Esas No: 2023/1570
Karar No: 2024/3161
Karar Tarihi: 24.05.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/1570 E.  ,  2024/3161 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2023/1570
Karar  No : 2024/3161  
TEMYİZ EDENLER 	: 
1. (DAVALI) ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
 
2. (DAVACI) ...
VEKİLİ   : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Makedonya Uluslararası Vizyon Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olan davacı tarafından, diplomasına denklik verilmesi istemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 27.01.2021 tarihli kararının ve söz konusu Üniversiteye 20.02.2016 tarihinden sonra kayıt yaptıran ve mezun olanların başvurularının Yurtdışı Yüksek Öğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin altıncı fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca münhasıran reddedilmesine ilişkin olarak Kurulun 13.01.2021 tarihli toplantısında alınan kararların iptali ve yoksun kalınan parasal ve özlük hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...  tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının diplomasına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin 12.02.2021 tarihli işlem ile mezuniyeti sonrasında ve bu işlemlerin dayanağı olarak gösterilen Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 13.01.2021 tarihli toplantısında alınan ve ilgililer hakkında münferiden bir inceleme yapılmaksızın doğrudan doğruya "20.02.2016 tarihinden sonra bu üniversiteye kayıt yaptıran ve buradan mezun olan adayların başvurularının, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin 6. fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca münhasıran reddedilmesine" ilişkin 2. maddesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline, Mahkemelerinin iş bu kararının davacının hiçbir işleme gerek olmadan diplomasına denklik verileceği sonucunu doğurmayacağından bu aşamada davacının yoksun kaldığı parasal ve özlük hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi yönündeki talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:	İstinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararı kaldırılarak, Denklik Yönetmeliği hükümleri uyarınca denklik başvurularında Yükseköğretim Kurulu tarafından lisans eğitiminin düzeyi ve içeriğine yönelik olarak yapılacak inceleme ve değerlendirmeler kapsamında mezun olunan programın Türk yükseköğretim programlarına eşdeğer olup olmadığı hususuna ek olarak başvuru sahiplerinin Türkçe dilinde eğitim alıp almadığı  hususunun da dikkate alınması gerektiği, uyuşmazlıkta; davacının  üniversiteye giriş yaptığı tarih ile denklik başvurusunun yapıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan yönetmelik hükmü gereği Türkçe olan programlar için yapılan diploma denklik başvurularının reddedileceği ve görmüş olduğu lisans eğitim dilinin Türkçe olması karşısında, diplomasına denklik verilmesi için yeterli şartları sağlamadığı, bu durumda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile  mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, davacının Makedonya'da bulunan "International Vision University" den aldığı diplomasına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurusunun Türkçe dilinde öğrenim görerek mezun olunduğundan  bahisle reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle bu kısım yönünden davanın reddine, dava konusu bireysel işlemin hukuka uygun olduğu saptandığından, davacının yoksun kaldığı parasal ve özlük hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi yönündeki talebinin reddine, dava konusu işlemlerden Yükseköğretim  Yürütme Kurulu'nun ... tarih ve ... oturum numaralı kararının, yine Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun ... ve ... oturum numaralı kararı ile kaldırıldığı ve anılan kararda; "... 13.01.2021 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının dayanağı olan hükmün ortadan kalkmış olması ve madde bendinin değişmiş olması nedeniyle uygulamaya dönük olarak alınan bu kararın kaldırılmasına, 13.01.2021 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı dayanak alınarak sonuçlandırılan başvuruların yapılan değişiklik çerçevesinde yeniden işleme alınmasına, işlem süreci tamamlanmamış olan başvuruların ise yeni düzenleme çerçevesinde işlemlerinin devam ettirilmesine, ..." şeklindeki açıklamalara yer verildiği hususu dikkate alındığında, dava konusu olan 13.01.2021 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı hakkında davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI        : 
DAVACI : İşlemlerin tamamının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
... BAŞKANLIĞI: Dava konusu işlemlerin bütünüyle hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davacı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmakta olup, davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen gerekçe ile onanması, kısmen onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:	
MADDİ OLAY : 
Dava, Makedonya Uluslararası Vizyon Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olan davacı tarafından, diplomasına denklik verilmesi istemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 27/01/2021 tarihli kararının ve söz konusu Üniversiteye 20/02/2016 tarihinden sonra kayıt yaptıran ve mezun olanların başvurularının Yurtdışı Yüksek Öğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin altıncı fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca münhasıran reddedilmesine ilişkin olarak Kurulun 13/01/2021 tarihli toplantısında alınan kararların iptali ve yoksun kalınan parasal ve özlük hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyiz istemine konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının;  "davanın reddine" yönelik kısmının incelenmesi;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
	Temyiz istemine konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının; "dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına" yönelik kısmının incelenmesi;
	20/02/2016 tarihli ve 29630 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren mülga Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin "Denklik başvurusunun incelenmesi sonucu yapılacak işlemler" kenar başlıklı 7.maddesinin 5.fıkrasının (ç) bendi "(5) Yapılan inceleme sonucunda, aşağıda belirtilen hâllerde denklik başvuruları reddedilir: ç) Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla öğrenim dilinin Türkçe olduğu belirlenen programlar veya Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışındaki Türkçe yükseköğretim programları dışında, yükseköğretim kurumlarının açtığı ve öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan başvurular reddedilir...." düzenlemesine yer verilmiştir.
