Esas No: 2023/3105
Karar No: 2024/1348
Karar Tarihi: 10.06.2024

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2023/3105 E.  ,  2024/1348 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas  No : 2023/3105
Karar No : 2024/1348                                                                       
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Bakanlığı
VEKİLİ  : Av....
KARŞI TARAF (DAVACI)  : ... İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. 
VEKİLİ   : Av. ...
 
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
 
YARGILAMA SÜRECİ                 :
Dava konusu istem: Davacı şirketin, denetim sorumluluğunda bulunan ... ili, ... ilçesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın üzerindeki ... YİBF nolu yapıyı (... Blok) ... sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde öngörülen esaslara göre denetlemediğinden bahisle aynı Kanun'un 8. maddesi gereğince denetim faaliyetlerinin 1 (bir) yıl süre ile geçici olarak durdurulmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, denetim faaliyetinin 1 (bir) yıl süre ile durdurulmasına ilişkin dava konusu işlemin 4708 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde öngörülen esaslara aykırı davranıştan ötürü tesis edildiği, aynı Kanun'un 8. maddesinin değişiklikten önceki halinde 2. maddenin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerine aykırı davranışta bulunduğu belirlenen yapı denetim şirketinin denetim faaliyetinin durdurulması cezası ile cezalandırılacağının hüküm altına alındığı, 8. maddede 23/04/2015 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde yapılan değişiklik ile 2. maddenin dördüncü fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde öngörülen esaslara aykırı davranılması halinde; hatanın, yapının taşıyıcı sistemini etkilememesi kaydı ile yapı denetim şirketlerine idari para cezası verileceği, yapının taşıyıcı sistemini etkileyen bir hatanın bu kapsamda yapılması halinde ise yeni iş almaktan men cezası verileceğinin düzenlendiği, faaliyetin durdurulması cezası alan denetim şirketi faaliyetinin durdurulduğu dönem içinde hiçbir şekilde denetim faaliyetinde bulunamamakta iken getirilen değişiklik sonrası ortaya çıkan yeni bir yaptırım türü olan yeni iş almaktan men cezasının, denetim şirketinin elindeki mevcut diğer işleri devam ettirmesine mani olmadığı, yalnızca yeni iş almaktan men cezası verilmesine neden olan yapım işini yürütmesi ve men cezasının geçerli olduğu dönemde yeni bir iş almasının mümkün olmadığı, dolayısıyla Kanun’da yapılan değişiklik ile birlikte getirilen para cezası ve yeni iş almaktan men cezalarının yapı denetim şirketleri için lehe bir düzenleme olduğu, idari işlemlerin yargısal denetiminin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmasının idare hukukunun ilkelerinden olduğu, bu anlamda, idari işlem niteliğindeki idari yaptırımın da tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerektiği, ancak ilke olarak suç ve cezadan lehe olan normun uygulanması kuralının idari yaptırımlar yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerektiği, dolayısıyla fiilin işlendiği tarih itibariyle yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklı ise, idari yaptırım uygulanacak olan kişilerin lehine olan mevzuat hükmünün dikkate alınması gerektiği, ancak lehe hükmün uygulanması amacıyla verilecek bir iptal kararının başka idari yaptırımların uygulanmasına engel olmayacağı, bu durumda, idarece 4708 sayılı Kanun’un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde öngörülen esaslara aykırılığın yapının taşıyıcı sistemini etkileyip etkilemediği noktasında bir değerlendirme yapılmak suretiyle lehe getirilen idari para cezası yahut yeni iş almaktan men cezalarından birinin uygulanması gerektiği, işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan mevzuat hükmüne dayalı olarak davacı şirketin denetim faaliyetinin 1 (bir) yıl süreyle geçici olarak durdurulmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla Danıştay Altıncı Dairesinin 29/12/2021 tarih ve E:2019/22181, K:2021/14652 sayılı bozma kararına uyularak; olayda, ... ili, ... ilçesi, ... ada, ... sayılı parsel sayılı taşınmazın üzerindeki ... YİBF numaralı yapıda (... Blok)  yapılan inceleme neticesinde, denetim sorumluluğunun 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) fıkralarındaki hükümlere göre yerine getirilmediğinden bahisle aynı Kanun'un 8. maddesi gereğince "yapı