Esas No: 2020/1758
Karar No: 2024/4429
Karar Tarihi: 11.09.2024

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2020/1758 E.  ,  2024/4429 K.


"İçtihat Metni"
         T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas   No : 2020/1758  
Karar  No : 2024/4429  
TEMYİZ EDEN (DAVACI)	:... Madencilik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. 
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI)	: ... Genel Müdürlüğü 
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 
YARGILAMA SÜRECİ :...Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi hudutları içerisinde bulunan  kendilerine ait 72317 sicil numaralı II (a) grubu maden (...) sahasının taksir edilerek 0,89 ha alanının, dava dışı ... Yapı San. A.Ş. uhdesinde bulunan 75903 sayılı maden işletme ruhsat sahasına ilave edilmesine dair işleme ilişkin yapılan itirazın reddine dair Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın ...tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:...  K:... sayılı kararda;... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K... sayılı kararının uygulanması amacıyla, karar doğrultusunda ... ili, ... ilçesi, ... Köyü, ... mevkiinde yer alan davacı şirkete ait ... sayılı ruhsat alanından 20 metre genişliğinde, 430 metre uzunluğundaki tampon bölgenin taksir edilerek ... Yapı Sanayi A.Ş. 'ye ait ... sayılı ruhsat sahasına ilave edildiği anlaşılmış olup, Mahkeme kararının uygulanmasından ibaret olan işleme yapılan itiraz üzerine tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. 
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih, E:..., K:... sayılı kararıyla  istinaf isteminin reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın temyizi üzerine Dairemizin 05/12/2018, E:2017/4691, K:2018/7792 sayılı kararıyla bozulmuştur. Bozma kararına uyan Bölge İdare Mahkemesince istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI  : Davacı tarafından, idarenin 12.12.2015 tarihli yazı ile ruhsatlarında bulunan 0,89 hektarlık alanın ...İdare Mahkemesinin iptal kararı üzerine taksir edilerek ... şirketine eklendiği yönündeki işlemin kendilerine bildirildiği, bunun üzerine idareye başvurularak ruhsatlarından taksir edilen alanın 13.11.2013 tarihli işletme izni ile 30 yıl süre ile kendilerine ait olduğu, kazanılmış hakları gözetilmediğinden istinafın bekletme kararı vermesine rağmen kararın kesinleşmesini beklenilmeden istinaf isteminin reddine karar verdiği kararın uygulanması sonucu oluşan hukuka aykırılığın irdelenmediği, kanunun ruhsatın intibakı için belirli süreler öngörüldüğü, bu sürelerde intibak yapılmayan ruhsatların iptal edileceğini belirtmişken ... şirketinin bu süreleri aşabilmek için idareye başvurarak yeniden dava açtığı, ... şirketine yapılan intibak ile ilgili şirketin bölgede üretim yapmaya başladığı ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI  : Davalı idare tarafından, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün taraf sıfatı kazandığı, esasa ilişkin olarak ise, ... Yapı San. A.Ş. tarafından, 20 metrelik tampon bölgenin yanlışlıkla başka bir ruhsat sahasına yapılan intibaktan çıkarılarak ... Yapı San. A.Ş' ye kazandırılması istemiyle ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyası ile idare aleyhine dava açıldığı, anılan Mahkemenin... tarihli K:... sayılı kararı gereği  dava konusu alanın davacının ruhsatından taksir edilerek ... sayılı ruhsata ilave edildiği, davacı tarafından alanın ruhsatından taksir edilerek dava dışı şirketin ruhsatına eklenmesi yapılan itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan işbu davada, davanın reddine karar verildiği, idarelerince yapılan işlemlerin yargı kararlarının yerine getirilmesi olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 703 sayılı KHK ile 3213 sayılı Maden Kanunu'na eklenen Geçici 33. madde ve 15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4 Nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 766. maddesi uyarınca Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı hasım mevkiden çıkarılıp Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü hasım mevkine alınarak ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:	
