Esas No: 2023/11882
Karar No: 2024/10399
Karar Tarihi: 05.11.2024

**10. Hukuk Dairesi         2023/11882 E.  ,  2024/10399 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2020/57 E., 2022/7 K.

Taraflar arasında Mahkemece görülen iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Mahkemece (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince verilen bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından temyiz edildiği anlaşıldıktan; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacılar murisinin 08.04.2004 tarihinde meydana gelen iş kazasında vefat ettiğini iddia ederek maddi ve manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, dava konusu olayda bahsi geçen 34 YB 0125 plakalı aracın müvekkil şirkete ait olmadığını, müteveffanın da müvekkil şirket çalışanı olmadığını, bu durumda kendilerine sorumluluk yüklenmesinin mümkün olmadığını, davacı tarafından iş kazasının tespitine ilişkin dava açıldığını ve bu davanın henüz kesinleşmediğini, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını tüm bu nedenlerle davacının davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 12.10.2015 tarihli ve 2014/62 Esas, 2015/421 Karar sayılı kararı ile davacının davasının kısmen kabulü ile davacı ... için 137,211,82 TL destekten yoksun kalma tazminatının olay tarihi olan 08.04.2004 tarihinden itibaren yasal faiz ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine, davacı ... için 5871,87 TL destekken yoksun kalma tazminatının olay tarihi olan 08.04.2004 tarihinden itibaren yasal faiz ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine, davacı ...'ın açtığı 50.000 TL manevi tazminatın kısmen kabülü ile 20.000 TL'nin olay tarihi olan 08.04.2004 tarihinden itibaren yasal faiz ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 30.000 TL'lik kısmının reddine, davacı ...'ın açtığı 50.000 TL manevi tazminatın kısmen kabülü ile 20.000 TL'nin olay tarihi olan 08.04.2004 tarihinden itibaren yasal faiz ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 30.000 TL'lik kısmının reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Kararın davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 26.01.2017 tarih ve 2015/20971 E. - 2017/473 kararı ile "...dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden; davacılar murisi sigortalının 08.09.2004 tarihinde 34 TB 0125 plakalı araç ile davalı şirketin çalışanlarını taşıma işi sırasında rahatsızlanarak hastaneye kaldırıldığı ve 26.09.2004 tarihinde beyin kanaması sonucu vefat ettiği, olayın iş kazası olduğunun tespitine dair mahkeme ilamının onanarak kesinleştiği, makine mühendisi bilirkişiden kusur raporu alındığı, hükme esas alınan bu raporda olayın meydana gelişinde % 60 oranında davalı işverenin, % 30 oranında kazalının, % 10 oranında kaçınılmazlık veya kötü tesadüf olgusunun etkili olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır. İş kazasından kaynaklanan tazminat davalarında kusurun belirlenmesinde zararlandırıcı olayın ne şekilde oluştuğunun dosya içeriğindeki tüm deliller takdir edilerek belirlenmesi ve kabul edilen maddi olgular doğrultusunda işçi sağlığı ve iş güvenliği mevzuatı açısından alanında uzman sayılacak kişilerden oluşturulacak bilirkişi heyetinden kusur oran ve aidiyeti konusunda rapor alınması gereklidir. Yapılacak iş, murisin vefatından önceki döneme ve vefatına ilişkin tüm tıbbi belgeler dosyaya celp edildikten sonra aralarında bir nöroloğun ve bir de kardiyoloğun bulunduğu iş güvenliği uzmanlarından oluşan heyetten beyin kanamasının oluşmasında işyeri koşullarının etkili olup olmadığı, sigortalının kendi bünyesinden kaynaklanan nedenlerin ne kadar etkili olduğu konusunu da kapsayacak şekilde kusur raporu almak ve oluşacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir. ... " gerekçeleriyle Mahkeme kararı bozulmuştur.

