Esas No: 2024/887
Karar No: 2024/3760
Karar Tarihi: 03.10.2024

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/887 E.  ,  2024/3760 K.


"İçtihat Metni"
            T.C.
    D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas  No:2024/887
Karar No:2024/3760
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Taşıma A.Ş. (...)
VEKİLİ	: Av. ...
 
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının gerekçe yönünden temyizen incelenmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, 23/02/2018 tarihli "... DGBH FAZ-2 İçin Çelik Boru Alımı" ile "... DGHB FAZ-3 İçin Çelik Boru Alımı" ihaleleriyle ilgili olarak tesis edilen sözleşmenin feshi işlemlerinin iptal edilmesi talebiyle yapılan  başvurunun reddine ilişkin ... tarihli işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...  İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; davacının katıldığı başka bir ihale dolayısıyla 27/09/2017 tarihli kararla 2 yıl süreyle tüm ihalelerden yasaklanmasına karar verildiği, bu işlemin iptali istemiyle açılan davada, ...  İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... sayılı kararıyla yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne karar verildiği, akabinde davacının 30/01/2018 tarihinde gerçekleştirilen "... (...) DGBH Faz-2 için Çelik Boru Alımı" ve 07/02/2018 tarihinde gerçekleştirilen "... (...) DGBH Faz-3 için Çelik Boru Alımı" ihalelerine katıldığı ve bu ihalelerin davacının üzerinde kaldığı, davacı şirket hakkında verilen yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne ilişkin ... tarih ve E:... sayılı kararına karşı yapılan itiraz sonucunda, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve YD İtiraz No:...sayılı kararıyla yürütmenin durdurulması kararının kaldırılarak istemin reddine karar verildiği, bunun üzerine davalı idare tarafından davacıyla "... (...) DGBH Faz-2 için Çelik Boru Alımı" ve "... (...) DGBH Faz-3 için Çelik Boru Alımı" ihalelerine dair 23/02/2018 tarihinde imzalanan sözleşmelerin, ... tarih ve E.../... sayılı ... İnşaat ve Kamulaştırma Daire Başkanlığı işlemiyle feshedildiği;
 Davacının 30/01/2018 ve 07/02/2018 tarihlerinde gerçekleştirilen ihalelere katıldığı, ancak bu tarihte ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve YD İtiraz No:... sayılı kararının davacı şirkete ve yasaklılık siciline kayıt işlemleri için Kamu İhale Kurumuna henüz tebliğ edilmediği, anılan kararın 01/03/2018 tarihinde Kamu İhale Kurumuna bildirildiği ve Kurum tarafından (geçmişe etkili olarak) Mahkemenin karar tarihi olan 11/01/2018 tarihi itibarıyla davacı şirketin yasaklılık siciline kaydedildiği;
Bu itibarla, davacı şirketin yasaklı durumuna geldiğinden haberdar olmadan ve yasaklılık sicilinde yasaklı olduğuna dair kaydı bulunmadan iştirak ettiği ve 30/01/2018 tarihinde gerçekleştirilen "... (...) DGBH Faz-2 için Çelik Boru Alımı" ve 07/02/2018 tarihinde gerçekleştirilen "... (...) DGBH Faz-3 için Çelik Boru Alımı" ihaleleri dolayısıyla " 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 11. maddesine göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği halde ihaleye katılmak" fiilinin sübuta erdiğinden söz edilemeyeceği, 23/02/2018 tarihinde imzalanan sözleşmelerin feshedilmesi üzerine davacı tarafından yapılan sözleşmenin feshi işlemlerinin geri alınarak kaldırılması yönündeki başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; sözleşmenin feshine dayanak alınan davacının "yasaklı bulunduğu halde ihaleye katıldığı" tespitinin hukuka aykırı olduğunun yargı kararı ile ortaya konulduğu, buna bağlı olarak idarece hukuka aykırılığı yargı kararı ile saptanan işlemlerin sonuçlarının  ortadan kaldırılması gerektiği kuşkusuz ise de, sözleşmenin konusunun idarenin ihale tarihi itibarıyla ihtiyaç duyduğu çelik boru alımına yönelik olması nedeniyle, Mahkemelerinin 09/11/2023 tarihli ara kararı ile davalı idareden,  sözleşmelerin  26/10/2018 tarihinde feshedilmesi