Esas No: 2021/4829
Karar No: 2024/2564
Karar Tarihi: 04.06.2024

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2021/4829 E.  ,  2024/2564 K.


"İçtihat Metni"
            T.C.
   D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas   No : 2021/4829
Karar  No : 2024/2564 
DAVACI	: ... Pazarlama Nakliye 
	  Sanayi Ticaret ve Dağıtım Ltd. Şti.
VEKİLİ	: Av. ...
 
DAVALI	: ... Kurumu (E-Tebligat)
VEKİLİ	: Av....
DAVANIN KONUSU	:
	Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde 24/04/2021 tarih ve 31464 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle 34/A maddesinin 1. fıkrasına eklenen kurala istinaden depolama şartının yerine getirildiğinden bahisle dağıtıcı lisansının yeniden yürürlüğe konulması talebiyle yapılan 05/07/2021 tarihli başvurunun reddine ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığı'nın 16/08/2021 tarih ve E.238937 sayılı işlemi ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 34/A maddesinin 1. fıkrasında yer alan, "Dağıtıcı lisansı sahipleri, lisansının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde en az on, altı ay içinde en az yirmi beş ve bir yıl içinde en az elli istasyonlu bayinin bulunduğu bayilik teşkilatını oluşturur." şeklindeki ilk cümlenin iptali istenmiştir.
DAVACININ İDDİALARI :
	 5015 sayılı Kanun'da bayilik teşkilatı için asgari bayi sayısına ve bayilik teşkilatını oluşturamayan dağıtıcıların lisansının sona ereceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığı, Kanun'da düzenlenmeyen bir konunun Yönetmelikle düzenlenemeyeceği, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 34/A maddesinin 5015 sayılı Kanun'a aykırı olduğu, Yönetmelik'te düzenlenen belirli sürelerde belirli  sayılarda bayilik teşkilatı kurulmasına yönelik düzenlemenin Kanun'da buna ilişkin yetki tanınan kuralın gelmesinden önce getirilmesi hasebiyle hukuki dayanağının olmadığı, anılan Yönetmelikte 24/04/2021 tarihinde yapılan değişiklikle bayi sayısının düşürüldüğü, 4000 metreküpten daha fazla depolama lisanslarının bulunduğu ve sözleşmeli mevcutta 5 adet bayileri bulunduğundan 24/04/2021 tarihinde belirli büyüklükte depolama kapasitesi olanlar açısından yapılan lehe değişikliğin haklarında uygulanması gerektiği, fakat idarece bu durum dikkate alınmadan lisanslarının sona erdirildiği, bayilik teşkilatlarını arttırmaya çalıştıkları fakat ekonomik sebepler ve pandemi nedeniyle bu durumun istenen seviyelerde olmadığı, Kanun'da bayi sayısına yönelik sınırlama getirilmemesine rağmen Yönetmelik düzenlemesi ile getirilmesinin hukuka aykırı olduğu, Yönetmelik kuralının Kanun'da yer almayan onu aşan düzenlemeler getiremeyeceği, bu durumun Anayasa'ya aykırılık oluşturduğu, idare tarafından Yönetmelikte bayilik teşkilatı sınırlaması getirilmesine dair düzenlemelerden önce lisans almış ilgililer hakkında bu kısıtlamaların uygulanmaması gerektiği, zira kendileri açısından müktesep hak söz konusu olduğu, idarenin keyfi kararları ile kazanılmış hakların geri alınamayacağı ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI : Usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılmadığı; esasa ilişkin olarak ise, davacı şirketin lisansının yeniden yürürlüğe konulması istemli başvurusunun reddi işleminin gerekçesi ile iptali istenilen Yönetmelik maddesi arasında hukuki bir bağlantı olmadığı, getirilen düzenlemenin lehe kanun kapsamında yer almadığı, davacının değişiklik tarihinden önce lisansı iptal edildiğinden işlem tarihinden sonra getirilen değişikliğin hakkında uygulanamayacağı, yeni lisans başvurusunda bulunulması gerektiği, bayilik teşkilatında kurulması gereken bayi sayısında sınırlama yapılamayacağına ilişkin 5015 sayılı Kanun'un 3. maddesindeki düzenlemenin 14/02/2019 tarih ve 7164 sayılı Kanun ile kaldırıldığı, söz konusu bayi sınırlamasının kaldırılmasıyla 09/07/2019 tarih ve 30826 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklik ile 34/A maddesinin yeniden düzenlendiği ve söz konusu düzenlemenin iptali istemiyle açılan ve Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 2020/2168 sayılı esasına kayıtlı davada kuralın hukuka uygun olduğuna karar verildiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ :  Davanın  reddi gerektiği düşünülmektedir.
 
DANIŞTAY SAVCISI ...'İN DÜŞÜNCESİ : Dava, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde yapılan değişiklikle 34/A maddesinin 1. fıkrasına eklenen kurala istinaden depolama şartının yerine getirildiğinden bahisle dağıtıcı lisansının yeniden yürürlüğe konulması talebiyle davacının  05/07/2021 tarihli başvurusunun reddine ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığı'nın 16/08/2021 tarih ve E.62869258-130.01.03-238937 sayılı işlemi ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 34/A maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Dağıtıcı lisansı sahipleri, lisansının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde en az on, altı ay içinde en az yirmi beş ve bir yıl içinde en az elli istasyonlu bayinin bulunduğu bayilik teşkilatını oluşturur" şeklindeki ilk cümlenin iptali istemiyle açılmıştır. 
