Esas No: 2023/13656
Karar No: 2024/4707
Karar Tarihi: 30.04.2024

**10. Hukuk Dairesi         2023/13656 E.  ,  2024/4707 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2022/178 E., 2023/334 K.

KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, 24.08.2015 tarihli dava dilekçesinde özetle, “Müvekkilinin davalıya ait iş yerinde 05.10.2010 tarihinden iş akdinin feshedildiği 25.08.2014 tarihinde kadar (bu arada 02.06.2014-25.06.2014 süresi hariç olmak üzere) çalıştığını, ancak bu çalışmalarının kimi zaman eksik kimi zaman da hiç gösterilmediğini, nitekim müvekkilinin sigorta girişinin 03.09.2012 tarihine kadar farklı bir şirket üzerinden yapıldığını, yılın 10 ayı eksiksiz çalışan müvekkilinin diğer 2 ay fabrikanın temizlik işleri ve derlenip toplanması ile ilgilendiğini beyanla müvekkilinin 05.10.2010-02.06.2014 ve 25.06.2014-25.08.2014 tarihleri arasında davalıya ait iş yerinde sigortalı olarak çalıştığının ve bu dönem içerisinde Kuruma bildirilmeyen günlerinin tespitine dair karar verilmesini” talep ve dava etmiştir. Birleşen Karşıyaka 4. İş Mahkemesinin 2016/434 Esas 2016/475 Karar sayılı dosyasında davacı vekili, müvekkili adına Karşıyaka 3. İş Mahkemesinin 2015/290 Esas sayılı dosyasında ... Kuru Meyve Tic. ve Ltd. Şti. aleyhine açtıkları hizmet tespiti davasında alınan bilirkişi raporunda müvekkilinin 18.10.2011 - 02.09.2012 tarihleri arasında aynı iş yerinde çalıştığını, ancak iş yerinin ... adına kayıtlı olduğunun tespit edildiğini beyanla müvekkilinin 18.10.2011-02.09.2012 tarihleri arasında sigortasız günlerinin tespiti ile bugünlerin kayıtlarda asgari ücret ile sigortalı olarak çalıştığına karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 30.06.2016 havale tarihli dilekçesinde; “Dava dilekçesinde müvekkilinin işe başlama tarihinin sehven yazılmış olduğunu, işe başlama tarihinin 18.10.2011 olduğunu” beyan etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı ... Kuru Meyve işveren temsilcisi ..., davayı kabul etmediklerini, davacının şirket nezdinde kayıtlarda görüldüğü kadar çalıştığını beyan etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 24.12.2018 tarih ve 2015/290 E-2018/512 K. sayılı ilamı ile "1-Mahkememizin 2015/290 Esas sayılı dosyası yönünden, davanın kısmen kabulü ile ....TC kimlik numaralı ...’ın İzmir AOSB 1001 Sokak ...../İzmir adresinde kurulu bulunan davalı işveren ... Kuru Meyve ve Tic. Ltd. Şti.’ne ait Kurumda 1456199.35 sicil numaralı iş yerinde 03.09.2012-02.06.2014 tarihleri arasında asgari ücretle toplam 615 gün çalıştığı, 280 günlük çalışmasının davalı Kuruma bildirildiği, 335 günlük çalışmasının ise bildirilmediğinin tespitine,

2-Birleşen Karşıyaka 4. İş Mahkemesinin 2016/434 Esas 2016/475 Karar sayılı dava dosyası yönünden, davanın kabulüyle, .... TC kimlik numaralı ...’ın İzmir AOSB 1001 Sokak ..../İzmir adresinde kurulu bulunan davalı işveren ...’e ait fer’i müdahil Kurumda 1426289.35 sicil nolu sicil numaralı dosyada işlem gören AOSB 1001 Sokak ...../İzmir adresinde bulunan “Gıda Ür. Kuru meyve İmalat Sat” işi iş yerinde 18.10.2011-02.09.2012 tarihleri arasında asgari ücretle toplam 301 gün çalıştığı, 199 günlük çalışmasının fer’i müdahil Kuruma bildirildiği, 102 günlük çalışmasının ise bildirilmediğinin tespitine" karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

