Esas No: 2023/2710
Karar No: 2024/7397
Karar Tarihi: 09.09.2024

**4. Hukuk Dairesi         2023/2710 E.  ,  2024/7397 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili, davalı SGK vekili, davalı ... vekili ve Axa Sigorta A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalılardan Axa Sigorta A.Ş.' nin trafik sigortasını yaptığı, davalı ...' nun sevk ve idasinde olan ve davalılardan Fait Kumru' nun maliki bulunduğu aracın, davacı yaya Tuğba' ya çarpması sonucu, bu davacının yaralandığını ve malul kaldığını, davacının sol ayak tarağının tamamen yok olduğunu, uzun süre tedavi gördüğünü, tedavisinin halen devam ettiğini, ayak gelişimi tamamlandıktan sonra protez takılacağını, protezin bedelinin 7.000,00 TL olduğunu, davacı ... ve diğer davacılar anne ve babasının Tuğba' nın yaşadığı bu kaza ve yaralanma nedeniyle maddi ve manevi zarar gördüklerini iddia ederek Tuğba için 10.000,00 TL, diğer davacılar için 5.000,00' er TL maddi tazminatın, 7.000,00 TL protez ücretinin ve yaşadıkları manevi çöküntü nedeniyle Tuğba için 20.000,00 TL diğer davacılar için 10.000,00' er TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'dan tahsiline, her bir müvekkil için 10.000,00'er TL tazminatın davalı ...Ş.' den tahsiline karar verilmesini talep etmiş, maddi tazminat talebini 143.140,68 TL olarak ıslah etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; ceza yargılamasında yapılan kusur değerlendirmesinin hatalı olduğunu, kazanın olduğu alanda zeminde sürekli olarak eski hastanenin duvarında sızıntı şeklinde devamlı olarak akan suyun varlığı ile o tarihlerde balık yağı fabrikasına nakliye araçları ile balık taşınması sırasında araçlardan akan yağlı balık suyunun zemini kayganlaştırması sonucu kazanın oluştuğunu, ceza yargılamasında bu yöndeki taleplerinin dikkate alınmadığını, tüm tedavi giderlerinin ...tarafından karşılanmış olduğunu, talep edilen manevi tazminatın fahiş olduğunu ve manevi zararların giderilmesinden ziyade zenginleşme amacı güttüğünü savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ...Ş. vekili süresi içinde cevap dilekçesi sunmamıştır.

Davalı ... (SGK) vekili ve diğer dahili davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1.İlk Derece Mahkemesinin 26.12.2019 tarih, 2013/324 - 2019/598 Esas ve Karar sayılı kararı ile; davacı ...'in maddi tazminat talebinin kabulüne, 143.140,68 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, (davalı ...Ş. bakımından poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere) davacı ...'in manevi tazminat talebinin kabulüne 20.000,00 TL' nin davalılar ... ve ...' dan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ...'in manevi tazminat talebinin kabulüne, 10.000,00 TL' nin davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ...'in manevi tazminat talebinin kabulüne, 10.000,00 TL' nin davalılar ... ve ...' dan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

2.İlk Derece Mahkemesinin 26.12.2019 tarih, 2013/324 Esas, 2019/598 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı ...Ş. vekili, davalı SGK vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin 09.10.2021 tarih, 2020/633 Esas, 2020/796 Karar sayılı kararıyla ilk derece mahkemesince verilen karar HMK'nın 297. maddesindeki asgari şartları taşımadığından kararın resen kaldırılmasına karar verilmiştir.

3.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kaldırma kararındaki hususlar doğrultusunda işlem yapılmış, davacılar vekili 7.000,00 TL protez bedeli talebinden vazgeçtiğini bildirmiş, vefat eden davalı ...' nun mirasçıları davaya dahil edilmiş, mahkemece davacı ...' in maddi tazminat talebinin kabulüne, 143.140,68 TL' nin davalılar Axa Sigorta A.Ş., ..., ..., ..., ..., ...' ten müştereken ve müteselsilen tahsiline, (Davalı ...Ş. bakımından poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere), davacı ...' in manevi tazminat talebinin kabulüne, 20.000,00 TL'nin davalılar ..., ..., ..., ..., ...'ten müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ...' in manevi tazminat talebinin kabulüne, 10.000,00 TL'nin davalılar ..., ..., ..., ..., ...'ten müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ...' in manevi tazminat talebinin kabulüne, 10.000,00 TL'nin davalılar ..., ..., ..., ..., ten müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalı SGK aleyhine açılan davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ...Ş. vekili, davalı ... vekili, davalı SGK vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Sigortacı ZMMS bakımından teminat limiti ile sınırlı sorumludur. ZMSS Genel Şartlar'a göre, zarar miktarının limiti geçmesi halinde trafik sigortacısı hükmedilen miktara ilişkin yargılama giderleri ve vekalet ücretinin tamamından değil, sadece poliçe limitinin tazminat miktarına oranına göre sorumludur (Yargıtay 17.HD 2018/5252 E, 2020/4143 K).

