Esas No: 2023/5584
Karar No: 2024/5855
Karar Tarihi: 22.10.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/5584 E.  ,  2024/5855 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2023/5584
Karar	No : 2024/5855                                                                   
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ... Valiliği (E-Tebligat)
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Kulubü Derneği 
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem: Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, ... Mahallesinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki toplam 39.758,00 m² taşınmazın ve bu taşınmazın hemen yanındaki Üniversite Mahallesinde bulunan 7.020,00 m² taşınmazın ticari amaçla kullanılmayan çevre düzenlemesi amaçlı ağaçlandırılan alan, ilave dolgu, yol, mescit, prefabrik yapı, bina, antreman sahaları, yeşil alan, tenis kortu  olarak kullanılmak suretiyle işgali nedeniyle 6.025,00 m² alan için belirlenen 216.375,00 TL; 10.769,00 m² alan için 360.89,003 TL; 10.710,00 m² alan için belirlenen 389.691,00 TL;  7.020,00 m² alan için belirlenen 2.504.966,00 TL ; 12.219,00 m² alan için belirlenen 4.410.648,00 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin sırayla ... tarihli ve ..., ..., ..., ..., ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamelerinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E..., K:... sayılı kararda; dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamelerinin, 6.025,00 m² alan için belirlenen 216.375,20 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... sayılı ihbarnamenin  9.420,12 TL kısmının iptaline, kalan 206.955,13 TL kısmı yönünden davanın reddine, ... sayılı ihbarname ile 10.769,00 m² alan için belirlenen 360.893,97 TL ecrimisil bedelinin tamamının iptaline, ... sayılı ihbarname ile 12.219,00 m² alan için belirlenen 4.410.648,78 TL ecrimisil bedelinin 3.879.568,27 TL kısmının iptaline, kalan 531.080,51 TL kısmı yönünden davanın reddine, ... sayılı ihbarname ile 10.710,00 m² alan için belirlenen 389.691,68 TL ecrimisil bedelinin 15.554,68 TL kısmının iptaline, kalan 374.137,00 TL kısmı yönünden davanın reddine, ... sayılı ihbarname ile 7.020,00 m² alan için belirlenen 2.504.966,40 TL ecrimisil bedelinin 2.232.457,89 TL kısmının iptaline, kalan 272.508,51 TL kısmı yönünden davanın reddine  sonuç itibarıyla belirtilen gerekçelerle kısmen dava konusu işlemin iptaline, kısmen davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı  tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. 
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI	 : Davalı idare tarafından,  gerekli araştırma yapılmadan eksik inceleme sonucunda karar verildiği, kullanılan alanın nitelendirilmesinde hataya düşüldüğü, bilirkişi tarafından rayiç araştırması yapılmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI	: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ	: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
             2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 1. fıkrasında, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanun'un 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil isteneceği, ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmeyeceği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinin (d) bendinde ecrimisil, Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, idarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; (e) bendinde fuzuli şagil (işgalci), kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmış,  85. maddesinde ise, ecrimisilin tespit ve takdirinde; idarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı; kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilen taşınmazlarda sözleşmenin bitiminden sonra kullanımın devam etmesi hâlinde, varsa sözleşme veya resmî senetteki hükme göre işlem yapılacağı aksi takdirde ise, işgalciler hakkında ecrimisil tespit, takdir ve tahsilatı yapılacağı hükmüne yer verilmiştir.
20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında, Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği; 5. fıkrasında, Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı; 10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, Konaklar Mahallesinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki toplam 39.758,00 m² taşınmazın ve bu taşınmazın hemen yanında Üniversite Mahallesinde bulunan 7.020,00 m² taşınmazın ticari amaçla kullanılmayan çevre düzenlemesi amaçlı ağaçlandırılan alan, ilave dolgu, yol, mescit, prefabrik yapı, bina, antreman sahaları, yeşil alan, tenis kortu  olarak kullanılmak suretiyle işgali nedeniyle 6.025,00 m² alan için belirlenen 216.375,00 TL; 10.769,00 m² alan için 360.89,003 TL; 10.710,00 m² alan için belirlenen 389.691,00 TL;  7.020,00 m² alan için belirlenen 2.504.966,00 TL ; 12.219,00 m² alan için belirlenen 4.410.648,00 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ilişkin düzenlenen düzeltme ihbarnamenin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. 
Uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından 13/08/2015 tarihli taşınmaz tespit tutanağı ile aynı tarihli  tutanakta,  dava konusu taşınmazların ... tesisleri içerisinde yer aldığı, irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlar ile ecrimisil işlemine konu edilen Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazların bütünlük oluşturduğu, aralarında sınır olmadığı, tesisin tek giriş ve çıkışının bulunduğu, girişin iki kısımdan oluştuğu, birinci kısımda tesis adının yazılı olduğu sürgülü demir kapının açık olduğu, buradan yaklaşık 30 metre ileride güvenlik kulübesi ve açılır kapanır araç bariyerlerinin olduğu, girişlerin buradan yapıldığı, giriş için güvenlik noktasında kiminle görüşüleceği, ne amaçla gelindiği hususlarında izahat verildiği, başkaca girişin olmadığı, yat limanı ile tesisin arasında tel örgü olduğu, yat limanına açılan iki adet kapı bulunduğu, kapılardan birinde asma kilit bulunduğu diğerinin açık olduğu, yat limanı girişinin de güvenlik kulübesi kontrolünde olduğu, dava konusu taşınmazın mevzuat hükümleri kapsamında ecrimisil talep edilebilir nitelikte olduğu tespitlerine yer verildiği;  ecrimisil bedelinin hesabında  Trabzon Büyükşehir Belediyesi ve Ortahisar Belediyesinden bedel araştırması yapıldığı, Belediyeler tarafından bildirilen bedellerin  2015 yılı emlak vergi değerinin %3'ünün altında kaldığı, bu sebeple değerlendirilmediği, ecrimisil bedel tespitinde emlak vergi değerinin %3'ünün asgari değer olduğu, rayiç bedellerinin daha yüksek olduğunun tespit edilmesi veya kira bedelinin daha yüksek olması halinde bu bedel üzerinden işlem tesis edilmesi gerektiği, mevzuatta kiralamalar için tahmini bedelin rayiç bedelin %4'ü olarak belirlendiği, ecrimisil bedelinin tespitinde emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş rayiç bedellerinin göz önünde bulundurulması gerektiği ve en az kira bedeli karşılığı olması gerektiği, dava konusu taşınmazların güneyinde yer alan ve komşu parsellerde davacı lehine irtifak hakkı tesis edildiği ve aynı amaçla kullanıldığı, bu sebeple irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlar için tespit edilen rayiç bedelin %4'ü esas alınarak ecrimisil bedelinin tespit edildiği, bir kısım yerler için ise 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 14. maddesi uyarınca hesaplama yapıldığı, Günü Birlik Açık Alan Tesis Birim Bedelinin %25 üzerinden elde edilen sonuç ile dava konusu taşınmaza en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas değerinin m² birim değerinin %1'inin toplanması sonunda elde edilen değer birim değer olarak kabul edilmiştir.
Mahkeme kararına esas alınan bilirkişi raporunda, 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 14. maddesi uyarınca hesaplama yapıldığı, buna göre üzerinde yapı bulunmayan alanlar için günü birlik açık alan tesis birim bedelinin %25 üzerinden elde edilen sonuç ile dava konusu taşınmazın cephe aldığı Ahmet Suat Özyazıcı Caddesinin emlak rayicinin m² birim değerinin %1'inin toplanması sonunda elde edilen değerin kullanıldığı, üzerinde yapı bulunan alanlar için ise ... Caddesinin emlak rayicinin m² birim değerinin %4'ünün alınarak ecrimisil bedelinin belirlendiği, 10.769,00 m²'lik alan için düzenlenen ihbarname yönünden ise herhangi bir işgal olmadığı belirtilmiştir.
Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından davacı spor klubünün spor tesisi olarak kullanması amacıyla 26/02/1996 tarihinde dava konusu taşınmazların güneyinde kara tarafında kalan Hazineye ait  268, 269, 270,271 parsel numaralı taşınmazlar üzerinde davacı lehine irtifak hakkı tesis edildiği, dava konusu Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlar ile davacı lehine irtifak hakkı tesis edilen taşınmazların bir bütün olarak ... Tesislerini oluşturduğu, tesise girişte güvenlik kulübesi ve bariyer  bulundurulduğu, tesisin tek bir girişinin olduğu ve işgal olmadığı belirtilen 10.769,00 m²'lik taşınmazın ise tesisin bütünü içerisinde yer aldığı dikkate alındığında davacının bu alan üzerinde işgali olduğunun kabulü gerektiği açıktır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen açıklamalar ve davacı lehine irtifak hakkı ile kullanılan alanlar ile  işgalli alanların  bir  bütün olarak spor tesisini oluşturduğu hususları göz önünde bulundurulduğunda, bilirkişilerden ek rapor alınarak dava konusu ecrimisil dönemine denk gelen tarih aralığı göz önünde bulundurularak, davacı lehine tesis edilen irtifak hakkı uyarınca davacının ödemekle yükümlü olduğu birim bedel emsal alınmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken hatalı ve eksik bilirkişi raporuna istinaden verilen İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık, tarafların istinaf başvurularının reddine dair verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
1.	Temyiz isteminin kabulüne,
2.	Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin  ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının  BOZULMASINA,
3.	Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 22/10/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.