Esas No: 2024/1747
Karar No: 2024/2536
Karar Tarihi: 23.10.2024

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2024/1747 E.  ,  2024/2536 K.


"İçtihat Metni"
                      T.C.
           D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas     No : 2024/1747
Karar	No : 2024/2536                                                                       
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: …  
VEKİLİ	: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR)	: 1-…
		VEKİLİ : Av. …
		2-… İletim AŞ
			VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU	: Danıştay Altıncı Dairesinin 30/04/2024 tarih ve E:2022/9343, K:2024/2584 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
 
YARGILAMA SÜRECİ       :
Dava konusu istem: "154 kV Göynük Havza TM - Metafor RES TM Enerji İletim Hattı Projesi" kapsamında karar eki harita ile listede güzergahı ve bulunduğu yer ile ada ve parsel numaraları gösterilen taşınmazlarda, direk yerlerinin mülkiyet şeklinde, iletken salınım gabarisinin ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 13/08/2022 tarih ve 31922 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 12/08/2022 tarih ve 5970 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın Bingöl ili, Karlıova ilçesi, ... Köyü, … ada … ve … parsel ile … ada … parsel sayılı taşınmazlar yönünden iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 30/04/2024 tarih ve E:2022/9343, K:2024/2584 sayılı kararıyla;
 Davalı idarelerin davada süre aşımı bulunduğu yönündeki itirazları yerinde görülmemiş,
Anayasa'nın 35. maddesi; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin Ek 1 Nolu Protokolü'nün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesi; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 3., 5., 6. ve 27. maddeleri ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 8. maddesine yer verilerek,
Acele kamulaştırma kararına yönelik yapılacak incelemede, nihai olarak taşınmazın kamuya devrinin gerçekleşmesi planlandığından, öncelikle acele kamulaştırma yoluyla el konulmak istenilen taşınmazın kamusal bir amaca -plan, proje ve bu konuda yetkili makamlarca alınan kamu yararı kararı gibi- özgülendiğinin ortaya konulması gerektiği; burada acele kamulaştırma işleminin kurucu unsuru olan kamu yararının bulunup bulunmadığı hususu ile sınırlı olarak inceleme yapılacak olup, kamu yararının hukuka uygun olup olmadığına ilişkin incelemenin ise, olağan kamulaştırma sürecine ilişkin işlemlere -kamu yararı/kamulaştırma kararı, proje vb.- karşı ilk derece yargı yeri olarak İdare Mahkemesinde açılacak davalarda yapılacağının tabii olduğu,
Diğer taraftan, acelelik halinin varlığının ortaya konulmasının, işlemin temel dayanağını teşkil ettiği, acelelik halinin varlığından söz edilebilmesi için, idarenin acele kamulaştırmaya konu taşınmaza bir an önce fiilen müdahalede bulunması için olağan usulden ayrılmasının bir zorunluluktan kaynaklandığının, diğer bir ifadeyle gecikmesinde sakınca bulunan bir faaliyetin gerçekleştirilmesinde üstün kamu yararı bulunduğunun ortaya konulması gerektiği,  
Acelelik halinin ve olağan kamulaştırma usulünden ayrılmasını gerektiren nedenlerin, kamu yararı ile özel mülkiyet hakkı arasındaki denge gözetilerek gerçekleşip gerçekleşmediğinin her somut olayda, projenin ve hizmetin niteliği, mahalli veya ulusal ihtiyacın ivedilikle karşılanması gerekliliği gibi hususlar da göz önünde bulundurularak yargı yerince değerlendirileceği, 
Dosyanın  incelenmesinden; 154 kV Göynük Havza TM - Metafor RES TM Enerji İletim Hattına isabet eden taşınmazların acele kamulaştırılması amacıyla,  TEİAŞ Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile  kamu yararı kararı alındığı, anılan kararın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının … tarih ve … sayılı oluruyla onaylanarak hukuken tamamlandığı; davacıya ait taşınmazların anılan proje güzergahında bulunduğu; 2022 yılında bitirilmesi planlanan, 49,5 MW kurulu gücündeki Metafor RES'in, ürettiği enerjiyi yapımına başlanılmış olan 154  Kv  Metafor RES Transformatör Merkezine vereceği, 154 kV Göynük Havza TM - Metafor RES TM Enerji İletim Hattının ise, söz konusu Transformatör Merkezinin enterkonnekte sisteme tek bağlantı noktasını oluşturduğu, dolayısıyla hattın gecikmesinin 49,5 MW'lık üretim kaybına sebep olacağı, bu durumun engellenmesi amacıyla hat güzergahına isabet eden taşınmazların kamulaştırma çalışmalarının acele kamulaştırma yöntemiyle yapılabilmesi için 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı Kararı alınmasının talep  edilmesi üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği; 
Enerji ihtiyacının hızla artış gösterdiği ülkemizde bu ihtiyacın karşılanması amacıyla ve yüksek maliyetlerle inşa edilen tesislerde üretilen enerjinin tüketim noktalarına kaliteli, hızlı, kesintisiz ve güvenli bir şekilde ulaştırılmasında kamu yararının bulunduğu, 
Bu durumda, 154 kV Göynük Havza TM - Metafor RES TM Enerji İletim Hattının, 49,5 MW kurulu gücündeki Metafor RES'in üreteceği enerjinin gönderileceği Metafor RES Transformatör Merkezinin enterkonnekte  sisteme tek bağlantı noktasını oluşturduğu dikkate alındığında, söz konusu hat güzergahına isabet eden taşınmazların kamulaştırılmasında kamu yararı ve acelelik halinin bulunduğu sonucuna varıldığından, anılan işlemin  davacının taşınmazlarına ilişkin kısmında hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. 	
