Esas No: 2023/4121
Karar No: 2023/6654
Karar Tarihi: 21.12.2023

**8. Hukuk Dairesi         2023/4121 E.  ,  2023/6654 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

KARAR : Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup hükmün müdahil davacı - davalı Hazine vekili, müdahil davacı ... mirasçıları vekili, müdahil davacı-davalı ... mirasçıları vekili, müdahil davacı-davalı ... mirasçıları vekili, müdahil davacı ... vekili, davacı ... vekili, müdahil davacı ... mirasçısı ... vekili, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Kadastro sırasında ... ili Merkez ilçesi ... Mahallesi çalışma alanında bulunan 110 ada 22, 23 ve 24 parsel ... sırasıyla 8.421,00 metrekare, 1.616,00 metrekare 2.148,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlardan; 110 ada 22 parsel ... taşınmaz, 110 ada 25 parsel ... taşınmazın miktar fazlası olarak, intikal, taksim, zilyetlik ve zilyetliğin devri gereğince ... ve müşterekleri adına tespit edilmiş, komisyona yapılan itirazlar 04.11.1986 tarihinde reddedilmiş, 110 ada 23 parsel ... taşınmaz da 110 ada 25 parsel ... taşınmazın miktar fazlası olarak, intikal, taksim, zilyetlik ve zilyetliğin devri gereğince ... ve ... adına tespit edilmiş, 12.11.1990 tarihli kadastro komisyonu ek kararı ile ...’nın itirazının kabulü ile taşınmazın Ekim 975 tarihli ve 5 sıra numaralı tapu kaydı malikleri ... ve müşterekleri adına tespitine karar verilmiş, 110 ada 24 parsel ... taşınmaz hali arazi vasfı ile ... Belediye Tüzel Kişiliği adına tespit edilmiş, 06.06.1989 tarihli kadastro komisyonu ek kararı ile Hazinenin itirazı kabul edilerek, taşınmazın Hazine adına tespitine karar verilmiştir.

Davacı ... 12.06.1985 tarihinde Asliye Hukuk Mahkemesine verdiği dilekçe ile hudutları belirtilen taşınmazın 1/10 hissesine 1940 yılından beri zilyet olduğunu öne sürerek ... ve arkadaşlarının elatmasının önlenmesini talep etmiş, Asliye Hukuk Mahkemesince görevsizlik kararı verilerek dosya Kadastro Mahkemesine gönderilmiştir. ... ... mirasçıları, ..., ...,...ve arkadaşları vekili, ... ... ... ve arkadaşları vekili, ..., ..., ..., ... mirasçıları vekili, ... mirasçıları vekili, Hazine vekili davaya müdahil olmuşlardır.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda; "Müdahil davacılar ..., ..., ... mirasçısı ..., ... ... ... mirasçısı ..., ... mirasçısı ..., ... mirasçıları, ... mirasçıları, ... mirasçıları, ... mirasçılarının davalarının kısmen kabulü ile kısmen reddine, diğer tüm davacıların ve müdahil davacıların davalarının reddi ile;

