Esas No: 2023/19091
Karar No: 2023/18046
Karar Tarihi: 27.11.2023

**9. Hukuk Dairesi         2023/19091 E.  ,  2023/18046 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/239 E., 2023/113 K.

Taraflar arasındaki yetki tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Sendikanın müvekkili işyerinde toplu ... sözleşmesi yapmak için yetki tespiti talebinde bulunması üzerinde ... Çalışma Genel Müdürlüğünce müvekkili Şirketin .../...'de bulunan işyeri ile .../...'de bulunan işyerine bağlı yer niteliğindeki birimin aynı işkolunda birden çok işyeri olduğu değerlendirilerek davalı Sendikanın işletme toplu ... sözleşmesi yapmaya yetkili olduğuna ilişkin olumlu yetki tespitine karar verildiğini, .../...'de bulunan birimin .../...'de bulunan işyerine bağlı yer olduğunu, .../...'deki birimin bağımsız bir işyeri olmadığını, her iki birim arasında yönetim, muhasebe, pazarlama ve ... organizasyonu bakımından birlik bulunduğunu, çoğunluk tespiti için çalışanların yarıdan fazlasının üye olması gerektiğinden Sendikanın sayısal çoğunluğu sağlayamadığını, her iki birimde de keşif yapılarak işyeri/işletme ayrımının belirlenmesi gerektiğini, Bakanlıkça tespit edilen çalışan ve üye sayısının gerçeği yansıtmadığını ileri sürerek 25...2021 tarih ve 779 sayılı olumlu yetki tespitinin iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, ... ... Mahkemesinin davada yetkili olduğunu, müvekkili Bakanlıkça yapılan yetki tespitinde, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) 41 ve 42 nci maddeleri uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) yapılan işyerlerine ilişkin tescil ve işçi bildirimleri ile e-Devlet üzerinden yapılan sendika üyelik işlemlerinin esas alındığını, Bakanlık kayıtlarına göre davacı işverenin aynı işkolunda kayıtlı iki işyeri bulunduğunu, bu işyerlerinde 217 işçi çalıştığını, bunlardan 91'inin davalı Sendikaya üye olduğunu, işletmede davalı Sendikanın üyelik oranının % 41,94 olduğunu, davalı Sendikanın işletmede sayısal çoğunluğu sağladığını, davalıya ait ... ve ...’deki işyerlerinin işleyiş ve birbirlerine uzaklık bakımından farklı işyerleri olduğunu, bu nedenle işletme toplu ... sözleşmesi yetkisi tespitinde bir hata bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemenin ... ... Mahkemesi olduğunu, dosya üzerinden yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bilirkişi heyetine yerinde inceleme yetkisi verilerek itirazlar doğrultusunda rapor düzenlenilmesi talep edildiği, yapılan incelemede davacı işverenliğin işletme olarak değerlendirilemeyeceği, amaçta birlik, yönetimde birlik, hukuki bağlılık unsurları çerçevesinde işyeri olarak değerlendirilmesi gerektiği, davalı Bakanlık tarafından yetki tespitinde dikkate alınan işyerlerinde yetki başvuru tarihinde sayısal çoğunlukta dikkate alınması gereken işçi sayısının 204 olduğu, davalı Sendikanın bu işçilerden 86'sını üye kaydettiği, bu hâliyle üyelik oranının %42,16 olduğu, davalı Sendikanın işyeri toplu ... sözleşmesi için gereken yarıdan fazla sayısal çoğunluğu sağlayamadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalı Bakanlık vekili istinaf dilekçesinde; Çalışma Genel Müdürlüğünde kurulu Sendika Yetki Sistemine SGK kayıtlarından otomasyon sistemiyle yansıyan bilgilere doğrultusunda işlem yapıldığını, sisteme yansıyan bilgilere göre davacı işverene ait yetki tespiti için başvuran Sendika ile aynı işkolunda iki işyeri bulunduğunu, işletme düzeyinde yetki tespit işlemi yapıldığını, işyerlerinde başvuru tarihi itibarıyla 217 işçi çalıştığı, 91 işçinin yetki tespiti için başvuran Sendikaya üye olduğunu (%41,94), bu doğrultuda Sendikaya olumlu yetki tespiti verildiğini, işyerlerinin amaçta ve yönetimde birlik açısından aranan kritere uymadığını, bu nedenle davacının işyeri düzeyindeki toplu ... sözleşmesi verilmesi yönündeki iddiasının yerinde olmadığını, davacıya ait ... ve ...'de bulunan işyerlerinin işleyiş ve mesafe nedeniyle farklı işyerleri olduğunu, aynı işkolunda farklı işyerleri olması nedeniyle ancak işletme toplu ... sözleşmesi imzalanabileceğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

2. Davalı Sendika vekili istinaf dilekçesinde; işverenin ...'de bulunan kadroları ve çalışma şeklini, olabildiğince değiştirdiğini, bu işyerini, bağlı yer niteliğinde bir birim gibi gösterme çabasına girdiğini, müvekkili Sendikanın örgütlendiği tarihte her iki işyeri, Kuruma iki ayrı işyeri olarak kayıtlı olduğunu, ...’de bulunan işyerinin her an farklı bir işyeri olabileceğini, kendi ürettiği bazı mamulleri kendi pazarlayıp satabilecek bir durumda olduğunu, iki işyerinin iki ayrı ilde bulunmasının ve aralarında 100 km. üzerinde bir mesafe olmasının gerekli şekilde değerlendirilmediğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı ......... Şirketi) iştigal alanının treyler (römork) ve yarı treyler (yarı römork) imalatı (karavan tipinde olanlar ve tarımsal amaçlı olanlar hariç) yapmak olduğu, davacı ... Şirketinin genel organizasyon şeması incelendiğinde, ... ve ...... birimlerinin aynı organizasyon yapısı içinde yer aldığı, bağımsız bir ... organizasyonu niteliği taşımadıkları ve yönetimin ... elden sağlanıp yürütüldüğü, işyerinde yapılan yerinde inceleme neticesinde tanzim edilen rapora göre, davacının mühendislik, satın alma, muhasebe, satış ve pazarlama, kalite güvence ve planlama, satış sonrası hizmetler, insan kaynakları ve homologasyon bölümlerinin ... biriminde bulunduğunun tespit edildiği, ayrıca ... şasi, şasi kros ve petlerinin sadece ... biriminde üretildiği, ... biriminde üretilmediği, treyler ön panel sacı, taban sacı, arka kapak sacı, sağ-sol yan saclarının sadece ... biriminde üretildiği, ... biriminde üretilmediği, ... ve ... fabrikaların her ikisinde de treyler (römork) ve yarı treyler (yarı römork) imalatı (karavan tipinde olanlar ve tarımsal amaçlı olanlar hariç) üretildiği, ... fabrikada üretilen nihai ürün treyler için gerekli olan şasilerin ... fabrikada üretilip ...’ye gönderildiği, ... fabrikada üretilen nihai ürün için gerekli olan büyük sacların bükme işleminin ... fabrikada yapılıp ... fabrikaya gönderildiği, ... fabrikadan ... fabrikaya gönderilen yarı mamule, ... fabrika üretiminde nihai ürün üretilmesinde ihtiyaç duyulduğu, ... fabrikadan ... fabrikaya gönderilen yarı mamule, ... fabrika üretiminde nihai ürün üretilmesinde ihtiyaç duyulduğu, bu hâli ile ... ve ... fabrikada yapılan bu işlemlerin nihai ürünün ortaya çıkmasında birbirini tamamlayıcı nitelikte olduğunun tespit edildiği, tespit konusu birimlerin bağımsız şekilde faaliyetlerinin bulunmadığı, tespite konu birimlerin ... elden yönetildiği, her iki fabrikanın birbirini tamamlayan, biri olmadan diğerinin Şirketin ticari faaliyetini devam ettiremeyecek konumda olduğu, bu nedenle toplu ... sözleşmesi yetki tespit işleminin de işyeri düzeyinde belirlenmesi gerektiği, dosya kapsamına göre davalı Sendikanın işyeri toplu ... sözleşmesi yapmak için gerekli çoğunluğu sağlayamadığı gerekçesi ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı Bakanlık vekili istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı Sendika vekili temyiz dilekçesinde belirttiği sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, 6356 sayılı Kanun'un 41 inci ve devamı maddeleri kapsamında yetki tespitine itiraz istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 2709 sayılı ... Cumhuriyeti Anayasası’nın “Toplu ... sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı” kenar başlıklı 53 üncü maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu ... sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.”

2. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki” kenar başlıklı 41 inci maddesinin birinci fıkrası da şöyledir:

“Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu ... sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu ... sözleşmesi yapmaya yetkilidir.”

3. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki Tespiti İçin Başvuru” kenar başlıklı 42 nci maddesi ise şöyledir:

“(1) Toplu ... sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de Bakanlığa başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir.

(2) Bakanlık, kayıtlarına göre başvuru tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde, başvuruyu, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi sendikaları ile taraf olacak işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı ... günü içinde bildirir.

(3) İşçi sendikasının yetki şartlarına sahip olmadığının ya da işyerinde yetki şartlarına sahip bir işçi sendikasının bulunmadığının tespiti hâlinde, bu bilgiler sadece başvuruyu yapan tarafa bildirilir.

(4) Sigortalılığın başlangıcı ile sona ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmayanlar, yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmaz.

(5) Yetki tespiti ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.”

4. 6356 sayılı Kanun'un “Yetki İtirazı” kenar başlıklı 43 üncü maddesi de şöyledir:

“(1) Kendilerine 42 nci madde uyarınca gönderilen tespit yazısını alan işçi veya işveren sendikaları veya sendika üyesi olmayan işveren; taraflardan birinin veya her ikisinin yetki şartlarına sahip olmadığı veya kendisinin bu şartları taşıdığı yolundaki itirazını, nedenlerini de göstererek yazının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren altı ... günü içinde mahkemeye yapabilir.

(2) İtiraz dilekçesi görevli makama kayıt ettirildikten sonra mahkemeye verilir. Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin yüzde birinden daha az üyesi bulunan işçi sendikası, yetki itirazında bulunamaz.

(3) İtiraz dilekçesinde veya ekinde somut delillerin yer almaması hâlinde itiraz incelenmeksizin reddedilir. İşçi ve üye sayılarının tespitinde maddi hata ve süreye ilişkin itirazları mahkeme altı ... günü içinde duruşma yapmaksızın kesin olarak karara bağlar. (Değişik cümle: 12/10/2017-7036/34 md.) Bunların dışındaki itirazlar için mahkeme, duruşma yaparak karar verir ve bu karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi bir ay içinde kararını verir. (Ek cümle: 12/10/2017-7036/34 md.) Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay bir ay içinde kesin olarak karar verir.

(4) 42 nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca kendisine yetki şartlarına sahip olmadığı bildirilen işçi sendikası, altı ... günü içinde yetkili olup olmadığının tespiti için dava açabilir. Mahkeme açılan davayı o işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini üye kaydeden işçi sendikaları ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene de bildirir. Mahkeme davayı iki ay içinde sonuçlandırır.

(5) İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.”

5. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalılar vekillerince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.