Esas No: 2022/3005
Karar No: 2024/938
Karar Tarihi: 28.02.2024

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2022/3005 E.  ,  2024/938 K.


"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
  Esas	No : 2022/3005
  Karar  No : 2024/938  
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ...  Belediye Başkanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: 1-... Yapı İnşaat Turizm İthalat İhracat Ltd. Şti
                                                                  2-... İnşaat Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU                                  : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adi ortaklık tarafından, İstanbul İli, Kağıthane İlçesi, ... Ada, ...parselde yapılan  inşaat faaliyeti sebebiyle  ödenen  yol katılım bedeli, bina inşaat harcı, muayene, ruhsat ve rapor harcı ve imarla ilgili  harçlar  olmak üzere toplam 749.933,98-TL'nin söz konusu taşınmazın 6306 sayılı Kanun'un 7/9 maddesi uyarınca harçtan muaf olduğundan bahisle  iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin  iptali ile ödenen tutarın ödeme tarihlerinden itibaren hesaplanacak   yasal faizleriyle birlikte iadesi  istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, dava konusu taşınmazın bulunduğu  parselin, ...,...,...,...,...,...,... ve ... numaralı parsellerin tevhidi sonucunda oluşturulduğu, Kağıthane Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün 13/08/2015 ve 20/08/2015 tarihli yazılarında, ... numaralı parseli oluşturan parsellerin  6306 Kanun'un 7/9. maddesi kapsamında harç, vergi ve ücretlerden muaf olduklarının  belirtildiği, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 7/9. maddesinin,  " Bu Kanun uyarınca yapılacak olan işlem, sözleşme, devir ve tesciller ile uygulamalar, noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan harçlar, damga vergisi, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden; kullandırılan krediler sebebiyle lehe alınacak paralar ise banka ve sigorta muameleleri vergisinden müstesnadır.",  7/10. maddesinin ise, " Gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulan riskli alanlardaki yapıların mevcut alanları için daha önce belediyelerce alınan harç ve ücretlere ilave olarak, sadece kullanım maksadı değişiklikleri ile yapı alanındaki artışlar için hesaplanan harç ve ücret farkları alınır." şekliyle yürürlükte iken, anılan Kanun'un 7/10. maddesinin, 14/04/2016 tarih ve 6704 sayılı Kanun'un 24. maddesiyle "Riskli alanlarda, rezerv yapı alanlarında ve riskli yapıların bulunduğu parsellerde, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulması hâlinde, yapıların mevcut alanları için daha önce belediyelerce alınan harç ve ücretlere ilave olarak, sadece kullanım maksadı değişiklikleri ile yapı alanındaki artışlar için hesaplanan harç ve ücret farkları alınır." şeklinde değiştirildiği, vergi muafiyetini düzenleyen 7/9. maddesinde ise herhangi bir değişiklik yapılmadığı,davalı tarafından,  6306 sayılı Kanun'un 7/10. maddesinde yapılan söz konusu değişiklik sebep gösterilerek  dava konusu  tahsilatların yapıldığının anlaşıldığı;6306 sayılı Kanun'un uyuşmazlıkla ilgili olan 7/9 ve 7/10. maddelerinin ilk hali ile  14/04/2016 tarih ve 6704 sayılı Kanun ile değiştirildiği hali birlikte değerlendirildiğinde, Kanun'un 7/10. maddesinde yer alan, "Gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulan riskli alanlardaki" ibaresinin "Riskli alanlarda, rezerv yapı alanlarında ve riskli yapıların bulunduğu parsellerde, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulması halinde" şeklinde değiştirildiği, işbu Kanun değişikliğinin davacı şirketin riskli alandaki taşınmazına ilişkin olarak 6306 sayılı Kanun'un 7/9. maddesi uyarınca uygulanacak vergi muafiyetini engelleyecek bir kısıtlama getirmediği görüldüğünden, bu Kanun değişikliği gerekçe gösterilerek davacı şirketten tahsil edilen harçlarda  ve  dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı; davacının faiz istemine gelince; 213 sayılı Kanun'un 112/4. maddesi uyarınca, vergilendirme hatası yapılarak haksız ve hukuka aykırı olarak davacıdan tahsil edilen toplam 749.933,98-TL harcın, ödeme tarihlerinden  itibaren  belirlenen tecil faizi oranında hesaplanan faizi ile birlikte davacıya iadesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptali ile tahsil edilen toplam 749.933,98-TL harcın tahsil işleminin yapıldığı tarihlerden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte  davacıya iadesine  karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek  davalının  istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: 6306 sayılı Kanun'un 7/10.maddesi uyarınca yapı alanında meydana gelen artışlar için harç tahsil edilmesi gerektiği, anılan maddede yapılan değişiklikle taşınmazın  harç muafiyetinin kısıtlandığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI:  Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
	TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE: 
MADDİ OLAY:
Davacı adi ortaklık tarafından, İstanbul İli, Kağıthane İlçesi, ... Ada, ... parselde yapılan  inşaat faaliyeti sebebiyle  ödenen  yol katılım bedeli, bina inşaat harcı, muayene, ruhsat ve rapor harcı ve imarla ilgili  harçlar  olmak üzere toplam 749.933,98-TL'nin söz konusu taşınmazın 6306 sayılı Kanun'un 7/9 maddesi uyarınca harçtan muaf olduğundan bahisle  iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin  iptali ile ödenen tutarın ödeme tarihlerinden itibaren hesaplanacak   yasal faizleriyle birlikte iadesi istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
16/05/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında  Kanun'un  1. maddesinde, bu Kanun'un amacının, afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemek olduğu belirtilmiştir.
Anılan  Kanun'un, "dönüşüm gelirleri" başlıklı  7.maddesinin 9.fıkrasında ise, bu Kanun uyarınca yapılacak olan işlem, sözleşme, devir ve tesciller ile uygulamaların, noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan harçlar, damga vergisi, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden; kullandırılan krediler sebebiyle lehe alınacak paraların ise banka ve sigorta muameleleri vergisinden müstesna olacağı belirtilmiş olup,aynı maddenin 10.fıkrasında ise;”Gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulan riskli alanlardaki yapıların mevcut alanları için daha önce belediyelerce alınan harç ve ücretlere ilave olarak, sadece kullanım maksadı değişiklikleri ile yapı alanındaki artışlar için hesaplanan harç ve ücret farkları alınır.” hükmü yer almaktadır.
Kanun'un Uygulama Yönetmeliğinin "Kira Yardımı ve Diğer Yardımlar" başlıklı 16. maddesine eklenen ve 02/07/2013 tarihinden itibaren yürürlükte olan 9. fıkrasında; 
Kanun kapsamında, 
a) İlgili kurum veya gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerince yapılacak olan işlem, sözleşme, devir ve tesciller ile uygulamaların, noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan harçlar, damga vergisi, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden; kullandırılan krediler sebebiyle lehe alınacak paralar ise banka ve sigorta muameleleri vergisinden muaf olduğu,
 b) Riskli alanlarda gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerince, ilgili kurum adına değil de kendi adlarına uygulamada bulunulması halinde, riskli alanlardaki yapıların mevcut alanları için daha önce belediyelerce alınan harç ve ücretlere ilave olarak, sadece kullanım maksadı değişiklikleri ile yapı alanındaki artışlar için hesaplanan harç ve ücret farklarının alınacağı, 
c) Uygulama alanındaki mevcut yapıların imar mevzuatına uygun olup olmadığına bakılmaksızın, (a) ve (b) bentlerinde belirtilen vergi, harç ve ücret muafiyetlerinin uygulanacağı,
ç) Alınmaması gereken harç, vergi ve ücretlerin ise, 
1) 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 38. maddesi uyarınca alınan noter harçları,
2) Harçlar Kanunu'nun 57. maddesi uyarınca alınan tapu ve kadastro harçları,
3) 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 79., 80., 84. ve Ek 1. maddesi uyarınca belediyelerce alınan harçlar,
4) 1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu uyarınca damga vergisine tâbi kâğıtlar sebebiyle alınan damga vergisi,
5) 8/6/1959 tarihli ve 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu uyarınca alınan veraset ve intikal vergisi,
6) Kurum ve kuruluşlarca döner sermaye ücreti adı altında alınan bütün ücretler; Belediye Gelirleri Kanunu'nun 86., 87., 88. ve 97. maddeleri ile 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 21. ve 23. maddeleri uyarınca alınan her türlü ücret ve riskli olarak tespit edilen binaya ilişkin olarak 1/7/1993 tarihli ve 21624 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Otopark Yönetmeliği uyarınca alınanlar da dahil olmak üzere, belediye meclisi kararı ile belirlenen ve alınan her türlü ücret,
7) Kullandırılacak kredilerden dolayı lehe alınacak paralar sebebiyle 13/7/1956 tarihli ve 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu uyarınca alınması gereken banka ve sigorta muameleleri vergisi olduğu hüküm altına alınmıştır.
