Esas No: 2023/1865
Karar No: 2024/385
Karar Tarihi: 26.02.2024

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2023/1865 E.  ,  2024/385 K.


"İçtihat Metni"
                      T.C.
           D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas     No : 2023/1865
Karar	No : 2024/385                                                                       
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	:... Girişim Gayrimenkul Yatırım ve Ticaret AŞ	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- ...Bakanlığı
		VEKİLİ: Huk. Müş. ...
		2- ... Valiliği
		VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Altıncı Dairesinin 02/03/2023 tarih ve E:2020/4990, K:2023/2160 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ       :
Dava konusu istem:  Muğla ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların üzerinde bulunan yapılara ilişkin düzenlenen ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... belge sayılı yapı kayıt belgelerinin iptali istemiyle açılan davalarda, idari yargı mercilerince yürütmenin durdurulması veya iptal kararları verildiğinden bahisle, söz konusu yapı kayıt belgelerinin sistem üzerinde iptal edilmesine ilişkin Muğla Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı niteliğindeki "Yapı Kayıt Belgesi ile alakalı davalar" konulu ... tarih ve E... sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
Daire kararının  özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 02/03/2023 tarih ve E:2020/4990, K:2023/2160 sayılı kararıyla; 
Davalı idarelerden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiş,
"Yapı Kayıt Belgesi ile alakalı davalar" konulu ... tarih ve E... sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü işlemi yönünden;
İdarenin maddi ve hukuki koşullarına göre uygulanabilir nitelikte olan bir yargı kararını "aynen" ve "gecikmeksizin" uygulamaktan başka bir seçeneği bulunmadığı, idare hukukunda bir işlemin iptaline karar verilmesi durumunda, bu işlem ve doğurduğu sonuçların işlemin tesis edildiği andan itibaren hukuk düzeninden kalktığı, bu nedenle, işlemi yargı kararıyla iptal edilen idarenin, iptal kararındaki gerekçeler doğrultusunda yeni bir işlem tesis etmesi gerektiği,
 
Uyuşmazlıkta; davacı tarafından, yapı kayıt belgelerinin iptali istemiyle dava dışı üçüncü kişiler tarafından açılan davalarda, idari yargı mercilerince verilen iptal veya yürütmenin durdurulması kararlarının kesinleşmediği; bu bağlamda, yapı kayıt belgelerinin sistemden tamamen silinmesine neden olacak biçimde iptal edilmesine yönelik tesis edilen Muğla Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işlemi ile anılan işlemin dayanağı niteliğindeki... tarih ve E... sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmekte ise de; dava konusu Bakanlık işleminde, yapı kayıt belgelerinin iptali istemiyle açılan davalarda, dava konusu işlemin (yapı kayıt belgesinin) "yürütülmesinin durdurulması" veya "iptali" yönünde karar verilmesi durumunda, söz konusu kararlara karşı itiraz/temyiz haklarının kullanılması ile birlikte yargı kararı uyarınca işlem yapılması adına "davaya konu edilen yapı kayıt belgesinin" sistem üzerinden iptal edilmesi gerektiğinin belirtildiği, bu bağlamda, yürütmenin durdurulması kararına karşı yapılan itirazın kabul edilerek yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verilmesi ya da istinaf/temyiz aşamalarında dava konusu işlemin iptali yolunda verilen idari yargı kararının bozulması gibi durumlarda, değişen duruma göre, yapı kayıt belgesinin tekrar aktif hale getirilmesine yönelik bir işlem tesis edilmesinin önünde bir engel bulunmadığı; ayrıca, idari yargı kararı uyarınca yapı kayıt belgesinin sistem üzerinden iptal edilebilmesi için, bu konuda (yürütmenin durdurulması veya dava konusu işlemin iptali yolunda) verilen idari yargı kararının kesinleşmesine gerek olmadığı, aksine idari yargı kararlarının icaplarının yerine getirilmesi için gecikmeksizin işlem tesis etmek zorunda olan idarenin, yargı kararın icaplarını, söz konusu kararın tebliğinden itibaren otuz günü aşmayacak bir zaman diliminde yerine getirmekle yükümlü kılındığı; dolayısıyla 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi kapsamında alınan yapı kayıt belgelerinin iptali istemiyle açılan davalarda, dava konusu işlemin (yapı kayıt belgesinin) "yürütülmesinin durdurulması" veya "iptali" yönünde karar verilmesi durumunda; söz konusu kararlara karşı itiraz/temyiz haklarının kullanılması ile birlikte yargı kararı uyarınca işlem yapılması adına "davaya konu edilen yapı kayıt belgesinin" sistem üzerinden iptal edilmesi gerektiğini, 81 İl Valiliğine duyuran Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı, anılan işlemin Anayasa'nın 138/4. maddesi ile 2577 sayılı Kanun'un 28/1. maddesinde yer alan ve yargı kararlarının yerine getirilmesi zorunluluğunu içeren kurallara uygun biçimde tesis edildiği,
Muğla Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işlemi yönünden;
Dava dosyasının ve UYAP (Ulusal Yargı Ağı Projesi) kayıtlarının birlikte incelenmesinden; Muğla Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün dava konusu... tarih ve E... sayılı işleminin tesis edildiği 17/01/2020 tarihi itibarıyla; 
Muğla ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ...  parsel sayılı taşınmazın üzerinde bulunan ...,...,...,...,...,... ve ... Bloklar için 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi uyarınca düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı kayıt belgesinin iptali istemiyle söz konusu taşınmaza komşu taşınmazın malikleri tarafından açılan davada,... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile anılan yapı kayıt belgesinin iptaline, sonrasında ise davalı yanında müdahilin istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ...
 İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı, davalının istinaf başvurusunun ise ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile kesin olarak reddine karar verildiği,
... ada,...... parsel sayılı taşınmazın üzerinde bulunan ... Blok için düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı kayıt belgesinin iptali istemiyle komşu parsel malikleri tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile anılan yapı kayıt belgesinin iptaline, sonrasında ise davalı Muğla Valiliği ve davalılar yanında müdahilin istinaf başvurularının ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:...sayılı kararı ile kesin olarak reddine karar verildiği,
... ada, ...  parsel sayılı taşınmazın üzerinde bulunan ... Blok için düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı kayıt belgesinin iptali istemiyle komşu parsel malikleri tarafından açılan davada, ...İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile anılan yapı kayıt belgesinin iptaline, sonrasında ise davalılar ve davalılar yanında müdahilin istinaf başvurularının ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile kesin olarak reddine karar verildiği, 
 ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın üzerinde bulunan ... Blok için düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı kayıt belgesinin iptali istemiyle komşu parsel malikleri tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... sayılı kararı ile yürütmenin durdurulmasına, sonrasında ise... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ile anılan yapı kayıt belgesinin iptaline ve bu karara karşı davalılar ve davalılar yanında müdahil tarafından yapılan istinaf başvurularının ise, ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile kesin olarak reddine karar verildiği,
 ... ada, ...  parsel sayılı taşınmazın üzerinde bulunan ... Blok için düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı kayıt belgesinin iptali istemiyle komşu parsel malikleri tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesinin... tarih ve, E:... sayılı kararı ile yürütmenin durdurulmasına, sonrasında ise ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K...sayılı kararı ile anılan yapı kayıt belgesinin iptaline ve bu karara karşı davalılar ve davalılar yanında müdahil tarafından yapılan istinaf başvurularının ise, ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile kesin olarak reddine karar verildiği,
... ada, ... parsel sayılı taşınmazın üzerinde bulunan ... Blok için düzenlenen ...tarih ve ... sayılı yapı kayıt belgesinin iptali istemiyle komşu taşınmaz malikleri tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... sayılı kararı ile yürütmenin durdurulmasına, sonrasında ise... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile anılan yapı kayıt belgesinin iptaline ve bu karara karşı davalılardan Muğla Valiliği ve davalılar yanında müdahil tarafından yapılan istinaf başvurularının ise, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin......tarih ve E:... K... sayılı kararı ile kesin olarak reddine karar verildiği, 
... ada, ...  parsel sayılı taşınmazın üzerinde bulunan yapı hakkında düzenlenen ...tarih ve ... sayılı yapı kayıt belgesinin iptali istemiyle komşu taşınmaz malikleri tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... sayılı kararı ile yürütmenin durdurulmasına, sonrasında ise ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile anılan yapı kayıt belgesinin iptaline, bu karara karşı davalılar ve davalılar yanında müdahil tarafından yapılan istinaf başvurularının ise, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile kesin olarak reddedildiğine karar verildiği,
Uyuşmazlık konusu yapılar hakkında 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi uyarınca düzenlenen 7 adet yapı kayıt belgesinin iptali istemiyle açılan davalarda, (dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla) yürütmenin durdurulması veya dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararlarına istinaden, 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca, dava konusu yapı kayıt belgelerinin sistem üzerinden iptal edilmesine yönelik Muğla Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ...tarih ve E... sayılı işleminin tesis edildiği; anılan yapı kayıt belgelerinin iptali istemiyle açılan davalarda (anılan davaların bir kısmında, ... tarih ve E... sayılı işlemin tesis edildiği 17/01/2020 tarihinden önce, bir kısmında ise anılan tarihten daha sonra) anılan yapı kayıt belgelerini iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararlarına karşı yapılan istinaf başvurularının ise, 2577 sayılı Kanun'un 45/6 maddesi hükmü uyarınca kesin olarak reddedildiği,
