Esas No: 2023/1772
Karar No: 2024/3241
Karar Tarihi: 19.09.2024

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2023/1772 E.  ,  2024/3241 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas     No : 2023/1772
Karar	No : 2024/3241                                                                                
DAVACI: ... Derneği  
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ: Huk. Müş. Av. ...
                Huk. Müş. Av. ...
DAVANIN_KONUSU : Davacı tarafından, ... tarih ve ... sayılı Makam Oluru ile onaylanıp aynı gün davalı idarenin resmi internet sitesinde yayımlanan Üremeye Yardımcı Tedavi (ÜYTE) Laboratuvar Uygulamaları Sertifikalı Eğitim Programı Standardının 4. maddesinin 7. fıkrasında yer alan "histoloji ve embriyoloji anabilim dalında akademisyen" ve "içinde ÜYTEEM bulunan eğitim araştırma hastanelerinde en az 3 (üç) yıl ÜYTEM laboratuvar sorumlusu olarak çalışmış olan" ibarelerinin,  5. maddesinin 6. fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan "400" ve "2" ibarelerinin, 7. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "%10'unu" ibarelerinin, 11. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "histoloji ve embriyoloji anabilim dalında profesör, doçent, doktor öğretim üyesi unvanına sahip olanlar ile" ve "ÜYTEM laboratuvar sorumlusu olarak görev yapmış" ibarelerinin, 16. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinin 2. cümlesinde yer alan "uygun görülen" ibaresinin, 18. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında yer alan "4 (dört) yıl" ibareleri, aynı maddenin 3. fıkrasında yer alan "1 (bir) yıl"  ibaresinin, anılan Standardın "Eğitim Başvuru Dilekçesi (Kamu Adına Görevlendirme)" başlıklı  eki Ek-5'te yer alan "4 (dört) yıl" ibaresi ile "Tazeleme Eğitimi Başvurusu Dilekçesi (Kamu Adına Görevlendirme)" başlıklı eki Ek-8'de yer alan "1 (bir) yıl" ibaresinin, geçici 5. maddesinin (a) bendinin iptali istenilmektedir. 
DAVALININ_SAVUNMASI :.Davalı idare tarafından, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. 
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ	: Davacının feragati nedeniyle dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: ...
DÜŞÜNCESİ	: Dava; ... tarihli, ... sayılı Makam Oluru ile onaylanıp aynı gün davalı idarenin resmi internet sitesinde yayımlanan Üremeye Yardımcı Tedavi (ÜYTE) Laboratuvar Uygulamaları Sertifikalı Eğitim Programı Standardının;
a) 4. maddesinin 7. fıkrasında yer alan "histoloji ve embriyoloji anabilim dalında akademisyen" ve "içinde ÜYTEEM bulunan eğitim araştırma hastanelerinde en az 3 (üç) yıl ÜYTEM laboratuvar sorumlusu olarak çalışmış olan" ibarelerinin, 
b) 5. maddesinin 6. fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan "400" ve "2" ibarelerinin,
c) 7. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "%10'unu" ibarelerinin,
d) 11. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "histoloji ve embriyoloji anabilim dalında profesör, doçent, doktor öğretim üyesi unvanına sahip olanlar ile" ve "ÜYTEM laboratuvar sorumlusu olarak görev yapmış" ibarelerinin,
e) 16. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinin 2. cümlesinde yer alan "uygun görülen" ibaresinin,
f) 18. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında yer alan "4 (dört) yıl" ibareleri, aynı maddenin 3. fıkrasında yer alan "1 (bir) yıl"  ibaresinin, anılan Standardın "Eğitim Başvuru Dilekçesi (Kamu Adına Görevlendirme)" başlıklı  eki Ek-5'te yer alan "4 (dört) yıl" ibaresi ile "Tazeleme Eğitimi Başvurusu Dilekçesi (Kamu Adına Görevlendirme)" başlıklı eki Ek-8'de yer alan "1 (bir) yıl" ibaresinin,
g) Geçici 5. maddesinin (a) bendinin
iptali istemiyle açılmıştır.
Dava konu 22/02/2023 tarihli, 209404407 sayılı ÜYTE Laboratuvar Uygulamaları Sertifikalı Eğitim Programı Standardının daha sonra 15/06/2023 tarihli,  217887356 sayılı Makam Oluru ile yürürlüğe konulan Üremeye Yardımcı Tedavi (ÜYTE) Laboratuvar Uygulamaları Sertifikalı Eğitim Programı Standardının 19. maddesi ile yürürlükten kaldırılması nedeniyle davacının iş bu davanın görülmesinden menfaatinin bulunmadığı yolundaki davalı idarenin  iddiasının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkının kapsamına gerekçeli karar hakkının da dâhil olduğu ve Anayasa’nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının gerekçeli karar hakkı güvencesini de kapsadığı Anayasa Mahkemesince kabul edilmektedir (Abdullah Topçu, B. No: 2014/8868, 19/4/2017, § 75).
