Esas No: 2023/5112
Karar No: 2024/1423
Karar Tarihi: 14.03.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/5112 E.  ,  2024/1423 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2023/5112
Karar  No : 2024/1423  
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Üniversitesi 
VEKİLİ	: Av....
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ...
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Üniversitesi, Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi, Makine Mühendisliği bölümünde çift anadal programı öğrencisi olan davacı tarafından, 06.12.2021 tarihli dilekçe ile mezuniyetinin sağlanarak diplomasının verilmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddine dair ... Üniversitesi Rektörlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının  özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda; Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 17/8. maddesi gereği 2018-2019 eğitim öğretim yılı güz ve bahar döneminde iki yarıyıl üst üste ders almayan ve Altınbaş Üniversitesi Çift Anadal ve Yandal Programı Yönergesi'nin 6/5. maddesi gereği genel not ortalaması ikinci kez 4.00 üzerinden 2.5’in altına düşen davacının çift anadal kaydının silinmesinin gerektiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Her ne kadar, mevzuat hükümlerinden, çift anadal programından iki yarıyıl üst üste ders almayan ve yine genel not ortalaması ikinci kez 4.00 üzerinden 2.5’in altına düşen öğrencinin ikinci anadal diploma programından kaydının silineceği açık ise de; davalı idarece davacı iki yarıyıl üst üste ders almadığı halde 2019-2020 öğretim döneminde davacının kaydının yenilendiği, 2017-2018 eğitim öğretim yılı bahar dönemi sonunda 2.37, 2019-2020 eğitim öğretim yılı güz dönemi sonunda ise 2.20 genel not ortalaması ile iki kez 2.50 not ortalamasının altına düştüğü halde yine  kaydı silinmediği gibi 2020-2021 öğretim döneminde de kaydının yenilendiği, davacının 2 yıl ders alarak ve sınavlarda başarılı olarak çift anadal  öğrenimini tamamladığı anlaşıldığından, davacının öğrenimini tamamlayıp diploma almaya hak kazandığı aşamada kendi hatası ve hilesinden kaynaklanmayan, tamamen idarenin kusurundan kaynaklanan sebeplerle kaydının silinmesi ve diplomasının verilmesi talebinin reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde, kazanılmış hakların korunması, hukuki güvenlik, hakkaniyet ilkelerine ve hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinafa konu karar kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 17/8. maddesinde belirtildiği üzere üst üste iki dönem ders kaydı yapmadığı,  ... Üniversitesi Çift Anadal ve Yandal Programı Yönergesi'nin 6/5. maddesi gereği genel not ortalamasının da iki kez 2.50'nin altına düştüğü hususlarının açık olduğu, davacının iki dönem üst üste kayıt yapmamasına rağmen sehven kaydının silinmediği, idarelerin hukuka aykırı işlemleri her zaman geri alabileceği, idarelerin açık hataya düşerek tesis ettikleri işlemleri herhangi bir süre sınırı olmaksızın her zaman geri alabileceği, açık hataya dayalı tesis edilen işlemlerin kişilere kazanılmış hak bahşetmeyeceği belirtilerek istinaf kararının bozulması istenilmiştir. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı vekili tarafından, müvekkilinin başlangıçta mevzuata uygun olarak kaydının yapıldığı, bölümde öğrenci olma şartlarını taşıdığı konusunda bir tartışma bulunmadığı, dolayısıyla hiç bir hile ve yalan beyanda bulunmadan kaydını yenileyerek sınavlarda başarılı olarak mezun olmaya hak kazanması sebebiyle adına diploma düzenlenmemesine ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
 Açıklanan nedenlerle,
1.  Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının ONANMASINA, 
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama  kararının taraflara  tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın  İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 14/03/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
 
KARŞI OY :
(X)- 24.04.2010 tarih ve 27561 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, önlisans ve lisans düzeyindeki öğrencilerin yükseköğretim kurumlarındaki fakülte, yüksekokul, konservatuvar veya meslek yüksekokulu bünyesinde yer alan diploma programları arasında veya diğer yükseköğretim kurumlarındaki eşdeğer diploma programlarına yatay geçiş ile çift anadal, yandal ve yükseköğretim kurumları arasında kredi aktarımında uyulması gereken usul ve esasları  düzenlemektir." hükmü; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik, yükseköğretim kurumlarındaki önlisans ve lisans düzeyindeki diploma programları arasındaki her türlü yatay geçişleri, çift anadal, yandal programları ve kredi aktarımına ilişkin hükümleri kapsar." hükmü; "Başvuru süresi" başlıklı 17. maddesinin 8. fıkrasında, "Çift anadal programından iki yarıyıl üst üste ders almayan öğrencinin ikinci anadal diploma programından kaydı silinir." hükmü yer almaktadır.
