Esas No: 2024/1155
Karar No: 2024/6237
Karar Tarihi: 05.12.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2024/1155 E.  ,  2024/6237 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2024/1155
Karar  No : 2024/6237  
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI)	: … Metal Tic. A.Ş.
VEKİLİ	: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI)	: … Genel Müdürlüğü 
VEKİLİ	: Av. …
İSTEMİN KONUSU	:  … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin   … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hatay ili, İskenderun ilçesi sınırları içinde davacı şirketin uhdesinde bulunan … Ruhsat ve … Erişim Numaralı IV. Grup maden işletme ruhsatının 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13/1. maddesi gereğince iptaline dair Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
              İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasındaki kanuni değişiklikler ile adli ve idari süreçler bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacı şirketin, Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrası gereğince vadesi belli (her yılın Ocak ayı) olan mali yükümlülüklerini ve mevzuatla aranan belgelerin (davacı şirkete ait imza sirküsünün, vergi levhasının, amacında madencilik yapabileceğini gösteren ibarenin olduğu Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinin, 22/A kapsamında borcu yoktur yazısının ve mali yeterlilik belgesi) Genel Müdürlüğe verilmesi ve işletme ruhsatı taban bedeli kadar talep bedelinin ödenmesine ilişkin hazırlanan … tarih ve E…. sayılı  ile … tarih ve E-… sayılı ihtar yazılarının her ne kadar usulüne uygun olarak davacı şirket yetkilisine tebliğ edilmediği iddia olunmuşsa da davacı şirket tarafından tanzim edilen 10/04/2019 tarihli dilekçeyle … tarih ve E…. sayılı ihtar yazısının tarih ve sayısı ilgi tutularak "şirket yönetim kurulunca yapılacak işleme karar verileceğinin" MAPEG'e bildirildiği ve 28/02/2019 tarihinden itibaren yürürlüğe giren ve halen yürürlükte olan kanun değişikliği ile herhangi bir ihtar yazısı ile bildirim veya tebligat yapılmasına gerek olmaksızın ilgili yılın Ocak ayında ödenmesi gereken, bu ayda ödenmemesi halinde en geç aynı yılın Haziran ayında ödenmesi zorunlu olan, aksi halde ruhsatın iptal edileceği yönünde amir hükmü ihtiva eden Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasındaki açık düzenlemeye rağmen 2020 yılına ait ruhsat bedeli de dahil olmak üzere söz konusu mali yükümlülüklerin bu zamana kadar yerine getirilmediğinin görüldüğü, bu durumda; davacı şirketin, kapsam ve mahiyeti ile vadesini önceden bildiği mali yükümlülüklerini ısrarla yerine getirmemesi ve 28/02/2019 tarihinden itibaren söz konusu mali yükümlülüklerin kanunda belirlenen vade içinde yerine getirilmemesi halinde herhangi bir bildirim veya tebligat yapılmasına gerek olmaksızın işletme ruhsatının iptal edileceğinin kanunun amir hükmü ile açıkça düzenlenmiş olması karşısında; 2020 yılı işletme ruhsat  bedelini ödemediği tartışmasız olan davacı şirkete ait işletme ruhsatının, Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasına istinaden iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:	İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Maden Kanunu'nun 13. maddesinin uygulanabilmesi için öncelikle ruhsatın ihale alıcısı adına tescil edilmesi gerektiği, dava konusu işlemin kendi adlarına değil dava dışı şirket adına tesis edildiği ve bu şirkete tebliğ edildiği, 2020 yılı ruhsat harcının ödenme döneminde mücbir sebep hallerinin olduğu, idarenin ve Mahkemenin mücbir sebep hallerini gözden kaçırdığı, Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasına göre 2020 yılı Haziran aynın son gününe kadar ödenmesi gereken ruhsat bedellerinin ödeme süresinin Covid-19 salgın hastalığının devam etmesi sebebiyle iptal işlemi yapılmaksızın 01/03/2021 tarihine kadar uzatıldığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin mevzuata uygun olarak tesis edildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : 
Hatay ili, İskenderun ilçesi sınırları içinde dava dışı ... Nakliye Metal Tic. ve San. Ltd. Şti. uhdesinde bulunan … Ruhsat ve … Erişim Numaralı IV. grup demir madeni işletme ruhsatının ve ilgili ruhsat sahasının, adı geçen şirketin ... İcra Müdürlüğü'nün E:… sayılı dosyasındaki borcuna mahsuben 27/04/2015 tarihinde yapılan açık arttırma yoluyla satış neticesinde alacaklı davacı şirkete ihale edilmiş, uyuşmazlık konusu maden işletme ruhsatının ihale alacaklısı davacı şirket adına tescil edilmesi İstanbul 10. İcra Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısıyla Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nden talep edilmiştir.
