Esas No: 2023/7405
Karar No: 2024/7219
Karar Tarihi: 03.12.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2023/7405 E.  ,  2024/7219 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2023/7405
Karar No : 2024/7219                                                                    
TEMYİZ EDENLER	: I- DAVACI  ...  
VEKİLİ	: Av. ...
	 II- DAVALI YANINDA MÜDAHİL ... Belediye Başkanlığı	  
VEKİLİ	: Av. ...
 
DİĞER DAVALI	: ... Bakanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
 
KARŞI TARAF	: I- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Belediye Başkanlığı
	  (DAVALI)- ... Bakanlığı
	  II- DAVACI ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:  İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Beykoz Belediye Başkanlığınca hazırlanan ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 16.07.2021 tarihinde onaylanan İstanbul İli, Beykoz İlçesi, ..., ..., ..., ..., ... ve ... Mahalleleri 1/5000 Ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 Ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının  özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:...,  K:...sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte  değerlendirilmesinden, imar planının planlama hiyerarşisine uygun olması, mevzuatta yer alan usul 
ve esaslara uygun olarak hazırlanması, doğal sit alanı statüsüne uygun olarak 
planlanması, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirlenen asgari standartlarına 
uygun olması açısından şehircilik ilke ve esaslarına, planlama tekniklerine ve kamu 
yararına uygun olduğu,  ancak, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planında tüm 
eğitim alanlarının tek bir lejantta gösterilmesinin  planlama esasları ve 
tekniklerine uygun olmadığı, 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planınında dava 
konusu parselde belirtilen "ortaokul alanının oldukça eğimli bir alan üzerinde kurulması nedeniyle tasarım ve şehircilik ilkelerine uygun olmadığı, dava konusu koruma amaçlı uygulama imar planının 6.1.3 sayılı ortaokul alanı ve 6.1 sayılı eğitim alanı plan notları yönünden de şehircilik ilke ve esaslarına uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planında tüm 
eğitim alanlarının tek bir lejantta gösterilmesinin dava konusu parsele ilişkin olmak üzere  iptaline,  1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planınında dava 
konusu parselin ortaokul alanı fonksiyonu ile düzenlenmesinin ve dava konusu parsele ilişkin olmak üzere 6.1.3 sayılı ortaokul alanı ve 6.1 sayılı eğitim alanı plan notlarının  iptaline, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planında dava konusu taşınmazın orman alanı, yol ve genel otopark alanı fonksiyonlarında düzenlenmesine ilişkin kısımları ile diğer hususlar ve plan notları yönünden davanın reddine, karar verilmiştir.
Bölge İdare  Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti:... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu...İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI           :
Davacı tarafından, temyize konu kararın redde ilişkin kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.   
Davalı yanında müdahil Beykoz Belediye Başkanlığı tarafından, temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      :
 Davalı yanında müdahil Beykoz Belediye Başkanlığı tarafından davacı tarafından temyiz edilen kararın redde ilişkin kısmında  bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın  anılan kısmının onanması gerektiği savunulmaktadır.
Davacı vekili tarafından, savunma verilmemiştir.
Davalı vekili tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY :Davacının maliki olduğu  İstanbul ili Beykoz ilçesi ... Mahallesi, ... ada ... sayılı parseli de kapsayan alana ilişkin olarak Beykoz Belediye Başkanlığınca hazırlanan ve Çevre, Şehircilik ve  İklim Değişikliği Bakanlığınca onaylanan 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının, planlama esaslarına, şehircilik ve eşitlik ilkelerine aykırı olduğu, parseline getirilen yol, park, ve eğitim fonksiyonunun mülkiyet hakkını ihlal ettiği ileri sürülerek  iptali istenilmektedir. 
	İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı, "varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama imar planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama proğramlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri gösteren plan" olarak tanımlanmıştır. 