B.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 24.12.2018 tarihli ve 2017/278 Esas, 2018/569 Karar sayılı kararı ile Bakırköy 6. İş Mahkemesinin 2011/253-2013/118 E.K sayılı kesinleşen kararına esas alınan 14.01.2013 tarihli bilirkişi raporunda ve Mahkemenin dosyasına verilen bilirkişi raporunda davalı işveren ... Turizm ... Şti'nin %60, ölen işçi ... 'in %30 oranında kusurlu olduğu, %10 oranında kaçınılmazlık veya kötü tesadüf olgunun meydana geldiği, %10 kaçınılmazlık oranından Yargıtay kararları doğrultusunda eklenerek hesaplandığında işverenin %66 kusuru üzerinden hesaplama yapılması gerektiği, müteveffanın destekliliğinin hesaplanmasında ise 27 yıl aktif dönem, 8 yıl pasif olmak üzere toplam desteğinin 35 yıl olduğu, müteveffanın eşi ...'ın 27 yıl aktif, 8 yıl pasif olmak üzere 35 yıl desteklilik süresinin olduğu, oğlu yönünden ise kaza tarihinde 9 yaşında olduğu, destekten yoksunluk süresinin 9 yıl olduğu, hesaplanan miktar üzerinden ilk peşin sermaye değerinin ve kusur oranın dikkate alınarak hesaplama yapıldığı, davacıların manevi yönden çektiği elem ve ızdırapta göz önüne alınarak davacının davasının kısmen kabulü ile davacı ... için 137,211,82 TL destekten yoksun kalma tazminatının olay tarihi olan 08.04.2004 tarihinden itibaren yasal faiz ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine, davacı ... için 5871,87 TL destekken yoksun kalma tazminatının olay tarihi olan 08.04.2004 tarihinden itibaren yasal faiz ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine, davacı ...'ın açtığı 50.000 TL manevi tazminatın kısmen kabülü ile 20.000 TL'nin olay tarihi olan 08.04.2004 tarihinden itibaren yasal faiz ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 30.000 TL'lik kısmının reddine, davacı ...'ın açtığı 50.000 TL manevi tazminatın kısmen kabülü ile 20.000 TL'nin olay tarihi olan 08.04.2004 tarihinden itibaren yasal faiz ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 30.000 TL'lik kısmının reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

