Esas No: 2023/5261
Karar No: 2024/6691
Karar Tarihi: 25.11.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/5261 E.  ,  2024/6691 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas     No : 2023/5261
Karar	No : 2024/6691                                                              
TEMYİZ EDEN TARAFLAR:  1- (DAVACI) ...                            Ticaret Anonim Şirketi
	     VEKİLİ   : Av. ...
	    2- (DAVALI) ... Valiliği  
	   (... İl Müdürlüğü Avrupa Yakası                ... Başkanlığı)
	     VEKİLİ   : Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ	:
Dava konusu istem : İstanbul ili, Fatih ilçesi, ... Mahallesi ... ada ... parselde bulunan Hazineye ait toplam 4.109,62 m² yüzölçümlü taşınmazın tamamının "otopark" olarak kullanılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle 01/01/2015-31/10/2015 tarihleri arası dönem için davacı şirketten 513.763,30-TL tutarında ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali  istemiyle açılmıştır.
                İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin  193.504,20 TL’lik kısmının hukuka uygun olduğu, bu tutarı aşan 320.259,10-TL'lik kısmında ise hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle ecrimisil ihbarnamesinin 320.259,10-TL'ye ilişkin kısmı yönünden iptaline, 193.504,20-TL'ye ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
                   Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; bilirkişiler tarafından düzenlenen ek bilirkişi raporunda, ecrimisil bedelinin hesaplanmasında tüm faktörler gözetilerek ve yeniden değerleme oranına göre güncelleme yapılmak suretiyle  4.109,62-m² işgal alanı üzerinden 01/01/2015-31/10/2015 tarihleri arası dönem için 187.485,70-TL ecrimisil bedeli hesaplandığı, buna göre, dava konusu 513.763,30-TL tutarlı ecrimisil ihbarnamesinin, 326.277,60-TL kısmında hukuka uyarlık, 187.485,70-TL kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin 326.277,60-TL kısmının iptaline, 187.485,70-TL kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir. 
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI: Davaya konu taşınmazın otopark işletmeciliği yapmak üzere İstanbul Büyükşehir Belediyesi Emlak Müdürlüğünden teslim alındığı ve taşınmazın İstanbul Büyükşehir Belediyesince alınan meclis kararına istinaden kullanıldığı, söz konusu meclis kararı halen yürürlükte iken fuzuli şagil olarak nitelendirilmelerinin mümkün olmadığı, davaya konu taşınmazın 27/04/2015 tarihinde kullanılmaya başlanıldığı, bu hususa ilişkin hiçbir araştırma yapılmaksızın, 01/01/2015 tarihinden itibaren ecrimisil hesabı yapılmasının hatalı olduğu, idarece söz konusu taşınmazın 01/01/2015 tarihinden itibaren işgal edildiğine yönelik somut bir verinin dosyaya sunulamadığı, belirlenen ecrimisil miktarının fahiş olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda hesaplama yapılırken yeniden değerleme oranına göre artırım yapılmasının hakkaniyete aykırı olduğu belirtilerek; kararın aleyhe olan kısmının bozulması talep edilmektedir. 
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI	: Dava konusu ecrimisil tutarının ilgili mevzuat doğrultusunda, usul ve yasaya uygun olarak belirlendiği, davacı şirketin dava konusu taşınmazdan elde ettiği gelir, otopark olarak kullanılan taşınmazın bulunduğu lokasyon, trafik yoğunluğu gibi hususlar nazara alındığında belirlenen bedelin fahiş olmadığı, davacı şirket tarafından, taşınmazdan elde edilen gelirin bir kısmının İstanbul Büyükşehir Belediyesine devredildiği belirtilmiş olsa dahi; dava konusu taşınmazın tamamının Hazine adına tescilli olduğu ve ecrimisil istenilmesi için işgalcinin kusurunun aranmayacağı, tesis edilen işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek; kararın aleyhe olan kısmının bozulması talep edilmektedir. 
DAVACININ SAVUNMASI	: Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI	: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ                                       : ...
DÜŞÜNCESİ	: Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Bölge  İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının bozulması, davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının reddine ilişkin kısmının onanması gerektiği  düşünülmektedir. 
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, davanın reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup; davacının, temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar; kararın, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 187.485,70-TL tutarındaki kısım yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.
Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;
2886  sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85/2. maddesinde; " Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur." kuralına yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un  266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" hükmü yer almaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Fatih ilçesi, ... Mahallesi ... ada ... parselde bulunan Hazineye ait toplam 4.109,62 m² yüzölçümlü taşınmazın 01/01/2015-31/10/2015 tarihleri arasında, davacı şirket tarafından otopark olarak kullanılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali  istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
  Uyuşmazlıkta, Mahkemece mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda; otopark olarak kullanılan dava konusu taşınmazdan elde edilebilecek günlük net gelir üzerinden yapılan hesaplamada,  193.504,20-TL ecrimisil bedeli belirlendiği; Mahkemece de söz konusu rapor doğrultusunda dava konusu ihbarnamenin  320.259,10-TL'ye ilişkin kısmı yönünden iptaline, 193.504,20-TL'ye ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine karar verildiği; karara karşı davacı  tarafından yapılan istinaf başvurusu üzerine, ecrimisil hesabında taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulması gerektiği, doğrudan elde edilen gelir üzerinden ecrimisil hesabı yapılamayacağı gerekçesiyle istenilen ek bilirkişi raporunda; emsal incelemesi sonucunda 2019 yılı için 85-TL m² birim bedeli belirlendiği ve bu birim bedelin dava konusu işgal dönemine uyarlanması neticesinde; 01/01/2015-31/10/2015 tarihleri arası dönem için 187.485,70-TL ecrimisil bedeli hesaplandığı; Bölge İdare  Mahkemesince  söz konusu rapor doğrultusunda dava konusu ihbarnamenin 326.277,60-TL'lik kısmının iptaline, 187.485,70-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
	Ecrimisilin, işgal nedeniyle alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, işgalcisine sağlamış olduğu ekonomik değer, altyapı, ulaşım kolaylığı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu dikkate alındığında, bilirkişilerce ecrimisilin fahiş olduğu iddiasının emsal oluşturabilecek yerlerin ecrimisil ve kira bedelleri ile  varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Bölge İdare  Mahkemesince, uyuşmazlığın çözümü için yaptırılan ve karara dayanak alınan bilirkişi raporunda, emsal taşınmazlar için belirlenen ecrimisil bedelleri dikkate alınarak 2019 yılı için 85,00-m² birim bedeli belirlenmiş ve söz konusu rakam 2015 yılına uyarlanarak ecrimisil bedeli hesaplanmış ise de, davaya konu taşınmazın bitişiğinde yer alan ve aynı amaçla kullanılan toplam 1.177,99 m² yüz ölçümüne sahip Hazineye ait taşınmazın  otopark olarak kullanılmak suretiyle 01/01/2015-12/10/2015 tarihleri arasında işgal edildiğinden bahisle tanzim edilen 138.062,00 TL tutarlı, ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile aynı tutarlı, ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptalleri istemiyle ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasına kayden açılan davada hükme esas alınan 22/08/2017 tarihli bilirkişi raporunda; emsal incelemesi sonucunda taşınmazın m²'sinin 2015 yılı için 150,00-TL ecrimisil getirisi olabileceğinin belirlendiği; Mahkemece de söz konusu rapor doğrultusunda dava konusu ihbarnamelerin 313,12-TL'lik kısımlarının iptaline; 137.748,88-TL'lik kısımları yönünden ise davanın reddine karar verildiği; karara karşı yapılan istinaf başvurularının ise ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği, anılan kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 01/07/2019 tarih ve E:2018/2611, K:2019/5209 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği görülmüştür. 
Bu durumda, dava konusu taşınmazla aynı bölgede yer alan aynı nitelikteki taşınmazın 01/01/2015-12/10/2015 tarihleri arasında işgali nedeniyle düzenlenen ecrimisil  ihbarnamesine karşı açılan davada, mahkeme kararının kesinleşmesi nedeniyle ecrimisil birim bedelinin ortaya çıktığı göz önünde bulundurulduğunda, yukarıda belirtilen Mahkeme kararı dikkate alınarak ve gerek duyulması halinde bilirkişilerden ek rapor alınarak ya da gerekirse yeni bir bilirkişi raporu aldırılmak suretiyle, yargı kararıyla ortaya çıkan m² birim bedeli (150,00-TL/m²) üzerinden yapılacak hesaplamayla belirlenecek miktar üzerinden yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu kararın ecrimisil ihbarnamesinin iptaline ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Ayrıca,  Bölge İdare Mahkemesince yeniden verilecek kararda, İdare Mahkemesince daha önce verilen kararda dava konusu işlemin iptal edilen ve davalı idarece istinaf edilmeksizin kesinleşen tutarın da göz önünde bulundurularak karar verilmesi gerektiği açıktır.
 
KARAR SONUCU	:
            Açıklanan nedenlerle;
             1.	Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
	2.	Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin ...-TL tutarı yönünden davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA,
	3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının, ihbarnamenin ...-TL tutarı yönünden iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 25/11/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.