... Merkez ... Mahallesinde kain 110 ada 24 nolu parselin (imar uygulaması sonucu 1.144,13 m2) 17.02.1986 tarihli komisyonca verilen karar gibi Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline, ... Merkez ... Mahallesi'nde kain 110 ada 23 nolu parselde (imar uygulaması sonucu 1.616 m2) 12.11.1990 tarihli, 1990/17 karar nolu kadastro komisyonunca verilen ek kararın iptali ile itirazlı parselin tamamı 1008 hisse kabul edilerek; ... ve müşterekleri adına payları oranında tapuya kayıt ve tesciline, dava konusu 110 ada 23 nolu parsel üzerinde bulunan 05.09.2013 tarihli fen bilirkişileri ... ... ve ...'nun raporlarında ve 1 nolu krokide gösterilen taş duvarlarla çevrili(1.196,34 m2) alanın davalı ...'nin zilyetliğinde olduğu ve bu taşınmaz üzerindeki ev ve deponun ...'ya ait olduğunun tapu kütüğünün beyanlar hanesine şerhine, ... İli Merkez ... Mahallesi'nde kain 110 ada 22 nolu parselin (imar uygulaması sonucu 8.421 m2) kadastro tespitinin iptali ile itirazlı parselin tamamı 1008 hisse kabul edilerek ... ve müşterekleri adına payları oranında tapuya kayıt ve tesciline" karar verilmiş, hüküm müdahil davacı - davalı Hazine vekili, müdahil davacı ... mirasçıları vekili, müdahil davacı-davalı ... mirasçıları vekili, müdahil davacı-davalı ... mirasçıları vekili, müdahil davacı ... vekili, davacı ... vekili, müdahil davacı ... mirasçısı ... vekili, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, itirazlı 110 ada 24 nolu parsel üzerinde ziyaret yeri olduğu ve insanların bu ziyarete ibadet için gittikleri, parselin ekili dikili olmayıp üzerinin yabancı otlarla kaplı, boş olduğu ve devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerlerden olduğu, itirazlı 110 ada 22 ve 23 nolu parselin Temmuz 326 tarih ve cilt:1 sayfa: 5 sıra no: 29 da kayıtlı (tapu kaydının son gittisi Ekim 1973 tarih, sıra no:5) tapu kapsamında kaldığı ve tapu kaydında hissedar olan davalı ve müdahil davacıların zilyetliğinde bulunduğu bunun mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarında sabit olduğu, bir kısım davacıların dava konusu 22 ve 23 nolu parsellere ilişkin dosyaya sunulan satış senetlerine dayanarak hak iddiasında bulunulmuş ise de; 22 ve 23 nolu parsellerin Temmuz 326 tarih ve cilt:1 sayfa: 5 sıra no: 29 da kayıtlı (tapu kaydının son gittisi Ekim 1973 tarih, sıra no:5) tapu kapsamında olduğu, kural olarak tapulu taşınmazların tapu memuru huzurunda resmi şekilde el değiştirmesi gerektiği, ancak tapu dışı temlik geçerli olması için Kadastro Kanun 13/B maddesindeki şartları bütün olarak taşıması gerektiği, tapu dışı satışlara geçerlilik tanıyan 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 13/B-b maddesi hükmünde öngörülen koşulların somut olayda davacılar yararına gerçekleşmediği değerlendirilerek yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermek için yeterli bulunmamaktadır.

İlk Derece Mahkemesince çekişmeli taşınmazları dıştan çevreleyen tüm komşu parsellerin kadastro tutanak suretleriyle dayanağı olan belgeler, kök tapu kaydı olan Temmuz 326 tarihli ve cilt:1 sayfa: 5 sıra no: 29 da kayıtlı tapu kaydının kadastro sırasında revizyon gördüğü belirtilen 110 ada 25, 31,32,33,34 parsel ... taşınmazlar araştırılıp bu taşınmazların kadastro tutanaklarının onaylı suretleri ile oluşmuş ise tapu kayıtları getirtilmediği gibi yöntemince tapu kayıt uygulaması da yapılmamış; 10.09.2013 tarihli havale tarihli ziraat mühendisi... tarafından düzenlenen raporda çekişmeli 110 ada 24 parsel ... taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altında sayılan yerlerden olmadığı bildirilmesine rağmen mahkemece neden bu rapora itibar edilmediğinin gerekçelendirilmemiş, taşınmazın niteliğinin ve kullanım durumunun belirlenmesinde en önemli delilin hava fotoğraflarının incelenmesi olduğu halde hava fotoğrafı incelemesi yaptırılmamış; taşınmazın evveliyatını, kullanım süresini, niteliği hususlarına ilişkin somut verilere dayalı açıklama içermeyen, yetersiz tek kişilik ziraatçi bilirkişi raporuna itibar edilmiş; kimin hangi taşınmaz ya da taşınmazlarda zilyet olduğuna dair beyanlar içermeyen tanık ve yerel bilirkişilerin soyut ve yetersiz beyanlarına dayanılarak hüküm kurulmuştur. Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile karar verilemez.

