Esas No: 2023/6656
Karar No: 2024/1332
Karar Tarihi: 27.02.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2023/6656 E.  ,  2024/1332 K.


"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2023/6656
Karar No : 2024/1332   
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: … Büyükşehir Belediye Başkanlığı	  
VEKİLİ	: Av. …
 
KARŞI TARAF (DAVACILAR)	: … Mirasçıları;
	 1- …
	 2- …
	 3-  …
	 4- …
VEKİLİ	: Av. …
 
İSTEMİN	KONUSU	: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve …sayılı meclis kararı ile kabul edilen Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, 2. Etap 1/5000 ölçekli nazım imar  planı ile bu plana yapılan itirazın reddine ilişkin  … tarih ve  … sayılı Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda;  yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının dayanağı 1/25.000 ölçekli nazım imar planına uygun olduğu, dava konusu planla öngörülen gelişme yapısının Ortahisar ilçesinin mevcut gelişme yapısı ile uyumlu olduğu, nüfus ataması yapılırken ve buna göre konut ve donatı alanları düzenlenirken nüfusun gelişme dinamiklerinin dikkate alındığı, dava konusu planda 2040 yılı nüfus tahmini yapılırken doğal nüfus artışı dışında ayrıca istihdam yaratacak sektörlerdeki gelişimin kent nüfusuna etkisinin de hesaplandığı dikkate alındığında, önceki plana göre donatı miktarı artırılsa da dava konusu planda açık ve yeşil alanlar dışında diğer donatı alanlarına Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirtilen asgari standartların altında alan ayrıldığı, donatı alanlarının yetersizliğinin sadece meskun alanlarda değil yeni gelişme konut alanlarında da görüldüğü, bu kapsamda, sadece meskun konut alanların da değil gelişme konut alanlarında da donatı alanlarının Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirtilen asgari standartların altında olması nedeniyle planlama alanında donatı dengesinin sağlanamayacağı ve bölgede yaşayanlara sunulan hizmet kalitesinin yetersiz olacağı,  dava konusu parselin bir kısmını içine alan 25 metrelik imar yolunun güzergahının dava konusu planın dayanağı 1/25.000 ölçekli nazım imar planında düzenlendiği, söz konusu yolun Ortahisar kent merkezi ile planlama alanının güneyinde yer alan yerleşimler arasındaki bağlantıyı sağladığı, söz konusu yolun mevcut planda 25 metre olarak belirlendiği ve dava konusu planda ise dayanak 1/25.000 ölçekli nazım imar planında belirlenen güzergah doğrultusunda  trompet köprülü kavşak olarak yapıldığı, kavşak düzenlenmesinde ulaşım sisteminin bütünlüğü ve sürekliliği için bir olumsuzluk bulunmadığı, dava konusu parselin kuzey kısmının 12 metrelik imar yolunda kaldığı, söz konusu 12 metrelik yolun dava konusu parselin bir kısmını içine alarak bölgenin ana ulaşım akslarından olan kuzey-güney doğrultulu 25 metrelik imar yolu ile planlama alanının bu bölümünde dayanağı 1/25.000 ölçekli nazım imar planının yeşil alanlarının bütünlük ve süreklilik içinde kurgulanması yaklaşımının gereği olduğu, bu kapsamda, davacıya ait … ada, … parsel sayılı taşınmazın bir kısmının park alanı olarak düzenlenmesinde planda kurgulanan yeşil alan sistemi açısından bir sakınca bulunmadığı,  konumu itibarıyla dava konusu parselin bulunduğu alanın, doğal sit alanı ve yeşil kuşak arası geçişi sağlaması nedeniyle çevresindeki diğer konut alanlarına göre daha düşük yapılaşma hakkı tanınmasının plan kurgusuna aykırılık oluşturmayacağı, söz konusu alanda, konut alanlarında farklı yapılaşma yoğunluklarının belirlenmesinin dava konusu plan kurgusuna uygun olduğu, dava konusu parselin yakın çevresinde farklı yapılaşma yoğunluğu tanınmasının, plan kurgusunun gereği olduğu, parselin kuzeyinde dava konusu parsel ile benzer koşullarda olan bir alanda 175 kişi/ha yoğunluk belirlendiği, dava konusu parselin henüz yapılaşmamış olması plan kurgusunun uygulanabilmesine imkan tanıdığı, dava