	5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun 2. maddesinin birinci fıkrasının (11). bendinde "dağıtıcı", "Akaryakıt dağıtım yetkisi olan ve lisansına işlenmesi halinde depolama, taşıma, ihrakiye ve madeni yağ üretimi işlemleri yapabilen semaye şirketi" ; (12). bendinde "dağıtım", "Serbest kullanıcılara akaryakıt toptan satışı ve ikmali dahil bayilere akaryakıt satış ve ikmali faaliyetlerinin bütünü" şeklinde tanımlanmış; 3. maddesinin dokuzuncu fıkrasında, "Kurum, bu Kanunda tanınan yetkiler dahilinde; 
	a) Lisans gerektiren faaliyet ve/veya işlemlerin kapsamları, 
 
	b) Lisans ile kazanılan hak ve üstlenilen yükümlülükler, 
 
	c) Lisans kapsamındaki faaliyetlerin kısıtlanması, 
 
	d) Faaliyetin yürütülmesine ilişkin olarak özel şartlar belirlenmesi, 
konularında düzenlemeler yapmaya yetkilidir."  hükmü yer almış, onbirinci fıkrasında ise,
	"Lisanslar ile ilgili olarak;
	a) Başvuru, değerlendirme, lisans verme, lisans süresi, tadili, bedeli ile sona ermesi ve süre uzatma işlemlerine,
	b) Sınıflandırılması uygun görülen lisansların, sınıflandırılmasına ait esaslar ve sınıflara göre asgarî büyüklüklerine,
	c) Değişiklik ile sınıflandırmaya tâbi lisanslarda sınıf değiştirme işlemlerine,
 
	d) Aranacak asgarî nitelikler ve ilgililerin tasarrufunda olması gereken asgarî varlıklarına,
 
	e) Tutulması zorunlu olan kayıtlar ve kayıt yöntemleri ile bildirim yükümlülüklerine, 	
	f) Faaliyet alt başlıkları ve bunların tanımlarına,
	g) Kamunun can ve mal güvenliği ile kullanıcı haklarına ilişkin hususlara,
 
	h) Lisansta yer alacak hususlara,
	ı) Lisans kapsamında olsun veya olmasın piyasa ile ilgili faaliyetlerin yönlendirilmesi, gözetimi, denetimi ve benzeri konulara, ait usul ve esaslar Kurumca çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir." kuralına yer verilmiştir.
	Kanunun "Dağıtım" başlıklı 7. maddesinde; "Dağıtıcı lisansı sahipleri, akaryakıt olarak tanımlanan ürünlerin dağıtım hakkına sahip olur.
	Dağıtıcı lisansı sahipleri, kendi mülkiyetlerindeki veya sözleşmelerle oluşturacakları bayilerinin istasyonlarına akaryakıt dağıtımının yanı sıra, serbest kullanıcılara akaryakıt toptan satışı ve depolama tesislerinin yakınındaki tesislere boru hatları ile taşıma faaliyetlerinde bulunabilir. Dağıtıcılar başka akaryakıt dağıtıcılarının bayilerine dağıtım yapamazlar.
	Dağıtıcılar, yıllık pazarlama projeksiyonları yapmak ve detayları ile her yıl Kuruma Şubat ayı içinde vermekle yükümlüdür. Yıl içinde, üçer aylık dönemlerde projeksiyonlarının gerçekleşme değerlemesini yaparak Kuruma; Ocak, Nisan, Temmuz, Ekim aylarında verir ve projeksiyonlarında oluşan yüzde ondan fazla artış ve eksilişleri açıklarlar.
		Dağıtıcılar, 2 nci maddenin birinci fıkrasının (10) ve (13) numaralı bentlerinde belirtilen şekilde sözleşme ile bayilikler oluşturur. Bayilik süresi bitiminden üç ay öncesinde bayiliğin devamı için sözleşme yenilenemez ise sürenin bitimine kadar dağıtıcı, bayinin ikmal ihtiyacını karşılar. Süre bitiminde bayi, sözleşme yaptığı yeni dağıtıcının ürünlerini pazarladığı anlaşılacak şekilde faaliyetine devam eder ve en geç bir ay içinde eski dağıtım şirketi ile ilgili tüm belirtileri kaldırır.
	Dağıtıcıların kendi işlettiği istasyonlar aracılığı ile yaptığı satış, dağıtıcının toplam yurt içi pazar payının yüzde onbeşinden fazla olamaz. Dağıtıcıların yurt içi pazar payı, toplam yurt içi pazarın yüzde kırkbeşini geçemez. Dağıtıcı, kendi işlettiği istasyonlara sübvansiyon ve bayi istasyonlarından farklı uygulama yapamaz.
	(Ek fıkra: 25/1/2007-5576/2 md.; Değişik altıncı fıkra: 28/3/2013-6455/39 md.) Dağıtıcı lisansı sahipleri, Kurum tarafından belirlenen esaslara uygun olarak bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurmak ve uygulamakla yükümlüdür. (Ek cümleler:29/4/2021-7318/7 md.) Dağıtıcı lisansı sahibi, Kurumca yetkilendirilen tüzel kişiler aracılığı ile denetim sistemini kurar ve uygular. Denetim sistemini kuracak ve uygulayacak tüzel kişilerde aranacak idari, mali ve teknik şartlar ile bu tüzel kişilerin hak ve yükümlülükleri Kurum tarafından belirlenir. Denetim sisteminin kurulması ve uygulanmasına ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesinden lisans sahibi ile Kurumca yetkilendirilen tüzel kişiler müştereken sorumludur. Dağıtıcı lisansı sahibi, Kurumun bu sisteme erişimini sağlar. Kurum; Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ve ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşlarının görevlerinin gerektirdiği ölçüde bu sisteme doğrudan erişimini sağlar. Kurum, yukarıda sayılan kamu kurum ve kuruluşlarının ihtiyaç duyacağı bilgi ve belgeleri yine görevlerinin gerektirdiği ölçüde verir. Söz konusu sistemi kurmadığı ya da Kurumca belirlenen usul ve esaslara uygun denetimi sağlayamadığı tespit edilen dağıtıcılara ve yetkilendirilen tüzel kişilere 19 uncu maddede öngörülen miktarda idari para cezası uygulanır. Dağıtıcı lisansı sahipleri, bayi denetim sisteminin kurulmadığı veya kurulan sistemin Kurumca yapılan düzenlemelere uygun bulunmadığı tespit edilen bayilere akaryakıt ikmali yapamaz.
Dağıtıcılar, tescilli markası altında yapılan faaliyetlere ilişkin kalite kontrol izlemesini etkin biçimde yapmak, bayilik iptallerini gerekçeleriyle birlikte Kuruma bildirmekle yükümlüdür. Akaryakıt dağıtımı için kurulacak tesis ve ekipmanlara ilişkin teknik, güvenlik, çevre ve benzeri kriterler Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmü yer almaktadır. 
Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 4. maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı bendinde, bayilik, karşılıklı yükümlülüklerin ekinde fizibilite olan bir sözleşmeye bağlanarak akaryakıt dağıtım şirketleri tarafından gerçek ve tüzel kişilere akaryakıtın kullanıcılara ikmali yetkisi verilmesi işlemi ve (34) numaralı bendinde, bayilik teşkilatı, dağıtım faaliyetinin sürdürülmesi için gerekli asgarî sayıdaki bayiden oluşan yapı olarak tanımlanmış; "Lisans Başvurusu" başlıklı 7. maddesinin yedinci fıkrasının (g) bendinde, dağıtıcı lisans başvurusunda maddede belirtilenlere ek olarak, dağıtıcı ve ihrakiye teslimi lisansı sahiplerinin Kurul'ca belirlenecek yeterli teknik ve ekonomik güce sahip olması gerektiği kurala bağlanmış; 17. maddesinin birinci fıkrasının, (h) bendinde, "Lisanslar; dağıtıcı lisansı sahiplerinin bu Yönetmeliğin 34/A maddesi ile belirlenen bayilik teşkilatını süresi içinde oluşturamaması veya koruyamaması hâlinde sona erdirilir." kuralları yer almıştır.
Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin, "Bayilik teşkilatı kurulması" başlıklı 34/A maddesinde; "(Ek:RG-9/7/2019-30826) Dağıtıcı lisansı sahipleri lisansının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde en az on, altı ay içinde en az yirmi beş ve bir yıl içinde en az elli istasyonlu bayinin bulunduğu bayilik teşkilatını oluşturur. (Ek cümle:RG-24/4/2021-31464) Lisansına işli olarak veya münferiden aynı unvanlı depolama lisansında asgari 4.000 metreküp depolama kapasitesine sahip dağıtım şirketleri için bu fıkrada belirtilen on, yirmi beş ve elli bayi sayısı şartı sırasıyla beş, on üç ve yirmi beş olarak uygulanır.
(Değişik fıkra:RG-28/7/2020-31199) Dağıtıcı lisansı sahipleri bayilik teşkilatını korumakla yükümlüdür. Bayilik teşkilatının oluşturulamaması veya oluşturulduktan sonra korunamaması durumunda, dağıtıcı lisansı sahibinin bildirime gerek olmaksızın, otuz gün içerisinde gerekli bayi sayısına ulaşması zorunludur. Bu süre sonunda gerekli sayıda bayisi bulunmayan dağıtıcı lisansı sahipleri bayilik teşkilatını oluşturamamış veya koruyamamış olarak kabul edilir ve Yönetmeliğin 17 nci maddesine göre işlem gerçekleştirilir.
	(Ek fıkra:RG-28/7/2020-31199) Bayilik teşkilatının oluşturulmasına ilişkin süreler, Kurum tarafından geçici olarak faaliyeti durdurulan lisanslar için durur. Sona erdirilen veya iptal edilen lisansların mahkeme kararı ile tekrar yürürlüğe girmesi durumunda, bu maddenin birinci fıkrasının uygulanması bakımından, yeni lisans alınmış gibi kabul edilir.
Dağıtıcı lisansı sahiplerinin ulusal marker taleplerinin değerlendirmeye alınabilmesi için lisans sahibinin lisans aldığı tarihten itibaren;
a) İlk altı ay içerisinde en az on,
b) Yedinci aydan birinci yılın sonuna kadar en az yirmi beş,
	c) Birinci yıldan sonra en az elli,
istasyonlu bayiden oluşan bayilik teşkilatına sahip olması gereklidir. Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihte dağıtıcı lisansı bulunan kişiler, ulusal marker taleplerinin değerlendirilmesi kapsamında, fıkranın yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla yeni lisans almış olarak kabul edilir." düzenlemesi bulunmaktadır.
	Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin sahip olduğu DAĞ/1130-4/21658 sayılı dağıtıcı lisansının, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 34/A maddesi uyarınca, 01/05/2020 tarihine kadar, 10 istasyonlu bayilik teşkilatını oluşturamadığından bahisle 14/05/2020 tarih ve 9350-4 sayılı Kurul kararı ile, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinin, 17. maddesinin 1/h bendi uyarınca iptal edildiği, 24/04/2021 tarih ve 31464 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan yönetmelik değişikliği ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 34/A maddesinin birinci fıkrasına eklenen cümle ile lehe değişiklik getirildiği, buna göre bayii sayısı 5, 10 ve 20 olarak uygulanması gerektiği, böylece davacı şirketin 05/07/2021 tarihinde başvuruda bulunarak yönetmelikte belirtilen bayii şartını yerine getirdiğinden bahisle dağıtıcı lisansının tekrar yayınlanmasını istediği, davalı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığı'nın 16/08/2021 tarih ve E.62869258-130.01.03-238937 sayılı işlemi ile de istemin reddi üzerine iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
	Petrol piyasasının güvenli, istikrarlı ve sağlıklı bir şekilde işlemesi amacıyla yürürlüğe konulan 5015 sayılı Kanun'da, bu amacın gerçekleşmesi için, petrol piyasasında her türlü faaliyette bulunmak lisans alma şartına bağlanmış ve dağıtıcıların serbest kullanıcılara akaryakıt toptan satışı ile bayilere akaryakıt dağıtımı faaliyetlerinde bulunmaları öngörülmüş; lisans gerektiren faaliyet ve/veya işlemlerin kapsamları, lisans ile kazanılan hak ve üstlenilen yükümlülükler, lisans kapsamındaki faaliyetlerin kısıtlanması, faaliyetin yürütülmesine ilişkin olarak özel şartlar belirlenmesi hususlarında düzenlemeler yapmaya Kurum yetkili kılınmıştır.
	5015 sayılı Kanun'a dayanılarak hazırlanan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği, Kurum'un petrol piyasasında lisans işlemlerine yönelik görev, yetki ve sorumluluklarına, lisanslarda yer alması gereken hükümlere, lisans sahiplerinin hak ve yükümlülükleri ile bildirim ve kayıt düzenine ilişkin usûl ve esasları kapsamaktadır.
	5015 sayılı Kanun'da dağıtıcı lisansı sahiplerinin esas olarak, kendi mülkiyetlerindeki veya sözleşmelerle oluşturacakları bayilerinin istasyonlarına akaryakıt dağıtımı faaliyetinde bulunmaları öngörülmüştür. Nitekim, bayilere akaryakıt satış ve ikmal faaliyetlerinde bulunmaları öngörülen dağıtıcıların bayilik teşkilatını kurmaları, güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortamı içerisinde bu faaliyetlerini yürütmelerinin de bir gereğidir.
