Esas No: 2024/1785
Karar No: 2024/3147
Karar Tarihi: 09.07.2024

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/1785 E.  ,  2024/3147 K.


"İçtihat Metni"
            T.C.
    D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas  No:2024/1785
Karar No:2024/3147
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ...... Bakanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
 
KARŞI TARAF (DAVACI)	:...  
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesi'nin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Avrupa Birliği ile Türkiye Cumhuriyeti arasında imzalanan uluslararası anlaşmalara göre yürütülen ihale süreci sonunda imzalanan Tarihi Kimliği ile ... Kenti Projesi için Teknik Yardım Hizmeti Sözleşmesi kapsamında takım lideri/kilit uzman olarak görev yapan davacı tarafından, davacının koordinasyon ve yönetim becerilerinin yetersizliğinden bahisle dava dışı yükleniciden davacı takım liderinin değiştirilmesi için anılan Sözleşme'nin 17.2. ve 17.3. maddelerindeki esaslara göre en az eş değer nitelik ve deneyime sahip bir aday sunulması talebine ilişkin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü AB Mali Programlar Müdürlüğü'nün ... tarih ve E-... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idare tarafından, Tarihi Kimliği ile ... Kenti Projesi Teknik Yardım Hizmeti Sözleşmesi'nin 17.2., 17.3. maddeleri kapsamında, yüklenicisi konumunda bulunan International Consulting Expertise (...) liderliğindeki konsorsiyuma hitaben yazılan davaya konu işlem ile yükleniciden "koordinasyon ve yönetim becerilerinin yetersizliği" gerekçesiyle takım liderinin değiştirilmesi sürecinin başlatılarak sözleşme esaslarına göre en az eşdeğer nitelik ve deneyime sahip bir aday sunulmasının istenilmesi üzerine, ... liderliğindeki konsorsiyum tarafından 23/05/2022 tarihinde davacının sözleşmesinin feshedildiği, sözleşme veren makam olan davalı idarenin, Tarihi Kimliği ile ... Kenti Projesi Teknik Yardım Hizmeti Sözleşmesi kapsamında, üzerinde anlaşmaya varılmış bir personelin değiştirilmesini isteme hakkının bulunduğu anlaşılmakla birlikte bunun, yüklenicinin ve mutabık kalınan personelin gözlemlerini sunma fırsatına sahip olduğu yazılı ve haklı bir talep temelinde yapılacağının sözleşmede düzenlenmiş olduğu, ancak davalı idarece konsorsiyum adına çalışan davacının "koordinasyon ve yönetim becerilerinin yetersizliği" gerekçesiyle değiştirilmesi talep edilirken, sözleşme hükmüne aykırı bir şekilde, bu talebin haklılığını (koordinasyon ve yönetim becerilerinin yetersiz olduğunu) ortaya koyacak yeterlikte somut tespitlere yer verilmediği gibi davacıya bu yönde gözlemlerini sunma/bir açıklamada bulunma fırsatı da verilmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
 Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin “idari işlem” niteliğinde olmadığı ve idari yargıda iptal davasına da konu edilemeyeceği, idarenin dava konusu bildiriminin iptal edilmesinin davacı ile dava dışı yüklenici arasında 23/05/2022 tarihli dava dışı yüklenici mektubu ile sona ermiş olan hukuki ilişkiyi tekrar canlandırmayacağı, kabul anlamına gelmemek üzere, Mahkeme kararında bir yandan Sözleşme'nin 17.2 maddesine değer atfedilirken, diğer yandan Sözleşme'nin 16.6 maddesinin görmezden gelinmesinin çelişkili olduğu, Mahkemece verilen iptal kararında hukuki yarar bulunmadığı, dava dışı yüklenici ile yapılan Sözleşme kapsamındaki işlerin bitiş tarihinin süre uzatımı ile birlikte 02/08/2024 olduğu, dava konusu bildirim iptal edilse dahi davacının Sözleşme kapsamında görevine devam etmesinin mümkün olmayacağı, dava konusu bildirimin bir idari işlem olduğu farz edilse dahi ilgili mevzuattaki hak düşürücü sürelerin kaçırıldığı, bildirime konu olayda somut tespitlere yer verilmediğinin doğru olmadığı, gözlem sunma fırsatı verilmesinin idarenin yükümlülüğünde olmadığı gibi bu fırsatın verilip verilmediğinin de araştırılmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, dava konusu işlemin davalı idare ve dava dışı yüklenici arasındaki hukuki ilişkiden bağımsız olarak verildiği anda ve başkaca bir idari makamın onayına ihtiyaç göstermeksizin hüküm ve sonuç doğuran kesin ve icrai nitelikli bir idari işlem olduğu, dava dışı yüklenicinin Sözleşme'nin 17.2. maddesine dayanılarak davalı idarece tesis edilen “talimat/emir” niteliğindeki dava konusu işleme uymama konusunda seçimlik bir hakkının bulunmadığı, dava dışı yüklenicinin 23/05/2022 tarihli yazısı ile davalı idarenin dava konusu işlemini davacıya bildirmekle yetinildiği, ayrıca Prag Kuralları'nın 17. maddesinin birinci fıkrası uyarınca dava dışı ... şirketinin davacıyı değiştirme şeklinde bir yetkisinin bulunmadığı, Mahkeme kararında herhangi bir çelişki olmadığı, davalı idarenin Mahkemece verilen iptal kararını gereğini derhal ve en geç 30 gün içinde yerine getirmesi gerekirken getirmediği, 05/03/2024 tarihli dilekçeleri üzerine de yerine getirilmediği, Mahkeme kararının gereği yerine getirilseydi sözleşme bitiş tarihi olduğu belirtilen 02/08/2024 tarihine kadar çalışabilecek ve projeye katkı sağlayabilecek olduğu, hak düşürücü sürenin kaçırılmadığı, dava konusu işlemin tüm sebeplerinin hukuka aykırı, mesnetsiz ve hatalı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA	
