Esas No: 2020/4291
Karar No: 2024/3052
Karar Tarihi: 22.05.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2020/4291 E.  ,  2024/3052 K.


"İçtihat Metni"
          T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2020/4291
Karar  No : 2024/3052  
TEMYİZ EDEN (DAVACI): ... Nakliyat Sanayi Ticaret Ltd. Şirketi	  
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Valiliği 
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:  Davacı şirket tarafından, şirket adına kayıtlı olan ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-(a) maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin ve sürücü M.G. adına 5.010,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
             İlk Derece Mahkemesi kararının  özeti: ... İdare Mahkemesince verilen  ... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda; uyuşmazlığın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2 maddesi uyarınca sürücü M.G adına 5.010,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali yönünden değerlendirilmesinde; bizzat davacı adına düzenlenmediği anlaşılan idari para cezası nedeniyle davacının doğrudan menfaatinin zarar görmesi ve davacı yönünden hukuki bir sonuç doğurması söz konusu olamayacağından, bu işleme karşı davacı tarafından kendi adına açılan davada, işlem ile davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi bulunmadığından davanın bu bakımdan ehliyet yönünden reddine, uyuşmazlığın, davacı adına kayıtlı ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-(a) maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali yönünden değerlendirilmesinde; dava konusu işleme esas alınan tutanaktan davacının belediye sınırları içerisinde taşımacılık yaptığı, yetki belgesinin bulunmadığı anlaşıldığından söz konusu ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-(a) maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
             Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı vekili tarafından, müvekkil şirkete ait aracın şirketin işçici M.G. tarafından kullanıldığı, idari para cezasını ödeme zorunluluğunun şirkete ait olduğu, bu nedenle dava açmaya menfaatleri olduğu, araç sahibi ve şoförün farklı olduğu kullanımlara ilişkin Anayasa Mahkemesinin 11/09/2014 tarihli iptal kararının bulunduğu, İstinaf Mahkemesi kararında karşı oyda kalan üyenin görüşü doğrultusunda Anayasa'ya aykırılık iddiasında bulundukları, yargılama devam ederken müvekkil şirketin başvurduğu Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın 11/04/2019 tarihli yazısında A1 yetki belgesi sahiplerine otomobille yapılan taşımacılık için ayrıca güzergah belgesi veya çalışma izni verilmediği, servis taşımcılığında tahditli (P) plaka uygulamalarının olduğunun belirtildiği, müvekkil şirketin A1 yetki belgesi ve taşıt kartı olduğu, dava konusu işlem tesis edilirken yolcu listesinin ibraz edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davacı tarafın temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının idari para cezasına ilişkin kısmının onanması, trafikten mene ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davacı tarafından ileri sürülen Anayasaya aykırılık iddiası yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü: 
İNCELEME VE GEREKÇE:	
	MADDİ OLAY : 
	17/02/2019 tarihinde Gebze İlçesi, ... Caddesi üzerinde  trafik ekipleri tarafından yapılan denetimler sırasında davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araçla ilgili belediyeden izin almaksızın (Çayırova İlçesinden Gebze İlçesine) taşımacılık yapıldığının tutanakla tespit edildiği, tutanağa dayanarak davacı adına kayıtlı olan  ... plakalı aracın aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-(a) maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile dava dışı şoföre idari para cezası işlemlerinin tesis edilmesi üzerine  bakılan dava açılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…) 
	(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir. 
	10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; 
	a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, 
	b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında, 
	c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında 
	belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır. 
	İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının; 
	a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, 
	b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, 
	c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
	İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir. 
	Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
	4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasında; "Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur." hükmü,  "idari Para Cezaları" başlıklı 26. maddesinin (a) bendinin birinci fıkrasında; "Bu Kanunun; a) 5 inci maddesine göre yetki belgesi almadan veya yetki belgesi aldığı halde yetki belgesi kapsamına uygun olmayan faaliyetlerde bulunanlara bin Türk Lirası, yetki belgesi olduğu halde taşıtını yetki belgesine kaydettirmeden kullananlara beş yüz Türk Lirası idari para cezası verilir ve aynı kabahat için 48 saat geçmeden ikinci bir ceza verilmez." hükmü, 34. maddesinin (a) bendinde; "Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde; a) (Değişik: 6/2/2014-6518/60 md.) Taşımacılık faaliyeti yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde aranacak şartlar, verilecek yetki belgeleri, mesleki yeterlilik belgeleri ve taşıt kartları ile diğer belge ve hizmetlerin ücret, süre, kapsam, tür ve şekilleri, her belge türü için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların yaşı, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususları,...Düzenleyen yönetmelikler Bakanlıkça hazırlanarak Resmî Gazetede yayımlanır." hükmü yer almaktadır.
	4925 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan, Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin "Yetki belgesi alma zorunluluğu" başlıklı 5. maddesinde,  "(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur." düzenlemesi, "Yetki belgesi türleri" başlıklı 6. maddesinde ise; "(1) A türü yetki belgesi: Otomobille (Değişik ibare:RG-15/11/2019-30949) ticari tarifeli veya tarifesiz olarak, (Değişik ibare:RG-31/12/2018-30642 4.Mükerrer) yurt içi veya uluslararası yolcu taşımacılığı yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır: a) A1 Yetki Belgesi: Yurtiçi (Ek ibare:RG-15/11/2019-30949) tarifeli veya tarifesiz yapacaklara, b) A2 Yetki Belgesi: Uluslararası tarifesiz yapacaklara, verilir." kuralı yer almaktadır.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	I- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu idari para cezası işlemi yönünden incelenmesinde:
	İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
	Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, dava konusu idari para cezası işlemi yönünden temyiz isteminin reddi ile kararın anılan kısmının onanması gerekmektedir.
	II-  Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu trafikten men  işlemi yönünden incelenmesinde:
	Davacı şirkete ait araç ile Çayırova, Gebze ilçeleri arasında yapılan taşımacılığın A1 yetki belgesi ile yapılan yurtiçi ticari yolcu taşımacılığı olduğu, yurtiçi ticari yolcu taşımacılığına ilişkin kuralların Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde düzenlendiği, anılan Yönetmeliğe aykırı davranılması halinde Karayolu Taşıma Kanunu'nun 26. maddesinde belirlenen yaptırımın uygulanması gerektiği, diğer bir ifade ile yurtiçi ticari yolcu taşımacılığının 2918 sayılı Kanun'un Ek. 2. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında bulunmadığından, davacı hakkında ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle,
1.  Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının;
	a) dava konusu idari para cezasına ilişkin kısmının ONANMASINA,
	b) trafikten men işlemine ilişkin kısmının BOZULMASINA, 
3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 22/05/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.