Esas No: 2021/1986
Karar No: 2024/7010
Karar Tarihi: 18.12.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/1986 E.  ,  2024/7010 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2021/1986
Karar  No : 2024/7010  
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ... Taşımacılık Gıda İnşaat ve Turizm A.Ş.
2- ...
VEKİLLERİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait ... plakalı aracın, 2918 sayılı  Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü olan diğer davacı ...'a 5.010,00 TL trafik para cezası verilmesine ilişkin aynı gün ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, dava dosyasında yer alan 05/12/2019 tarih ve saat 22.45 sıralarında tutulan tutanaktan anlaşıldığı üzere, araç sürücüsü ... ve yolcu ... ile yapılan mülakatta, davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araç ile ... Havalimanından yolcunun alındığı, davacı şirketin geçerli Turizm Servis Aracı Güzergah Kullanım Belgesini ibraz edemediği, fakat dava konusu işlem tesis edildikten sonra davacı tarafından ... Büyükşehir Belediyesi'nden 06.12.2019 tarihinde Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesinin temin edildiğinin görüldüğü, bu durumda, davacının işlemin tesis edildiği saatte her ne kadar ilgili belediyeden alınmış herhangi bir izni olmasa da, işlem tesisinin hemen sonrasında Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesi aldığı, belirtilen mevzuata aykırı durumun ortadan kalktığı görüldüğünden, dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin hukuk ve usule uygun olarak tesis edildiği, temyize konu kararın bozulması gerektiği hususu ileri sürülmektedir.
 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir. 
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davalı idare görevlilerince, davacı şirkete ait ... plakalı aracın durdurularak 05.12.2019 tarihinde yapılan denetimde, anılan araç ile ilgili belediyeden Turizm Güzergah Kullanımı İzin Belgesi alınmaksızın kimliği  yazılı yabancı uyruklu yolcunun ... Havalimanı'na ücret karşılığı taşındığı belirtilerek görevlilerin birlikte imzaladığı, araç sürücüsünün ise imzadan imtina ettiği aynı günlü tespit tutanağının düzenlendiği, anılan tutanağa dayanılarak davacı şirkete ait anılan aracın 2918 sayılı Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü olan diğer davacı ...'a 5.010,00 TL trafik para cezası verilmesine ilişkin aynı gün ve ... sayılı işlemin tesis edildiği, bunun üzerine söz konusu işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…) 
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir. 
	10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; 
	a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, 
	b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında, 
	c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında 
	belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır. 
	İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının; 
	a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, 
	b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, 
	c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
	İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 	
	Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnasının, araç sahipleri / araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.
	Uyuşmazlıkta, davalı idare görevlilerince davacı şirkete ait ... plakalı aracın 05.12.2019 tarihinde durdurularak yapılan denetim neticesinde; anılan araç ile ilgili belediyeden Turizm Güzergah Kullanımı İzin Belgesi alınmaksızın kimliği yazılı yabancı uyruklu yolcunun ... Havalimanı'na ücret karşılığı taşındığı belirtilerek görevlilerin birlikte imzaladığı, araç sürücüsünün ise imzadan imtina ettiği aynı günlü tespit tutanağının düzenlendiği, dava konusu para cezası tutanağında da ilgili belediyeden izin almadan yolcu taşımacılığı yapmak şeklinde açıklama ve sürücünün imzadan imtina ettiği şerhi bulunduğu, davalı idarece, söz konusu tespit tutanağına dayanılarak 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca ilgili belediyeden güzergah izin belgesi alınmaksızın ticari yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, anılan aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile araç sürücüsüne idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği, tutanakla tespit edilen yabancı uyruklu yolcu taşımacılığına dair işlem tarihinde geçerli belediyeden alınmış bir turizm güzergah izin belgesinin bulunmadığı, denetimin/işlemlerin yapıldığı tarihten bir gün sonra anılan belgenin alınarak dosyaya sunulduğu, dava dilekçesinde; denetim/işlemlerin yapıldığı gün 05/12/2019 tarihinde  idareye turizm güzergah izin belgesi verilmesi için başvurulduğunun ileri sürüldüğü, anlaşılmıştır.	
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, denetimin yapıldığı ve dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte; usulüne uygun olarak düzenlenen tespit tutanağı ile fiilen yapıldığı belirlenen ticari yolcu taşımacılığına ilişkin belediyeden alınan turizm güzergah kullanımı izin belgesinin bulunmadığı, işlemlerden bir gün sonra belgenin alındığı görülmekte ise de; dava dilekçesinde denetim/işlemlerin yapıldığı gün 05/12/2019 tarihinde idareye turizm güzergah izin belgesi verilmesi için başvurulduğu ileri sürüldüğünden, işlemlerin tesis edildiği tarihte davacı tarafın idareye turizm güzergah izin belgesi verilmesi için bir başvurusu bulunup bulunmadığının araştırılarak, araştırma neticesinde, davacı tarafın 05/12/2019 tarihinde geçerli başvurusu bulunduğunun belirlenmesi durumunda denetim tarihinde izin belgesine uygun taşımacılık yapıldığının kabulü, aksi halde denetim tarihinde izin belgesi bulunmaksızın ticari yolcu taşımacılığı yapıldığının kabulü gerektiği, buna göre araştırmanın sonucuna göre davanın esası hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, eksik inceleme sonucu verilen dava konusu işlemlerin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.  2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 
4. Kesin olarak, 18/12/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. 
KARŞI OY :
(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... K:... sayılı kararının; usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.