Esas No: 2021/11267
Karar No: 2024/7170
Karar Tarihi: 02.12.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/11267 E.  ,  2024/7170 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2021/11267
Karar No : 2024/7170                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ... Odası (... Şubesi)
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI):... Bakanlığı/...
VEKİLİ  : Hukuk Müşaviri ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı ile 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 13/A maddesi uyarınca onaylanan ... ili, ... ilçesi, ... ... ... 1. Derece Doğal ve Tarihi Sit Alanı içerisinde sit sınırı sayısallaştırma hatalarından ve mülkiyet çakışmalarından kaynaklanan sınır çözümüne yönelik hazırlanan ... ve ... sayılı parseller ile ihtilaflı alanlara ait ...1. Derece Doğal ve Tarihi Sit Alanına ilişkin 1/10000 ölçekli koruma amaçlı  nazım imar plan değişikliği ile  1/1000 ölçekli koruma  amaçlı uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden; 5659 sayılı ... Kanunu'nun Ek 1.maddesi kapsamında ... I. Derece Doğal ve Tarihi Sit Alanı içerisinde sit sınırı sayısallaştırma hatalarından ve mülkiyet çakışmalarından kaynaklanan sınır çözümüne yönelik ... mülkiyetinde olan ... ve ... sayılı parsellerle ihtilaflı alanlara ilişkin hazırlanan 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının teknik ve nesnel bir gerekçeye dayandığı (sayısallaştırma hataları ve mülkiyet çakışması) ve  kamu yararının zorunlu kıldığı kadastral sınır uyumsuzluklarının düzeltilmesinin amaçladığı, bir önceki onaylı nazım imar planının ... 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı imar planı olması nedeniyle anılan plandaki sınır değişikliğinin de aynı ölçekte yapılmasının kaçınılmaz olduğu, alanda daha önceki  planlarla öngörülmüş kullanım ve yoğunluk kararını etkileyen  ya da değiştiren bir plan kararı olmadığı, daha önceki planda da alan içinden ulaşım bağlantı yollarının geçtiği, kadastral  sınır uyumsuzluklarının düzeltilmesi amacıyla  kamu yararının gerektirdiği bir zorunluluktan kaynaklanan dava konusu planda hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge  Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI  :Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. 
 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: ... ili, ... ilçesi, ... 1. Derece Doğal ve Tarihi Sit Alanı, ... Mahallesi,...... ve ... sayılı parsellerin ... arazisi olmasına rağmen Mülga İmar İdare Heyetinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 72700/2 sayılı parselasyon planına kısmen dahil olarak muhtelif imar adalarına şuyulandırılması üzerine açılan davada ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile anılan işlemin iptaline karar verildiği, parsel binmeleri nedeniyle tapu müdürlüğünce işlem yapılamaması üçüncü kişilerin taşınmazlarının da etkilemesi nedeniyle açılan bir çok dava yanında taşınmazların bulunduğu alanda  belediyelerce onaylanan imar ve parselasyon planları, sit sınırlarına ilişkin çalışmalar ve 2006, 2007, 2010 yıllarında ... arazisi için onaylanan 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planlarına yönelik davalardan kaynaklanan sorunun çözümüne yönelik öncelikli olarak ... ve ... sayılı kadastro parsellerini içeren 1/10.000 ölçekli parselasyon planının ... Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla uygun bulunmasına karşın Tapu Kadastro Genel Müdürlüğünce anılan düzenlemede plan ölçeğinin 1/10.000 olamayacağı, 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının onayından sonra parselasyon yapılabileceğinin belirtilmesi üzerine bu sorunun çözümüne yönelik olarak hazırlanan "... sayılı parseller ile ihtilaflı alanlara ait 1. Derece Doğal ve Tarihi Sit Alanı 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım ve nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı"nın Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarih ve E... sayılı kararı ile onaylanması üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
 
İLGİLİ MEVZUAT:  3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava konusu imar planında 25 m ve 35 metrelik iki yolun imar planına dahil edilmesi ile önerilen ulaşım bağlantılarının, ... Doğal ve Tarihi Sit Alanının bütünlüğünü bozarak parçaladığı, planlama alanında önerilen ulaşım bağlantılarının, taşıt sirkülasyonunun artması nedeniyle ... Doğal ve Tarihi Sit Alanının doğal niteliğine zarar vereceği, artan taşıt sirkülasyonunun, kullanım yoğunluğu alanın korunması gereken sit alanının doğal yapısına zarar vermesi nedeniyle "derecesini", alanın bütünselliğini bozması nedeniyle de "niteliğini" olumsuz yönde etkileyeceği, bu alana yönelik kullanım yoğunluğunu artırıcı her kararın, kamu yararına ve planlama ilkelerine aykırı olacağı, dava konusu işlemin 'koruma amaçlı imar planı' olarak hazırlanmasına rağmen içerdiği yeni ulaşım bağlantıları nedeniyle alanın korunması yerine parçalanma sürecini hızlandırdığı iddialarına Ankara ilinin ulaşıma yönelik ihtiyaçları nedeniyle  itibar edilmemiştir.
