Esas No: 2022/3655
Karar No: 2024/2563
Karar Tarihi: 03.05.2024

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2022/3655 E.  ,  2024/2563 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ  DAİRE 
Esas No : 2022/3655
Karar No : 2024/2563
DAVACI  	: ...
DAVALILAR	: 1- ....
	  2- ... Bakanlığı
VEKİLİ	:  I. Hukuk Müşaviri Yrd. V. ...
	  3- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ	: Av. ..
DAVANIN KONUSU: Davacı tarafından,
1- 4. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapmakta iken,  2015 yılı rütbe terfi sözlü sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlem ile,
2- 25-29/06/2015 tarihleri arasında 4. sınıf emniyet müdürlerine yönelik olarak yapılan rütbe terfi sözlü sınavlarının iptali ile,
3- Bu işlemlerin dayanağı olan 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in;
a- 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan ''sözlü sınavda'' ibaresinin,
b- 28. maddesinin 1, 2 ve 3. fıkralarında yer alan ''sözlü sınava" ve "...sözlü sınav" ibarelerinin iptali,
4- İşlem nedeniyle oluşan maddi kayıplarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine hükmedilmesi,
5- 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 6638 sayılı Yasa ile değişik 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendinde yer alan "... ve sözlü..." ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurulmasına istemiyle  dava açılmıştır. 
YARGILAMA SÜRECİ: 
İşbu davada, Danıştay Beşinci Dairesinin 21/10/2020 günlü, E:2016/21912, K:2020/4551 sayılı kararıyla;
Dava konusu Yönetmelik'in 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "... sözlü sınavda" ibaresi, 28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...sözlü sınava" ibaresi,  aynı maddenin 2. ve 3. fıkralarında yer alan "...sözlü sınav" ibareleri ve davacının rütbe terfi sözlü sınavında başarısız sayılması nedeniyle yoksun kaldığı maddi haklarının yasal faiziyle birlikte tazmini talebi yönünden davanın reddine, 25-29/06/2015 tarihleri arasında 4. sınıf emniyet müdürlerine yönelik yapılan rütbe terfi sözlü sınavları ile davacının katıldığı sözlü sınav sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin ise iptaline karar verilmiştir.
Davalı idarelerce  anılan Daire kararının iptale ilişkin kısımları ile davacı tarafından ise davanın reddine yönelik kısımları temyiz edilmiş; dava konusu Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "... sözlü sınav" ibaresine yönelik kısmına ilişkin davacının temyiz istemi kısmen kabul edilerek Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 22/11/2021 günlü, E2021/2178, K:2021/2580 sayılı kararı ile; "...Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 tarih ve E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararıyla, dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olan Kanun hükmünde açıkça "sözlü sınav" şeklinde yapılan düzenlemeye uygun olarak Yönetmeliğin 28. maddesinin başlığında da "sözlü sınav" ibaresine yer verildiği halde, madde içeriğinde sadece mülakata yönelik değerlendirmelere yer verilmiş olup, sözlü sınavının amacı olan bilgi ölçmeye yönelik hususlara yer verilmediğinden anılan Yönetmeliğin 28. maddesinin 3. fıkrasında eksik düzenleme nedeniyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verildiği ve bu karara yönelik davalı idarelerin temyiz istemlerinin de, Danıştay  İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/11/2020 tarih ve E:2019/179, K:2020/2522 sayılı kararıyla reddedildiği göz önüne alındığında, söz konusu fıkrada yer alan dava konusu ibarenin de hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, Daire kararının, dava konusu Yönetmeliğin 28. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "... sözlü sınav" ibaresine yönelik verilen davanın reddine ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
." gerekçesiyle Danıştay Beşinci Dairesi kararının redde yönelik bu kısmı bozulmuş; davalı idarelerin Daire kararının iptaline ilişkin kısmına yönelik temyiz istemleri ile davacının davanın reddine yönelik diğer temyiz istemleri yönünden anılan karar onanarak kesinleşmiştir.
DAVACININ İDDİALARI	:  
 Davacı tarafından; rütbe terfi yazılı sınavında 95 puan aldığı, sözlü sınavda 40 puan verilerek başarısız sayıldığı, sözlü sınav uygulamasının kariyer ve liyakat ilkelerine aykırı olduğu,
Sözlü sınavda birden fazla komisyon oluşturulmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu, komisyonlar arasında uygulama farklarının bulunduğu,
Sözlü sınav kriterlerinin çok kısa süren (en fazla bir -üç dakika arasında süren) sözlü sınavda değerlendirilebilecek nitelikte objektif, denetlenebilir, ölçülebilir kriterler olmadığı, 
Sözlü sınav için 50 puan barajı getirmenin yazılı sınavın nesnel sonuçlarını ortadan kaldırdığı, subjektif değerlendirmelerin ve keyfi uygulamaların önüne açacak nitelikte olduğu,
Performans puanlarının çok iyi düzeyde olduğu, mesleki geçmişinin dikkate alınmadığı,
Sözlü sınavın davalı idarece sesli ve görüntülü kayıt altına alınmamasının ve komisyon üyelerince takdir edilen notların gerekçelerinin ortaya konulmamasının ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
İdarenin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI	:
Cumhurbaşkanlığı (kapatılan Başbakanlık) ve İçişleri Bakanlığı tarafından; dava konusu Yönetmelik'in üst norm niteliğindeki 3201 sayılı Kanun'a uygun olarak düzenlendiği, Yönetmelik'te rütbe terfi için yazılı ve sözlü sınavda başarılı olma şartının arandığı, kamu yararı ve hizmetin gereği olarak sözlü sınavda 50 puan barajının getirilmesinin adayların lehine olduğu, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.  
Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından; dava konusu Yönetmelik'in üst norm niteliğindeki 3201 sayılı Kanun'a uygun olarak düzenlendiği, Yönetmelik'te rütbe terfi için yazılı ve sözlü sınavda başarılı olma şartının arandığı, kamu yararı ve hizmetin gereği olarak sözlü sınavda 50 puan barajının getirilmesinin adayların lehine olduğu, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.    
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ	: Bozma kararına uyularak, Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in dava konusu 28. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "sözlü sınav" ibaresi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: ...
DÜŞÜNCESİ	: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin 1. fıkrasında; Danıştay dava daireleri kararlarına karşı Danıştay'da temyiz yoluna başvurulabileceği, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 38. maddesinde; İdari Dava Daireleri Kurulunca idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların temyizen inceleneceği öngörülmüş olup 2577 sayılı Kanunun 49. maddesinin 4. fıkrasında ise Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması halinde  ısrar olanağı tanınmamıştır.
 4. sınıf emniyet müdürü rütbesinde görev yapan davacı tarafından, 25-29 Haziran 2015 tarihleri arasında 4. sınıf emniyet müdürlerine yönelik olarak yapılan rütbe terfi sözlü sınavlarının, söz konusu sözlü sınav sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlem ile anılan işlemlerin dayanağı olan 10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "... sözlü sınavda" ibaresinin, 28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "... sözlü sınava" ibaresinin ve 2. ve 3. fıkralarında yer alan  "... sözlü sınav" ibarelerinin iptali ile maddi kayıplarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davada; dava konusu Yönetmeliğin 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "... sözlü sınavda" ibaresi, 28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...sözlü sınava" ibaresi, 2. ve 3. fıkralarında yer alan "...sözlü sınav" ibareleri ve davacının rütbe terfi sözlü sınavında başarısız sayılması nedeniyle yoksun kaldığı maddi haklarının yasal faiziyle birlikte tazmini talebi yönünden davanın reddi, 25-29/06/2015 tarihleri arasında 4. sınıf emniyet müdürlerine yönelik yapılan rütbe terfi sözlü sınavlarının ve davacının katıldığı sözlü sınav sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin ise iptali yolunda Danıştay Beşinci Dairesince verilen 21/10/2020 tarih ve E:2016/21912, K:2020/4551 sayılı kararın; İdari Dava Daireleri Kurulunun 22/11/2021 tarih ve E:2020/2178, K:2021/2580 sayılı kararıyla; iptale ve dava konusu Yönetmeliğin 28. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "... sözlü sınav" ibaresi dışında kalan davanın reddine ilişkin kısımlarının onanmasına; davacının, Daire kararının dava konusu Yönetmeliğin 28. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "... sözlü sınav" ibaresine yönelik verilen davanın reddine ilişkin kısmının ise; dosyanın incelenmesinden; Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 tarih ve E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararıyla, dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olan Kanun hükmünde açıkça "sözlü sınav" şeklinde yapılan düzenlemeye uygun olarak Yönetmeliğin 28. maddesinin başlığında da "sözlü sınav" ibaresine yer verildiği halde, madde içeriğinde sadece mülakata yönelik değerlendirmelere yer verilmiş olup, sözlü sınavının amacı olan bilgi ölçmeye yönelik hususlara yer verilmediğinden anılan Yönetmeliğin 28. maddesinin 3. fıkrasında eksik düzenleme nedeniyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verildiği ve bu karara yönelik davalı idarelerin temyiz istemlerinin de, Danıştay  İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/11/2020 tarih ve E:2019/179, K:2020/2522 sayılı kararıyla reddedildiği göz önüne alındığında, söz konusu fıkrada yer alan dava konusu ibarenin de hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığı; bu itibarla, Daire kararının, dava konusu Yönetmeliğin 28. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "... sözlü sınav" ibaresine yönelik verilen davanın reddine ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle  bozulmasına hükmedildiği anlaşılmıştır.
