Esas No: 2024/417
Karar No: 2024/1211
Karar Tarihi: 11.03.2024

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/417 E.  ,  2024/1211 K.


"İçtihat Metni"
            T.C.
    D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas  No:2024/417
Karar No:2024/1211
TEMYİZ EDEN (DAVALI)	: ...  Belediye Başkanlığı 	  
VEKİLİ	: Av. ... 
 
KARŞI TARAF (DAVACI)	: ... Telekomünikasyon A.Ş.
VEKİLİ	: Av. ... 
İSTEMİN KONUSU	: ...  Bölge İdare Mahkemesi...  İdari Dava Dairesi'nin...  tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ  :
	Dava konusu istem: Bingöl Belediye Meclisi'nin ... tarih ve...  sayılı kararına dayanılarak hazırlanan 2022 yılı 72 adet montajlı kabinet, saha dolabı yer kullanım bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin ...  tarih ve ... sayılı davalı idare yazısı ile bildirilen  619.081,20-TL bedelli tahakkuk fişi ile tahakkuk icmalinin iptali istenilmiştir.
	İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesi'nce verilen...  tarih ve E:... , K:...  sayılı kararda; Elektronik haberleşme sektöründe faaliyet gösteren işletmecilere, belediyelerin tasarrufunda olmakla birlikte umumun ortak kullanımına tahsis edilen yerlerden ücretsiz geçiş hakkı sağlanacağına ilişkin herhangi bir kural mevzuatta bulunmadığından, söz konusu taşınmazlardan umumî kullanım kapsamında bulunmayan ticarî geçişlerin ücretlendirilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
 Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin ekinde yer alan ücret tablosunda, geçiş hakkı kapsamında işletmecilerden alınan temel ücret niteliğindeki geçiş hakkı ücretine üst sınır getirildiği, geçiş hakkı kapsamında alınacak olan tâlî nitelikteki diğer ücretlere (başvuru, keşif, yer kullanım bedeli vb.) yönelik düzenleme yoluna gidilmeyerek bu hususun tarafların iradesine bırakılmış, düzenleyici idarî otorite tarafından belirlenmiş olan söz konusu sistematik karşısında, tâlî nitelikteki geçiş hakkı ücretlerine yönelik olarak yapılacak belirlemelerin ölçülü olması ve işletmeciler açısından orantısız maliyetlere sebep olmaması gerektiği;
Dava dosyasında, bulunan belgelerden davalı idarece montajlı kabinet dolabı (menhol) yer kullanım bedellerinin ne şekilde belirlendiği konusunda herhangi bir açıklama yapılmadığı gibi yapılan araştırmalara yönelik olarak da herhangi bir belge ve bilgi sunulmadığı;
Bu itibarla, davalı belediyenin tasarrufunda bulunan taşınmazlar üzerinde bulunan toplam 72 adet montajlı kabinet dolabının (menhol) yer kullanım bedeli olarak 619.081,20-TL tahakkuk ettirilmesinin ölçülü olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
	Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
	Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...  Bölge İdare Mahkemesi ...  İdari Dava Dairesi'nce; istinaf incelemesine konu olan İdare Mahkemesi kararının hem sonucu hem de kısmen gerekçesi itibarıyla hukuka ve yargılama usûlüne uygun olduğu, kaldırılmasını gerektiren bir nedenin de bulunmadığı;
Öte yandan; ... tarih ve  E:...  sayılı ara kararıyla davalı idareden "Davacı şirket adına tahakkuk ettirilen sabit ve mobil haberleşme altyapı tesisleri yer altı montajlı menhol tesis yer kullanım bedeli tahakkukuna konu edilen 72  adet saha dolabı/kabin (yer üstü montajlı) ile  115.000,00 metre yer altı  fiber optik bağlantı kablolarından ibaret olduğu ileri sürülen  yer üstü tesislerinin imal tarihine ilişkin açıklamada bulunulmasının istenilmesine, davacı şirket ile Bingöl Belediye Başkanlığı arasında 2022 yılı için herhangi bir 'Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapı Tesisleri ve Geçiş Hakkı Sözleşmesi" imzalanıp imzalanmadığının  sorulmasına, Bingöl Belediye Meclisi'nin... tarihli ve ...  sayılı meclis kararı ile belirlenen 'Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapı Tesisleri ve Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi'nde yer alan ücret kalemlerinin hangi kriterler esas alınarak belirlendiğinin sorulmasına, hesaplamanın nasıl yapıldığının açıklanmasının istenilmesine, yer üstü montajlı kabinet, saha dolabı (outdoor montajlı menhol) için bir yıllık/adet birim fiyatının 8.598,365-TL olarak belirlendiği görülmekte olup; anılan miktarın belirlenmesi kapsamında idarece bir ön araştırma ve inceleme yapılıp yapılmadığının sorularak, bu hususa ilişkin detaylı bir açıklamayla birlikte ilgili tüm bilgi ve belgelerin" gönderilmesinin istenildiği; ara kararına cevaben davalı idarece söz konusu bedelin (2022 yılı için bir adet/yıllık menhol = 8.598,35-TL) belirlenmesi kapsamında, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının konuya ilişkin düzenlemeleriyle karşılaştırma yapılarak ve kriterler belirlenerek kullanım bedeli belirlenmeden önce teknik ve detaylı bir ön inceleme yaptırıldığına ve dava konusu bedelin bu inceleme sonucu belirlendiğine ilişkin hukuken kabul edilebilir hiçbir somut bilgi ve belge sunulmadığı;