  6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinde; "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre talep sonucundan daha azına karar verebilir. Hakimin, tarafların talebiyle bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri saklıdır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
  Temyize konu kararın davanın reddine karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmı incelendiğinde;
  Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür. 
	Temyizen incelenen kararın davanın reddine  ilişkin  İdare Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının anılan kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. 
	Temyize konu kararın 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planında tüm 
eğitim alanlarının tek bir lejantta gösterilmesi,1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planınında dava 
konusu parselin ortaokul alanı fonksiyonu ile düzenlenmesi ve  dava konusu parsele ilişkin olmak üzere 6.1.3 sayılı ortaokul alanı ve 6.1 sayılı eğitim alanı plan notları yönünden  iptale ilişkin istinaf başvurusunun reddine dair kısmı incelendiğinde;
Usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; İdare Mahkemelerinin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği açıktır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesine göre; idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluk denetimi ile sınırlıdır. Hukuka uygunluk denetiminin bu sınırını, öncelikle dava konusu işlem ve davacının talebi belirlemektedir. Mahkemenin denetim alanını davacının talebinden bağımsız olarak genişletemeyeceği açıktır.
Bakılan davada, davacı tarafından  taşınmaza yönelik  getirilen yol, park, ve eğitim fonksiyonunun mülkiyet hakkını ihlal ettiği iddia edilerek dava konusu imar planlarının  taşınmazına ilişkin kısmının  iptalinin  istenildiği, davacının 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planında tüm 
eğitim alanlarının tek bir lejantta gösterilmesine 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama  imar planının 6.1.3 sayılı ortaokul alanı ve 6.1 sayılı eğitim alanına yönelik plan notlarına bir itirazının bulunmadığı, davayı açmaktaki nihai amacının  taşınmazının imar planında kamu alanında kalan kısımlarının iptaline karar verilmesi  istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Her ne kadar Mahkemece ortaokul alanının  eğimli bir alan üzerinde kurulması nedeniyle tasarım ve şehircilik ilkelerine uygun olmadığı belirtilmiş ise de,  davalı yanında müdahil Beykoz Belediye Başkanlığıtarafından planlama alanının genelinde arazi yapısının eğimli olduğu, eğimli alanlarda da mühendislik hizmetlerinden faydalanılarak proje tasarımları yapılabileceği ileri sürüldüğünden anılan iddialar  da incelenerek davacının talebi doğrultusunda uyuşmazlık konusu taşınmazın ortaokul alanı fonksiyonu yönünden dava konusu 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli  koruma amaçlı uygulama imar planının  üst ölçekli imar planlarına, planlama ve şehircilik ilkelerine kamu yararına uygun olup olmadığı değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 
Bu itibarla  İdare Mahkemesince taleple bağlılık ilkesine aykırı şekilde dava konusu işlemlerin anılan kısımlarının iptaline ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdari Dava Dairesi kararında  isabet görülmemiştir.
	KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin reddine,  davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planında tüm 
eğitim alanlarının tek bir lejantta gösterilmesinin dava konusu parsele ilişkin olmak üzere  iptali, diğer hususlar yönünden  davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu  ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının  davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3.Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 03/12/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi. 
 KARŞI OY(X) :Dava, İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Beykoz Belediye Başkanlığınca hazırlanan ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 16.07.2021 tarihinde onaylanan İstanbul İli, Beykoz İlçesi, ..., ..., ..., ..., ... ve ... Mahalleleri 1/5000 Ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 Ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planının iptali istemiyle açılmıştır.
                       İdare Mahkemesince 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planında tüm 
eğitim alanlarının tek bir lejantta gösterilmesinin dava konusu parsele ilişkin olmak üzere  iptaline,  1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planınında dava 
konusu parselin ortaokul alanı fonksiyonu ile düzenlenmesinin ve dava konusu koruma amaçlı uygulama imar planının dava konusu parsele ilişkin olmak üzere 6.1.3. sayılı ortaokul alanı ve 6.1. sayılı eğitim alanı plan notları yönünden  iptaline, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planında dava konusu taşınmazın orman alanı, yol ve genel otopark alanı fonksiyonlarında düzenlenmesine ilişkin kısımları ile diğer hususlar ve plan notları yönünden davanın reddine, karar verilmiştir.
