Esas No: 2024/550
Karar No: 2024/223
Karar Tarihi: 19.02.2024

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2024/550 E.  ,  2024/223 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE  
Esas   No : 2024/550
Karar  No : 2024/223
YETKİLİ YARGI YERİNİN BELİRLENMESİ KARARI
Davacı ... vekili Av. ... tarafından, müvekkilinin Bolu .... Komando Tugay Komutanlığında ... olarak görev yapmaktayken terörle mücadele kapsamında 28/07/2012 tarihinde Şemdinli/Hakkari bölgesinde düzenlenen operasyonda BTÖ mensuplarıyla yaşanan sıcak çatışmada emir üzerine yaptığı roket atışından sonra kulağında çınlama ve yanma oluştuğu, sonrasında duyma hissinin azaldığı ve duyma kaybı oluşmasında davalı idarenin sorumluluğu bulunduğu ileri sürülerek 1.000,00 TL maddi tazminat ile 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açmış olduğu davada, Van 3. İdare Mahkemesince verilen 30/11/2020 tarih ve E:2018/326, K:2020/3060 sayılı davanın reddine ilişkin karara ilişkin olarak yargılamanın yenilenmesi suretiyle davanın kabulüne karar verilmesi istemiyle Milli Savunma Bakanlığı'na karşı açılan davada, Van 3. İdare Mahkemesince  verilen, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Erzurum İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 07/11/2022 tarih ve E:2022/2645, K:2022/2369 sayılı kararı, Erzurum 3. İdare Mahkemesince  verilen, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 02/02/2023 tarih ve E:2023/167, K:2023/248 sayılı kararı, Ankara 3. İdare Mahkemesince  verilen, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Van İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 31/03/2023 tarih ve E:2023/334, K:2023/859 sayılı kararı, Van 3. İdare Mahkemesince  verilen, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Erzurum İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 29/09/2023 tarih ve E:2023/2375, K:2023/2100 sayılı kararı ile Erzurum 3. İdare Mahkemesince dava konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin 21/12/2023 tarih ve E:2023/1873, K:2023/2251 sayılı kararı üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 36. maddesinde; "İdari sözleşmelerden doğanlar dışında kalan tam yargı davalarında yetkili mahkeme, sırasıyla:   a) Zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili,  b) Zarar, bayındırlık ve ulaştırma gibi bir hizmetten veya idarenin herhangi bir eyleminden doğmuş ise, hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yer,   c) Diğer hallerde davacının ikametgâhının bulunduğu yer İdari mahkemesidir." hükmü yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 53'üncü maddesinin 1'inci fıkrasında; Danıştay ile Bölge İdare, İdare ve Vergi Mahkemelerinden verilen kararlar hakkında, a) Zorlayıcı sebepler dolayısıyla veya lehine karar verilen tarafın eyleminden doğan bir sebeple elde edilemeyen bir belgenin kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması, b) Karara esas olarak alınan belgenin sahteliğine hükmedilmiş veya sahte olduğu mahkeme veya resmi bir makam huzurunda ikrar olunmuş veya sahtelik hakkında hüküm karardan evvel verilmiş olup da, yargılanmanın yenilenmesini isteyen kimsenin karar zamanında bundan haberi bulunmamış olması, c) Karara esas olarak alınan bir ilam hükmünün, kesinleşen bir mahkeme kararıyla bozularak ortadan kalkması, d) Bilirkişinin kasıtla gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun mahkeme kararıyla belirlenmesi, e) Lehine karar verilen tarafın, karar etkisi olan bir hile kullanmış olması, f) Vekil veya kanunu temsilci olmayan kimseler ile davanın görülüp karara bağlanmış bulunması, g) Çekinmeye mecbur olan başkan, üye veya hakimin katılmasıyla karar verilmiş olması, h) Tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykırı yeni bir kararın verilmesine neden olabilecek kanuni bir dayanak yokken, aynı mahkeme yahut başka bir mahkeme tarafından önceki ilamın hükmüne aykırı bir karar verilmiş bulunması, halinde yargılanmasının yenilenmesinin istenebileceği hükme bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 53'üncü maddesinin 2'inci fıkrasında; "Yargılamanın yenilenmesi istekleri esas kararı vermiş olan mahkemece karara bağlanır." düzenlemesine yer verilmiştir.
