Esas No: 2023/1999
Karar No: 2023/8761
Karar Tarihi: 26.09.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/1999 E.  ,  2023/8761 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/3332 E., 2021/3103 K.

KARAR : Kısmen kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 32. İş Mahkemesi

SAYISI : 2020/861 E., 2021/674 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... İnş. Tur. Mad. En. Ür. Tic. ve San. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin murisi olan müteveffa sigortalının davalı şirketlere ait Hes barajı inşaatı işinde çalışmakta iken 01.06.2015 tarihinde meydana gelen iş kazası neticesinde vefat ettiğini, davalıların iş sağlığı ve güvenliği kurallarına aykırı davrandıkları ve %100 kusurlu olduklarından bahisle eş için 62.225,82 TL maddi, 200.000,00 TL manevi, çocuk Havva için 16.660,43 TL maddi, 100.000,00 TL manevi, çocuk Maide için 17.740,05 TL maddi, 100.000,00 TL manevi, çocuk Osman için 13.352,19 TL maddi, 100.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsilini talep ve dava etmişlerdir.

II. CEVAP

Davalılar iş kazasının meydana gelişinde kendilerine atfedilebilecek bir kusur bulunmadığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle davacılar murisinin vefatı ile sonuçlanan iş kazasının meydana gelişinde müteveffa sigortalının %10, asıl işveren olarak nitelendirilen davalı ... şirketinin %30, alt işveren olarak nitelendirilen davalı... şirketinin %60 oranında kusurlu olduğundan bahisle davacıların maddi tazminat istemlerinin kabulüne, davacı eş lehine 50.000,00 TL, davacı çocuklar lehine 40.000,00’er TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle, usuli kazanılmış hak söz konusu olduğunu, vekalet ücreti takdirinde hataya düşüldüğünü, hüküm altına alınan manevi tazminatların az olduğunu,

Davalı... şirketi vekili istinaf dilekçesinde özetle, İlk Derece Mahkemesi gerekçesinin dosya içeriği ile uyuşmadığını, kusur oranlarının hatalı tespit edildiğini, hesap raporunun hatalı olduğunu, yapılan ödemelerin mahsup edilmediğini, manevi tazminatların fazla olduğunu, vekalet ücreti takdirinde hata bulunduğunu ileri sürmüştür.

Davalı ... şirketi vekili istinaf dilekçesinde özetle, İlk Derece Mahkemesi gerekçesinin dosya içeriği ile uyuşmadığını, müteveffa işçi ile müvekkili şirket arasında işçi-işveren ilişkisi bulunmadığını, müvekkili şirketin asıl işveren konumunda olmadığını, tüm güvenlik tedbirlerinin alındığını, müvekkili şirket açısından kaçınılmazlık durumunun gerçekleştiğini, ilk derece mahkemesi kararının vefat eden sigortalının müterafik kusurunu eksik tespit eden ve somut olayın gerçeklerine aykırı şekilde düzenlenen kusur raporu esas alınarak tesis edildiğini, davacının kendi ihmali ile kazaya sebebiyet verdiğini, hesap raporunun hatalı olduğunu, hüküm altına alınan manevi tazminatların fazla olduğunu istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların istinaf istemlerinin kabulüne, davalı... şirketi tarafından yapılan ödemelerin eşin maddi tazminatından düşülmemiş olması, davacılar lehine hükmedilen manevi tazminatların az olduğu gerekçeleri ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davacı çocukların maddi tazminat istemlerinin kabulüne, davacı eş lehine 52.298,56 TL maddi, 150.000,00 TL manevi, davacı çocuklar lehine 90.000,00’er TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... şirketi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... şirketi vekili temyiz dilekçesinde özetle, müteveffa işçinin diğer davalı ... Çelik firması’nın işçisi olduğunu, müvekkili şirket ile vefat eden sigortalı arasında işçi-işveren ilişkisi bulunmadığını, müvekkilinin işi anahtar teslimi verdiğini, bu nedenle diğer davalı ile müvekkili arasında asıl/alt işveren ilişkisi bulunmadığını, ayrıca bu konuda mahkemece hiçbir değerlendirme yapılmadığını, müvekkili şirketin neden ve ne şekilde sorumlu tutulduğuna dair hiçbir gerekçeye yer verilmediğini, bir an için müvekkili şirket ile diğer davalı arasında İşveren-Alt-İşveren ilişkisi olduğu varsayıla bile müvekkili şirket tarafından ...HES ve REG Projesine ilişkin olarak; işyeri güvenliğinin sağlanması ve işçi sağlığının korunması için tüm güvenlik tedbirlerinin alındığını, bu nedenle kaçınılmazlığın değerlendirilmesi gerektiğini, müteveffa sigortalıya verilen kusurun az olduğunu, maddi tazminatların fahiş ve hatalı tespit edildiğini, hüküm altına alınan manevi tazminatların fazla olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 nci maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 21 inci maddeleri ile 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 8 inci ve 31 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

