Esas No: 2020/4813
Karar No: 2024/2934
Karar Tarihi: 17.05.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2020/4813 E.  ,  2024/2934 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2020/4813
Karar  No : 2024/2934  
TEMYİZ EDENLER: 1- (DAVALI) ... Genel Müdürlüğü	  
VEKİLİ	: Av. ...
2- (DAVACI) ... 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi'nde bulunan S:.... sayılı II-B grubu işletme ruhsatının sahibi olan davacı tarafından, orman izninin uygun görülmemesi üzerine Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca toplam 232.896,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda;  davacıya ait S:... sayılı II-B grubu işletme ruhsatının 19/06/2013 tarihinde yürürlüğe girdiği, Maden Kanunu'nun 7'nci maddesinde düzenlenen izinlerden olan orman izninin alınması maksadıyla davacı tarafından yapılan başvurunun ... tarih ve 1321 sayılı Orman Genel Müdürlüğü işlemi ile reddedildiği ve davacı tarafından ret işleminin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddedilmesi üzerine karara yapılan istinaf isteminin de reddedildiği ve davanın halihazırda temyiz incelemesinde olduğu, anılan dava ne şekilde sonuçlanırsa sonuçlansın, sürece bakıldığında, davacı tarafından ruhsatın yürürlük tarihinden itibaren 3 yıllık süre içerisinde alınması gereken orman izninin alınamadığı bu nedenle davacının süresi içinde yükümlülüğünü getirmediğinden bahisle Maden Kanunu'nun 24'üncü maddesinin 11'inci fıkrasında öngörülen idari para cezası ile cezalandırılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı, ancak; bu noktada, ceza hesabının ne şekilde yapıldığı hususu önem arz ettiği, dava konusu işlem incelendiğinde, davacının işletme ruhsatının yürürlük tarihinden (19/06/2013'ten) 19/06/2016 tarihine  kadar olan dönem için 77.632,00 TL, 19/06/2016 tarihinden 19/06/2017 tarihine kadar olan dönem için 77.632,00 TL ve 19/06/2017 tarihinden 19/06/2018 tarihine kadar olan dönem için 77.632,00 TL olmak üzere toplam 232.896,00 TL idari para cezası ile cezalandırıldığı, davacının yükümlülüğünün ruhsatın yürürlük tarihinden itibaren 3 yıl içinde gerekli izinleri almak olduğu dikkate alındığında, bu üç yıl için herhangi bir cezai işlem tesisinin mümkün olmadığı değerlendirildiği, dolayısıyla ancak 19/06/2016 tarihinden sonraki dönemler için davacının yükümlülük ihlalinden söz edilebileceği, bu nedenle, davacının, henüz kendisine verilen 3 yıllık süre zarfı olan 19/06/2013-19/06/2016 tarihleri arasındaki dönem için cezalandırılmasının kabulüne olanak bulunmadığı, dava konusu idari para cezasının bu yıllara ilişkin olan 77.632,00 TL'lik kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı, kalan kısmın ise hukuka uygun olduğu gerekçesiyle işlemin  77.632,00 TL'lik kısmının iptaline, 155.264,00 TL'lik kısım bakımından davanın reddine karar verilmiştir. 
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : 
Davacı tarafından, Orman Genel Müdürlüğünce izin verilmemesi nedeniyle mülkiyet izni kapsamında orman izninin alınamadığı, izin verilmemesine ilişkin işleme karşı dava açıldığı, iki defa orman izni almak amacıyla başvurulduğu ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, davacının yükümlülüğünün ruhsatın yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde gerekli izinleri almak olduğu dikkate alındığında 19.06.2013-19.06.2016 arası için verilen para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı öne sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI  :  Davacı tarafından savunma verilmemiş olup, davalı idare tarafından, davacının temyiz isteminin haksız ve yersiz olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. 
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : 
Davacı ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi'nde bulunan S:... sayılı II-B grubu işletme ruhsatının sahibidir.