	Bu itibarla, lisans kapsamındaki faaliyetlerin kısıtlanması veya faaliyetin yürütülmesine ilişkin olarak özel şartlar belirlenmesi konularında düzenlemeler yapmaya yetkili olan davalı idare tarafından, dağıtıcı lisansı sahiplerine, lisanslarının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde en az on, altı ay içinde en az yirmi beş ve bir yıl içinde en az elli istasyonlu bayinin bulunduğu bayilik teşkilatı oluşturma şartının getirilmesiyle, hukuk devleti ilkesinin bir gereği olan ölçülülük ilkesi gereğince makûl dengenin kurulduğu; dolayısıyla, dağıtıcı lisansı sahiplerine bayilik teşkilatı oluşturulması konusunda getirilen kural, piyasa faaliyetlerinin şeffaf, eşitlikçi ve istikrarlı biçimde sürdürülmesi amacı ile de orantılı olduğundan, dava konusu Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 34/A maddesinin birinci fıkrasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
	Dava konusu işleme gelince; davacı şirketin, davalı idareye 05/07/2021 tarihli başvurusu ile daha önce bayilik teşkilatını oluşturamaması nedeniyle lisansının sonlandırıldığı,  Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 34/A maddesinde yapılan yönetmelik değişikliğinin lehine olduğu, Yönetmeliğin 34/A maddesinde aranan bayi sayısı şartının 5, 13 ve 25 olarak aranması gerektiği, böylece bayi sayısı koşulunu sağlamış olduğundan, dağıtıcı lisansının yeniden yayınlanması gerektiğini talep etmiş ve isteminin reddi yolundaki işlemin iptalini istemekte ise de;  davacı şirketin lisans iptalinden çok sonra yönetmelik değişikliği yürürlüğe girdiğinden, yani yönetmelik değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihte lisans sahibi olmayan davacı şirketin, bu iddiası da yerinde bulunmamaktadır. 
	Bu itibarla, davacı şirketin dağıtıcı lisansının, Yönetmeliğin 17. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi ile anılan bent ile atıfta bulunulan 34/A maddesi uyarınca, yeterli sayıda istasyonlu bayiden meydana gelen bayilik teşkilatının süresi içinde oluşturulamaması nedeniyle sona erdirilmiş olduğundan, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde yapılan değişiklikle 34/A maddesinin 1. fıkrasına eklenen kurala istinaden depolama şartının yerine getirildiğinden bahisle dağıtıcı lisansının yeniden yürürlüğe konulması talebiyle davacının  05/07/2021 tarihli başvurusunun reddine ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığı'nın 16/08/2021 tarih ve E.62869258-130.01.03-238937 sayılı işleminde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
	Açıklanan  nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.
 
TÜRK MİLLETİ ADINA
	Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ:
	09/07/2019 tarih ve 30826 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 6. maddesiyle, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde değişiklik yapılmış, 14. maddesiyle de anılan Yönetmeliğin 34. maddesinden sonra gelmek üzere 34/A maddesi eklenmiştir.
	... tarih ve... sayılı dağıtıcı lisansı ile faaliyette bulunan davacı şirkete, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işlemiyle 01/05/2020 tarihine kadar asgari 10 (on) istasyonlu bayilik teşkilatını oluşturması ve koruması gerekmekte olduğu, aksi hâlde Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesi uyarınca lisansının sona erdirileceği bildirilmiştir.
	Belirtilen sürenin sona ermesinden sonra 14/05/2020 tarih ve 9350-5 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararıyla, davacı şirketin dağıtıcı lisansının, dağıtıcı lisansı sahiplerinin yeterli sayıda istasyonlu bayiden meydana gelen bayilik teşkilatını süresi içerisinde oluşturamaması veya koruyamaması hâlinde lisanslarının sona erdirileceğine ilişkin Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca sona erdirilmesine karar verilmiştir.
	Anılan Kurul kararının davacı şirkete bildirilmesi üzerine, davacı şirket tarafından,  mezkûr işlemin iptali istemiyle açılan davada, .... İdare Mahkemesi'nin 20/10/2020 tarih ve E:2020/1310, K:2020/1794 sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş; Ankara Bölge İdare Mahkemesi 8. İdari Dava Dairesi'nin 25/03/2021 tarih ve E:2021/241, K:... sayılı kararıyla, davalının istinaf  isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmiş olup, davacı şirketin temyiz istemi ise, Dairemizin 27/12/2021 tarih ve E:2021/2321, K:2021/5345 sayılı kararıyla reddedilerek, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanmasına karar verilmiştir.
	Diğer taraftan, 24/04/2021 tarih ve 31464 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 34/A maddesinin 1. fıkrasına 2. cümle eklenmiştir.
