Esas No: 2023/13917
Karar No: 2024/1175
Karar Tarihi: 22.02.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/13917 E.  ,  2024/1175 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2023/13917
Karar	No : 2024/1175                                                                       
TEMYİZ EDENLER 	: 1- (DAVALI) ...Bakanlığı	 
VEKİLİ	: Av. ...
		2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ...
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR)	: 
 1- ...
...
 10-...
 ...
 18-...
VEKİLİ	 : Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.   
YARGILAMA SÜRECİ	:
	Dava konusu istem: Bursa İli, Nilüfer İlçesi, ... Mahallesi mevkiinde ... tarafından gerçekleştirilmesi planlanan "S:... ve S:... nolu Kalker Ocakları ve Kırma-Eleme Tesisi" projesine ilişkin olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilen 07/06/2022 tarih ve 6689 sayılı "ÇED Olumlu" kararının iptali istenilmiştir.
	İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda;  Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan bilirkişi raporu ile  dava dosyasında yer alan  bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, ruhsat sahası ve ÇED alanında ulusal 
mevzuata ve uluslararası standartlara uygun yapılması gerekli olan gözlem kuyularının yapılmamış olması nedeniyle yeraltı suyunun çalışmalardan hangi ölçüde etkileneceğinin ortaya konulmadığı, ÇED Raporunda proje sahası civarında çok sayıda çeşme, kaynak ve kuyunun varlığından bahsedilmesine  karşın, bunların çalışmalardan ne denli etkileneceği ile ilgili bir çalışmaya rastlanılmadığı, üretim faaliyetinin bir bölümünün yeraltı suyuna girmesi olasılığı nedeniyle Hidrolojik açıdan oluşacak olumsuz etkinin yasal sınırlar içerisinde kalmadığı, tarım ve hayvancılığın, yapılacak madencilik faaliyeti nedeni ile oluşacak gürültü ve 
tozdan olumsuz etkileneceği, tarım topraklarında yetiştirilen ürünlerin verimsizleşeceği,  ÇED raporunda yer alan proje alanının florasına ilişkin bilgilerin eksiklikler içerdiği, bilimsel 
açıdan yeterli olmadığı, yer örtücü bitki türlerinin madencilik faaliyetlerinden etkilenme düzeylerine ÇED 
raporunda yer verilmediği, bitki türlerinin doğal ortamında veya doğal ortamı dışında koruma tedbirlerinin neler olabileceği ve 
proje sahası ile ilgili olarak hangi tekniğin daha elverişli olacağının ÇED raporunda belirtilmediği, sonuç olarak ÇED raporunda florayı oluşturan biyoçeşitliliğin sağlıklı ve doğru olarak raporlanmadığı, dolayısıyla müdahil şirket tarafından gerçekleştirilmesi planlanan ve ÇED olumlu kararına konu olan projenin çevresel etkilerinin yeterince irdelenmediği, bu konuda hazırlanan ÇED raporunun da bilimsel ve teknik yönden tatmin edici düzeyde yeterli bilgileri ihtiva etmediği sonucuna varılmıştır.