 İdare Mahkemesince, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporundan alan içerisinde 25 m ve 35 m'lik iki yolun da plana dahil edildiği, dava konusu plan için üst kademe plan niteliği taşıyan 1/25000 ölçekli ... Nazım İmar Planında dava konusu alanın "... Doğal ve Tarihi Sit Alanı" olarak gösterildiği, bu planda, dava konusu planlarda yer alan planlama alanının kuzeybatısından geçen 25 metre ve alanın güneyinden geçen 35 metre genişliğindeki ulaşım bağlantılarının bulunmadığı anlaşılmaktadır. 
 Temyiz istemine konu edilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararına dayanak alınan 13.01.2017 onay tarihli 1/100.000 ölçekli 2038 Ankara Çevre Düzeni Planının tümüne karşı TMMOB Peyzaj Mimarları Odası, TMMOB Mimarlar Odası (Ankara Şubesi) ve TMMOB Şehir Plancıları Odası (Ankara Şubesi) tarafından açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolunda...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın istinaf yoluna başvurulmadan kesinleştiği görülmektedir.
3194 sayılı Kanun'un 5. maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde nazım imar planlarının, varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak hazırlanması gerektiği hüküm altına alındığından, üst ölçekli çevre düzeni planının bulunmamasının veya yargı kararı ile iptaline karar verilmiş olmasının tek başına nazım imar planını kusurlandırmayacağının kabulü gerekmektedir.
Buna karşılık, planların yargısal denetiminin sadece üst ölçekli plan kararlarıyla uyumlu olup olmadığı ile sınırlı şekilde yapılamayacağı, yanı sıra, getirilen kullanım kararlarının, planlama ile elde edilmek istenilen amaca uygun olup olmadığının, yakın çevredeki onaylı planlarla irtibatlandırılmak suretiyle bölgenin dokusuyla uyumlu, mevzuata, şehircilik ilkelerine, planlama tekniklerine ve kamu yararına uygun plan kararları üretilip üretilmediğinin de bütüncül şekilde değerlendirilmesi gerektiği açıktır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı, arazi parçalarının "ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek" olarak tanımlandığından, 1/25000 ölçekli nazım imar planı plan paftasında yer almayan ancak 1/1000 ölçekli koruma amaçlı imar planı ile 1/10000 ölçekli ve 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planında yer alan Ankara ilinin ana ulaşım akslarını belirleyen dava konusu yol güzergahlarının 1/25000 ölçekli nazım imar planı plan paftasında gösterilmemesi imar planlarının kademeli birlikteliği ilkesine aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır. 
...  Derece Doğal ve Tarihi Sit Alanı içerisinde düzenlenen yol güzergahlarının, 1/25.000 ölçekli 2023 ... Nazım İmar  Planı plan paftasında, 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği paftasında, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı plan paftalarında gösterilmesi gerekmektedir.
Bu haliyle, ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince, ... . Derece Doğal ve Tarihi Sit Alanı içerisinde düzenlenen yol güzergahlarının, 1/25.000 ölçekli... Nazım İmar  Planı plan paftasında, 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği paftasında, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı plan paftalarında yer alıp almadığının, davalı idarelerden, uyuşmazlığa konu güzergahlara ilişkin orijinal plan paftalarının getirtilmesi suretiyle incelenerek, uyuşmazlığa konu güzergahların orijinal plan paftalarında yer almadığının tespiti halinde iptaline karar verilmesi gerekmekte olup davanın reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır. 
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 02/12/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.