Esas No: 2023/1423
Karar No: 2024/1876
Karar Tarihi: 04.04.2024

Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2023/1423 E.  ,  2024/1876 K.


"İçtihat Metni"
        T.C.
D A N I Ş T A Y
  YEDİNCİ DAİRE 
Esas     No : 2023/1423
Karar	No : 2024/1876         
 
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Bakanlığı adına  ... Gümrük Müdürlüğü 
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Gümrükleme İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyada gözetim uygulaması bulunduğundan bahisle ihtirazi kayıtla beyan edilerek ödenen gümrük vergilerinin ihtirazi kayda konu kısmına vaki itiraza verilen kesin olmayan cevabın istemin reddi sayılması suretiyle oluşan işlemin iptali ve fazladan ödenen tutarın hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine hükmedilmesi istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, uyuşmazlığa konu beyanname muhteviyatı eşyanın ithalinin, Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'e tabi olduğu, eşyanın gerçek fiyatının tespiti amacıyla idarenin inceleme ve araştırma yapma ihtimalini ortadan kaldırmak amacıyla, yurt dışı gider kalemine ek beyan yapılarak eşyanın kıymetinin kayıt belgesinde yazılı kıymete ulaşmasının sağlandığı, bu şekilde, ticaret politikası önlemlerine tabi olan eşyanın, gerçek kıymeti üzerinden vergilendirilmesinin engellendiği, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinde 7333 sayılı  Kanun'la yapılan değişiklik uyarınca, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin, davacının kendi beyanı ile artırılması sonucunda tahakkuk ettirilerek ödenen vergilerin iadesi talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı tarafından ihtirazi kayıtla beyan edilen vergilere yönelik 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesi kapsamında yapılan vergilerin iadesi yolundaki itiraz başvurusunun reddine dair kesin olmayan cevabın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesi çerçevesinde istemin reddi sayılarak davanın açıldığının kabulünün gerektiği; Dairelerince verilen 07/11/2022 tarihli ara karar üzerine davalı idarece gönderilen cevabi yazıda, uyuşmazlığa konu beyannamenin tescil edildiği tarih itibarıyla herhangi bir ticaret politikası önlemi, gözetim/referans-emsal fiyat uygulamasının bulunmadığı belirtilerek, ayrıntılı tahakkuk tablosunun dosyaya ibraz edildiği, ithal edilen eşyanın gümrük kıymeti, eşyanın satış bedeli olduğundan, gümrük vergilerinin hesaplanmasında satış bedelinin esas alınması, satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde de, sırasıyla diğer yöntemlere geçilmesinin gerektiği, olayda, iade istemine konu vergilerin davacının beyanına göre tahsil edildiği tartışmasız olmakla birlikte, beyannamede eşyaya ilişkin fatura kıymeti ile yurt dışı gider altında beyan olunan kıymeti arasında fark olduğu, vergi tahakkuk ve tahsilinde fatura bedelinin gerçeği yansıtmadığı yönünde herhangi bir veri veya saptama bulunmadığı gibi, beyannamenin ihtirazi kayıt ile verildiği hususları da dikkate alındığında, beyan ile fatura arasındaki farkın serbest iradeye dayandığının kabulünün hayatın olağan akışı ve ticari hayatın gerçekleriyle bağdaşmayacağı, öte yandan, davalı idarece uyuşmazlığa konu beyanname muhteviyatı eşyanın herhangi bir ticaret politikası önlemine tabi olmadığının bildirilmesi karşısında, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde yapılan 28/07/2021 tarihli değişikliğin olaya uygulanamayacağı, davacıdan yurt dışı gider beyanı sebebi ile tahsil edilen vergilerin iade edilmemesinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasından sonra, dava konusu işlemin iptaline ve fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren tecil faizi oranında hesaplanacak faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Vergilerin iadesine ilişkin işlem tesis edilmediğinden idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlemin varlığından bahsedilemeyeceği, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nda ihtirazı kayıt müessesesine yer verilmediği, dolayısıyla dava konusu beyannameye ilişkin ihtirazı kaydın hükümsüz olduğu, beyanın bağlayıcılığı ilkesi uyarınca davacının kendi isteği doğrultusunda yurt dışı gider olarak beyan ettiği kıymet farkının baskı ya da zorlamadan kaynaklanmadığı, beyannamenin yükümlü tarafından eksik ya da yanlış doldurulmasında idareye atfedilebilecek bir kusurun bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesince verilen 07/11/2022 tarihli ara karar üzerine davalı idarece gönderilen cevabi yazıda, davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın tescil tarihinde herhangi bir ticaret politikası önlemine tabi olmadığı bildirilmişse de, uyuşmazlığa konu   "ocak" ticari tanımıyla, Çin menşeli olarak, 8516.60.50.00.00 pozisyonunda beyan edilen eşyanın 2013/6 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ uyarınca 15 ABD Doları/adet gözetim önlemine tabi olduğu, davacı tarafından anılan Tebliğ'de belirtilen eşik değeri aşan kıymetin ihtirazi kayıtla beyan edilerek, fazladan ödenen vergilere vaki 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesi kapsamında yapılan itirazın reddi yolundaki işlemin iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesince verilen ara kararı üzerine davalı idarece, uyuşmazlığa konu eşyanın herhangi bir ticaret politikasına tabi olmadığının bildirilmesi üzerine, inceleme bu yönde yapılmışsa da, 2013/6 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ uyarınca eşyanın gözetim uygulamasına tabi olduğu anlaşılmakla birlikte, uyumazlık anılan Kanun'un 242. maddesi kapsamında ihtirazi kayıt konularak itiraz prosedürünün işletilmesi suretiyle ödenen vergilerin iadesine ilişkin olup, 211. maddede yapılan değişikliğin 242. maddeye teşmil edilmesi mümkün bulunmamaktadır. 
Bu itibarla, gözetim kıymeti, 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmadığından, bu kıymet ithalata konu edilen eşyaya ait gümrük vergilerinin hesaplanmasında esas alınamayacak olup, gümrük vergilerinin gözetim önlemi nedeniyle fazladan ödenen ihtirazi kayda konu kısmına vaki itirazın reddedilmesinde hukuki isabet bulunmadığından, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri sonucu itibarıyla hukuka uygun olduğu sonucuna ulaşılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle; 
1. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih  ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE, 
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 04/04/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi. 
(X) KARŞI OY : Azlık konusu olayda, ithal edilen eşyanın kıymeti, ithalatçı tarafından ticaret politikası önlemi olan gözetim uygulamasından kaçınmak amacıyla mükellefin kendi iradesiyle arttırılmıştır. Dış ticaret önlemleriyle ilgili gözetim belgesi temin etme yükümlülüğünden kaçınmak ve buna dair yasal düzenlemeleri etkisiz kılmak yönündeki bu amacı hukuk düzeninin korumayacağı, yükümlünün kendisini beyanı artırmaya zorladığı öne sürülen hususun dış ticaret mevzuatıyla ilgili yasal düzenlemelerden ibaret olduğu, faturada yazılı gümrük kıymetini beyan ederek gözetim belgesi temin etme yerine bu yasal yükümlülüğü bertaraf etme gayesiyle ihtirazi kayıtla beyanını yükselttiği, dolayısıyla tamamen kendi özgür iradesiyle ve dış ticaret önlemleri kapsamında öngörülen yasal ödevleri yerine getirmeme gayesiyle faturada yazılı ve gözetim belgesi gerektiren kıymeti sanki belgeye tabi değilmiş gibi yükseltme davranışının, gümrük idaresine atfedilebilir bir yönü bulunmadığı gibi mükellefin kendi seçimi ve tercihinden ibaret olduğu, idareye yapılan itiraz üzerine vergi tahakkukunun kaldırılması ve ödenen verginin iadesi talebinin 210. ve 211. maddede düzenlenen "kaldırma" ve "geri verme" işlemleri için getirilen kısıtlamalar dikkate alınmaksızın değerlendirilmesinin gümrük idaresi yönünden mümkün bulunmadığı, zira yapılan itiraz başvurusunun bir yönüyle anılan maddede öngörülen sürelerde yapıldığı gibi, maddelerde yer alan "tahakkukun kaldırılması" ve "ödenen verginin geri ödenmesi" taleplerini de içerdiği anlaşıldığından, tahakkuka vaki itirazın ve dolayısıyla tahakkukun kaldırılması ve fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesi talebinin reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır. 
Sonuç olarak, eşyanın kıymetinin, gözetim tebliğindeki kıymete eşitlenecek tutarda yurt dışı gider kalemine ihtirazi kayıtla beyanda bulunmak suretiyle artırılması nedeniyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesi uyarınca tahakkuka yapılan itirazın reddi işleminin iptali ve fazladan ödenen tutarın hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine ilişkin açılan davada, yükümlünün kendi beyanı ile gümrük kıymetini artırmasının dış ticaret önlemlerine tabi eşya dolayısıyla ibraz etmek zorunda olduğu belgeleri temin etme ödevinden kaçınma amaçlı olduğu, dünya piyasa fiyatlarından daha düşük fiyatlarla yapılan ithalatların izlenmesini sağlayan önlemlerin etkisizleştirilmesinin önüne geçilmesi amacıyla yapılan yasal değişikliğin dava konusu işlemi de kapsadığı anlaşıldığından, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü gerektiği oyu ile, çoğunluk görüşüne katılmıyorum.