Esas No: 2022/1179
Karar No: 2024/3160
Karar Tarihi: 29.05.2024

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2022/1179 E.  ,  2024/3160 K.


"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
   Esas	No : 2022/1179
   Karar	No : 2024/3160
 
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Vergi Dairesi ...	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)             : ...
VEKİLİ                                           : Av. ...
İSTEMİN KONUSU           : ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
 
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına, tefecilik faaliyetinden elde ettiği faiz gelirini kayıt ve beyan dışı bıraktığı yolundaki vergi tekniği raporu esas alınarak düzenlenen vergi inceleme raporlarına dayanılarak re'sen tarh edilen 2017 yılı gelir vergisi ve 2017/Ocak-Mart, Nisan-Haziran,  Temmuz-Eylül dönemlerine ilişkin geçici vergi ile bu vergiler üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı vergi tekniği raporu ile vergi inceleme raporunun incelenmesinden, davacının tefecilik faaliyetinde bulunduğu iddiasının, hakkında ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas numaralı dosyasında açılan davada alınan tanık ifadeleri, sanık beyanları, şikayetçinin beyanları ve davacı adına düzenlenen senetlerden kaynaklı icra takiplerinin varlığına dayandırıldığı, bu tespitlerin dışında davacının tefecilik faaliyetinde bulunduğuna ilişkin başkaca herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, ifadesi alınan kişilerden ... ve babası ... dışındakilerin davacının faiz karşılığı borç para verdiği, bir başka deyişle tefecilik yaptığını ortaya koyan beyanlarının bulunmadığı, beyanda bulunanların da sonradan bu beyanlarından döndükleri, ... ile davacı arasında gerçekleşen alacak-borç ilişkisinin, ...'un da ifadesinde belirttiği üzere, ... ile araç kiralama işi yapması vesilesiyle tanıştığı ve aralarında iş ilişkisinden kaynaklandığı, dolayısıyla ... ve babası ...'un gerek ceza yargılaması esnasında, gerekse vergi müfettişi nezdinde ileri sürdükleri iddia ve ithamların, davacının tefecilik-ikrazatçılık faaliyetinde bulunduğu ya da faiz karşılığı borç para verme işlemini mutad meslek olarak yaptığı hususunu tek başına ortaya koymaya yeterli olmadığı, davacının faiz geliri elde edebilmek amacıyla ödünç para vermiş olduğu ve parayı bir takvim yılında birkaç kişiye veya bir kişiye birden çok yılda verdiği açık olarak tespit edilmeksizin, sadece bir kaç tanık ifadesi ile şikayetçi beyanına ve başlatılan icra takiplerine dayanılarak, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak 2017 yılında faiz geliri elde ettiğinden bahisle re'sen tarh edilen dava konusu vergi ziyaı cezalı gelir vergisi ile geçici vergiler üzerinden kesilen vergi ziyaı cezalarında hukuka uyarlık bulunmadığı, geçici vergi asılları yönünden ise, mahsup döneminin geçmiş olması sebebiyle geçici vergi aslının tahakkuk ettirilmeyeceği, dava konusu edilen geçici vergi asılları yönünden hüküm kurulması halinde hukuksal sonuç doğurmasının olanaklı bulunmadığı, bu nedenle, geçici vergi asıllarının esası hakkında karar verilemeyeceğinden, davanın bu kısmının incelenmeksizin reddi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen incelenmeksizin reddine, dava konusu, vergi ziyaı cezalı gelir vergisi ve geçici vergi aslı üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezalarının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacının ilgili dönemde tefecilik faaliyetinde bulunduğu ve elde ettiği faiz gelirini beyan dışı bıraktığının vergi tekniği raporuyla tespiti üzerine tesis edilen işlemlerde yasal isabetsizlik bulunmadığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
     Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacı adına, tefecilik faaliyetinden elde ettiği faiz gelirini kayıt ve beyan dışı bıraktığı yolundaki vergi tekniği raporu esas alınarak düzenlenen vergi inceleme raporlarına dayanılarak re'sen tarh edilen 2017 yılı gelir vergisi ve 2017/Ocak-Mart, Nisan-Haziran,  Temmuz-Eylül dönemlerine ilişkin geçici vergi ile bu vergiler üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi  Usul  Kanunu'nun  3/B maddesinde "Vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır. Vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti yemin hariç her türlü delille ispatlanabilir. Şu kadar  ki,  vergiyi doğuran olayla ilgisi tabii ve açık bulunmayan şahit ifadesi ispatlama vasıtası olarak kullanılamaz." hükmüne yer verilmiş, 19. maddesinde vergiyi doğuran olay, “vergi alacağı vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu ve hukuki durumun tekemmülü ile doğar” biçiminde tanımlanmış, 134. maddesinde ise; vergi incelemesinden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunun araştırılması, tespit edilmesi ve ödenmesinin sağlanması olduğu ifade edilmiş, 9. maddesinde, vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasak edilmiş bulunmasının mükellefiyeti ve vergi sorumluluğunu kaldırmayacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 37. maddesinin 1. fıkrasında; her türlü ticari ve sınai faaliyetten doğan kazanç, ticari kazanç olarak tanımlandıktan sonra maddenin ikinci fıkrasında bu fıkraya bağlı yedi ayrı bentte sayılan faaliyetlerden elde edilen kazançların, Gelir Vergisi Kanunu'nun uygulanmasında ticari kazanç sayılacağı belirtilmiş, aynı Kanun'un 2. maddesinde ise gerçek gelirin vergilendirileceği kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin yemin hariç her türlü  delille  ispatlanabileceği, vergiyi doğuran olayla ilgisi tabii ve açık bulunan şahit ifadesinin ispatlama vasıtası olarak kullanılabileceği, vergi doğuran olayın kanunlarla yasak edilmiş olmasının vergilendirmeye engel hal olmadığı, vergi incelemesinden maksadın ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve ödenmesini sağlamak olduğu, her türlü ticari ve sınai faaliyetten doğan kazancın ticari kazanç olduğu, vergilendirmede gelirin gerçek miktarının dikkate alınacağı, ödünç para verme işinin  devamlı ve mutad meslek halinde yapılması halinde bu işten elde edilen faizin ticari kazanç olarak vergilendirilmesi gerektiği, elde edilen safi kazanç tutarının ise tarh matrahını oluşturacağı, matrahın, re'sen takdir yoluyla belirlenmesi gereken hallerde dahi gerçek gelirin vergilendirileceği anlaşılmaktadır. 
Davacı hakkında düzenlenen ..tarih ve ...sayılı vergi tekniği raporunda, davacının, ekmek pasta ve unlu mamulleri ticareti ile iştigal etmekte iken mükellefiyetinin 31/12/2014 tarihi itibariyle terkin edildiği, 2015 ilâ 2020 yılları arasındaki faaliyetlerinin tefecilik ihtimali yönünden sınırlı incelenmesinin istenildiği, ... isimli kişi tarafından Denizli Cumhuriyet Başsavcılığına davacı hakkında tefecilik ve tehdit nedeniyle şikayet dilekçesi verilerek suç duyurusunda bulunulduğu, şikayet dilekçesinde, ...'i üç yıldan beri tanıdığını, tefecilik yaptığını sonradan öğrendiğini, ... Ekmek Fırını sahibinin oğlu olduğunu ve Taşavcısı Mermer isimli firmanın da sahibi olduğunu bildiğini, öncesinde kendisinden 5.000-10.000-TL gibi düşük miktarlarda borç alırken, 2015/Aralık ayından sonra kendisinden tefeyle para almaya başladığını, ödeme yapmasına rağmen borcundan düşmediğini, ...'in kendisini tehdit ettiğini, bir aracını zorla elinden aldığını ifade ettiği, ... ise, ...'u 5 yıldır tanıdığını, kendisinin samimi arkadaşı olduğunu, birbirlerine borç para alıp verdiklerini, güven ilişkisi nedeniyle senet alma ihtiyacı duymadığını, 2015 yılında ...'un, Lada bayiliğini almak için 250.000-TL borç istediğini, borca