İşletme ruhsatı 19/06/2013 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Söz konusu ruhsat için daha önce Taş Ocakları Nizamnamesi'ne göre verilen orman izni bulunmakla birlikte ve bu iznin süresinin dolmuş olması nedeniyle, 4.389,46 m2'lik ormanlık alanda madencilik faaliyetlerinde bulunulabilmesi için davacı tarafından yeniden gerekli olan orman izni müracaatında bulunulmuştur.
 Orman izin başvurusu ... tarih ve 1321 sayılı Orman Genel Müdürlüğü işlemi ile reddedilmiştir. Anılan ret işleminin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasına kayden dava açılmıştır. 
Davacının orman izni talebinin uygun görülmemesi üzerine Maden Kanunu'nun 24'üncü maddesinin 11'inci fıkrası uyarınca işletme ruhsatının yürürlük tarihinden itibaren 19/06/2016 tarihine  kadar olan dönem için 77.632,00 TL, 19/06/2016 tarihinden 19/06/2017 tarihine kadar olan dönem için 77.632,00 TL ve 19/06/2017 tarihinden 19/06/2018 tarihine kadar olan dönem için 77.632,00 TL olmak üzere toplam 232.896,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir. 
Davacı tarafından, 232.896,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
 
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Madencilik faaliyetinde izinler" başlıklı 7'nci maddesinin 4'üncü fıkrasında, Devlet ormanları içinde yapılacak maden arama ve işletme faaliyetleri ile bu faaliyetler için zorunlu ve ruhsat süresine bağlı olarak yapılan geçici tesislere 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre izin verileceği kurala bağlanmıştır.
Anılan Kanun'un  "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi" başlıklı 
24'üncü maddesinin 11'inci fıkrasında, "7'nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7'nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz." hükmüne yer verilmiştir.
 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Davacı adına ruhsat yürürlük tarihinden (19/06/2013-19/06/2016 tarihleri arası) itibaren 19/06/2016 tarihine kadar Maden Kanunu'nun 7. maddesinde yer alan izinleri alamadığından bahisle verilen 77.632,00 TL idari para cezasının incelenmesi: 
İlk derece Mahkemesince Maden Kanunu'nun 7. maddesinde yer alan izinlerin alınması için Kanunun üç yıl süre verdiği dikkate alındığında, bu üç yıl için cezalandırılamayacağı gerekçesiyle bu kısma yönelik para cezasının iptaline karar verilmiştir. Ancak somut uyuşmazlıkta davacının orman izni dışında  ÇED belgesi ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatının bulunduğu, kendisine orman izni verilmemesi işlemine karşı dava açıldığı, davanın her ne kadar aleyhine sonuçlandığı görülmüşse de davacının orman izni alamamasında davacıya atfı kabil kusuru olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir.
Davacı tarafından orman izni almak istemiyle orman idaresine 03.07.2013, 02.12.2016 tarihlerinde başvuruda bulunduğu, başvurusunun  ... Genel Müdürlüğü'nün ... tarihli ... sayılı işlemi ile reddi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinde işlemin iptali istemiyle dava açıldığı, Mahkemenin .... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun, ... Bölge İdare Mahkemesinin ... tarihli E:... K:... sayılı kararı ile reddedildiği, kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 02.12.2022 tarihli ve E:2019/3555 K:2022/7122 sayılı kararı ile davanın reddine ilişkin kararın onandığı görülmektedir.
Bu durumda davacının orman izni almak için ilgili idareye başvurularda bulunup, izin verilmemesine ilişkin işlemin iptal edilmesi için yargıya taşıdığı dikkate alındığında davacının süresi içinde izin alamamasında davacıya atfedilecek kusur bulunmadığı sonucuna varılmıştır.  
İdare Mahkemesince Kanun ile ruhsat sahiplerine üç yıllık süre tanındığından bu üç yıl için para cezası verilemeyeceğine dair gerekçesinde hukuki isabet bulunmamakta olup, ruhsat sahiplerinin izni alamamasında üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirip getirmediğinin her somut olayda ayrı ayrı irdelenmesi gerekmektedir. Ruhsat sahiplerinin Maden Kanunu'nun 7. maddesinde yer alan izinlerinin alınması noktasında kusurunun saptanması halinde idari para cezası tesisinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Bununla birlikte uyuşmazlıkta davacının orman iznini alamamasında atfı kabil bir kusur bulunmadığı sonucuna varıldığından belirtilen gerekçe ile işlemin iptaline karar verilmesi gerekmektedir. 
