Esas No: 2023/2594
Karar No: 2024/6987
Karar Tarihi: 25.11.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2023/2594 E.  ,  2024/6987 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2023/2594
Karar No : 2024/6987                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı	  
VEKİLİ	: Av. ...
 
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Belediye Başkanlığı/...	  
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN	KONUSU	: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 08/06/2022 günlü, E:2022/733, K:2022/2088 sayılı bozma kararına uyularak verilen ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:  Ankara İli, Çankaya İlçesi, ... Mahallesi, ... yolu ... sayılı adanın batısındaki park alanına rekreasyon kullanımı ilavesine yönelik 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin kabulüne ilişkin  Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu plana yapılan itirazın reddine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin .. tarih ve ... sayılı kararının ve  1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin kabulüne dair Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali  istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı  kararda;  dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planın ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptaline karar verildiğinden bu işlem yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden ise dayanaksız kaldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesince verilen kararda;  ...  İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden; park alanın düzenleme ortaklık payından karşılanan bir alan olduğu, taşınmaz sahiplerinden bedelsiz alınarak kamuya kazandırılan ve herhangi bir yapılaşma hakkı tanınmamış park alanına ilaveten üzerinde çok sayıda fonksiyonun yer alabileceği rekreasyon kullanımı eklenmesi nedeniyle kısmen de olsa 0.05 oranında yapılaşma hakkı getirilmesinin mevcut yeşil alanı azaltıcı nitelikte olduğu, plan değişikliğinin hiçbir nesnel ve teknik gerekçe ya da zorunluluğa dayanmadığından dava konusu imar planı değişikliklerinin şehircilik ilkelerine planlama esaslarına uygun olmadığı sonucu varıldığı gerekçesiyle 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, anılan işlemin iptaline, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.     
 
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI           : İmar planı değişiklikleriyle sosyal donatı ve teknik altyapı dengesinin bozulmadığı, ... Fabrikası A.Ş. ile imzalanan protokol kapsamında rekreasyon alanında halk ekmek bayisi açılacağı, 3. kişilere rant sağlama amacının bulunmadığı, dava konusu imar planı değişiklerinin kamu yararına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına uygun olduğu iddialarıyla temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY	TETKİK	HAKİMİ	...'İN DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY :  
Ankara İli, ... Mahallesi ... sayılı adanın batısındaki park alanına rekreasyon alanı eklenmesine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ...  tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin 29/06/2017 tarihinden itibaren 1 ay süreyle askıya çıkarıldığı, dava dışı ... tarafından plana yapılan itirazın reddedilerek planın kesinleştiği, akabinde dava konusu planın 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun 7/b maddesi uyarınca onaylandığının ve plana yapılan bir adet itirazın reddedilerek planın kesinleştiğinin ... tarih ve E:... sayılı işlem ile davacı Çankaya Belediye Başkanlığına bildirilmesi üzerine Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin ve  ... tarih ve ... sayılı işlemle bildirilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine dava dışı ... tarafından yapılan itirazın reddine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır. 
	İLGİLİ MEVZUAT:
	 Anayasanın "Hak arama hürriyeti" başlıklı  36. maddesinde, "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." hükmü yer almakta olup, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin "Adil yargılanma hakkı" başlıklı 6. maddesinin (1) fıkrasında da, herkesin medeni hak ve yükümlülükleri ile ilgili uyuşmazlıklar konusunda bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde, hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini isteme hakkına sahip  olduğu belirtilmiştir.
	2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanununun uygulanacağı haller" başlıklı 31. maddesinde; "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler ile elektronik işlemlerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygunlanır." düzenlemesine yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinin yollamada bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Bilirkişi raporunun verilmesi" başlıklı 280. maddesinde, bilirkişinin, raporunu, varsa kendisine incelenmek üzere teslim edilen şeylerle birlikte bir dizi pusulasına bağlı olarak mahkemeye vereceği, raporun verildiği tarihin rapora yazılacağı ve duruşma gününden önce birer örneğinin taraflara tebliğ edileceği; "Bilirkişi raporuna itiraz" başlıklı 281. maddesinin 1. fıkrasında ise, tarafların, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilecekleri  düzenlenmiştir.
	Yukarıda aktarılan düzenlemeler uyarınca, Mahkemelerce esas hakkında karar verilmeden önce, bilirkişi raporunun birer örneğinin taraflara tebliğ edilmesi ve bilirkişi raporuna tarafların itiraz edebilmelerine olanak tanınması, uygulanması zorunlu bir usul kuralıdır. 
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	İdare Mahkemesince   dava dışı ... tarafından aynı alana ilişkin olarak Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar plan değişikliği ile bu karara karşı yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali yolundaki  ... İdare Mahkemesinin  ...  tarih ve E:..., K:... sayılı kararı esas alınarak dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar plan değişikliğine yönelik konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ve  bu plana yapılan itirazın reddine ilişkin işlem yönünden ise anılan iptal kararı neticesinde dayanaksız kalmaları nedeniyle iptallerine karar verilmiş ise de, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar plan değişikliği ile bu karara karşı yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali yolundaki  ... İdare Mahkemesinin  ... tarih ve E:...., K:... sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı Danıştay Altıncı Dairesinin 25/03/2021 tarih ve E:2018/3492, K:2021/4589 sayılı kararıyla davacının subjektif dava açma ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle bozulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararda ısrar edilmesine karar verilmiş, bu karar ise Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/04/2022 tarih ve E:2022/425, K:2022/1622   sayılı kararıyla bozulması üzerine bozma kararına uyularak   ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
	Görülmekte olan davada ise Bölge İdare Mahkemesince  ... İdare Mahkemesinin  E:... sayılı dosyasında yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor hükme esas alınarak karar verilmiştir. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla  davanın ehliyet yönünden reddine karar verildiği hususu göz önüne alındığında, keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun Bölge İdare Mahkemesince irdelenmediği, anılan raporun görülmekte olan davada yer alan taraflara tebliğ edilmediği, tarafların rapora itiraz haklarını kullanamadıkları, bilirkişi heyetine itirazları olup olmadığını belirtemedikleri görülmektedir. Bu durumda taraflarca itiraz haklarının kullanılabilmesi için bilirkişi raporunun taraflara tebliği gerektiği sonucuna varılmaktadır.
	Öte yandan, taraflarca yapılacak itirazların, yerinde görülmemesi halinde işin esası hakkında karar verilmesi, yerinde görülmesi halinde ise yerinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenecek rapor üzerine karar verilmesi gerekecektir. 
	Bu itibarla, ... İdare Mahkemesinin  E:... sayılı dosyasında yer alan bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmeden hükme esas alınarak karar verilmesinde isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan  davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yönünden dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yönünden kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yönünden istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine  gönderilmesine, 25/11/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.