Esas No: 2021/7253
Karar No: 2024/6092
Karar Tarihi: 11.12.2024

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/7253 E.  ,  2024/6092 K.


"İçtihat Metni"
        T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas   No : 2021/7253
Karar No : 2024/6092                                                              
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ...2- ... 3- ...4- ... 5- ... 6- ...	  
VEKİLLERİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Bakanlığı / ...
VEKİLİ	: 1. Hukuk Müşaviri Yrd. ...
İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
DAVANIN_KONUSU:Davacılardan ...'in, 10/10/2019 tarihinde ... ili, ... ilçesi'nde Suriye topraklarından atılan havan mermisi nedeniyle yaralandığı ileri sürülerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ... için 70.000,00 TL,  anne ... ve baba ... ... için ayrı ayrı 50.000,00 TL, kardeşleri... ve ... için ayrı ayrı 40.000,00 TL, anneannesi ... için 25.000,00 TL olmak üzere toplam 275.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
YARGILAMA SÜRECİ:
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince davacıların istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. 
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI: Davacılar tarafından,  2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesinde yer alan bir yıllık sürenin sağlık raporunun alındığı tarihten itibaren işlemeye başlayacağı, anılan sürenin belirlenmesinde önemli olan hususun yaralanmanın meydana geldiği an değil zararın tespit edildiği an olduğu, bu sürenin katı ve dar yorumlanmasının hak arama hürriyetinin ve mahkemeye erişim hakkının ihlali niteliğinde olduğu, manevi zararlar yönünden dava açma veya idareye başvuru süresinin psikolojik rahatsızlıkların ortaya çıktığı tarihten itibaren işletilmeye başlaması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davalı idare tarafından davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrası, "İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir." şeklinde iken 14/07/2021 tarih ve 31541 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7331 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 3. maddesiyle bu fıkrada yer alan “altmış” ibaresi “otuz” şeklinde değiştirilmiş; aynı Kanun'un 5. maddesiyle 2577 sayılı Kanun'a eklenen geçici 10. maddede ise, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 10., 11. ve 13. maddeler uyarınca idareye yapılmış başvurular bakımından, belirtilen maddelerde bu Kanun'la yapılan değişikliklerden önceki sürelerin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan; 26/03/2020 tarih ve 31080 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7226 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında, Covid-19 salgın hastalığının ülkemizde görülmüş olması sebebiyle yargı alanındaki hak kayıplarının önlenmesi amacıyla dava açma süreleri de dâhil olmak üzere bir hakkın doğumu, kullanımı veya sona ermesine ilişkin tüm süreler ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu da dahil olmak üzere usul hükmü içeren diğer kanunlarda taraflar bakımından belirlenen süreler 13/03/2020 (bu tarih dâhil) tarihinden itibaren 30/04/2020  (bu tarih dâhil) tarihine kadar durdurulmuş, bu sürelerin durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden itibaren işlemeye başlayacağı, durma süresinin başladığı tarih itibarıyla, bitimine on beş gün ve daha az kalmış olan sürelerin durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden başlamak üzere on beş gün uzamış sayılacağı, salgının devam etmesi halinde Cumhurbaşkanı'nın durma süresini altı ayı geçmemek üzere bir kez uzatabileceği ve bu döneme ilişkin kapsamı daraltabileceği hüküm altına alınmış; 30/04/2020 tarih ve 31114 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2480 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile de 7226 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenen durma süresi 01/05/2020  (bu tarih dâhil) tarihinden 15/06/2020  (bu tarih dâhil) tarihine kadar uzatılmıştır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararında, her ne kadar; "davacılar tarafından yapılan 08.02.2021 tarihli başvurunun, uyuşmazlığa konu olayın meydana geldiği 10.10.2019 tarihinden itibaren 2577 sayılı Yasanın 13.maddesinde öngörülen 1 yıllık süresi geçirildikten sonra yapıldığı anlaşıldığından, süresinden sonra yapılan başvurunun reddedilmesi üzerine açılan işbu davanın süresinde olmadığı" gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmişse de; somut uyuşmazlık bakımından, idareye başvuru ve dava açma sürelerinin yukarıda yer verilen hükümler uyarınca belirlenmesi gerekmektedir.
Bakılan davada; 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesinde düzenlenen bir yıllık idari başvuru süresinin yaralanma olayının gerçekleştiği 10/10/2019 tarihinden itibaren başladığı ve 7226 sayılı Kanun ile 2480 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca yargı alanındaki süreler durdurulmamış olsa idi 10/10/2020 tarihinde sona ereceği tartışmasız olmakla birlikte, işlemeye başlayan idari başvuru süresinin 13/03/2020 tarihinden itibaren 7226 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesi uyarınca önce 30/04/2020 (bu tarih dâhil) tarihine kadar; akabinde yayımlanan 2480 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile de 15/06/2020  (bu tarih dâhil) tarihine kadar olmak üzere toplam üç ay iki gün durduğu ve 16/06/2020 tarihinden itibaren işlemeye başladığı, dolayısıyla davacıların idari başvuruya ilişkin bir yıllık sürelerinin üç ay iki gün durduğu, davacıların idari başvuru süresinin 10/10/2020 tarihine üç ay iki günlük durma süresi eklenerek hesap edilmesi gerektiği ve buna göre  en geç 12/01/2021 tarihinde idareye başvuru yapmaları, akabinde 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesinde belirtilen şekilde dava açmaları gerekirken bu süreyi geçirdikten sonra 08/02/2021 tarihinde idareye başvurdukları görüldüğünden, davanın süre aşımı yönünden reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
 Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin REDDİNE,
2. Davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 
3. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin iadesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın .... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 11/12/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.