Esas No: 2023/3122
Karar No: 2024/1413
Karar Tarihi: 26.06.2024

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2023/3122 E.  ,  2024/1413 K.


"İçtihat Metni"
                      T.C.
           D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas  No : 2023/3122
Karar No : 2024/1413                                                                       
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ...vasisi ...
VEKİLİ	: Av. ...	
KARŞI TARAF (DAVALILAR)	: 1- ...
VEKİLİ	: Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürü ...
2- ... Bakanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Onuncu Dairesinin 22/05/2023 tarih ve E:2022/6071, K:2023/2655 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ       :
Dava konusu istem: 29/03/2020 tarih ve 31083 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 28/03/2020 tarih ve 2324 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile yürürlüğe konulan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik'in 74. maddesinin 2. fıkrasının (ğ) bendinde yer alan "çıkar amaçlı suç örgütü üyeleri" ibaresinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 22/05/2023 tarih ve E:2022/6071, K:2023/2655 sayılı kararıyla;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1 ve 4. fıkralarında; 8. maddesinin 1. fıkrasında; 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde ve 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan kurallar aktarılarak,
Aktarılan hükümlerin incelenmesinden, bir düzenleyici işleme karşı ilan tarihinden itibaren altmış gün içinde dava açılabileceği gibi, söz konusu düzenleyici işleme dayanılarak tesis edilen bir uygulama işleminin varlığı hâlinde, işlemin tebliğinden itibaren altmış gün içinde birel veya düzenleyici işleme yahut her ikisine birden dava açılabileceğinin anlaşıldığı,
Dava konusu kuralda, "Terör ve çıkar amaçlı suç örgütü üyeleri, görüntülü görüşme ve görüşme süresinin uzatılmasına ilişkin bu haktan kurumdaki tutum, davranış, eğitim ve iyileştirme faaliyetlerine katılma gibi durumları göz önünde bulundurularak idare ve gözlem kurulu tarafından yapılacak değerlendirmeye göre yararlandırılabilir." hükmünün yer aldığı,
Dosyanın incelenmesinden, ... Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünde hükümlü olarak bulunan davacı tarafından, görüntülü telefon görüşmesi yapma talebiyle İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığına yapılan...tarihli başvurunun, ... tebliğ tarihli işlem ile teknolojik altyapı çalışmalarının tamamlanmadığından bahisle reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığının anlaşıldığı,
 Dava konusu Yönetmelik'in ... tarih ve ... sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığı, bakılan davanın... kayıt tarihli dilekçe ile açıldığı, dava dilekçesi ekinde yer alan ... tebliğ tarihli işlemin, dava konusu Yönetmelik maddesi hükmünün uygulanmasına ilişkin olmadığı, bunun haricinde dava dilekçesi ve ekinde dava açma süresini başlatacak nitelikte bir uygulama işleminin de bulunmadığı, 
Bu durumda, dava konusu Yönetmelik'in yayım tarihi olan 29/03/2020 tarihinden itibaren altmış gün içerisinde dava açılması gerekirken, bu sürenin bitiminden çok sonra 20/09/2022 tarihinde açılan davanın süresinde olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir. 
 
