Esas No: 2022/315
Karar No: 2024/6950
Karar Tarihi: 17.12.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/315 E.  ,  2024/6950 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2022/315
Karar  No : 2024/6950  
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI)	:...  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Valiligi 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Şırnak İli, Uludere İlçesi, Merkez Jandarma Karakol Komutanlığı emrinde güvenlik korucusu olarak görev yapmakta iken, hakkında başlatılan soruşturma sonucu Geçici Köy Korucuları Yönetmeliğinin 17/ç-16 bendinde yer alan "göreve alınmada aranacak şartları kaybetmek" hükmü gereğince görevine son verilmesine ilişkin Uludere Kaymakamlığı İlçe Jandarma Komutanlığı'nca tesis edilen ... tarih ve  ...GK.Ks. sayılı Valilik Makamının 08/08/2019 olur tarihli işleminin iptali ile dava konusu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının  özeti: ...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:...,  K:...sayılı kararda; Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nin ''Göreve Alınmada Aranacak Şartlar'' başlıklı 6'ncı maddesinin 1'inci fıkrasının (f) alt bendinde affa uğramış olsa bile kaçakçılık suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak şartının göreve alınmada aranacak şartlar arasında sayıldığı, bu durumda; ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin...tarih ve E:...K:... sayılı kararı ile geçici köy korucusu olarak görev yapan davacınınn "kaçakçılığa konu eşyayı bu özelliğini bilerek ticari amaçla taşımak" suçu nedeniyle 5607 sayılı yasa uyarınca 5 ay hapis cezası ve 80,00 TL adli para cezası ile cezalandırıldığı ve ''1 yıl süreyle denetimli serbestlik tedbirinin uygulanmasına'' karar verildiği, mezkur kararın 13/09/2010 tarihinde temyiz edilmeden kesinleştiği görülmekle, davacının göreve alınmada aranılan şartları kaybettiğinden hareketle görevine son verilmesine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı, öte yandan, davacı tarafından, dava konusu işlemin iptali istemi yanında bu işlem sebebiyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faizi ile birlikte tazmini istenilmekte ise de; Mahkeme tarafından, hukuka uygun bulunan dava konusu işlem sebebiyle davacının parasal hak kaybından söz edilemeyeceğinden parasal hak isteminin kabulüne olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:	İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI         : Davacı vekili tarafından,  müvekkilinin dava konusu işleme esas cezanın kesinleşmesinden yaklaşık 7 yıl sonra adli sicil kaydını sunarak güvenlik korucusu görevine başladığı, davalı idarenin davacının cezasının bilmesine rağmen göreve aldığı, Devlet Memurları Kanunun 48. madde düzenlemesine göre de, müvekkili hakkında göreve alınmada aranacak şartları kaybetme halinin oluşmadığı, dava konusu işlemin 657 sayılı Kanuna aykırı olarak zamanaşımı süresine riayet edilmeksizin tesis edildiği, soruşturmanın ve savunmanın usulüne uygun olmadığı, söz konusu Yönetmeliğin gizli olduğu, Resmi Gazete'de yayımlanmadığı, yayımlanmamış bir Yönetmelikle kişiler hakkında doğrudan hukuksal sonuçlar doğuran hükümler getirilemeyeceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI     :   Davalı idare tarafından, ilgili Yönetmelik ile "Göreve Alınmada Aranacak Şartlar" başlıklı maddenin düzenlendiği, bu maddeye göre göreve alınmada aranan şartları kaybeden güvenlik korucularının görevlerine son verileceği, davacının kaçakçılık suçu nedeniyle cezasının ertelendiği, hapis cezasının ertelenmesinin  mahkumiyet olarak değerlendirildiği, kesinleşen kaçakçılık suçu nedeniyle göreve son verme için idare hakkında belirli bir zaman kısıtlaması bulunmadığı, Yönetmelik ilgili maddesinin disiplin hukuku tahtından ayrı olduğu, disiplin hükümlerine ilişkin zamanaşımının uygulanmayacağı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. 
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
	Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 129. maddesinde; memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmıştır.
	Dava konusu işlem tarihinde yürürlükteki mevzuat aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.
