Esas No: 2021/1648
Karar No: 2024/6718
Karar Tarihi: 12.12.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/1648 E.  ,  2024/6718 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2021/1648
Karar  No : 2024/6718  
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : 1- (DAVALI) ... Genel Müdürlüğü 
VEKİLİ	: Av. ...
 2- (DAVACI) ... Alüminyum A. Ş. 	  
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflar aleyhlerine olan kısımların temyizen incelenerek bozulmasını istemektedirler.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, ... İli, ... İlçesi'nde faaliyet gösteren ve uhdesinde bulunan ... sicil sayılı IV(b) grubu (linyit açık işletme) ruhsat sahası ile ilgili yapılan denetimde 2013 yılında 31.460 ton linyitin sahadan sevkiyatının yapılmasına rağmen idareye beyan edilmediği gerekçesiyle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 7. ve 8. fıkraları uyarınca maktu 62.743,00 TL ve 12. maddesinin 4. fıkrası uyarınca nisbi 327.561,52 TL olmak üzere toplamda 390.304,52 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının  özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda; dava konusu işleme konu olan  idari para cezalarının ayrı ayrı ele alınması gerektiği, buna göre,  3213 sayılı Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 7. ve 8. fıkraları uyarınca maktu 62.743,00 TL  idari para cezası bakımından; dava konusu işletme sahasında yapılan denetim sonucunda söz konusu maden sahasından 2013 yılında 31.460,00 ton kömürün üretilip sevkiyatı yapılmasına rağmen Genel Müdürlüğe bildirilmediğinin düzenlenen denetim raporu ile  tespit edildiği, yukarıdaki yasal düzenlemelerden hareketle, yapılan üretim ve satışların bildirilmemesinin haksız iktisap sayılacağı, haksız yere hak iktisap eden ruhsat sahiplerine 50.000 TL idari para cezası verileceği ve bu miktarın yeniden değerleme nispetinde arttırılacağı  belirtildiğinden, bu kapsamda davacı şirkete  tespit edilen eksik bildirim  dolayısıyla  yeniden değerleme oranı miktarı dikkate alınarak   maktu 62.743,00 TL idari para cezası uygulandığı anlaşılmakla,  dava konusu işlemin bu kısmında  hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı; 3213 sayılı Maden  ve 12. maddesinin 4. fıkrası uyarınca nisbi olarak 327.561,52 TL (devlet hakkının 5 katı tutarında) idari para cezası bakımından ise;  hesaplanan devlet hakkı miktarına karşı açılan davada; ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile davacı şirketin 2013 yılı satış ve sevkiyat eksik beyan ettiği hususunun sabit olduğu ancak devlet hakkı miktarının hesabında 2013 yılı  ocak başı fiyatının baz alınması gerekirken 2018 yılı fiyatının esas alınarak hatalı  hesaplandığı, ayrıca davacı şirketin ürettiği madeni yurt içinde kendi tesislerinde kullandığından bahisle devlet hakkının % 50'sinin alınmayarak teşvik indirimi uygulaması yapılmadığı belirtilerek devlet hakkı miktarının hesaplanmasına dair işlemin iptaline karar verildiği görüldüğünden, dava konusu  nisbi miktardaki para cezasının hesabında kanunda öngörüldüğü üzere beyan edilmeyen miktar için hesaplanan devlet hakkı miktarının esas alındığı, hesaplamaya esas alınan bu devlet hakkının hatalı hesaplandığının mahkeme kararıyla ortaya konularak iptal edildiği, bu devlet hakkı esas alınarak hesaplanan 327.561,52 TL'lik nisbi para cezasının da hatalı olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemin bu kısmında  hukuka uyarlılık bulunmadığı sonucuna ulaşılarak, dava konusu işlemlerden 327.561,52 TL idari para cezasına yönelik işlemin iptaline, maktu olarak uygulanan 62.743,00 TL idari para cezası işlemi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI   : Davacı tarafından, itiraz konusu idari para cezasına konu devlet hakkı tahakkukunun mahkeme kararı ile iptal edildiğini bu nedenle maktu idari para cezasının da iptaline karar verilmesi gerektiği,  Davalı idare tarafından, derdest davanın devlet hakkına ilişkin olduğu huzurdaki davanın idari para cezasına ilişkin olduğu, nitelik olarak farklı oldukları, işlemin usul ve yasa hükümlerine uygun tesis edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI     :  Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : 
... İli, ... İlçesi'nde davacı şirket adına  sicil:... sayılı IV (b) grubu linyit işletme ruhsatı düzenlenmiştir. Davalı idare tarafından... tarihinde maden sahası mahallinde tetkik edilmiştir. 
Sonrasında düzenlenen ... tarihli heyet raporunda; davacı şirket tarafından 2013 yılı  için Genel Müdürlüğe verilen bilgi formlarında, 458.424,53 ton kömür (linyit) sevkiyatı yapıldığının beyan edildiği, ancak heyet tarafından mahallinde yapılan ölçüm ve tespitler sonucunda sahadan 2013 yılı için  489.884,53 ton kömür sevkiyatı yapıldığı tespit edilmiştir.