	25/08/2016 tarihinde Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı internet sitesinde yayımlanan duyuruda, Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi ile Kırgızistan'daki Türkiye Manas Üniversitesi dışında, yurt dışında yükseköğretim kurumlarının açtığı ve öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan denklik başvurularının reddedileceği belirtilmiştir.
	Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 22/02/2017 tarih ve 2017.6.1044 sayılı kararı ile, diploma denklik başvurularının yönetmelik hükümlerine göre ilgili komisyon ve kurullar tarafından münferiden değerlendirildiği, yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan önlisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının ülkemizdeki diplomalara eşdeğer olup olmayacağı hususunda önceden herhangi bir görüş belirtmenin mümkün olmayacağı, tanımanın denklik anlamına gelmediği, eğitim alınan yükseköğretim kurumunun tanınırlığına ilişkin olarak Kurumlarının yeni kararlar alma hakkının saklı olduğu göz önünde bulundurularak, Uluslararası Vizyon Üniversitesi'nin ilgili şartlar çerçevesinde tanınmasına karar verilmiştir.
	20/02/2016 tarihli Yönetmelik 05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılmış ve 05/12/2017 tarihli Yönetmeliğinde Tanıma, Yurtdışı bir yükseköğretim kurumunun ve bu kurumun ilgili programının akademik derece vermeye yetkili olduğunun Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilmesi olarak belirtilmiş;  "Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler" başlıklı 7. maddesinin 6. fıkrasında; "Diploma denklik başvuruları aşağıda belirtilen hâllerde reddedilir:
	......ç) Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla öğrenim dilinin Türkçe olarak belirlendiği programlar ile Yükseköğretim Kurulu tarafından yurtdışında tanınan Türkçe programlar dışında öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan denklik başvuruları reddedilir." hükmüne yer verilmiştir.
	Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 13/01/2021 tarihli toplantısında alınan kararda, Makedonya’da bulunan Uluslararası Vizyon Üniversitesinden mezun olarak davalı idareye diploma denklik başvurusunda bulunanların başvurularının değerlendirilmesine ilişkin kriterlere yer verilmiş olup, alınan karar ile; "...Buna göre;
	1) 20/02/2016 tarihinden önce mevzuatta böyle bir hüküm öngörülmemiş olması, ilgililerin dönemin mevzuatına güvenerek bu Üniversiteye kayıt olmalarına sebebiyet vermiş ve idare hukukuna hâkim olan hukuki güvenlik ilkesi, hukuki öngörülebilirlik ilkesi, haklı beklentilerin korunması ilkesi ve idari istikrar ilkesi karşısında 20/02/2016 tarihinden önce kayıt yaptırmak suretiyle öğrenim görenlerin denklik başvurularının mezkûr mevzuat hükümlerine dayanılarak reddedilmesinin uygun olmayacağına, buradan mezun olarak diplomasına denklik işlemi yapılmasını isteyen başvuru sahiplerinin başvuruları incelenirken yukarıda yer alan mevzuat hükmünün işletilmemesine ve bu başvuruların Yönetmelikte belirtilen diğer hususlar yönüyle münferiden incelenmesi ve denklik sürecinin işletilmesine,
	 2) Hukukun genel kabul gören mevzuatı bilmemenin muafiyet sebebi oluşturmayacağı prensibi gereği, 20/02/2016 tarihinden sonra bu üniversiteye kayıt yaptıran ve buradan mezun olan adayların başvurularının, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin 6. fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca münhasıran reddedilmesine,
	3) 20/02/2016 tarihinden sonra Vizyon Üniversitesine kayıt yaptıran ancak tanınan başka bir üniversiteye yatay geçiş veya başka bir yolla geçiş yapan adayların, öğrenimlerinin en az %70'ini tanınan üniversitede iktisap etmeleri koşuluyla başvurularının Yönetmelikte belirtilen diğer hususlar yönüyle münferiden incelenmesi ve denklik sürecinin işletilmesine..." karar verilmiştir.