	442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde; geçici köy korucuları ile korucu başlarının; görevlendirme  şekilleri,  göreve  alınmalarında  aranacak  şartlar, görevleri,  uygulanacak  disiplin cezaları ve görevlerine son verilmesini gerektiren haller, disiplin amirleri, yararlanacakları giyim eşyaları ile bunların şekli ve verilme zamanları, eğitim ve denetim usûl ve esasları, sicil ve izinleri, ilk müracaatlarında sahip olmaları gereken sağlık şartları, başka bir işte   çalışma   hakları   ile  bu  Kanunda   yer   alan   diğer    hususlara    ilişkin uygulamaların Milli Savunma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
	Bu madde hükmü uyarınca 09/01/2008 tarih ve 2018/13105 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe giren Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nde yapılan 11/10/2018 tarih ve 182 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilen Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin "Göreve Alınmada Aranacak Şartlar" başlıklı 6. maddesinde; '(1) Güvenlik korucusu olarak görevlendirilebilmek için aşağıdaki şartlar aranır: ... f)Taksirli suçlar ve aşağıda sayılan suçlar dışında tecil edilmiş hükümler hariç olmak üzere, bir yıldan fazla hapis veyahut affa uğramış olsa bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya istimal ve istihlak kaçakçılığı hariç kaçakçılık, uyuşturucu almak ve satmak, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurmak suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak. ...' hükmü, "Disiplin Cezaları" başlıklı 17. maddesinin (ç) 'görevden çıkarma' başlıklı 1. bendinde; '(1)Bir daha güvenlik korucusu olarak görevlendirilmemek üzere görevlendirilmelerindeki esas ve usullere uyularak görevle olan ilişiğin kesilmesidir. Göreve son verme cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:' hükmü, aynı maddenin 16. alt bendinde; 'Göreve alınmada aranacak şartları kaybetme,' hükmü,  "Savunma Hakkı" başlıklı 20/A. maddesinde; '(1) Güvenlik Korucusu hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. (2) Soruşturmayı yapanın veya komisyonun yedi günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan güvenlik korucusu savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.' hükümlerine yer verilmiştir.		
	24/03/2022 tarihli 31788 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 24/02/2022 tarihli E:2021/2, K:2022/20 sayılı kararı ile 442 sayılı Köy Kanununun ek 18. maddesinde yer alan "...uygulanacak disiplin cezaları..." ibaresinin iptaline, iptal kararının yürürlüğünün 9 ay ertelenmesine karar verilmiştir.
 Anayasa Mahkemesi tarafından iptal kararının yürürlüğünün 9 ay ertelenmesine ilişkin süre dolmadan, 30/11/2022 tarih ve 32029 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7422 sayılı Kanun ile 442 sayılı Köy Kanunu'na "Güvenlik korucularına verilecek disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 74/A, "Ağırlaştırıcı ve hafifletici nedenler" başlıklı 74/B, "Uygulanacak hükümler" başlıklı 74/C maddelerinin eklendiği görülmüştür.
 Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'ne dayalı olarak verilen göreve son verme işlemlerine ilişkin dosyaların incelenmesinde; yeni düzenleme olan Köy Kanunu'nun 74/A, 74/B, 74/C maddeleri dikkate alınarak karar verilmesi uygun görülmüştür.
Anayasa'nın 38. maddesinin birinci fıkrasında, "Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz." hükmü ile "suçun kanuniliği" ilkesi; üçüncü fıkrasındaki "Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur." hükmü ile "cezanın kanuniliği" ilkesi benimsenmiştir.
	Ceza Hukukunda, bir eylemin suç sayılabilmesi için, eylem sahibinin kusurlu iradesinden doğması, kanunda yazılı tipe uygun bulunması ve bir yaptırım uygulanmasını gerektirmesi şarttır. Disiplin suçu, kamu görevlisinin ilgili Kanunlarda tanımı yapılan ve kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacı taşıyan kuralların ihlali sonucunu doğuran eylemleridir. Ceza ise, suç tanımına uyan eylemi gerçekleştiren kişilere uygulanacak olan ve nev'i, süresi ve miktarları kanunla belirlenen yaptırımlardır. Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemeyeceği gibi kanunun başka bir ceza öngördüğü eylem için daha ağır bir ceza verilemez. Zira "cezada kanunilik" ilkesi, kişinin belli bir suçla ilgili olarak kanunda öngörülmeyen bir ceza ile ya da kanunda öngörülen daha ağır bir ceza ile cezalandırılmasına imkan vermez.
	Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin "Kanunsuz ceza olmaz" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında da hiç kimsenin, işlendiği zaman ulusal veya uluslararası hukuka göre suç oluşturmayan bir eylem veya ihmalden dolayı suçlu bulunamayacağı; aynı biçimde, suçun işlendiği sırada uygulanabilir olan cezadan daha ağır bir cezanın verilemeyeceği yönündeki düzenlemeye yer verilmiştir.
	Anayasa'nın 38. maddesinde idari suç ve cezalar ile adli suç ve cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından, her ikisi de bu maddede öngörülen ilkelere tabidir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 5. maddesinde, "Bu Kanunun genel hükümleri, özel ceza kanunları ve ceza içeren kanunlardaki suçlar hakkında da uygulanır." denilerek suç ve cazalar hakkında bu Kanunda düzenlenen genel hükümlerin, idari veya adli suç ve ceza ayrımı yapılmaksızın uygulanması gerektiği ifade edilmiştir. 
	5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasındaki "...İşlendikten sonra yürürlüğe giren kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı da kimse cezalandırılamaz ve hakkında güvenlik tedbiri uygulanamaz. Böyle bir ceza veya güvenlik tedbiri hükmolunmuşsa infazı ve kanuni neticeleri kendiliğinden kalkar." şeklinde ifade edilen hükme göre, bir suçun işlendiği zamandaki Kanun hükmü ile sonradan yürürlüğe giren Kanun hükmü birbirinden farklı olduğu takdirde, fail hakkında lehe olan hüküm uygulanacaktır. Lehe olan hükmün saptanabilmesi için suç tarihinde yürürlükte bulunan kanuni düzenleme ile sonradan yürürlüğe giren kanuni düzenlemenin tüm yönleriyle değerlendirilmesi gerekmektedir. 
	442 sayılı Köy Kanunu'nun "Güvenlik Korucularına Verilecek Disiplin Cezalarının Çeşitleri ile Ceza Uygulanacak Fiil ve Haller" başlıklı 74/A maddesi incelendiğinde; dava konusu işleme esas "Göreve alınmada aranacak şartları kaybetme," yönetmelik göreve son düzenlemesinin, Köy Kanunu'ndaki yeni düzenlemede göreve son nedenleri arasında yer almadığı görülmüştür. Ancak mevcut ve uygulanmaya devam eden Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin "Göreve Alınmada Aranacak Şartlar" başlıklı 6. maddesi düzenlemesi gereği; ... Asliye Ceza Mahkemesinin... tarih, E:... K:...sayılı kararıyla bireysel kaçakçılık suçu nedeniyle 5 ay hapis, 80,00 TL adli para cezası kesinleşmiş mahkumiyeti bulunan davacının 2017 yılında güvenlik korucusu olarak göreve alınmaması gerektiği açıktır. 
	Bu durumda, idarenin göreve alma hususunda bağlı olduğu şartları belirleyen Yönetmelik hükmüne aykırı olarak davacıyı göreve almasının açık hata olduğu ve süre kaydı aranmaksızın her zaman geri alınabileceği,  22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararının da bu yönde olduğu görülmektedir. İdarenin bir idari işlemi açık hata sebebiyle geri alması yönünde tesis edilen idari işlem için soruşturma, savunma, zamanaşımı gibi göreve son verme usul ve esaslarının dikkate alınmayacağı da tabiidir. 
	Bu itibarla davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı neticesi itibarıyla hukuka uygun bulunmuştur.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle,
1.  Temyiz isteminin reddine,
2.  ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA, 
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından vasra artan tutarın Mahkeme tarafından ilgili tarafa iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama  kararının taraflara  tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın  İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 17/12/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.