İlk derece mahkemesince harç, yargılama gideri ve vekalet ücreti ile ilgili hükümlerde "Davalı ... AŞ bakımından poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere" yazıldığı, bu haliyle hükmün infaza elverişli olmadığı anlaşılmıştır.

Mahkemece hükmedilen maddi tazminat miktarının 143.140,68 TL olduğu, davalı sigortacının limitinin ise 57.500,00 TL olduğu dikkate alındığında davalı ... şirketinin yargılama gideri ve vekalet ücretinin (57.500 /143.140,68) %40'ından sorumlu tutulması gerekmektedir. Bu sebeple davalının istinaf başvurusu yerinde görülmüştür." gerekçesi ile davalı ...Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davacı ...'in maddi tazminat talebinin kabulüne, 143.140,68 TL'nin davalılar Axa Sigorta A.Ş., ..., ..., ..., ..., ...' ten müştereken ve müteselsilen tahsiline(Davalı ...Ş bakımından poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere), davacı ...' in manevi tazminat talebinin kabulüne, 20.000,00 TL' nin davalılar ..., ..., ..., ..., ...'ten müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ...' in manevi tazminat talebinin kabulüne 10.000,00 TL' nin davalılar ..., ..., ..., ..., ...'ten müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ...'in manevi tazminat talebinin kabulüne, 10.000,00 TL' nin davalılar ..., ..., ..., ..., ...' ten müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalı SGK aleyhine açılan davanın feragat nedeniyle reddine, davalı SGK vekili ve davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; Axa Sigorta A.Ş.' nin poliçe limitinin hükmedilen tazminata oranına göre yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasının davacıların mağduriyetine neden olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; kusur incelemesi yapılmamasının, ceza mahkemesindeki kusur oranı ile yetinilmesinin, ileri sürdükleri yerin kaygan oluşuna ilişkin savunmalarına değer verilmeyerek kusur belirlenmesinin hatalı olduğunu, tedavi giderlerinin SGK tarafından karşılandığını, belirlenen manevi tazminatın fahiş olduğunu, küçüğün gözetim altında bulundurulması anne ve babanın gözetim yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğinin irdelenmemesinin yerinde olmadığını, davaya ve ıslaha karşı ileri sürdükleri zamanaşımı def' inin dikkate alınmadığını, davanın kısmi dava olduğunu ve ıslaha karşı ileri sürdükleri zamanaşımı def' inin değerlendirilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; davanın kısmi dava olduğunu, tavzih dilekçesi ile dava türünün değiştirilemeyeceğini, ıslah edilen kısmın zamanaşımına uğradığını, maluliyet raporunun kaza tarihi itibariyle yürürlükte bulunan yönetmelik hükümlerine uygun düzenlenmediğini, poliçe limitinin kararda açıkça belirtilmemesinin infazda tereddüt yaratacağını belirterek kararı temyiz etmiştir.

Davalı SGK vekili temyiz dilekçesinde; davanın SGK açısından feragat nedeniyle reddine karar verildiğini ancak lehlerine vekalet ücretine hükmedilmediğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

B. Gerekçe

Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yayanın aracın ZMSS ile sürücü ve malikinden sürekli iş göremezlik tazminatı ile sürücü ve malikten manevi tazminat, anne ve babasının sürücü ve malikten manevi tazminat talebine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve hükme esas alınan kusur raporunun oluşa uygun denetime ve karar vermeye elverişli bulunmasına, belirlenen manevi tazminat miktarlarının hakkaniyete uygun olmasına, Axa Sigorta A.Ş. vekilinin süresi içinde cevap vermemesi ve ıslaha karşı zamanaşımı def' ini istinafa götürmemesine göre davalı SGK vekili ile davacılar vekilinin tüm, davalı ... vekili ve davalı ...Ş. vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davalılar ... vekili ve Axa Sigorta A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;

