Esas No: 2021/939
Karar No: 2024/1108
Karar Tarihi: 21.02.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/939 E.  ,  2024/1108 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2021/939
Karar No : 2024/1108      
TEMYİZ EDEN (DAVACI): …  
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR): 
1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı 
VEKİLİ: Av. …
 
2- … Belediye Başkanlığı-… 
VEKİLİ: Av. …
 
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kocaeli ili, Gebze ilçesi, … köyü, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile Gebze Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilerek Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…,  K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında kısmen toptan ticaret alanı, kısmen 35 metre enkesitli yol olarak planlanan taşınmazın kullanım kararlarının 2013 yılında kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile aynı olduğu, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında da devam ettirilen bu kullanımların üst ölçekli planlara aykırı olmadığı, 35 metre enkesitli yolun; Balçık Mahallesinin ana arteri konumundaki bölgede birçok alt kademe yola servis veren, sürekliliği olan ve ana kavşaklar ile diğer ana arterlere bağlanan, parselin güneyinden kısmen geçen 10 metre enkesitli yolun ise;  servis yolu niteliğinde, tüm bölge için zorunlu bir yol olduğu, özellikle yapı adaları arasındaki ulaşım ihtiyacının karşılanması amacıyla düzenlenen yolların üst ölçekli planda düzenlenmeden uygulama imar planı kararı ile getirilebileceği, bu itibarla nazım imar planında düzenlenmeyen 10 metre enkesitli yolun uygulama imar planında düzenlenmesinin tek başına plan hiyerarşisine aykırılık oluşturmadığı, dava konusu imar planı değişikliklerinin, planların kademeli birlikteliği ilkesine, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Ana cadde üzerinde bulunan ve değeri oldukça yüksek olan taşınmazını bitişik parsel ile birlikte ticarethane olarak kullandığı, önceki imar planlarında 50 metre enkesitli olarak planlanan ve bu haliyle taşınmazına isabet etmeyen yolun, dava konusu imar planı ile enkesiti düşürülmesine rağmen taşınmazı ile üzerindeki yapısına isabet edecek şekilde planlanmasının hukuka aykırı olduğu, yalnızca kendisine ait parsel küçültülerek, yolun karşısındaki parsellere dokunulmadan yapılan planlamanın eşitlik ilkesine aykırı olduğu, parselasyon sonucu kadastral parselinin bulunduğu yerde tahsis edilen alanın miktar itibariyle imara ve yapılaşmaya uygun olmaması nedeniyle mevcut yapısının yıkılmasının gerekeceği, müstakil mülkiyetinde bulunan parselinin hisseli hale getirildiği ve yapılan tahsisin kadastral parseli ile eşdeğer nitelikte olmadığı, parselinden daha önce yapılan terkler dikkate alınmadan yeniden hukuka aykırı kesintiler yapıldığı ileri sürülmektedir.   
SAVUNMALARIN ÖZETİ:
Davalı Gebze Belediye Başkanlığı tarafından; Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda açık ve ayrıntılı bir şekilde planlama işleminin usul ve yasaya uygun olduğunun ifade edildiği, söz konusu yol güzergahından yalnızca davacı parselinin değil yolun karşı tarafındaki parsellerin de etkilendiği, bölgenin sanayi ve ticaret alanı olması dikkate alındığında söz konusu yolun genişliğinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı, dava konusu imar planları ile 2013 tarihli imar planlarında da toptan ticaret alanı ve 35 metre enkesitli yol olarak planlanan parselin kullanım kararlarında herhangi bir değişiklik yapılmadığı, yapılan planlama ile bölgede sağlıklı kentleşmenin sağlanmasının amaçlandığı, davacının parselindeki tahsis işlemlerine yönelik iddialarının parselasyona karşı açılacak davada ileri sürülebileceği, bakılan davanın konusu olmadığı, dava konusu imar planlarının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
Davalı Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile planlama bölgesinde yol ile ilgili kullanım kararlarında herhangi bir değişiklik yapılmadığı, parselin üzerindeki yapı ruhsatlı olsa dahi bu yapının bir kısmı yolda kalacak şekilde planlama yapılmasının hukuka aykırı olmadığı, neticede kamulaştırma işlemi ile davacının mağduriyetinin ortadan kaldırılabileceği, dava konusu imar planlarında parsele yönelik getirilen kullanım kararlarının; üst ölçekli planlara, planların kademeli birlikteliği ilkesine, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ: Davacının, dava konusu 1/5000 nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının taşınmazın ''10 metre enkesitli yol alanı haricindeki'' kısımları hakkındaki temyiz istemlerinin reddine, temyize konu kararın bu kısımlarının onanmasına, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının taşınmazın ''10 metre enkesitli yol alanında'' kalan kısmı hakkındaki temyiz isteminin kabulü ile bu kısım yönüyle temyize konu kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:	
MADDİ OLAY: 
Uyuşmazlık konusu taşınmaz; dava konusu 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında; kısmen toptan ticaret alanı, kısmen 35 metre enkesitli yol, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında; kısmen toptan ticaret alanı (E:0.25, Hmaks:12.50) kısmen 35 ve 10 metre enkesitli yol olarak planlanmış, bu planların iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.	
 
