Esas No: 2023/2177
Karar No: 2024/2870
Karar Tarihi: 30.05.2024

Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2023/2177 E.  ,  2024/2870 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 YEDİNCİ DAİRE 
Esas     No : 2023/2177
Karar	No : 2024/2870    
 
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ...  
VEKİLİ	: Av. ... 
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Bakanlığı adına ... Müdürlüğü 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ...  Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Davacı adına 2020 yılında tescilli 9 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin, satış faturasında yer alan kıymeti yerine, referans kıymete göre belirlenen kıymetten beyan edilip, tahakkuk ettirilerek ödenen gümrük, ilave gümrük, özel tüketim ve katma değer vergilerinin, eşyaya ait faturalarda gösterilen kıymete göre fazlasına isabet eden kısmının 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca  iadesi istemiyle yapılan geri verme başvurusunun reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali ile fazla ödenen tutarın tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır. 
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, davacı tarafından, uyuşmazlık konusu beyannamelerde yurt dışı gider beyanında bulunulduğu, ancak beyannamelerin tescili tarihinde eşyanın herhangi bir gözetim veya kayıt belgesi gerektiren bir düzenlemeye tabi olmadığı, yurtdışı gider olarak beyan edilen tutarların gözetim veya
 başkaca herhangi bir gidere ilişkin olduğuna dair beyannamelerde herhangi bir açıklamaya yer verilmediği, Gümrük Yönetmeliğinin 113. maddesi gereğince beyanların yükümlüsü açısından bağlayıcı
 olduğu, davacı tarafından gözetim belgesi alınması zorunluluğu nedeniyle gözetim kıymetinin esas alınmak suretiyle beyan etmek zorunda kalındığı iddialarıyla davanın açıldığı, ancak söz konusu eşyanın hangi düzenleme kapsamında gözetime veya referans kıymete tabi olduğu belirtilmediği gibi bu hususu tevsik edecek bilgi ve belgenin de ibraz edilmediği, 
bu durumda davacı adına tescilli uyuşmazlık konusu beyannameler muhteviyatı eşyaya ilişkin herhangi bir gözetim veya referans kıymet uygulamasının bulunmadığı, yurt dışı gider beyanlarının davacının kendi serbest iradesine dayandığı ve bu beyanın taahhüt niteliğinde olduğu ve beyan sahibini bağlayacağı dikkate alındığında, herhangi bir gözetim veya referans kıymet uygulamasına tabi olmayan eşyanın kıymetinin yurt dışı gider bölümünde yükseltmek suretiyle fazladan vergi ödendiğinden bahisle iadesi istemiyle yapılan geri verme başvurusunun reddine vaki itirazın reddi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı  gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. 
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI    :  Beyannameler muhteviyatı eşyalar için davacı tarafından, referans kıymeti esas alınarak beyanda bulunulduğu, gümrük kıymetine esas bedelin satış bedeli olduğu, gümrük idarelerince satış bedelinin gerçekliği hususunda şüphe bulunması halinde yine aynı hükümlere göre kıymet belirleme yöntemine geçilebileceği, bir ithal eşyası için yalnızca gözetim veya referans kıymet gibi uygulamalar tek başına satış bedeli yönteminin terk edilmesi için yeterli bir sebep olmadığından, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.  
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI  : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay  Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE   :
           MADDİ OLAY:
          Davacı adına 2020 yılında tescilli 9 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin, satış faturasında yer alan kıymeti yerine, referans kıymete göre belirlenen kıymetten beyan edilip, tahakkuk ettirilerek ödenen gümrük, ilave gümrük, özel tüketim ve katma değer vergilerinin, eşyaya ait faturalarda gösterilen kıymete göre fazlasına isabet eden kısmının 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca  iadesi istemiyle yapılan geri verme başvurusunun reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali ile fazla ödenen tutarın tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.  
            İLGİLİ MEVZUAT:
	4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 24. maddesinde, ithal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu; satış bedelinin, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu; 25. maddesinin 1. fıkrasında, 24. madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu  maddenin  2. fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bendlerinin sıra halinde uygulanmasıyla belirleneceği; eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiş; 26. maddesinde ise, 24 ve 25. madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşmanın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII. maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye'de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği öngörülmüş; GATT'ın VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın 17. maddesinde de, bu Anlaşmada yer alan hiçbir hükmün, gümrük idaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağı hükme bağlanmıştır.	 
            4458 sayılı Kanun'un 61. maddesinin 2. fıkrasında, aksine hüküm bulunmadıkça, eşyanın beyan edildiği gümrük rejimine ilişkin tüm hükümlerin uygulanmasında esas alınacak tarihin, beyannamenin tescil edildiği tarih olduğu, 3. fıkrasında, beyannamenin, ait olduğu eşyanın vergileri ve para cezalarından dolayı taahhüt niteliğinde beyan sahibini bağlayacağı ve gümrük vergileri tahakkukuna esas tutulacağı; 211. maddesinin 1. fıkrasında,  kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergilerinin geri verileceği, kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı, ancak, kanunen ödenmemesi veya tahakkuk ettirilmemesi gereken gümrük vergileri ilgili kişinin kasten yaptığı bir tahrifat veya ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmiş olması halinde bu vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği hükümleri yer almaktadır.
Öte yandan; yürürlükten kaldırılan 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 87. maddesi ile ilgili olarak, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 02/07/1966 gün ve E:1965/13; K:1966/6 sayılı kararında, aykırı içtihatlar, tahsil olunan gümrük vergilerinin anılan madde uyarınca geri verilebilmesinin, yanlışlıkla veya fuzulen tahsil olunduklarının açıkça anlaşılması koşuluyla olanaklı bulunduğu yolunda birleştirilmiştir. Bu bakımdan; 4458 sayılı Kanunun benzer hükümler taşıyan 211. maddesinin uygulanmasında da, iadesi istenen gümrük vergilerinin kanunen ödenmelerinin veya tahakkuk ettirilmelerinin gerekmediğinin, açıkça; yani, herhangi bir inceleme, araştırma ve yoruma gerek olmaksızın anlaşılabilir olması koşulu aranmalıdır.      
 
            HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Ticaret Bakanlığınca, yerli üreticilerin talebi üzerine veya re'sen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar yaratıp yaratmadığının tespit edilmesi amacıyla incelemeye başlanılarak, inceleme sonucunda gözetim uygulaması öngörülebilmektedir. Bu suretle, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan İthalatta Gözetim ve Korunma Uygulanmasına İlişkin Tebliğler ile gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşya için ''birim kıymet'' belirlenerek, eşyanın bu kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi halinde, ''gözetim belgesi'' ibrazı zorunluluğu getirilmiştir.
İthal edilen eşyanın gümrük kıymeti, eşyanın satış bedeli olduğundan, gümrük vergilerinin hesaplanmasında satış bedelinin esas alınması; satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde de sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerekmektedir. Öte yandan; davalı İdarece belirlenen gözetim kıymeti, eşyanın 4458 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenmiş gerçek kıymeti olmadığından, gümrük kıymetinin tespitinde esas alınamayacağı, Dairemizin öteden beri istikrarlı biçimde uygulanagelen içtihadıdır.
Uygulamada, gümrük müdürlüklerince, anılan Tebliğlerle, önceden belirli eşyalara özgü ve nesnel olarak belirlenen gözetim kıymeti dışında da, çeşitli veriler (GÜVAS, Bakanlık Karar Destek Sistemi/Kıymet Veri Bankası, distribütör fiyatları, vb..) esas alınarak ek tahakkuk ve ceza işlemleri tesis edilirken; yine mükelleflerce, yapılan ithalatlarda, sonradan ek tahakkuk ve ceza işlemine maruz kalmamak amacıyla, bahsi geçen veriler esas alınarak eşyaya ilişkin fatura kıymeti üzerinde bir kıymetle ihtirazi kayıtla beyanda bulunularak tahakkukun ihtirazi kayda konu kısmına karşı veya 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesi kapsamında iade başvurusuna konu edilmek suretiyle tesis edilen işlemlere karşı davalar açılmaktadır.
Olayda, davacının geri verme başvurularına konu ettiği beyannameler muhteviyatı eşyalar için gözetim kıymet uygulaması bulunmadığı halde, yurt dışı gider olarak ek kıymet beyanında bulunulduğunun belirtildiği, ithalata konu eşyanın kıymetinin, zorlayıcı yasal bir düzenleme söz konusu olmaksızın tamamen yükümlünün kendi iradesiyle beyan edildiği anlaşıldığından, yukarıda değinilen Danıştay İçtihadı Birleştirme kararı uyarınca 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine istinaden kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş, tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilmiş vergilerin iade istemine konu olabilmesi için aranan yanlışlıkla alındığı veya fuzulen tahsil olunduğu anlaşılan bir verginin söz konusu olmadığı anlaşıldığından, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iade istemiyle yapılan geri verme başvurusunun reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık, temyize konu vergi dava dairesi kararında ise sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.	
KARAR SONUCU :
            Açıklanan nedenlerle; 
1. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE, 
2.  ... TL maktu harç tutarının temyiz eden davacıdan alınmasına,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 30/05/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
 
                                                          (X) KARŞI OY :
Olayda, iade istemine konu vergilerin davacının beyanına göre tahsil edildiği tartışmasız olmakla birlikte, beyannamede eşyaya ilişkin fatura kıymeti ile yurt dışı gider adı altında beyan olunan kıymet farkının bulunduğu, vergi tahakkuk ve tahsilinde fatura bedelinin gerçeği yansıtmadığı yönünde herhangi bir veri, emsal referans veya tespitin bulunmadığı, dolayısıyla beyan ile fatura kıymeti arasındaki yüksek farkın serbest iradeyle beyan edildiğinin kabulünün hayatın olağan akışı ve ticari hayatın gerçekleriyle bağdaşmayacağı, bu bakımdan; davacıdan tahsil edilen vergilerin, eşyaya ait faturada gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlasının iade edilmemesi hukuki duruma aykırılık oluşturacağından, temyiz isteminin kabulü ve kararın bozulması gerektiği oyu ile,  Dairemiz kararına katılmıyorum.