Haksız fiil sonucu çalışma gücü kaybının olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebin bulunması hâlinde, zararın kapsamının belirlenmesi açısından maluliyetin varlığı ve oranının belirlenmesi gerekmektedir. Söz konusu belirlemenin ise Adli Tıp Kurumu İhtisas Dairesi veya Üniversite Hastanelerinin Adli Tıp Anabilim Dalı bölümleri gibi kuruluşların çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikâyetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetince, haksız fiilin gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümleri dikkate alınarak yapılması gerekmektedir.

Maluliyete ilişkin alınacak raporların, haksız fiil, 11.10.2008 tarihinden önce ise Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü, 11.10.2008 ile 01.09.2013 tarihleri arasında ise Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, 01.09.2013 tarihinden sonra ise Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği, 01.06.2015 tarihinden sonra ise Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik, 20.02.2019 tarihinden sonra Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak düzenlenmesi gerekir.

Somut olayda, Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulu' nun 23.11.2016 tarihli raporunda davacının meydana gelen kaza sebebi ile Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümlerine göre % 19 oranında malul kaldığı bildirilmiştir. Mahkemece bu maluliyet raporundaki maluliyet oranı hesaplamaya esas alınmıştır. Oysa kazanın 26.11.2006 tarihinde meydana geldiği dikkate alındığında, kaza tarihinde Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü yürürlüktedir.

Mahkemece; davacının maluliyet oranının tespiti için Adli Tıp Kurumu veya Üniversite Hastanelerinin Adli Tıp Anabilim Dalı bölümlerinden olay tarihinde yürürlükte olan Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü hükümlerine uygun rapor alınarak, davacının kaza nedeniyle uğradığı çalışma gücü kaybı bulunup bulunmadığı ve varsa oranı konusunda ayrıntılı, gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınarak (usuli kazanılmış haklar gözetilmek suretiyle) sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesis edilmiş olması doğru değildir. Kararın bu nedenle bozulması gerekir.

3.Davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;

Uyuşmazlığın konusu, trafik kazası sonucu yaralanma nedeniyle tazminata ilişkin olduğundan somut olayda, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 109 uncu maddesi uygulanacaktır. Anılan düzenleme uyarınca motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhâlde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş bulunursa bu süre, maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.

Öncelikle belirtilmelidir ki ceza zamanaşımının uygulanabilmesi için eylemin suç teşkil etmesi yeterli olup mahkûmiyet veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi aranmayacağı gibi suçun çeşitli nedenlerle soruşturulamaması da ceza zamanaşımının uygulanmasını engellemez. Ceza mahkemesince suçun sanık tarafından işlenip işlenmediğinin kesin olarak hükme bağlandığı hâllerde hukuk hâkimi, ceza mahkemesinin bu tespiti ile bağlı olmakla birlikte dava konusu eylemin suç teşkil edip etmediğini kural olarak hukuk hâkimi belirleyecektir.

Dava konusu olay 26.11.2006 tarihinde meydana gelmiş olup tedavi sürecinin 2007 yılında tamamlanmış olduğu dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 66 ve devamı maddeleri gereğince zamanaşımı süresi 8 yıl olup 19.12.2017 tarihinde yapılan ıslah işlemine karşı davalı ...'nun süresi içinde zamanaşımı definde bulunduğu, zamanaşımı def'inin kabul edilmemesi üzerine istinaf ve temyiz aşamalarında zamanaşımı def'ini itiraz olarak öne sürdüğü anlaşılmaktadır.

Dava kısmi dava olarak açıldığından ve tavzihle de dava türü değiştirilemeyeceğinden 2918 sayılı Kanun'un 109/2 nci maddesi gereğince zamanaşımı süresi dolduğundan ıslahla artırılan miktar bakımından davalı ...'nun talebinin zamanaşımına uğradığının kabulü gerekir.

VI. KARAR

1.Gerekçe bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerler davalı SGK vekili ve davacılar vekilinin tüm, davalı ... vekili ile Axa Sigorta A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2.Gerekçe bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı ... vekili ve davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile (3) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacılara yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalılar ... ve Axa Sigorta A.Ş.'ye iadesine,492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/J maddesi uyarınca davalı ...'ndan harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,09.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.