Esas No: 2023/12436
Karar No: 2024/7689
Karar Tarihi: 23.12.2024

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/12436 E.  ,  2024/7689 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 DÖRDÜNCÜ DAİRE  
Esas   No : 2023/12436
Karar No : 2024/7689     
TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- (DAVACI) ...	 
 VEKİLİ   : Av. ...
 2- (DAVALI) ... Valiliği
VEKİLİ   : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.  
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların 150,00 m²'lik kısmının "kafe" olarak işgal edildiğinden bahisle düzenlenen 365,529,25 TL tutarlı, ... tarih ve E... sayılı ecrimisil ihbarnamesi  ile 425,235,33 TL tutarlı, ... tarihli ve E... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptalleri istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:...,  K:... sayılı kararda;  dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile yerinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, raporda 03.05.2013-17.08.2017 tarihleri arasındaki dönemde ecrimisil getirisinin 231.812,32-TL hesaplandığı,  davalı idarece aynı dönemde toplam 425.235,33 TL ecrimisil bedeli talep edildiği, aradaki farkın 193.423,01-TL olduğu, yine raporda 18.08.2017-05.02.2020 tarihleri arasındaki (2 yıl, 5 ay 19 gün) dönemde ecrimisil getirisinin 186.123,09-TL hesaplandığı, davalı idarece aynı dönemde toplam 365.529,25-TL ecrimisil bedeli talep edildiği, aradaki farkın 179.406,16-TL olduğu, dava konusu taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan olduğu, kaldırım üzerine masa ve sandalye konulduğunun tespit edildiği, işgal edilen bu taşınmaz için ecrimisil ödenmesi gerektiğinden, dava konusu  03.05.2013-17.08.2017 tarihleri arasındaki dönem için ... tarih ve ... sayılı 425.235,33-TL bedelli ecrimisil ihbarnamesinin 231.812,32-TL'lik kısmının hukuka uygun, 193.423,01-TL'lik kısmının ise hukuka aykırı olduğu, dava konusu 18.08.2017-05.02.2020 tarihleri arasındaki dönem için ... tarih ve ... sayılı  365.529,25-TL bedelli ecrimisil ihbarnamesinin 186.123,09-TL'lik kısmının hukuka uygun, 179.406,16-TL'lik kısmının ise hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen reddine, dava konusu işlemlerin kısmen iptallerine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI: Dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın işgal edilmediği, söz konusu yer için ... Büyükşehir Belediyesi tarafından da ecrimisil istenildiği, ayrıca aynı yer için ... İlçe Belediye Başkanlığına işgal harcı ödenildiği, ecrimisile konu yerde davalı idarenin ecrimisil isteme yetkisinin bulunmadığı gibi işgal alanın hatalı belirlendiği, ecrimisil bedelinin ise fahiş olduğu ve zamanaşımına uğradığı belirtilerek temyize konu kararın redde ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI	: Dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın yüzölçümünün doğru tespit edildiği, ecrimisil bedelinin ise Danıştay kararlarına ve mevzuata uygun olarak hesaplandığı belirtilerek, temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Taraflarca cevap verilmemiştir. 
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ	:Temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir. 
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE	:
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz....'' hükmü yer almaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde, Belediye mallarına karşı suç işleyenlerin Devlet malına karşı suç işlemiş sayılacağı, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Kamuya ait gayrimenkuller" başlıklı 11. maddesinde, "İmar planlarında; meydan, yol, su yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye; belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydı terkin edilir. Ancak, bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu takdirde, arsası hariç yalnız binanın halihazır kıymeti için takdir edilecek bedel ödenir. Bedeli ve ödeme şekli taraflarca tespit olunur. Bu suretle maledilen arazi ve arsalar belediye veya özel idare tarafından satılamaz ve başka bir maksat için kullanılamaz. Bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerh konur." hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, imar plânlarında yol ve kaldırım gibi alanlarda kalan yerlerin, belediyeye bedelsiz olarak terkinin gerektiği, bu nedenle, imar plânlarında yeşil alan, park alanı, yol gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlerden olup da belediyelere devri zorunlu olan taşınmazları kullanan işgalcilerden belediyelerin ecrimisil isteyebileği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu işlemde belirtilen taşınmaz ile ilgili olarak davalı idare tarafından düzenlenen 17/08/2017 ve 05/02/2020 tarihli tespit tutanaklarında ve ... ada, ... parsellerin önünde kıyı kenar çizgisi dışında kalan yerde İdare Mahkemesince  yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda; ecrimisile konu yerin, imar planında yol olarak tanımlı  tescil harici bir yer olduğu, ... parsel sayılı taşınmazlarda kafe olarak işletilen iş yerinin önünde bulunan kaldırıma masa ve sandalye konulup üstü kapalı, yanları korkuluklu ilave yapı yapılarak kafenin bahçesi şeklinde kullanıldığı, taşınmazın ... İlçesi'nde ... ... Caddesine cepheli olduğu, kıyı kenar çizgisi dışında kaldığı ve dolgu alanında bulunmadığının belirtildiği, davacının temyiz dilekçesi ve ekinde bulunan belgelerin incelenmesi sonucunda ise; davaya konu ecrimisil ihbarnamesinde belirtilen taşınmazdan 09/2016-08/2021 tarihleri arasındaki dönem için ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 1.151.844 TL tutarında ecrimisil istenildiği,  ayrıca aynı yer için ... Belediye Başkanlığına 2012-2017 yılları arasında işgaliye bedeli ödendiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, davacı tarafından yıllara sari olarak sürdürülen bir işgalin olduğu açık olmak ile birlikte yukarıda belirtildiği üzere dava konusu işlemlerde belirtilen 03/05/2013-05/02/2020 tarihleri arasındaki dönemlerde ecrimisile konu alanda hüküm ve tasarrufta bulunma yetkisinin hangi idarede olduğunun (Maliye Hazinesi, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı, ... Belediye Başkanlığı) taraflarca veya Mahkemece açıkça ortaya konulamadığı dikkate alındığında, İdare Dava Dairesince yeterli araştırma yapılarak gerekirse mevcut bilirkişi heyetinden ek rapor alınarak veya yeni bir bilirkişi heyetiyle keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle işgal alanındaki hüküm ve tasarruf yetkisinin hangi idarede olduğunun açıkça tespit edilerek ve söz konusu taşınmaz için davalı idare tarafından belirlenen ecrimisil tutarının fahiş olduğu iddiası ile ilgili olarak emsal yargı kararları,  kullanım amacı, şekli ve niteliği itibarıyla ecrimisile konu taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan benzer amaçla (ticari) kullanılan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ile varsa önceki dönem ecrimisil bedelleri, ticari sirkülasyon, taşınmazın konumu, mevkii, metrekare değeri, çevre koşulları ve davacının taşınmazın işgali ile elde ettiği yarar ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. maddesi de gözetilerek düzenlenecek bilirkişi raporunda yer alan tespitler gözönünde bulundurularak bir karar verilmesi gerekirken, bu husus tespit edilmeden eksik inceleme üzerine verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır. 
KARAR SONUCU:
 Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz istemlerinin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 23/12/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.