Esas No: 2021/3391
Karar No: 2024/6107
Karar Tarihi: 03.12.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/3391 E.  ,  2024/6107 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2021/3391
Karar  No : 2024/6107  
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Valiliği	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ... 2- ...
 
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, ... plakalı araç ile ilgili belediyeden okul servis aracı güzergah kullanımı izin belgesi alınmaksızın öğrenci servis taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... Valiliği'nin... gün ve ...sayılı işlemi ile aynı Kanun maddesi uyarınca 5.010,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... Valiliği'nin ... gün ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda; ... plakalı araca ait ... Büyükşehir Belediye Başkanlığınca düzenlenen 16.12.2020 tarihine kadar geçerli olan Sosyal Etkinlikler Grup Servis Aracı Güzargah Kullanımı İzin Belgesi bulunduğunun anlaşıldığı, bu durumda, tescil belgesinde kullanım amacı okul servisi - ticari olarak kaydedilen araç için işlem tarihi itibarıyla geçerliliği devam eden güzergah kullanım izin belgesi bulunduğu, ancak sahip olunan izin belgesinde izin verilen faaliyet dışında personel servis taşımacılığı yapıldığı açık olduğundan, uyuşmazlık konusu taşımacılık, alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yapıldığından 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi kapsamında değil Ek 2/3-b maddesi kapsamında değerlendirilmesi ve buna göre yaptırım uygulanması gerekirken Ek 2/3-a maddesi kapsamında tesis edilen dava konusu işlemlerin açıkça hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin hukuk ve usule uygun olduğu, izin belgesi bulunmaksızın öğrenci servis taşımacılığı yapıldığının tutanakla tespit edildiğinden bahisle dava konusu işlemlerin düzenlendiği, temyize konu kararın bozulması gerektiği hususları  ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY :
	Davalı idare görevlilerince, davacılardan ...'ün sahibi ve ...'in sürücüsü olduğu ... plakalı aracın durdurularak 11/12/2019 tarihinde yapılan denetimde, araç ile ilgili belediyeden okul servis aracı güzergah kullanımı izin belgesi alınmaksızın öğrenci servis taşımacılığı yapıldığının aynı gün düzenlenen, görevliler ve araç sürücüyle birlikte imzalanan tutanakla tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... Valiliği'nin... gün ve ... sayılı işlemi ile aynı Kanun maddesi uyarınca 5.010,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... Valiliği'nin ... gün ve ... sayılı sayılı işleminin tesis edildiği, bunun üzerine söz konusu işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…) 
	(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir. 
	10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; 
	a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, 
	b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında, 
	c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında 
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
	İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının; 
	a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, 
	b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, 
	c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
	(...) " düzenlemesi yer almaktadır.
	5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (ğ) bendinde; Özel izin belgesi: Karayolları Trafik Kanunu, Büyükşehir Belediyesi Kanunu, Belediye Kanunu, 18/7/1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği ve bu Yönetmelik ile Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME), il-ilçe trafik komisyonu kararlarına uygunluğu anlaşılan okul servis araçlarına büyükşehirlerde ilgili büyükşehir belediyeleri, diğer yerlerde ise ilgili belediyeler tarafından verilen ve okul servis aracının ilgili büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içinde izleyeceği güzergah ile işletenini, şoförünü, rehber personelini, taşıtın plakasını, cinsini, taşıma sınırını belirten belgeyi ifade ettiği, "Taşımacının şartları ve yükümlülükleri" başlıklı 5. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde; Taşımacılar; Taşımanın tamamının veya bir kısmının bir büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içerisinde gerçekleşmesi halinde; şehir içinde izlenecek güzergâh için ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi almakla yükümlü oldukları düzenlemesi yer almaktadır.
	... Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Taşımacılığı Yönergesi'nin 4. maddesinde, "Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi"; öğrenci veya personel servis taşıtlarıyla servis hizmeti vermek isteyen gerçek ve tüzel kişilere; çalışma usul ve esasları, yeterlilik kriterleri çerçevesinde çalışma izni veren, 10 yıl süreli belge; "Servis Taşımacılığı Kartı", Servis Taşımacılığı Yetki Belgesine sahip kişilerin yetki belgesi süresi ve kapsamında sahip oldukları taşımacılık iznini gösterir, her bir taşımacılık izni için ayrı düzenlenen en fazla 10 yıl süreli belge; "Güzergah Kullanım İzin Belgesi", taşıtın güzergah ve şoför bilgileri, taşımacılık türünü, Servis Taşımacılığı Kartı bitiş ve başlangıç tarihini gösteren en fazla bir yıllık belge olarak tanımlanmış; 5. maddesinde, servis taşımacılığı yetki belgesi, servis taşımacılığı kartı ve güzergah kullanım izin belgesine sahip olmayan gerçek veya tüzel kişilerin hiçbir şekilde öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti veremeyeceği belirtilmiştir.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 	
	Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, toplu taşıma hizmetleri konusunda Büyükşehir Belediyelerine 5216 sayılı Kanun ile tanınan yetkiler arasında güzergahları belirlemek de sayılmış olup, bu yetkinin kullanımının güzergah izin belgesi verilmesi ve bu belgenin denetimlerde ibraz edilmesi ile mümkün olacağı açıktır. Büyükşehirlerde gerek trafik güvenliği, gerek yolcu emniyeti ve gerekse belli bir güzergah için yasal koşulları yerine getirmek suretiyle izin almış kişilerin hukukunun korunması bakımından idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir. Denetim tarihinden  sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir.
	Uyuşmazlıkta, davalı idare görevlilerince davacılardan...'ün sahibi ve ...'in sürücüsü olduğu ... plakalı aracın durdurularak 11/12/2019 tarihinde yapılan denetim neticesinde; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca belediyeden okul servis aracı güzergah kullanımı izin belgesi bulunmaksızın ...Anaokulu'na öğrencilerinin servis taşımacılığının yapıldığının araç sürücüsü ve görevlilerin birlikte imzaladıkları aynı günlü tespit tutanağı ile belirlendiğinden bahisle, anılan aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile 5.010,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği, denetimin yapıldığı ve işlemlerin tesis edildiği tarihte okul servis aracı güzergah kullanımı izin belgesinin bulunmadığı, işlemlerden beş gün sonra 16.12.2019 tarihinde sosyal etkinlikler grup servis aracı güzergah kullanımı izin belgesinin alındığı, işlemlerin yapıldığı tarihte geçerli servis taşımacılığı kartının bulunduğu anlaşılmıştır.	
	Dosyadaki bilgi ve belgelerden, denetimin yapıldığı ve dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte; tespit tutanağı ile fiilen yapıldığı belirlenen öğrenci servis taşımacılığına ilişkin okul servis aracı güzergah kullanımı izin belgesinin bulunmadığı, okul servis aracı güzergah kullanımı izin belgesinin daha sonra alınarak dosyaya da sunulmadığı (işlemlerden beş gün sonra 16.12.2019 tarihinde alınan sosyal etkinlikler grup servis aracı güzergah kullanımı izin belgesinin ise öğrenci servis taşımacılığına izin veren bir belge olmadığı), ibraz edilen servis taşımacılığı belgesinin ise taşımacılığa ilişkin belge olsa da, bu belgenin aracın izin verilen güzergahta çalıştırılıp çalıştırılmadığının tespitine imkan tanımadığı, geçerli güzergah kullanımı izin belgesi bulunmadan yapılan öğrenci servis taşımacılığının ise 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi kapsamına girdiği anlaşılmaktadır.
	Bu durumda, yukarıda yer verilen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin ilgili madde hükümleri uyarınca; işlemlerin tesis edildiği tarihte geçerli okul servis aracı güzergah kullanımı izin belgesi bulunmadan belediye sınırları içerisinde öğrenci servis taşımacılığı yapıldığının açık olduğu görüldüğünden, dava konusu anılan aracın trafikten men edilmesi ve 5.010,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
	Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 
4. Kesin olarak, 03/12/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. 
 
KARŞI OY :
(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının; usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.