konusu parselin konum olarak kentsel dönüşüm alanı, doğal sit alanı ve yeşil kuşağın devamı niteliğinde olduğu, ayrıca kentiçi ulaşım için önemli olan ana ulaşım bağlantıları ve yol boyunca düzenlenen yeşil alanların arasında kaldığı da dikkate alındığında, bölgede parseller arasında farklı yapılaşma koşullarının oluşmasının doğal olduğu, parselin bulunduğu alana getirilen 120 kişi/ha yapılaşma yoğunluğunun plan genelinde kurgulanan yoğunluk kademelenmesine uygun olduğu sonucuna ulaşılarak dava konusu planın imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; dava konusu imar planından önce Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunun iptali istemiyle davacı tarafından açılan davada; dava konusu işlemin iki farklı ibadet alanı kullanımı yönünden iptali, diğer kullanımlar yönünden davanın reddi yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi, davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile parselin yakın çevresindeki konut alanları için 250kişi/ha, 230kişi/ha, 175kişi/ha brüt yoğunluk belirlenmişken, plandaki yoğunluk kademelenmesine aykırı olarak dava konusu parsele 80kişi/ha brüt yoğunluk belirlendiği, alanda yapılaşma yoğunlukları arasında büyük farklılıklar olmasının planlama alanında bir dil birliği ve bütünlüğü oluşmasına engel olacak olması karşısında, plan kurgusuna ve yoğunluk kademelenmesine aykırı şekilde ve dava konusu parselin, düşük yoğunluklu konut alanı olarak planlanmasında hukuka uygunluk bulunmadığı, öte yandan aynı hizmet bölgesinde aynı nitelikte iki farklı ibadet alanı düzenlenmesinin hizmet sunum kalitesini ve sağlıklı kentleşmeyi olumsuz etkilediği ve donatı kurgusu açısından şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğu ve bu hususların parsele ilişkin tüm planlama kararlarını etkileyecek nitelikte olduğu bu nedenle dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmının kaldırılarak dava konusu işlemin ibadet alanı dışında kalan diğer kullanımlar yönünden de iptaline dair … Bölge … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı iptal kararı üzerine hazırlanan dava konusu nazım imar planında ise parseldeki yapı yoğunluğunun 80kişi/ha'dan 120kişi/ha çıkarıldığı ancak yine düşük yoğunluklu konut alanı olarak belirlendiği, parselin yakın çevresindeki konut alanları için 250kişi/ha, 230kişi/ha, 175kişi/ha brüt yoğunluk belirlenmişken, plandaki yoğunluk kademelenmesine aykırı olarak dava konusu parsele 120kişi/ha brüt yoğunluk belirlenmesinin ve alanda yapılaşma yoğunlukları arasında büyük farklılıklar olmasının planlama alanında bir dil birliği ve bütünlüğü oluşmasına engel olduğu, önceki imar planının parselin düşük yoğunluklu konut alanı olarak belirlenmesi nedeniyle mahkemece iptal kararı verilmesine karşın kararın gerekçeleri gözetilmeksizin parselin yine düşük yoğunluklu konut alanı olarak belirlenmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı, ayrıca, alanda iki ayrı ibadet alanı belirlenmesi nedeniyle önceki imar planının iptaline ilişkin yargı kararının gereği yerine getirilmiş ve alanda tek ve daha büyük bir ibadet alanı işlevlendirilmiş ise de, önceki planda güneyde kalan 1758 m² büyüklüğündeki alanın mevcutta yapılaştığı ve kullanıldığı, söz konusu caminin mevcut planda belirtilen alanda ve mevcut koşullarda yapılaştığı dikkate alındığında dava konusu plan ile mevcut ibadet alanının yüzölçümünün artırılmasının mevcut cami yapısının kapasitesini artırma niteliği taşımadığı, mevcut ibadet alanının yüzölçümünün artırılması yerine yürüme mesafeleri ve hizmet etki alanları dikkate alınarak yeni bir alanın ibadet alanı olarak düzenlenmesinin donatı kurgusu açısından daha doğru bir planlama yaklaşımı olacağı açık olduğundan, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI           :   Temyiz isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.   
