Esas No: 2024/615
Karar No: 2024/841
Karar Tarihi: 22.04.2024

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2024/615 E.  ,  2024/841 K.


"İçtihat Metni"
                      T.C.
           D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas  No : 2024/615
Karar No : 2024/841                                                                       
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1-... 
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2-... Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR YANINDA 
MÜDAHİL	: ... Jeotermal Tarım Oto Kiralama AŞ
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1-... Odası
2-...	
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Altıncı Dairesinin 01/11/2023 tarih ve E:2022/5778, K:2023/7842 sayılı kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması davalı idarelerce istenilmektedir.
 
YARGILAMA SÜRECİ   :
Dava konusu istem: ... ili sınırları içinde yer alan... numaralı jeotermal kaynak arama ruhsat sahasında yatırımın devamı, termin planının aksamaması, kuyuların açılması ve kuyulardan elde edilecek akışkanı taşıyacak boru hatlarının inşası amacıyla ekli listede bulundukları yer ile parsel numaraları belirtilen taşınmazların ... Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 19/04/2022 tarih ve 31814 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 18/04/2022 tarih ve 5424 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı'nın ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmaz yönünden iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti:Danıştay Altıncı Dairesinin 01/11/2023 tarih ve E:2022/5778, K:2023/7842 sayılı kararıyla;
Davacılardan TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası yönünden;
Davacı meslek odasının UYAP üzerinden incelenen tapu kayıtlarından, iptali istenilen acele kamulaştırma kararının eki liste kapsamında bir taşınmazının bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin niteliği göz önünde bulundurulduğunda anılan davacının bakılmakta olan davada, dava açma ehliyeti olmadığı sonucuna ulaşıldığı, 
Davacılardan ... yönünden;
Anayasa'nın 35. maddesi; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin Ek 1 Nolu Protokolü'nün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesi; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 3., 5., 6. ve 27. maddeleri ile 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu'nun "İrtifak ve kamulaştırma" başlıklı 12. maddesine yer verilerek, 
5686 sayılı Kanun'un 12. maddesinin  1. fıkrasında yer verilen düzenlemenin değerlendirilmesinden, arama ruhsatı aşamasında, arama faaliyetine konu olan alanda özel mülkiyete konu taşınmaz sahibiyle anlaşma sağlanamaması halinde taşınmaz için sadece irtifak hakkı isteminde bulunulabileceği; 2. fıkrada yer verilen düzenlemenin değerlendirilmesinden ise, işletme ruhsatı safhasında işletme faaliyetleri için gerekli olan özel mülkiyete konu taşınmaz için  kamulaştırma veya irtifak hakkı tesis edilebileceğinin açık olduğu, 
Dosyanın incelenmesinden, ...ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde davalı idare yanında müdahil ... Jeotermal Tarım Oto Kiralama AŞ'ye ... tarih ve ... sayılı olur ile... numaralı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Arama Ruhsatının verildiği; bölgede yer alan toplam 3,8 hektar büyüklüğündeki 19 parselin kamulaştırılabilmesi için İçişleri Bakanlığının... tarih ve ... sayılı oluru ile kamu yararı kararının alındığı; uyuşmazlığa konu taşınmazın, sondaj kuyusu açılan parsele ulaşımın sağlanması hususunda yol olarak kullanılacağı; müdahil şirket tarafından yapılan başvuru ile 11/11/2019 giriş tarihli ruhsat süresinin bitim tarihinin 11/11/2022 olduğu, firma haklarının kaybolmaması, kurulacak tesisin işletmeye alındıktan sonra bölgeye sağlayacağı sosyoekonomik katkı, ülke ekonomisine katkıları ve tesisin faaliyete geçemediği süre boyunca ülke olarak yararlanılamayacağı göz önünde bulundurularak acele kamulaştırmanın uygulanmasının istenilmesi üzerine, dava konusu 18/04/2022 tarih ve 5424 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile aralarında davacıya ait uyuşmazlığa konu taşınmazın da bulunduğu taşınmazların acele kamulaştırılmasına karar verildiği; dava konusu işlemin tesisinden sonra müdahil şirkete ... tarih ve ... sayılı olur ile ... numaralı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular İşletme Ruhsatının verildiğinin anlaşıldığı, 
Uyuşmazlığa konu taşınmazın ... numaralı jeotermal kaynak arama ruhsat sahasında kaldığı, dava konusu acele kamulaştırma kararının bu arama faaliyetleri için verilmiş olduğu, alan için işletme ruhsatının dava konusu işlemden sonra verildiği, arama ruhsatı aşamasında 5686 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 2. fıkrası hükmünün  uygulanamayacağı, 1. fıkra hükmü kapsamında başvuru yapılması gerektiğinin açık olduğu, 
Bu durumda, 5686 sayılı Kanun uyarınca, arama ruhsatı aşamasında arama faaliyetleri için 2942 sayılı Kanun hükümlerine göre kamulaştırma yoluna başvurulamaması nedeniyle acele kamulaştırmanın da uygulanma olanağı bulunmadığından, uyuşmazlığa konu taşınmazın acele kamulaştırılmasına ilişkin dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararı'nda  hukuka uyarlık görülmediği  gerekçesiyle,
TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası yönünden davanın ehliyet yönünden reddine, dava konusu acele kamulaştırma kararının uyuşmazlığa konu parsele ilişkin kısmının ise iptaline karar verilmiştir. 
 
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, yürürlükte olan mevzuat hükümleri doğrultusunda, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu; ülkemizin, enerjisinin büyük bir bölümünü ithal eden enerjide dışa bağımlı bir ülke olduğu; ...ilinde evlerde kullanılan doğal gaz ve kömürün yurt dışı kaynaklardan temin edildiği, jeotermal kaynakların bu toprakların altındaki bir zenginlik ve önemli bir yenilenebilir enerji kaynağı olduğu, termal turizm, seracılık, meyve-sebze kurutma, balık üretimi, enerji üretimi gibi birçok farklı sektörde kullanıldığı dikkate alındığında,  işlemde kamu yararı bulunduğu ileri sürülmektedir. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının temyize konu iptale ilişkin kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesi  uyarınca gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın iptale ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
 Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine,
2.Davanın kısmen ehliyet yönünden reddine, kısmen dava konusu işlemin uyuşmazlık konusu parsele ilişkin kısmının iptaline ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin 01/11/2023 tarih ve E:2022/5778, K:2023/7842 sayılı kararının temyize konu iptale ilişkin kısmının ONANMASINA, 
3.Kesin olarak, 22/04/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.