Hal böyle olunca; İlk Derece Mahkemesince doğru sonuca varılabilmesi için öncelikle; 110 ada 22 ve 23 parsel ... taşınmazlara uyduğu kabul edilen Temmuz 326 tarih ve cilt:1 sayfa:5 sıra no:29 da kayıtlı (tapu kaydının son gittisi Ekim 1973 tarih, 5 no.lu) tapu kayıtlarının revizyon gördüğü taşınmazların kadastro tutanaklarının onaylı örnekleri ve oluşmuş ise tapu kayıtlarının onaylı suretleri ve revizyon gördüğü taşınmazlar ile bu taşınmazlara komşu taşınmazları da bir arada gösterecek birleşik harita, dava konusu taşınmazlara komşu olan taşınmazların tespit tutanaklarının onaylı suretleri ve dayanakları Tapu ve Kadastro Müdürlüklerinden getirtilmeli, bu taşınmazların davalı olması halinde davaların akıbeti araştırılmalı; bundan sonra mahallinde, taşınmazların bulunduğu köyden ve komşu köylerden ayrı ayrı seçilecek üçer kişilik yerel bilirkişi kurulu, tespit bilirkişileri ve taraf tanıkları ile üç kişilik ziraat mühendisi bilirkişi heyeti, ... ve fotogrametri mühendisi ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden yapılacak keşif sırasında öncelikle, çekişmeli taşınmazların müdahil davacıların dayandığı tapu kayıtlarının 3402 ... Kanun'un 20 nci maddesi hükmü uyarınca tapu kayıtlarının dayanağı harita mevcut ise, yerel bilirkişi yardımı ve uzman teknik bilirkişi eliyle yöntemince yerine uygulanmalı, uygulama yapılırken haritası bulunan kayıtlarının kapsamlarının öncelikle haritasına göre belirleneceği gözetilmeli, haritası bulunmayan kayıtlardaki sınırların tespiti bakımından mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarına başvurulmalı; kayıtlarda yazılı hudutlar mahalli bilirkişilere tek tek okunmak sureti ile zeminde gösterilmeleri istenilmeli, kayıtlarda yazılı olup yerel bilirkişilerce zeminde gösterilemeyen hudutların tespiti için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı, yerel bilirkişi ve tanıkların kayıtların uygulanması hususundaki beyanları, komşu parsel tutanakları ve dayanakları kayıtlarla denetlenmeli; teknik bilirkişiden, tapu kayıtlarının revizyon gördüğü parsellerin de dikkate alındığı, komşu parsellerin dayanağı kayıtların dava konusu taşınmaz yönünü ne okuduğunun belirlendiği ve kroki üzerinde işaretlenmek suretiyle tapu kayıtlarının sınır denetiminin yapıldığı, kayıtların kapsamlarının kesin olarak gösterildiği keşfi izlemeye imkan veren, ayrıntılı ve gerekçeli rapor ve kroki alınmalı; tapu kayıtlarının değişebilir sınırlı olduğunun belirlenmesi halinde, miktarı ile geçerli olacağı düşünülerek, taşınmazların tapu kaydının miktarı itibari ile; tapu kayıtlarının sabit sınırlı olduğunun belirlenmesi halinde ise sınırları itibariyle taşınmazları kapsayıp kapsamadığı kesin olarak belirlenmeli; özellikle çekişmeli 110 ada 24 parsel ... taşınmaza ait temin edilebilen en eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek taşınmazların bulunduğu köyü/mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre aktarılan dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine (bulunmadığı takdirde bu tarihlere en yakın tarihlere) ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden celp edilerek yöntemince zilyetlik ve devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerlerden olup olmadığı araştırması yapılmalı ; ... ve fotogrametri uzmanı bilirkişisinden hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde, taşınmazların sınırlarını ve niteliğini, hava fotoğraflarının çekildiği tarihlerdeki niteliğinin ne olduğunu, sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor düzenlemesi istenilmeli; ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazların niteliğini, eğimini, toprak yapısını, bitki örtüsünü, kullanım durumunu, taşınmazların devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olup olmadıklarını belirten ve önceki ziraatçi bilirkişi raporunu da irdeleyen, somut verilere ve bilimsel esaslara dayalı ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, taşınmazların değişik yönlerden fotoğrafları çektirilerek rapora eklenmeli; tapu kayıtlarının dava konusu taşınmazlara uyduğunun anlaşılması halinde 3402 ... Kanun'un 13/B-c maddesi koşullarının oluşup oluşmadığı hususunun ve tapu kayıtlarının çekişmeli taşınmazlara uymadığının ya da dava konusu taşınmazların tapu kayıtlarının miktarı itibariyle kapsamının dışında kaldığının anlaşılması halinde ise dava tarihi itibariyle zilyetlikle kazanım koşullarının hangi taraf lehine gerçekleştiği tereddütsüz biçimde saptanmalı; bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

İlk Derece Mahkemesince bu hususlar göz ardı edilerek, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, hükmün bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle müdahil davacı - davalı Hazine vekili, müdahil davacı ... mirasçıları vekili, müdahil davacı-davalı ... mirasçıları vekili, müdahil davacı-davalı ... mirasçıları vekili, müdahil davacı ... vekili, davacı ... vekili, müdahil davacı ... mirasçısı ... vekili, davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile usul ve kanuna aykırı olan hükmün 6100 ... HMK'nin Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 ... HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde temyiz edenlere ayrı ayrı iadelerine, 1086 ... Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

21.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.