Esas No: 2023/5914
Karar No: 2024/1060
Karar Tarihi: 01.03.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/5914 E.  ,  2024/1060 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2023/5914
Karar  No : 2024/1060  
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği 
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …	  
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, … Kişisel Gelişim Kursu ile Özel Kahramanmaraş … Koleji Fen ve Anadolu Lisesinde öğretmen olarak görev yapmakta iken 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunun 4. maddesi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin Onikişubat Kaymakamlığı'nın … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
               İlk Derece Mahkemesi kararının  özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı hakkında ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile 1 yıl 13 ay hapis cezası ile cezalandırılması yönünde mahkumiyet kararı verildiği, anılan kararın istinaf aşamasında olduğu, hakkında "silahlı terör örgütü içindeki hiyerarşik yapıya dahil olmamakla birlikte terör örgütüne bilerek ve isteyerek yardım etmek" suçundan mahkumiyet kararı verilen ve terör örgütlerine ya da Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti ya da iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen davacının 5580 sayılı Kanun'un 4. maddesinde belirtilen şartları taşımadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.
               Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:	Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 5580 sayılı Kanunun 4. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması" ibaresi, anılan fıkrada yer alan "...personelinde.." ve "...anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar..." ibareleri yönünden Anayasaya aykırı bulunarak iptal edildiğinden davacının terör örgütüne üye olma suçundan devam eden  kovuşturması bulunduğu gerekçesiyle çalışma izni iptal edilerek görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığından istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı "davanın reddine" ilişkin kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI  : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunun 4. maddesi uyarınca özel öğretim kurumlarında görev alacak personelin terör örgütü ile iltisaklı ve irtibatlı olması nedeniyle de görevine son verilebileceği hususu dikkate alındığında; davacı hakkındaki ceza yargılamasında elde edilen deliller ve ceza mahkemesi kararında yer alan tespitlerin davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile olan iltisak ve irtibat düzeyindeki ilişkisini ortaya koymak için yeterli olduğu  yönünde hüküm kurulması gerekirken 5580 sayılı Kanunun 4. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması" ibaresinin anılan fıkrada yer alan "...personelinde.." ve "...anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar..." ibareleri yönünden Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmesi nedeniyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle anılan kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY : 
	Dava;  … Kişisel Gelişim Kursu ile Özel Kahramanmaraş … Koleji Fen ve Anadolu Lisesinde öğretmen olarak görev yapmakta iken ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2021/298 sayılı esasına kayıtlı ceza davası gerekçe gösterilmek suretiyle 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunun 4. maddesi uyarınca davacının görevine son verilmesine ilişkin Onikişubat Kaymakamlığı'nın … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 4. maddesinde "Özel öğretim kurumlarının gerçek kişi kurucularında, tüzel kişi kurucularının yönetim organlarında, kurucu temsilcilerinde ve personelinde; 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası ya da affa uğramış olsa bile Devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar, Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, millî savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve 11/10/2006 tarihli ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında işlenen suçlardan ceza almamış olması veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması, terör örgütlerine ya da Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti ya da iltisakı yahut bunlarla irtibatı olmaması şartı aranır." hükmü yer almaktadır.
		Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 39. maddesinin 4. fıkrasında " Kurumda görev yapan personelin Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan şartları taşımadığının sonradan tespit edilmesi hâlinde çalışma izni iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 4. maddesinde; özel öğretim kurumlarında görev alacak personelde aranan şartlar arasında; 26/09/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası ya da affa uğramış olsa bile madde metninde sayılan suçlardan ceza alınmamış olması veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması, terör örgütlerine ya da Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti ya da iltisakı yahut bunlarla irtibatı olmamasının yer aldığı anlaşılmaktadır. 
	Uyuşmazlıkta; davacının görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlemde gerekçe olarak ...  Ağır Ceza Mahkemesi'nin … sayılı esasına kayıtlı ceza davasının gösterildiği, "Silahlı terör örgütüne yardım etmek" suç isnadıyla açılan davada … Ağır Ceza Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davacı hakkında mahkumiyet kararı verildiği, … Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, anılan dosyanın Yargıtay ... Ceza Dairesi'nin E:… sayılı esasına kayıtlı olduğu, dolayısıyla davanın henüz kesinleşmediği anlaşılmaktadır.
