Esas No: 2021/7795
Karar No: 2024/4745
Karar Tarihi: 18.09.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/7795 E.  ,  2024/4745 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2021/7795
Karar No : 2024/4745                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	:... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
 
KARŞI TARAF VE DİĞER
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ...  
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN	KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davalı tarafından esasa ilişkin olarak, davacı tarafından ise gerekçe yönünden temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı  kararıyla onaylanan Arsin ilçesi Merkez ve Mahalleleri 1/5.000 öçekli Revizyon Nazım İmar Planının; davacının hissedarı olduğu Trabzon ili, Arsin ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazdan geçirilen 15 metrelik yola ilişkin kısmının ve anılan yolun  kaldırılarak eski hale getirilmesi istemiyle davacı tarafından yapılan başvurunun reddine yönelik ... tarih ve E:... sayılı Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:..., sayılı kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden;  planların kademeli birlikteliği ilkesi doğrultusunda üst ölçekli planda yapılan değişikliklerin alt ölçekli planlara aktarılması amacıyla hazırlanan planların, imar mevzuatı, planlama esasları ve şehircilik ilkeleri açısından bir zorunluluk olduğu, mevcut nüfus artış hızı dikkate alındığında, üst ölçekli planlarda Arsin ilçesi kent merkezi için öngörülen nüfusun sorunlu olduğu, dava konusu planda eğitim, sağlık, sosyal ve kültürel tesisler ile teknik altyapı gibi kullanımlarının Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirtilen asgari standartların altında olduğu, uyuşmazlık konusu 15 metrelik imar yolunun, D-010 karayolu ile planlama alanının güneyinde yer alan kullanımlara hizmet eden kuzey-güney doğrultulu 15 metrelik imar yolu arasındaki bağlantıyı sağlayan devamlılığı olan bir yol olduğu, mevcut 15 metrelik imar yolunun dava konusu parseli de içine alacak şekilde uzatılarak D-010 karayolu ve yan yol bağlantısını düzenleyen kavşak alanına bağlandığı, söz konusu 15 metrelik yolun D-010 karayolu ile bağlantısının sağlanması kent içi ulaşım sisteminin ana ulaşım akslarından biri olması nedeniyle ulaşım sisteminin sürekliliği ve bütünlüğünün sağlanması açısından gereklilik olduğu, bu itibarla davacıya ait ... ada, ... sayılı parselin bir kısmının 15 metrelik imar yolunda kalmasında planda kurgulanan ulaşım sistemi açısından bir sakınca bulunmadığı,  Arsin İlçesine mevcut nüfus artış hızı dışında nüfus ataması yapılması nedeniyle ihtiyaç fazlası bir alanın donatı alanı olarak düzenlenmesinin dava konusu parsele getirilen 15 metrelik imar yolu kullanım kararı açısından olumsuz etkisinin olmadığı, ayrıca talep doğrultusunda söz konusu yol bağlantısının kaldırılması yolun bütünlüğü ve sürekliliğini bozacağından ulaşım kurgusuna aykırı olacağı, yine davacının talebi doğrultusunda söz konusu yol bağlantısının kaldırılarak yapılaşmaya açılmasının, diğer parseller açısından da bu yöndeki talepleri teşvik edeceğinden, bölgede nüfus yoğunluğunun artmasına neden olacağı, bu durumun, Arsin kent merkezinin nüfus gelişim yapısıyla uyumlu olmaması dışında ayrıca dava konusu planda öngörülen nüfusa göre zaten yetersiz olan donatı kurgusunu olumsuz etkileyeceği anlaşıldığından dava konusu parselden geçen imar yolu kullanım kararının kaldırılarak eski hale getirilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine yönelik davalı idare İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve E:... sayılı işleminde ve dava konusu parselin bulunduğu alanda ... tarih ve ... sayılı meclis kararıyla yapılan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; 
Olayda, Trabzon ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı  davacının hissedarı olduğu taşınmaza getirilen yol kullanım kararı imar mevzuatı, şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olmakla birlikte; 1/5000 ölçekli nazım imar planında, dava konusu planla öngörülen gelişme yapısının Arsin ilçesinin mevcut gelişme yapısı ile uyumlu olmaması, nüfus ataması yapılırken ve buna göre konut ve donatı alanları düzenlenirken nüfusun gelişme dinamiklerinin dikkate alınmaması, eğitim, sağlık, sosyal ve kültürel tesisler ile teknik altyapı gibi kullanımlara Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirtilen asgari standartların altında alan ayrılması nedenleriyle anılan planda imar mevzuatı, şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygunluk bulunmadığı, söz konusu hukuka aykırılıkların planın genelini etkileyen hususlar olması nedeniyle, davacıya ait taşınmaza getirilen yol kullanım kararı açısından da dava konusu ... tarih ve ... sayılı Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla onaylanan  1/5000 ölçekli nazım imar planında hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı,
Kararın, dava konusu taşınmazdan geçen yolun kaldırılarak planlamanın düzeltilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine yönelik ... tarih ve E:... sayılı Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı işlemine ilişkin kısmına gelince; 3194 sayılı İmar Kanununda,  imar planlarının ve değişikliklerinin yapılmasına, yürürlüğe girmesine, itirazlara ve  onaylanmış planlarda değişiklik yapılması istemiyle yapılan başvurulara ilişkin değerlendirmenin belediye meclisince yapılacağı kurala bağlanmış olup, davacının imar plan değişikliği isteminin belediye meclisi tarafından görüşülüp karara bağlanması gerekirken, söz konusu istemin belediye meclisine sunulmaksızın Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik  Dairesi Başkanlığınca reddedilmesinde yetki yönünden hukuka uygunluk, davanın bu kısmının da reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği sonucuna ulaşıldığından davacının istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nce verilen istinaf başvurusuna konu .. günlü, E:..., K:... sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline, karar verilmiştir.                                         
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
Davalı tarafından, Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.  
Davacı tarafından, Temyize konu kararın gerekçe yönünden düzeltilerek onanması gerektiği
ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI  : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY	TETKİK	HAKİMİ	...'IN DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
 