	6306 sayılı Kanun'un 7.maddesinin 10.fıkrasında yer alan;“Gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulan riskli alanlardaki” ibaresi, 14/04/2016 tarihli 6704 sayılı Kanun'un 24.maddesiyle  26/04/2016 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere; “Riskli alanlarda, rezerv yapı alanlarında ve riskli yapıların bulunduğu parsellerde, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulması hâlinde,” şeklinde değiştirilmiştir.
 Uygulama Yönetmeliğinde yapılan  27 Ekim 2016 tarihli  değişiklik ile de; 9.fıkranın b) bendi, "Uygulama alanında gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerince, ilgili kurum adına değil de kendi adlarına uygulamada bulunulması halinde, yapıların mevcut alanları için daha önce belediyelerce alınan harç ve ücretlere ilave olarak, sadece kullanım maksadı değişiklikleri ile yapı alanındaki artışlar için hesaplanan harç ve ücret farkları alınır" şeklinde;  alınmaması gereken harç, vergi ve ücretlere ilişkin  6 numaralı alt bend ise; " Kurum ve kuruluşlarca döner sermaye ücreti adı altında alınan bütün ücretler; 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 21. ve 23. maddeleri uyarınca alınan her türlü ücret ve riskli olarak tespit edilen binaya ilişkin olarak 1/7/1993 tarihli ve 21624 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Otopark Yönetmeliği uyarınca alınanlar da dahil olmak üzere, belediye meclisi kararı ile belirlenen ve alınan her türlü ücret.” şeklinde değiştirilmiştir.6 numaralı alt bendde yapılan bu değişiklik ile  Belediye Gelirleri Kanunu'nun 86, 87, 88 ve 97 maddeleri uyarınca alınan  katılma payları ve ücretler istisna kapsamı dışına çıkarılmıştır.
	6306 sayılı Kanun’un vergi ve harç istisnası ile ilgili 7.maddenin 10.fıkrası 7153 sayılı Kanunla yapılan ve 10/12/2018 tarihinden itibaren geçerli olan değişiklikle; “Riskli alanlarda, rezerv yapı alanlarında ve riskli yapıların bulunduğu parsellerde, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulması halinde, fonksiyon değişikliğine bakılmaksızın, mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için belediyelerce harç ve ücret alınmaz.” şeklinde değiştirilmiştir.