	Yukarıda yer verildiği üzere dava konusu işlem tarihi itibariyle davacı hakkında devam eden bir ceza kovuşturması bulunmakla birlikte; Anayasa Mahkemesi'nin 28/09/2022 tarih ve E:2022/76, K:2022/112 sayılı kararıyla 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fikrasında yer alan "...veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması..." ibaresinin, anılan fıkrada yer alan "...personelinde..." ve "...anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar..." ibareleri yönünden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verildiği görülmektedir.
	Bakılmakta olan davada olduğu gibi kimi durumlarda; ilgililer hakkında terör örgütü üyeliği kapsamında açılmış olan ceza davalarının derdest yani kesinleşmemiş olması durumunda; -velev ki ilk derece ceza mahkemeleri ve istinaf mahkemeleri terör örgütü üyeliği suçunun unsurlarının sabit olduğu gerekçesiyle hüküm kurmuş olsun- masumiyet karinesi nedeniyle idari yargı mercilerinin söz konusu cezayı dayanak alarak karar vermesi mümkün görülmemektedir. Bununla birlikte, davacı hakkında verilen mahkumiyet kararının kesinleşmemiş olması, 5580 sayılı Kanunun 4. maddesi uyarınca göreve son verilmesine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle idari yargı mercileri nezdinde açılan davanın görülmesini de engellemeyecektir.
	Ancak;  5580 sayılı Kanunun 4. maddesinde yer alan kurum personelinde aranacak şartlar arasında terör örgütlerine ya da Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisak ve irtibat halleri de sayılmıştır. Anayasa Mahkemesi'nin 14/11/2019 tarihli ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır. 
	... Ağır Ceza Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında, "..sanığa ait SGK dökümlerinde sanığın FETÖ/PDY ile iltsaklı olduğu gerekçesiyle 667 sayılı KHK ile kapatılan eğitim kurumlarında 31.08.2006-22.07.2016 tarihleri arasına çalışma kaydının bulunduğu..yine dosya içerisinde bulunan 29.08.2019 tarihli tutanakta, sanığın 667 sayılı KHK ile kapatılan Pak Eğitim İş Sendikası'na 21/09/2014 tarihinde üye olduğu anlaşılmıştır. İddianamede yer verilen facebook hesabı üzerinden 01.08.2015, 28.07.2014 ve 03.07.2014 tarihlerinde yapılan paylaşımlar yukarıda açıklanan delillerler birlikte değerlendirildiğinde, sanığın örgüte sempati duyduğu anlaşılmıştır...sanığın Bank Asya hesap dökümleri, SGK kayıtları, dernek üyeliği, hakkındaki aleyhe tanık beyanları, sosyal medya paylaşımları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı bir bütün halinde değerlendirildiğinde; 28.06.2006 açılış tarihli ana hesabın sanığın savunmasından da anlaşılacağı üzere maaş hesabı olarak kullanıldığı, uzunca bir süre hesapta kart borcu ödeme, ATM para çekme, otomatik ödeme işlemleri ve EFT virman gibi mevcudu azaltıcı işlemler yapıldığı, dönem dönem hesapta cüzi miktarda aylık bazda artış görülse de bu artışların maaş kaynaklı artışlar olduğu, maaş haricinde mevcudu arttırıcı başkaca bir işlem yapılmadığı, ancak örgütün bankaya yönelik talimat verdiği dönemlerde  katılım hesabı açıldığı ve açılan bu hesaba para yatırılarak mevcudu arttırıcı işlem yapıldığı, aynı zamanda bankaya TMSF'nin el koyduğu tarihe denk gelen günlerde de yine yeni hesap açılarak hesaba para yatırıldığı anlaşılmaktadır.." ifadelerine yer verilmiştir.
	Yukarıda yer verilen Kanun hükmü dikkate alındığında; özel öğretim kurumlarında görev alacak personelin terör örgütü ile iltisaklı ve irtibatlı olması nedeniyle de görevine son verilebileceği hususu dikkate alındığında; davacı hakkındaki ceza yargılamasında elde edilen deliller ve ceza mahkemesi kararında yer alan tespitlerin davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile olan iltisak ve irtibat düzeyindeki ilişkisini ortaya koymak için yeterli olduğu  yönünde hüküm kurulması gerekirken 5580 sayılı Kanunun 4. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması" ibaresinin anılan fıkrada yer alan                                          
 "...personelinde.." ve "...anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar..." ibareleri yönünden Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmesi nedeniyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1.  2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 