Düzenleyici işlemin kısmen değiştirilmesi ve/veya tümüyle yürürlükten kaldırılmasına karşın, dava konusu edilen düzenlemeler yönünden herhangi bir değişiklik yapılmaması ya da önemli nitelikte değişikliğe gidilmemesi suretiyle yürürlüğünün sürdürülmesi halinde davanın konusuz kaldığına hukuken söz etmeye olanak bulunmamakta olup, bu nitelikteki kurallara yönelik olarak işin esasının incelenmesi gerekmektedir. Aksine bir yaklaşım, kişilerin adil bir şekilde yargılanmalarını sağlamayı ve denetlemeyi amaçlayan gerekçeli karar hakkının ihlali sonucunu doğuracaktır.
Dava konusu edilen düzenleyici işlemden sonraki tarihli düzenleyici işlemle değişikliğe uğrayıp daha sonra da yürürlükten kaldırılmakla birlikte sonraki düzenlemelerde önceki kuralların yürürlüğünün sona erdirilmesi, yeni ve farklı bir içerik kazandırılması halinde dava konusuz kalacaktır. Bu durum, adil yargılanma hakkı kapsamında gerekçeli karar hakkının ihlali niteliği taşımayacaktır.
Diğer taraftan, adsız düzenleyici işlemlerde sonradan yapılan değişikliklerin davacının menfaatini sona erdirip erdirmediği yönünden değil, menfaat bağlı olan kişi tarafından açılan davanın konusunu ortadan kaldırıp kaldırmadığı yönünden değerlendirme yapılması idari yargılama hukukunun gereği olarak ortaya çıkmaktadır.
Uyuşmazlığa konu 22/02/2023 tarihli, 209404407 sayılı Makam Oluru ile onaylanan Üremeye Yardımcı Tedavi (ÜYTE) Laboratuvar Uygulamaları Sertifikalı Eğitim Programı Standardı 22/02/2023 tarihinde Sağlık Bakanlığının resmi web sitesinde yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve 29/03/2024 tarihinde görülen dava açılmıştır.
Davanın görümü sırasında, 15/06/2023 tarihli, 217887356 sayılı Makam Oluru ile yürürlüğe konulan Üremeye Yardımcı Tedavi (ÜYTE) Laboratuvar Uygulamaları Sertifikalı Eğitim Programı Standardının 19. maddesi ile 22/02/2023 tarihli, 
209404407 nolu ÜYTE Laboratuvar Uygulamaları Sertifikalı Eğitim Programı Standardı 
yürürlükten kaldırıldığı, bu kez 19/04/2024 tarihli,  241228422 sayılı Makam Oluru ile yürürlüğe konulan Üremeye Yardımcı Tedavi (ÜYTE) Laboratuvar Uygulamaları Sertifikalı Eğitim Programı Standardının 19. maddesiyle de 15/06/2023 tarihli, 217887356
 sayılı ÜYTE Laboratuvar Uygulamaları Sertifikalı Eğitim Programı Standardının yürürlüğüne son verildiği davalı idarenin resmi internet sitesi incelendiğinde görülmektedir.
Üremeye Yardımcı Tedavi (ÜYTE) Laboratuvar Uygulamaları Sertifikalı Eğitim Programı Standardı davanın bakılması aşamasında, iki kez yenilenmesi yoluna gidildiğinden, içerik olarak düzenlemelerin kısmen aynen korunması, değişikliğe gidilmemesi suretiyle yürürlüğünü sürdürülmesi halinde, davanın konusuz kaldığından söz edilemeyeceğinden, adil yargılanma hakkı gereğince işin esasının inceleneceği, kısmen aynı konudaki düzenlemeler karşılaştırılarak yukarıdaki ilkeler çerçevesinden ele alınarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
22/02/2023 tarihli Standardın 4. maddesinin 7. fıkrasında yer alan "histoloji ve embriyoloji anabilim dalında akademisyen" ibaresi ile 11. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "histoloji ve embriyoloji anabilim dalında profesör, doçent, doktor öğretim üyesi unvanına sahip olanlar ile" ibaresi yönünden ele alındığında;
22/02/2023 tarihli Standardın 4. maddesinin 7. fıkrasında "SEP Sorumlusu: ÜYTE Laboratuvar Uygulamaları Sertifikasına sahip, histoloji ve embriyoloji anabilim dalında akademisyen veya kamu hastaneleri kurumuna bağlı ve içinde ÜYTEEM bulunan eğitim araştırma hastanelerinde en az 3 (üç) yıl ÜYTEM laboratuvar sorumlusu olarak çalışmış olan ve katılımcının uygulamalı eğitiminin verilmesinden ve değerlendirilmesinden sorumlu kişi" olarak tanımlanmıştır. 
15/06/2023 tarihli Standardın 4. maddesinin 8. fıkrasında "SEP Sorumlusu: Geçerliliği devam eden ÜYTE Laboratuvar Uygulamaları
 Sertifikasına sahip olan Histoloji ve Embriyoloji uzmanı akademisyen yoksa Histoloji ve
 Embriyoloji Anabilim Dalında ÜYTE Laboratuvar Sorumlusu olma niteliklerine sahip
 akademisyen veya ÜYTE Eğitim Merkezi bulunan hastanelerin ÜYTE Eğitim Merkezinde en az 3 
(üç) yıl çalışmış olan kişi" olarak yer almıştır.