sonrasında, söz konusu mal alımı ihtiyacının başka şekilde karşılanıp karşılanmadığı ve idarenin aynı özellikli malzeme ile anılan mal alımına ihtiyaç durumunun devam edip etmediğinin sorulduğu, davalı idarece gönderilen cevabi yazılarda, sözleşmenin konusu olan çelik boruların bakiye kısmı için yeniden ihaleler gerçekleştirildiği, ihaleler neticesinde sözleşmelerin imzalandığı ve ihtiyaç duyulan boruların tedarik edilerek projenin teslim edildiğinin belirtildiği, sözleşme örneklerinin dosyaya sunulduğu, sözü edilen sözleşmeler incelendiğinde de, sözleşmelerin daha önce davacı ile imzalanan ... ve ... sayılı yukarıda anılan sözleşmelere konu çelik boru alımlarını konu aldığının görüldüğü;
Bu durumda, davacı şirketin ihalelere katılmaktan yasaklı olduğu halde ihaleye katıldığı değerlendirilerek,  30/01/2018 tarihinde gerçekleştirilen "... (...) DGBH Faz-2 için Çelik Boru Alımı" ve 07/02/2018 tarihinde gerçekleştirilen "... (...) DGBH Faz-3 için Çelik Boru Alımı" ihaleleri sonucu imzalanan sözleşmelerin feshedildiği ve sözleşmelerin feshedilmesine dayanak alınan "yasaklı bulunduğu halde ihaleye katıldığı"  tespitine yönelik davalı idare işleminin hukuka aykırılığı yargı kararı ile ortaya konulduğu gibi feshe esas alınan yasaklılık kararı da Anayasa Mahkemesinin kararı gözetildiğinde hukuka aykırı hale gelmiş olduğundan,  idarenin bu hukuka aykırılığın sonuçlarını ortadan kaldırması gerektiği kuşkusuz ise de, sözleşmelere konu çelik boru ihtiyacı idarece daha sonra gerçekleştirilen ihaleler ile temin edildiğinden,  gelinen aşamada idarenin aynı malı tekrar alım yapmasına yol açacak mahiyette ve sözleşmenin feshi işlemlerinin geri alınarak sözleşmenin yeniden canlandırılması anlamına gelecek şekilde yargı kararı verilmesine olanak bulunmadığından, davacının bu yöndeki talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Her ne kadar, davalı idarelerce davacının aynı taleple açtığı başka davalar da olduğundan bahisle derdestlik itirazında bulunulmuş ise de, söz konusu  davalardan  bir kısmının alacak davası mahiyetinde bulunduğu, bir kısmının teminatın irat kaydedilmesine yönelik işleme karşı açıldığı, bir kısmında ise idareye başvuru tarihinin ve işlem tarihinin farklı olduğu görüldüğünden, anılan davaların iş bu dava ile "aynı dava" olmadığı anlaşıldığından davalı idarelerin anılan iddiasına itibar edilmediği belirtilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir. 
Söz konusu karar davalılardan ... tarafından gerekçe yönünden temyiz edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:  Davalı ... tarafından, davacı tarafından sözleşmenin feshi isteminin haksız olduğu iddiasıyla açılan davanın ...  Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla reddine karar verildiği, bu hususun temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin hukuka aykırı olduğunu ortaya koyduğu, işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yasaklılar listesinde bulunan davacı ile akdedilen sözleşmeleri feshetmek dışında başka seçeneklerinin bulunmadığı, taraflarınca gerçekleştirilen fesih işleminin hukuka uygun olması ve ve bu hususun da adli yargı mercince verilen karar ile tevsik edilmiş olması sebebiyle gerekçe yönünden kararın bozulması gerektiği, derdestlik itirazının reddine ilişkin Mahkeme gerekçesinin de hukuka uygun olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, davanın reddi yönündeki temyize konu kararın gerekçesinin hukuk ve hakkaniyete uygun olduğu, bu nedenle karara karşı temyiz yoluna başvurulmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
	MADDİ OLAY : 
	Davacının 2. silsileden ortağı olduğu ...'in, ... Fabrikaları A.Ş. tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 11/g maddesi uyarınca aynı Kanun'un 58. maddesine istinaden 27/09/2017 tarihli Resmi Gazete'de ilan edilmek suretiyle kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanması nedeniyle davacı da yasaklılar listesine alınmıştır. 