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin  işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmış, 6.maddesinde ise planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel  hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.
Aynı Kanun'un "Arsa ve Arazi düzenlemesi" başlıklı 18. maddesinde; imar sınırı içindeki binalı ve binasız arazi ve arsaların plan ve mevzuata uygun, inşaata veya tespit edilmiş olan diğer kullanma şekillerine elverişli duruma getirilmesi amacıyla düzenlenmesi için, sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın bunları birbirleriyle, yol fazlalarıyla ve belediyeye, kamu kurumlarına ait yerlerle birleştirerek plan ve mevzuat gereklerine göre hisseli ve hissesiz olarak yeniden parsellere ayırmaya ve bu parselleri kişilere dağıtmaya belediyelerin yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Bu çerçevede 3194 sayılı Kanunun 18. maddesinde tanımlanan parselasyon işlemi, bir düzenleyici işlem olan uygulama imar planının uygulanmasının (hayata geçirilmesinin) araçlarından birini oluşturmaktadır.
14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin; "Genel Plânlama Esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir." hükmüne, "Gösterim (lejand) Teknikleri" başlıklı 10. maddesinde, her türlü mekânsal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı kurala bağlanmış, "İmar Planı Değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında, "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde:
a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.
  c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.
ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.
d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur." hükmüne yer verilmiştir.
 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Dava konusu 1/5000 nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının taşınmazın 10 metre enkesitli yol alanı haricindeki kısımları yönünden davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısımları hakkındaki temyiz istemi incelendiğinde, 
	Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
	İdare Mahkemesi kararının bu bölümlerine karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararı hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır. 
	Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında taşınmazın ''10 metre enkesitli yol alanında'' kalan kısmı yönünden davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısım hakkındaki temyiz istemine gelince,
	Yukarıda yer verilen hükümler uyarınca, planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında nazım imar planından sonra yapılacak olan uygulama imar planının, nazım imar planına uygun yapılması gerekmektedir.
 Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nde yer verilen düzenlemelere göre, taşıt yolu olan 10,00 metre üzerindeki en kesitli yolların ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümünü gösterecek olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer alması gerekirken, daha dar en kesitli olan yaya yolunun (7,00 metrelik) ise üst ölçekli nazım imar planında yer almadan da 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin mümkün olduğu sonucuna varılmıştır. 
 Uyuşmazlığa konu olayda, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında uyuşmazlık konusu taşınmaza da isabet edecek şekilde planlanan 10 metre enkesitli yolun 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer almadığı görülmüştür.
Bu durumda, dayanak 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyen 10 metre enkesitli yolun dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin, uygulama imar planını dayanağı nazım imar planına aykırı hale getirdiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin bu kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının taşınmazın ''10 metre enkesitli yol alanına'' ilişkin kısmında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine, 
2. Davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki  … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, dava konusu 1/5000 nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının taşınmazın ''10 metre enkesitli yol alanı haricindeki kısımları'' yönünden ONANMASINA, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının taşınmazın ''10 metre enkesitli yol alanında'' kalan kısmı yönünden BOZULMASINA, 
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/02/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.