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:	
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY : 
	Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti eş finansmanı ile desteklenen "Tarihi Kimliği ile ... Kenti Projesi"nin ihale ilanının 30/03/2020 tarihinde Avrupa Birliği Mali Yardımları duyuru araçları ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Rekabetçi Sektörler Programı web sayfasında yayımlandığı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve bu Kanun uyarınca çıkarılan ikincil mevzuattan istisna olan ve Avrupa Birliği ile Türkiye Cumhuriyeti arasında imzalanan uluslararası anlaşmalara göre yürütülen ihale süreci sonunda, ihalenin ... Konsorsiyumu'nun üzerinde bırakıldığı, 17/05/2021 tarihinde ... Konsorsiyumu ile Tarihi Kimliği ile ... Kenti Projesi için Teknik Yardım Hizmeti Sözleşmesi'nin imzalandığı, davacının anılan sözleşme kapsamında ... Konsorsiyum adına Tarihi Kimliğiyle ... Kenti Teknik Yardım Projesi için takım lideri/kilit uzman olarak görev yaptığı, sözleşmenin ifasına başlanılmasında sonra, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Müdürlüğü AB Mali Programlar Müdürlüğü'nce ... Konsorsiyum'a hitaben ... tarih ve E-... sayılı yazı ile, davacının koordinasyon ve yönetim becerilerinin yetersizliğinden bahisle dava dışı yükleniciden davacı takım liderinin değiştirilmesi için anılan Sözleşme'nin 17.2. ve 17.3. maddelerindeki esaslara göre en az eş değer nitelik ve deneyime sahip bir aday sunulmasının talep edildiği, bunun üzerine ... tarih ve E-... sayılı yazının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.	
 İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin (a) bendinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları; (b) bendinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları; (c) bendinde ise, tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar idari dava türleri olarak sayılmıştır. 
Tarihi Kimliği ile ... Kenti Projesi Teknik Yardım Hizmeti Sözleşmesi'nin "Personel değişimi" başlıklı 17. maddesinde, "(...) 17.2. İfa sırasında, sözleşme veren makam, üzerinde anlaşmaya varılmış bir personelin değiştirilmesini isteyebilir. Bu, yüklenicinin ve mutabık kalınan personelin gözlemlerini sunma fırsatına sahip olduğu yazılı ve haklı bir talep temelinde yapılacaktır. 17.3. Mutabık kalınan bir personelin değiştirilmesi gerektiğinde, değiştirilecek kişi en ezından eşdeğer niteliklere ve deneyime sahip olmalıdır. (...)" düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu veya diğer ihale mevzuatına dayalı olarak yapılan kamu ihalelerinde, idarenin kamu gücüne dayanan, re'sen ve tek yanlı olarak tesis ettiği işlemlerin yargısal denetimi, idare hukuku kuralları çerçevesinde idari yargı yerlerinin görevindedir. Buna karşılık, ihale safhası tamamlanıp sözleşme imzalandıktan sonra tarafların iradeleri ile ortaya çıkan ve sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümü ise adli yargının görevine girmektedir. Bununla birlikte, sözleşme imzalandıktan sonra tesis edilse bile, sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliği taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis ettiği idari işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idari yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerekmektedir.
Dava konusu işlemin, Tarihi Kimliği ile ... Kenti Projesi için Teknik Yardım Hizmeti Sözleşmesi'nin uygulanması sırasında takım lideri/kilit uzman olarak görev yapan davacının koordinasyon ve yönetim becerilerinin yetersizliğinden bahisle, davalı idarenin yüklenici ... Konsorsiyum'undan anılan Sözleşme'nin 17.2. ve 17.3. maddelerindeki esaslara göre en az eş değer nitelik ve deneyime sahip bir aday sunulması talebinden kaynaklandığı görülmüştür.
Bu durumda, ihtilafın, ihale sürecine ilişkin hususlardan kaynaklanmadığı, ihale gerçekleştikten ve sözleşme imzalandıktan sonra, sözleşmeden doğan borcun ifası aşamasında meydana gelen olaylar üzerine sözleşme hükmüne dayanılarak tesis edilen işlemden kaynaklandığı anlaşıldığından, davanın görüm ve çözümünde adlî yargı mercilerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 09/07/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.