Kararın davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 24.12.2019 tarih ve 2019/2500 E. - 2019/8055 K. ile "... aynı makine mühendisinin de aralarında bulunduğu bilirkişi heyetince bozma ilamında belirtilen hususların yeterince irdelenmediği, şu haliyle bozma gereğinin yerine getirilmediği, aynı bilirkişinin dahil olduğu heyetten rapor alınmasının hatalı olduğu anlaşılmaktadır. İş kazasından kaynaklanan tazminat davalarında kusurun belirlenmesinde zararlandırıcı olayın ne şekilde oluştuğunun dosya içeriğindeki tüm deliller takdir edilerek belirlenmesi ve kabul edilen maddi olgular doğrultusunda işçi sağlığı ve iş güvenliği mevzuatı açısından alanında uzman sayılacak kişilerden oluşturulacak bilirkişi heyetinden kusur oran ve aidiyeti konusunda rapor alınması gereklidir. Yapılacak iş, murisin vefatından önceki döneme ve vefatına ilişkin eksik tıbbi belgeler varsa bunların da dosyaya celp edildikten sonra aralarında bir nöroloğun ve bir de kardiyoloğun bulunduğu iş güvenliği uzmanlarından oluşan farklı bir heyetten beyin kanamasının oluşmasında işyeri koşullarının etkili olup olmadığı, sigortalının kendi bünyesinden kaynaklanan nedenlerin ne kadar etkili olduğu konusunu da kapsayacak şekilde kusur raporu almak ve oluşacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir... " gerekçeleriyle Mahkeme kararı bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilerek yargılamaya devam olunduğu, dosyadaki tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı servis şoförü olarak çalıştığı sırada 08.09.2004 tarihinde 07.00 sıralarında rahatsızlanarak hastaneye kaldırıldığı, 26.09.2004 tarihinde vefat ettiği, davacının ölüm nedeninin doğuştan bir bozukluğa bağlı olarak beyinde daha önce var olan arteriovenöz malformasyonun beyin içine kanaması olup davacının geçirdiği beyin kanaması olayı iş kazası olduğu, stres, yüksek tansiyon, ağır iş ortamı ve uzun mesai saatleri kafa içi basıncının artmasına bağlı olarak kanama riskini artırdığı, davalı tarafından yürütülen servis işlerinin ve kazalının yaptığı şoförlük işinin olayın olduğu tarihte yürürlükte olan Ağır ve Tehlikeli İşler Yönetmeliği gereğince ağır ve tehlikeli işlerden sayıldığı, davalı işveren tarafından 4857 sayılı Kanun'un 86. maddesi; “Ağır ve tehlikeli işlerde çalışacak işçilerin işe girişinde veya işin devamı süresince en az yılda bir, bedence bu işlere elverişli ve dayanıklı oldukları işyeri hekimi, işçi sağlığı dispanserleri, bunların bulunmadığı yerlerde sırası ile en yakın Sosyal Sigortalar Kurumu, sağlık ocağı, hükümet veya belediye hekimleri tarafından verilmiş muayene raporları olmadıkça, bu gibilerin işe alınmaları veya işte çalıştırılmaları yasaktır.” hükmüne muhalefet edildiği ve sağlık raporu düzenlenmediği, 4857 sayılı Kanun gereği “İşverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler. İşverenler işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorundadırlar.'' düzenlemesine rağmen, bu sayılanları yapmaması nedeniyle davalı işverenin %65 oranında kusurlu olduğu, davacının ise olay tarihinde 35 yaşında ve aklıselim sahibi biri olmasına ve sağlık durumu açısından beyin kanaması ile sonuçlanabilecek risklere sahip olmasına rağmen kendi ... emniyeti için gerekli hassasiyeti göstermeyerek "tedavi olma, gözetim altında bulunma gibi gerekli önemi gösterme, stresli olan araç sürücülüğü işinden kaçınma, işvereni bilgilendirme vb." tedbirlerini almaması nedeniyle %35 oranında kusurlu olduğu, dosyaya sunulan aktüerya raporunun denetime ve hüküm kurmaya elverişli, usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla, bozma ilamındaki eksiklikler giderilerek düzenlenen bilirkişi raporunda yapılan hesaplama doğrultusunda karar verildiği gerekçesiyle davacının davasının kısmen kabulü ile davacı ... için 137,211,82 TL destekten yoksun kalma tazminatının olay tarihi olan 08.04.2004 tarihinden itibaren yasal faiz ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine, davacı ... için 5871,87 TL destekten yoksun kalma tazminatının olay tarihi olan 08.04.2004 tarihinden itibaren yasal faiz ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine, davacı ...'ın açtığı 50.000 TL manevi tazminatın kısmen kabülü ile 20.000 TL'nin olay tarihi olan 08.04.2004 tarihinden itibaren yasal faiz ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 30.000 TL'lik kısmının reddine, davacı ...'ın açtığı 50.000 TL manevi tazminatın kısmen kabülü ile 20.000 TL'nin olay tarihi olan 08.04.2004 tarihinden itibaren yasal faiz ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 30.000 TL'lik kısmının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozma kararına uyulmadığını, bozmadan sonra alınan raporun yeterli olmadığını, çalışma koşullarının etkili olmadığını, hesap raporunun hatalı düzenlendiğini, sigortalının ücretinin fahiş olarak alındığını, eşin evlenip evlenmediğinin değerlendirilmediği, ıslah edilen kısmın zamanaşımına uğradığını, faiz başlangıç tarihinin hatalı olduğunu, İPSD nin hatalı tenzil edildiğini, müvekkil aleyhine hükmedilen harç miktarının ve vekalet ücretinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasında vefat eden sigortalının yakınlarının maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı HMK geçici 3. maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nun 427 ilâ 444. maddeleri, 6100 sayılı HMK'nın 26 ve 303. maddesi, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 332 ve 98. maddeleri gereğince uygulanan aynı Kanun'un 41, 42, 43, 44, 46 ve 47. maddeleri ile 53. maddesi, 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun'un 2. maddesi gereğince uygulanma olanağı bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 55. maddesi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77. maddesi, manevi tazminatın belirlenmesi yönünden 22.06.1996 gün ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, usuli kazanılmış hak yönünden 04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararıdır.

