Esas No: 2022/6122
Karar No: 2024/3506
Karar Tarihi: 03.06.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2022/6122 E.  ,  2024/3506 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2022/6122
Karar No : 2024/3506                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ... Grup Gayrimenkul Yatırım Danışmanlık İnşaat Sanayi Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ                                          : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR)     : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı		VEKİLİ                                          : Av. ...
		2- ... Belediye Başkanlığı/... 
VEKİLİ                                          : Av....
DAVALI YANINDA MÜDAHİL     :  ... İnş. Tur. Gra. Tas. Rek. Org. Mat. Mad. Müh. 
                                                         Müş. Gıda Tarım Eml. İş. Mak. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ                                          : Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... mahallesi, ... ada, ... sayılı (ifrazen ... ve ... sayı alan, yeni ... ve ... sayılı parsel) parsele ilişkin imar planı değişikliği yapılması ve dava konusu parselde hukuka aykırı olarak yapılan plan değişikliklerinin iptal edilmesi istemiyle yapılan ...tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı başvuruların reddine dair işlemlerin, anılan parsele yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin, varsa bu planlar uyarınca yapılmış parselasyon planları ve yapılaşmaya ilişkin her türlü ruhsatın iptali  istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada yer alan belge ve bilgiler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu parsele yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile "spor" alanının "spor ve ticari rekreasyon alanı" kullanımına dönüştürüldüğü, plan notlarında çok sayıda fonksiyon tanımlandığı ve yatırımcının tercihine bağlı olarak her bir fonksiyonun yapılması mümkün olduğu gibi sadece bir kısmının yapılmasının da mümkün olduğu, bu şekilde kamusal nitelikli "spor" alanının büyük kısmının kaldırılmasının mümkün olmasına rağmen eşdeğer alan ayrılmadığı, "spor" ve "rekreasyon" kullanım kararları ile bağdaşmayan çok sayıda ticari ve sosyokültürel fonksiyon tanımlandığı gibi bu kullanımların hangi oranda yer alacaklarının belirsiz olduğu, ayrıca alana kalıcı nüfus getiren home-office ve rezidans kullanımlarının ne miktarda yer alacakları da belirsiz olduğundan nüfus artışı hesaplanamamakla birlikte ilave donatı alanı ayrılmadığı, dolayısıyla anılan plan değişikliklerinin üst ölçekli planlara, plan kararlarına, mevcut imar mevzuatına, şehircilik ilkeleri ile planlama esaslarına ve planlama tekniğine, kamu yararı ve bölge şartlarına uygun olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Gerek ilgili mevzuat hükümleri, gerekse Danıştay yerleşik içtihatları uyarınca askı tarihlerini takip eden yasal dava açma süresinden sonra imar planlarına karşı açılan davaların süresinde kabul edilebilmesi için imar durum belgesi ya da plan değişikliği isteminin reddine yönelik bir işlem veyahut planın uygulanması yolunda herhangi bir uygulamanın bulunması gerektiği, uyuşmazlıkta, davacı tarafından plan değişikliği talebinin reddi işlemi üzerine davanın açıldığı belirtilmiş ise de, bir parsele yönelik plan teklifi ya da aynı doğrultuda değişiklik talebinin, parsel maliki  veya maliklerinin yasal vekilleri tarafından yapılabileceği, komşu parsel maliki tarafından yapılan bu yöndeki başvurunun reddine yönelik işlemin, söz konusu imar planlarının uygulama işlemi olarak kabul edilmesine hukuken olanak bulunmadığı,  bilirkişi raporu ile dosyadaki diğer bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu imar planlarından sonra alanda davacı komşu parsel malikinin menfaatini etkileyecek nitelikte  herhangi bir uygulamanın yapılmadığı, parsel üzerinde yapılaşmanın da bulunmadığı, uygulama işlemi olarak değerlendirilebilecek nitelikte plan değişikliği isteminin reddine yönelik bir işlem veyahut planın uygulanması yolunda herhangi bir uygulama bulunmaksızın açılan davada, 1/5000 ölçekli nazım imar planının uygulama işlemi niteliğinde bulunan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının son ilan tarihini takip eden günden itibaren 60 gün içerisinde dava açılması gerekirken, yasal süresi geçirildikten sonra 12.11.2019 tarihinde açılan davada süreaşımı bulunduğu gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptali yolundaki kararın kaldırılmasına, esastan incelenen davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir. 
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI           : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. 
SAVUNMANIN	ÖZETİ 				: Savunma verilmemiştir.
 
DANIŞTAY	TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY: Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... mahallesi, ... ada, ... sayılı parsele yönelik Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin onaylandığı, bu plan doğrultusunda hazırlanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin de Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanarak 17/03/2014-15/04/2014 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edildiği, komşu parsel maliki davacı tarafından söz konusu imar planlarının iptal edilmesi, parselin ilk imar durumuna uygun hale getirilmesi talebiyle davalı idarelere yapılan başvuruların Çankaya Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının ...tarih ve ... sayılı işlemleri ile reddi üzerine 12.11.2019 tarihinde, anılan işlemler ile söz konusu parsele yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin, varsa bu planlar uyarınca yapılmış parselasyon planları ve yapılaşmaya ilişkin her türlü ruhsatın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
	İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin (a) fıkrasında, idari davaların idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddenin 3. fıkrasının (c) bendinde dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde ise bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği, hükme bağlanmıştır. 
	Dava konusu işlem tarihinde  yürürlükte olan haliyle 2577 sayılı  İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesinde, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari  makamlara  başvurabilecekleri, altmış gün içinde cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, ilgililerin altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabileceği, altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgilinin bu cevabı, istemin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebileceği, bu takdirde dava açma süresinin işlemeyeceği, ancak, bekleme süresinin başvuru tarihinden itibaren altı  ayı  geçemeyeceği, dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılabileceği, hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan birisi olan "dava açma ehliyeti", her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idare ile işlemlerinde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen subjektif ehliyet koşulu olarak menfaat ihlali kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri ekseninde yargı mercilerince değerlendirilerek takdir edilmektedir.
 İlgililerin plan değişikliği koşullarının oluştuğunu öne sürerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi uyarınca taşınmazları ile ilgili olarak mülkiyet hakkı kapsamında her zaman plan değişikliği isteminde bulunabilecekleri ve istemlerinin reddi üzerine dava açma süresi içinde bu istemlerinin reddine ilişkin işlem ile birlikte imar planına karşı dava açabilecekleri açıktır.
 Uyuşmazlıkta, davacı tarafından kendisine ait olmayan komşu parsele yönelik imar planı değişikliği yapılması talebiyle yapılan başvurunun reddi üzerine yukarıda anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Ancak 2577 sayılı Kanunun 10. maddesinde ilgililerin haklarında işlem tesis edilmesi amacıyla idareye başvuruda bulunabileceği düzenlendiğinden kendi tasarrufunda bulunan taşınmaz ile ilgili idareye başvuruda bulunabileceği ve bu halde söz konusu işlemin uygulama işlemi olarak kabulü suretiyle dayanağı imar planının iptali istemiyle dava açılabileceği açık olup uyuşmazlığa konu parselin davacının komşuluğunda bulunan başkasına ait bir parsel olarak imar planı değişikliği talebini isteme hususunda kişisel, güncel bir menfaat bağı bulunmadığı, bu nedenle dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
	Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf isteminin kabulüne, kararın kaldırılmasına davanın süre aşımı nedeniyle reddine dair  ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararda sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
	1. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın süre aşımı yönünden reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin  ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda yer verilen gerekçeyle ONANMASINA,
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine,  03/06/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.