	 Belirtilen gerekçelerle hukuka uygun bulunmayan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI	: 1-(Davalı) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, ÇED sürecinin mevzuata uygun yürütüldüğü, inceleme ve değerlendirme komisyonu üyesi kurum ve  kuruluşlar tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda dava konusu işlemin tesis edildiği, patlatma hesaplamalarına ilişkin gerekli bilgilerin ÇED raporunda yer aldığı, patlatma hesaplamalarında 280 metre mesafedeki konutlarda oluşacak etkilerin yönetmelik sınır değerlenin altında kaldığının tespit edildiği, projenin yeraltı sularına etkisine ilişkin olarak komisyon üyesi ilgili kuruluşlar tarafından gerekli incelemeler yapıldıktan sonra projenin gerçekleştirilmesinde sakınca bulunmadığı yolunda görüş bildirildiği, pasa alanlarına ilişkin detaylı bilgilerin ÇED raporunda yer aldığı, ÇED raporu kapsamında yer alan hava kalitesi modelleme çalışmasına göre proje kapsamında kontrollü şartlarda çalışılması halinde en yakın yerleşim yerlerinde görülmesi muhtemel hava kirlenmesine katkı değerlerinin Sanayi Kaynaklı Hva Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ve Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliğinde yer alan sınır değerlerin altında kaldığı, ÇED raporunda yer alan nakliye güzergahına ilişkin değerlendirmelerin komisyon üyesi ilgili kurumlarca yeterli görüldüğü, projenin flora, fauna, orman, tarım ve hayvancılık ve üzerindeki etkilerinin ÇED raporunda değerlendirildiği, arkeolojik sit alanına ilişkin olarak Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü ve Bursa İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından projenin gerçekleştirilmesinde sakınca bulunmadığınına dair görüş bildirildiği, halkın katılımı toplantısının mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği, ÇED raporunun yeterli olarak hazırlandığı ileri sürülmektedir.
2- Davalı Yanında Müdahil tarafından; hükme esas alınan bilirkişi raporunu hazırlayanlar arasında biyolog sıfatıyla yer alan uzmanın biyoloji lisansının bulunmadığı, botanik alanında akademik uzmanlığının da bulunmadığı, bu bedenle, flora alanında uzmanlaşmış bir bilirkişiden ek rapor alınması ya da yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği, bilirkişiler tarafından projenin etki alanının belirlemek amacıyla bir ön çalışma yapılmamış olduğu, bilirkişilerin koruma alanlarını hatalı olarak tespit ettikleri bu tespite dayalı olarak yaptıkları değerlendirmelerin de hatalı olduğu, Bostanlı Deresine ilişkin olarak ÇED raporunda gerekli önlem ve taahhütlere yer verildiği, bilirkişilerin bu hususta hangi önlemlerin eksik olduğunu belirtmeleri gerektiği, 5403 sayılı Toprak Koruma Kanununda, toprak koruma projelerinin girişim ve yatırım sürecinde hazırlanacağının öngörüldüğü, farklı tali havzalarda olan ve proje alanı ile ilgisi olmayan kaynak ve çeşmelerden yapılacak izlemelerin temsil edici olmayacağı, rapordaki tüm su yapılarının uzun mesafeli koruma alanları içinde yer aldığı ve ilgili kurumlardan olumlu görüşlerin alındığı, rasat kuyusu açılmasının DSİ'nin talebi olduğu, yer altı suyu eğiminin değişiklik gösterdiği topografya ile yer altı suyu seviyesinin yaklaşık olarak aynı doğrultuda gittiği, projenin ekosistem flora ve fauna üzerine etkilerine ilişkin olarak ÇED raporunda gerekli taahhütlerin verildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI	: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	:  Uyuşmazlığın çözümü amacıyla, dava dilekçesindeki iddialar ve proje alanının özellikleri dikkate alınmak suretiyle oluşturulacak bilirkişi heyetiyle mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması ve bunun sonucunda düzenlenecek raporun incelenmesi suretiyle uyuşmazlığın esası hakkında yeniden karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
	Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
	İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU	:
	Açıklanan nedenlerle;
	1.	Temyiz isteminin reddine,
	2.	Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının ONANMASINA,
	3.	Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
	4.	Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
	5.	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 22/02/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
 
(X) KARŞI OY : 
Uyuşmazlığın çözümü amacıyla, dava dilekçesindeki iddialar ve proje alanının özellikleri dikkate alınmak suretiyle Dairemizce oluşturulacak bilirkişi heyetiyle mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması ve bunun sonucunda düzenlenecek raporun incelenmesi suretiyle Mahkeme kararı kaldırılarak uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Dairemiz kararına katılmıyorum.