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI  : Davacı  tarafından, acele kamulaştırma istisnai durumlarda uygulanacak bir yöntem olup, acelelik halinin bulunduğunun tespiti halinde, acele kamulaştırılması zorunlu bulunan taşınmazlara yönelik gerekli tespitler yapılıp sebeplerin de somut olarak belirtilmesi gerektiği,  uyuşmazlıkta, olağanüstü durumların neler olduğu, acele kamulaştırma yoluna başvurulurken hangi nedenlere dayanıldığının idare tarafından somutlaştırılmadığı; tarla niteliğindeki taşınmazların, tarım dışı amaçla kullanımına yönelik olarak ilgili mevzuat uyarınca  alınması gereken tarım dışı kullanım iznine ilişkin sürecin davaya konu işlemden sonra başlatıldığı, tarım dışı kullanım izni bulunmayan taşınmazlara yönelik  dava konusu acele kamulaştırma kararının, tesis edildiği tarih itibarıyla hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI       : Davalı idareler tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır. 
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ :  İlgili mevzuat uyarınca davaya konu işlemden önce alınması gereken tarım dışı kullanım izninin, davaya konu işlemden daha sonra alınmış olması nedeniyle dava konusu işlemin … ada … parsel sayılı taşınmaza yönelik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığından, davacının temyiz isteminin kısmen kabulü ile Daire kararının kısmen bozularak dava konusu işlemin anılan taşınmaz yönünden iptaline karar verilmesi gerektiği  düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesi uyarınca gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasa'nın 35. maddesinde; "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." hükmü yer almaktadır.
               2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrasında; idarelerin kanunlarla  yapmak  yükümlülüğünde  bulundukları  kamu  hizmetlerinin  veya  teşebbüslerinin yürütülmesi  için  gerekli  olan  taşınmaz  malları,  kaynakları  ve  irtifak  haklarını, bedellerini ödemek suretiyle kamulaştırabileceği düzenlenmiş; 5. maddesi ile kamulaştırma yapılabilmesi kamu yararı kararı alınması şartına bağlanmış; 5. maddede düzenlenen mercilerce verilen kamu yararı kararlarının onay mercilerinin düzenlendiği 6. maddesinin son fıkrasında da, onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak hizmetler için kamu yararı kararı alınmasına  gerek olmaksızın, yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine başlanıldığını gösteren bir kararın alınması yeterli görülmüştür.
Aynı Kanun'un 27. maddesinde ise, "3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacına veya aceleliğine Cumhurbaşkanınca karar alınacak hallerde veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olan taşınmaz malların kamulaştırılmasında kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın 10 uncu madde esasları dairesinde ve 15 inci madde uyarınca seçilecek bilirkişilerce tespit edilecek değeri, idare tarafından mal sahibi adına 10 uncu maddeye göre yapılacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabilir." hükmüne yer verilmiştir.