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, kararın hukuka ve usule aykırı olduğu, idarenin düzenleyici nitelikteki işlemleri bakımından dava konusu Yönetmelik'in Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren altmış gün içinde dava açılması gerektiği, Yönetmelik'in ilgili maddesinin, kendisine dava açma süresi olan altmış günlük süre geçtikten sonra uygulandığı, bu durumda da dava açma süresinin yeniden başladığı, yani dava açma süresinin geçmediği, Yönetmelik'in ilgili maddesinin kendisine uygulanması nedeniyle davanın açıldığı belirtilerek Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Davalı idareler tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.  
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı, ... Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünde hükümlü olarak bulunmaktadır.
Davacı tarafından, "görüntülü telefon görüşmesi yapma" talebiyle Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığına 05/09/2022 tarihli bir başvuru yapılmıştır.
Davacının bu başvurusu, kendisine 09/09/2022 tarihinde tebliğ edilen işlem ile reddedilmiştir.
Bunun üzerine davacı tarafından, 20/09/2022 kayıt tarihli dilekçe ile, temyizen incelenen dava açılmıştır. 
İLGİLİ MEVZUAT :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, "1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. 2. Bu süreler; a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı, (...) tarihi izleyen günden başlar. (...) 4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmü; "Sürelerle ilgili genel esaslar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında, "1. Süreler, tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar." hükmü bulunmakta olup Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin ilk inceleme esnasında süre aşımı yönünden inceleneceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, yasal süresi içerisinde açılmayan davaların reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır. 
Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik'in dava konusu 74. maddesinin 2. fıkrasının (ğ) bendinde, "Terör ve çıkar amaçlı suç örgütü üyeleri, görüntülü görüşme ve görüşme süresinin uzatılmasına ilişkin bu haktan kurumdaki tutum, davranış, eğitim ve iyileştirme faaliyetlerine katılma gibi durumları göz önünde bulundurularak idare ve gözlem kurulu tarafından yapılacak değerlendirmeye göre yararlandırılabilir." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı Kanun'da, dava açma süresine ilişkin kurallar ile düzenleyici işlemlere karşı iki ayrı yol izlenerek dava açma imkanı tanınmıştır. Buna göre, Kanun'un 7. maddesi uyarınca düzenleyici işlemin ilanı üzerine altmış gün içinde dava açılabileceği gibi, düzenleyici işlemin uygulanması üzerine, uygulama işleminin tebliğ tarihinden itibaren yine altmış gün içinde düzenleyici işleme veya düzenleyici işlemle birlikte uygulama işlemine karşı dava açılabilecektir. Bu şekilde, düzenleyici işlemin ilanı üzerine düzenleyici işleme karşı dava açmamış bulunan ilgililere, dava konusu edebilecekleri bir uygulama işleminin varlığına bağlı olarak, düzenleyici işleme karşı da dava açma imkanının sağlanması amaçlanmıştır. 
Düzenleyici işlemin, yayımı tarihinden itibaren altmış gün içinde dava konusu edilmemesi halinde ise, uygulama işlemi tesis edilmesi sonrasında bu işlem üzerine, düzenlemenin dava konusu edilebilmesi için, uygulama işleminin tebliğ tarihine göre dava açma süresinin geçmemiş olması gerekmektedir.
Somut olayda, ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan davacı, "görüntülü telefon görüşmesi yapma" talebiyle kuruma başvuru yapmıştır.
Kurum tarafından bu başvuruya, davacıya 09/09/2022 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılan işlem ile cevap verilmiştir.
Bu işlemde, yürütülen E-Görüş projesi kapsamında görüntülü görüşme uygulamasının hayata geçirildiği; görüşme yapmaya yarayan ACEP programı ile UYAP programı arasında entegrasyon çalışmalarının devam ettiği; mevcut durumda görüntülü görüşme yapılabilmesinin, gerekli teknolojik ve yazılımsal altyapı olmadığı için olanaksız olduğu belirtilmiştir.
Aynı işlemde, gerekli teknolojik ve yazılımsal altyapı tamamlandığında Kurum genelinde duyuru yapılacağı; terör ve çıkar amaçlı suç örgütleri kapsamında tutuklu veya hükümlü olarak bulunanların görüntülü görüşme yapıp yapamayacaklarına dair gerekli kurul kararlarının alınacağı ve akabinde sair işlemlerin tamamlanacağı; eksikliklerin hızla tamamlandığı; bu aşamada beklenmesi gerektiği hususlarına değinilmiştir.
Davacı, dava dilekçesinde, dava konusu Yönetmelik hükmünün davanın açıldığı tarihten yaklaşık 30 ay önce yayımlandığını, fakat kendisine Yönetmelik hükmü ile tanınan haktan yararlanamadığını ve mağdur durumda bulunduğunu, bunun sebebinin yazılım eksikliği olduğunu, Yönetmelik'in uygulanmıyor oluşundan dolayı hakkının ihlal edildiğini ileri sürmektedir.
Davacının, söz konusu işlemin dayanağı olduğunu ileri sürdüğü dava konusu Yönetmelik hükmünün iptali istemiyle temyizen incelenen davayı açtığı anlaşılmaktadır.
Davalı idarece, davacının, davaya konu Yönetmelik hükmünün uygulanması istemiyle yaptığı başvurunun reddedilmesine yönelik 09/09/2022 tebliğ tarihli işlemin tesis edildiği; işlemin, Yönetmelik hükmünün nasıl uygulanacağına ve Yönetmelik ile tanınan haktan davacının nasıl faydalanabileceğine ilişkin olduğu dikkate alındığında, anılan işlemin uygulama işlemi niteliğinde olduğu ve bu sebeple dava açma süresinin işlemin davacıya tebliğ tarihi olan 09/09/2022 tarihinden itibaren başlaması gerektiği değerlendirilmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı idarenin 09/09/2022 tebliğ tarihli işlemine karşı 20/09/2022 kayıt tarihli dilekçe ile açılan davanın süresinde olduğu sonucuna varıldığından, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. 
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.  Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Danıştay Onuncu Dairesinin temyize konu 22/05/2023 tarih ve E:2022/6071, K:2023/2655 sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine, 
4. 26/06/2024 tarihinde oybirliği ile kesin olarak karar verildi.