19/04/2024 tarihli Standardın 4. maddesinin 1. fıkrasının ğ) bendi olarak "SEP Sorumlusu: Geçerliliği devam eden ÜYTE Laboratuvar Uygulamaları Sertifikasına sahip olan Histoloji ve Embriyoloji uzmanı akademisyen yoksa Histoloji ve Embriyoloji Anabilim 
Dalında ÜYTE Laboratuvar Sorumlusu olma niteliklerine sahip akademisyen veya ÜYTE Eğitim Merkezi bulunan hastanelerin ÜYTE Eğitim Merkezinde en az 3 (üç) yıl görev yapmış tam zamanlı çalışan kişiyi" ifade ettiği belirtilmiş, 15/06/2023 Standardındaki kural aynen korunmuştur.
Dava konusu edilen ibarelerde Histoloji ve Embriyoloji uzmanı akademisyen şeklinde değişiklik yapılmış, davacının dilekçelerinde de ifade edildiği üzere, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanununa ekli Ek-1 sayılı çizelgenin 22. maddesinde yer verilen "Histoloji ve Embriyoloji" ana dalında tıp doktorları uzmanlık eğitimlerini tamamlayarak uzman doktor (histoloji ve embriyoloji uzmanı) unvanı alması karşısında Standartaki bu değişiklik üzerine dava bu yönden konusuz kalmıştır. 
22/02/2023 tarihli Standardın 11. maddesinin 2. fıkrasında "ÜYTE laboratuvar uygulamaları sertifikasına sahip olan histoloji ve embriyoloji anabilim dalında profesör, doçent, doktor öğretim üyesi unvanına sahip olanlar ile eğitim görevlisi veya başasistanlar (doktor öğretim üyesi ve başasistanların uzmanlık eğitimi verebilmeleri için bu kadrolarda bir yıl çalışmış olmaları şarttır), en az 3 (üç) yıl ÜYTEM laboratuvar sorumlusu olarak görev yapmış ve ÜYTE Laboratuvar Uygulamaları Eğitim Sertifikasına sahip olanlar,"
15/06/2023 tarihli Standardın Sertifikalı Eğitim Programında Görev Alacak Eğiticiler ve Nitelikleri başlıklı 11. maddesinin 1. fıkrası olarak "Geçerliliği devam eden ÜYTE Laboratuvar Uygulamaları Sertifikasına sahip olan
 Histoloji ve Embriyoloji uzmanı akademisyen yoksa Histoloji ve Embriyoloji Anabilim Dalında
 ÜYTE Laboratuvar Sorumlusu olma niteliklerine sahip akademisyen veya ÜYTE Eğitim Merkezi 
bulunan hastanelerin ÜYTE Eğitim Merkezinde en az 3 (üç) yıl çalışmış olanlar" şeklinde düzenlenmiştir.
19/04/2024 tarihli Standardın Sertifikalı Eğitim Programında Görev Alacak Eğiticiler ve Nitelikleri başlıklı 10. maddenin 1. fıkrası şeklinde numaralandırılsa da "Geçerliliği devam eden ÜYTE Laboratuvar Uygulamaları Sertifikasına sahip olan Histoloji 
ve Embriyoloji uzmanı akademisyen yoksa Histoloji ve Embriyoloji Anabilim Dalında ÜYTE 
Laboratuvar Sorumlusu olma niteliklerine sahip akademisyen veya ÜYTE Eğitim Merkezi 
bulunan hastanelerin ÜYTE Eğitim Merkezinde en az 3 (üç) yıl çalışmış olanlar" ifadesiyle 15/06/2023 Standardındaki kural aynen korunmuştur.
Dava konusu edilen ibarelerde Histoloji ve Embriyoloji uzmanı akademisyen şeklinde değişiklik yapılmış, davacının dilekçelerinde de ifade edildiği üzere, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanununa ekli Ek-1 sayılı çizelgenin 22. maddesinde yer verilen "Histoloji ve Embriyoloji" ana dalında tıp doktorları uzmanlık eğitimlerini tamamlayarak uzman doktor (histoloji ve embriyoloji uzmanı) unvanı alması karşısında Standarttaki bu değişiklik üzerine dava bu yönden konusuz kalmıştır.
22/02/2023 tarihli Standardın 4. maddenin 7. fıkrasındaki "içinde ÜYTEEM bulunan eğitim araştırma hastanelerinde en az 3 (üç) yıl ÜYTEM laboratuvar sorumlusu olarak çalışmış olan" ibaresinin iptali istemine gelince;
22/02/2023 tarihli Standardın  4. maddesinin 7. fıkrasında "SEP Sorumlusu: ÜYTE Laboratuvar Uygulamaları Sertifikasına sahip, histoloji ve embriyoloji anabilim dalında akademisyen veya kamu hastaneleri kurumuna bağlı ve içinde ÜYTEEM bulunan eğitim araştırma hastanelerinde en az 3 (üç) yıl ÜYTEM laboratuvar sorumlusu olarak çalışmış olan ve katılımcının uygulamalı eğitiminin verilmesinden ve değerlendirilmesinden sorumlu kişi" olarak tanımlanmıştır. 