	Uygulama Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair 21/06/2019 tarihli Yönetmelikle  ise, Belediye Gelirleri Kanunu'nun  79,mük.79,80 ve Ek 1. maddeleri  istisna  kapsamında yer alırken 86, 87, 88 ve 97. maddeleri uyarınca alınan katılma payları ve ücretler  yine  istisna dışında bırakılmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun "imarla ilgili harçlar" başlıklı 80.maddesinin (f) fıkrasında ise; yapı kullanma izni verilmesi işlerinin yapı kullanma izni harcına tabi  olduğu hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden;6306 sayılı Kanun'un 7.maddesinin 9.fıkrası ile anılan Kanun uyarınca  yapılan işlem, sözleşme, devir ve tesciller ile uygulamalara ilişkin yine maddede belirtilen vergi,harç ve ücretlere yönelik öngörülen  istisna hükmü ile genel bir kural getirildiği,ancak 7.maddenin 10.fıkrasının ilk halinde,  uygulamada bulunulan riskli alanlarda yeniden yapılan yapıların,  yıkılan yapının önceki durumuyla eşdeğer olmaması haline yönelik olarak yani kullanım maksadı değişiklikleri ile yapı alanındaki artışlar için belediyelerce  harç ve ücret farklarının alınacağı yönünde getirilen düzenleme ile dokuzuncu fıkraya istisna bir düzenleme getirildiği anlaşılmaktadır.
6306 sayılı Kanun'un 7.maddesinin 10.fıkrasında 14/04/2016 tarihinde yapılan değişiklikle, rezerv yapı alanlarında ve riskli yapıların bulunduğu parsellerde  uygulamada bulunulması durumunda da,  yıkılan yapının önceki durumuyla eşdeğer olmaması haline yönelik olarak yani kullanım maksadı değişiklikleri ile yapı alanındaki artışlar için harç ve ücret farklarının alınacağı yönünde düzenleme yapılmıştır.Yine,anılan fıkrada  10/12/2018 tarihinden itibaren geçerli olan değişiklikle de fonksiyon değişikliğine bakılmaksızın, mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanının  istisna kapsamında olduğunun ve aşan kısım için  belediyelerce harç ve ücret alınacağının hüküm altına alındığı görülmektedir.
Belirtilen düzenlemelere göre, Kanun'un 7.maddesinin 10.fıkrasında 14/04/2016 tarihinde yapılan değişiklikle bir anlamda istisnanın istisnası olarak değerlendirebileceğimiz Kanun'un 10.fıkrasının uygulama alanı genişletilirken,genel bir istisna hükmü içeren 7.maddenin 9.fıkrasının  uygulama alanının daraltıldığı  görülmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; olayda, İstanbul İli, Kağıthane İlçesi, ...  Ada, ...  numaralı parsel üzerine 22/07/2015 tarihinde, ..  numaralı parselin oluşturulduğu parseller üzerine ise 2015 yılının muhtelif tarihlerinde  riskli yapı şerhi konulduğu,02/03/2016 tarihinde alınan yapı ruhsatı kapsamında inşa edilen yeni yapıya ilişkin  02/10/2015-28/12/2018 tarih aralığında ödenen  toplam 749.933,98-TL harç ve katılım bedelinin iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine dair işlemin  iptali ve ödenen tutarların  yasal faizleriyle birlikte iadesi   istemiyle  de bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta,dava konusu parselde bulunan yapı üzerine riskli yapı şerhi konulan tarihte 6306 sayılı Kanun'un yürürlükte bulunan 7.maddesinin 10.fıkrası uyarınca sadece  uygulamada bulunulan riskli alanlardaki yapıların  yıkılan yapının önceki durumuyla eşdeğer olmaması durumunda  belediyelerce  harç ve ücret farklarının alınacağı öngörülmüş olup, riskli yapıların bulunduğu parsellerde uygulamada bulunulması hali anılan fıkraya dahil edilmemiştir.
Bu durumda; 6306 sayılı Kanun'un 7.maddesinin 9.fıkrası uyarınca  belediyelerce alınan harçlardan istisna olan taşınmaza ilişkin ödenen yol katılım bedeli, bina inşaat harcı, muayene, ruhsat ve rapor harcı ve imarla ilgili  harçlarda hukuka uyarlık bulunmamakta olup  davanın yukarıda yazılı gerekçeyle kabulüne ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararı sonucu itibariyla yerinde olduğundan temyiz isteminin bu  gerekçeyle reddi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalının temyiz isteminin reddine,
2.... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...  sayılı kararının; yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3.Temyiz isteminde bulunandan...-TL maktu harç  alınmasına,
  4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... Vergi Mahkemesine gönderilmesine, 28/02/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.