Esas No: 2022/8611
Karar No: 2023/2277
Karar Tarihi: 09.03.2023

**10. Hukuk Dairesi         2022/8611 E.  ,  2023/2277 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/464 E., 2022/11 K.

...

...

...

Taraflar arasındaki İlk Derece Mahkemesinde görülen asıl dava kurum işleminin iptali, birleşen davalar menfi tespit ve itirazın iptali istemli davadan dolayı verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararın davacı-birleşen davada davalı vekili ve davalı-birleşen davada davacı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 1989 yılından beri yaşlılık aylığı almakta olan müvekkilinin 01.04.2008-31.03.2009 döneminde ... Büyükşehir Belediyesince özel hukuk hükümlerine göre kurulan ...San ve Tic. A.Ş. nezdinde SGDP ne tabi olarak çalıştığını, bu çalışmasının 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesi kapsamında olduğu gerekçesiyle 01.04.2008 tarihinden itibaren kesildiğni ve 01.04.2008-17.03.2012 döneminde yersiz ödendiği varsayılan aylıklar toplamı 30.957,33 TL ile ferilerinin iadesini talep edildiğini ayrıca 01.04.2008 tarihinden sonraki süreçte emeklilik statüsünü kaybettiğinden bahisle ... Ltd. Şti nezdindeki SGDP ne tabi hizmetinin tüm sigorta kollarına tabi çalışma niteliğine dönüştürülmesi gerektiğinin bildirildiğini ancak davalı kurum işleminin hukuka aykırı olduğunu zira ... Büyükşehir Belediyesince özel hukuk hükümlerine göre kurulan ...Beton Elemanları Üretim San. ve Tic. A.Ş. nin 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceğini, adı geçen şirketin özel hukuk tüzel kişisi olduğunu, idari bir işlemle kurulmadığını, ... Büyükşehir Belediyesinin sermaya iştiraki ve genel kurul ile yönetim kurulunda temsili dışında bir dahli bulunmadığını, genel bütçeden pay almadığını ve Sayıştay denetimine tabi olmadığını, SGDP ne tabi olarak istihdam edildiğini ve ...A.Ş. nin yaklaşık 6 önce ... Büyükşehir Belediyesince özelleştirilerek satıldığını ve şirketin özel hukuk hükümlerine tabi olduğunu gösterdiğini, bağlanan yaşlılık aylılığının 01.04.2008 tarihi itibariyle iptali ile ödenen aylıkların yersiz ödendiği iddiasıyla iadesi isteminin de haksız ve dayanaksız olduğunu, yaşlılık aylığının 01.04.2008 tarihinden geçerli olmak üzere kesilmesine ilişin davalı kurum işleminin iptaline, 01.04.2008-17.03.2012 döneminde ödenen 30.957,33 TL nin iadesine yer olmadığının tespitini, 27.10.2005-20.02.2012 döneminde ... Ltd. Şti.ne ait işyerindeki hizmetin SGDP ne tabi geçerli hizmet olduğu ve tüm sigorta kollarına tabi çalışma niteliğine dönüştürülmesine yer olmadığını yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

2.Davacı vekili birleşen mahkememizin 2012/1186 E. sayılı dosyasında ise müvekkilin 27.10.2005-20.02.2012 tarihleri arasında ... Teknik Yapı Denetim. Ltd.Şti. nezlindeki kısmi zamanlı "teknik danışmanlık" hizmeti nedeniyle ödenen Sosyal Güvenlik Destek priminin geçerliliğinin ve bunun "tüm sigorta kollarına tabi çalışma" niteliğine dönüştürülmesine yer olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi özetle; müvekkili kurumdan yaşlılık aylığı alan davacının 27.10.2005 tarihinden itibaren ... teknik Yapı unvanlı işyerinde SGDP ne tabi olarak çalışmaya başladığını, bu işyerinden 20.02.2012 tarihinde ayrılıp 11.04.2012 tarihinde yeniden çalışmaya başladığını ve çalışmasının devam ettiğnin tespit edildiğini, davacının ayrıca ... Büykşehir Belediyesi tarafından kurulan ...A.Ş. ne ait işyerinde 01.04.2008-31.03.2009 süresinde çalıştığını ve bu çalışmalarının da SGDP olarak işlendiğni ancak söz konusu işyerinin 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesi kapsamında olduğundan bu işyerinde SGDP ne tabi olarak çalımasının mümkün olmadığını, bu nedenle aylığının 01.04.2008 tarihi itibariyle kesildiğini ve 01.04.2008-17.03.2012 döneminde ödenen 30.957,35 TL nin tahsili için gerekli talimatın verildiğini, davacının aylığının 01.04.2008 itibariyle kesilmesi nedeniyle bu tarihten itibaren emeklilik statüsünü kaybettiğini ve buna bağlı olarak 01.04.2008 tarihinden sonraki çalışmalarının tüm sigorta kollarına tabi çalışmaya dönüştürülmesi gerektiğini ve bu konuda davacıya da bilgi verildiğini, kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Özetle; “1-Esas ve birleşen Mahkememizin 2012/1186 E. sayılı dosyası bakımından; davacının 01.04.2009-17.03.2012 döneminde geçen hizmetleri bakımından yaşlılık aylığının kesilmesine yönelik kurum işleminin iptaline, bu döneme ilişkin olarak yersiz ödendiği gerekçesiyle 23.865,37 TL'nin istirdatına dair kurum işleminin iptaline, bu döneme ilişkin sosyal güvenlik destek primine dair çalışmalarının tüm sigorta kollarına tabi çalışmaya döndürülmesine dair kurum işleminin iptaline,

