği, bu nedenle dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği, öte yandan, idarenin sorumluluğu ilkesi çerçevesinde tahsili hukuka aykırı bulunan ve idarece tahsili tarihinden iadesi tarihine kadar geçen süre içinde kullanımından mahrum kalınan tutarın bu husustaki genel hükümleri içeren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’da öngörülen oranda faizin uygulanması gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline,  tahsil edilen vergilerin 3095 sayılı Kanun uyarınca yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir. 
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :  Beyanname konusu eşyalarla ilgili tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI     : Savunma verilmemiştir. 
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dosyanın incelenmesinden,  temyize konu kararla, ... GTİP’li eşya için 10/12/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere % 10 ilave gümrük vergisi tahsil edileceğinin 433 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile düzenlenmiş olduğu,... tarihli ... sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek Kararı ile sadece ilave gümrük vergisi oranlarında değişiklik yapılarak anılan eşya için % 30 nispetinin kararlaştırıldığı; öte yandan, 2430 sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek Kararın Geçici 1. maddesindeki Kararın yayımı tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde ithalatına ilişkin gümrük beyannamesinin tescili halinde bu Karar hükümlerinin uygulanmayacağına ilişkin hükme uygun olarak davacı adına tescilli beyannamelere konu eşyaların ... tarihli ... ve ... sayılı özet beyanlara istinaden ... tarihli ... ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri ile ithalat işlemlerinin tamamlandığı ve bu tarihin 7226 sayılı Kanun ile COVİD pandemisi nedeniyle uzatılan süreler dahilinde kaldığı dolayısıyla 2430 sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek Kararı uyarınca davacıdan % 30 ilave gümrük vergisi istenemeyeceği yolundaki tespit yerinde olsa da, beyanname konusu eşyalar için 433 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile düzenlenmiş % 10 oranında ilave gümrük vergisinin tahsil edilmesi gerektiği düşünüldüğünden, ilave gümrük vergisinin tamamen kaldırılması sonucunu doğuran temyize konu kararda yasal isabet görülmediğinden bozulması gerektiği düşünülmektedir. 
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay  Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına tescilli ...tarihli ... ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı ... GTİP’li “cilalanmış granit” ticari isimli eşyanın 21/04/2020 tarih ve 31106 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren 2430 sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek Karar uyarınca ilave gümrük vergisine tabi olduğundan bahisle ihtirazi kayıt koyulmak suretiyle ödenen ilave gümrük, katma değer ve damga vergilerine vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali  ile ödenen vergilerin tahsil tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.   
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 167. maddesinin 2. fıkrasında, dış ticaretin ülke ekonomisinin yararına olmak üzere düzenlenmesi amacıyla ithalat, ihracat ve diğer dış ticaret işlemleri üzerine vergi ve benzeri yükümlülükler dışında ek mali yükümlülükler koymaya ve bunları kaldırmaya kanunla Cumhurbaşkanına yetki verilebileceği düzenlenmiştir. 
2976 sayılı Dış Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde dış ticaretin, ülke ekonomisinin yararına düzenlenmesini sağlamak amacıyla ithalat, ihracat ve diğer dış ticaret işlemleri üzerine vergi ve benzeri yükümlülükler dışında ek mali yükümlülükler konulması ve kaldırılması, bu yükümlülüklere ilişkin esasların tespit edilmesi ve oluşan fonların kullanılmasının anılan Kanun hükümlerine göre yürütüleceği; 2. maddesinde, Cumhurbaşkanının ithalat, ihracat veya dış ticaret işlemleri üzerine konulan ek mali yükümlülüklerin nevi, miktarı, tahsili, takibi ve iadesi, gerektiğinde bütçeye irat kaydedilmesi, bir fonda toplanması ve fonun kullanım esaslarının Cumhurbaşkanı kararında gösterileceği hükmüne yer verilmiştir.