	Bunun üzerine, davacı şirket tarafından,  05/07/2021 tarihli başvuru dilekçesiyle söz konusu değişikliğin haklarında uygulanarak lisanslarının yeniden yürürlüğe konulması talep edilmiş, bu başvurunun reddi üzerine, anılan işlem ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 34/A maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE	:
	USUL YÖNÜNDEN:
	Davalı idarenin usule yönelik itirazı geçerli görülmeyerek esasın incelenmesine geçildi,
	ESAS YÖNÜNDEN:
	İLGİLİ MEVZUAT :
	5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 2. maddesinin (9) numaralı bendinde, "Bayi", bayilik faaliyeti için gerekli donanıma sahip gerçek ve tüzel kişiler; (10) numaralı bendinde, "Bayilik", karşılıklı yükümlülüklerin ekinde fizibilite olan bir sözleşmeye bağlanarak akaryakıt dağıtım şirketleri tarafından gerçek ve tüzel kişilere akaryakıtın kullanıcılara ikmali yetkisi verilmesi işlemi; (11) numaralı bendinde, "Dağıtıcı", akaryakıt dağıtım yetkisi olan ve lisansına işlenmesi hâlinde depolama, taşıma, ihrakiye ve madeni yağ üretimi işlemleri yapabilen sermaye şirketi; (12) numaralı bendinde, "Dağıtım", serbest kullanıcılara akaryakıt toptan satışı ve ikmali dahil bayilere akaryakıt satış ve ikmal faaliyetlerinin bütünü; (27) numaralı bendinde, "Lisans", bu kanuna göre gerçek ve tüzel kişilere piyasada faaliyet gösterebilmeleri için Kurul tarafından izin verildiğini gösterir belge olarak tanımlanmış; "Lisansların tâbi olacağı  usul ve esaslar" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında, "Petrol ile ilgili;
	a) Rafinaj, işleme, madeni yağ üretimi, depolama, iletim, serbest kullanıcı ve ihrakiye faaliyetlerinin yapılması ve bu amaçla tesis kurulması ve/veya işletilmesi,
	b) Akaryakıt dağıtımı, taşıması ve bayilik faaliyetlerinin yapılması,
	İçin lisans alınması zorunludur. Kurum, geliştireceği ilke ve ölçütler doğrultusunda, iletim ve işleme faaliyetlerinde lisans alma zorunluluğuna muafiyet getirebilir. Lisans vermede taahhüt üzerinden işlem yapılamaz."; üçüncü fıkrasında, "Bu Kanun'a göre; lisansların verilmesi, güncelleştirilmesi, geçici olarak durdurulması veya iptaline ilişkin işlemler Kurum'ca yapılır. Lisansların verilmesinde pazara giriş açısından teknoloji, kalite, güvenlik, hizmet ve teşebbüsün sürdürülebilirliği dikkate alınır."; dokuzuncu fıkrasında, "Kurum, bu Kanun'da tanınan yetkiler dâhilinde;
	a) Lisans gerektiren faaliyet ve/veya işlemlerin kapsamları,
	b) Lisans ile kazanılan hak ve üstlenilen yükümlülükler,
	c) Lisans kapsamındaki faaliyetlerin kısıtlanması,
	d) Faaliyetin yürütülmesine ilişkin olarak özel şartlar belirlenmesi,
	Konularında düzenlemeler yapmaya yetkilidir."; on birinci fıkrasında, "Lisanslar ile ilgili olarak; a) Başvuru, değerlendirme, lisans verme, lisans süresi, tadili, bedeli ile sona ermesi ve süre uzatma işlemlerine,(...)
	Ait usul ve esaslar Kurum'ca çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.";
	7. maddesinin ikinci fıkrasında, "Dağıtıcı lisansı sahipleri, kendi mülkiyetlerindeki veya sözleşmelerle oluşturacakları bayilerinin istasyonlarına akaryakıt dağıtımının yanı sıra, serbest kullanıcılara akaryakıt toptan satışı ve depolama tesislerinin yakınındaki tesislere boru hatları ile taşıma faaliyetlerinde bulunabilir. (...)"; dördüncü fıkrasında, "Dağıtıcılar, 2. maddenin birinci fıkrasının (10) ve (13) numaralı bentlerinde belirtilen şekilde sözleşme ile bayilikler oluşturur. (...)" kuralları yer almıştır.
	17/06/2004 tarih ve 25495 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 4. maddesinin (8) numaralı bendinde, "Bayilik", karşılıklı yükümlülüklerin ekinde fizibilite olan bir sözleşmeye bağlanarak akaryakıt dağıtım şirketleri tarafından gerçek ve tüzel kişilere akaryakıtın kullanıcılara ikmali yetkisi verilmesi işlemi; (34) numaralı bendinde, "Bayilik teşkilatı", dağıtım faaliyetinin sürdürülmesi için gerekli asgarî sayıdaki bayiden oluşan yapı olarak tanımlanmış; "Lisans Başvurusu" başlıklı 7. maddesinin yedinci fıkrasının (g) bendinde, dağıtıcı lisans başvurusunda maddede belirtilenlere ek olarak, dağıtıcı ve ihrakiye teslimi lisansı sahiplerinin Kurul'ca belirlenecek yeterli teknik ve ekonomik güce sahip olması gerektiği kurala bağlanmış; "Lisansın Sona Ermesi ve İptali" başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrasında, "Lisans sona erdirme işlemi Kurul tarafından veya bu yetkinin devredilmesi durumunda Başkanlık veya Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilir. Lisanslar; (...) h) Dağıtıcı lisansı sahiplerinin bu Yönetmeliğin 34/A maddesi ile belirlenen bayilik teşkilatını süresi içinde oluşturamaması veya koruyamaması hâlinde sona erdirilir."; "Bayilik teşkilatı kurulması" başlıklı 34/A maddesinde;" (Ek:RG-09/07/2019-30826) Dağıtıcı lisansı sahipleri lisansının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde en az on, altı ay içinde en az yirmi beş ve bir yıl içinde en az elli istasyonlu bayinin bulunduğu bayilik teşkilatını oluşturur. (Ek cümle:RG-24/04/2021-31464) Lisansına işli olarak veya münferiden aynı unvanlı depolama lisansında asgari 4.000 metreküp depolama kapasitesine sahip dağıtım şirketleri için bu fıkrada belirtilen on, yirmi beş ve elli bayi sayısı şartı sırasıyla beş, on üç ve yirmi beş olarak uygulanır.
	(Değişik fıkra:RG-28/7/2020-31199) Dağıtıcı lisansı sahipleri bayilik teşkilatını korumakla yükümlüdür. Bayilik teşkilatının oluşturulamaması veya oluşturulduktan sonra korunamaması durumunda, dağıtıcı lisansı sahibinin bildirime gerek olmaksızın, otuz gün içerisinde gerekli bayi sayısına ulaşması zorunludur. Bu süre sonunda gerekli sayıda bayisi bulunmayan dağıtıcı lisansı sahipleri bayilik teşkilatını oluşturamamış veya koruyamamış olarak kabul edilir ve Yönetmeliğin 17 nci maddesine göre işlem gerçekleştirilir.
	(Ek fıkra:RG-28/7/2020-31199) Bayilik teşkilatının oluşturulmasına ilişkin süreler, Kurum tarafından geçici olarak faaliyeti durdurulan lisanslar için durur. Sona erdirilen veya iptal edilen lisansların mahkeme kararı ile tekrar yürürlüğe girmesi durumunda, bu maddenin birinci fıkrasının uygulanması bakımından, yeni lisans alınmış gibi kabul edilir.
