Esas No: 2022/12071
Karar No: 2022/13532
Karar Tarihi: 02.11.2022

**10. Hukuk Dairesi         2022/12071 E.  ,  2022/13532 K.**

**"İçtihat Metni"**

Bölge Adliye

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

No :

Dava, davacının iptal edilen sürede 2926 sayılı Yasa kapsamında (5510 sy. 4/1-b) sigortalı olduğunun tespiti, aylık bağlanması gerektiğinin tespiti ve aykırı kurum işlemlerinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesinde özet olarak; müvekkilinin uzun yıllardır kendi adına çeşitli tarımsal ve hayvancılık faaliyetleri ile uğraşarak geçimini sürdürdüğünü, 2926 sayılı Yasanın 3.maddesinin b bendinde geçen tarife aynen uyduğunu, ilk defa 30.04.2000 tarihinde prim tevfikatı yapılarak primlerini ödemeye başladığını, ilk prim tevkifatı yapılan tarihi takip eden ay başından itibaren sigortalılığı olması sebebiyle ilgili prim günleri ve emeklilik hakkının gelmesi nedeniyle emeklilik için 13.03.2019 tarihinde 7173435 başvuru numarası ile davalı kuruma başvuruda bulunduğunu, ilgili dairece 04.02.2020 tarihi cevabı yazısı ile ... ... kayıtlarının geçersiz sayılması nedeniyle, hizmet sürelerinde değişiklik olduğundan bahisle 5400 hizmet gününün bulunmadığını, 29.02.2020 tarihi itibari ile yalnızca 690 gün hizmet süresi bulunduğundan bahisle sigortalılık dönemi eksik tespit edilerek emekliliği hak kazanmadığından bahisle emeklilik başvurusunun red edildiğini, müvekkilinin 2000 yılından itibaren kendi adına tarım ve hayvan yetiştiriciliği ile ilgilendiğini, 30.04.2000-30.04.2019 tarihleri arası prim borçlarını ödediği ve prim borcunun bulunmadığını, davalı kurumun 30.04.2000 yılından sonraki hizmetleri tescil etmeyerek üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmediğini, ... ... kayıtlarını geçersiz saydığını, bu nedenle 04.02.2020 tarihli ... Kurumunun yaşlılık aylığı talebinin reddine ilişkin kararın iptali ile 30.04.2000 ile 30.04.2019 yılları arasında sigortalılığının tespiti ve müvekkilinin yaşı ve sigortalık prim günün dolmuş olması sebebiyle emekliliği hak kazandığının tespitinin yapılmasını ve başvuru tarihi ile ve 01.05.2019 tarihi itibari ile emekli aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine ve maaş ödemelerinin yasal faizi ile birlikte yapılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurumun ... sigortalısı ...'ın 13.03.2019 tarih ve 7173435 DYS sayılı aylık talep belgesine istinaden dosyasında yapılan incelemede; sigortalının kuruma 20.05.2011 tarihinde ibraz ettiği sigortalık belgesinde 03.06.2000 tarihinde ... kaydının başladığını ve devam ettiğinin görüldüğünü ancak davacının 04.11.2014 tarihinde 6552 sayılı kanun kapsamında prim borçlarının yapılandırılması dilekçesinin ekinde bulunan sigortalık belgesinde ... oda kaydının 21.02.2005 tarihinde başladığını ibraz ettiğini, davalı tarafından 08.06.2016 tarihinde ibraz edilen sigortalık belgesinde ... oda kaydının 28.07.2006 olduğu beyan edildiğini, son olarak 13.03.2019 tarihli tahsis beyan taahhüt belgesinin ekinde bulunan sigortalık belgesinde ... oda kaydının 21.02.2005 başlangıç ve 01.06.2016 üye kaydının sonlanması şeklinde onaylandığı, bu nedenle ... ... ve İbradı şubesi kayıtlarının tutarsız olduğu görüldüğünden, kurumun yerinde incelemesi için denetmenlere yazı yazıldığını, 29.11.2019 tarih ve 18672571 sayılı denetim raporuna istinaden davacının ... kayıtlarının geçersiz sayıldığını, davalı Kurum tarafından yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğunu, haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep etmektedir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesince davanın kabulü ile; davacının 30/04/2000-30/04/2019 tarihleri arasında da 2926 sayılı Yasa'ya tabi zorunlu ... sigortalısı olduğunun, 01/05/2019 tarihi itibariyle tahsise hak kazandığının tespitine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; sigortalı davacının ... ... ... ve Tic. A.Ş. tarafından tanzim edilen ... satışı yaptığına dair müstahsil makbuzlarına istinaden sigortalılık kaydının 01.05.2000 yılında başlatıldığını ve kayıtların devam etmemesi nedeniyle yıl sonu olan 31.12.2000 tarihinde sigortalılığın sona erdirildiğini, 01.06.2004 tarihinde yapılan kesintiye istinaden tekrar sigortalılığının başlatıldığını ve yıl sonu itibariyle sona erdirildiğini, davacının tevkifata esas ürünün "..." olması nedeniyle 2926 sayılı Kanunun 10.maddesi gereğince tarla tapu kayıtlarının dikkate alınamadığını, bunun sonucunda da 04.12.2020 tarih ve 2046678 sayılı yazı ile davacının yaşlılık aylığı talebine yapılacak işlem bulunamadığı bilgisinin verildiğini, kurum işleminde hukuka aykırı bir durumun söz konusu olmadığını bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI:

