Esas No: 2023/6957
Karar No: 2024/6691
Karar Tarihi: 12.12.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/6957 E.  ,  2024/6691 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2023/6957
Karar  No : 2024/6691  
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Genel Müdürlüğü	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Konya İli, Doğanhisar İlçesinde bulunan Sicil:... sayılı IV grup arama ruhsatlı sahanın işletme ruhsat  talebinin uygun bulunmamasına ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile bildirilen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Taşınmaz Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararında; ilgili mevzuat hükümleri incelendiğinde, 3213 sayılı Maden Kanunu'nda maden işletme ruhsatı ve diğer izin başvuru usulünün düzenlendiği, Kanunun 7'nci maddesinin birinci ve on dördüncü fıkrası hükümlerine göre de, bu kanun dışında madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak yapılacak her türlü kısıtlamanın ancak kanun ile düzenlenebileceği, maden arama faaliyetlerinin, bu kanunda sayılanlar dışında herhangi bir izne tâbi tutulamayacağının hüküm altına alındığının görüldüğü, 11.09.2018 tarih ve 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde ise, taşınmazlardaki tasarrufa yönelik her türlü işlemler için komisyonlar vasıtasıyla Cumhurbaşkanlığından izin alınması şartının getirildiği, Türk İdare Hukuku sisteminde, tüzük ve yönetmelik dışında genel düzenleyici işlemlere yer olmamasına rağmen uygulamada çeşitli başlıklarda genelge, yönerge, tamim, talimatname, kararname gibi genel düzenleyici işlemler yapıldığı bir olgudur. Tüzük ve yönetmelik öğelerine ve koşullarına sahip bulunan bütün bu genel düzenleyici işlemleri hukuken geçerli idari işlemler olarak kabul etmek gerekir. Fakat anılan düzenlemelerin bir üst hukuk kuralına aykırı ya da üst hukuk normlarında düzenlenen düzenlemelerin uygulanmasını etkisiz bırakacak şekilde düzenleme içermesi durumunun normlar hiyerarşisine aykırılık teşkil edeceği, bu durumun hukuk devleti sistematiği içerisinde kabulünün mümkün olmadığının açık olduğu, uyuşmazlıkta, ilgili mevzuat hükümleri gereğince, 3213 sayılı Maden Kanunu'nda maden işletme izin usulünün açıkça düzenlendiği, Genelge ile bu görev ve yetkilerin devrinin mümkün olmadığı görüldüğünden, 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca oluşturulan komisyon tarafından tesis edildiği anlaşılan davacının maden arama ruhsat talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği, öte yandan, işbu dava konusu işlemin iptali kararı, davacıya doğrudan işletme ruhsatı verilmesi sonucunu doğurmamakta olup, davalı idarece, söz konusu başvuru hakkında, 3213 sayılı Maden Kanunu hükümleri kapsamında değerlendirme yapıldıktan sonra yeniden bir idari işlem tesis edebilmesi gerektiğinin de açık olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI         : Davalı idare tarafından, 12/09/2018 tarih ve 30533 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu'nun kurulduğu, davacının talebinin anılan Komisyon tarafından yapılan değerlendirme neticesinde uygun bulunmadığı, madenlerin kamu yararına en uygun şekilde idare ve işletilmesinin devletin hükümranlık hakkının gereği ve aynı zamanda bir kamu görevi olduğu, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI    : Davacı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmuştur. 
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY : 
Konya İli, Doğanhisar  İlçesinde bulunan Sicil:... sayılı IV grup arama ruhsatlı saha için işletme ruhsatı talebinde bulunulduğu, anılan talebin Taşınmaz Komisyonu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile uygun bulunmadığı gerekçesiyle Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile reddine karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
	2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (f) bendinde, idarî dava dileçelerinin "husumet" yönünden inceleneceği belirtilmiş, 6. fıkrasında, ilk incelemeye tâbi hususların tespiti hâlinde davanın her aşamasında 15. maddenin uygulanacağı hükme bağlanmış; 15. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde ise, "3/f bendine göre, davanın hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek açılması hâlinde, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğine" karar verileceği ifade edilmiştir.
12/09/2018 tarih ve 30533 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nde, "Kamu kurum ve kuruluşları (belediyeler ve il özel idareleri hariç) ile sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamu kurum ve kuruluşlarına ait şirketler, kendi mülkiyetlerinde veya tasarruflarında bulunan taşınmazlarıyla ilgili olarak; kamu kurum ve kuruluşları, vakıf, dernek veya bunların şirketlerine, gerçek veya tüzel kişilere; satış, kira, irtifak, takas, tahsis, devir ve benzeri her türlü tasarrufa yönelik işlemlerini, bakanlıklar ile bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşlarında bakan yardımcısı, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında üst yönetici başkanlığında teşkil ettirilen komisyonlar vasıtasıyla yapacaklardır. Söz konusu komisyonlarca izin başvuru ve sonuçları Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında Cumhurbaşkanlığına bildirilecektir..." düzenlemesi yer almaktadır.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Yukarıda yer verilen Genelge'de tanımlanan görevlerin yerine getirilmesi amacıyla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından Genelgeye uygun bir şekilde taşınmaz komisyonu oluşturulmuştur.
	Uyuşmazlıkta, Konya İli, Doğanhisar İlçesinde bulunan Sicil:... sayılı IV grup arama ruhsatlı saha için işletme ruhsatı talebinde bulunulduğu, anılan talebin Taşınmaz Komisyonu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile uygun bulunmadığı gerekçesiyle Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile reddine karar verildiği, bunun üzerine işbu davanın açıldığı görülmektedir.
	Her ne kadar talebin reddine ilişkin bildirim Genel Müdürlük tarafından yapılmış ise de, davacının başvurusu, Bakanlık Taşınmaz Komisyonu kararına istinaden reddedilmiş olup, davacı tarafından da Taşınmaz Komisyonu kararının tarih ve sayısı verilmek suretiyle anılan kararın iptalinin istenildiği açık olduğundan, davanın hem Bakanlık hem de MAPEG husumetiyle görülüp karara bağlanması gerekmektedir.
	Bu itibarla; İdare Mahkemesince, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın da hasım konumuna alınarak dosya tekemmül ettirildikten sonra bir karar verilmesi gerektiğinden, eksik hasım ile görülen dava neticesinde verilen İdare Mahkemesi kararında ve bu karara yönelik istinaf başvurusunu reddeden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle,
1.  2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 
5. Kesin olarak, 12/12/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.