Esas No: 2021/266
Karar No: 2024/4826
Karar Tarihi: 23.09.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/266 E.  ,  2024/4826 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2021/266
Karar No : 2024/4826                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ...  Büyükşehir Belediye Başkanlığı	  
VEKİLİ	: Av. ...
 
KARŞI TARAF (DAVACILAR)	: 1-... 						2- ... 
		3- ... 								4- ... 
VEKİLİ	: Av....
İSTEMİN	KONUSU	:...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:   Denizli ili, Pamukkale ilçesi, ... Mahallesi ...  Mevkii, ... pafta, ... ada, ...  parsel sayılı taşınmazın pazar yeri yapılmak üzere belediye hizmet alanı olarak belirlenmesine dair 1/5000 ölçekli nazım imar planı  değişikliğine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Denizli Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:...  sayılı kararda;  yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, her ne kadar davalı idarece belediye hizmet alanı kullanım kararının artan mahalle nüfusunun pazar alanı ihtiyacını karşılamak amacıyla belirlendiği, dava konusu parselin erişilebilirlik ve mahallede yaşayanlarının pazar alışveriş alışkanlıkları açısından uygun bir konumda yer aldığı belirtilmiş ise de, parsel üzerinde henüz yapılaşma olmaması nedeniyle bölgede ihtiyaç duyulan kamusal alan sorununun rastlantısal olarak seçilen taşınmaz üzerinde giderilmeye çalışılmasının mülkiyet hakkı kullanımını engellediği, kamu yararı ile özel yarar arasındaki dengenin sağlanamadığı, parçacıl bir imar plan değişikliği yapılmasının şehircilik ilkeleri ve planlama esasları açısından uygun bir yaklaşım olmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu parselin, pazar yeri yapılmak üzere belediye hizmet alanı olarak belirlenmesine dair 1/5000 ölçekli nazım imar planının kabulüne ilişkin ... tarih ve ... sayılı Denizli Büyükşehir Belediye Meclisi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı  gerekçesiyle  iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI           : Pamukkale Belediye Başkanlığının istemi üzerine 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin yapıldığı, bu sebeple idarelerinin hasım mevkiinden çıkarılarak Pamukkale Belediyesinin hasım mevkiine alınması gerektiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunun objektif ve bilimsel olmadığı, imar planı değişikliğinin kamu yararına, şehircilik ilkelerine , planlama esaslarına uygun olduğu iddia edilerek temyize konusu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.  
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      : Savunma verilmemiştir. 
DANIŞTAY	TETKİK	HAKİMİ	...'İN DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY : 
Dava dosyasının incelenmesinden, Denizli ili, Pamukkale ilçesi, ... Mahallesi ...  Mevkii, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz ticaret alanı kullanımında yer almakta iken park alanına çevrilmesine yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine dair  Denizli Belediye Meclisinin ...  tarih ve ... sayılı işleminin ... İdare Mahkemesinin ...  tarih ve E:... ,K:... sayılı kararıyla iptaline karar verildiği, bu kararın temyiz edilmediği, akabinde plansız hale gelen dava konusu taşınmazın belediye hizmet alanı olarak belirlenmesine yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine ilişkin ... Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...  sayılı kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 17/02/2014 tarih ve E:2014/401, K:2014/1089 sayılı kararıyla onandığı, bu kararın düzeltilmesi isteminin ise Danıştay Altıncı Dairesinin  08/02/2017 tarih ve E:2014/5797, K:2017/801 sayılı kararıyla reddedildiği anlaşılmaktadır.
Bunun üzerine, dava konusu parselin pazar yeri yapılmak üzere belediye hizmet alanı olarak belirlenmesine dair 1/5000 ölçekli nazım imar planının kabulüne ilişkin ...  tarih ve ...  sayılı Denizli Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral  durumu  işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı  yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak tanımlanmıştır.
	İmar planlarının, planlanan yörenin bugünkü durumunun, olanaklarının ve ilerideki gelişmesinin gerçeğe en yakın şekilde saptanabilmesi için coğrafi veriler, beldenin kullanılışı, donatımı ve mali bilgiler gibi konularda yapılacak araştırma ve anket çalışmaları sonucu elde edilecek bilgiler ışığında, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak, belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerekse çeşitli alanları arasında olan bağlantıları, halkın sosyal ve kültürel gereksinimleri, güvenlik ve sağlığı ile ilgili konular gözönüne alınarak hazırlanması gerekmektedir.
