Esas No: 2023/8298
Karar No: 2024/6580
Karar Tarihi: 21.11.2024

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2023/8298 E.  ,  2024/6580 K.


"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
   Esas	No : 2023/8298
   Karar	No : 2024/6580
 
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Defterdarlığı-...
VEKİLİ	: Av. ...	
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Elektrik Üretim A.Ş.
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU           : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... İplik Tekstil Mob. San. ve Tic. A.Ş.'ye ait  İzmir İli, Urla İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde kayıtlı taşınmazın, anılan şirkete kayyım olarak atanan Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından yapılan ihale neticesinde davacı tarafından satın alınması nedeniyle, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından ödenmesi gereken tapu harcının da kendilerinden tahsil edildiğinden bahisle, satıcıya ait tahakkuk ettirilen kısmın iptali ile fazladan ödenen tapu harcının tecil faizi ile birlikte iadesi istemine  ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; ... İplik Tekstil Mobilya San.ve Tic. A.Ş. adına kayıtlı bulunan İzmir İli, Urla İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde kayıtlı taşınmazın, anılan şirkete kayyım olarak atanan Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından yapılan ihale neticesinde 22/03/2022 tarihinde davacı şirkete 36.000.000-TL bedelle ihale edildiği, davacı şirketçe alıcı sıfatı ile ödemesi gereken tapu harcı yanında satıcı sıfatıyla ... İplik Tekstil Mobilya San.ve Tic.A.Ş.'ne (Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu) ait olan ancak ilgili yasası gereği harçtan muaf olunması nedeniyle ödenmemesi gereken taşınmazın ihale bedelinin binde 20'sine isabet eden tapu harcının da davacı tarafından ödendiğinin görüldüğü, bu durumda, ihale ile satın alınan söz konu taşınmazın ihale bedeli üzerinden alıcı olarak  davacıdan binde 20 oranında tapu harcı tahsil edildiği gibi satıcı ... İplik Tekstil Mobilya San.ve Tic. A.Ş.'nden (Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonundan) tahsil edilmesi gerekmekteyken ilgili yasası gereği muaf olunan binde 20 oranında tapu harcının da davacıdan tahsil edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu tapu harcı tahsil işleminin iptaline ve fazladan tahsil edilen tapu harcının tahsil tarihinden itibaren işleyecek tecil faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının  usul ve hukuka uygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektiren bir neden  bulunmadığı belirtilerek, istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu harcın alınmasında, idarelerinin bir dahli olmadığından husumet yönünden davanın reddi gerektiği, davacının idarelerine başvurusu bulunmadığı, harç oranının doğru biçimde uygulandığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile   Bölge İdare Mahkemesi kararının, Daire kararında belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
     Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: ... İplik Tekstil Mob. San. ve Tic. A.Ş.'ye ait  İzmir İli, Urla İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde kayıtlı taşınmazın, anılan şirkete kayyım olarak atanan Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından yapılan ihale neticesinde davacıya satışı nedeniyle, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından ödenmesi gereken tapu harcının da kendilerinden tahsil edildiğinden bahisle, satıcıya ait tahakkuk ettirilen kısmın iptali ile ödenen tapu harcının tecil faizi ile birlikte iadesi istemine  ilişkindir.
İLGİLİ MEVZUAT: 
  213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 8. maddesinde; mükellef, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettübeden gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlanmış, 377’nci maddesinde, vergi davalarının, mükellef ve kendisine vergi cezası kesilenler tarafından açılabileceği belirtilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu, maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak belirtilmiştir. İptal davasının subjektif ehliyet koşulu "menfaat ihlali" olarak öngörülmüştür.
2577 sayılı Yasa'nın 2/1-a maddesindeki düzenleme ile idarenin tek taraflı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi  zorunlu nitelikte tesis edilen idari işlemlerin, ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği kabul edilmektedir.
492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 57. maddesinde; tapu ve kadastro işlemlerinden bu kanuna bağlı (4) sayılı târifede yazılı olanların tapu ve kadastro harçlarına tâbi olduğu, 58. maddesinde; tapu ve kadastro harçlarını kanuna ekli târifede belirtilen kişilerin ödemekle mükellef olduğu, 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı  (4) sayılı tarifenin 20/a maddesinde ise; gayrimenkullerin ivaz karşılığında veya ölünceye kadar bakma akdine dayanarak yahut trampa hükümlerine göre devir ve iktisabında gayrimenkulün beyan edilen devir ve iktisap bedelinden az olmamak üzere emlâk vergisi değeri üzerinden (cebri icra ve şüyûun izâlesi hallerinde satış bedeli, istimlâklerde takdir edilen bedel üzerinden) devir eden ve devir alan için ayrı ayrı tapu harcı alınacağı hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; tapu harcının mükellefinin gayrimenkullerin ivaz karşılığında devir ve iktisabında devir eden ve devir alan olarak belirlendiği   görülmüştür.
Olayda,  ... İplik Tekstil Mob. San. ve Tic. A.Ş.'ye ait  İzmir İli, Urla İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde kayıtlı taşınmazın, anılan şirkete kayyım olarak atanan Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından yapılan ihale neticesinde;  22/03/2022 tarihinde davacı şirkete 36.000.000-TL bedelle ihale edildiği, Fon Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile ihalenin onaylandığı, anılan taşınmazın mülkiyetinin 09/05/2022 tarihi itibariyle davacı şirkete geçtiği,  bunun üzerine 27/05/2022 tarihinde satıcı (... İplik Tekstil Mob. San. ve Tic. A.Ş.) adına tahakuk eden binde 20 oranında ve 720.000-TL tutarlı tapu harcı ile  kendisi(alıcı) adına tahakkuk eden binde 20 oranında ve  720.000-TL tutarlı tapu harcının da aynı tarihte rızaen alınan ihale sonucunda ihtirazi kayıt konulmadan davacı şirket tarafından ödendiği, 06/06/2022 tarihli dava dilekçesi ile de  tapu harcının tamamının  kendileri tarafından ödendiği, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun harçtan muaf olması nedeniyle satıcı konumumda olan ve vergi sorumlusu olduğu ileri sürülen Kurumun ödemesi gereken tapu harcının da alıcıdan tahsil edileceğine ilişkin bir kural bulunmadığı, bu nedenle satıcıya ait tapu harcının kendilerinden tahsil edilmesine ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu iddialarıyla bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta, davacı (alıcı) adına tahakkuk etmediği anlaşılan ve devreden (satıcı) adına tahakkuk ederek ödenen  tapu harcının mükellefinin  taşınmazı devreden olduğundan ve alıcı ile satıcı arasında yapılan anlaşma gereği söz konusu harcın,  davacı tarafından ödenmiş olması da harcın mükellefini değiştirmeyeceğinden, dolayısıyla satıcının (devredenin) mükellefi olduğu harç yönünden davacının her hangi bir talep hakkı  ve bu nedenle dava açma ehliyeti bulunmadığından, yukarıda yazılı gerekçeyle, esasın incelenmesi suretiyle açılan davayı  kabul eden Vergi Mahkemesi kararına yönelik davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davalının temyiz isteminin kabulüne,
... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 21/11/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.