	...ve ... Boru(davacı) tarafından anılan yasaklama kararlarının yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin sırasıyla E:... ve E:... sayılı dosyalarına kayden açılan davalarda, Mahkemece 01/12/2017 tarihinde yürütmenin durdurulmasına karar verilmiş, anılan karar Kamu İhale Kurumuna 07/12/2017 tarihinde bildirilmiş, Kamu İhale Kurumu tarafından, anılan şirketlerin kayıtları Mahkemenin yürütmenin durdurulmasına ilişkin karar tarihi olan 01/12/2017 tarihi itibarıyla yasaklılık sicilinden çıkarılmıştır. 
	Bu arada, davacı ... Boru, ... tarafından 30/01/2018 tarihinde gerçekleştirilen "... DGBH Faz-2 İçin Çelik Boru Alımı" ihalesine ve 07/02/2018 tarihinde gerçekleştirilen "... (...) DGBH Faz-3 İçin Çelik Boru Alımı" ihalelerine katılmış ve davacının yapılan teyit işlemlerinde yasaklı olmadığı anlaşılmıştır. Anılan ihaleler davacı şirket üzerinde bırakılmış, davacı şirket ile davalı idare arasında "... DGBH Faz-2 İçin Çelik Boru Mal Alımına Ait Sözleşme" ile "... (...) DGBH Faz-3 İçin Çelik Boru Mal Alımına Ait Sözleşme" 23/02/2018 tarihinde imzalanmıştır. 
	Yukarıda belirtilen ...  İdare Mahkemesinin yürütmenin durdurulması kararlarına karşı idare tarafından yapılan itiraz sonucunda ...  Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve YD İtiraz No:... ve YD İtiraz No... sayılı kararlarıyla yürütmenin durdurulması kararları  kaldırarak yürütmenin durdurulması istemlerinin reddine karar verilmiş, anılan kararlar 01/03/2018 tarihinde Kamu İhale Kurumuna bildirilmiş ve Kurum tarafından Mahkemenin karar tarihi olan 11/01/2018 tarihi itibarıyla davacı ... Boru ve ...yasaklılar siciline kaydedilmiştir.
	... tarafından anılan ihalelere ilişkin sözleşmelerin imzalanması sonrasında  davacı...'nun 11/01/2018 tarihinden itibaren yasaklı olduğu fark edilmiştir.
	Tüm bunlar üzerine, ... Boru'nun 30/01/2018 tarihinde gerçekleştirilen "... (...) DGBH Faz-2 için Çelik Boru Alımı" ve 07/02/2018 tarihinde gerçekleştirilen "... (...) DGBH Faz-3 için Çelik Boru Alımı" ihalelerine yasaklı olmasına rağmen katıldığından bahisle 26/10/2018 tarihinde davacı ile imzalanan sözleşmeler feshedilerek her bir ihale için ayrı ayrı olmak üzere 2 yıl süreyle kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verilmiştir.
	Davacı tarafından, 17/07/2020 tarihli dilekçe ile bahsi geçen her iki sözleşmenin de hukuka aykırı olarak feshedildiğinden bahisle sözleşmelerin feshi işlemlerinin iptal edilmesi talebiyle davalı idareye başvuru yapılmış, anılan başvurunun yasaklama işlemlerine dair yargı sürecinin devam ettiği gerekçesiyle davalı idarenin ... tarihli yazısıyla reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.
