Esas No: 2020/11004
Karar No: 2024/7719
Karar Tarihi: 16.12.2024

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2020/11004 E.  ,  2024/7719 K.


"İçtihat Metni"
               T.C.
D A N I Ş T A Y
 ALTINCI DAİRE  
Esas  No : 2020/11004
Karar No : 2024/7719                                                                    
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR)	: 1-... 2- ... 3-...
VEKİLİ	: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR)	: 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ	: Av. ...
		 2- ... Belediye Başkanlığı  
VEKİLİ	: Av. ...
İSTEMİN KONUSU	: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.          
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kocaeli ili, Gebze ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ve ... parsel (eski ... pafta, ...-... parsel) sayılı taşınmazları kapsayan alanda Gebze Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan Gebze Otoyol Kuzeyi 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...,  K:... kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporlarındaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dayanak 1/5000 ölçekli nazım imar planına karşı açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği, plan açıklama raporunda gerekli analiz ve incelemelerin yer aldığı, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında taşınmazlar için belirlenen fonksiyonların; üst ölçekli planlara, planların kademeli birlikteliği ilkesine, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına ve imar mevzuatına uygun olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge  Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporundaki değerlendirmelerin eksik ve hatalı, temyize konu istinaf kararının ise kısa ve gerekçesiz olduğu, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında tüm külfetlerin kendilerine yüklendiği, taşınmazlarının tamamı yol, park ve teknik altyapı alanı olarak planlanırken yakın çevresindeki taşınmazların ticari alan ve konut alanı olarak planlandığı, eşitlik ilkesine aykırı bu durumun mağduriyetine sebep olduğu, üzerinde evinin bulunduğu parselden yol geçirilmesinin ve parsellerinin tümünün sosyal donatı alanında bırakılmasının hukuka, hak ve nesafet kurallarına aykırı olduğu, imar planı hazırlanırken ilgili tarafların, kurum ve kuruluşların görüşlerinin alınmadığı, mahkemece bu konuda bir inceleme yapılmadığı, planda kimi bireylerin kişisel yararının üstün tutulduğu,  parselinde öngörülen sosyal donatı düzenlemelerinin, gerekli ve zorunlu olmadığı, belli bir amaç ve fiili kullanıma hizmet etmediği, kamu kaynaklarının dengesiz kullanımına sebep olduğu, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının, plan hiyerarşisine, planların kademeli birlikteliği ilkesine, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına ve imar mevzuatına aykırı olduğu, dayanak 1/5000 ölçekli nazım imar planına karşı açılan davanın bekletici mesele yapılmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.   
SAVUNMALARIN ÖZETİ : 
Davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığınca; dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının; ulaşım sistemi ile bölgeye yapılan büyük kamu yatırımları kapsamında, nazım imar planı ana kararlarına, temel planlama prensiplerine, ulaşım ağı bütünlüğüne, kamu yararına, üst ölçekli planlara uygun hazırlandığı, İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda yeterli teknik bilgi ve gerekli tüm detayların yer aldığı, usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
Davalı ... Belediye Başkanlığınca; dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında uyuşmazlık konusu taşınmazlar için belirlenen kullanım kararlarının dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygun ve önceki plan kararları ile aynı olduğu, sadece davacıya ait parsellerin değil bölgede başka birçok parselin sosyal donatı alanı olarak planlandığı, imar uygulaması ile davacıya eşdeğer uygun bir yerden parsel tahsisi mümkün olduğundan, henüz uygulama yapılmamış bir alanda davacının mağduriyetinden söz edilemeyeceği, usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın;  dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının; ... parsel sayılı taşınmaz ile... parsel sayılı taşınmazın ''10 metre enkesitli yol alanı dışındaki'' kullanımlara ilişkin kısımları yönünden onanmasına, ... parsel sayılı taşınmazın ''10 metre enkesitli yol alanında'' kalan kısmı yönünden bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
	MADDİ OLAY : 
	Uyuşmazlık konusu taşınmazlar, 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planında; kentsel gelişme alanı, 1/25000 ölçekli nazım imar planında; ''inkişaf (gelişme) konut alanları'', 15.02.2018 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında; ... sayılı parsel; 25 metre enkesitli yol ve park alanı, ... sayılı parsel; teknik altyapı alanı ve park alanı, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ... sayılı parsel; 25 metre enkesitli yol ve park alanı, ... sayılı parsel; teknik altyapı alanı, park alanı ve 10 metre enkesitli yol olarak planlanmış, 07.09.2018  tarihinde 1 ay süreyle askıya çıkartılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planına karşı davacılar tarafından 19.09.2018 tarihinde yapılan itirazın zımnen reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.
