Esas No: 2022/4085
Karar No: 2023/4926
Karar Tarihi: 19.10.2023

**7. Hukuk Dairesi         2022/4085 E.  ,  2023/4926 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2019/1813 E., 2019/2375 K.

HÜKÜM/KARAR : İstinaf başvurusunun kabulüne, davalı ... dışındaki diğer davalılara yönelik davanın reddine, davalı ...'ye yönelik dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına

İLK DERECE MAHKEMESİ : Boyabat Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2015/966 E., 2019/11 K.

Taraflar arasındaki muhdesatın tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulüne, davalı ... dışındaki diğer davalılara yönelik davanın reddine, davalı ...'ye yönelik dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde; Boyabat Sulh Hukuk Mahkemesinin 2014/966 Esas ... dosyası ile Sinop ili, Boyabat ilçesi, Doğrul Köyü, 120 ada 2 parsel ... taşınmaz için izaleyi şuyu davası açıldığını, taşınmazın içinde kendisine ait evin bulunduğunu, söz konusu taşınmaz her ne kadar babasına ait olsa da üzerindeki ev ve müştemilatı olan ahır ve garajın kendisi tarafından yapıldığını, bu nedenle taşınmaz üzerinde bulunan ev, ahır ve garajın kendisine ait olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalılardan ... cevap dilekçesinde; dava konusu yerde büyükbabaları tarafından yapılan eski ahşap ev olduğunu, bu evin babası ve davalılardan ... ve ... tarafından kullanıldığını, daha sonra çıkan yangında yanarak yok olduğunu, yanan evin yerine babası ..., davalı ... ve davacı ... tarafından bir çok kimsenin yardımıyla şu anki evin yapıldığını, yapımında babasının ve diğer davalıların maddi katkısının olduğunu, hatta kendisinin inşaatında bizzat çalıştığını, inşaatı bittikten sonra 1 inci katının ...'ye 2 nci katının davacıya 3 üncü katının ise muris babası ...'ye ait olacak şekilde taksiminin yapıldığını, hal böyle iken davacının binanın komple kendisine ait olduğu iddiasının asılsız ve gerçek dışı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Diğer davalılar davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahallinde yapılan keşif, alınan tanık ve mahalli bilirkişi beyanları neticesinde dava konusu evin köyde toplanan yardımlarla birlikte kardeşlerce yaptırıldığı anlaşıldığından davacının dava konusu evi kendisinin yaptığı noktasında ispat yükünü yerine getiremediğinden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri ve İstinaf Aşamasındaki Süreç

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; yerel Mahkemenin tanık beyanları arasındaki çelişkiyi gidermediğini, mülkiyetin tespiti davalarının tanık deliliyle ispat edilebileceğini, davalı tarafın hiç bir delil sunmadığını, mahkemenin eksik inceleme ile karar verdiğini, mahalli bilirkişilerin köyde yaşayan insanlar olmadığını, bir kısım mahalli bilirkişi ile husumet bulunduğunu, mahkemenin tanıkların beyanını dikkate almadan kendi gözlemine aykırı karar verdiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; alınan beyanlardan taşınmaz üzerindeki ev, ahır ve garajın davacı ile davalılar ... ve ... tarafından birlikte yapıldığının anlaşılmasına, ispat yükü üzerinde olan davacının çekişmeli taşınmazın üzerindeki ev, ahır ve garajın kendisi tarafından yaptırıldığını ve kendisine ait olduğunu ispatlayamamasına göre davacı vekilinin sair istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı, ...'nin taşınmazdaki payını 24.02.2016 tarihinde davacıya sattığı, artık ...'ye açılan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı anlaşıldığından davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına, davalı ... dışındaki diğer davalılara yönelik davanın reddine, davalı ...'ye yönelik dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararma karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde mevcut ve re'sen belirlenecek sebeplerle hükmün bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, muhdesat aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur (4721 s.lı TMK. mad. 684/1). Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki ... ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyet kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere kalıcı yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer (TMK mad. 718). 22.12.1995 tarih ve 1/3 ... Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi Eşya Hukukunda, muhdesattan, bir arazi üzerinde kalıcı yapı ve tesisler ile bağ ve bahçe şeklinde dikilen ağaçları anlamak gerekir. Muhdesat, şahsi bir hak olup (TMK 722, 724, 729 m.ler), sahibine arazi mülkiyetinden ayrı bağımsız bir mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak bahşetmez. Taşınmaz üzerindeki kalıcı yapı, ağaç gibi bütünleyici parça niteliğindeki muhdesatların taşınmazın arzından ayrı bir mülkiyetinin varlığından söz edilemez. Açıklanan bu ilke ve esaslara göre kural olarak muhdesatın arz malikinden başkasına aidiyetinin tespiti istenemez.

2. Tespit davası, kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilamın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Bilindiği üzere, tespit davalarının görülebilmesi için güncel hukuki yararın bulunması (6100 s.lı HMK mad.106/2) ve dava sonuçlanıncaya kadar da güncelliğini kaybetmemesi gerekir. Tespit davaları eda davalarının öncüsüdür, bu nedenle eda davası açılmasının mümkün olduğu hallerde, tespit davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmektedir. Hukuki yararın bulunması dava şartı olup yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi, hakim tarafından da re'sen gözetilir. Hukuki yararın bulunmadığının tespiti halinde davanın, dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmelidir. (HMK mad.114/1-h, 115).

3. Öğretide ve Yargıtayın devamlılık gösteren uygulamalarında, taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davasının, kentsel dönüşüm uygulamasının ya da kamulaştırma işleminin bulunması gibi istisnai durumlarda muhdesatın tespiti davasının açılmasında güncel hukuki yararın bulunduğu kabul edilmektedir.

3. Değerlendirme

1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.