Açıklanan  nedenlerle, dava konusu Yönetmeliğin 28. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "... sözlü sınav" ibaresinin iptali gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince:  Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Daire tarafından Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 1. fıkrası uyarınca ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Danıştay Beşinci Dairesine, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından ise 16/05/2022 günlü, E:2022/4938, K:2022/3214 sayılı gönderme kararı uyarınca Dairemize iletilen dosyada, Danıştay Beşinci Dairesinin 21/10/2020 günlü, E:2016/21912, K:2020/4551 sayılı kararının  Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 22/11/2021 günlü, E2021/2178, K:2021/2580 sayılı kararıyla kısmen bozulması üzerine, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca bozma kararına uyularak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten sonra dosyadaki bilgi ve belgeler de incelenmek suretiyle bozulan kısım yönünden işin gereği düşünüldü:
MADDİ OLAY :
Davacı, 4. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapmakta iken, 2015 yılında bir üst rütbeye terfi için katıldığı rütbe terfi yazılı sınavında 95 puan almıştır. 27/06/2015 tarihinde rütbe terfi sözlü sınava katılmış ve  30 puan alarak başarısız sayılmıştır. 
Bunun üzerine davacı, 4. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapmakta iken,  10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in; 28. maddesinin  3. fıkrasında yer alan "...sözlü sınav" ibaresinin iptali istemiyle bakılan davayı açmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE	:	
İLGİLİ MEVZUAT: 
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın -davanın açıldığı tarihteki haliyle- 124. maddesinde, "Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilirler." hükmüne yer verilmiştir.
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun "Terfi ve Atama" başlıklı 55. maddesinin -davanın açıldığı tarihteki haliyle- 11. fıkrasında, "Kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için; 
a) Bulunulan rütbelerdeki en az bekleme sürelerinin tamamlanması, 
b) Bekleme süresi içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanının alınması, 
c) Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması,
d) Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilik ile ilgili hizmet içi eğitimde başarılı olunması,
şarttır.";
18. fıkrasında, "Rütbe terfileri ve sınavlar ile meslek içi yöneticilik eğitim kursları, eğitim tarih ve süreleri ile değerlendirme kurullarının çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME  :
 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in;
28. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "...sözlü sınav" ibaresinin incelenmesi:
10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 3. fıkrasında, "Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli; a) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği, b) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği, d) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri, konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir.
" kuralına yer verilmiş olup, Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 günlü, E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararıyla anılan düzenlemenin "...dava konusu Yönetmelik'in dayanağı olan Yasa hükmünde açıkça "sözlü sınav" şeklinde yapılan düzenlemeye uygun olarak Yönetmelik'in 28. maddesinin başlığında da "sözlü sınav" ibaresine yer verildiği halde madde içeriğinde sadece mülakata yönelik değerlendirmelere yer verilmiş olup, sözlü sınavının amacı olan bilgi ölçmeye yönelik hususlara yer verilmediğinden anılan maddenin 3. fıkrasında eksik düzenleme nedeniyle hukuka uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesiyle iptal edildiği, anılan kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/11/2020 günlü, E:2019/179, K:2020/2522 sayılı kararıyla onandığı ve iptal kararının kesinleştiği görüldüğünden, anılan düzenlemede yer alan "sözlü sınav" ibareleri yönünden bu davada yeniden bir karar verilmesine gerek görülmemiştir. 
KARAR SONUCU: 
Açıklanan nedenlerle;
1. 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 28. maddesinin  3. fıkrasında yer alan "...sözlü sınav" ibaresinin iptali istemine ilişkin olarak KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2. Dava sonuç olarak kısmen karar verilmesine yer olmadığı, kısmen ret, kısmen iptal ile sonuçlandığından, aşağıda dökümü yapılan ve davacı tarafından yapılan....TL yargılama giderinin yarısı olan ...-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, diğer yarısı olan ....-TL'nin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine; adli yardım isteminin kabul edildiği 21/05/2019 tarihinden sonra yapılan ....-TL posta giderinin yarısı olan...-TL'nin davacıdan, diğer yarısı olan ...-TL'nin davalı idarelerden kararın kesinleşmesinden sonra tahsili için müzekkere yazılmasına, artan posta giderinin davalı idarelere iadesine,
3. Yargılamanın devamı sırasında davacının adli yardım istemi kabul edildiğinden,  aşağıda dökümü yer alan ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin 1. fıkrası uyarınca adli yardım kararından dolayı ertelenmiş olan ...-TL temyiz yargılama giderinin yarısı olan ...-TL'nin davacıdan, diğer yarısı olan ...-TL'nin davalı idarelerden kararın kesinleşmesinden sonra tahsili için müzekkere yazılmasına,
4. Bakılan davanın kesinleşen kısımları için davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedildiğinden, bu aşamada davalı idare lehine yeniden vekalet ücretine hükmedilmemesine;
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 03/05/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.