Esas No: 2024/13870
Karar No: 2025/17
Karar Tarihi: 06.01.2025

**10. Hukuk Dairesi         2024/13870 E.  ,  2025/17 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/2060 E., 2024/1391 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 17. İş Mahkemesi

SAYISI : 2018/300 E., 2022/89 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Kurumun ... sicil numarası ile işlem gören ... Temizlik Taahhüt Turizm Makina Ticaret ve San. Ltd. Şti. bünyesinde ... bulunan Devlet Hastanesi'nin temizlik işlerini yapmak üzere 506 sayılı Kanun kapsamında 01.05.1990 tarihinden itibaren bir süre çalıştığını, bu çalışmasıyla ilgili olarak yasal süresi içinde müvekkili hakkında işe giriş bildirgesi verilmişse de, sonrasında herhangi bir işlem yapılmadığını ve prim ödemesinde bulunulmadığını belirterek; ... Temizlik Taahhüt Turizm Makina Ticaret ve San. Ltd. Şti'ne ait işyerinde 01.05.1990 tarihinde, hizmet akdine dayalı, günün asgari ücretiyle, 1 (bir) gün çalıştığının tespitine ve sigortalılık başlangıcının da 01.05.1990 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; işe giriş bildirgesinin sigortalı konumunda çalışmanın varlığını kabul için yeterli olmadığını; işyeri dönem bordrosunda ismi yer almayan davacının, bildirgede belirtilen tarihteki eylemli çalışmasının Yargıtay içtihatlarında öngörülen yönteme uygun biçimde araştırılıp kanıtlanması gerektiğini beyanla, davanın reddi gereğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kabulüne, davacının ... sicil nolu ... Ltd. Şti. ünvanlı iş yerinde 01.05.1990 tarihinde işe başladığının ve 1 gün süre ile çalıştığının tespiti ile tespit edilen sürenin prim ödeme gün sayısına eklenilmesine, davacının sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını ikmal ettiği 15.04.1991 tarihi olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Kurum kayıtlarının resmi yazılı belge vasfında belgeler olup, kayıtların aksi yönünde iddiaların aynı nitelikte belgelerle desteklenmesi ve ispatlanması gerektiğini, dava dilekçesinde delil olarak belirtilen delillerin yeterli ispat gücüne sahip olmadığını, davanın hak düşürücü süreye tabi olup süresinde açılmadığından usülden reddi gerektiğini, eksik ve hatalı inceleme ile karar verildiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 01.05.1990 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

1.Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun'lar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde; davacının, 01.05.1990 tarihli işe giriş bildirgesi ile dava dışı ... Ltd. Şti. işçisi olarak ... Devlet Hastanesinde temizlik işinde çalıştığını beyan ettiği, mahkemece bu iş yerinde herhangi bir araştırma yapılmadığı, işyerinin Kamu Kurumu olması nedeniyle dava dışı ... Ltd. Şti. arasında talep tarihi itibariyle iş yapımına ilişkin ihale ile iş yapımı sözleşmesi olup olmadığı araştırılmaksızın tanık anlatımları ile dosyadaki diğer deliller yeterli görülmek suretiyle eksik inceleme ve araştırmaya dayalı karar verildiği anlaşılmıştır.

3.Tüm bu açıklamalara göre mahkemece, varsa dava dışı şirket ve ... Devlet Hastanesi arasında talep tarihi itibariyle iş yapımına ilişkin ihale ile iş yapımı sözleşmesi celbedilmeli, ihale var ise kontrol amaçlı tutulan bordro ve puantaj kayıtları istenmeli, davanın somutlaştırılması kapsamında davacının da beyanı alınarak hastanenin hangi biriminde kimlerle çalıştığı, ne iş yaptığı hususları açıklığa kavuşturulmalı, bu kapsamda aynı birimde aynı dönemde çalışmış sigortalı çalışanların, şeflerin, amirlerin, müdürlerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.