Esas No: 2023/5102
Karar No: 2024/7901
Karar Tarihi: 25.12.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/5102 E.  ,  2024/7901 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2023/5102
Karar	No : 2024/7901                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Genel Müdürlüğü ... Bölge Müdürlüğü	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)          : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU                  : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem:   İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde 295,95 m²'si davalıya ait taşınmazın, 571,90 m²'sinin otopark olarak işgal edildiğinden bahisle 01/01/2012-31/12/2016 dönemi için davacıdan 149.400,00-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihtarnamesinin  iptali istenilmiştir.
                  İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda; davalı idare savunması ekinde sunulan ... tarih ve ... sayılı tespit konulu raporda; taşınmazın 157,815 m²'sinin ... A.Ş. tarafından otopark olarak kullanıldığı tespit edilmesine rağmen, işgalin tamamından davacı İstanbul Büyükşehir Belediyesinin sorumlu tutulduğu, ... A.Ş.nin;  Belediye Meclis kararı ile kurulan, kendi başına haklara ve borçlara sahip olma kabiliyeti bulunan özel hukuk tüzel kişiliğine sahip bir şirket olduğu, davacı belediyenin ise yalnızca anılan şirketin ortaklarından olduğu, öte yandan; davacı tarafından sunulan 05/12/2017 kayıt tarihli dilekçe ekinde bulunan ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esasına kayıtlı tensip tutanağı ile Uyap sistemi üzerinden yapılan incelemede; taşınmazın aynı dönem için işgalinden dolayı, ... A.Ş ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na adli yargıda da haksız işgal davası açıldığı, bu durumda, dava konusu taşınmazı anılan tarihlerde işgal etmediği sabit olan davacıdan ecrimisil istenilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
                  Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı  tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından,  ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :  Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ	 :  ...
DÜŞÜNCESİ	 : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
              2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinin 1. fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
	Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde; "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun, "Mülkiyet Hakkının İçeriği" başlıklı 683. maddesinin 1. fıkrasında; "Bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir." hükmü ile aynı Kanun'un "Tescil" başlıklı 705. maddesinde, "Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması, tescille olur. Miras, mahkeme kararı, cebri icra, işgal, kamulaştırma halleri ile kanunda öngörülen diğer hallerde, mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak, bu hallerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır." hükmü bulunmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde 295,95 m²'si davalıya ait taşınmazın, 571,90 m²'sinin otopark olarak işgal edildiğinden bahisle 01/01/2012-31/12/2016 tarihleri arasındaki dönem için davacıdan 149.400,00-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin 21/12/2016 tarih ve 34508 sayılı ecrimisil ihtarnamesinin düzenlendiği anlaşılmıştır.
Ecrimisilin; hazineye veya belediye mülkiyetindeki ya da hüküm ve tasarrufundaki taşınmazların fuzuli işgali nedeniyle alınan bir tazminat olduğu dikkate alındığında, öncelikle fuzuli işgalin olup olmadığının açıklığa kavuşturulması sonrasında ise ecrimisil tutarı hesaplanırken; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, fuzuli şagile sağladığı gelir, taşınmaz başka bir tesise hizmet vermek üzere işgal edilmişse bir bütün olarak sağladığı katkı, altyapı, ulaşım kolaylığı  gibi  tüm  faktörler  ile  emsal  taşınmazlar  için  tespit  edilmiş  olan kira ve/veya ecrimisil tutarlarının bilirkişilerce değerlendirilmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Somut olayda; davacı tarafından, dava konusu taşınmazın kamulaştırıldığı ileri sürülmüş ve dava dilekçesi ekinde kamulaştırma işlemi ile ilgili mahkeme kararları sunulmuşsa da, taşınmazın 01/01/2012-31/12/2016 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihtarnamesinin iptali istemiyle açılan davanın temyiz incelemesi için Dairemizde bulunan E:2023/5102sayılı işbu dosyadaki tapu kaydı incelendiğinde; 591,00 m² üzölçümlü taşınmazın, 1/2'sinin Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne, 1/2'sinin ... Vakfı adına kayıtlı olduğu, taşınmaz üzerinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin tasarruf yetkisinden söz edilebilmesi için Belediyenin, tasarruf işlemlerini yapma hak ve yetkisine sahip olması gerektiği; bunun ise taşınmazın tapu kütüğüne tescille kazanıldığı, söz konusu taşınmazın kamunun kullanımına terk edilmediği gibi Belediyenin mülkiyetinde olmadığı ve Belediye adına yapılmış bir tahsis ve devir de bulunmadığı, ayrıca temyiz konusu kararda; taşınmazın kullanıcısının ... AŞ olduğu belirtilmiş ise de davacının Belediye bünyesinde yer aldığı, anılan şirketin ortağı olan Belediye adına gelir getirici faaliyetlerde bulunduğu ve  Belediye Meclis Kararıyla kurulduğu  dikkate alındığında davacının fuzuli şagil olduğu açıktır.
Bu itibarla; İdare Mahkemesince, dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede işgal edilen benzer nitelikteki taşınmazlar için belirlenen ecrimisil bedelleri, taşınmazın mevkii, kullanım şekli, altyapı, ulaşım kolaylığı, elde edilen gelir ve taşınmazın kullanıcısına katkısı gibi tüm faktörler dikkate alınmak suretiyle, işgal döneminde davacıdan istenebilecek ecrimisil  bedelinin belirlenmesi ve buna göre bir karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1.	Temyiz isteminin kabulüne,
2.	Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının  BOZULMASINA,
3.	Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 25/12/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.