Bu durumda, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak yürürlüğe konulan Tarife esas alınarak tesis edilen dava konusu tahakkuk işlemlerinde bu yönüyle de şekil, sebep ve konu unsurları yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; yukarıda belirtilen gerekçe de eklenmek suretiyle, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka  uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI                    : Davalı idare tarafından, Mahkeme kararının henüz kesinleşmemiş başka bir Mahkeme kararına dayandırılmasının hatalı olduğu, yeraltı ve yerüstü kabinetlerinin geçiş hakkı kapsamında değerlendirileceği fakat bu değerlendirmenin geçiş hakkı metraj hesabında gündeme geleceği, yer kullanım bedellerinde ise 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 97. maddesi uyarınca ücret tarifesi belirlenerek işlem yapılacağı, kabinetlerin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesindeki yapı tanımına girdiği, tesis paylaşımı için başvuruda bulunan işletmeciler tarafından survey ücreti, başvuru ücreti ve kabinetlere ilişkin yer kullanım ücretlerinin tesis sahibine ödenmesi zorunlu iken söz konusu alanda malik olan belediyenin evleviyetle bu bedelleri tesisi ilk kuran işletmeciden tahsil etmesinin zorunlu olduğu, 2464 sayılı Kanun'un 97. maddesine dayanılarak belediye meclisince ücretlendirilen hizmetler için ilgililerin müracaatının gerekli olmasının, müraaat edilmeden belediyenin imkânlarından yararlanıldığının tespiti hâlinde belediyenin bedel tahsil etme yetkisini ortadan kaldırmayacağı; davacı şirketin imtiyazlı sözleşme sahibi olmasının mevzuatta belirlenen yükümlülüklerden muaf olduğu anlamına gelmediği, davacı şirkete belediyenin yetki ve sorumluluğu altında olan yerleri bedelsiz kullanma hakkı tanıyan objektif bir düzenleme de bulunmadığı, 406 sayılı Kanun ile davacı şirkete tanınan tüm ayrıcalıkların 5809 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesi ile kaldırıldığı, davacının herhangi bir kazanılmış hakkının bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI       : Davacı tarafından, davalı idarenin şirketle geçiş hakkı sözleşmesi imzalamadığı ve geçiş hakkına konu metraj hesabını yaparken şirketle mutabık kalmadığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından geçiş hakkı sözleşmesi olmaksızın geçiş hakkı ücreti alınmaması gerektiği yönünde görüş bildirildiği, geçiş hakkı bedeline konu edilen kablo vb. gereçlerin toplam uzunluğunun davalı idarece tespit edilen rakamların yarısına dahi ulaşmadığı, menhol genişliği baz alınarak hesaplamalarda 3 çarpanı kullanılmasının mevzuattaki açıklamadan çıkarılamayacak bir sonuç olduğu, şirket menholleri ve saha dolaplarının elektronik haberleşme istasyonu olmadığı, Ortak Yerleşim ve Tesis Paylaşımına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ'in belediye tarafından tesis edilen işlemlere dayanak teşkil edemeyeceği, idarece başvuru bedeli, keşif bedeli, survey bedeli olarak nitelendirilen ücretlendirmelerin keyfi olduğu, geçiş hakkı ücretlerinin belirlenmesinde sadece kablo güzergâhının uzunluğunun dikkate alınması gerektiği, saha dolapları ve menholler için ayrıca ücret talep edilmesinin hukuka aykırı olduğu, 5809 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra ikincil mevzuat olarak düzenlenen Yönetmelik'te yürürlük tarihinden önce kurulan elektronik haberleşme altyapısı ve şebekesinin geçiş hakkı bedeline konu edilmediği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ  ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA	
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
	Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
	Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
	Açıklanan nedenlerle; 
	1. Davalının temyiz isteminin reddine,
	2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçe eklenmek suretiyle reddi yolundaki ...  Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA, 
	3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
	4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine, 
	5. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davalıya iadesine,
	6. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ...İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 11/03/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.