Dağıtıcı lisansı sahiplerinin ulusal marker taleplerinin değerlendirmeye alınabilmesi için lisans sahibinin lisans aldığı tarihten itibaren;
a) İlk altı ay içerisinde en az on,
b) Yedinci aydan birinci yılın sonuna kadar en az yirmi beş,
c) Birinci yıldan sonra en az elli,
istasyonlu bayiden oluşan bayilik teşkilatına sahip olması gereklidir. Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihte dağıtıcı lisansı bulunan kişiler, ulusal marker taleplerinin değerlendirilmesi kapsamında, fıkranın yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla yeni lisans almış olarak kabul edilir." kurallarına yer verilmiştir.
	Yönetmeliğin Geçici 24. maddesinde ise, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte dağıtıcı lisansı sahibi olan kişiler, 01/01/2020 tarihinden itibaren, 34/A maddesinin birinci fıkrasında belirtilen bayilik teşkilatını fıkrada belirtilen süreler içinde oluşturmakla yükümlüdür." kuralı yer almıştır.
 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
	Petrol Piyasa Lisans Yönetmeliği'nin dava konusu 34/A maddesinin birinci fıkrasının ilk cümlesinin incelenmesi:
	Sözlük anlamı ile "düzenli hâle koymak, düzen vermek, tanzim ve tertip etmek" olarak tanımlanan "düzenleme", kamu hukukunda kural koyma ile eş anlamlıdır. Kural ise, sürekli, soyut, nesnel, genel (kişilik dışı) durumları belirleyen ve gösteren norm olarak tanımlanmaktadır. (ÖZAY İl Han, Günışığında Yönetim, İstanbul, 2017, s. 426).
	İdarelerin düzenleme yapma yetkisine sahip olduğu alanlarda, bu alanları düzenleyici işlemler ile objektif bir şekilde düzenlemesi gerekmektedir. İdarelerin, işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve kanunlarla çizilen çerçeve içinde takdir yetkilerini kullanmaları ve bu yetkilerini kullanırken kamu hizmetinin gereklerini ve  kamu yararını göz önünde bulundurmaları zorunludur. İdarelerin düzenleme yetkisinin, kanunlarla getirilen hükümleri aşacak bir şekilde kullanılamayacağı açıktır.
	28/11/2014 tarih ve 29189 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesiyle, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 4. maddesinin birinci fıkrasına eklenen (34) numaralı bendinde, bayilik teşkilatı, bayilere akaryakıt satış ve ikmal faaliyeti gerçekleştirmek için dağıtıcılarca en az beş bayiden müteşekkil olmak üzere oluşturulan yapı olarak tanımlanmıştır.
	Söz konusu Yönetmelik değişikliğine karşı açılan davada, Dairemizin 10/06/2020 tarih ve E:2015/352, K:2020/1305 sayılı kararıyla, "dava konusu düzenleyici işlemlerin tesis edildiği tarih itibarıyla 5015 sayılı Kanun'da bayi sayısı konusunda sayısal sınırlama getirilemeyeceği kuralına yer verildiği dikkate alındığında, bu yasal düzenlemeyi aşar şekilde, bayilik teşkilatının 'en az beş bayiden' oluşacağına ilişkin ibarede hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 4. maddesinin birinci fıkrasının (34) numaralı bendinde yer alan "en az beş bayiden" ibaresinin iptaline karar verilmiştir.
	Öte yandan, 28/02/2019 tarih ve 30700 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 30. maddesiyle, 5015 sayılı Kanun'un 3. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan "bayi sayısı, depolama kapasitesi (işletme stok kapasitesi hariç) konularında sayısal büyüklüklerle sınırlama yapılmaz" ibaresi madde metninden çıkarılmıştır. 
	Anılan Kanun değişikliğinin gerekçesinde ise, "5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 3. maddesinde 'lisansların tabi olacağı usul ve esaslar' düzenlenmektedir. Kanun lisans sahiplerine, yüklediği yükümlülüklerin yanı sıra birçok hak da sağlamaktadır. Özellikle dağıtıcı lisansı sahipleri çok geniş yetkilere sahip olup Kanun'da, dağıtıcı lisansı sahiplerinin petrol piyasasındaki aslî faaliyeti bayilere akaryakıt ikmali olarak belirlenmiştir. Yıllar itibarıyla yürürlükte bulunan dağıtıcı lisansı sahibi sayısı ciddi ölçüde artmıştır. Dağıtıcı sayısındaki bu artış petrol piyasasında rekabeti iyileştirmesi bir yana özellikle ÖTV ve KDV usulsüzlükleri yapan şirketler vergi ziyaına neden olduğu gibi piyasadaki rekabeti de bozucu etkiler gösterdiği görülmüştür. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından dağıtıcı olma ve dağıtıcı olarak faaliyet sürdürme kriterlerinin belirlenmesi konusunda yetkisinin genişletilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. EPDK tarafından belirlenecek ilave kriterlerin piyasada sürdürülebilirliğe ve rekabet ortamına katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir. Madde değişikliği ile dağıtıcı lisansları için bayilik teşkilatı, depolama kapasitesi gibi hususlarda düzenleme yapılabilmesine yönelik olarak 'bayi sayısı, depolama kapasitesi (işletme stok kapasitesi hariç) konularında sayısal büyüklüklerle sınırlama yapılmaz' ibaresinin metninden çıkarılması planlanmaktadır." ifadelerine yer verilmiştir.
	5015 sayılı Kanun'da yapılan bu değişiklik sonrası, 09/07/2019 tarih ve 30826 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesiyle değişik Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 4. maddesinin birinci fıkrasının (34) numaralı bendinde, bayilik teşkilatı, dağıtım faaliyetinin sürdürülmesi için gerekli asgarî sayıdaki bayiden oluşan yapı olarak tanımlanmış; anılan Yönetmeliğin 14. maddesiyle Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 34. maddesinden sonra gelmek üzere eklenen 34/A maddesinin birinci fıkrasında, dağıtıcı lisansı sahiplerinin, lisanslarının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde en az on, altı ay içinde en az yirmi beş ve bir yıl içinde en az elli istasyonlu bayinin bulunduğu bayilik teşkilatını oluşturmaları gerektiği; ikinci fıkrasında, dağıtıcı lisansı sahiplerinin bayilik teşkilatını korumakla yükümlü oldukları, bayilik teşkilatı kapsamındaki istasyonlu bayi sayısının belirtilen sayıların altına düşmesi durumunda, dağıtıcı lisansı sahiplerinin otuz gün içerisinde gerekli sayıya ulaşmasının zorunlu olduğu; anılan Yönetmeliğin 6. maddesiyle değişik 17. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde, dağıtıcı lisansı sahiplerinin bu Yönetmeliğin 34/A maddesi ile belirlenen bayilik teşkilatını süresi içinde oluşturamaması veya koruyamaması hâlinde lisanslarının sona erdirileceği kurala bağlanmıştır.