 10/12/2018 tarih ve 30621 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren 433 sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek Kararın 1. maddesinde 20/12/1995 tarihli ve 95/7606 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalat Rejimi Kararına ekli II sayılı listede yer alan ve ekli tabloda gümrük tarife istatistik pozisyonu (G.T.İ.P.) ve ismi belirtilen maddelerin ithalatında ilave gümrük vergisi alınacağı belirtilerek, ekli Tabloda yer alan 6802.93.10.00.00 GTİP'li net ağırlığı 10 kg veya daha fazla olan, cilalanmış, dekore edilmiş veya başka şekilde işlenmiş fakat yontulmamış granit cinsi eşyalardan % 10 ilave gümrük vergisi alınacağı düzenlenmiştir. 
  21/04/2020 tarih ve 31106 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren 2430 sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek Kararın 2. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde 09/12/2018 tarihli ve 433 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan “İthalat Rejimi Kararına Ek Karar”lar kapsamındaki eşyadan; ekli Tabloda yer alanlarına ilişkin ilave gümrük vergisi oranlarının Kararın yürürlüğe girdiği tarihten 31/12/2020 tarihine kadar (bu tarih dâhil), aynı Tabloda karşılarında gösterildiği şekilde uygulanacağının belirtildiği ve ekli Tabloda 6802.93.10.00.00 GTİP'li eşya için % 30 ilave gümrük vergisi alınacağının düzenlendiği,  Geçici 1. maddesine göre de Kararın yayımı tarihinden önce Türkiye’ye sevk edilmek üzere bir taşıma belgesi düzenlenerek yüklemesi yapılmış olan eşyanın bu Kararın yayımı tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde ithalatına ilişkin gümrük beyannamesinin tescili halinde bu Karar hükümlerinin uygulanmayacağı hüküm altına alındığı anlaşılmaktadır. 
 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Yukarıda değinilen yasal düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, davacı adına tescilli ... tarihli ... ve ... sayılı beyannamelere konu ... GTİP’li “cilalanmış granit” cinsi eşya ile ilgili olarak ... tarih ve 30621 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren 433 sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek Karar uyarınca  % 10 ilave gümrük vergisi alınacağı düzenlenmiş iken, 21/04/2020 tarih ve 31106 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren 2430 sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek Kararı uyarınca 09/12/2018 tarihli ve 433 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan “İthalat Rejimi Kararına Ek Karar”lar kapsamındaki eşyalar için uygulanacak ilave gümrük vergisi nispetleri arttırılmış ve ... GTİP’li eşya için uygulanacak ilave gümrük vergisi oranının Kararın yürürlüğe girdiği 21/04/2020 tarihinden 31/12/2020 tarihine kadar (bu tarih dâhil) % 30 olarak uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.  
Bu durumda, ... GTİP’li eşya için 10/12/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere % 10 ilave gümrük vergisi tahsil edileceğinin 433 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile düzenlenmiş olduğu, 21/04/2020 tarihli 2430 sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek Kararı ile sadece ilave gümrük vergisi oranlarında değişiklik yapılarak % 30'a çıkarıldığı açıktır.
Temyize konu kararla, ... tarih ve ... sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek Kararın Geçici 1. maddesine göre Kararın yayımı tarihinden önce Türkiye’ye sevk edilmek üzere bir taşıma belgesi düzenlenerek yüklemesi yapılmış olan eşyanın bu Kararın yayımı tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde ithalatına ilişkin gümrük beyannamesinin tescili halinde bu Karar hükümlerinin uygulanmayacağı ve davacı adına tescilli beyannamelere konu eşyaların ... tarihli ... ve ... sayılı özet beyanlara istinaden ... tarihli ... ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri ile ithalat işlemlerinin tamamlandığı, yukarıda zikredilen 7226 sayılı Kanun kapsamında tüm sürelerin durduğu dolayısıyla dava konusu ithalatta 2430 sayılı Karar hükümlerinin uygulanamayacağına ilişkin tespitler yerinde olsa da; eşyanın her hal ve şartta 09/12/2018 tarihli ve 433 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında % 10 ilave gümrük vergisine tabi olacağı hususu değerlendirilmeden ilave gümrük vergisinin tamamen kaldırılması sonucunu doğuracak şekilde verilen kararda yasal isabet görülmemiştir. 
KARAR SONUCU:
 Açıklanan nedenlerle; 
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 11/11/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
 
(X) KARŞI OY :
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesi kararı, aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar sözü geçen kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ve kararın onanması gerektiği oyu ile, Dairemiz kararına katılmıyorum.