MADDİ OLAY : 
 ... ili, ... ilçesi, ... ... Köyü, ... mevkiinde yer alan S:... sayılı ruhsat sahibi ... Yapı Sanayi A.Ş. tarafından, uhdesinde bulunan ... ruhsat numaralı kalker işletme sahasına ilişkin olaak 20 metrelik tampon bölgenin yanlışlıkla başka bir ruhsat sahasına yapılan intibaktan çıkarılarak ... Yapı Sanayi A.Ş.'ye kazandırılması talepli başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle adı geçen şirket tarafından açılan davada, ... ...İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla " ... mahallinde yapılan tetkik sonucu düzenlenen 05.12.2013 tarihli raporda; Karayolları Genel Müdürlüğüne ait ER:... sayılı saha ile davacı şirkete (... Yapı Sanayi A.Ş.) ait S:... sayılı saha arasında kalan ve ... Madencilik Ltd.Şti' ne ait ruhsat alanında bulunan tampon alanın S:... sayılı sahaya ait olduğu, bu alanda yapılan incelemede herhangi bir faaliyetin olmadığının tespit edildiği, davacı şirkete (... Yapı Sanayi A.Ş.) ait S:... sayılı sahada yapılan üretimin bu kısma dayanmış olduğu, bu alanın üretilmesinin ocakta tehlike oluşmaması açısından önemli olduğu, 20 m. genişliğinde 430 m. uzunluğunda olan bu alanda S:... sayılı ruhsat sahibi ... Madencilik Ltd.Şti.'nin üretim yapmasının mümkün olmadığı, bu alanla ilgili Koordinatörlük tarafından yeniden değerlendirilmesi gerektiğin belirtilmiş, başka bir anlatımla, bu tampon alanın davacı şirkete (... Yapı Sanayi A.Ş.) ait olduğunun davalı idare elemanlarının hazırladığı raporda da yer aldığının görüldüğü, davacı şirketin (... Yapı Sanayi A.Ş.), uhdesinde bulunan ... ili, ... ilçesi, ... ... Köyü, ... mevkiinde yer alan ... ruhsat numaralı ... İşletme Sahası'na ilişkin olarak 20 metrelik tampon bölgenin yanlışlıkla başka bir ruhsat sahasına yapılan intibaktan çıkarılarak davacı şirkete (... Yapı Sanayi A.Ş.) kazandırılması istemiyle yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmamıştır." gerekçesiyle işlemin iptaline karar verildiği, anılan karar uyarınca davalı idarece davacı ...Mad. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti uhdesindeki ... ruhsat numaralı ruhsat sahasında kayıtlı bulunan 20 metre genişliğinde 430 metre uzunluğundaki tampon bölgeninbu sahadan çıkarılarak, Mahkeme kararı uyarınca alanın ... sayılı ruhsata kazandırılmasına 28.08.2015 tarih ve 5727 sayılı Olur ile karar verildiği, durumun  bildirilmesi üzerine davacı şirket tarafından anılan işlemin iptal edilmesi ve bahse konu alanın yeniden ... sayılı ruhsat sahasına eklenmesine karar verilmesi istemiyle yapılan başvurunun davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işlemiyle reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
 
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 138. maddesinin son fıkrasında "Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." hükmüne yer verilmiş; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinin 1. fıkrasında ise; "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez." hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 	
	 Dava dışı ... Yapı San. A.Ş. tarafından davacı ile kendi ruhsat sahaları arasında kalan alanın yanlışlıkla davacı şirket adına kayıt edildiği belirtilerek alanın ilgili şirketin ruhsat alanından çıkarılarak kendi ruhsat sahalarına ilave edilmesi isteminin zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, ...  İdare Mahkemesince ... tarihli E:... K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Anılan kararın davalı idarece temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 05.12.2018 tarihli ve E:2015/14108 K:2018/7791 sayılı kararı ile davanın ... Mad. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti'ne ihbar edilmeden esas hakkında karar verildiği gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir. 