Davacı tarafından yapı kayıt belgelerinin iptali istemiyle dava dışı üçüncü kişiler tarafından açılan davalarda, yürütmenin durdurulmasına veya dava konusu işlemlerin iptal edilmesine gerekçe olarak gösterilen uyuşmazlık konusu yapıların 3194 sayılı Kanun'un geçici 16. maddesi hükmüne aykırı biçimde 31/12/2017 tarihinden sonra inşa edildiği olgusunun gerçek durumu yansıtmadığı, 31/12/2017 tarihine kadar betonarme imalatları tamamlanan ve birçok duvar/cephe gibi ince imalatlar yapılan inşaatta, eksik işlerin tamamlanmasının söz konusu olduğuna yönelik ileri sürülen iddiaların ise, yukarıda yer verilen İdare Mahkemesi ve Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararlarında değerlendirildiği ve anılan davalarda yapı kayıt belgelerinin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararlarına karşı yapılan istinaf başvurularının 2577 sayılı Kanun'un 45/6 maddesi hükmü uyarınca kesin olarak reddedildiği anlaşıldığından; gelinen aşamada, söz konusu iddialar ile ilgili Dairece yeniden bir değerlendirme yapılmasına gerek ve olanak bulunmadığı,
Davacı tarafından yapı kayıt belgelerinin iptali istemiyle dava dışı üçüncü kişiler tarafından açılan davalarda, idari yargı mercilerince iptal veya yürütmenin durdurulması kararları verilmekle birlikte, söz konusu kararların kesinleşmediği; bu bağlamda, yapı kayıt belgelerinin sistem üzerinden iptal edilmesine yönelik tesis edilen Muğla Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı, zira bu şekilde sistem üzerinden iptal edilen yapı kayıt belgelerinin sistemden "tamamen silineceği" ileri sürülmekte ise de; yürütmenin durdurulması kararına karşı yapılan itirazın kabul edilerek yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verilmesi ya da istinaf/temyiz aşamasında dava konusu işlemin iptali yolunda verilen idari yargı kararının bozulması gibi durumlarda, değişen duruma göre, yapı kayıt belgesinin tekrar aktif hale getirilmesine yönelik bir işlem tesis edilmesinin önünde bir engel bulunmadığı; kaldı ki, yapı kayıt belgelerinin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararlarına karşı yapılan istinaf başvurularının 2577 sayılı Kanun'un 45/6 maddesi hükmü uyarınca kesin olarak reddedildiği anlaşıldığından; davacının anılan iddia ve itirazlarının yerinde görülmediği,
	Bu itibarla; uyuşmazlık konusu yapılar hakkında 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi uyarınca düzenlenen yapı kayıt belgelerinin iptali istemiyle açılan davalarda, (dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla) yürütmenin durdurulması ve dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararlarına istinaden, 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca, dava konusu yapı kayıt belgelerinin sistem üzerinden iptal edilmesine yönelik Muğla Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminde,  (7 adet yapı kayıt belgesinin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararlarına karşı yapılan istinaf başvurularının 2577 sayılı Kanun'un 45/6 maddesi hükmü uyarınca kesin olarak reddedildiği hususu da göz önüne alınarak) hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle,
 davanın reddine karar verilmiştir. 
 
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı  tarafından, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazdaki blokların inşasına 03/02/2016 tarihli yapı ruhsatlarına dayalı olarak 2016 yılında başlanıldığı, bu yapı ruhsatlarının iptali istemiyle üçüncü kişiler tarafından çok sonra 27/10/2017 tarihinde açılan davalarda iptal kararı verildiği, ancak 31/12/2017 tarihine kadar inşaatların betonarme imalatlarının ve birçok duvar/cephe gibi ince imalatlarının yapıldığı, bu nedenle anılan yapılar için yapı kayıt belgesi alındığı, kaba inşaatı bitmiş yapıda eksik inşaat işlerinin 31/12/2017 tarihinden sonra tamamlanmasının mümkün olduğu, zira yapı kayıt belgesi alınabilmesi için yapının tamamının bitmiş olmasının gerekmediği, yapı kayıt belgelerinin iptaline ilişkin yargı kararlarının dava konusu işlem tarihinde henüz kesinleşmediği, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : 
Davalı idarelerden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, dava konusu taşınmazlar için düzenlenen yapı kayıt belgelerinin yargı kararlarıyla iptaline karar verilmesi nedeniyle dava konusu işlemin tesis edildiği, Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Davalı idarelerden Muğla Valiliği tarafından,  Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
	Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
	"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
	b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
	c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 02/03/2023 tarih ve E:2020/4990, K:2023/2160 sayılı kararının ONANMASINA, 
3. Kesin olarak,  26/02/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.