Esas No: 2021/2356
Karar No: 2024/3905
Karar Tarihi: 27.06.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/2356 E.  ,  2024/3905 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2021/2356
Karar  No : 2024/3905  
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Valiliği	 
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Madencilik İnşaat Elektrik Taşımacılık Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından; Ordu ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii sınırları içerisinde ruhsatsız ve izinsiz üretim yapıldığından bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesi gereğince müvekkili şirketin 45.605.70 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Ordu Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nin 63. maddesinde hammadde üretim izni (hüib) verilen alana ilişkin olarak Maden Kanunu'nun 7. maddesi gereğince alınması gerekli izinler, kamu kurum ve kuruluşunca ilgili kanun hükümlerine göre yetkili merciilere müracaat edilerek alınacağı düzenlemesine karşın hüib belgesi alındıktan sonra maden ocağını işletebilmek için Maden Kanunu uyarınca alınması gereken izinler alınmadan faaliyette bulunulduğu ve bu durumun dava dilekçesinde davacı tarafça ikrar edildiği açık olduğundan, davacı tarafından yapılan faaliyetin her koşulda ruhsatsız üretim kapsamına girdiğinin anlaşıldığı, maden sahasında ruhsatsız olarak üretim yaptığı anlaşılan davacı şirket hakkında verilen idari para cezasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak,  davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Davalı idarece, söz konusu madene ilişkin hammadde üretim izni bulunmakla birlikte, Kanun'un 7.maddesi uyarınca alınması gereken izinler alınmadan, daimi nezaretçi atanmadan ve sevk fişleri düzenlenmeden maden alınması nedeniyle ceza verildiği ileri sürülmekte ise de, dava konusu işlemin 3213 sayılı Kanun'un 12/5.maddesi uyarınca tesis edildiği, anılan maddede ise, ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı içerisinde üretim yapılmasının cezalandırıldığı, bu nedenle 7.madde uyarınca alınması gereken izinlerin alınmaması nedeniyle Kanun'un 12/5.maddesi uyarınca ceza verilmesine olanak bulunmadığı gibi, dava konusu alanda Karayolları 7.Bölge Müdürlüğü adına düzenlenmiş hammadde üretim izin belgesi bulunduğu, söz konusu maden sahasının adı geçen idare tarafından, ihale ile davacı şirket tarafından üstlenilen işe ilişkin hammadde temini maksadıyla teslim edildiği görüldüğünden davacı şirket tarafından ruhsatsız veya başkasına ait ruhsat alanı içinde faaliyet yürütülmesi fiilinin işlenildiğinden bahsetmeye de olanak bulunmaması nedeniyle Kanun'un 12/5.maddesi uyarınca davacıya ceza verilemeyeceği, ayrıca, yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca, Maden Kanunu'nun 7.maddesi uyarınca alınması gereken izinlerin alınması yükümlülüğünün hammadde üretim izin belgesi sahibine ait olması nedeniyle, anılan izinler alınmaksızın maden sahasının davacı şirkete tahsis ve teslim edilmesine ilişkin sorumluluğun da hammadde üretim izin belgesi sahibi olan Karayolları 7.Bölge Müdürlüğüne ait olacağı, ihaleye ilişkin sözleşmenin imzalanması ile davacı şirket açısından ihale bitirme süresinin işlemeye başlayacağı gözetildiğinde,  bu ihaleye ilişkin hammadde temini maksadıyla davacıya teslim edilen madene ilişkin izinlerin bu teslimden önce Karayolları 7.Bölge Müdürlüğü tarafından alınmamasının sonuçlarından davacının sorumlu tutulamayacağı kanaatine varıldığından, davacının 3213 sayılı Kanun'un 12/5.maddesi uyarınca idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki idare mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmediği,  istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptaline  karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının 3213 sayılı Maden Kanunun 7. maddesi kapsamındaki izinlerin aldıktan sonra, sahaya daimi nezaretçi ataması yapılması ve sevk fişlerinin kullanılması suretiyle üretim yapması gerekirken, faaliyette bulunulduktan sonra işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusu yaptığını, sonrasında 09.07.2019 tahinde alındığını, davacının eyleminin kamu zararına neden olduğunu, idari para cezasının 7. madde izinlerini almadan faaliyette bulunan  davacıya tecziye edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI  : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
 
İNCELEME VE GEREKÇE:	
MADDİ OLAY : 
              	  Davacının, Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü sorumluluk sahası içinde bulunan "Çaybaşı-Tekkiraz İl Yolu Km:19+000-25+000 Arası ve (Samsun-Ünye) Ayr-Çaybaşı-İlküvez Yolu Çaybaşı Geçişi Km:0+031,83-1+415,64 Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Üstyapı ve Otokorkuluk İşleri"ne yönelik olarak 17/04/2015 tarihinde yapılan ihale alan davacı ile 15/05/2015 tarihinde sözleşme imzalanmıştır.						
