Esas No: 2023/12845
Karar No: 2024/7447
Karar Tarihi: 17.12.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/12845 E.  ,  2024/7447 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2023/12845
Karar	No : 2024/7447                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokok, No:... adresinde bulunan mer'i planlarda kısmen küçük sanayi, kısmen park ve kısmen yol olarak görünen ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın batısında kalan tescil harici alanların 09/11/2015-09/11/2020 tarihleri arası dönemde işgal edildiğinden bahisle 1.338.152,29 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin 25/03/2021 tarihli ecrimisil ihbarnamesine yapılan itirazın reddine ilişkin 08/06/2021 tarihli işlem ile söz konusu işlemin bildirimine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
                İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda; keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu doğrultusunda 09/11/2015-09/11/2020 tarihleri arası dönem için istenebilecek ecrimisil miktarının 426.977,58 TL olduğu gerekçesiyle, bu rakam yönünden davanın reddine, dava konusu işlemin 911.174,71 TL'lik kısmının ise iptaline, dava konusu kıymet takdir komisyonu raporunun iptali istemi yönünden ise davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
               Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı  tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. 
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu, idare tarafından belirlenen birim bedellerin günün koşullarına uygun olduğu  ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI	:  Cevap verilmemiştir. 
TETKİK HÂKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	: 
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesinin  1. fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında; "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na (Ek-8) dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına, aynı maddenin 2. fıkrasında ise: "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." düzenlemesine yer verilmiştir.
 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı; 10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı, 12. fıkrasında da; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemeleri getirilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan imar planlarında kısmen küçük sanayi, kısmen park ve kısmen yol olarak görünen ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın batısında kalan tescil harici alan içerisinde yer alan  taşınmazın 3.937,50 m²'lik kısmının beton duvarlar ile çevrili, sert zeminler, kapalı depolama alanları ve üstü kapalı depolama alanı olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 09/11/2015-09/11/2020 tarihleri arasındaki dönem için 1.338.152,29 TL ecrimisil istenilmesi üzerine, söz konusu ihbarnameye yapılan itirazının reddi yolunda verilen karar ile anılan kararın bildirimine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı  anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, ecrimisilin, Hazine veya belediye mülkiyetindeki ya da hüküm ve tasarrufundaki taşınmazların fuzuli işgali nedeniyle alınan bir tazminat olduğu, buralardaki işgaller nedeniyle ecrimisil tutarı hesaplanırken; işgalin şekli, fuzuli şagile sağladığı gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları dikkate alınarak, belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi yerlerden veya bilirkişilerden sorulmak suretiyle bir bedel tespiti yapılacağı anlaşılmaktadır.  İdare tarafından belirtilen usullere uyulmak suretiyle takdir edilen ecrimisil tutarına davacının itirazı halinde ise mahkemece yapılması gereken, alanında uzman bilirkişilere inceleme yaptırmaktır.
Uyuşmazlıkta, mahkeme kararına esas alınan bilirkişi raporunda; emsal olarak gösterilen taşınmazların üretim yapılan fabrika alanları olduğu ve dava konusu taşınmazdan çok daha değerli olduğu yorumları yapıldığı, davaya konu taşınmazın ise  depo alanı olduğu belediye tarafından açılması gerekli yolun uzun süredir açılmadığı belirtilerek, dava konusu taşınmaz için emsal taşınmazların kira bedellerinin altında birim değerler dikkate alınarak  ecrimisil hesaplandığı görülmüştür. Ancak bilirkişi raporunda emsal 1 ve emsal 2 olarak belirtilen taşınmazların dava konusu taşınmaza uzaklığı kuş bakışı 1000 metre ve 700 metre olarak belirtilmiş ise de, uydu fotoğraflarının incelenmesinden dava konusu taşınmazın emsal taşınmazlara uzak mesafede olduğunun görüldüğü, bunun yanında taşınmazın imar planında yol alanında kalan kısımlara uzun süredir yol açılmaması ve taşınmazın depo olarak kullanılmasının ecrimisil birim bedelini olumsuz yönde değerlendirilmesinin uygun bir değerlendirme olmadığı anlaşılmıştır.
	Bu itibarla,  yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nde belirtilen belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hususu dikkate alınarak, davacı tarafından fuzulen işgal edildiği sabit olan dava konusu taşınmaza yakın konumda yer alan, benzer nitelikteki taşınmazlar için belirlenen ecrimisil bedelleri, taşınmazın mevkii, kullanım şekli, altyapı, ulaşım kolaylığı, elde edilen gelir ve taşınmazın kullanıcısına katkısı gibi tüm faktörler ve emsal yargı kararları dikkate alınmak suretiyle, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ve varsa davalı idare tarafından yapılmış benzer nitelikli kiralamalar, önceki dönem ecrimisil bedelleri de dikkate alınarak, işgal edenin bu tür bir yeri serbest piyasada kiralaması halinde rayiç kiranın ne olacağının belirlenmesi ve işgal edenin elde ettiği yararın da göz önünde tutulması suretiyle yapılacak inceleme sonucu ecrimisil bedelinin belirlenmesi ile idare tarafından belirlenen ecrimisilin uygun olup olmadığı değerlendirilmek suretiyle, yapılacak inceleme sonucu düzenlenecek bilirkişi raporu esas alınarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. 	
KARAR SONUCU :
            Açıklanan nedenlerle;
1.	Temyiz isteminin kabulüne,
2.	Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3.	Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 17/12/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.