İlk derece Mahkemesince verilen kararın bu kısmı sonucu itibariyle hukuka uygun olup, bu kısma yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi  kararının gerekçesi değiştirilerek onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
 Davacı adına 19/06/2016-19/06/2017 ve 19/06/2017-19/06/2018 tarihleri arası için verilen 155.264,00 TL idari para cezasının incelenmesi: 
Yukarıda açıklandığı üzere davacının orman izni alamamasında üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiği, izin verilmemesine ilişkin işlemi yargıya taşıdığı dikkate alındığında, bu dönemler için verilen idari para cezasında hukuka uygunluk bulunmadığından aksi yönde verilen kararın bozulması gerekmektedir.
Bu itibarla, bu kısma ilişkin davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
 Açıklanan nedenlerle,
1.  Temyiz istemlerinin kısmen reddine, kısmen kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının;
a) Dava konusu işlemin, davacı adına 19/06/2016-19/06/2017 ve 19/06/2017-19/06/2018 tarihleri arası için verilen ... TL idari para cezası  kısmının BOZULMASINA gerekçe yönünden oyçokluğu ile sonucu itibariyle oybirliği ile, 
b)  Dava konusu işlemin, davacı adına ruhsat yürürlük tarihinden 19/06/2016 tarihine kadar Maden Kanunu'nun 7. maddesinde yer alan izinlerini alamadığından bahisle verilen ... TL idari para cezası yönünden gerekçesi değiştirilerek ONANMASINA gerekçe yönünden oyçokluğu ile sonucu itibariyle oybirliği ile,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 17/05/2024 tarihinde karar verildi.  
 
KARŞI OY :
(X) - Dava, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi'nde bulunan S:... sayılı II-B grubu işletme ruhsatının sahibi olan davacı tarafından, orman izninin uygun görülmemesi üzerine Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca toplam 232.896,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılmıştır. 
3213 sayılı Kanun'un "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 2. fıkrasında,  "(...) Bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır." hükmüne ve 24. maddesinin 11. fıkrasında, "7. maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7. maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000,00-TL idari para cezası verilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Davaya konu idari para cezasının amacının ruhsat sahalarının atıl kalmasını önlemek, Devlet hakkı kayıplarını azaltmak ve üretim ile istihdamı arttırmak olduğu düşünüldüğünde, Kanundan doğan yükümlülüğünü yerine getirmediği açık olan davacı şirkete idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte, dava konusu işlemle 2016, 2017, 2018 yıllarına ait yeniden değerleme oranı uygulayarak her yıl için fiil tarihinde yürürlükte olan tarife üzerinden idari para cezası verilmesi gerekirken, hatalı hesap yapılarak 2019 yılına ait yeniden değerleme oranı üzerinden idari para cezası hesaplanmasında hukuka uygunluk bulunmadığından Bölge İdare Mahkemesi kararının 19/06/2013-19/06/2016 tarihleri arasında verilen 77.632,00-TL'nin iptaline yönelik kararın, gerekçesi değiştirilerek onanması gerektiği,  19/06/2016-19/06/2017 ve 19/06/2017-19/06/2018 tarihleri arası için verilen 155.264,00 TL idari para cezası verilmesi ilişkin verilen davanın reddine ilişkin kararın ise, her yıl için fiil tarihinde yürürlükte olan tarife üzerinden idari para cezası verilmesi gerekirken, hatalı hesap yapılarak her iki dönem için de 2019 yılına ait yeniden değerleme oranı üzerinden idari para cezası hesaplanmasında hukuka uygunluk bulunmadığı düşüncesiyle bu kısma yönelik ret kararının hatalı hesaplama yapılması sebebiyle bozulması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum.