Esas No: 2024/1414
Karar No: 2024/3738
Karar Tarihi: 06.06.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2024/1414 E.  ,  2024/3738 K.


"İçtihat Metni"
           T.C.
  D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE
Esas  No : 2024/1414
Karar No : 2024/3738
DAVACI : ...Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi	  
VEKİLİ	: Av. ... 
DAVALILAR	        : 1- ... - ANKARA
VEKİLİ	: Av. ...
	          2- ... Başkanlığı 
VEKİLİ	: Av. ...
DAVANIN KONUSU 	    : Denizli ili, Honaz ilçesi, ... ve ... mahalleleri sınırları içerisinde bulunan ve ekli listede kamulaştırma bilgileri gösterilen özel mülkiyete konu  taşınmazların, ... Sanayi Bölgesi alanında gerçekleştirilecek yatırım faaliyetlerinin ivedilikle hayata geçirilmesi amacıyla Denizli Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 08/12/2022 tarih ve 32037 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 07/12/2022 tarih ve 6447 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararının, Denizli ili, Honaz ilçesi, ... Mahallesi, 449 ada ..., ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar yönünden iptalinin istenildiği belirtilmiştir.
DAVACININ İDDİALARI : 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesinde düzenlenen acele kamulaştırmanın şartlarının somut olayda gerçekleşmediği, acelelik halinin bulunmadığı ve mülkiyet hakkının ihlal edildiği ileri sürülmüştür. 
DAVALILARIN SAVUNMASI : Davanın süresinde açılmadığı, dayanak işlemlerin 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu ve ilgili mevzuata uygun olarak tesis edildiği, projenin ülke ekonomisine katkı sağlanacağı, proje alanında yer alan taşınmaz maliklerinin sürekli değiştiği, kötü niyetli işlemlerin önüne geçilerek alt ve üst yapıların ivedilikle tamamlanması gerektiği,  davaya konu işlemde kamu yararının bulunduğu ve acelelik halinin gerçekleştiği, davacının iddialarının asılsız olduğu belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakimi Hasan ...'ın açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi gereğince incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: 
	Dava konusu 23/09/2020 tarih ve 2962 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile,  "154 kV Gülpınar RES TM-Çan Havza TM Enerji İletim Hattı Projesi" kapsamında ekli harita ile listede güzergahı ve bulunduğu yer ile ada ve parsel numaraları gösterilen taşınmazlarda direk yerlerinin mülkiyet şeklinde, iletken salınım gabarisinin ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle ... Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir.
Bakılan dava, dava konusu acele kamulaştırma kararının davacıya ait taşınmaz yönünden iptali istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlığa konu ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın acele el konulması amacıyla Denizli 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2023/22 esasına kayden açılan değişik iş sayılı dosyanın, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden incelenmesinden; aynı Mahkemenin ... tarih ve K:... sayılı kararı ile 05/04/2023 tarihli bilirkişi raporunun 24/07/2023 tarihinde davacı şirkete elektronik tebligat yoluyla tebliğ edildiği, anılan bilirkişi raporunda ise dava konusu acele kamulaştırma kararının tarih ve sayısına yer verildiği,
 Uyuşmazlığa konu ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın acele el konulması amacıyla ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... esasına kayden açılan değişik iş sayılı dosyanın, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden incelenmesinden; aynı Mahkemenin ... tarih ve K:... sayılı kararı ile 05/04/2023 tarihli bilirkişi raporunun 30/05/2023 tarihinde davacı şirkete elektronik tebligat yoluyla tebliğ edildiği, anılan bilirkişi raporunda ise dava konusu acele kamulaştırma kararının tarih ve sayısına yer verildiği,
Uyuşmazlığa konu ... ada, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların acele el konulması amacıyla ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... esasına kayden açılan değişik iş sayılı dosyanın, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden incelenmesinden; aynı Mahkemenin ... tarih ve K:... sayılı kararı ile 20/03/2023 tarihli bilirkişi raporunun 15/04/2023 tarihinde davacı şirkete elektronik tebligat yoluyla tebliğ edildiği, anılan bilirkişi raporunda ise dava konusu acele kamulaştırma kararının tarih ve sayısına yer verildiği görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 40. maddesinin ikinci fıkrasında, devletin işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorunda olduğu hükme bağlanmış; 125. maddesinin üçüncü fıkrasında ise, 40. maddedeki düzenlemeyle uyumlu olarak idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin yazılı bildirim tarihinden itibaren başlayacağı düzenlemesine yer verilmiştir. 
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açılabileceği hükmüne yer verilmiş, aynı Kanunun "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, acele kamulaştırma işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ivedi yargılama usulünün uygulanacağı; 2. fıkrasının (a) bendinde, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğu  düzenlenmiştir.
Anılan Kanunun 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun,14. maddesinde; dava dilekçelerinin süre aşımı yönünden inceleneceği ve 15/1-b maddesinde ise; bu hususta Kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari işlemlerin nitelikleri gereği özel yasalarında genel dava açma süreleri dışında ayrı dava açma sürelerinin öngörülmüş olması halinde, idare tarafından idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmadığından, Anayasa’nın 40. maddesi hükmü uyarınca, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren özel dava açma süresinin değil, altmış günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerekmektedir.
Acele kamulaştırmaya ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararlarının Resmi Gazete'de yayımlanması ilgililere tebliğ hükmünde olmadığından acele kamulaştırmaya ilişkin işlemlerin Anayasada yer alan bir temel hak ve özgürlük olan mülkiyet hakkını kısıtlayıcı nitelikte bireysel işlem olması karşısında otuz gün içinde dava açılacak idarenin gösterilmesi suretiyle ilgiliye tebliğ edilmesi, Anayasada güvence altına alınmış olan hak arama özgürlüğünün de gereğidir.
Bu çerçevede, muhatapları açısından subjektif ve kişisel nitelikte olan acele kamulaştırma kararlarının, usulüne uygun yazılı bildirimi üzerine otuz gün içinde veya öğrenme üzerine altmış günlük genel dava açma süresi içinde dava konusu edilebileceği açıktır.
Uyuşmazlıkta; dava konusu Cumhurbaşkanlığı kararı davacıya tebliğ edilmediğinden, bu işleme karşı öğrenme tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içerisinde dava açılabileceğinin kabulü gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; yukarıda anılan acele el koymaya ilişkin Mahkeme kararları ile bilirkişi raporlarının  15/04/2023, 30/05/2023 ve  24/07/2023 tarihlerinde davacı şirkete tebliğ edildiği, anılan bilirkişi raporlarında ise dava konusu acele kamulaştırma kararının tarih ve sayısına yer verildiği  görülmektedir.
Bu durumda; dava konusu acele kamulaştırma kararının 15/04/2023, 30/05/2023 ve  24/07/2023 tarihlerinde öğrenildiğinin kabulü gerektiğinden, bu tarihten itibaren 60 günlük genel dava açma süresi içerisi geçirildikten çok sonra 15/01/2024 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır.
Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07/07/2021 tarihli, E:2021/1158, K:2021/1419 ve 15/04/2021 tarihli, E:2021/396, K:2021/783 sayılı kararları da bu yöndedir. 
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1.  DAVANIN SÜRE AŞIMI NEDENİYLE REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL  yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmasız davalar için belirlenen ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/A-2-(g) maddesi uyarınca, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 06/06/2024 tarihinde oybirliğiyle  karar verildi.