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun  "Tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı" başlıklı 13. maddesinde;
"Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri tarımsal üretim amacı dışında kullanılamaz. Ancak, alternatif alan bulunmaması ve Kurulun uygun görmesi şartıyla;
a) Savunmaya yönelik stratejik ihtiyaçlar,
b) Doğal afet sonrası ortaya çıkan geçici yerleşim yeri ihtiyacı,
c) Petrol ve doğal gaz arama ve işletme faaliyetleri,
ç) İlgili bakanlık tarafından kamu yararı kararı alınmış madencilik faaliyetleri,
d) Bakanlıklarca kamu yararı kararı alınmış plân ve yatırımlar,
e) (Ek: 31/1/2007-5578/3 md.) Kamu yararı gözetilerek yol altyapı ve üstyapısı faaliyetlerinde bulunacak yatırımlar,
f) (Ek: 26/3/2008-5751/1 md.) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun talebi üzerine 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca yenilenebilir enerji kaynak alanlarının kullanımı ile ilgili yatırımları,
g) (Ek: 26/3/2008-5751/1 md.) Jeotermal kaynaklı teknolojik sera yatırımları,
İçin bu arazilerin amaç dışı kullanım taleplerine, toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile Bakanlık tarafından izin verilebilir. (Ek cümle: 31/1/2007-5578/3 md.) Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilir.
Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri dışında kalan tarım arazileri; toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile valilikler tarafından tarım dışı kullanımlara tahsis edilebilir...
..." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasa’nın 35. maddesinin 2. fıkrasında mülkiyet hakkının ancak kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabileceği belirtilmek suretiyle mülkiyet hakkına yönelik müdahalelerin kanunda öngörülmesi gereği ifade edilmiştir.
Anayasa ve 2942 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, idarelerin, kanunlarla  yapmak  yükümlülüğünde  bulundukları  kamu  hizmetlerinin veya  teşebbüslerinin yürütülmesi için  gerekli  olan  taşınmaz  malları, yetkili  mercilerce alınacak kamu yararı kararı çerçevesinde ya da onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine dayanılarak, bedellerini ödemek suretiyle kamulaştırmaları; hatta 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesinde öngörülen şartların varlığı halinde, anılan Kanun'da ayrı bir usul olarak öngörülen acele kamulaştırma yöntemine de başvurulabilmeleri mümkündür. 	
Acele kamulaştırma usulü idareye kamulaştırma işlemlerinin neticelenmesini beklemeden kamulaştırılan taşınmaza el koyma imkânı tanıyan olağanüstü bir kamulaştırma usulüdür. Acele kamulaştırmada, kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile Mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın kanunda belirtilen usule göre bilirkişilerce tespit edilecek değeri idare tarafından mal sahibi adına bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabilir.
Acele kamulaştırma usulü, olağan kamulaştırmada malik lehine getirilen usule ilişkin güvenceleri bertaraf etmemekte; yalnızca bu usullerin işletilmesinden önce idareye, kamulaştırılacak taşınmaza el koyma imkânı tanımaktadır. Taşınmaza el konulduktan sonra idare tarafından öncelikle satın alma yolunun işletilmesi, bunun mümkün olamaması durumunda ise Asliye Hukuk Mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açılması gerekmektedir. Kamulaştırılmasına karar verilen taşınmaza acele olarak ihtiyaç duyulması halinde, 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca kamulaştırma acele usulle yapılmaktadır.
 Bu çerçevede, 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesi incelendiğinde, kamulaştırma işlemlerinde öngörülen yöntemlerin bir kısmının uygulanmayarak taşınmaza acele el konulabilmesi yolu istisnai olarak başvurulabilecek bir yöntem olarak düzenlendiğinden, madde hükmü ile acele kamulaştırmada olağan kamulaştırmaya oranla özel koşulların varlığı aranmış ve üç durumda acele kamulaştırma yolu ile taşınmaza el konulmasına olanak tanınmıştır. Anılan hüküm uyarınca taşınmazların bir an önce kullanılmasına ihtiyaç duyulan, kamu düzenine ilişkin olarak acelelik halinin bulunduğu durumlarda Cumhurbaşkanınca, taşınmazların acele kamulaştırılmasına karar verilebilmektedir.
Anayasa'nın 35. maddesinin mülkiyet hakkının kamu yararı amacıyla ve kanunla sınırlanabileceğine ilişkin hükmü çerçevesinde, 2942 sayılı Kanun'la, kamulaştırma ve aynı zamanda acele kamulaştırma işleminin kurucu unsuru olan kamu yararının, yetkili  mercilerce alınacak kamu yararı kararı ile ya da onaylı imar planı veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve proje ile ortaya konulması gerekliliği düzenlenmiştir.
