Esas No: 2023/2817
Karar No: 2024/5773
Karar Tarihi: 10.07.2024

**11. Hukuk Dairesi         2023/2817 E.  ,  2024/5773 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2020/2024 Esas, 2022/2476 Karar

SAYISI :2019/101 E., 2020/147 K.

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; tarafların peyzaj ve bahçe mobilyaları alanında faaliyet gösterdiğini, davacının yapmış olduğu bir takım işlerde peyzaj ve bahçe mobilyaları ile aksesuarlarını ticari ilişkide bulunduğu davalıdan temin ettiğini, yapacağı iş nedeniyle önden alacağı ürünlerin bedeli karşılığında davalı adına bir kısım çekler düzenlediğini, ancak ülke genelinde yaşanan ekonomik kriz neticesinde almış olduğu bir çok iş sözleşmesinin iptal edilmesi nedeniyle ekonomik sıkıntıya girdiğini ve elinde olmayan bir takım ailevi nedenlerden ötürü işlerini devam ettiremediğini, davalı ile yapmış olduğu işlerin karşılığını fatura ibraz edilmek suretiyle düzenli olarak ödediğini, ancak davalının davacının işlerini kötüye gitmesini fırsat bilerek ön sipariş nedeniyle elinde bulundurduğu çekleri kötü niyetli olarak kullanmak kaydıyla ile aleyhine Diyarbakır 9. İcra Müdürlüğünün 2019/2510 E. sayılı dosyasında icra takibi başlattığını, anılan çeklerden ötürü davalı tarafa borçlu olmadığını, icra takibine konu çeklerin bedelsiz olduğunu iddia ederek dava konusu çekler yönünden borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; öncelikle davanın yetki, görev, taraf ehliyeti, dava takip yetkisi, dava ehliyeti yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu çeklerle ilgili müvekkili tarafından icra takibi yapıldığını ve bu takibe davacı tarafından itiraz edilmediği gibi ödemeye ilişkin de bir işlem yapılmadığını, ayrıca Diyarbakır 1. İcra Ceza Mahkemesi'nin 2019/68 E. sayılı dosyasında dava konusu çeklerin şikayet konusu yapıldığını, davacının sanık sıfatıyla yargılandığını ve davacı hakkında mahkumiyet kararı verildiğini, çekin bir kıymetli evrak olduğunu, para yerine geçtiğini ve borç sebebinden tamamen bağımsız olduğunu, çeklerin ... tarafından keşide edilmediğini, çeklerin ... Mühendislik ... Ltd. Şti. tarafından keşide edildiğini, menfi tespit davasının da şirket adına açılması gerektiğini savunarak davacı ... yönünden davanın husumet yokluğundan, diğer davacı şirket yönünden de davanın esastan reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu çekin, davacının ticari defterinde kayıtlı olmamasının davalı tarafa borçlu olmadığının tespit edilmesine yeterli bir kanıt oluşturmadığı, davalının dava konusu edilen 30.10.2018 tarihli 100.000,00 TL bedelli 3212305 seri nolu çek ile 30.11.2018 tarihli, 80.000,00 TL bedelli ve 18706706888 nolu çekin ticari ilişki kapsamında avans olarak verildiğini inkar ettiği, davacının ise dava konusu çeklerin ticari ilişki kapsamında avans olarak verildiğini yazılı delillerle ispatlayamadığı, icra takibinde davacı ...'un borçlu olarak yer almadığı, takip ve dava konusu çeklerin keşidecisinin diğer davacı ... Mühendislik ... Ltd. Şti. olduğu, davacı ...'un iş bu davayı açmada taraf sıfatı bulunmadığı gerekçesiyle; davanın davacı ... Mühendislik ... Ltd. Şti. yönünden reddine, davacı ... yönünden husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece verilen kararın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, dava dilekçesinin içeriğinden de anlaşılacağı üzere, ...'un dilekçede davacı sıfatıyla sehven yazıldığını, müvekkilinin davalı tarafa vermiş olduğu çekler neticesinde herhangi bir irsaliyeli mal alımı veya tesliminin bulunmadığını, ayrıca dava konusu çeklerde tahrifat yapıldığını, bu itibarla çeklerin de geçerli olamayacağını ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafça dava dilekçesinde herhangi bir çek numarası bildirilmeden dava değeri 100.000,00 TL olarak gösterilmek suretiyle Diyarbakır 9. İcra Müdürlüğünün 2019/2510 E. sayılı dosyasında icra takibi yapılan çekler nedeniyle menfi tespit istendiği, daha sonra dosyaya sunulan 24.05.2019 tarihli ıslah dilekçesi ile dava konusunun 100.000,00 TL bedelli ve 80.000,00 TL bedelli (2) adet çek olduğunun beyan edilerek 80.000,00 TL'lik kısma ilişkin ıslah harcının yatırıldığı, 2019/2510 E. sayılı dosyasında icra takibi yapılan 80.000,00 TL'lik iki adet çek olması nedeniyle mahkemece davacı vekiline icra takibine konu edilen çeklerden hangisinin davaya konu edildiğinin açıklanması istenildiği, davacılar vekili tarafından verilen 08.07.2020 tarihli dilekçe ile 30.11.2018 tarihli ve 0792329 seri nolu çekin davanın konusu olmadığının beyan ettiği, dava konusu çeklerden 30.11.2018 keşide tarihli, 83860 numaralı, 80.000,00 TL bedelli çekin keşidecisinin davacı ... Mühendislik ... Ltd. Şti., lehtarının ise dava dışı Arhat ... Ltd. Şti. olduğu, çekin ilk cirosunun lehtar tarafından yapılmak suretiyle üçüncü kişilere ciro edildiği, ...'ın da çekte ciranta olarak yer aldığı, hâmil tarafından 07.12.2018 tarihinde bankaya ibraz edilmesi sonucunda hesapta karşılığının bulunmaması nedeniyle arkasının yazılarak ödeme yapılamadığı, 30.10.2018 keşide tarihli, 3212305 numaralı, 100.000,00 TL bedelli çekin keşidecisinin davacı ... Mühendislik ... Ltd. Şti., lehtarının ise dava dışı Balsaklar Yapı ... Ltd. Şti. olduğu, çekin ilk cirosunun lehtar tarafından yapılmak suretiyle üçüncü kişilere ciro edildiği, ...'ın da çekte ciranta olarak yer aldığı, hâmil tarafından 30.10.2018 tarihinde bankaya ibraz edilmesi sonucunda hesapta karşılığının bulunmaması nedeniyle arkasının yazılarak ödeme yapılamadığı, çeklerin incelenmesinden davalı ...'ın çekleri temlik cirosu ile iktisap ettiği, dava konusu çeklerin metninden anlaşıldığı üzere davacı keşideci ... ... Ltd. Şti. ile davacı arasında doğrudan ... ilişki bulunmadığı, davalı ...'ın çeklerin lehtarı değil hâmili/cirantası olduğu, bu nedenle taraflar arasında kambiyo ilişkisi bulunduğu, bu durumda senet metnine göre taraflar arasında ... ilişki bulunmadığından, davacı keşidecinin çeklerin avans olarak verildiği ve bedelsiz kaldığı yönündeki kişisel def'ileri hâmile karşı kural olarak ileri süremeyeceği, her ne kadar ıslah dilekçesinde çeklerde tahrifat yapıldığı beyan edilmiş ise de, çeklerin keşide tarihi, çek miktarı ve lehtar kısımlarında paraf/imzaların yer aldığı, davacı keşideci tarafından söz konusu paraf/imzaların kendisine ait olmadığı yönünde yargılama ve istinaf aşamasında açıkça bir itirazda bulunulmadığı, dosyaya sunulan evraklardan hâmil ...'ın dava konusu çekleri iktisap ederken bile bile davacının (borçlunun=keşidecinin) zararına hareket ettiğinin de ispat edilemediği gerekçesiyle davanın davacı ... Mühendislik ... Ltd. Şti. yönünden bu gerekçe ile reddine karar verilmesi gerekirken hatalı gerekçe ile hüküm kurulmasında isabet bulunmadığından İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davacı ... tarafından açılan davanın husumet yokluğundan reddine, davacı ... Mühendislik Mimarlık İnşaat Turizm Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından açılan davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirtilen nedenlerle kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 72 nci maddesi uyarınca icra takibinden sonra açılan menfi tespit istemine ilişkidir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.2004 sayılı Kanun'un 72 nci maddesi

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

10.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.