Altınbaş Üniversitesi Çift Anadal ve Yandal Programı Yönergesi'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönergenin amacı, anadal önlisans/lisans programlarını üstün başarıyla yürüten öğrencilerin, aynı zamanda ikinci bir dalda lisans diploması veya sertifika programı almak üzere öğrenim görmelerini sağlamaktır." düzenlenmesine; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Altınbaş Üniversitesi’nde, çift anadal ve yandal programlarında eğitim ve öğretim işbu Yönerge hükümleri uyarınca yürütülür ve Altınbaş Üniversitesi önlisans/lisans düzeyindeki öğrencileri kapsar. Bu Yönergede hüküm bulunmayan konularda, Altınbaş Üniversitesi Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ve Önlisans ve Lisans Yönetmeliği hükümleri uygulanır." düzenlemesine; "Başvuru, Kayıt, Dersler ve Mezuniyet" başlıklı 6. maddesinin 5. fıkrasında ise, "Öğrencinin çift anadal programından mezun olabilmesi için genel not ortalamasının en az 4.00 üzerinden 2.72 olması gerekir. Tüm çift anadal öğrenimi süresince öğrencinin genel not ortalaması bir defaya mahsus olmak üzere 4.00 üzerinden 2.5’e kadar düşebilir. Genel not ortalaması ikinci kez 4.00 üzerinden 2.5’in altına düşen öğrencinin ikinci anadal diploma programından kaydı silinir.
" düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden, çift anadal programından iki yarıyıl üst üste ders almayan ve yine genel not ortalaması ikinci kez 4.00 üzerinden 2.5’in altına düşen öğrencinin ikinci anadal diploma programından kaydının silineceği açıkça düzenlenmiştir.
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarih ve  E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararı ile, idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı ve hilesi hallerinde süre aranmaksızın kanunsuz terfi veya intibaka dayalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği; belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı ödemelerin geri alınmasının, hatalı ödemenin ilk yapıldığı tarihten başlamak üzere idari dava açma suresi içinde mümkün olduğu, bu süre geçtikten sonra geri alınamayacağı karara bağlanmıştır. Anılan karar, her ne kadar hatalı terfi ve intibaktan doğan ödemelerin geri alınmasına ilişkin ise de, bu karar ile idari işlemlerin geriye alınmasında uyulması gereken temel ilkeler ortaya konulmuş bulunduğundan, anılan kararın tüm hatalı işlemlerin idarece geri alınmasında da dikkate alınması gerekmektedir.
Dolayısıyla Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun, idari işlemlerin geri alınması koşullarını da belirleyen bahsi geçen kararında açıklandığı üzere; dava açma süresi içinde,  hukuka aykırı tüm işlemlerini geri almaya yetkili olan idarenin, dava açma süresi geçtikten sonra ancak, yok hükmündeki idari işlemleri ile ilgililerin gerçeğe aykırı beyanı    veya hilesi nedeniyle veya açıkça hataya düşerek tesis ettiği idari işlemlerini, süre kaydı aranmaksızın geri alması mümkün bulunmaktadır. Zira bu tür işlemlerin ilgililer lehine hak doğurması mümkün bulunmadığı gibi bu nitelikleri itibarıyla istikrar yaratmaları da mümkün değildir. Zira kazanılmış hak, objektif bir hukuk kuralının kişilere uygulanmasıyla objektif ve genel hukuki durumun kişisel bir işlemle özel hukuki duruma dönüşmesidir.
Bu itibarla, idarelerce tesis edilen işlemlerin, mevzuatın açık hükmüne aykırı olması halinde, açık hata nedeniyle idarelerce her zaman geri alınabileceği 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararı gereğidir.
Bu durumda, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 17/8. maddesi gereği 2018-2019 eğitim öğretim yılı güz ve bahar döneminde iki yarıyıl üst üste ders almayan ve ... Üniversitesi Çift Anadal ve Yandal Programı Yönergesi'nin 6/5. maddesi gereği genel not ortalaması ikinci kez 4.00 üzerinden 2.5’in altına düşen davacının çift anadal kaydının silinmesi gerekirken davalı idarece açık hataya düşülerek öğrencilik kaydının devam ettirildiği, açık hataya dayalı tesis edilen işlemlerin kişilere kazanılmış hak bahşetmeyeceğinden, davacının çift anadal programından kaydının silinmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf kararının bozulması gerektiği görüşüyle oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.
KARŞI OY :
(XX)- Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 17/8. maddesi gereği 2018-2019 eğitim öğretim yılı güz ve bahar döneminde iki yarıyıl üst üste ders almayan ve Altınbaş Üniversitesi Çift Anadal ve Yandal Programı Yönergesi'nin 6/5. maddesi gereği genel not ortalaması ikinci kez 4.00 üzerinden 2.5’in altına düşen davacının çift anadal kaydının silinmesi gerekirken davalı idarece  öğrencilik kaydının devam ettirildiği görülmektedir.
Bu durumda, davalı idarece zamanında işlem tesis edilmemesi sebebiyle davacının öğrenci af kanunlarından faydalanma hakkının elinden alındığı, dolayısıyla idarenin sehven yaptığı hatanın sonuçlarının davacı üzerinde ciddi sonuçlar doğurduğu görüldüğünden, dersleri başarılı bir şekilde tamamlayarak mezun olmaya hak kazanan davacı adına diploma düzenlenmesinin hakkaniyet gereği olduğu düşüncesiyle istinaf kararının bu gerekçe ile onanması gerektiği görüşüyle aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.