Öte yandan, 5403 sayılı Kanun; toprağın korunması, geliştirilmesi, tarım arazilerinin sınıflandırılması, asgari tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerinin belirlenmesi ve bölünmelerinin önlenmesi, tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazilerin çevre öncelikli sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak planlı kullanımının sağlanması amacıyla yürürlüğe konulmuş, arazi ve toprak kaynaklarının kullanım planlarının hazırlanması, koruma ve geliştirme sürecinde toplumsal, ekonomik ve çevresel boyutlarının katılımcı yöntemlerle değerlendirilmesi, amaç dışı ve yanlış kullanımların önlenmesi, korumayı sağlayacak yöntemlerin oluşturulmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir. 5403 sayılı Kanun ile tarım arazileri koruma altına alınmış ve tarım arazilerinin tarımsal üretim amacı dışında kullanılamayacağı belirtilerek tarım arazilerinin ancak 13. maddede sayılan koşulların varlığı halinde tarım dışı kullanımına olanak sağlanmıştır. Bu kapsamda tarım arazisinin amaç dışı kullanımı, ancak arazinin, tarım dışı kullanımının sosyal veya ekonomik açıdan daha fazla kamusal yarar sağlayacağının yapılacak değerlendirme sonucunda belirlenerek Toprak Koruma Kurulunun uygun görüşü üzerine, Tarım ve Orman Bakanlığınca veya Valiliklerce tarım dışı kullanım izni verilmesi halinde mümkündür.
Dava konusu olayda, 154 kV Göynük Havza TM - Metafor RES TM Enerji İletim Hattına isabet eden taşınmazların acele kamulaştırılması amacıyla,  TEİAŞ Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile  kamu yararı kararı alındığı, anılan kararın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının … tarih ve … sayılı oluruyla onaylanması üzerine, dava konusu 12/08/2022 tarih ve 5970 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile aralarında uyuşmazlık konusu taşınmazların da yer aldığı bazı taşınmazların acele kamulaştırmasına ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmazların kuru marjinal tarım arazisi olduğu, taşınmazlardan … ada … parselin 1.494,87m2'lik kısmı ile … ada … parselin 7.736,89m2'lik kısmında irtifak hakkı tesisi; … ada … parselin 146,41m2'sinin mülkiyet, 3.321,06m2'lik kısmının ise irtifak hakkı tesisi yoluyla acele kamulaştırılmasına karar verildiği; Bingöl Tarım ve Orman İl Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı kararı ile davaya konu taşınmazlardan … ada … parsele ilişkin (sabit tesis olması nedeniyle) tarım dışı kullanım izninin verildiği; öte yandan … tarih ve … sayılı Bakan oluru ile yürürlüğe giren Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Planlanmasına Dair Genelge'nin  "Etüt raporlarının hazırlanması ve değerlendirilmesi" başlıklı 9. maddesinin 3. fıkrasında; "Zeminde tarımsal faaliyetlerin devamına izin verilen, arazinin üst veya alt kullanımı (irtifak tesisi) ile ilgili iletim hattı (sabit tesisler hariç) güzergahında kalan arazilerin "Tarım dışı amaçlı" izinlendirilmesine gerek bulunmamaktadır..." hükmü yer aldığından, uyuşmazlık konusu taşınmazların irtifak hakkına konu kısımlarının izinlendirilmesine gerek bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu parsellerin tarım arazisi niteliği dikkate alındığında, tarım arazisinin amaç dışı kullanımına izin verilebilmesi için, Devlete yüklenilen tarım arazilerinin korunması ödevi ile sosyal veya ekonomik bazı zorunlu ihtiyaçlar arasında makul bir denge kurulması ve arazinin, tarım arazisi olarak mı, amaç dışı kullanımının mı sosyal veya ekonomik açıdan daha fazla kamusal yarar sağlayacağının ortaya konulması suretiyle tarım dışı kullanım izin prosedürünün tamamlanmış olması gerekmekte olup,  tarım dışı kullanım izni alınması gereken tarım arazisi niteliğinde olan davaya konu taşınmazlardan mülkiyet kamulaştırmasının söz konusu olduğu … ada … parsel sayılı taşınmaza ilişkin davaya konu acele kamulaştırma kararı öncesinde alınmış tarım dışı kullanım izni bulunmasa da, davaya konu Cumhurbaşkanı Kararı'ndan sonra, Bingöl Tarım ve Orman İl Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı kararı ile anılan taşınmaza ilişkin tarım dışı kullanım izninin verildiği anlaşıldığından, tarım dışı kullanım izni ile bu husustaki hukuka aykırılık halinin ortadan kalktığı ve söz konusu iznin dava konusu karardan daha sonra verilmiş olmasının, davaya konu kararın iptalini gerektirir bir husus olmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, enerji ihtiyacının hızla artış gösterdiği ülkemizde, bu ihtiyacın karşılanması amacıyla ve yüksek maliyetlerle inşa edilen tesislerde üretilen enerjinin tüketim noktalarına kaliteli, hızlı, kesintisiz ve güvenli bir şekilde ulaştırılmasında kamu yararının bulunduğu; 154 kV Göynük Havza TM - Metafor RES TM Enerji İletim Hattının, 49,5 MW kurulu gücündeki Metafor RES'in üreteceği enerjinin gönderileceği Metafor RES Transformatör Merkezinin enterkonnekte  sisteme tek bağlantı noktasını oluşturduğu dikkate alındığında, söz konusu hat güzergahına isabet eden taşınmazların kamulaştırılmasında  kamu yararı ile acelelik halinin bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'nda hukuka aykırılık görülmemiştir. 