 Ancak, MAPEG kayıtlarında yapılan inceleme neticesinde, uyuşmazlık konusu edilen maden işletme ruhsatının devri (tescili) için davacı şirket tarafından herhangi bir müracaatta bulunulmadığı, ruhsat tescili için mevzuatta aranan bilgi ve belgelerin ilgili idareye verilmediği ve işletme ruhsatı taban bedeli kadar talep bedeli ödenmediğinin tespit edilmesi üzerine, MAPEG'in … tarih ve E…. sayılı yazısıyla "ruhsat tescil talebinde bulunulması, 2019 yılı ruhsat bedelinin Ocak ayının sonuna kadar yatırılması, devir talebi için yatırılması gereken 2019 yılı işletme ruhsatı taban bedeli olan 15.526,00.-TL'nin yatırılması, mevzuatla aranan belgelerin Genel Müdürlüğe verilmesi halinde devir talebinin Bakanlık onayına sunulacağı ve uygun bulunduğunda devrin (tescilin) gerçekleştirileceği, aksi taktirde Maden Kanunu gereği işlem tesis edileceği, ruhsatın Maden Kanunu'ndan kaynaklanan yükümlülükleri nedeniyle iptal olması durumunda devir işleminin yapılamayacağı, ruhsatın devrinin talep edilmesi halinde ruhsata ait geçmiş borçlarının da ödenmesi gerektiği" davacı şirkete bildirilmiş, davacı şirket tarafından verilen 10/04/2019 tarihli dilekçeyle anılan yazının tarih ve sayısı ilgi tutularak "şirket yönetim kurulunca yapılacak işleme karar verileceği" MAPEG'e bildirilmiş, MAPEG'in … tarih ve E…. sayılı yazısıyla "davacı şirket tarafından verilen 10/04/2019 tarihli dilekçesi ilgi tutularak söz konusu ruhsatın devir ve tescili için davacı şirkete ait imza sirküsünün, vergi levhasının, amacında madencilik yapabileceğini gösteren ibarenin olduğu Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinin, 22/A kapsamında borcu yoktur yazısının ve mali yeterlilik belgesinin verilmesi ve işletme ruhsatı taban bedeli kadar (2019 yılı için 15.526,00-TL) talep bedelinin ödenmesini, mevzuatla aranan belgelerin Genel Müdürlüğe verilmesi ve mali yükümlülüğün yerine getirilmesi halinde devir talebinin Bakanlık onayına sunulacağı ve uygun bulunduğunda devrin (tescilin) gerçekleştirileceği" davacı şirkete bildirilmiştir.
 Sonraki süreçte davacı şirket veya anılan şirketin (ruhsat bakımından) halefi olan ... Nakliye Metal Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından 2020 yılına ait maden işletme ruhsat bedelinin yatırılmadığının tespiti üzerine MAPEG tarafından tesis edilen … tarih ve … sayılı dava konusu işlem ile … Ruhsat ve … Erişim Numaralı IV. grup işletme ruhsatının 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13/1. maddesi gereğince iptaline karar verilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun, 18/02/2015 tarih ve 29271 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6592 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle değişik 13. maddenin 1. fıkrasında; "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl Ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur. İşletme ruhsat bedelinin %70'i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30'u çevre ili uyum planı çalışmalarını belirlendiği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I.Grup (a) bendi madenlerinin ruhsat bedelleri ise, Büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması halinde 20,000-TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptali edilir" hükmüne yer verilmiştir.
