Esas No: 2024/99
Karar No: 2024/2372
Karar Tarihi: 03.04.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/99 E.  ,  2024/2372 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas   No : 2024/99
Karar No : 2024/2372  
TEMYİZ EDENLER :  I- DAVALI: ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
II- DAVALI YANINDA MÜDAHİL:  ... Müdürlüğü 
VEKİLİ   : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR)   : 1- ...  2- ... ...   9- ...
VEKİLİ  : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.   
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem:  ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi sınırları içerisinde ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından yapılması planlanan "... İleri Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi Projesi"ne ilişkin olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilen ... tarihli, ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; çevre mühendisi, ziraat mühendisi, jeoloji- hidrojeoloji mühendisi, harita ve kadastro mühendisi ve biyolog oluşan bilirkişi heyeti ile yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan bilirkişi kök ve ek raporunun, dosyada yer alan bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirmesinden; ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi sınırları içerisinde ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından yapılması planlanan "... İleri Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi Projesi"ne ilişkin olarak hazırlanan nihai ÇED raporunda; Tablo 43. Yakın Yerleşim Birimlerine ait Tablo’da planlanan Arıtma tesisi sahasının konutlara;  Kuzeydoğu yönünden 30 mt. ve 50 mt. uzaklığında, Kuzey yönünden 20 mt. ve 25 mt. uzaklığında, Batı yönünden 10 mt., 25 mt., ve 85 mt. uzaklığında, terfi merkezi sahasının ise konutlara; Doğu yönünden 95 mt., Kuzeydoğu yönünden 115 mt. uzaklığında olduğundan, arıtma tesisinin ve terfi merkezinin faaliyeti sebebiyle oluşan gürültü ve titreşimin (özellikle pompa ve körükler) yerleşim yerindeki konutları rahatsız edeceği değerlendirildiğinden; Arıtma tesisinin prosesinde ve terfi merkezinde kullanılacak makine ve ekipmanlara göre de Çevresel gürültü hesaplamaların yapılması ve sonuçların ÇGDY Yönetmeliğine göre değerlendirilmesi gerekirken değerlendirilmediği, dolayısıyla ÇED Raporunda çevresel gürültü konusunda yer verilen önlemlerin yeterli olmadığı, ÇED Raporunda atıklara ait genel başlıkların altında yeterli inceleme yapılmadığı, atıklar ile ilgili yer verilen önlemlerin yeterli olduğu ancak işletmenin faaliyetlerinden kaynaklı tüm atıklarının; atık kodları, tahmini içerik, nem içeriği, tehlikelilik durumu, atıkların günlük/yıllık üretim miktarının da verilmesi gerekirken söz konusu değerlendirmelerin yapılmadığı, 03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nin Ek-2’si Tablo 2.1 Kütlesel Debiler ilgili iş makinelerinden kaynaklanan emisyonların kütlesel debi sınır değerleri “Baca dışındaki yerlerden” karşılaştırılması ve Kükürt dioksit emisyonunun kütlesel debisi hesaplanması gerekirken söz konusu karşılaştırma ve hesaplamanın yapılmadığı, sadece Senaryo-1 Arazi Hazırlık Aşaması Kontrollü Şartlar üzerinden PM ve Çöken Toz Model dağılımı yapıldığı ve sınır değerler ile karşılaştırıldığı, ancak Senaryo 2:Kümülatif (Tesis etrafında bulunan diğer kirleticiler ile beraber) çalışılmadığı, dolayısıyla ÇED Raporunda hava kalitesi ile yapılan değerlendirmelerin ve alınan önlemlerin yeterli olmadığı kanaatine varıldığından, bilimsel ve teknik yönden eksik olan, bilirkişi raporları ile tespit edilen mezkur eksiklikleri ihtiva eden ve  çevresel açıdan yeterli inceleme, araştırma ve değerlendirme içermeyen ÇED raporu ve proje dosyasına dayanılarak verilen dava konusu "ÇED olumlu" kararında hukuka uyarlık bulunmadığı  sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; Mahkeme kararının hukuka uygun olmadığı, proje alanının tarım arazisi vasfında olduğu, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca kamu yararı kararının alındığı, yakınında zeytinlik ve mera alanı bulunmadığı, ilgili kurumlardan proje hakkında olumlu görüşlerin alındığı, arıtılmış suyun Marmara Denizine deşarj edileceği ve mevzuata uygun olarak 300 m koruma bandının dışına çıkarılacağı, Sanayi Kaynaklı Hava  Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ve Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği hükümlerine uyulacağının taahhüt edildiği, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak gürültü