karşılık sorun yaşamamak için senet yaptığını, 2015-2016 yıllarında parça parça yine borç paralar verdiğini ve karşılığında senet yaptığını, borçların hiçbirisini ödemediği için ...'ye ait üç araca rehin koydurduğunu, ...'nün araçlardan birini hiçbir baskı zorlama olmadan kendisine getirdiğini, 2016/Ocak ayında tekrar 240.000-TL borç istediğini, buna karşılık kefil göstermesi halinde borç vereceğini söylediğini, 2015 yılında itibaren toplam borcunun 746.000-TL olduğunu ve hiç ödeme yapılmadığını, cebir ve tehditte bulunmadığını, unlu mamuller ve mermercilik sektörlerinde faaliyet gösterdiğini, tefecilik yapmaya ihtiyacı olmadığını ifade ettiği, savcılık iddianamesi, mahkemece kabul edilerek .... Asliye Ceza Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasında tefecilik suçuna ilişkin kovuşturmaya başlanıldığı, ceza yargılamasının altıncı ve sekizinci duruşmalarında ...'in avukatı tarafından, davaya konu vergi inceleme raporunun düzenlenmesinin talep edildiği, ...'un babası ...'un mahkemedeki ifadesinde, oğlunun ...'den aldığı borçları ödediği halde senetlerini alamadığı, oğlunun bunun üzerine tekrar borç para istediği ve ...'in borç karşılığında açık senet imzalattığı, oğlunun ...'e 400.000-TL borcu olduğunu öğrendiği, oğlunun borcunu ödemesi konusunda ...'in kendisini sıkıştırdığı yönünde beyanlarda bulunduğu, ceza yargılaması sırasında dinlenen tanık Günay Gökbudak'ın ifadesinde, üniversitede kafesi olduğu, eski eşinin kafeyi ...'e devrettiği, icra takip dosyasının bu işlemden kaynaklandığı, ...'in tefecilik yapıp yapmadığını bilmediği, tanık Uğur Yılmaz'ın ifadesinde, Gökhan isimli şahıstan para aldığını, onun da ... isimli şahıstan aldığını öğrendiği, ...'i tefeci olarak bildiği, borca karşılık senet düzenlendiği, evine ipotek konulduğu, 6.000-TL ödediği halde senede işlenmediği, geri kalan borcu bu sebeple ödemediği yönünde ifade verdiği, Uğur Yılmaz isimli tanığın icra müdürlüğünde bulunan haciz tutanağında, adına kayıtlı taşınmazı ...'e devrettiği alacaklıya borcunun olmadığı yönünde beyanda bulunulduğu, .... İcra Dairesinde yürütülen icra takibinde borçlunun ... olduğu ve 324.581,00-TL tahsilat tutarı olduğu bilgisinin verildiği, .... İcra Dairesinde bir kısım araçların satılarak veya alacağa mahsuben tahsilatların gerçekleştirildiği, ceza yargılaması esnasında ifadesine başvurulan, ...'un, ...'den 21.000-TL bir ay vadeli borç aldığını, aylık faiz oranının %25 olarak kararlaştırıldığı, ...'in tutarı yazılı olmayan açık senetler aldığı, ancak kendisine ait senetlerde tutar yazdığı, anaparayı ödemiş olmasına rağmen senetlerin icraya konulduğu, ... ile kavga ettikleri, şikayetinden sonradan vazgeçtiği, ...'in tefecilik yaptığı, bileşik faiz uyguladığı, söz konusu borç için eşi Rabia Tanıtmış'ın kefil olarak senedi imzaladığı yönünde beyanlarda bulunduğu, ...'ın ise, ...'i tanımadığı, eski eşi ...'in, ...'den borç para aldığı, kendisinin de kefil olarak gösterildiği, borcu ve faiz detaylarını bilmediği, borcu kefil olarak kendisinin ödemesi gerektiğinin ... tarafından söylendiği hatta tehdit edildiği, tehdit nedeniyle şikayette bulunduğu, ... ile aralarında uzlaşma sağlanması sebebiyle olayın kapandığı yönünde beyanda bulunduğu, ...'in alacaklısı olduğu Denizli 2., 3., 4., 7. ve 9. İcra Müdürlüklerinde yürütülen icra takiplerinde çoğunlukla, ..., ... ve ... Penye Ltd. Şti'nin borçlu olarak göründüğü, söz konusu borçlulardan toplam alacağın 746.000,00-TL olarak bildirildiği, ... İcra Dairesinin ... E. sayılı dosyasında 44.200,00-TL tahsilat yapıldığı, .... İcra Dairesinin ... E. sayılı dosyasında 12.176,62-TL, ... E. sayılı dosyasında ise 26.547,28-TL tahsilat yapıldığı, .... İcra Dairesinin 2016/4590 E. sayılı dosyasında 89.409,88-TL, 2016/4589 E. sayılı dosyasında 28.392,00-TL tahsilat yapıldığı, .... İcra Dairesinin .. E., ... E. ve...E. sayılı dosyalarında tahsilat bilgisine rastlanılmadığı, diğer borçluların ..., ..., ...,... ve ... oldukları, belirtilen borçlulardan tahsilat yapıldığına ilişkin bilgiye rastlanılmadığı, ... İcra Dairesinde, ...'ın borçlu olarak göründüğü dosyanın kira sözleşmesinden kaynaklandığı, ....İcra Dairesinin ... E. sayılı dosyasında ..., ... ve ... Otomotiv Ltd. Şti'nin borçlusu olduğu vekalet ücreti ve yargılama giderlerinden kaynaklı takip başlatıldığı, icra satışlarından davacıya 6.409,88-TL ödeme yapıldığı, borçlunun 83.000,00-TL mal varlığının alacağına mahsuben davacıya ihale edildiği, davacıya rehinli olan araçların satışından 12.176,62-TL, 26.547,28-TL ödeme yapıldığı şeklinde icra dairelerinden bilgiler elde edildiği, ...'un müfettişlik nezdinde alınan beyanlarında özetle, ... ile akrabalık bağının olmadığını, Şükür Penye Otomotiv Şirketi bünyesinde kendisine araç kiraladığını, ayrıca parça parça düşük miktarlı kendisinden borç aldığını bunları geri ödediğini bunlarda faiz ve senet olmadığını, daha sonra borç para almaya devam ettiğini ...'in de kendisini garantiye almak amacıyla araçlara rehin konulmasını istediğini, üç araca rehin konulduğunu, 2016 yılında ...'den parça parça aldığı borçları ödeyemeyince, 2016/Haziran ayında 130.000-TL olarak borcun güncellendiği, faiz oranının %20 olduğunu ...'in söylediğini ve kendisini ödemesi için sıkıştırdığını, icra takipleri kapsamında ...'e taahhüt imzaladığını ancak taahhüt nedeniyle hapse girmediğini, taahhüt taksitlerini ...'in avukatına ödediklerini, ... ile aralarında oto bayiliği veya başkaca ortaklık anlaşması bulunmadığını, kendisinin ... Motorlu Taşıtlar Şirketi'nin olduğunu, Rus aracı Gazelle isimli markanın bayiliğini aldığını, ancak işlerinin kötü gitmesi sebebiyle araçların satıldığını, bankalara borcu olduğundan kredi alamaması sebebiyle ...'den borç aldığını ifade ettiği ve raporda, mükellefin faiz karşılığı ödünç verme işini mutad meslek halinde yapmış olduğu sonucuna varıldığı tespitlerine yer verilmiştir.
Yukarıda belirtilen ve olayla ilgisi tabi ve açık olan kişilerin ifadelerinden ve icraya konulan senetlerden davacının tefecilik tanımında yer alan aynı takvim yılı içinde birden fazla kişiye ya da birden fazla olmak üzere bir kişiye ödünç parayı gerekli izinleri almaksızın vermek şeklindeki fiili işlediği, dolayısıyla devamlı ve mutat meslek halinde, faiz veya bir ivaz karşılığı ödünç para verme işiyle iştigal ettiği, yani ticari kazanç sağlamak amacıyla tefecilik yaptığı sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan, ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... tarih ve ... E., ... K. sayılı kararı ile davacı hakkında tefecilik suçundan dolayı mahkumiyet kararı verildiği ve söz konusu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun, ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Ceza Dairesi'nin ... tarih ve ... E., ... K. sayılı kararıyla kesin olarak reddedildiği de dikkate alındığında, davacının tefecilik faaliyeti kapsamda elde ettiği gelirinin ticari kazanç hükümleri doğrultusunda vergilendirilmesinde hukuka aykırılık bulunmamakta olup, dava konusu cezalı tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davayı kabul eden Mahkeme kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediğinden, Bölge İdare Mahkemesince tarhiyatın dayanağı matrahın bulunuş yöntemi incelenerek ve hukuka uygunluğu değerlendirilerek bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
								Açıklanan nedenlerle;
Davalının temyiz isteminin kabulüne,
 ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:.., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 29/05/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.