15/06/2023 tarihli Standardın 4. maddesinin 8. fıkrasında "SEP Sorumlusu: Geçerliliği devam eden ÜYTE Laboratuvar Uygulamaları
 Sertifikasına sahip olan Histoloji ve Embriyoloji uzmanı akademisyen yoksa Histoloji ve
 Embriyoloji Anabilim Dalında ÜYTE Laboratuvar Sorumlusu olma niteliklerine sahip
 akademisyen veya ÜYTE Eğitim Merkezi bulunan hastanelerin ÜYTE Eğitim Merkezinde en az 3 
(üç) yıl çalışmış olan kişi" olarak yer almıştır.
19/04/2024 tarihli Standardın 4. maddesinin 1. fıkrasının ğ) bendi olarak "SEP Sorumlusu: Geçerliliği devam eden ÜYTE Laboratuvar Uygulamaları Sertifikasına sahip olan Histoloji ve Embriyoloji uzmanı akademisyen yoksa Histoloji ve Embriyoloji Anabilim 
Dalında ÜYTE Laboratuvar Sorumlusu olma niteliklerine sahip akademisyen veya ÜYTE Eğitim Merkezi bulunan hastanelerin ÜYTE Eğitim Merkezinde en az 3 (üç) yıl görev yapmış tam 
zamanlı çalışan kişiyi" ifade ettiği belirtilmiştir.
Dava konusu edilen ibarelerden 15/06/2023 tarhinde laboratuvar sorumlusu  ibaresi çıkarılarak ÜYTE Eğitim Merkezi bulunan hastanelerin ÜYTE Eğitim Merkezinde en az 3 
(üç) yıl çalışmış olan kişi şeklinde, 19/04/2024 tarhinde ise bu kişinin  tam 
zamanlı çalışan olacağı ifadesi eklenmiştir. Davacının dilekçelerinde belirtilen kamu hastaneleri bünyesinde yer alan ÜYTEM laboratuvarlarında belirli bir süre histoloji ve embriyoloji uzmanı olarak görev yapmış kişilerin sertifikalı eğitim programı sorumlusu olarak görev yapmak için yeterli tecrübe ve donanıma sahip olduklarının kabulünün gerektiği, Standarttaki belirleme ile SEP Sorumlusu olabilecek kişi sayısının aşırı derece sınırlandırıldığı iddiasının değişilik üzerine önemli şekilde değişmesi karşısında Standarttaki bu değişiklik üzerine bu yönden davanın konusu kalmamıştır.
Uyuşmazlık konusu 22/02/2023 tarihli Standardın 5. maddesinin 6. fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan  "400" ve "2" ibareleri yönünden iptal istemi ele alındığında;
Dava konusu Standardın "Katılımcılar ve Nitelikleri, Başvuru İşlemleri, Başvuruda İstenecek Belgeler" başlıklı 5. maddesinin 6. fıkrasında: "Üniversite veya kamu kurumu adına görevlendirme talepleri Ek-6’te yer alan kurumun sertifikalı personel sayısına göre değerlendirileceğinden, ÜYTEM olan hastaneler için ÜYTE Laboratuvar Uygulamaları Eğitim Sertifikasına sahip ve aktif olarak çalışan personel sayısı aşağıdaki kriterlere göre değerlendirilir;
a) ÜYTEM yıllık siklus sayısı 400 ve altında ise ÜYTE Laboratuvar Uygulamaları Sertifikasına sahip en çok 2 personel,
b) ÜYTEM yıllık siklus sayısı 400 üzerinde ise ÜYTE Laboratuvar Uygulamaları Sertifikasına sahip en az 2 personel olmalıdır." kuralı yer almıştır.
15/06/2023 tarihli Standardın 5. maddesinin 6. fıkrasının a) ve b) bentlerinde:
a) ÜYTEM yıllık siklus sayısı 300 ve altında ise ÜYTE Laboratuvar Uygulamaları
Sertifikasına sahip 2 personel, personel ihtiyacı görevlendirme talebinde bulunan kurumun
gerekçesi Genel Müdürlükçe değerlendirilerek personel sayısı belirlenir.
b) ÜYTEM yıllık siklus sayısı 300 üzerinde ise ÜYTE Laboratuvar Uygulamaları
Sertifikasına sahip en az 3 personel, personel ihtiyacı görevlendirme talebinde bulunan
kurumun gerekçesi Genel Müdürlükçe değerlendirilerek personel sayısı belirlenir." kuralı getirilmiş, bu değişiklik 19/04/2024 tarihli Standartta aynen korunmuştur.
Dava konusu edilen ibarelerde 5. maddenin 6. fıkrasının a) bendi yönünden siklus sayısı 300'e düşürülürken "en çok 2 personel" ibaresi sadece "2 personel" olarak, b) bendi yönünden de yine siklus sayısı  300'e düşürülürken personel sayılı 3 olarak belirlenmiş ve her iki bende "personel ihtiyacı görevlendirme talebinde bulunan kurumun 
gerekçesi Genel Müdürlükçe değerlendirilerek personel sayısı belirlenir." ifadesi eklenerek bu konuda esneklik sağlanmış olup, Standarttaki bu değişiklik sonucu dava dilekçelerinde ifade edilen  ilgili birimde gerçekleştirilen işlemin getirdiği iş yükü, yapılan işin ve yürütülen hizmetin niteliği ile işin yürütümü esnasında karşılaşılabilecek olası durumlar dikkate alınmadan tesis edildiği iddiasının görülen dava kapsamında hukuken tartışılması olanağının kalmaması karşısında Standarttaki bu değişiklikler üzerine bu yönden davanın konusu kalmamıştır.