	Anılan ölçütlere göre hazırlanan imar planları, zamanla planlanan alandaki koşulların zorunlu kıldığı biçimde ve yasalarda öngörülen yöntemlere uygun olarak değiştirilir. Yapılan plan değişikliklerinin amaç yönünden yargısal denetimi bu değişikliği zorunlu kılan nedenlerin irdelenmesi yoluyla yapılır. Bu irdelemeden sonra, planlanan alanın özel niteliklerinin yanısıra plan bütünlüğü gözönünde bulundurularak planlanan yörenin tümünün çevre, ulaşım, trafik gibi ilişkileri kapsamlı bir biçimde ele alınarak, plan değişikliğinde kamu yararına uyarlık bulunup bulunmadığının araştırılması gerekmektedir.
	İmar planları, durağan, değişmeyen, statik belgeler değillerdir. İmar planlarının hazırlanmasında planlama alanına dair öngörülen nüfus, toplumsal, iktisadi ve kültürel değişimin, öngörülenden daha hızlı bir biçimde değişmesi mevcut imar planlarının bu değişime koşut olarak yeniden değerlendirilmesi ve değişimin büyüklüğü nispetinde üst ölçekli planlara da bu değişimin yansıtılması gerekmektedir. Bu değişimin imar planlarına yansıtılması bakımından mevzuatta "revizyon imar planı", "ilave imar planı", "imar planı değişikliği" gibi araçlar geliştirilmiştir. Başka bir ifadeyle, bu düzenlemeler, imar planlarının ihtiyaçları karşılayamadığı ve uygulamasının sorun teşkil ettiği durumlarda başvurulacak yollar olarak gösterilmiştir. Sonuç olarak, üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkeleri, stratejileri ve kararlarına aykırı olmamak, onlarla uyum içinde kalmak koşulu ile, alt ölçekli planlarda değişen koşul ve gereksinimlere yanıt verecek değişikliklere gidilebileceği, planlama sürecinin dinamik yapısının kaçınılmaz bir sonucudur. 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı plan açıklama raporunda Topraklık Mahallesinde nüfusun artması nedeniyle kamusal hizmetlere olan ihtiyacın arttığı, 1966 tarihli imar planlarında bölgede pazar yeri bulunmaması nedeniyle pazarın sokaklarda kurulduğu, önceki Mahkeme kararları nedeniyle plansız hale gelen dava konusu parselin  erişilebilirlik açısından uygun konumda ve  büyüklükte olması sebebiyle pazar yeri olarak kullanmak amacıyla belediye hizmet alanı kullanımına ayrıldığı ifade edilmiştir. 
İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelmesi sonucu düzenlenen ve Bölge İdare Mahkemesince hükme esas alınan raporda ise parsel üzerinde henüz yapılaşma olmaması nedeniyle bölgede ihtiyaç duyulan kamusal alan sorununun rastlantısal olarak seçilen taşınmaz üzerinde giderilmeye çalışılmasının mülkiyet hakkı kullanımını engellediği, kamu yararı ile özel yarar arasındaki dengenin sağlanamadığı, parçacıl bir imar plan değişikliği yapılmasının şehircilik ilkeleri ve planlama esasları açısından uygun bir yaklaşım olmadığı tespit ve değerlendirmelere yer verildiği görülmektedir. 
Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgeler ile fotoğrafların birlikte değerlendirilmesinden  Topraklık Mahallesinde pazar yeri bulunmadığı için sokaklara pazar alanının kurulduğu, bu durumun  trafik akışını sekteye uğratacağı, can güvenliğini tehlikeye atacağı ve çevre kirliliğine sebep olacağı düşünüldüğünde bölgede pazar alanı ihtiyacı bulunduğu anlaşıldığından pazar alanı için uygun yerin neresi olduğu konusu önem kazanmaktadır. Bilirkişi raporunda dava konusu parselin rastlantısal olarak belirlendiği tespitine yer verilmiş olmakla beraber 1966 tarihli imar planlarına göre yapılaşmış Topraklık Mahallesine pazar alanı olarak hizmet edebilecek yürüme mesafesinde ve uygun büyüklükte yapılaşmamış başka alanların bulunup bulunmadığı, bu tür alanların bulunması halinde pazar alanı için uygun alanların neresi olabileceği yönünde bir araştırma ve değerlendirme yapılmadığı görülmektedir.
Bu itibarla, pazar alanı ihtiyacını karşılamak için Topraklık Mahallesine hizmet edebilecek yapılaşmamış uygun konum ve büyüklükte alanlar bulunup bulunmadığı hususuna yönelik ek bilirkişi raporu alınarak karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin  yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...  tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/09/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.