Davacının 01.04.2008-31.03.2009 döneminde geçen hizmetleri bakımından yaşlılık aylığının kesilmesine yönelik kurum işleminin iptaline dair isteminin reddine, bu döneme ilişkin olarak yersiz ödenen 7.091,96 TL'nin istirdatına ilişkin kurum işleminin iptaline dair istemin reddine, bu döneme ilişkin sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmalarının tüm sigorta kollarına tabi çalışmaya döndürülmesine dair kurum işleminin iptali isteminin reddine, ”dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece özetle; “…Bazı hallerde dava devam ederken, dava açılmasından sonra meydana gelen bir nedenle dava konusu ortadan kalkabilir. Davanın konusuz kalması halinde, artık dava hakkında yargılama yapılmasına ve hüküm verilmesine gerek kalmaz. Başka bir deyişle, her iki tarafın da davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararı kalmamış demektir. Bu halde, Mahkemece, davanın konusunun kalmaması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilir. Dairemizin geri çevirme kararı sonrası, 6385 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ile 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesine eklenen fıkra gereğince, davacının 01.04.2008-31.03.2009 tarihleri arasına ilişkin çalışmalarının tüm sigorta kollarına tabi çalışma olarak değerlendirildiği, aylığının yeniden hesaplanarak bağlandığı, birikmiş ödenmesi gereken aylıklar ile yersiz ödemenin mahsubu yapılarak bakiyenin davacıya ödeneceği, davalı Kurumun cevabi yazısından anlaşılmıştır. Belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, her ne kadar mahkeme hükmü sonrası da olsa yargılama safhasında ortaya çıkan bu durumdan dolayı, davanın konusuz kalıp kalmadığı hakkında karar verilmesi için hükmün bozulması gerekmektedir.” gerekçesi ile ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla özetle; “A)- Esas ve Mahkememizin birleşen dosyası yönünden;

Davacının 01.04.2008-31.03.2009 döneminde geçen hizmetleri bakımından yaşlılık aylığının kesilmesine yönelik kurum işleminin iptaline dair isteminin reddine, bu döneme ilişkin olarak yersiz ödenen 7.091,96 TL'nin istirdatına ilişkin kurum işleminin iptaline dair istemin reddine, bu döneme ilişkin sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmalarının tüm sigorta kollarına tabi çalışmaya döndürülmesine dair kurum işleminin iptali isteminin reddine, davacının bakiye talepleri yönünden dava konusuz kalmakla karar verilmesine yer olmadığına,

B)-Birleşen 37. İş Mahkemesinin 2016/1017 E. sayılı dava dosyası yönünden;

Birleşen dosya davalısının ... 3. İcra Müdürlüğü'nün 2012/14958 E. No'lu dosyasına vaki itirazın 7.091,96 TL asıl alacak için iptali ile takibin bu kısım için devamına, alacak likit olarak kabul edilmediğinden yargılamayı gerektirdiğinden icra-inkar tazminatı talebinin reddine,” şeklinde karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının müvekkili yararına bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili dilekçesinde özetle; kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, asıl dava kurum işleminin iptali, birleşen davalar menfi tespit ve itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davacı-birleşen davada davalı vekili ile davalı-birleşen davada davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

09.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...