Uyuşmazlık konusu 22/02/2023 tarihli Standardın  7. maddenin 4. fıkrasında yer alan "%10'unu" ibaresi incelendiğinde;
22/03/2023 tarihli Standardın "Sertifikalı Eğitim Programının Yürütülme Usul ve Esasları" başlıklı  7. maddesinin 4. fıkrasında; "Kabul edilebilir mazeret nedeniyle toplam eğitim süresinin %10’unu geçmeyen devamsızlıklar, eğitim sonunda tamamlatılır. Bunun dışındaki devamsızlıklar ile kabul edilebilir mazeret süresi toplam eğitim süresinin %10’unu geçenlerin SEP ile ilişiği kesilir. Eğitim süresini tamamlamayanlar ile devamsızlık süresini herhangi bir nedenle aşanlar sınava alınmaz." kuralı getirilmiştir.
15/06/2023 tarihli Standardın 7. maddesinin 3. fıkrası şeklinde düzenlenmiştir: "Kabul edilebilir mazeret nedeniyle toplam eğitim süresinin %10’unu geçmeyen
 devamsızlıklar, eğitim sonunda tamamlatılır. Bunun dışındaki devamsızlıklar ile kabul edilebilir 
mazeret süresi toplam eğitim süresinin %10’unu geçenlerin SEP ile ilişiği kesilir. Eğitim süresini
 tamamlamayanlar ile devamsızlık süresini herhangi bir nedenle aşanlar sınava alınmaz." 19/04/2024 tarihli Standartta madde başlığı aynı olmakla birlikte 6. maddenin 1. fıkrasının c) bendinden aynı içerikle kuralın yer alması karşısında işin esasının incelenmesi gerekmektedir.
Dava dilekçesinde, azami devamsızlık süresi belirlenirken programın içeriği, 6 aylık eğitim süresi içerinde 96 saat teorik eğitim ve 824 saat uygulamalu eğitim olmak üzere topla günde m 920 saat eğitim verildiği, düzenlemenin devamsızlık süresinin nası hesaplanacağına dair kural içermediği, 920 saatlik eğitimin 6 aylık dönem içerisinde hafta içi mesai günlerine dağıtıldığı dağıtıldığı dikkate alındığında günlük 8 saatlik bir eğitim süresi bulunduğu, toplam eğitim süresinin %10'u olan 92 saatlik eğitimin 11,5 günde verilmesinin söz konusu olduğu, hastalığı nedeniyle 12 gün veya daha fazla sağlık raporu almak zorunda kalan bir katılımcının SEP ile ilişiğinin   kesileceği, mazeretli sürelerin eğitim sonunda tamamlatılabilme imkanı olduğu göz önünde tutulduğunda, bir yıldan kısa süreli olan 6 aylık bu program içerisinde mazeretli devamsızlık süreleri %10'u geçenlerin programla ilişiğinin kesilmesinin öngörülmesi orantısız bir düzenleme olduğu, sağlanmak istenilen amaç ile katılımcılara getirilen yükümlülük arasında denge bulunmadığı ileri sürülürken, davalı idare tarafından, bu oranı aşan devamsızlıklarda eğitimden beklenen yararın gerçekleşemeyeceği ve eğitimin amacına ulaşamayacağı savunulmaktadır.
Anayasa Mahkemesi kararlarında belirtildiği üzere, Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri  koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.
Yasakoyucu gibi idarede düzenleyici işlemleri tesis ederken hukuk devleti ilkesinin bir gereği ve idare hukukunun da temel ilkelerinden olan ölçülülük ilkesiyle bağlıdır. Bu ilke, 'elverişlilik', 'gereklilik' ve 'orantılılık' olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. 'Elverişlilik', başvurulan önlemin ulaşılmak istenen amaç için elverişli olmasını, 'gereklilik' başvurulan önlemin ulaşılmak istenen amaç bakımından gerekli olmasını ve 'orantılılık' ise başvurulan önlem ve ulaşılmak istenen amaç arasında olması gereken ölçüyü ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56).
Standarda konu edilen eğitimden beklenen yararın gerçekleşmesi ve eğitimin amacına ulaşması ile eğitim süresinin bir yıldan kısa süreli olan bu program süresi içerisinde mazeretli devamsızlık süreleri %10'u geçenlerin programla ilişiğinin kesilmesinin öngören düzenlemenin ölçülülük ilkesiyle bağdaşmadığı, başvurulan bu önlemin eğitim açısından ulaşılmak istenen amaç için elverişli ve gerekli olmasına karşın, başvurulan önlem olarak mazeretli devamsızlık süresi  %10’unu geçenlerin SEP ile ilişiği kesilmesi ulaşılmak istenen amaç arasında olması gereken ölçüyü taşıdığından, orantılılık ilkesine uygun olduğundan söz etmeye hukuken olanak bulunmadığından iptali gerekir.
