Esas No: 2023/14050
Karar No: 2024/7742
Karar Tarihi: 24.12.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/14050 E.  ,  2024/7742 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2023/14050
Karar	No : 2024/7742                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	: ...	  
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Valiliği  	
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi, ... ada önünde Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 23.500,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 845,00 m²'si üzerinde tekne çekek yeri (deniz yüzeyi) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 18/07/2017-22/09/2021 tarihleri arası dönem için düzenlenen 651.487,79 TL tutarındaki ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen rapora göre, Devletin hüküm ve tasarrufunda bulunan yerin davacı tarafından "tekne çekek yeri" olarak kullanıldığı anlaşılmakla, bu yerin toplam 156.758,19 TL ecrimisil getirebileceğinin anlaşılması karşısında, 651.487,79 TL miktarlı ecrimisil ihbarnamesinin 156.758,19 TL'lik kısmında hukuka aykırılık, fazladan tahakkuk ettirilen 494.729,60 TL'lik kısmında ise hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin 494.729,60 TL'lik kısmının iptaline, 156.758,19 TL'lik kısım yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; işgal edilen alanın deniz yüzeyi olduğu, tekne bağlanma yeri olarak ticari amaçlı kullanıldığı, deniz turizm araçlarının kullanımına ilişkin olmadığı, 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair 374 sıra nolu Tebliğin 1. maddesinde yer alan, deniz turizmi araçlarının bağlanması amacıyla mendireklerle çevrilmiş deniz yüzeyinde, kara parçası için tespit edilen ecrimisil bedelinin yüzde onu esas alınmak suretiyle ecrimisil tespit ve takdir edileceği yolundaki düzenlemenin dikkate alınamayacağı sonucuna varılarak, davalı idarece, emsal ... İdare Mahkemesinin E:... sayısına kayden açılan davada Mahkeme kararıyla belirlenen ve 2017 yılı için 178,00 TL/m², 2020 yılı 218,00 TL/m² baz değer alınarak, 2021 yılı için de yeniden değerleme oranı uygulanarak ecrimisil bedelinin hesaplandığı, söz konusu kararın istinaf aşamasından geçerek kesinleştiği anlaşılmakla, davacının Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki deniz yüzeyinin ticari amaçlı olarak kullandığı sabit olduğundan, kesinleşen yargı kararıyla belirlenmiş olan emsal yer birim bedeli dikkate alınarak ecrimisil hesaplanmasında ve netice itibarıyla işgal dönemi için 651.487,79 TL ecrimisil istenilmesinde hukuka ve dayanılan düzenlemelere aykırılık görülmediği gerekçesiyle, davalı idare istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI  : Bölge İdare Mahkemesi kararına dayanak alınan kararın ecrimisil için emsal yargı kararı olmadığı, deniz turizmi işletmesi ve araçları olduğu, alanın ticari amaçla kullanılmadığı, gelir getirici bir faaliyetinin bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI:  Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, Devletin Özel Mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisilin isteneceği; 9. maddesinde; tahmin edilen bedelin, idarelerce tespit edileceği veya ettirileceği, işin özelliğine göre gerektiğinde bu bedel veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatların belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulacağı, tahmin edilen bedelin, bunun dayanaklarının da eklendiği bir hesap tutanağında gösterileceği ve asıl evrak arasında saklanacağı, bu bedelin gerektiğinde ihale komisyonlarınca tahkik ettirileceği; 13. maddesinde, İta amirlerinin, ilgili idarenin memurlarından birinin başkanlığında idareden yapım işlerinde işin ehli veya uzmanı olmak şartıyla, en az bir kişi ve maliye memurunun katılmasıyla kurulacak komisyonları görevlendirecekleri hükmü yer almıştır.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğinin 4. maddesinde, ecrimisil, Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, İdarece talep edilen tazminat; fuzuli şagil (işgalci), Kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmış; 85. maddesinde, Ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, gerektiğinde ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı hüküm altına alınmıştır.
20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin "Kıyı Kanunu kapsamında kalan yerlerde ecrimisil işlemleri" başlıklı 14. maddesinde, "4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu ile 3/8/1990 tarihli ve 20594 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümleri kapsamında ve kıyı kenar çizgisi içerisinde (kıyıda) kalan taşınmazların üzerine deniz, güneş ve kumsaldan yararlanılması amacıyla şezlong, gölgelik, soyunma kabini ve duş konulması, yeşil alan düzenlemesi yapılması, sportif ve eğlence aktivitelerinin yapılabileceği alanlar oluşturulması, yiyecek ve içecek servisi yapılması amacıyla takılabilir, sökülebilir ve taşınabilir elemanlarla basit nitelikte yapı (lokanta, çay bahçesi, kafeterya vb. tesisler hariç) yapılması gibi izinsiz kullanımların tespit edilmesi halinde, bu taşınmazları izinsiz kullananlar arasında herhangi bir ayrım yapılmaksızın ecrimisil bedeli; yılı içerisinde T.C. Kalkınma Bankası A.Ş. tarafından belirlenen ve Kültür ve Turizm Bakanlığınca yayımlanan Birim Maliyetler Listesi’nin “Günübirlik Tesisi Açık Alan Düzenlemesi” için öngörülen metre kare birim bedelinin kullanıma konu olan taşınmazın yüzölçümü ile çarpılması suretiyle bulunacak rakamın yüzde yirmibeşi ile varsa bu taşınmazların, yoksa en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde birinin toplamından aşağı olmamak üzere, Kanunun 9 uncu maddesinde belirtilen yerlerden sorulmak suretiyle bedel tespit komisyonu tarafından tespit ve takdir edilir.