	Davanın devamı sırasında, davacı şirket hakkında, 30/01/2018 ve 07/02/2018 tarihlerinde gerçekleştirilen anılan ihaleler dolayısıyla verilen yasaklama kararlarının iptali istemiyle açılan davada, ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği, anılan kararın da Dairemizin 07/12/2022 tarih ve E:2022/602, K:2022/4630 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT: 
	4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "Sözleşmeden önceki yasak fiil veya davranışlar nedeniyle fesih" başlıklı 21. maddesinde, "Yüklenicinin, ihale sürecinde Kamu İhale Kanunu'na göre yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun sözleşme yapıldıktan sonra tespit edilmesi hâlinde, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir..." kuralına yer verilmiştir.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	 Davacı şirket ile davalı idare arasında "... (...) DGBH Faz-2 ve Faz-3 için Çelik Boru Alımı" işine ilişkin sözleşmelerin imzalandığı, davaya konu sözleşmelere ilişkin ihalelerin gerçekleştirildiği tarihler itibarıyla davacı şirketin ihalelere katılmaktan yasaklı olduğundan bahisle anılan sözleşmelerin davalı idarece tek taraflı olarak feshedildiği, bunun üzerine davacı tarafından, sözleşmenin feshine ilişkin işlemlerin geri alınarak kaldırılması yönünde yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
	 Davalı idare tarafından davacı ile imzalanan sözleşmelerin feshedilmesinin akabinde anılan sözleşmelere ilişkin olarak yasaklama işlemlerinin tesis edildiği, yasaklama kararlarının iptali istemiyle açılan davada, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği, anılan kararın da Dairemizin 07/12/2022 tarih ve E:2022/602, K:2022/4630 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır.
	Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, "sözleşmelerin feshedilmesine dayanak alınan 'yasaklı bulunduğu halde ihaleye katıldığı' tespitine yönelik davalı idare işleminin hukuka aykırılığı yargı kararı ile ortaya konulduğundan idarenin bu hukuka aykırılığın sonuçlarını ortadan kaldırması gerektiği ancak sözleşmelere konu çelik boru ihtiyacının Mahkemelerince yapılan ara kararı sonucu idarece daha sonra gerçekleştirilen ihaleler ile temin edildiği anlaşıldığından,  gelinen aşamada idarenin aynı malı tekrar alım yapmasına yol açacak mahiyette ve sözleşmenin feshi işlemlerinin geri alınarak sözleşmenin yeniden canlandırılması anlamına gelecek şekilde yargı kararı verilmesine olanak bulunmadığı" yönündeki gerekçe ile dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmış ve anılan karar gerekçe yönünden davalılardan ... tarafından temyiz edilmiştir.
	Yukarıda da belirtildiği üzere "yasaklı bulunduğu halde ihaleye katılmak fiili" dolayısıyla uygulanan yasaklama kararlarının, davacının bu durumdan haberdar olmadığından dolayı iptal edilmiş olması, davacının yasaklı olması durumunu ortadan kaldırmayacağından, bu iptal kararları ihale sözleşmesinin yeniden geçerli kılınmasını ve sözleşme ilişkisinin yeni baştan kurulmasını gerektirecek bir hukuki sonuç doğurmamaktadır.
	Nitekim,  davacı tarafından sözleşmenin feshinin haksız olduğunun tespiti istemiyle açılan davada, "sözleşmenin feshinin sözleşme ilişkisini ileriye etkili olarak sona erdirdiği ancak eser sözleşmesinin ani edimli sözleşmeler arasında olması nedeniyle uyuşmazlıkta sözleşmenin feshinin kural olarak geriye etkili sonuç doğurduğu, fesih tarihine göre davalı idarenin sözleşmeyi feshetmesinin haklı nedene dayandığı" gerekçesiyle ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği görülmektedir.
	Bu itibarla, hukuka aykırılığı Mahkemece saptanmış bir ihaleden yasaklama kararının, somut olayın özellikleri de göz önünde bulundurulduğunda mutlaka sözleşmenin davalı idarece haksız feshedildiği sonucuna yol açmayacağı dikkate alındığında, dava konusu işlemin  iptaline ilişkin Mahkeme kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.	
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.  Davalının gerekçe yönünden temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen davalı idare tarafından yapılan ...-TL temyiz yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine;
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ...  İdare Mahkemesine gönderilmesine, 03/10/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.