Uyuşmazlığa konu 22/02/2023 tarihli Standardın 16. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinin 2. cümlesinde yer alan "uygun görülen" ibaresi yönünden incelendiğinde;
22/02/2023 tarihli Standardın "Sertifikanın Geçerlilik Süresi ve Sertifika Geçerlilik Süresi Uzatma" başlıklı 16. maddesinin 3. fıkrasının c) bendinde: "Ancak kamu kurumu ya da üniversite bünyesinde görev yapanlar öncelikle kendi kurumlarına müracaat eder. Kurum tarafından uygun görülen başvurular sertifika geçerlilik süresinin uzatılması için Bakanlığın ilgili birimine gönderilmek üzere il sağlık müdürlüğüne bildirilir." kuralına yer verilmiştir.
15/06/2023 tarihli Standardın 16. maddesinin 3. fıkrası: "5 (beş) yıllık sertifika geçerlilik süresi dolmadan en erken 3 ay önce ve son geçerlilik
tarihini izleyen en geç 3 ay içinde sertifika geçerlilik süresinin uzatılması talebinde bulunulması 
halinde;
a) ÜYTEM’de son beş yıl içinde toplam 6 ay ve üzeri çalıştığını belgeleyenlerin
başvurması halinde sertifika geçerlilik süresi ilgili birim tarafından 5 (beş) yıl daha uzatılır.
b) Sertifikanın son geçerlilik süresi içinde ÜYTEM’de 6 (altı) aydan daha az çalıştığını
belgeleyenlerin veya geçerlilik süresinin uzatılması için belirtilen süreler içinde talepte
bulunmayanların 2 (iki) ay süreli tazeleme eğitimine katılması durumunda;
İlgili birim tarafından sertifika geçerlilik süresi son geçerlilik tarihinden itibaren 5 (beş)
yıl daha uzatılır." şeklinde değiştirilmiş, bu değişilik aynı şekilde 19/04/2024 tarihli Standartta da yer almıştır.
Standartta madde başlığı aynı olmakla birlikte sonraki standartlarda 16. maddenin 3. fıkrasındaki "uygun görülen" ibaresine yer verilmediği, farklı şekilde içeriklendirildiği görüldüğünden, iptali istenilen kural nedeniyle de davanın konusu kalmamıştır.
Uyuşmazlığa konu 22/02/2023 tarihli Standardın 18. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında yer alan "4 (dört) yıl" ibareleri, aynı maddenin 3. fıkrasında yer alan "1 (bir) yıl" ibaresi, anılan Standardın "Eğitim Başvuru Dilekçesi (Kamu Adına Görevlendirme)" başlıklı  eki Ek-5'te yer alan "4 (dört) yıl" ibaresi ile "Tazeleme Eğitimi Başvurusu Dilekçesi (Kamu Adına Görevlendirme)" başlıklı eki Ek-8'de yer alan "1 (bir) yıl" ibaresine gelince;
22/02/2023 tarihli Standardın "Zorunlu Hizmet Süresi" başlıklı  18. maddesinde: " (1) Madde 5’in üçüncü fıkrası (a) bendine göre başvuruda bulunup eğitim almaya hak kazananlar imzalamış oldukları başvuru dilekçelerine göre bulunduğu hastanenin ÜYTEM’de sertifika tescil tarihinden itibaren 4 (dört) yıl görev yapmak zorundadır. Tescil tarihinden itibaren zorunlu hizmet süresinin hesaplanmasında fiilen çalışma esas olup hafta sonu ve resmi tatil günleri fiili çalışmadan sayılır. Yıllık, mazeret ve hastalık nedeniyle izinli geçirilen günler yükümlülük süresine ilave edilir.
(2) Bulunduğu hastanenin ÜYTEM’nin 2 (iki) yıl sonunda açılmaması durumunda sertifika sahibi 4 (dört) yıl zorunlu hizmet süresini Bakanlık tarafından uygun görülen başka bir ÜYTEM’de görev yaparak tamamlar, sertifikası zorunlu hizmet süresinin sonunda katılımcıya verilir.
(3) Üniversite ve kamu kurumu adına görevlendirilen ve tazeleme eğitimi yoluyla sertifika geçerlilik süresi uzatılanlar 2 (iki) aylık eğitim sonrasında 1 (bir) yıl süre ile ÜYTEM’de çalışmak üzere zorunlu hizmete tabi olurlar.
(4) Zorunlu hizmet süresini tamamlamayanların, bu süre içinde istifa edenlerin veya emekliliğe ayrılanların sertifikaları geçersiz sayılarak tescilleri iptal edilir." kuralı yer almıştır.
15/06/2023 tarihli Standardın yukarıda anılan düzenlemelerini uygulamak üzere Ek-5'te yer verilen "Eğitim Başvuru Dilekçesi (Kamu Adına Görevlendirme)"nin 3. paragrafında: "Sertifikamın tescil tarihinden itibaren kurumum ÜYTEM’de 4 (dört) yıl süre ile görev yapacağımı aksi halde sertifikamın geçersiz sayılacağını kabul ve taahhüt ediyorum." ile Ek-8'de yer alan "Tazeleme Eğitimi Başvurusu Dilekçesi (Kamu Adına Görevlendirme)"nin 2. paragrafında: "Sertifikamın tescil tarihinden itibaren kurumum ÜYTEM’de 1 (bir) yıl süre ile görev yapacağımı aksi halde sertifikamın geçersiz sayılacağını kabul ve taahhüt ediyorum." beyanlarını içermektedir.