	Ordu ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkiinde bulunan ve Karayolları 7.Bölge Müdürlüğü adına 20/02/2019 tarihli Hammadde Üretim İzin Belgesi düzenlenmiştir. Davacı şirket uhdesinde bırakılan yol yapım işinde kullanılacak asfalt malzemenin üretimi için maden ocağının ihaleyi yapan Karayolları 7.Bölge Müdürlüğü tarafından davacı şirkete tesliminin yapıldığı idarece de kabul edilmiştir.
     	    13/06/2019 tarihinde jandarma tarafından yapılan denetimde, söz konusu taş ocağıdan davacı şirket personeli tarafından izinsiz taş alımı yapıldığı tespit edilerek tutanak tutulmuştur. İdare tarafından ocaktan alınan malzemenin yaklaşık 30 kamyon olduğunun saptanması üzerine, davacı şirkete, 3213 sayılı Kanun'un 12/5.maddesi uyarınca izinsiz ve ruhsatsız olarak 375 m³ II-a grubu bazalt madeninin ocakbaşı satış fiyatı üzerinden hesaplanan 45.605,70 TL idari para cezasının tecziyesine  ilişkin dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine, işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava, Ordu ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii sınırları içerisinde ruhsatsız ve izinsiz üretim yapıldığından bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesi gereğince davacı şirketin 45.605.70 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Ordu Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarenin, 11/09/2019 tarihli savunma dilekçesinde, dava konusu maden üretimi yapılan sahada Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü adına 20.02.2019 tarihinde düzenlenmiş Hammadde üretim izin belgesinin bulunduğunu, ancak üretim faaliyeti yapılabilmesi için 3213 sayılı Maden Kanunun 7. maddesi kapsamındaki izinlerin (Çed, Mülkiyet, GSM v.b) aldıktan sonra  ve daimi nezaretçi atandıktan sonra sevk fişleri düzenlerek üretim yapılabileceği, ancak davacının izinleri almadan  maden üretim faaliyetinde bulunması nedeniyle ceza verildiği savunulmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davalı idare tarafından 13.06.2019 tarihinde maden üretiminin yapıldığı tespitinden sonra, Valilik Makamının 09.07.2019 tarihinde 2. sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği görülmekle davacıya ait fiilin subuta erdiği açıktır.
Ancak,( işlem tarihi itibariyle yürürlükte olan ) 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazete'de yayımla yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin, "İzinler" başlıklı 64. maddesinde "Hammadde üretim izni verilen alana ilişkin olarak Kanunun 7 nci maddesi gereğince alınması gerekli izinler, hammadde üretim izin sahibi tarafından ilgili kanun hükümlerine göre yetkili mercilere müracaat edilerek alınır. İzinlerin alınmasına müteakip Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Kanunun 7 nci maddesine aykırı faaliyette bulunulduğunun tespiti hâlinde faaliyeti gerçekleştirene Kanunun 7 nci maddesinin son fıkrasına göre idari para cezası uygulanarak, bu alandaki işletme faaliyetleri durdurulur." hükmü gereğince Hammadde üretim izni verilen alana ilişkin olarak Maden Kanunun 7. maddesine aykırı faaliyeti nedeniyle 7. maddenin son fıkrasına göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir. 
Ceza hukukunun temel prensiplerinden biri olan tipiklik ilkesinin dava konusu edilen işlem ile ihlal edildiği anlaşılmıştır. Başka bir anlatımla; davacının fiili, anılan Kanunun 7. son fıkrasında yer alan yaptırım tanımına uymakta olup, söz konusu fiil nedeniyle Maden 12. maddesi gereği idarece işlem tesis edilmiştir.
Bu durumda; davacının eylemine uygun olan Kanun maddesi gereği işlem tesis edilmesi gerekirken, tipiklik ilkesine aykırı olarak farklı bir yaptırım öngören kanun maddesi dayanak alınarak tesis edilen idari para cezası işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Temyizen incelenen karar, sonucu itibariyle usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle,
1.  Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama  kararının taraflara  tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın Ordu  İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 27/06/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.