28/02/2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle yapılan değişiklik ile dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle Maden Kanunu'nun 13. maddenin 1. fıkrası; "Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır. Yatırılan işletme ruhsat bedelinin %50’si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş işgünü içinde aktarılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelinin her yıl ocak ayının sonuna kadar tamamının yatırılmaması hâlinde yatırılmayan kısmının iki katı ruhsat bedeli olarak her yıl haziran ayının son gününe kadar yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir. Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz...'' şeklini almıştır.
Sonrasında 02/12/2020 tarih ve 31322 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 25/11/2020 tarih ve 7257 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile yapılan değişiklik ile 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesi; ''Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır. Yatırılan işletme ruhsat bedelinin %50’si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş işgünü içinde aktarılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelinin tamamının ocak ayının sonuna kadar yatırılmaması halinde yatırılmayan kısmın o yıl haziran ayının son gününe kadar 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında artırılarak ruhsat bedeli olarak yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir. Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz. İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir...''  halini almıştır. 
Anılan Kanunun Ek 19. maddesinde, "(Ek:25/3/2020-7226/15 md.) Mücbir sebeplerden herhangi birinin bulunması hâlinde Bakanlık tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak bu Kanun kapsamındaki mali yükümlülüklerin ve/veya beyanların ertelenmesi ile mali yükümlülüklerin taksitlendirilmesine karar verilebilir. Bu takdirde mali yükümlülüklere ilişkin zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler erteleme süresince işlemez.
Bu hükmün uygulanması için mücbir sebebin malum olması veya ilgililer tarafından ispat veya tevsik edilmesi gerekir.
Bakanlık, mücbir sebep sayılan hâller nedeniyle; bölge, il, ilçe, mahal veya afete maruz kalanlar itibarıyla mücbir sebep hâli ilan etmeye ve bu sürede bu Kanunda belirlenen mali yükümlülüklerden yerine getirilemeyecek olanları tespit etmeye yetkilidir." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
 Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinde; ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılmasının zorunlu kılındığı, ocak ayının sonuna kadar tamamı yatırılmayan ruhsat bedellerinin yatırılmayan kısmının iki katının her yıl haziran ayının son gününe kadar yatırılması gerektiği, aksi halde ruhsatın iptal edileceğinin düzenlendiği, ayrıca ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmasına gerek bulunmadığı görülmektedir. 
Ancak, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından 2020 yılı işletme ruhsat bedellerinin 30/06/2020 tarihi olan son ödeme süresi Covid-19 salgını nedeni ile 7226 sayılı Kanun ile değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun Ek-19 uncu maddesine istinaden Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca ilan edilen "mücbir sebep hâli" kapsamında 28/12/2020 tarihine kadar ötelenmiştir. Akabinde, 02/12/2020 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan 7257 sayılı Kanun'un ilgili maddesi gereğince, söz konusu ruhsat bedelleri gecikme zammı ile tahsil edilmek üzere, dünya genelinde Coronavirüs salgın süreci ve mücbir sebep halinin devam etmesi durumu göz önüne alınarak … tarih ve … sayılı Bakanlık Oluru ile verilen sürenin 01/03/2021 tarihine kadar uzatıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, … tarih ve … sayılı dava konusu işlem ile ruhsat iptaline karar verilmiş olup, idari işlemin tesis edildiği tarihteki hukuki duruma göre karar verilmesi gerekliliği karşısında, 01/03/2021 tarihine kadar 2020 yılı işletme ruhsat bedellerinin yatırılma imkanı tanınmış iken verilen süre dolmadan maden işletme ruhsatının 3213 sayılı Maden Kanunun 13. maddesi uyarınca iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge  Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1.  2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya  iadesine, 
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 
5. Kesin olarak 05/12/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.