(XX) KARŞI OY :
  2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde, iptal davaları; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış olup, bu anlamda idari işlem, idari makamlar tarafından bir kamu hizmetini yürütmek üzere kendilerine tanınan kamu gücü kullanılarak, tek yanlı iradeyle tesis edilen ve tesis edildikleri alanda bulunan kişilerin menfaatini doğrudan etkileyen, onların hak ve menfaatleri ile yükümlülüklerinde değişiklik yapan veya yenilik doğuran her türlü irade açıklaması olarak ifade edilmektedir.
Anılan Kanunun 7. maddesinin 1. fıkrasında, vergi mahkemelerinde dava açma süresinin otuz gün olduğu belirtilmiş; 15/1-b maddesinde ise, süreaşımı halinde davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmış; aynı Kanun'un 10. maddesinde de, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri; altmış gün içerisinde cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı; ilgililerin, altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre, Danıştay'da, idare ve vergi mahkemelerinde dava açabilecekleri; altmış günlük süre içinde idarece verilen cevabın kesin olmaması halinde, ilgilinin, bu cevabı, istemin reddi sayabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebileceği; bu takdirde, dava açma süresinin işlemeyeceği; ancak, bekleme süresinin başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemeyeceği; dava açılmaması veya davanın reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitiminden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren (mahkemesine göre dava açma süresi içinde) dava açılabileceği öngörülmüştür.
Bu hükümlere göre; yapılan başvuruya altmış gün içerisinde idarece verilen cevabın kesin olması veya başvurunun anılan süre içerisinde cevap verilmemek suretiyle zımnen reddedilmesi hallerinde, söz konusu işlem veya işlemler hakkında başka bir idari mercie itiraz edilmeksizin, davanın, cevabın tebliğini veya cevap verilmemek suretiyle geçen altmış günü izleyen günden itibaren, açıklanan 7. maddede, davanın açılacağı idari yargı yerine göre belirlenen dava açma süresi içinde açılması mümkün bulunmaktadır.
Öte yandan, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesinin 1. fıkrasında, yükümlülerin kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilecekleri, 2. fıkrasında, idareye intikal eden itirazların otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edileceği, 3. fıkrasında, itiraz dilekçelerinin süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itirazın süresinde yapılmış sayılacağı ve idarece yetkili makama ulaştırılacağı, 4. fıkrasında da, itirazın reddi kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği hükmüne yer verilmiştir. 
Dosyanın incelenmesinden; davacı adına tescilli beyannameler muhteviyatı ... GTİP’li “cilalanmış granit” ticari isimli eşyanın 21/04/2020 tarih ve 31106 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren 2430 İthalat Rejimi Kararına Ek Karar uyarınca ilave gümrük vergisine tabi olduğundan bahisle ihtirazi kayıt koyulmak suretiyle ödenen ilave gümrük, katma değer ve damga vergilerine 12/06/2020 tarihli dilekçe ile davalı idarede vekaleti bulunan yetkili gümrük müşavirince itiraz edildiği, itirazı inceleyen Bölge Müdürlüğünce verilen dava konusu kararın yine aynı yetkili gümrük müşavirine 29/07/2020 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmaktadır. Bilahare davacı vekilince 21/09/2020 tarihinde davalı idareye başvurularak  ihtirazi kayıt koyulmak suretiyle ödenen ilave gümrük, katma değer ve damga vergilerine 12/06/2020 tarihli dilekçe ile yapmış oldukları itirazlarının neticesinin sorulduğu, davalı idarenin 07/10/2020 tarihinde davacı vekiline tebliğ edilen cevap üzerine 09/10/2020 tarihinde işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır. 
Olayda, davacı adına yetkili gümrük müşavirince yapılan itiraz üzerine Gümrük Bölge Müdürlüğünce verilen itirazın reddine ilişkin kararın yine aynı yetkili gümrük müşavirine tebliğ edildiğinin ve bu tebliğ üzerine 30 günlük yasal süre içerisinde davanın açılmadığının anlaşılması nedeniyle bu süre geçirildikten sonra açılan davanın süreaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği oyu ile Dairemiz kararının bozma gerekçesine katılmıyorum.