denetim faaliyetinin 1 (bir) yıl süre ile durdurulmasına" ilişkin... tarihli, ... sayılı işlemin...tarih ve ... sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı, dava konusu işlemde belirtildiği üzere denetim faaliyetinin durdurulmasına esas sürenin işlemin Resmi Gazete'de ilan tarihinden başlayacağı dikkate alındığında, 1 (bir) yıl faaliyetten men cezasının 18/07/2014 ile 18/07/2015 tarihleri arasında uygulandığı, bu arada ...tarih ve ... sayılı Resmi Gazete'de 4708 sayılı Yasa'nın 8. maddesinde yapılan ve lehe düzenleme içeren değişikliğin yayımlandığı, dolayısıyla davacı yapı denetim şirketine verilen 1 (bir) yıl faaliyetten men cezasının infazı tamamlanmadan lehe olan hükümlerin yürürlüğe girdiği; bu durumda, 4708 sayılı Kanun’un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde öngörülen esaslara aykırılığın yapının taşıyıcı sistemini etkileyip etkilemediği noktasında bir değerlendirme yapılmak suretiyle lehe hükümler çerçevesinde işlem tesis edilmesi gerektiğinden,  işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan mevzuat hükmüne dayalı olarak davacı şirketin denetim faaliyetinin 1 (bir) yıl süreyle geçici olarak durdurulmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. 
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 02/05/2023 tarih ve E:2023/1924, K:2023/4271 sayılı kararıyla;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesinin 2, 3, 4 ve 5. fıkralarına yer verilerek,
Dosyanın incelenmesinden; İdare Mahkemesince verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı istinafa başvurulması üzerine, istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Dairelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak; istinaf başvurusunun kabulü, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Dairelerinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla "davacının denetim faaliyetini yerine getirmediğinin anlaşılması karşısında faaliyetin durdurulması yaptırımına yönelik tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesinin 23/04/2015 ve 20/02/2020 tarihli değişiklerden sonra, her iki yaptırım türü "yeni iş almaktan men cezası ve idari para cezası", geçici olarak faaliyetin durdurulması yaptırımına göre lehe olduğundan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (c) ve (g) bentlerine aykırılık hallerinde şirket açısından lehe sonuçlar doğduğu, ancak burada  lehe hükümlerin uygulanabilmesi için, faaliyetin durdurulması yaptırımının uygulanmamış olması gerektiği, bu bakımdan, mahkemece yapılacak araştırma sonucunda idari yaptırımın uygulanıp uygulanmadığının tespiti üzerine şayet davaya konu yaptırım hiç uygulanmamışsa, ya da uygulanması tamamlanmamışsa davacı hakkında lehe hükümler içeren yürürlükteki Kanuna göre işlem tesis edilmesi gerektiğinden dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi, idari yaptırımın tamamen uygulanmış olması halinde ise, yeni düzenleme lehe hükümler içerse bile buna göre yeniden bir idari yaptırım işlemi tesis edilemeyeceğinden, diğer bir ifade ile lehe hükümlerin infazı tamamlanmış yaptırımlara uygulanma imkanı bulunmadığından işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Kanun hükümlerine göre uyuşmazlığın çözümlenmesi, bu durumda da eyleme karşılık tesis edilen işlem hukuka uygun bulunduğundan davanın reddine karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle bozulduğu,
Bu durumda, Dairelerinin yukarıda anılan temyiz üzerine verilen kararı dikkate alınarak, idari yaptırımın uygulanıp uygulanmadığının tespiti için araştırma yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, bu yönde araştırma yapılmadan verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir. 
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, daha önce dosyaya sunulan savunma ve beyanlarda izah edildiği üzere ilgili mevzuat hükümlerine istinaden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, bu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında ise hukuki isabet bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI:  Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi ısrar kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava daireleri ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçe ile reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı ısrar kararının ONANMASINA,
3.Bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 10/06/2024 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.