Uyuşmazlık konusu 16.07.2021 tarihli imar planlarına itiraz üzerine , Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının... tarih ve ... sayılı işlemi ile onaylanan  İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ..., ..., ..., ..., ... mahalleleri 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar plan revizyonu ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı revizyonunun iptali istemiyle TMMOB Mimarlar Odası Başkanlığı	tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında,  yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının 4.2.1. sayılı  orman alanları başlıklı plan notunda" 6831 sayılı orman yasası hükümlerine tabi alanlardır. Bu alanlarda, ilgili kurumun görüşü ve izni alınarak rekreatif amaçlı kullanım ve düzenlemeler yapılabilir. Plan bütünü içerisinde orman sınırı ile kamu ve/veya özel mülkiyete haiz parsellerin kesiştiği orman sınırı ile ihtilaf yaşanabilecek parsellerde, ilgili idarenin görüşü doğrultusunda işlem yapılacaktır. Planda "orman alanı" ile birlikte gösterilen çift lejantlı alanlarda, bu planda genel hükümler başlığı altında belirtilen koşullara göre Kanlıca Orman İşletme Müdürlüğünden alınacak görüş doğrultusunda uygulama yapılacaktır." düzenlemesinin bulunduğu  anılan plan notunda  orman alanlarının bazı kısımların çift lejant  ile gösterildiği,  orman sınırları yönünden özel mülkiyet ile ihtilaf yaşanabilecek yerlerde ilgili idarenin görüşünün alınacağının ifade edildiği, öncelikle bir alanın hem orman hem de başka bir kullanım olarak çift lejandlı bir şekilde düzenlenmesinin idari işlemi taşıması gereken kesinlikten uzaklaştırdığı  ve imar planı kararlarını koruma -kullanma dengesi yönünden belirsizleştirdiği, diğer yandan; nazım imar planları ve uygulama imar planları eş zamanlı olarak hazırlanmış iken henüz orman sınırlarına ilişkin kararların planda kesinleştirilmemiş olmasının kurum görüşlerine uygun olmadığı, çift lejanda ilişkin detaylı irdelemelere plan açıklama raporunda da yer verilmediği, gelecekte ortaya çıkabilecek gelişmelere bağlı olarak orman sınırlarında meydana gelebilecek değişikliklere yönelik olarak bir plan notu geliştirilmek istendi ise de, dış verilerde meydana gelen değişikliklerin imar planı değişikliği olmaksızın kendiliğinden uygulamaya girmesinin mümkün olmadığı, plan türünün koruma amaçlı imar planı olmasından ötürü belirsiz bir zamanda ortaya çıkabilecek yeni gelişmelere bağlı olarak ortaya çıkabilecek muhtemel değişiklikler için geliştirilecek plan kararlarında doğal yapıya yönelik koruma önlemlerini önceleyen bir yaklaşımının izlenmesi gerektiği, bu bağlamda 4.2.1 sayılı orman alanlarına ilişkin plan notunun koruma amaçlı imar planı ilkeleri bağlamında yeniden hazırlanması gerektiği tespitlerine yer verilmiştir.
Dava konusu  16.07.2021 onay tarihli Beykoz İlçesi, ..., ..., ..., ..., ... ve ... Mahalleleri 1/5000 Ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 Ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planında da yukarıda anılan plan notu yer almaktadır. 
Bu durumda yukarıda aktarılan bilirkişi raporundaki tespitler uyarınca dava konusu imar planlarının iptaline karar verilmesi gerektiği bu nedenle temyize konu idari dava dairesi kararının davanın reddine ilişkin kısmının bozulması, iptale ilişkin kısmının onanması gerektiği oyuyla Dairemiz kararına katılmıyorum.