Esas No: 2024/575
Karar No: 2024/5931
Karar Tarihi: 23.10.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/575 E.  ,  2024/5931 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas  No : 2024/575
Karar No : 2024/5931                                                                       
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Bakanlığı	 
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Konak Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde faaliyet gösteren “... Konak Restaurant” isimli tesise ilişkin “Özel Tesis Turizm İşletmesi Belgesi"nin, tesisin belgelendirmeye esas niteliklerini önemli ölçüde kaybetmiş olduğundan bahisle 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 34. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi uyarınca iptaline ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; mahallinde yapılan denetim sonucunda düzenlenen denetim raporunda yer alan tespitlerin giderilebilecek nitelikte eksiklikler olduğu ve mevzuat hükümleri uyarınca davacıya söz konusu eksiklikleri gidermesi için belli bir süre verilmesi gerekirken, süre verilmeden ve bu süre sonunda bu eksikliklerin devam edip etmediği tekrar saptanmadan, tesise ait turizm işletmesi belgesinin iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, öte yandan, davalı idarece, Mahkemenin işbu kararı uyarınca, eksikliklerin giderilmesi hususunda davacı şirkete tanınacak süre sonunda yapılacak denetimde eksikler tespit edilmesi halinde, yapılacak değerlendirme sonucuna göre, turizm işletme belgesinin iptali ya da geçerliliğinin devamı yönünde yeniden bir işlem tesis edilebileceği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı  tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 34. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi uyarınca turizm işletmesi belgesinin iptaline karar verilmeden belge sahibi tesise süre verilmesi zorunluluğunun bulunmadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI:  Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ	:Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun "Denetim yetkisi" başlıklı 30. maddesinde, "Belge talebinde bulunan işletmelerin belgelendirilmesine esas denetimleri, belgeli yatırım ve işletmelerin niteliklerine ilişkin denetimleri ve işletmeleri sınıflandırma yetkisi Bakanlığa aittir." hükmüne, "Uyarma" başlıklı 32. maddesinin 1. fıkrasında, "Belge sahibine, aşağıda belirtilen durumlarda Bakanlıkça uyarma verilir, (a) Turizm yatırım ve işletmelerinin idare ve işletilmelerinde kusur, aksaklık ve eksikliklerin tespiti" hükmüne, aynı maddenin 2. fıkrasında "Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen durumda, uyarmayla birlikte eksikliğin niteliği ve tesisin bulunduğu bölge dikkate alınarak eksikliğin giderilmesi için altı ayı geçmemek üzere süre verilir..." hükmüne yer verilmiş, aynı Kanunun 34. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde ise yapılan denetim ya da sınıflandırma çalışması sonucunda niteliklerin önemli ölçüde kaybedilmiş olduğunun tespit edilmesi halinde turizm belgesinin Bakanlıkça iptal edileceği düzenlenmiştir.
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 37. maddesinin (A) bendinin (2) numaralı alt bendine dayanılarak hazırlanan ve 01/06/2019 tarih ve 30791 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tuzim Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmeliğin "Değerlendirme kurulu" başlıklı 12. maddesinde, "Değerlendirme kurulu, b) 22 nci, 26 ncı ve 42 nci maddelerde belirtilen tesisler ile tahsisli kamu taşınmazında yer alan günübirlik tesislere ilişkin turizm belgesi düzenlenmesi, iptali, devri ve ana faaliyet konusunda işletmeci şerhi düşülmesi taleplerini karara bağlamakla görevlidir." hükmüne, "Özel tesisler" başlıklı 42.maddesinde, "Özel tesisler; turizm alanında faaliyet gösteren, özellik arz eden ve Bakanlık tarafından desteklenmesi uygun görülen işletmelerdir." hükmüne yer verilmiştir. 
Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından işletilen tesis mahallinde son durum tespiti amacıyla 18/08/2021 tarihinde yapılan denetim neticesinde hazırlanan 08/10/2021 tarih ve 202130761 sayılı denetim raporunda, "2- Belgelendirmeye esas niteliklerine ilişkin olarak; a) Kapasitede yeralan yemek salonları müşteri kullanımına açık olup üç çeşit ızgara ile çorba  servisi verilmektedir, yemeklerin yöresel, bölgesel özelliği bulunmamaktadır. Ana mutfakta bulunan taş fırın kullanım dışıdır. b) Kapasitede 30 kişilik özel yemek salonu olarak yer alan mahal girişi için dışarıdan ilave bir kapı (üzerinde hava perdesi olan) yapılmış, Denetim Raporu'nda (25.04.2013/45-22-593) belirtilen odun kömürlü bakır işçiliği ile yapılmış ızgara kaldırılmış, salon içine doğrudan açılan tek kabinli bay müşteri tuvaleti düzenlenmiştir. Tuvaletin doğrudan salona açılması, yerel dekorasyon unsuru olan bakır ızgaranın kaldırılmış olması uygun bulunmamıştır, temizlik ve düzen yetersizdir. Ana salondan kapı ile ayırım ve mutfak ile arasında servis penceresi bağlantısı olan servis bankosu düzenlemesi halen mevcuttur. c) Tefriş, dekorasyon ve aydınlatması normal standartlarda olan tesiste, mutfak ve müşteri tuvaletleri de dahil olmak üzere, temizlik, bakım ve düzen yetersizdir. ç) Anılan Denetim Raporları'nda, tesise 30 metre uzaklıkta, yiyecek-içecek deposu ve personel soyunma-giyinme mahalli olarak kullanıldığı belirtilen hacimler uygulamada odun ve kullanılmayan eşya deposu olarak kullanılmaktadır. Tesis bünyesinde yiyecek-içecek deposu ve personel soyunma-giyinme mahalli ayrıca bulunmamaktadır. d) Tesiste çalışan personelin görevlerine uygun özel kıyafetleri bulunmamaktadır. e) İlkyardım sertifikalı personel bulunmamaktadır. f) Personel eğitimine ilişkin çalışma, doküman ibraz edilmemiştir. 3- a) Geri kazanılabilir atıklar türlerine göre ayrıştırılmamaktadır. b) İlkyardım malzemesi bulunmamaktadır." tespitlerine yer verildiği, anılan denetim raporuna dayanılarak davalı idare Değerlendirme Kurulunun 02/11/2021 tarih ve 202136000 sayılı kararıyla belgelendirmeye esas niteliklerini önemli ölçüde kaybetmiş olduğundan bahisle tesise ait özel tesis turizm işletmesi belgesinin 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 34. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi uyarınca iptaline karar verildiği ve bu kararın 17/11/2021 tarih ve 202138772 sayılı işlemle davacıya bildirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İptal davalarında, idari işlemler hakkında hukuka uygunluk denetimi yapılmaktadır. Özellikle vurgulanması gereken husus, yetki ve şekil unsurları yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılan bir işlemin, idarece gösterilen sebeple birlikte işlemin, mevcut yasal düzenlemeler bütünlüğü içinde hukuka uygun bir sebebin bulunup bulunmadığının da incelenmesi gerekmektedir. 
Görülmekte olan bir davada, idarece dava konusu işlemin tesisinde gösterilmiş olmamakla birlikte dosyanın incelenmesi sırasında maddi olaya uygunluğu yargı yerince saptanmış ve idarece gösterilen yasal nedenin hukuken isabeti olmadığı belirlenmiş ise, idarenin gösterdiği madde hükmü dışında dosyada saptanan yasa hükmüne göre uyuşmazlığın çözümlenmesi idare hukukunda "sebep ikamesi" ilkesi olarak nitelendirilmekte olup, belli durumlarda gösterilen yasa hükmü yerine yargı yerince belirlenen yasa hükmüne göre uyuşmazlığın çözümlenebilmesi mümkündür.
Uyuşmazlıkta, dava konusu işleme dayanak olan... tarih ve ... sayılı denetim raporunda yer verilen tespitlerin esas itibarıyla giderilebilir, düzeltilebilir nitelikte aksaklık ve eksikliklere ilişkin olduğu, bu aksaklık ve eksikliklerin tesisin belgelendirilmesine esas niteliklerini tamamen kaybetmesine neden olacak ağırlıkta olduğu  değerlendirilerek tesise telafi imkanı tanınmadan turizm işletmesi belgesinin iptalinin ölçülülük ilkesine aykırı olacağı, diğer taraftan denetim raporunda tespit edilen eksiklik ve aksaklıklar nedeniyle dava konusu işlem tesis edilirken işlemin hukuki sebebi olarak her ne kadar 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun 34. maddesinin 1. fıkrasının  (f) bendi gösterilmiş ise de yukarıda belirtilen nedenlerle olayda bu hukuki sebebin değil aynı Kanunun 32. maddesinin (a) bendinde yer alan hukuki sebebin uygulanması ve buna göre işlem tesis edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacı tarafından işletilen tesis mahallinde son durum tespiti amacıyla 18/08/2021 tarihinde yapılan denetim neticesinde hazırlanan ... tarih ve ... sayılı denetim raporunda yer verilen tespitler nedeniyle 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 32. maddesinin (a) bendi uyarınca işlem tesis edilerek aynı maddenin 2. fıkrası uyarınca eksikliğin niteliği ve tesisin bulunduğu bölge dikkate alınarak eksikliğin giderilmesi için davacıya süre verilmesi gerekirken aynı kanunun 34. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi uyarınca davacıya ait özel tesis turizm işletmesi belgesinin iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından temyize konu Mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin reddine,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın  İdare Mahkemesine gönderilmesine, 23/10/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.