Esas No: 2023/11746
Karar No: 2024/7959
Karar Tarihi: 26.12.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/11746 E.  ,  2024/7959 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2023/11746
Karar	No : 2024/7959                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	 : ... Bakanlığı 
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	:	...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Adana ili, Seyhan ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan tesisle ilgili olarak, geçici faaliyet belgesi veya çevre izin ve lisans belgesi olmadan mevzuata aykırı biçimde geri kazanım faaliyeti yapıldığından bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca 270.000,00-TL idari para cezası verilmesine ve Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 15. maddesi uyarınca geçici faaliyet belgesi alınıncaya kadar tesisin faaliyetinin sonlandırılmasına ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ve davacı tarafından ödenen 202.500,00-TL'nin (5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca dava konusu işlem ile verilen 270.000,00-TL idari para cezası, ödeme süresi içinde % 25 indirimli olarak ödenmiştir.) ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle iadesi istenilmiştir.
              İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nde öngörülen geçici çalışma izin belgesi ile çevresel izin ve lisans belgesi bulunmadan, atık geri dönüşüm faaliyetinde bulunduğunun denetim raporu ile sabit olduğu anlaşıldığından; dava konusu işlemin Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 15. maddesine istinaden geçici faaliyet belgesi alıncaya kadar tesisin faaliyetinin durdurulmasına ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Dava konusu işlemin 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca 270.000,00-TL idari para cezası verilmesine verilmesine ilişkin kısmında ise, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, söz konusu fıkrada tahdidi olarak sayılan alt bentler uyarınca verilen idari para cezalarının, kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak uygulanabileceği, ceza miktarının gerçek şahıslar açısından üç katı olarak uygulanamayacağı; dolayısıyla, 2872 sayılı Kanun'un 20. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, gerçek şahıs olan davacıya belirtilen eylemi nedeniyle, aynı Kanun'un 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca belirlenen para cezasının üç katı uygulanmak suretiyle 270.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
 Belirtilen gerekçelerle; Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 15. maddesine istinaden geçici faaliyet belgesi alıncaya kadar tesisin faaliyetinin durdurulmasına ilişkin kısım yönünden davanın reddine, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca 270.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısım yönünden ise işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının istinaf başvurusuna konu iptale ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. 
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI	 : Uyuşmazlık konusu tesiste,  geçici faaliyet belgesi veya çevre izin ve lisans belgesi olmadan mevzuata aykırı biçimde geri kazanım faaliyeti yapıldığı hususunun sabit olduğu, bu durumun çevre denetim tutanağı ile tespit edildiği; 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca anılan maddede sayılan bentlerdeki idari para cezalarının kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı uygulanacağının açıkça düzenlendiği, bu kapsamda işletmelerde gerçek ve tüzel kişi ayrımına gidilmeden tüm işletmelere idari para cezasının üç kat olarak verileceğinin öngörüldüğü; hal böyle iken, Kanun'da yer alan düzenlemeye uygun biçimde tesis edilen dava konusu işlemin para cezasına ilişkin kısmı yönünden de davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI:  Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Uyuşmazlıkta; davacının gerçek kişi	olduğu, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca 270.000,00-TL idari para cezası verilmesine ve Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 15. maddesi uyarınca geçici faaliyet belgesi alınıncaya kadar tesisin faaliyetinin sonlandırılmasına ilişkin dava konusu işlemin, davacı adına tesis edildiği, dayanak çevre denetim tutanağında ise denetlenen kişinin "... Geri Dönüşüm Hurda Alım Satımı - ..." olarak yazıldığı, uyuşmazlık konusu yerde çevre izin ve lisans belgesi ya da geçici faaliyet belgesi olmadan mevzuata aykırı biçimde geri kazanım faaliyetinin davacı tarafından kendi nam ve hesabına yapılıp yapılmadığı, "... Geri Dönüşüm Hurda Alım Satımı" unvanlı bir ticari işletmenin bulunup bulunmadığı hususunun araştırılarak bunun sonucuna göre, hem dava konusu işlemin para cezasına ilişkin kısmı hakkında, hem de davacı tarafından ödenen 202.500,00-TL'nin ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle iadesi istemi hakkında bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. Bu itibarla; dava konusu işlemin para cezasına ilişkin kısmının iptali, geçici faaliyet belgesi alınıncaya kadar tesisin faaliyetin durdurulmasına ilişkin kısım yönünden ise davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY : 
	 Adana ili, Seyhan ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan tesiste, plastik atıkların tesis sahası içerisinde ve dış alanında depolandığı, bu atıkların kırma ve yıkma işlemine tabi tutularak çapak üretimi işleminden sonra satışı yapılmak suretiyle tehlikesi atık geri kazanım ve ambalaj atığı geri kazanım faaliyeti gerçekleştirildiği, ancak atıkların toplanması, depolanması ve geri kazanımı faaliyetlerine ilişkin çevre izin ve lisans belgesi veya geçici faaliyet belgesi olmadığı ve bu belgeler  olmadan mevzuata aykırı biçimde geri kazanım faaliyeti yapıldığı hususu, davalı idare elemanlarınca düzenlenen 20/04/2021 tarihli çevre denetim tutanağı ile tespit edilmiştir.