	5015 sayılı Kanun ile petrol piyasası faaliyetlerinin güven ve istikrar içerisinde geliştirilerek sürdürülmesi amacıyla, tüketicinin ve piyasa taraflarının çıkar ve beklentileri ile kamu politikalarının ilkelerini ortak paydada buluşturacak, şeffaf, eşitlikçi ve verimli işleyişi sağlayacak, rekabet kurallarına uygun, güvenli ve istikrarlı bir yapının kurulması hedeflenmiştir.
	Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, petrolün güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortamı içerisinde kullanıcılara sunumuna ilişkin petrol piyasasında yönlendirme, gözetim ve denetim faaliyetlerinin düzenlenmesini sağlamakla görevli ve yetkilidir. Kurum'un, anılan Kanun'da tanınan yetkiler dâhilinde, lisans kapsamındaki faaliyetlerin kısıtlanması veya faaliyetin yürütülmesine ilişkin olarak özel şartlar belirlenmesi konularında düzenlemeler yapma yetkisi bulunmaktadır. Nitekim, Kurum bu işlevini yerine getirmek üzere, lisans kapsamında olsun veya olmasın piyasa ile ilgili faaliyetlerin yönlendirilmesi, gözetimi, denetimi ve benzeri konulara ait usûl ve esasları çıkardığı yönetmeliklerle düzenlemiştir.
	Petrol piyasasının güvenli, istikrarlı ve sağlıklı bir şekilde işlemesi amacıyla yürürlüğe konulan 5015 sayılı Kanun'da, bu amacın gerçekleşmesi için, petrol piyasasında her türlü faaliyette bulunmak lisans alma şartına bağlanmış ve dağıtıcıların serbest kullanıcılara akaryakıt toptan satışı ile bayilere akaryakıt dağıtımı faaliyetlerinde bulunmaları öngörülmüş; lisans gerektiren faaliyet ve/veya işlemlerin kapsamları, lisans ile kazanılan hak ve üstlenilen yükümlülükler, lisans kapsamındaki faaliyetlerin kısıtlanması, faaliyetin yürütülmesine ilişkin olarak özel şartlar belirlenmesi hususlarında düzenlemeler yapmaya Kurum yetkili kılınmıştır.
	5015 sayılı Kanun'a dayanılarak hazırlanan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği, Kurum'un petrol piyasasında lisans işlemlerine yönelik görev, yetki ve sorumluluklarına, lisanslarda yer alması gereken hükümlere, lisans sahiplerinin hak ve yükümlülükleri ile bildirim ve kayıt düzenine ilişkin usûl ve esasları kapsamaktadır.
	Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin dava konusu 34/A maddesinin birinci fıkrasının ilk cümlesinde, dağıtıcı lisansı sahipleri tarafından, lisanslarının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde en az on, altı ay içinde en az yirmi beş ve bir yıl içinde en az elli istasyonlu bayinin bulunduğu bayilik teşkilatının oluşturulması gerektiği belirtilmiştir.
	5015 sayılı Kanun'da dağıtıcı lisansı sahiplerinin esas olarak, kendi mülkiyetlerindeki veya sözleşmelerle oluşturacakları bayilerinin istasyonlarına akaryakıt dağıtımı faaliyetinde bulunmaları öngörülmüştür. Nitekim, bayilere akaryakıt satış ve ikmal faaliyetlerinde bulunmaları öngörülen dağıtıcıların bayilik teşkilatını kurmaları, güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortamı içerisinde bu faaliyetlerini yürütmelerinin de bir gereğidir.
	Bu itibarla, lisans kapsamındaki faaliyetlerin kısıtlanması veya faaliyetin yürütülmesine ilişkin olarak özel şartlar belirlenmesi konularında düzenlemeler yapmaya yetkili olan davalı idare tarafından, dağıtıcı lisansı sahiplerine, lisanslarının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde en az on, altı ay içinde en az yirmi beş ve bir yıl içinde en az elli istasyonlu bayinin bulunduğu bayilik teşkilatı oluşturma şartının getirilmesiyle, hukuk devleti ilkesinin bir gereği olan ölçülülük ilkesi gereğince makûl dengenin kurulduğu; dolayısıyla, dağıtıcı lisansı sahiplerine bayilik teşkilatı oluşturulması konusunda getirilen kural, piyasa faaliyetlerinin şeffaf, eşitlikçi ve istikrarlı biçimde sürdürülmesi amacı ile de orantılı olduğundan, dava konusu Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 34/A maddesinin birinci fıkrasının ilk cümlesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
	Öte yandan, 09/07/2019 tarih ve 30826 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 15. maddesiyle Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'ne eklenen Geçici 24. maddede, 09/07/2019 tarihi itibarıyla dağıtıcı lisansı sahibi olan kişilerin, 01/01/2020 tarihinden itibaren, Yönetmeliğin 34/A maddesinin birinci fıkrasında belirtilen bayilik teşkilatını fıkrada belirtilen süreler içinde oluşturmakla yükümlü oldukları belirtildiğinden, Yönetmeliğin dava konusu 34/A maddesinin birinci fıkrasında yer alan kuralın, petrol piyasasının işleyişi, piyasadaki dağıtıcı ve bayi sayısı dikkate alındığında elverişli olduğu anlaşılmaktadır.
	Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığı'nın 16/08/2021 tarih ve E.238937 sayılı işleminin incelenmesi:
	Lisans kapsamındaki faaliyetlerin kısıtlanması veya faaliyetin yürütülmesine ilişkin olarak özel şartlar belirlenmesi ve lisansların sona ermesi konularında düzenlemeler yapmaya yetkili olan davalı idare tarafından, 5015 sayılı Kanun'a dayanılarak hazırlanan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'ne 09/07/2019 tarih ve 30826 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile eklenen 34/A maddesinde dağıtıcı lisansı sahipleri tarafından, lisanslarının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde en az on, altı ay içinde en az yirmi beş ve bir yıl içinde en az elli istasyonlu bayinin bulunduğu bayilik teşkilatının oluşturulması gerektiği, Geçici 24. maddesinde ise, dağıtıcı lisans sahiplerinin asgari sayıda bayinin bulunduğu bayilik teşkilatı kurmaları için verilen  âzâmi sürelerin  01/01/2020 tarihinden itibaren başlayacağı, bu tarihten itibaren Yönetmeliğin 34/A maddesi ile belirlenen sürede ve asgarî sayıda bayilik teşkilatının kurulmaması hâlinde Yönetmeliğin 17. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca dağıtıcı lisanslarının sona erdirileceği belirtilmiştir.