15/06/2023 ve 19/04/2024 tarihli Standartların 18. maddeleri zorunlu hizmet süreleri, bunların uygulanmasına dair taahhütler ile yaptırımları benzer içerikle düzenlemiş, sadece 19/04/2024 tarihli Standart, gerek davaya konu gerekse 15/06/2023 tarihli satandardın 18. maddesinin 2. fıkrasına yer vermemiş, bu fıkrada yer alan süre yönünden dava konusuz kalmıştır.
İptali istenilen zorunlu hizmete ilişkin süreler aynı şekilde korunduğundan, bu yönlerden işin esasının incelemesi yapılmıştır.
İdare düzenleyici işlemleri tesis ederken de hukuk devleti ilkesinin bir gereği ve idare hukukunun da temel ilkelerinden olan ölçülülük ilkesiyle bağlıdır.
Dava dilekçesinde; zorunlu hizmet süresinin belirlenmesinde orantısız bir düzenlemeye gidildiği, programa katılan ilgililerin program sürecinde ücretsiz izin kullandığı, maaş almadığı,  zorunlu hizmet süresinin belirlenmesine ilişkin en temel kriterin verilen eğitim süresi olduğu ileri sürülmektedir. Davalı idare, kamu kurumlarından idari izinli sayılarak ve eğitim dönemi boyunca maaş ve ek ödemelerini alarak sertifikalı eğitimler ile tazeleme eğitimlerine katılanlara bu kurumlara belli sürelerle zorunlu hizmet etmelerinin öngörülmesinin ölçülülük ilkelerine, bu hizmetlerin düzenli olarak yürütülebilmesi, hizmetin gereklerine uygun olduğu savunulmaktadır.
Standartlarda düzenlenen sertifikalı eğitimler ile tazeleme eğitimlerine katılanların,  kamu kurumlarından idari izinli sayıldıkları ve eğitim dönemi boyunca maaş ve ek ödemelerini aldıkları kurumları adına görevlendirilerek eğitim ücreti ödememelerine karşılığında 6 aylık bu eğitim program nedeniyle sekiz katı olan 4 yıl, 2 aylık tazeleme eğitim programı nedeniyle de on katı olan 1 yıl zorunlu hizmet süresi öngörülmesi, görev yapılmaması durumunda sertifikamın sertifikanın geçersiz sayılacağına ilişkin kurallar ulaşılmak istenen hizmetlerin düzenli olarak yürütülebilmesi amacı ile kişiye getirdiği külfet arasında arasında olması gereken ölçüyü aştığı,  adaletli bir hukuk düzeninde kabulünün güç olduğu, orantılılık ilkesine uygun düzenlendiğinden söz etmeye hukuken olanak bulunmadığından iptali gerekir.
22/02/2023 tarihli Standardın Geçici 5. maddesinin (a) bendine gelince;
22/02/2023 tarihli Standardın Geçici 5. maddesinde: "a) 14.4.2018 tarihli ve 30391 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikten önce sertifikalı eğitimlerle ilgili kazanılmış haklar saklıdır.
b) 06.03.2010 tarihli ve 27513 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik yürürlükte iken sertifika alan ve sertifika tescil işlemini yaptıranların hakları saklıdır." kurallarına yer verilmiştir.
15/06/2023 ve 19/04/2024 tarihli Standartların kazanılmış haklara ilişkin düzenleme içeren  Geçici 4. maddelerinde,  22/02/2023 tarihli Standardın Geçici 5. maddesinin b) bendindeki kuralı değiştirmeden yer vermekte, ancak dava konusu fıkraya yer vermemektedir.
Kazanılmış haklara ilişkin dava konusu edilen 5. maddenin a) fıkrası ile aynı maddenin b) fıkrası karşılıklı olarak ele alındığında; kazanılmış hakların korunmasında birbirinden farklılaştırmaktadır. Maddenin b) fıkrası ile "sertifika alanların ve sertifika tescil işlemi yaptıranların" şeklinde belirleme yapılırken a) fıkrasında "sertifikalı eğitimlerle ilgili kazanılmış haklar haklıdır" yolunda düzenleme ile farklı bir yaklaşım sergilemekte ve bu husus davalı idarenin savunmasında açıklanmamaktadır.
Önceki düzenlemeler uyarınca kazanılan hakların korunmasında farklı derecede ve ölçütte sertifika eğitimi ve bu eğitim üzerine sertifika alınması ve tescilinde yeknesaklıktan uzaklaşılması hukuki güvenlik ve hukuki belirlilik ilkeleriyle çelişeceğinden iptali gerekir. Nitekim sonraki tarihli Standartlarda dava konusu edilen kurala yer vermediği görülmektedir.