Feri müdahil Kurum vekili; davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 30.06.2021 tarih ve 2019/1115 E.-2021/1131 K. sayılı kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar vermiştir.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Daire kararında; Mahkemece öncelikle davacıya tam olarak talebi açıklattırılmalı, işe başlama ve işi bırakma tarihleri sorulmalı, iş yerinde hangi işleri yaptığı, iş arkadaşlarının kimler olduğu, hangi bölümler çalıştığı, ücretini nasıl aldığı, kimin tarafından işe alındığı, işte çalışırken kimden emir ve talimat aldığı, çalışma şeklinin ve sürelerinin nasıl olduğu gibi, dava konusunu somutlaştırmaya yönelik hususlarda davacının beyanı alınmalı, birlikte çalıştığını belirttiği kişiler ve göstereceği bordro tanıkları dinlenilmeli, aynı şekilde aksi yöndeki tanıkların bildirilmesi yönünde davalılara da süre verilerek, tanık bildirilmesi halinde dinlenilmesi, gerekli görülmesi halinde Mahkemece de re'sen bordro tanıkları tespit edilerek tanık olarak beyanları alınmalı, buna rağmen bordro tanığı beyanları yeterli görülmediği taktirde gerekirse komşu iş yeri işverenleri ve çalışanları usulüne uygun olarak belirlenmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, iş yerinin kapsam ve niteliği araştırılmalı, davacının tam zamanlı çalışma yapıp yapmadığı değerlendirilmeli, tanık beyanlarında da beliritilen 2 ay ara vermeye ilişkin sürede davacının çalışıp çalışmadığı araştırılmalı, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmesi gerektiği hususlarına işaret edilerek bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının davalı işveren ... Kuru Meyve ve Tic. Ltd. Şti.’ne ait....sicil numaralı iş yerinde 03.09.2012-02.06.2014 tarihleri arasında asgari ücretle toplam 429 gün çalıştığı, 280 günlük çalışmasının Kuruma bildirildiği, bakiye 149 günlük hizmetinin ise bildirilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Feri müdahil Kurum vekili; Mahkemece gerekli inceleme ve araştırma yapılmadığını, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri hükümleridir.

3.Değerlendirme

Eldeki davada, Mahkemece, bozma sonrası yapılan yargılama sonucunda, davacının yaz aylarında Haziran ve Temmuz aylarında Kuruma bildirilen kadar çalıştığı, sezonun başladığı Ağustos ayından itibaren ise ertesi yıl Haziran ayının başına kadar tam çalıştığı, iş yerinde 2011/10-2014/02 aylar arasında her yıl Ağustos ayı ile ertesi yılın Haziran ayı arasında yılda 10 ay borunca çalışıldığı, 2 ay ara verildiği, 2014/02 nci aydan sonra sipariş olmadığı, dolayısı ile çalışma yapılmadığı kabul edilerek hüküm kurulmuşsa da, davalı iş yerine ait bordrolarda çalışanların ay içinde 30 günden eksik bildirildiği, bazı aylarda hiç bildirim olmaması karşısında, davacı asilin beyanı alınmak suretiyle çalışma şeklinin nasıl olduğu, hangi iş yerinde hangi bölümde kimlerle çalıştığı tespit edilmeli, işletmenin kapsam, kapasite ve niteliği araştırılarak sezonluk çalışma olup olmadığı, Mahkemece kabul edilen aylarda iş yapılıp yapılmadığı, çalışmanın kabul edilen dönemde devam edip etmediği belirlenmeli, re'sen araştırma ilkesi ve elde edilecek deliller kapsamında bütün inceleme ve araştırmalar yapılarak davacının çalışmasının varlığı ve süresi açıklıkla tespit edilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

30.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.