	Bu durumda, davanın reddi yolundaki Daire kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin reddine,
2.Davanın reddine ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 30/04/2024 tarih ve E:2022/9343, K:2024/2584 sayılı kararının, yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3.Kesin olarak, 23/10/2024 tarihinde, … ada ... parsel yönünden oyçokluğu, diğer kısımlar yönünden oybirliği ile karar verildi.
 
KARŞI OY 
X- 5403 sayılı Kanun; toprağın korunması, geliştirilmesi, tarım arazilerinin sınıflandırılması, asgari tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerinin belirlenmesi ve bölünmelerinin önlenmesi, tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazilerin çevre öncelikli sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak planlı kullanımının sağlanması amacıyla yürürlüğe konulmuş, arazi ve toprak kaynaklarının kullanım planlarının hazırlanması, koruma ve geliştirme sürecinde toplumsal, ekonomik ve çevresel boyutlarının katılımcı yöntemlerle değerlendirilmesi, amaç dışı ve yanlış kullanımların önlenmesi, korumayı sağlayacak yöntemlerin oluşturulmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir. 5403 sayılı Kanun ile tarım arazileri koruma altına alınmış ve tarım arazilerinin tarımsal üretim amacı dışında kullanılamayacağı belirtilerek tarım arazilerinin ancak 13. maddede sayılan koşulların varlığı halinde tarım dışı kullanımına olanak sağlanmıştır. Bu kapsamda tarım arazisinin amaç dışı kullanımı, ancak arazinin, tarım dışı kullanımının sosyal veya ekonomik açıdan daha fazla kamusal yarar sağlayacağının yapılacak değerlendirme sonucunda belirlenerek Toprak Koruma Kurulunun uygun görüşü üzerine, Tarım ve Orman Bakanlığınca veya Valiliklerce tarım dışı kullanım izni verilmesi halinde mümkündür.
	Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmazların tarım dışı kullanım izni alınması gereken tarım arazisi niteliğinde olduğu, … ada … parsel ile … ada … parsel sayılı taşınmazların irtifak hakkı tesisi yoluyla acele kamulaştırılmasına karar verildiği ve … tarih ve … sayılı Bakan oluru ile yürürlüğe giren Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Planlanmasına Dair Genelge'nin  "Etüt raporlarının hazırlanması ve değerlendirilmesi" başlıklı 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca bu taşınmazların  izinlendirilmesine gerek bulunmamaktaysa da, uyuşmazlık konusu … ada … parsel  sayılı taşınmaz yönünden alınması gerekli tarım dışı kullanım izninin davaya konu 12/08/2022 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararı'ndan sonra 10/11/2022 tarihinde alındığı anlaşılmaktadır.
 Bu durumda; ilgili mevzuat uyarınca davaya konu işlemden önce alınması gereken tarım dışı kullanım izninin, davaya konu işlemden daha sonra alındığı anlaşıldığından, dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararı'nın uyuşmazlık konusu … ada … parsel sayılı taşınmaza yönelik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kısmen kabulü ile Daire kararının  … ada … parsel sayılı taşınmaz yönünden bozularak, dava konusu işlemin anılan taşınmaz yönünden iptaline karar verilmesi gerektiği oyuyla, kararın bu kısmına katılmıyoruz.