Bölge Adliye Mahkemesince, -Davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacı ...'ın .... ....... ... ... sicil numarası ile davalı kurum tarafından 01.05.2000 tarihinden itibaren tescil işleminin yapıldığı,

Davacının 13.03.2019 tarihli kuruma intikal eden emeklilik tahsis talep dilekçesine istinaden yapılan araştırma neticesinde Oda kayıt bilgilerindeki farklılık dan dolayı davalı kurum denetmeni tarafından düzenlenen "...'ın Oda kaydı" konulu; 24.10.2019 tarih ve 2019/EG/097 sayılı inceleme ve araştırma raporunda özetle;.....'ın üyelik kaydının yapıldığı üye kayıt defteri ile üye kaydı ve terkinine ilişkin yönetim kurulu karar defterinin incelenmek üzere odadan istendiği ancak yasal defterlerden 2007 yılı öncesine ait olanların bulunamadığı, bunlar dışında olan kayıtlar doğrultusunda tutanak düzenlendiği, ... numaralı davacının kaydının olduğu herhangi bir üye kayıt defterinin bulunmadığı, üyeliğe kabulü ve üyeliğinin sona ermesi için alınan kararların bulunduğu yönetim kurulu defterinin ibraz edilemediği, ancak ... çiftçi kütüğünün ibraz edildiği, söz konusu kütük bilgisinde davacının çiftçiliğe başlangıç tarihinin 21.02.2005 tarihi olduğu ve 649 kütük no'lu çiftçi kütüğü kaydının tespit edildiği, davacının 01.06.2016 tarihinde oda kaydının silinmesi için ... ... Başkanlığı'na dilekçe ile müracaatının bulunduğu, davacının üye aidatı ve takip müfredat kartında kendisinin 21.02.2005 tarihinde odaya kayıt olduğu, her yıl düzenli olarak aidatlarını ödediği ve ödediğine dair bilgilerin kartına işlendiği, müfredat kartına işlenen bilgilerin 2006-2013 yılları arası işlenen kayıtların birebir aynı kalemle ve 570 no'lu tek bir fiş numarasıyla toplu olarak ve tek seferde ödendiği, 2006-20111 yılları arası kayıtların birebir aynı kalemle, aynı el yazısıyla aynı gün ve aynı fiş numarasıyla ancak farklı tarihler yazılarak kaydedildiği, ... ... Oda kayıtlarının beraberce "... ... Başkanlığı"'nda tutulduğunun tespit edildiğinden bahisle davacının ... ... Başkanlığı Kayıtlarında bulunan üyeliğe ilişkin kayıtların başlangıç ve bitişlerinin yasal olmadığı kanaatine varıldığı, anılan rapor gereği davacının ... ... kayıtlarının geçersiz olmasından bahisle davacının sigortalılık süresinin; ... ... ... ve Tic. A.Ş. Tarafından tanzim edilen ... satışı yaptığına dair müstahsil makbuzlarına istinaden davalı kurum tarafından 01.05.2000 tarihinde başlatılan ... sigortalılığı kayıtların devam etmemesi sebebiyle 31.12.2000 tarihinde sona erdirildiği, davacının ... işinden dolayı 01.06.2004 tarihinde yapılan tevkifat kesintisine istinaden tekrar başlatılan ... sigortalılığının yıl sonu 31.12.2004 tarihi itibariyle sona erdirildiği anlaşılmaktadır.

6552 sayılı Yasanın 58. maddesi ile 5510 sayılı Yasaya eklenen Geçici 54. madde “Mülga 4355 sayılı Ticaret ve Sanayi Odaları, ...ve Ticaret Borsaları Kanunu, mülga 5373 sayılı Esnaf Dernekleri ve Esnaf Dernekleri Birlikleri Kanunu ve mülga 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Kanununa göre; esnaf ve sanatkâr siciline veya odasına ya da her ikisine birden kayıtları bulunmakla birlikte üye kayıtlarının mevzuata uygun olarak yapılmadığının tespit edilmesi üzerine, Kuruma kayıt ve tescili yapılmakla birlikte, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılık süreleri geçersiz sayılarak iptal edilen sigortalılardan 22.03.1985 tarihinden sonraki sürelere ait prim, gecikme zammı ve gecikme cezalarının 31.12.2013 tarihine kadar ödenmiş olması şartıyla 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılıkları başlangıç tarihinden itibaren geçerli sayılır..." hükmünü içermekte olup; mahkemece anılan hüküm değerlendirmesi eksik ve hatalı, oda kaydının geçersizliğine ilişkin araştırma yetersiz bulunmuştur. Kurum kayıtlarından da davacının bağkur sigortalılığının iptali, oda kaydının iptali ile ilgili sahtecilik olup olmadığı, ceza davası açılıp açılmadığı, davacı tarafından anılan hüküm gereği müracaat olup olmadığı araştırılmaksızın, anılan hükme dayanılarak karar verilmesi hatalıdır. Anılan yasal düzenlemeyle getirilen lehe uygulamanın, sahte sigortalılıkta uygulanması mümkün değil ise de; Mahkemece öncelikle sigortalının anılan yasal düzenlemeden yararlandırılıp yararlandırılmayacağı yararlandırma hususunun kurumun kabulünde olup olmadığı konusunda davacıya verilecek mehille kuruma başvuru sağlanmalı ve varılacak sonuca göre değerlendirme yapılmalıdır.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine, dosyanın kararı veren İlk derece Mahkemesine gönderilmesine 02.11.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.