4. Kesin olarak 01/03/2024 tarihinde gerekçe yönünden oyçokluğu ile karar verildi.
 
KARŞI OY :
(X)- Dava;  … Gelişim Kursu ile … Koleji Fen ve Anadolu Lisesinde öğretmen olarak görev yapmakta iken ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... sayılı esasına kayıtlı ceza davası gerekçe gösterilmek suretiyle 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunun 4. maddesi uyarınca davacının görevine son verilmesine ilişkin Onikişubat Kaymakamlığı'nın … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmış olup; Mahkemece idarenin işlem gerekçesinin dayanaklarına ilişkin yeterli araştırma yapılmayarak 5580 sayılı Kanunun 4. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması" ibaresinin anılan fıkrada yer alan "...personelinde.." ve "...anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar..." ibareleri yönünden Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmesi nedeniyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
	Bu itibarla, öncelikle; davalı idareye, davacı hakkında terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut irtibatı olduğu yönünde değerlendirme yapılmasına dayanak teşkil eden tespitlerin, bu tespitlere ilişkin bilgi ve belgelerin  sorulması, öte yandan 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümü için;
Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı ile Emniyet Genel Müdürlüğü Terörle Mücadele Daire Başkanlığına; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait örgüt içi iletişim programı (ByLock) kullandığına ya da ankesörlü telefon görüşme kaydı bulunduğuna ilişkin tespit olup olmadığının sorulmasına, var ise tespitlere ilişkin belge ve raporların, (mahiyetleri ve kullanım bilgileri yer alacak şekilde) FETÖ/PDY soruşturmaları kapsamında var ise davacının adının geçtiği ifade tutanaklarının istenilmesine,
 Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna; davacının, müflis Asya Katılım Bankası AŞ’de katılım ya da cari hesabının bulunup bulunmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, hesap no, hesap açılma tarihi, işlem tarihleri, işlemlerin mahiyeti, tutarı yer alacak şekilde) istenilmesine,
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğüne; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait özel öğretim kurum ve kuruluşlarına ilişkin eğitim kaydı ile özel öğrenci yurtları vb. ilişkin kayıt bilgileri (istihbari olanlar dâhil) olup olmadığının sorularak, var ise tespitine ilişkin belge ve raporların istenilmesine,
Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK); davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile ilişkili gerçek (sivil imamlar vb) veya tüzel (Kimse Yok Mu Derneği vb)  kişilere bağış ya da para transferinin olup olmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, dernek/vakıf, miktar ve tarih yer alacak şekilde) istenilmesine,
 İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğüne; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait olduğu gerekçesiyle kapatılan dernek ya da sendika/federasyon/konfederasyonlarda yönetim/denetim/genel kurul üyelik/aidat bilgisi olup olmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, tarih aralığı ve ilgili kuruluş yer alacak şekilde) istenilmesine,
Vakıflar Genel Müdürlüğüne; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait olduğu gerekçesiyle kapatılan vakıflarda üyeliği ya da mütevelli heyeti üyeliği olup olmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, tarih aralığı ve ilgili kuruluş yer alacak şekilde) istenilmesine,
 ...; davacının Digitürk aboneliğinin bulunup bulunmadığı, aboneliği bulunuyorsa bu aboneliği iptal ettirip ettirmediğinin, iptal ettirmiş ise hangi tarihte iptal ettirdiğinin sorularak, var ise müşteri hizmetleri ile yapılan görüşmenin çözümünün ve diğer bilgi ve belgelerin birer örneğinin istenilmesine" yönelik verilecek ara kararı neticesinde davalı idare ile yukarıda anılan kurum ve kuruluşlarca gönderilecek bilgi ve belgeler davacıya tebliğ edilerek karşı beyanlarının da alınmasından sonra davacının terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut irtibatının bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
	Kuşkusuz yukarıda anılan değerlendirme yapılırken davacı hakkındaki ceza soruşturmasındaki ve ceza kovuşturmasındaki (kesinleşmiş takipsizlik ya da beraat kararı ile sonuçlanmış olsa dahi) tespitlerin de irtibat ve iltisak noktasında göz önüne alınması gerekmektedir.
	Bu itibarla, belirtilen hususlarda araştırma yapılmaksızın, eksik incelemeyle  verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığından temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu gerekçeyle bozulması gerektiği görüşüyle katılmıyorum.