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI      : Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen kararın hukuk ve usule uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY	TETKİK	HAKİMİ… 'IN DÜŞÜNCESİ	: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen  1/5000 ölçekli nazım imar  planı ile bu plana yapılan itirazın reddine ilişkin … tarih ve  … sayılı Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde; Nazım imar planı; "varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır." şeklinde tanımlanmıştır. 
 
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
Dosyanın incelenmesinden dava konusu … tarih ve … sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile bu plandan önce yürürlükte bulunan Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile dayanağı olan 1/25.000 ölçekli nazım imar planının tamamının iptali istemiyle … Odası tarafından açılan davada, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki …İdare Mahkemesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararının  gereklerinin yerine yerine getirilmesi amacıyla üst ölçekli plan kararlarına uygun mevcut plan kararlarının yeniden kurgulandığı, mevcut ulaşım ve yapılaşma sisteminin dikkate alınıp  iyileştirilmesi amaçlı nüfus verileri ve projeksiyonlarını esas alan arazinin genel yapısı, morfolojik ve jeolojik durumuna dikkat edilerek ilçe belediyelerinin talepleri, beklentileri ve potansiyellerinin de irdelendiği, yeşil ve yaya akslarının sürekliliğinin sağlandığı, kuru ve sulu dere akslarının yeşil kuşaklarla çevrelendiği, sosyal donatı alanlarının mümkün olduğunca iyileştirilmesi amaçlanarak hazırlanan  Ortahisar İlçesi 2. Etap 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının onaylandığı, anılan Mahkeme Kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 10.06.2021 tarihli, E:2021/4951, K:2021/8095 sayılı kararıyla onanmasına karar verildiği anlaşılmıştır. 
Bakılan uyuşmazlıkta, Bölge İdare Mahkemesince, uyuşmazlığa konu taşınmaza  80kişi/ha nüfus yoğunluklu konut alanı ve  aynı hizmet bölgesinde aynı nitelikte iki farklı ibadet alanı plan kararı getirilmesine yönelik önceki 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali   istemiyle davacı tarafından açılan davada verilen iptal kararı üzerine idare tarafından hazırlanan dava konusu işlem ile bu iptal kararı göz önüne alınarak parseldeki yoğunluğun 80kişi/ha'dan 120kişi/ha çıkarıldığı, alanda tek ve daha büyük bir ibadet alanı planlandığı, ancak nüfus yoğunluğunun bu iptal kararına karşın yeniden düşük belirlendiği, ibadet alanın  ise mevcut ibadet alanının yüzölçümünün artırılması yerine yürüme mesafeleri ve hizmet etki alanları dikkate alınarak yeni bir alanın ibadet alanı olarak düzenlenmesinin daha uygun bir planlama yaklaşımı olacağı hususunda değerlendirmelere yer vererek dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de planın tamamının iptaline karar verilmesine ilişkin yargı kararı gereği yürürlükte olmayan plana yönelik değerlendirmelere göre dava konusu işlemin iptali yolunda verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır. 
Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince öncelikle dava konusu edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının yukarıda Büyükşehir Belediye Meclisi kararında belirtildiği üzere kapsamlı bir revizyon ve ilave plan çalışması sonucu hazırlanan plan açıklama raporu ve notları olan plansız bir alanda yapılan yeni bir plan niteliğine sahip olduğu göz önünde bulundurularak gerekirse yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle uyuşmazlık hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir. 
Öte yandan, davacı tarafından dava konusu işlemden önceki  … tarih ve … sayılı Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davanın kısmen reddine, kısmen dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi, davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesinin davanın reddine ilişkin kısmının kaldırılması, kaldırılan kısım yönünden de dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 27.02.2024 tarih ve E:2021/5075, K:2024/1335 sayılı kararı ile değişik gerekçe ile onanmasına karar verilmiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare  Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
  Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararın kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine  gönderilmesine, 27/02/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.