30/06/2021 tarih ve 31527 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7329 sayılı Kanun'un 16. maddesi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na eklenen "Askerî hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklara dair hükümler" başlıklı 20/C maddesinin 1. fıkrasında, "Bu madde; Millî Savunma Bakanlığı kadrolarında çalışan kamu görevlileri ile 25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı Askeralma Kanunu kapsamında askerlik hizmetini yerine getiren yedek subaylar ve yedek astsubaylar ile erbaş ve erleri ilgilendiren ve askerî hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklar hakkında uygulanır." hükmüne yer verilmiş; 13/07/2022 tarih ve 31892 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7415 sayılı Kanun'un 8. maddesi ile de anılan fıkraya, "Bu uyuşmazlıkların çözümünde ilgilinin görev yaptığı yerin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu bölge idare mahkemesinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir." hükmü eklenmiştir.
Bakılan davada ortaya çıkan yetki uyuşmazlığının çözüme kavuşturulabilmesi için 13/07/2022 tarih ve 31892 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7415 sayılı Kanun'un 8. maddesi ile 2577 sayılı Kanun'un 20/C maddesinin 1. fıkrasına eklenen özel yetki kuralının bu davada uygulanıp uygulanamayacağının ortaya konulması gerekmektedir.
Bilindiği üzere, usul hukuku alanında geçerli olan temel ilke, yargılamaya ilişkin kanun hükümlerinin derhal yürürlüğe girmesidir. Bu ilkenin benimsenmesinin nedeni ise usul hükümlerinin kamu düzeni ile yakından ilgili olmasıdır.
Usul kurallarının zaman bakımından uygulanmasında derhal uygulanırlık kuralı ile birlikte dikkate alınması gereken diğer bir husus da yeni usul kuralı yürürlüğe girdiğinde, ilgili usul işleminin tamamlanıp tamamlanmadığıdır. Çünkü bir usul işlemi tamamlandıktan sonra yeni kural yürürlüğe girerse tamamlanmış işlem geçerli olarak kalır. Buna karşılık bir usul işlemi henüz tamamlanmamış ise yeni kanun, kural olarak hemen yürürlüğe girecektir. Başka bir deyişle, tamamlanmış usul işlemleri, yeni yürürlüğe giren usul hükmünden etkilenmeyecektir.
Nitekim, medeni yargılama hukukuna ilişkin usul kanunu niteliğindeki 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 448. maddesinde “Bu kanun hükümleri, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla” derhal uygulanır denilmek suretiyle usul hükümlerinin zaman bakımından uygulanmasında derhal uygulanırlık ilkesi benimsenmiş, tamamlanmış işlemler ise istisna kapsamında tutulmuştur.
 Dava, dava dilekçesinin mahkemeye verilmesiyle başlayan ve bir kararla sonuçlanıncaya kadar devam eden çeşitli usul işlemlerinden ve aşamalarından oluşmaktadır. Yargılama sırasında yapılan bir usul işlemi ve kesiti tamamlanmış ise artık yeni kanun o usul işlemi hakkında etkili olmayacak dolayısıyla da uygulanmayacaktır.
Bu açıklamalar kapsamında, usul kurallarından biri olan yetki kuralının nihai karar verilinceye kadar mahkemece gözetilmesi, yeni bir yetki kuralının yürürlüğe girmesiyle birlikte derhal uygulanırlık ilkesi uyarınca yetkisizlik kararı verilerek dava dosyasının yetkili Mahkemeye gönderilmesi gerekmektedir. Zira, dava dilekçesinin mahkeme kayıtlarına girdiği andan nihai kararın verilmesi anına kadarki süreçte yetki kuralına ilişkin usul işleminin tamamlandığından söz edilemez. Ancak, nihai kararın verilmesiyle mahkemece dosyadan el çekildiğinden esasa ve usule ilişkin tüm işlemler tamamlanmış olacaktır. Nihai kararın verildiği tarih itibarıyla yetkili mahkemece uyuşmazlık çözüme kavuşturulmuş olacağından, sonradan yürürlüğe giren yetki kuralı Mahkemenin yetkisizliği sonucunu doğurmayacaktır.
Bakılan davada, yargılamanın yenilenmesi istemine konu Van 3. İdare Mahkemesince verilen 30/11/2020 tarih ve E:2018/326, K:2020/3060 sayılı kararı 2577 sayılı Kanun'un 20/C maddesinin 1. fıkrasına eklenen özel yetki kuralı yürürlüğe girmeden önce verildiği ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 53. maddesinin 2. fıkrası uyarınca yargılamanın yenilenmesi isteklerinin esas kararı vermiş olan mahkemece karara bağlanacağı hükmü birlikte değerlendirildiğinde uyuşmazlığın çözümünde Van İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna varılmaktadır.
 Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde Van İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna, dosyanın Van 3. İdare Mahkemesine gönderilmesine, kararın Erzurum 3. İdare Mahkemesine, Ankara 3. İdare Mahkemesine ve taraflara bildirilmesine, 19/02/2024 tarihinde oy birliğiyle, kesin olarak karar verildi.