Esas No: 2024/583
Karar No: 2024/443
Karar Tarihi: 04.03.2024

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2024/583 E.  ,  2024/443 K.


"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas	No : 2024/583
Karar	No : 2024/443
YETKİLİ YARGI YERİNİN BELİRLENMESİ KARARI
Davacı ... San. ve Tic. A.Ş. vekili Av. ... tarafından, 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Ticaret Bakanlığı tarafından müvekkili şirkete iki adet hususi damgalı pasaport tanımlandığından bahisle bu hakkı kullanabilmek amacıyla 23/05/2022 tarihinde şirketin bağlı bulunduğu İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birliklerine (İMMİB) yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine karşı açılan davada; Ankara 7. İdare Mahkemesince verilen, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde İstanbul İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 22/12/2022 tarih ve E:2022/2463, K:2022/2818 sayılı karar ile İstanbul 6. İdare Mahkemesinin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 28/12/2023 tarih ve E:2023/45, K:2023/3149 sayılı kararı üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 32. maddesinin 1. fıkrasında, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanun'da veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesinin, dava konusu idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğu kurala bağlanmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Ticaret Bakanlığı tarafından davacı şirkete iki adet hususi damgalı pasaport tanımlandığından bahisle bu hakkı kullanabilmek amacıyla 23/05/2022 tarihinde şirketin bağlı bulunduğu İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birliklerine (İMMİB) başvurulduğu, bu başvuruya cevap verilmemesi üzerine zımni ret işleminin iptali istemiyle Ankara İdare Mahkemesi nezdinde Ticaret Bakanlığına karşı bakılan davanın açıldığı, Ankara 7. İdare Mahkemesince, zımni ret işlemini tesis eden İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birliklerinin bulunduğu yer dikkate alınarak  uyuşmazlığın görüm ve çözümünde İstanbul İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 22/12/2022 tarih ve E:2022/2463, K:2022/2818 sayılı kararın verildiği, dosyanın İstanbul 6. İdare Mahkemesi esasına kaydedilmesinin ardından hasım düzeltilerek hasım mevkiine yalnızca  İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birliklerinin alındığı; ancak sonrasında başvuru üzerine nihai karar verme yetkisinin Ticaret Bakanlığına ait olduğundan bahisle yetki uyuşmazlığı çıkartılarak dosyanın Danıştay'a gönderildiği anlaşılmaktadır.
Taleple bağlılık ilkesi gereğince yetkinin belirlenmesi hususunda öncelikle dava dilekçesinde tam olarak hangi işlemin iptalinin istenildiğini tespit etmek gerekmektedir. Dava dilekçesinde iptali istenilen işlem,  duruma göre, nihai işlem niteliğindeki bir başka işlem gereğince tesis edilmiş veya tesis edilmesi gereken bir işlem de olabilir.
Bakılan uyuşmazlıkta ise davacı açıkça yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptalini istemiştir. Bu durumda, 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, davanın görüm ve çözümünde dava konusu işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yerdeki İstanbul İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna varılmaktadır.
Öte yandan, dosyanın gönderildiği mahkemece gerekli görülmesi hâlinde, 2577 sayılı Kanun uyarınca,  dava dilekçesine yönelik olarak usûli bir karar alınabileceği açıktır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde İstanbul İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna, dosyanın İstanbul 6. İdare Mahkemesine gönderilmesine, kararın Ankara 7. İdare Mahkemesine ve taraflara bildirilmesine, 04/03/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.