Esas No: 2023/5360
Karar No: 2024/6860
Karar Tarihi: 02.12.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/5360 E.  ,  2024/6860 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas  No : 2023/5360
Karar No : 2024/6860                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Valiliği   
VEKİLİ	: Av. ...  
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Akademi Eğitim Spor Turizm Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN_KONUSU:... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ:
 Dava konusu istem: ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesinde bulunan ... ada, ... parsel sayılı, tamamı Hazineye ait 29.131,36m² yüzölçümlü taşınmazın, 3.900 m²'si üzerinde spor tesisleri yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 06/03/2015-27/01/2017 tarihleri arasındaki dönem için 832.172,00-TL tutarında ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesi ile 28/01/2017-01/11/2017 tarihleri arasındaki dönem için 466.265,40-TL tutarında ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda; Mahkemece taşınmaz mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda; dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın 06/03/2015-27/01/2017 tarihleri arasındaki dönem için yeniden değerleme oranı baz alınarak 186.445,10-TL, 28/01/2017-01/11/2017 tarihleri arasındaki dönem için ise 86.187,22-TL olmak üzere toplam 272.632,32-TL ecrimisil getirisinin olabileceğinin hesaplandığı anlaşıldığından dosyadaki bilgi ve belgelerle bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu 06/03/2015-27/01/2017 tarihleri arasındaki dönem için 832.172,00-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 186.445,10-TL'lik kısmının hukuka uygun olduğu, bu tutarı aşan 645.726,90-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlılık bulunmadığı, 28/01/2017-01/11/2017 tarihleri arasındaki dönem için 466.265,40-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ecrimisil ihbarnamesinin ise 86.187,22-TL'lik kısmının hukuka uygun olduğu, bu tutarı aşan 380.078,18-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın  kısmen reddine, dava konusu işlemlerin kısmen iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı idare  tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. 
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın E-5 karayoluna cepheli olduğu, ecrimisil bedellerinin de bu yolun emlak vergisine esas asgari birim değerinin yüzde üçü oranında hesaplandığı, bunun altındaki hesapların mevzuata aykırı olduğu, temyize konu kararın dayandığı bilirkişi raporunda da hatalı hesaplamalara yer verildiği belirtilerek, temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI:  Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:         	 				2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
 Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85.maddesinin 2. fıkrasında;  Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. " kuralına yer verilmiştir.
336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 5.maddesinin 3.fıkrasında; "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ......parsel sayılı, tamamı Hazineye ait 29.131,36m² yüzölçümlü taşınmazın, 3.900m²'si üzerinde spor tesisleri yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 06/03/2015-27/01/2017 tarihleri arasındaki dönem için davacıya 832.172,00-TL tutarlı ecrimisil ihbarnamesi gönderilmesi üzerine buna karşı davacı tarafından yapılan itirazın reddedilmesi suretiyle... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin düzenlendiği yine aynı taşınmazla ilgili olarak 28/01/2017-01/11/2017 tarihleri arasındaki dönem için 466.265,40-TL tutarlı ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin düzenlendiği, davalı idare tarafından ecrimisil bedeli tespit ve takdir edilirken birim bedelinin 2015 yılı için 110,31 TL/m², 2016 yılı için 113,39 TL/m², 2017 yılı için 117,73 TL/m² olarak belirlendiği, Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan raporda ise dava konusu işlemlerde belirtilen taşınmazın kullanım şekli olan spor tesisinin (halı saha) çalışma saatleri dikkate alınarak aylık getirisi belirlenip yeniden değerleme oranları da uygulanmak suretiyle birim bedelinin 2015 yılı için 24,51 TL/m², 2016 yılı için 25,44 TL/m², 2017 yılı için ise 29,12 TL/m² olarak tespit edildiği, daha sonra 06/03/2015-27/01/2017 tarihleri arasındaki dönem için toplam 186.445,10-TL, 28/01/2017-01/11/2017 tarihleri arasındaki dönem için ise toplam 86.187,22-TL tutarında ecrimisil bedeli hesaplandığı, Mahkemece 09/10/2018 tarihinde ara karar yapılmak suretiyle dava konusu işlemlerde belirtilen taşınmazın cephe aldığı, bulvar, cadde ve sokakların rayiç bilgilerinin ilgili Belediye Başkanlığından sorulması üzerine gelen cevapta, söz konusu taşınmazın cephesinin bulunduğu... Bulvarının ... Mahallesinde bulunan kısmının 2018 yılı arsa m² birim bedelinin 3.500,00 TL/m², Yeşilköy Mahallesinde bulunan kısmının ise 5.000,00TL/m² olduğunun belirtildiği halde bilirkişi heyeti tarafından emlak vergi değerine esas asgari birim değerlerinin dikkate alınmadan hesaplama yapıldığı anlaşılmaktadır.
 İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur. 
Bu durumda; ilk derece Mahkemesince yapılan ara kararına verilen cevapta dava konusu işlemlere konu taşınmazın cephesinin bulunduğu bulvar,cadde ve sokakların emlak vergisine esas asgari değerinin belirtilmesine rağmen bu husus dikkate alınmayarak daha düşük bir bedelin esas alındığı göz önüne alındığında, dava konusu taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan, benzer amaçla (ticari) kullanılan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli  ve varsa önceki dönem ecrimisil bedelleri, ticari  sirkülasyon, kullanımın amacı, şekli ve niteliği itibariyle civardaki emsalleri, taşınmazın konumu, mevkii, metrekare değeri, çevre koşulları ve davacının taşınmazın işgali ile elde ettiği yarar ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. maddesi ile varsa kesinleşen idari yargı kararları da gözetilmek suretiyle düzenlenecek ek rapor veya gerekirse yeni bir bilirkişi raporu alınarak taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden de az olmayacak şekilde birim bedelinin tespit edilmesinden sonra dava konusu işlemlerde belirtilen tarihler arasındaki dönemlere yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle hesaplama yapılmasından sonra bir karar verilmesi gerektiğinden temyize konu kararın iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 02/12/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin  olarakkarar verildi.