	 05/12/2017 tarihli Yurtdışı Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7.maddesinin altıncı fıkrasının (ç) bendinin, 09/04/2021 tarih ve 31449 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren yönetmelik hükmüyle; "ç) (Değişik:RG-9/4/2021-31449) Ortaöğretimini Türkiye’de tamamlayıp ülkemizde başarı sıralaması şartı aranan ve eğitim dili Türkçe olan yurt dışı bir diploma programından mezun olan öğrencilere denklik verilebilmesi için, eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına girmeleri ve aranan başarı sıralaması şartını sağlamaları gerekir. Bu şartı sağlamayanların diplomalarına denklik işlemi yapılmaz." şeklinde düzenleme yapılmıştır.
	YÖK Yürütme Kurulu'nun 15/09/2021 tarih ve 40 oturum numaralı kararı ile ise; "Makedonya'daki özel yükseköğretim kurumlarından International Vision Univetsity (Uluslararası Vizyon Üniversitesi)'nin 22/02/2017 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı ile tanınmasına karar verilmiştir. Bu üniversiteden mezun olan başvuru sahiplerinin transkriptlerinde eğitimlerini Türkçe olarak aldıkları belirtilmiştir. 20/02/2016 tarihli Yurtdışı Yükseköğretim  Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin beşinci fıkrasının (ç) bendinde 'Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla öğrenim dilinin Türkçe olduğu belirlenen programlar veya Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışındaki Türkçe yükseköğretim programları dışında, yükseköğrenim kurumlarının açtığı ve öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan başvurular reddedilir.' hükmü düzenlenmiş, aynı düzenleme mevcut 05/12/2017 tarihli Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin 6. fikrasının (ç) bendinde; 'Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla öğrenim dilinin Türkçe olduğu belirlenen programlar veya  Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışındaki Türkçe yükseköğretim programları dışında, yükseköğretim kurumlarının açtığı ve öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan “diplomalar için yapılan başvurular reddedilir.' hükmü ile de aynı şekilde yer almıştır. Söz konusu madde bendinin uygulamasına ilişkin işlemler de 13/01/2021  tarihinde alınan Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı ile belirlenmiştir.
	Ancak, 13/01/2021 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının dayanağı olan 05/12/2017 tarihli Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin 6. fıkrasının (ç) bendindeki hüküm, 09/04/2021 tarihinde yapılan değişiklik ile 'Ortaöğretimini Türkiye'de tamamlayıp ülkemizde başarı sıralaması şartı aranan ve eğitim dili Türkçe olan yurt dışı bir diploma programından mezun olan öğrencilere denklik verilebilmesi için, eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına girmeleri ve aranan başarı sıralaması şartını  sağlamaları gerekir. Bu şartı sağlamayanların diplomalarına denklik işlemi yapılmaz', şeklinde değiştirildiğinden,
	13/01/2021 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının dayanağı olan hükmün ortadan kalkmış ve madde bendinin değişmiş olması nedeniyle uygulamaya dönük olarak alınan bu kararın kaldırılmasına,
	13/01/2021 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı dayanak alınarak sonuçlandırılan başvuruların yapılan değişiklik çerçevesinde yeniden işleme alınmasına, işlem süreci tamamlanmamış olan başvuruların ise yeni düzenleme çerçevesinde işlemlerinin devam ettirilmesine karar verildi." şeklinde karar alınmıştır.
Yukarıda aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden; bir üniversitenin tanınmasının o üniversiteden alınan diplomalara doğrudan denklik verilmesi anlamına gelmediği, gerek 20/02/2016 tarihli, gerekse 05/12/2017 tarihli Yönetmelik hükümlerinde, 'Yükseköğretim Kurulu tarafından yurtdışında tanınan Türkçe programlar dışında öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan denklik başvurularının reddedileceğinin' düzenlendiği, Uluslararası Vizyon Üniversitesi'nin tanıma kararında eğitim dilinin Türkçe olacağına veya Türkçe programların tanındığına ilişkin bir ibarenin yer almadığı, bununla birlikte 25/08/2016 tarihli duyuruda yurtdışında Türkçe eğitim veren hangi yükseköğretim kurumlarının tanındığının açıklandığı, dolayısıyla tüm bu sürece uygun olarak alınan 13/01/2021 tarihli kararda hukuka aykırılık bulunmadığı açıktır.
Bununla birlikte, anılan kararın YÖK Yürütme Kurulu'nun ... tarih ve ... oturum numaralı kararı ile kaldırılmasına karar verilmiş olup, Bölge İdare Mahkemesi kararının 13/01/2021 tarihli karar hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle,
1.  Temyiz istemlerinin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının; 
A. ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile yoksun kalınan parasal ve özlük hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemine ilişkin kısmının ONANMASINA,
b.Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 13/01/2021 tarihli toplantısında alınan kararın iptali istemine ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama  kararının taraflara  tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın  İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 24/05/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.