	İNCELEME VE GEREKÇE:	
	MADDİ OLAY : 
Dosyanın incelenmesinden, mülkiyeti davacıya ait Arsin ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda ... tarih ve ... sayılı Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla onaylanan Arsin ilçesi Merkez ve Mahalleleri 1/5.000 ölçekli Revizyon Nazım İmar Planında, anılan taşınmazın kısmen konut + ticaret alanında, kısmen 15 metrelik imar yolunda kaldığı, davacı tarafından, imar planında taşınmazından geçirilen 15 metrelik yolun kaldırılması, parselin bulunduğu sokağın eski haline (7 metreye düşürülmesi) getirilmesi istemiyle 03.05.2018 tarihli dilekçeyle, davalı idareye yapılan başvurunun  reddine dair ... tarih ve E:... sayılı Trabzon Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı işlemi ile reddedilmesi üzerine anılan işlem ile dayanak ... tarih ve ... sayılı Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.	
             İLGİLİ MEVZUAT:
 	3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır. 
	Aynı Kanunun 6. maddesinde, mekânsal planların, kapsadıkları alan ve amaçları açısından mekânsal strateji planlarına uygun olarak; “çevre düzeni planları” ve “imar planları” kademelerinden oluşacağı, imar planlarının ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanacağı, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanacağı hüküm altına alınmıştır.
	Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "İmar planı değişiklikleri" başlıklı 26.maddesinin 6.fıkrasında, "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde:
a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.
c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdakistandartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.
ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.
d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur.
e) Plan alanındaki trafik hacimleri ile yeni getirilen kullanımların trafik üretme ve trafik çekme hacimleri dikkate alınarak yol ve kaldırım genişlikleri belirlenir.
" düzenlemesine yer verilmiştir.
 
              HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, her ne kadar, Bölge İdare Mahkemesince yukarıda belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiş ise de, aynı davacı tarafından, uyuşmazlığa konu taşınmazdan geçen 15 metrelik yolun kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine yönelik ... tarih ve .. sayılı Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle Trabzon İdare Mahkemesinde açılan  E:... sayılı dosyada, yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda yer alan; uyuşmazlık konusu 15 metrelik imar yolunun, D-010 karayolu ile planlama alanının güneyinde yer alan kullanımlara hizmet eden kuzey-güney doğrultulu 15 metrelik imar yolu arasındaki bağlantıyı sağlayan devamlılığı olan bir yol olduğu, mevcut 15 metrelik imar yolunun dava konusu parseli de içine alacak şekilde uzatılarak D-010 karayolu ve yan yol bağlantısını düzenleyen kavşak alanına bağlandığı, söz konusu 15 metrelik yolun D-010 karayolu ile bağlantısının sağlanması kent içi ulaşım sisteminin ana ulaşım akslarından biri olması nedeniyle ulaşım sisteminin sürekliliği ve bütünlüğünün sağlanması açısından gereklilik olduğu, bu itibarla davacıya ait ... ada, ... parselin bir kısmının 15 metrelik imar yolunda kalmasında planda kurgulanan ulaşım sistemi açısından bir sakınca bulunmadığı, Arsin İlçesine mevcut nüfus artış hızı dışında nüfus ataması yapılması nedeniyle ihtiyaç fazlası bir alanın donatı alanı olarak düzenlenmesinin dava konusu parsele getirilen 15 metrelik imar yolu kullanım kararı açısından olumsuz etkisinin olmadığı, ayrıca talep doğrultusunda söz konusu yol bağlantısının kaldırılmasının yolun bütünlüğü ve sürekliliğini bozacağından ulaşım kurgusuna aykırı olacağı, yine davacının talebi doğrultusunda söz konusu yol bağlantısının kaldırılarak yapılaşmaya açılmasının, diğer parseller açısından da bu yöndeki talepleri teşvik edeceğinden, bölgede nüfus yoğunluğunun artmasına neden olacağı, yönündeki tespit ve değerlendirmelerden dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Kararın, ... tarih ve E:... sayılı Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı işlemine ilişkin kısmı bakımından ise;  bakılan dosyada ve Dairemizin E:2021/9180 sayılı dosyasında, dava konusu revizyon nazım imar planının esası yönünden değerlendirme yapılarak davanın reddi yolunda karar verildiği görüldüğünden bu kısma yönelik olarak verilen yetki yönünden iptale yönelik temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.
Bu itibarla, yukarıda anılan bilirkişi raporunda yer alan tespitler göz önüne alınarak davanın reddi yolunda karar verilmesi gerekirken davanın reddine dair Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararın kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçelerle verilen dava konusu işlemlerin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesinin  kararında  isabet bulunamamıştır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan tarafların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın reddine dair Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemlerin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine  gönderilmesine, 18/09/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.