3. Değerlendirme

1.Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden; davacılar murisi sigortalının 08.09.2004 tarihinde 34 TB 0125 plakalı araç ile davalı şirketin çalışanlarını taşıma işi sırasında rahatsızlanarak hastaneye kaldırıldığı ve 26.09.2004 tarihinde beyin kanaması sonucu vefat ettiği, olayın iş kazası olduğunun tespitine dair Mahkeme ilamının onanarak kesinleştiği, davalı işverenin %60, ölen işçi ... 'in %30 oranında kusurlu olduğu, %10 oranında kaçınılmazlık veya kötü tesadüf olgunun meydana geldiği, %10 kaçınılmazlık kaçınılmazlık veya kötü tesadüf olgusunun etkili olduğunun belirlendiği kusura ilişkin bilirkişi raporunun yetersiz bulunarak bozma ilamında murisin vefatından önceki döneme ve vefatına ilişkin tüm tıbbi belgeler dosyaya celp edildikten sonra aralarında bir nörologun ve bir de kardiyoloğun bulunduğu iş güvenliği uzmanlarından oluşan heyetten beyin kanamasının oluşmasında işyeri koşullarının etkili olup olmadığı, sigortalının kendi bünyesinden kaynaklanan nedenlerin ne kadar etkili olduğu konusunu da kapsayacak şekilde kusur raporu almak ve oluşacak sonuca göre bir karar vermek gerektiğinin belirtilmesine rağmen bilirkişi heyetince bozma ilamında belirtilen hususların yeterince irdelenmediği, bünyesel faktörlerin değerlendirilmediği, şu haliyle bozma gereğinin yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

2.İş kazasından kaynaklanan tazminat davalarında kusurun belirlenmesinde zararlandırıcı olayın ne şekilde oluştuğunun dosya içeriğindeki tüm deliller takdir edilerek belirlenmesi ve kabul edilen maddi olgular doğrultusunda işçi sağlığı ve iş güvenliği mevzuatı açısından alanında uzman sayılacak kişilerden oluşturulacak bilirkişi heyetinden kusur oran ve aidiyeti konusunda rapor alınması gereklidir.

3.Yapılacak iş, aynı olaya ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu tarfından açılmış olan rücuan tazminat dava dosyasındaki kusur raporunun dosya kapsamına getirtilerek -verilen kararın kesinleşip kesinleşmediğinin gözetilerek- murisin vefatından önceki döneme ve vefatına ilişkin eksik tıbbi belgeler varsa bunların da dosyaya celp edildikten sonra aralarında bir nöroloğun ve bir de kardiyoloğun bulunduğu iş güvenliği uzmanlarından oluşan farklı bir heyetten beyin kanamasının oluşmasında işyeri koşullarının etkili olup olmadığı, sigortalının kendi bünyesinden kaynaklanan nedenlerin ne kadar etkili olduğu konusunu da kapsayacak şekilde kusur raporu almak ve oluşacak sonuca göre -dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile taraflar lehine oluşan usuli kazanılmış hakları da gözeterek- bir karar vermekten ibarettir.

4.Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

5.O halde, temyiz eden davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları dikkate alınarak, Mahkemece verilen hüküm bozulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,

05.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.