Esas No: 2024/847
Karar No: 2024/4637
Karar Tarihi: 10.07.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2024/847 E.  ,  2024/4637 K.


"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas	No : 2024/847
Karar	No : 2024/4637
DAVACI: ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi	  
VEKİLİ: Av. ...
 
DAVALI: ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
DAVANIN ÖZETİ: İzmir ili, ... ilçesi, ... ve... paftada yer alan alana yönelik İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih, ... sayılı kararıyla (dava dilekçesinde Ağustos 2023 tarihli olarak belirtilen) onaylanan 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı değişikliği ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 16.11.2015 tarihinde onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının iptali ve yürütülmesinin durdurulması istenilmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakimi ...’ün raporu ile dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi uyarınca incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
2575 sayılı Danıştay Kanununun "İlk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek davalar" başlıklı 24. maddesinde: "1. Danıştay ilk derece mahkemesi olarak: a) Cumhurbaşkanı kararlarına, b)Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere, c) Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere, d) Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere, e) Birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere, f) Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine, karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlar. 2. Danıştay, belediyeler ile il özel idarelerinin seçimle gelen organlarının organlık sıfatlarını kaybetmeleri hakkındaki istemleri inceler ve karara bağlar." hükmü yer almıştır.
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun 5. maddesinin 1. fıkrasında; idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki iptal ve tam yargı davaları ile idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalara bakacağı, hükme bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 5. maddesinin 1. fıkrasında, her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı; ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabileceği belirtilmiş, 14. maddesinin 3. fıkrasında; dilekçelerin sırayla a) görev ve yetki, b) idari merci tecavüzü, c) ehliyet, d) idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) süre aşımı, f) husumet, g) 3 ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden inceleneceği belirtilmiş, 15.  maddenin 1. fıkrasının (d) bendinde, dilekçelerde 14. maddenin 3/g bendine aykırılık görülmesi halinde otuz gün içinde 3 ve 5. maddelere uygun şekilde düzenlemek veya noksanları tamamlamak üzere dilekçenin reddine karar verileceği, 5. fıkrasında, 1. fıkrasının (d) bendine göre dilekçenin reddedilmesi üzerine yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği, hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu İzmir ili, ... ilçesi,... ve... paftada yer alan alana yönelik İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ...tarih, ...sayılı kararıyla (dava dilekçesinde Ağustos 2023 tarihli olarak belirtilen) onaylanan 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı değişikliği ile dayanağı Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 16.11.2015 tarihinde onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının iptali ve yürütülmesinin durdurulması istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. 
Dava konusu edilen İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı 2575 sayılı Danıştay Kanununun 24. maddesine göre birden çok idare mahkemesinin yetki alanına giren düzenleyici işlem niteliğinde olduğundan, bu işleme karşı açılan davanın görüm ve çözüm yeri Danıştaydır.
Dava konusu edilen 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planına ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözüm yeri ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununa göre taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesidir.
Bu durumda, ayrı yargı yerlerince değerlendirilerek sonuçlandırılması gereken söz konusu işlemlere karşı aynı dilekçeyle dava açılmasına olanak bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacı tarafından 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planına karşı yeniden verilecek dilekçe ile Danıştayda dava açılması halinde husumetin 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planını onaylayan makam olan Çevre ve Şehircilik Bakanlığına yöneltilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı Kanunun 5. maddesi hükmüne uygun bulunmayan dava dilekçesinin, aynı Kanunun 3622 sayılı Kanun ile değişik 15. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca, bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde görevli ve yetkili yargı yerlerinde ayrı ayrı dilekçelerle yeniden dava açılmak üzere reddine, yeniden verilen dilekçede aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği hususunun davacıya duyurulmasına, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin davacının göstereceği hesap numarasına iadesine, 10/07/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.