 Kıyı ve sahil şeritleri ile dolgu alanlarında yukarıdaki belirtilen kullanımlar dışında izinsiz kullanımın tespiti halinde; varsa bu taşınmazların, yoksa birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde üçünden az olmamak kaydıyla ecrimisil tespit, takdir ve tahsilatı yapılır.
 ..." şeklinde düzenlenmiş iken, 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 14. maddesinin 2. fıkrasında değişiklik öngören 08/10/2016 tarih ve 374 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 1. maddesinde, "Kıyı ve sahil şeritleri ile dolgu alanlarında yukarıda belirtilen kullanımlar dışında izinsiz kullanımın tespiti halinde; işgalin şekli, bu alanların konumu ve kullanımlarından elde edilecek gelir düzeyi de dikkate alınarak Kanunun 9 uncu maddesinde belirtilen yerlerden sorulmak suretiyle bedel tespit komisyonu tarafından ecrimisil tespit ve takdir edilir. Deniz turizmi araçlarının bağlanması amacıyla mendireklerle çevrilmiş deniz yüzeyinde ise, kara parçası için tespit edilen ecrimisil bedelinin yüzde onu esas alınmak suretiyle ecrimisil tespit ve takdir edilir." düzenlemesi getirilmiştir. 
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu işlem ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 23.500,00 m² yüzölçümlü deniz yüzeyinin 845,00 m²'si üzerinde tekne çekek yeri (deniz yüzeyi) yapılmak suretiyle 18/07/2017-22/09/2021 tarihleri arası dönemde işgal edildiğinden bahisle 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesi ve 19/06/2007 tarih ve 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesi uyarınca komisyon kararıyla, emsal ... İdare Mahkemesinin E:... sayısına kayıtlı dosyada verilen yargı kararıyla 2019 yılı için 178,00 TL/m² olarak belirlenen değerin yeniden değerleme oranları uygulanarak ecrimisil bedelinin (en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde üçünden az olmamak kaydıyla) hesaplanmak suretiyle ecrimisil tahakkuk ettirildiği, İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde ise, 374 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliği uyarınca kara parçası için tespit edilen ecrimisil bedelinin yüzde onu esas alınmak suretiyle toplam ecrimisil bedelinin 494.729,60 TL olması gerektiğinin tespit edildiği gerekçesiyle, dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen de davanın reddine karar verildiği; ancak, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince, işgal edilen alanın deniz yüzeyi olduğu, tekne bağlanma yeri olarak ticari amaçlı kullanıldığı, deniz turizm araçlarının kullanımına ilişkin olmadığı, 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair 374 sıra nolu Tebliğin 1. maddesinde yer alan, deniz turizmi araçlarının bağlanması amacıyla mendireklerle çevrilmiş deniz yüzeyinde, kara parçası için tespit edilen ecrimisil bedelinin yüzde onu esas alınmak suretiyle ecrimisil tespit ve takdir edileceği yolundaki düzenlemenin dikkate alınamayacağı sonucuna varılarak, kesinleşen yargı kararıyla belirlenmiş olan emsal yer birim bedeli dikkate alınmak suretiyle hesaplanan ecrimisil bedelinde hukuka ve düzenlemelere aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verildiği görülmüştür.
Yukarıda yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, ecrimisilin, haksız işgal nedeniyle alınan bir tazminat olduğu, kıyı ve sahil şeritlerindeki işgallerden de ecrimisil istenilebileceği, buralardaki işgaller nedeniyle ecrimisil tutarı hesaplanırken; işgalin şekli, fuzuli şagile sağladığı gelir dikkate alınarak, belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi yerlerden veya bilirkişilerden sorulmak suretiyle bir bedel tespiti yapılacağı, deniz turizmi araçlarının bağlanması amacıyla mendireklerle çevrilmiş deniz yüzeylerinin işgalinde ise, kara parçası için tespit edilen ecrimisil bedelinin yüzde onu esas alınmak suretiyle ecrimisil bedeli tespit edileceği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; işgal edilen deniz yüzeyi alanına yönelik ecrimisil bedelinin kara parçası için tespit edilen ecrimisil bedelinin yüzde onu esas alınmak suretiyle hesaplama yapılması ve gerekirse ek rapor alınmak suretiyle ödenmesi gereken ecrimisil bedelinin belirlenerek buna göre bir karar verilmesi gerekirken, aksi yöndeki İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. 
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1.	Temyiz isteminin kabulüne,
2.	Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının  BOZULMASINA,
3.	Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 24/12/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY : Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.