	Öte yandan, Dairemizin 11.04.2022 tarih ve E:2020/11004 sayılı ''Bekletme Kararı'' ile; ... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında görülmekte olan davada 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden verilecek kararın bakılan davada alt ölçekli plan niteliğinde olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden verilecek kararı da etkileyebilecek nitelikte olduğu göz önüne alındığında, ... İdare Mahkemesi dosyasında verilecek kararın sonucuna kadar dava dosyasının bekletilmesine karar verilmiş ise de, ... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında davanın reddi yolunda verilen  ... tarih ve  K:... sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, anılan mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava dosyasının yeniden bir karar verilmek üzere Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi üzerine, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile; davacılar tarafından birden fazla  (6)  parsele ilişkin olarak tek dilekçe ile dava açıldığı, parsellerin imar planında farklı fonksiyonlarda kaldığı, bir kısmının komşuluk ilişkisinin de bulunmadığı, dolayısıyla aynı imar adasında olmakla beraber farklı fonksiyonlarda kalan parsellerin hukuki irdelemesinin ayrı ayrı yapılması gerektiği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 5. maddesi uyarınca dilekçenin reddine karar verildiği görüldüğünden, uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için Dairemizin 17.09.2024 tarih ve E:2020/1004 sayılı ''Ara Kararı'' ile; davacılardan; ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ''dilekçe ret'' kararı sonrasında her parsel için ayrı ayrı dava açılıp açılmadığının sorulmasına, dava açılmış ise mahkeme esas numaraları ve sonuçları ile ilgili bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmesine karar verilmesi üzerine, davacılar vekili tarafından 23.10.2024 tarihinde  Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden gönderilen cevabı yazıda özetle; ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K... sayılı ''dilekçe ret'' kararı sonrasında her parsel için ayrı ayrı dava açılmadığının belirtildiği görülmüş, böylelikle dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planının uyuşmazlık konusu parseller yönünden kesinleştiği anlaşılmıştır.
	İLGİLİ MEVZUAT:
	Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun ''Tanımlar'' başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların  yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 6. maddesinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel  hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.
	14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin; "Genel Plânlama Esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir." hükmüne, "Gösterim (lejand) Teknikleri" başlıklı 10. maddesinde, her türlü mekânsal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı kurala bağlanmış, "İmar Planı Değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında, "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde:
a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.
  c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.
ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.
d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur." hükmüne yer verilmiştir.
	HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 
	Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının; uyuşmazlık konusu 30 parsel sayılı taşınmaz ile 28 parsel sayılı taşınmazın ''10 metre enkesitli yol alanı dışındaki'' kullanımlara ilişkin kısımları hakkındaki temyiz istemleri incelendiğinde, 
	Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
	İdare Mahkemesi kararının yukarıda belirtilen kısımlarına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi kararı hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır. 
	Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının; ... parsel sayılı taşınmazın ''10 metre enkesitli yol alanında'' kalan kısmına yönelik temyiz istemlerine gelince,
	Yukarıda yer verilen hükümler uyarınca, planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında nazım imar planından sonra yapılacak olan uygulama imar planının, nazım imar planına uygun yapılması gerekmektedir.
 Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nde yer verilen düzenlemelere göre, taşıt yolu olan 10,00 metre üzerindeki en kesitli yolların ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümünü gösterecek olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer alması gerekirken, daha dar en kesitli olan yaya yolunun (7,00 metrelik) ise üst ölçekli nazım imar planında yer almadan da 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin mümkün olduğu sonucuna varılmıştır. 
 Uyuşmazlığa konu olayda, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında uyuşmazlık konusu 28 parsel sayılı taşınmazın üzerinden geçecek şekilde planlanan 10 metre enkesitli yolun 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer almadığı görülmüştür.
Bu durumda, dayanak 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyen 10 metre enkesitli yolun dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin, uygulama imar planını dayanağı nazım imar planına aykırı hale getirdiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 28 parsel sayılı taşınmazın 10 metre enkesitli yol alanında kalan kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
	Bu itibarla, davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının uyuşmazlık konusu ... parsel sayılı taşınmazın ''10 metre enkesitli yol alanına'' ilişkin kısmında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
            Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine, 
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine  ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:.... sayılı kararın, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının; 30 parsel sayılı taşınmaz ile ... parsel sayılı taşınmazın ''10 metre enkesitli yol alanı dışındaki'' kullanımlara ilişkin kısımları yönünden ONANMASINA, ... parsel sayılı taşınmazın ''10 metre enkesitli yol alanında'' kalan kısmı yönünden BOZULMASINA, 
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi  ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,16/12/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.