	...  İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararında	ise; Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 05/12/2018 tarih ve E:2015/14108, K:2018/7791  sayılı bozma kararına uyularak "bozma kararı doğrultusunda davanın ihbarına ilişkin bozma gerekçesi karşılandıktan sonra  mahallinde yapılan tetkik sonucu düzenlenen 05.12.2013 tarihli raporda; Karayolları Genel Müdürlüğüne ait ER:... sayılı saha ile davacı şirkete ait S:... sayılı saha arasında kalan ve ... Madencilik Ltd.Şti' ne ait ruhsat alanında bulunan tampon alanın S:... sayılı sahaya ait olduğu, bu alanda yapılan incelemede herhangi bir faaliyetin olmadığının tespit edildiği, davacı şirkete ait S:... sayılı sahada yapılan üretimin bu kısma dayanmış olduğu, bu alanın üretilmesinin ocakta tehlike oluşmaması açısından önemli olduğu, 20 m. genişliğinde 430 m. uzunluğunda olan bu alanda S:... sayılı ruhsat sahibi ... Madencilik Ltd.Şti.'nin üretim yapmasının mümkün olmadığı, bu alanla ilgili Koordinatörlük tarafından yeniden değerlendirilmesi gerektiğin belirtilmiş, başka bir anlatımla, bu tampon alanın davacı şirkete ait olduğunun davalı idare elemanlarının hazırladığı raporda da yer aldığının görüldüğü bu nedenle, davacı şirketin, uhdesinde bulunan ... ili, ... ilçesi, ...Köyü, ... mevkiinde yer alan ... ruhsat numaralı ... İşletme Sahası'na ilişkin olarak 20 metrelik tampon bölgenin yanlışlıkla başka bir ruhsat sahasına yapılan intibaktan çıkarılarak davacı şirkete kazandırılması istemiyle yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı " gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
...  İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, davalı idarece temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 16.06.2023 tarih ve E:2019/9574 K:2023/3186 sayılı kararı ile " Davacı şirket tarafından uhdesinde bulunun maden ruhsat intibakının yapıldığı 16.06.2005  tarih itibari ile "... ruhsat numaralı ... İşletme Sahası'na ilişkin olarak 20 metrelik tampon bölgenin yanlışlıkla dava dışı...Madencilik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. uhdesinde bulunan ruhsat sahasına yapılan intibaktan" haberdar oluduğu ve bu hususa ilişkin çeşitli tarihlerde saha genişletme başvuruları yapıldığı, mevcut maden işletme izin alanının yeniden belirlenmesi istediği görülmekte olup, 16.06.2005  tarihinde muttali olduğunun bu nedenle 04.08.2014  tarihinde kayda giren dilekçe ile açılan davanın süresinde açılmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline yönelik kararın bozulduğu,  ... ...İdare Mahkemesi'nin... tarih ve E:...K:... sayılı kararı ile davanın süre aşımı yönünden reddine karar verildiği, anılan kararın, temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 11.09.2024 tarih ve E:2024/597 sayılı kararı ile onanmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta ... Yapı San. A.Ş. tarafından iki ruhsat arasında kalan tampon bölgenin kendi ruhsat sahalarına ilave edilmesi isteminin reddine ilişkin açılan davanın süreaşımı nedeniyle reddedildiği, bu kararın temyiz incelemesi sonunda onandığı dikkate alınarak, oluşan hukuki durum değerlendirilmek suretiyle dava konusu işlem ile ilgili yeni bir karar verilmesi gerekmektedir.  
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ...  İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.  2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Hasım mevkiinden çıkarılan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'na kararın bir örneğinin tebliğine,
4. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine, 
5. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 
6. Kesin olarak 11/09/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.