Dosya kapsamından, 21.06.2012 tarihli sözleşme ile dava dışı ...Enerji Yatırım Üretim İnş. ve Tic. A.Ş.'nin davacılar murisinin işvereni olan davalı... şirketine ...Regülatörü ve HES inşaatı işinin hidromekanik ekipman ve malzemelerin temini, imalatı ve işyerine nakliyesi işini verdiği, bu sözleşmeden ayrı olarak davalı ... şirketinin de yine 21.06.2012 tarihli sözleşme ile hidromekanik ekipman ve malzemelerin montaj, test ve kabulü işini davalı... şirketine verdiği, bu sözleşmede işveren tanımının dava dışı ...Enerji Yatırım Üretim İnş. ve Tic. A.Ş.'yi, yüklenici tanımının davalı ... şirketini, taşeron tanımının ise... şirketini karşıladığının belirtildiği, eldeki temyiz incelemesine konu dava dosyasında alınan ve hükme dayanak kılınan 21.09.2016 tarihli bilirkişi kusur raporunda müteveffa sigortalının %10, asıl işveren olarak nitelendirilen davalı ... şirketinin %30, alt işveren olarak nitelendirilen davalı... şirketinin %60 oranında kusurlu olduğu yönünde görüş bildirildiği, aynı kaza olayından kaynaklanan rücuan tazminat dava dosyasının (Taşköprü Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nin 2016/15 Esas, 2017/180 Karar sayılı dava dosyası) davacı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından... Çelik İnş. ve Tic. A.Ş. ile ...Enerji Yatırım Üretim İnş. ve Tic. A.Ş.'ye karşı açıldığı, anılan dava dosyasında müteveffa sigortalının %10, o dosyanın davalısı asıl işveren olarak nitelendirilen ...şirketinin %30, o dosyanın da davalısı alt işveren olarak nitelendirilen... şirketinin %60 oranında kusurlu olduğu kabulünden hareketle sonuca gidildiği, yine aynı olaya ilişkin ceza dava dosyasında (Boyabat Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2016/19 Esas sayılı dosyası) davalı... şirketinin montaj formeni ..., davalı... şirketinin proje müdürü Engin Akkol, davalı... şirketinin montaj ustası..., davalı... şirketinin iş güvenliği uzmanı Nüsüret Efendioğlu, davalı ... şirketinin iş güvenliği uzmanı ...davalı ... şirketi formeni ... davalı ... şirketinin şantiye şefi Abdullah Belli, davalı ... şirketinin iş güvenliği uzman..., dava dışı ...Enerji Yatırım Üretim İnş. ve Tic. A.Ş.'nin proje müdürü Ümit Bülbül'ün yargılandıkları, Nüsüret Efendioğlu ve Ümit Bülbül'ün beraatlerine, diğer sanıkların mahkumiyetlerine karar verildiği anlaşılmaktadır.

İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında zararlandırıcı olaya neden oldukları ileri sürülen kişi veya kişilerin kusur oranlarının kesin olarak tespiti hem maddi hem de manevi tazminat miktarını doğrudan etkilemesi bakımından önem taşımaktadır. Maddi tazminat davalarında sigortalının kazanç kaybının hesaplanmasında sigortalının kusuru oranında tespit olunan kazanç kaybından indirim yapılacağı gibi manevi tazminat davalarında hükmedilecek manevi tazminat miktarının takdirinde tarafların kusur durumu mahkemece öncelikle dikkate alınacaktır.

Somut olayda, dava dışı ...Enerji Yatırım Üretim İnş. ve Tic. A.Ş.'nin davalı şirketlerle olan hukuki ilişkileri konusunda herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi'nce yapılacak iş, rücuan tazminat dava dosyası ve ceza dava dosyası içerikleri de gözetilerek öncelikle dava dışı ...Enerji Yatırım Üretim İnş. ve Tic. A.Ş. ile davalı ... İnş. Tur. Mad. En. Ür. Tic. ve San. A.Ş. arasındaki yargılamaya konu iş kazasının meydana geldiği ...Regülatörü ve HES inşaatına ilişkin tüm sözleşmeler celp edilmek suretiyle temyiz incelemesine konu eldeki dava dosyasının davalıları ile dava dışı ...Enerji Yatırım Üretim İnş. ve Tic. A.Ş. arasındaki hukuki ilişkileri irdeleyip asıl/alt işverenlik sıfatlarını açık ve net bir şekilde tespit etmek, sonrasında kusurun oran ve aidiyetini bu kapsamda irdelemek, yeniden kusur raporu alınması ve hükme dayanak kılınan oranlardan farklı kusur oranlarının tespit edilmesi nedeniyle yeniden hesap raporu alınmasının gerekmesi halinde Bölge Adliye Mahkemesi'nce hükme dayanak kılınan bilirkişi hesap raporunun bilinen (iskontosuz)/bilinmeyen (iskontolu) dönem başlangıç ve bitiş tarihlerinin değişmemesi gerektiğini dikkate alıp usuli kazanılmış hakları da göz önünde bulundurarak çıkacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalı ... İnş. Tur. Mad. En. Ür. Tic. ve San. A.Ş. vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.