Anılan Yönetmelik kuralının yürürlüğe girdiği tarihte dağıtıcı lisansı sahibi olan davacının, 01/01/2020 tarihinden itibaren üç ay içerisinde asgarî 10 (on) bayiden oluşan bayilik teşkilatını oluşturması gerekirken belirtilen sayıda bayilik teşkilatını oluşturamaması nedeniyle lisansı sona erdirilmiştir. Davacı şirket tarafından, bu işlemin iptali istemiyle dava açılmış olup, temyiz aşamasında Dairemizin 2021/2321 sayılı esasına kayıtlı dosyaya 08/07/2021 tarihinde sunulan ek beyan dilekçesinde, 24/04/2021 tarih ve 31464 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliğiyle Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 34/A maddesinin birinci fıkrasına eklenen, "Lisansına işli olarak veya münferiden aynı unvanlı depolama lisansında asgari 4.000 metreküp depolama kapasitesine sahip dağıtım şirketleri için bu fıkrada belirtilen on, yirmibeş ve elli bayi sayısı şartı sırasıyla beş, onüç ve yirmibeş olarak uygulanır." cümlesiyle yapılan değişiklik kapsamında Yönetmelikte sayılan yeterli sayıda bayilik sözleşmelerinin bulunduğu, 4.000 metreküpten daha fazla depolama kapasitesine sahip 08/03/2012 tarih ve DEP/3725-3/30830 sayılı depolama lisansının bulunduğu ileri sürülmüştür.
Bunun üzerine, Yönetmelik değişikliği kapsamında öngörülen şartların davacı tarafından sağlanıp sağlanmadığına yönelik olarak 01/01/2020 ila 14/05/2020 tarihleri arasında sahip olunan istasyonlu bayi sayısının ve işlem tarihi (14/05/2020) itibarıyla davacı şirketin lisansına işli veya münferiden aynı ünvanlı 4000 m³ depolama kapasitesine sahip depolama lisansı olup olmadığının belirlenebilmesine yönelik Dairemizin 13/09/2021 ve 25/10/2021 tarihli ara kararlarına istinaden gönderilen bilgi ve belgelerden, davacı şirketin dava konusu işlem tarihinde 6 istasyonlu bayiye sahip olduğu ve aynı ünvanlı 42.250,8 m³ depolama kapasitesine sahip ... tarih ve  ... numaralı depolama lisansının bulunduğu görülmüştür.	İşbu dosyada da davacı tarafından 24/04/2021 tarih ve 31464 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliğiyle Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 34/A maddesinin birinci fıkrasına eklenen, "Lisansına işli olarak veya münferiden aynı unvanlı depolama lisansında asgari 4.000 metreküp depolama kapasitesine sahip dağıtım şirketleri için bu fıkrada belirtilen on, yirmibeş ve elli bayi sayısı şartı sırasıyla beş, onüç ve yirmibeş olarak uygulanır." cümlesiyle yapılan değişiklik kapsamında lisanslarının yeniden yürürlüğe konulması talep edilmiştir.
	Ayrıca, dava konusu işlem tarihinden sonra yürürlüğe giren Yönetmelik değişikliğinin davacının lehine olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. 09/07/2019 tarihli Yönetmelik değişikliği ile dağıtıcı lisansı sahiplerine belirtilen sürelerde asgarî belli sayıda istasyonlu bayinin bulunduğu bayilik teşkilatı oluşturma şartı getirilmiş, süresi içerisinde bayilik teşkilatının oluşturulmaması veya korunamaması hâlinde dağıtıcı lisanslarının sona erdirileceği, Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte dağıtıcı lisansı bulunanlar açısından bayilik teşkilatını oluşturma yükümlülüğünün 01/01/2020 tarihinden itibaren başlayacağı kurala bağlanmıştır. Anılan düzenlemede, tüm dağıtıcı lisansı sahipleri için dağıtıcılık faaliyetlerine devam edebilmeleri için bayilik teşkilatı oluşturma şartının öngörüldüğü ve belirtilen süre içerisinde bayilik teşkilatını oluşturmayanların dağıtıcı lisanslarının sona erdirileceğinin kurala bağlandığı, söz konusu şart lisans kapsamında faaliyet yapılmasının kurucu unsuru niteliğini taşıdığından ve dolayısıyla idarî yaptırıma esas alınacak bir fiil olarak tanımlanmadığından lehe uygulama yapılması söz konusu olamaz. Öte yandan, Yönetmelik'te değişiklik yapıldığı 24/04/2021 tarihi itibarıyla, davacının mevcut ve geçerli bir dağıtıcı lisansı bulunmadığından, söz konusu değişikliğin davacı hakkında uygulanması da mümkün değildir.
Yönetmelik ile konulan şartın Yönetmeliğin yürürlük tarihinde dağıtıcı lisansı sahibi olan davacı tarafından yerine getirilmesi gerekmekte olup, davacı açısından Yönetmelik kuralına göre bayilik teşkilatının oluşturulmaması durumunda gerçekleşecek olan sonuçların yani lisansının sona erdirileceği hususunun öngörülebilir olduğunda şüphe bulunmamaktadır. Anılan kuralın 01/01/2020 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanılmasından sonra davacı şirketin 3 ay içerisinde 10 (on) bayiden  oluşan bayilik teşkilatını oluşturamadığı, bu kapsamda belirlenen şartı sağlayamadığı ve yükümlülüğünü yerine getiremediği  anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, söz konusu şartın yerine getirilmediği tarihte yürürlükte olan Yönetmelik kuralı uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonunca varılmıştır.
KARAR SONUCU:
	Açıklanan nedenlerle;
	1.  DAVANIN REDDİNE,
	2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... -TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
	3.Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL  vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
	4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
	5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 04/06/2024 tarihinde oybirliğiyle  karar verildi.