hesaplamalarının yapıldığı, projenin işletme aşamasında çevre izninin gürültü kontrol ile ilgili hükümlerden muaf olduğu, dava konusu işlemin Çevre Kanunu, ÇED Yönetmeliği ve ilgili tüm mevzuat hükümlerine uygun olarak tesis edildiği, kararın bozularak davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare yanında müdahil tarafından; bilirkişi raporuna ilişkin itirazlarının Mahkeme tarafından dikkate alınmadığı, halihazırda ... ilçe merkezinden toplanan atıksuların bertaraf edilmesinde kullanılan derin deşarj tesisinde ön arıtma yapıldığı ve derin deşarj yöntemi ile atık suların bertaraf edildiği, derin deniz deşarjının aslında bir arıtma yöntemi olmadığı, büyük su kütlesi içinde kirliliğin seyreltilerek doğal mekanizmalar ile bertarafının yapıldığı, ... Denizinin hassas alan olarak ilan edildiği, ... ilçesindeki DDD Tesisinin İleri Biyolojik Atıksı Arıtma Tesisine dönüştürülmesinin zorunlu olduğu, ... İli, ... İlçesi merkezi ve mahallelerinde yaşayan nüfusun evsel nitelikli atıksuları için ileri biyolojik atıksu arıtma tesisi kurularak işletilmesinin planlandığı, bilirkişi raporunda yer alan, dava konusu işlemin iptaline neden olan tespitlerin hatalı olduğu, davaya konu proje alanının incelemesi yapılan alternatif alanlar arasında kamu yararına en uygun alan olduğu, alan ile ilgili tarım dışı kullanım izninin alındığı, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür. 
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin reddine,
2.Temyize konu...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4.Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 03/04/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY : 
 Dava; ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi sınırları içerisinde ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından yapılması planlanan "... İleri Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi Projesi"ne ilişkin olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilen ... tarihli, ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlıkta; her ne kadar İdare Mahkemesince bilirkişi raporlarında yer alan ve Mahkeme kararında da yer verilen tespitler nedeniyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, dava konusu işlemin dayanağı olan Nihai Çed Raporunda; bilirkişi raporunda yer alan tespitlerin aksine gürültü hesaplamalarının, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak, proje kapsamında aynı anda ve aynı yerde çalışabilecek makine ve ekipman değerlendirilerek yapıldığı, ekipmanın çalışma saatlerine, düzenli bakımlarına, araçların aynı anda çalıştırılmayacağı hususlarına dikkat edileceğinin, yerleşim yerlerinde gürültü kesecek araçlar yapılabileceğinin belirtildiği, gürültü seviyesini düşürmek için alınacağı belirtilen önlemlerin yeterli olduğunun görüldüğü, yine Nihai Çed Raporunda  inşaat aşamasına ilişkin hesaplanan gaz emisyonlarının Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde yer alan sınır değerleri aşmadığının, işletme aşamasında  gaz emisyonu oluşmayacağının belirtildiği, bu hususların Nihai ÇED Raporu Bölüm III.'te detaylandırıldığı, toz emisyonlarına ilişkin AERMOD modeli kullanılarak hava kalitesi dağılım modellemesinin yapıldığı, işletme faaliyetlerinden kaynaklanabilecek partikül madde ve çöken toz emisyonlarına ait hava kirlenmesine katkı değerlerinin, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ve Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliğinde yer alan sınır değerlerle karşılaştırıldığı, yapılan hesaplamalara göre faaliyetin kontrollü şartlarda gerçekleştirileceğinin, çalışmalar sırasında toz emisyonu açısından yakın yerleşim yerlerine, bahçelere bir zararının olmayacağı değerlendirmesine yer verildiği, Mahkeme kararına dayanak olan bu hususların, Nihai Çed Raporunu ve bu rapora dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemi kusurlandırmayacağı, ÇED Raporunda, projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkileriyle, alınacak önlemlerin yeterli düzeyde belirlendiği, projenin gerçekleşmesinde çevre açısından sakınca bulunmadığı, yapılması planlanan projenin, davalı idare yanında, müdahil idarenin, mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmek, çevre sağlığını korumak, Marmara Denizi ile deniz içi ekolojik hayatın devamlılığını sağlamak amaçlarıyla tesis edildiği ve tesisin yapılmasında kamu yararı olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararının bozulması, davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyoruz.