Esas No: 2023/4730
Karar No: 2024/4541
Karar Tarihi: 17.09.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/4730 E.  ,  2024/4541 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2023/4730
Karar  No : 2024/4541  
TEMYİZ EDENLER	: 1- (DAVACI) ...	  
VEKİLİ	: Av. ...
		 2- (DAVALI) ... Üniversitesi 
VEKİLLERİ	: Av. ..., Av. ...
DAVALI YANINDA MÜDAHİL	: ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:  Selçuk Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunu olan davacı tarafından, 13/01/2020 tarihinde yapılan Namık Kemal Üniversitesi İktisat Bölümü Yüksek Lisans Sözlü Sınavı'nın tamamının iptali ile sınavın yenilenmesi istemiyle davalı idareye yapılan 22/01/2020 tarihli itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve 35.316,00-TL maddi ve 100.000,00-TL manevi tazminata hükmedilmesi istenilmiştir.
                   İlk Derece Mahkemesi kararının  özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararı ile; davacının 13/01/2020 tarihinde yapılan Namık Kemal Üniversitesi İktisat Bölümü Yüksek Lisans Sözlü sınavının tamamının iptali istemine ilişkin olarak; uyuşmazlığa konu mülakat sınavında davacıya sorulan soruların ve davacı tarafından bu sorulara verilen cevapların tutanağa geçirilmediği, yapılan mülakatta davacıya kaç soru sorulduğu, sorulan soruların ve bu sorulara verilen cevapların neler olduğu, hangi jüri üyesi tarafından, hangi soruya kaç puan verildiği hususlarının belirsiz olduğu, bununla birlikte, her ne kadar davalı idarece  02/11/2021 tarihli ara kararına verilen cevap dilekçesinde sınav komisyonda görevli öğretim üyelerinin kimler olduğu belirtilmiş ise de, bu durumun somut olarak ortaya konulamadığı, davalı idarece söz konusu yüksek lisans programına başvuran adayların puan sıralamasını gösterir tablo dışında yapılan mülakata ilişkin hiçbir evrakın dava dosyasına sunulamadığı, bu haliyle yukarıda yer verilen koşulları taşımayarak objektif değerlendirme yapıldığı konusunda yeterli bilgi ve belge ortaya konulamadığı anlaşıldığından, söz konusu mülakat sınavında hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan, iptal kararının, davacının mülakat sınavında doğrudan başarılı sayılması sonucunu doğurmayacağı, usule uygun şekilde davalı idarece yapılacak mülakata göre yeniden değerlendirileceğinin de açık olduğu gerekçesiyle bu kısım açısından dava konusu işlemin iptaline; davacının, sınavın yenilenmesi istemiyle davalı idareye yaptığı 22/01/2020 tarihli itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemine ilişkin olarak; anılan yüksek lisans sözlü sınavı sonucunda kesin kayıt hakkı kazanamayan davacı tarafından sınavın yenilenmesi istemiyle dava konusu işleme dayanak başvuru yapılmış ise de, 2 asil adayın kayıt yaptırmaması üzerine davacının İktisat Anabilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programı'na ... öğrenci numarasıyla kaydının yapıldığı,  bilahare davacı tarafından 03/02/2020 tarihli dilekçe ile kaydının silinmesinin talep edildiği, ... tarih ve ... karar sayılı Yönetim Kurulu kararı ile de davacının kaydının silindiği, akabinde davacının Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü'nde 2020-2021 güz dönemi için yüksek lisans kaydının yapıldığı ve uyuşmazlık konusu mülakat sınavının tamamının iş bu kararla birlikte iptal edildiği anlaşıldığından, konusu kalmadığı anlaşılan davanın bu kısmında işin esası hakkında karar verilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle bu kısım açısından karar verilmesine yer olmadığına; davacının maddi ve manevi tazminat istemi açısından; davacının Namık Kemal Üniversitesi İktisat Anabilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programı'na yedek listeden kaydının yapıldığı, akabinde kendi isteğiyle kaydını sildirip başka bir üniversitede yüksek lisans eğitimine başladığı görüldüğünden,  söz konusu işlem nedeniyle maddi tazminat yoluyla giderilmesi gereken herhangi bir zararının somut olarak gerçekleşmiş olduğu hususu davacı tarafından ortaya konulamadığından maddi  tazminat isteminin reddi gerektiği, olayda, yargı kararı ile dava konusu işlemin hukuka uyarlı bulunmayarak iptal edilmesi suretiyle davacı şahsında gerçekleşen manevi zararın izale edildiği, bu nedenle, hukuki koşullarının gerçekleşmediği anlaşılan manevi tazminat istemininde yerinde görülmediği gerekçesi ile bu kısım açısından ise davanın reddine  karar verilmiştir.
            Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:	İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI  : Davacı tarafından, dava konusu işlemler nedeniyle yüksek lisans eğitimine bir yıl geç başladığı, maddi ve manevi olarak zarara uğradığı, tazminat isteminin kabulü gerektiği ileri sürülmektedir.
	Davalı idare tarafından, dava konusu sınavın adil bir şekilde yapıldığı, Namık Kemal Üniversitesi İktisat Bölümü Yüksek Lisans Sözlü Sınavını kazanan ve  tez aşamasında olan 11 öğrenci olduğu, sınavın iptal edilmesi halinde emek ve hak kayıpları olacağı, kazanılmış hak ve haklı beklenti ilkelerinin ihlal edildiği, davacının kaydını kendi isteği ile sildirdiği, bu nedenle nasıl bir mağduriyete uğradığının anlaşılamadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI     :  Davalı idare tarafından, iptal kararının kendi isteği ile kaydını sildiren davacı için neredeyse hiçbir hüküm doğurmazken, 2 yıldır öğrenimlerine devam eden öğrenciler açısından hak kaybına neden olacağı, 11 öğrencinin eğitim hakkının, hukuki güvenlik ilkesinin ve kazanılmış hakkının  ihlal edilmiş olacağı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. 