Açıklanan  nedenlerle, 22/02/2023 tarihli Standardın  7. maddenin 4. fıkrasında yer alan "%10'unu" ibaresinin, 18. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "4 (dört) yıl" ibaresinin, aynı maddenin 3. fıkrasında yer alan "1 (bir) yıl" ibaresinin, anılan Standardın "Eğitim Başvuru Dilekçesi (Kamu Adına Görevlendirme)" başlıklı eki Ek-5'te yer alan "4 (dört) yıl" ibaresinin ve "Tazeleme Eğitimi Başvurusu Dilekçesi (Kamu Adına Görevlendirme)" başlıklı eki Ek-8'de yer alan "1 (bir) yıl" ibaresinin ve  Geçici 5. maddesinin (a) bendinin iptaline, uyuşmazlık konusu Standarta ait diğer kurallar yönünden ise davanın konusu kalmadığından davanın bu kısmı hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Dava; 22/02/2023 tarih ve 209404407 sayılı Makam Oluru ile onaylanıp aynı gün davalı idarenin resmi internet sitesinde yayımlanan Üremeye Yardımcı Tedavi (ÜYTE) Laboratuvar Uygulamaları Sertifikalı Eğitim Programı Standardının 4. maddesinin 7. fıkrasında yer alan "histoloji ve embriyoloji anabilim dalında akademisyen" ve "içinde ÜYTEEM bulunan eğitim araştırma hastanelerinde en az 3 (üç) yıl ÜYTEM laboratuvar sorumlusu olarak çalışmış olan" ibarelerinin,  5. maddesinin 6. fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan "400" ve "2" ibarelerinin, 7. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "%10'unu" ibarelerinin, 11. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "histoloji ve embriyoloji anabilim dalında profesör, doçent, doktor öğretim üyesi unvanına sahip olanlar ile" ve "ÜYTEM laboratuvar sorumlusu olarak görev yapmış" ibarelerinin, 16. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinin 2. cümlesinde yer alan "uygun görülen" ibaresinin, 18. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında yer alan "4 (dört) yıl" ibareleri, aynı maddenin 3. fıkrasında yer alan "1 (bir) yıl"  ibaresinin, anılan Standardın "Eğitim Başvuru Dilekçesi (Kamu Adına Görevlendirme)" başlıklı  eki Ek-5'te yer alan "4 (dört) yıl" ibaresi ile "Tazeleme Eğitimi Başvurusu Dilekçesi (Kamu Adına Görevlendirme)" başlıklı eki Ek-8'de yer alan "1 (bir) yıl" ibaresinin, geçici 5. maddesinin (a) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, vekaletnamesinde davadan feragate yönelik özel yetkisi bulunan davacı vekili tarafından, dosyanın tekemmülü sağlandıktan ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra verilen ve 29/06/2024 tarihinde UYAP kaydına giren dilekçeyle davadan feragat edildiği anlaşılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE	:
İlgili Mevzuat:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 74. maddesinde, vekilin açıkça yetki verilmesi kaydıyla davadan feragat edebileceği öngörülmüş; 307. maddesinde, feragat, davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesi olarak tanımlanmış; 309. maddesinde, feragat ve kabulün dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılacağı, feragat ve kabulün hüküm ifade etmesinin karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı olmadığı, kısmen feragat veya kabulde, feragat edilen veya kabul edilen kısmın, dilekçede yahut tutanakta açıkça gösterilmesi gerektiği, feragat ve kabulün kayıtsız ve şartsız olması gerektiği; 310. maddesinde, feragat ve kabulün hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabileceği; 312. maddesinde ise, feragat ve kabul beyanında bulunan tarafın, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkum edileceği hükme bağlanmıştır.
Öte yandan, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 22. maddesinde, davadan feragatin yargılamanın ilk celsesinde gerçekleşmesi halinde karar ve ilam harcının üçte birinin, daha sonra gerçekleşmesi halinde üçte ikisinin alınacağı hükmolunmuştur.
Ayrıca, 21/09/2023 tarih ve 32316 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 15. maddesinin birinci fıkrasında, Danıştayda ilk derecede görülen davalarda birinci savunma dilekçesi süresinin bitimine kadar anlaşmazlığın feragat, kabul, davanın konusuz kalması ya da herhangi bir nedenle ortadan kalkması veya bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesi durumunda Tarife'de yazılı ücretin yarısına, diğer durumlarda tamamına hükmedileceği öngörülmüştür.
Hukuki Değerlendirme:
                    Davacı vekili tarafından verilen ve 29/06/2024 tarihinde UYAP kaydına giren dilekçeyle davadan feragat edilmiş olup, yasal şekle uygun olarak yapılan davadan feragat başvurusu nedeniyle davanın esasının incelenme olanağı bulunmamaktadır.
Öte yandan, dosyanın tekemmül ettiği, savcı düşüncesi alınarak taraflara tebliğ edildiği ve bu aşamadan sonra davadan feragat edildiği gözetildiğinde, yukarıda bahsedilen Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükmü uyarınca davalı idare lehine Tarife'de yazılı duruşmasız işler için belirlenen vekâlet ücretinin tamamına hükmedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
	KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Feragat nedeniyle dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 
4.492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 22. maddesi gereğince karar harcının 1/3'i olan ... TL'nin davacıya iadesine, posta gideri avansından artan tutarın ise kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya idesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 19/09/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.