	Anılan tutanak dayanak alınarak; Adana ili, Seyhan ilçesi, ...Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan tesisle ilgili olarak, geçici faaliyet belgesi veya çevre izin ve lisans belgesi olmadan mevzuata aykırı biçimde geri kazanım faaliyeti yapıldığından bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca 270.000,00-TL idari para cezası verilmesine ve Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 15. maddesi uyarınca geçici faaliyet belgesi alınıncaya kadar tesisin faaliyetinin sonlandırılmasına ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi tesis edilmiş; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, ödeme süresi içinde ödeme yapıldığından, para cezası %25 indirimli şekilde 202.500,00-TL olarak tahsil edilmiştir.
	Bunun üzerine, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ve davacı tarafından ödenen 202.500,00-TL'nin ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle iadesi istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
 
	İLGİLİ MEVZUAT:
	2872  sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesinde; "Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır. Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli  tedbirleri almakla yükümlüdürler.", 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendinde; "Bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri  kazanan, geri dönüşüm sağlayan,  tekrar kullanan veya bertaraf  edenlere  24.000  Türk Lirası,  ithal edenlere 60.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir. " hükmü, ikinci fıkrasında da "Bu maddenin (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir." düzenlemesi yer almaktadır.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
	Yukarıda ver verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; Kanuna ve yönetmeliklere aykırı şekilde  atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan  veya bertaraf edenlerin "Kurum, kuruluş ve işletme olmaları halinde" verilecek para cezasının üç katı olarak uygulanacağı hükmü getirilmiştir.
	Uyuşmazlıkta; dava konusu işlemin dayanağı niteliğinde olan ve davalı idare elemanlarınca düzenlenen ... tarihli ve ... sayılı çevre denetim tutanağında; Adana ili, Seyhan ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan tesiste yapılan denetimde denetlenen kişinin "...  Geri Dönüşüm Hurda Alım Satımı - ..." olarak yazıldığı ve dava konusu işlemde ise işlemin muhatabının ... olarak belirlendiği; bu kapsamda 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, anılan fıkrada tahdidi olarak belirlenen bentler kapsamında verilecek idari para cezasının, üç kat olarak uygulanabilmesi için, cezanın muhatabının "kurum, kuruluş veya işletme" olmasının gerekli ve yeterli olduğu, işletme, tüzel kişi olabileceği gibi, "gerçek kişi ticari işletmesi" olmasının da mümkün olduğu,  başka bir ifadeyle her durum ve şartta işletmenin tüzel kişi olmasının zorunlu olduğundan bahsedilemeyeceği; olayda ise, çevre denetim tutanağında denetlenen kişinin "... Geri Dönüşüm Hurda Alım Satımı - ..." olarak yazıldığı hususu göz önüne alındığında, söz konusu tesisin ''gerçek kişi ticari işletmesi' mahiyetinde olduğu değerlendirilmektedir.
	Bu durumda, "gerçek kişi ticari işletmesi" mahiyetinde olan tesiste yapılan denetim sonucunda, geçici faaliyet belgesi veya çevre izin ve lisans belgesi olmadan mevzuata aykırı biçimde geri kazanım faaliyeti yapıldığı hususunun sabit olduğu, bu nedenle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca, üç kat artırılmak suretiyle 270.000,00-TL idari para cezası verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmakta olup; Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 15. maddesine istinaden geçici faaliyet belgesi alıncaya kadar tesisin faaliyetinin durdurulmasına ilişkin kısım yönünden davanın reddine, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca 270.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısım yönünden ise işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararının para cezasına ilişkin kısmı yönünden verilen iptale ilişkin kısmına karşı yapılan davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
	Öte yandan; bozma kararı üzerine verilecek kararda, "taleple bağlılık ilkesi" uyarınca davacı tarafından ödenen 202.500,00-TL'nin (5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca dava konusu işlem ile verilen 270.000,00-TL idari para cezası, ödeme süresi içinde % 25 indirimli olarak ödenmiştir.) ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle iadesi istemi hakkında da hüküm kurulması gerektiği tabiidir.
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1.	Temyiz isteminin kabulüne,
2.	Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının  BOZULMASINA,
3.	Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 26/12/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.