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ :  Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması kısmen de bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
	Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
	Temyizen incelenen kararın, dava konusu işlemin 13/01/2020 tarihinde yapılan Namık Kemal Üniversitesi İktisat Bölümü Yüksek Lisans Sözlü Sınavı'nın tamamının iptaline ilişkin kısmı dışında kalan kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
İstinaf Mahkemesi kararının,  dava konusu işlemin 13/01/2020 tarihinde yapılan Namık Kemal Üniversitesi ... Bölümü Yüksek Lisans Sözlü Sınavı'nın tamamının iptaline ilişkin kısmı bakımından;
	İLGİLİ MEVZUAT:
	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1/a bendinde; iptal davasının tanımı "idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar" olarak yapılmıştır. Bu tanıma göre; iptal davası açılabilmesi için, davacının medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmasının yanısıra, ayrıca, iptali istenilen idari işlemin menfaatini ihlal ediyor olması; bu menfaatin de, meşru, güncel ve kişisel nitelik taşıması gereklidir. İdari yargılama hukukunda davada taraf olma ehliyetinin bir koşulu olarak kabul edilen menfaat ihlali olmadan, iptal davası açılmasına olanak yoktur.
	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin, görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve aynı Kanun'un 3. ve 5. maddelerine uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği, 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise; ehliyetsiz kişi tarafından açılan davaların reddine karar verileceği, 14. maddenin 6. fıkrasında ise bu hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı belirtilmiştir. 
 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1/a bendinde; iptal davasının tanımı "idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar" olarak yapılmıştır. Bu tanıma göre; iptal davası açılabilmesi için, davacının medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olması yanında, iptali istenilen idari işlemin menfaatini ihlal ediyor olması, bu menfaatin de meşru, güncel ve kişisel nitelik taşıması ve dava süresince devam etmesi gereklidir. İdari Yargılama Hukukunda davada taraf olma ehliyetinin bir koşulu olarak kabul edilen menfaat ihlali olmadan iptal davası açılmasına olanak yoktur. 
	Ancak, yargısal denetim amacıyla her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması koşuluna ihtiyaç vardır. Her olay ve davada, yargı merciine başvurarak dava açan kişinin menfaatinin, iptali istenen işlemle ne ölçüde ihlal edildiğinin takdiri de yargı mercilerine bırakılmıştır.  
	İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir. Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir. Aksi halde, kişilerin kendisine etkisi bulunmayan, menfaatlerini ihlal etmeyen idari işlemler hakkında da iptal davası açma hakkı doğar ve bu durum idarenin işleyişini olumsuz etkiler. 
	Dava dosyasının incelenmesinden, 13/01/2020 tarihinde yapılan Namık Kemal Üniversitesi İktisat Bölümü Yüksek Lisans Sözlü Sınavı'ndan davacının 30 puan aldığı ve puan ortalamasının 67,63513 olduğu, başarı sıralamasında 16. sırada yer aldığı 1. yedek olarak listeye girdiği, 2 asil adayın kesin kayıt yaptırmaması üzerine davacının ... öğrenci numarasıyla İktisat Anabilim Dalı Tezli Yüksek Lisans programına kaydının yapıldığı, bilahare davacı tarafından verilen 03/02/2020 tarihli dilekçe ile kaydının silinmesinin talep edildiği, ... tarih ve ... karar sayılı Yönetim Kurulu kararı ile de davacının kaydının silindiği, akabinde davacının Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü'nde 2020-2021 güz dönemi için yüksek lisans kaydının yapıldığı anlaşılmaktadır. 
	Bu durumda, davaya konu yüksek lisans öğrenimi için yapılan yazılı sınav sonucunda her ne kadar asil olarak kayıt yaptırmaya hak kazanamasa da, sonrasında 2 asil adayın kayıt yaptırmaması nedeniyle davacının yedek adaylar arasından kaydının yapıldığı,  sonrasında bilahare kendi iradesiyle kaydını sildirdiği ve başka bir üniversitede yüksek lisans öğrenimine başladığı hususu değerlendirildiğinde, uyuşmazlık konusu sınavın tamamının iptali istemi hakkında dava konusu işlemin davacının, güncel, kişisel ve meşru menfaatini etkilemediği, davacının  sübjektif dava ehliyeti bulunmadığı, bu nedenle davanın, 13/01/2020 tarihinde yapılan Namık Kemal Üniversitesi İktisat Bölümü Yüksek Lisans Sözlü sınavının tamamının iptaline ilişkin kısmı açısından davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, bu kısım açısından dava konusu işlemin iptali yönündeki Tekirdağ 1. İdare Mahkemesi kararına yönelik davalı idarenin istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi  kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle,
1.  Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine; davacının temyiz isteminin ise reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının; 
a) Dava konusu işlemin sınavın yenilenmesine ilişkin olarak idareye yapılan itirazın reddine ilişkin kısmı hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve davacının maddi ve manevi tazminat talebinin ise reddine ilişkin kısımlarının ONANMASINA,
b) Dava konusu işlemin 13/01/2020 tarihinde yapılan Namık Kemal Üniversitesi İktisat Bölümü Yüksek Lisans Sözlü sınavının tamamının iptaline ilişkin kısmının ise BOZULMASINA, 
3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 17/09/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.