 Davacı tarafından, 2013 yılında sahadan sevkiyatı gerçekleştirilen 31.460,00 ton kömürün Genel Müdürlüğe beyan edilmediğinin tespit edilmesi üzerine beyan edilmeyen bu miktar üzerinden hesaplanan  65.512,30 TL tutarında devlet hakkı dikkate alınarak  3213 sayılı Maden Kanununun 12. maddesinin 4. fıkrası uyarınca nisbi olarak 327.561,52 TL (devlet hakkının 5 katı tutarında) idari para cezası ile aynı Kanunu'nun 10. maddesinin 7. ve 8. fıkraları uyarınca yeniden değerleme oranı nispetinde arttırılarak maktu 62.743,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün  ... tarih ve E... sayılı işleminin tesis edilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 7. fıkrasında "Gerçek dışı ve yanıltıcı beyanda bulunmak suretiyle Kanun hükümlerinin uygulanmasını engelleyen ve haksız surette  hak iktisap eden ruhsat sahiplerine 50.000 TL idari para cezası verilir. Bu fıkranın ikinci kez ihlali halinde bir önceki ceza katlanarak uygulanır. Üç yıl içinde madde hükümlerinin üç kez ihlal edilmesi halinde ruhsat iptal edilir." hükmüne, maddenin 8. fıkrasının (e) bendinde ise, "Ruhsat sahasında yapılan üretim veya satışların beyan edilmemesi haksız yere hak iktisabı sayılır. Haksız yere hak iktisabına imkan veren bu hususlarla ilgili yapılmış beyanlarda gerçek dışı ve yanıltıcı beyanlar olarak kabul edilir." hükmüne, 13. maddesinin  2. fıkrasında;  "....bu   kanun    gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır...." kuralına yer verilmiştir. 
Maden Yönetmeliğinin "İdari para cezaları" başlıklı 93. maddesinin 2. fıkrasında "İdari para cezaları ile ilgili bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiş, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde; "26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir. Kabahat, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılır. Neticenin oluştuğu zaman, bu bakımdan dikkate alınmaz." kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Dava konusu işlemin 3213 sayılı Maden Kanununun 12. maddesinin 4. fıkrası  uyarınca  verilen idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu işlemin 3213 sayılı Maden Kanununun 10. maddesinin 7. ve 8. fıkraları verilmesine ilişkin kısmının incelenmesi:
Davacı tarafından, davalı idareye 2013 yılında sahadan sevkiyatı gerçekleştirilen 31.460,00 ton kömürün Genel Müdürlüğe beyan edilmediğinin tespit edilmesi üzerine 2018 yılı için belirlenen 62.743,00-TL idari para cezası verilmiştir.
Dosyada yer alan 18/12/2017 tarihli heyet raporunda; davacı şirket tarafından 2013 yılı  için Genel Müdürlüğe verilen bilgi formlarında, 458.424,53 ton kömür (linyit) sevkiyatı yapıldığının beyan edildiği, ancak heyet tarafından mahallinde yapılan ölçüm ve tespitler sonucunda sahadan 2013 yılı için  489.884,53 ton kömür sevkiyatı yapıldığı sabittir.
Uyuşmazlıkta, temyize konu kararın, cezalandırmaya esas alınan fiilin sübuta erdiğine ilişkin gerekçesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak, cezaya esas fiilin hangi tarihte gerçekleştiğinin tespiti uygulanacak idari para cezası miktarı açısından önem taşımaktadır. 
Somut olayda mahallinde yapılan denetim 29/11/2017 tarihleri arasında gerçekleşmiştir. Davacı tarafından 2013 yılı işletme ve satış bilgi formları ise 2014 yılının nisan ayında idareye sunulmuştur. 
 3213 sayılı Maden Kanunu'na aykırılık teşkil eden eylemi nedeniyle davacıya, işlenen fiilin gerçekleştiği tarihe göre (2013 yılı işletme ve satış bilgi formlarının 2014 yılı nisan ayında idareye sunulması ile gerçekleşen eylemin 2014 yılına tekabül ettiği)  2014 yılında geçerli olan idari para cezası tutarı verilmesi gerekirken, dava konusu işlem tarihi olan 2018 yılı için yeniden değerleme oranında güncellenen değerler üzerinden idari para cezasının verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, kabahatin işlendiği tarih yerine dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan ceza tutarı dikkate alınmak suretiyle 3213 sayılı Yasa'nın 10. maddesi kapsamında verilen dava konusu idari para cezasında hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın reddine dair kararın bu kısmına yönelik istinaf isteminin reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında, idarece verilen idari para cezasının miktarı yönüyle hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
  Açıklanan nedenlerle,
1.  Temyiz istemlerinin kısmen reddine, kısmen kabulüne
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının 
a)  Dava konusu işlemin, 3213 sayılı Maden Kanununun 10. maddesinin 7. fıkrası uyarınca ...TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin kısmının BOZULMASINA, 
b)  Dava konusu işlemin, 3213 sayılı Maden Kanununun 12. maddesinin 4. fıkrası uyarınca, ... TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 12/12/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.