Esas No: 2021/14487
Karar No: 2023/3078
Karar Tarihi: 08.03.2023

**4. Hukuk Dairesi         2021/14487 E.  ,  2023/3078 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2019/1576 -2021/259

HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : Yüksekova 1. Asliye Hukuk (Tüketici) Mahkemesi

Taraflar arasındaki konut sigortasından kaynaklanan tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı şirket tarafından yetkili kılınan Alizem Grup Sigorta Ara. Hiz. Ltd. Şti tarafından 08.03.2016 tarihinde 166254216 numaralı poliçe ile müvekkilinin Cumhuriyet Mah. Kuruköy Cad. No:19 Daire 2 Yüksekova/Hakkari adresindeki binasının G.L.K.H.H Terör rizikosu kapsamında poliçe teminatı altına alındığını, müvekkilinin konutunun bulunduğu Yüksekova İlçesinde 13.03.2016 tarihinden 30.05.2016 tarihine kadar sokağa çıkma yasağı ilan edildiğini, müvekkilinin de güvenlik nedeniyle evini terk etmek zorunda kaldığını sokağa çıkma yasağının sona ermesiyle evine geri döndüğünü, sokağa çıkma yasağı ve devamı süresinde yoğun çatışmalı süreçlerin yaşandığını ve müvekkilinin teminat altında bulunan konutunun, konut içinde bulunan ev eşyalarının tamamının yanmış ve kullanılmaz hale geldiğini, müvekkilinin yasak kalktıktan hemen sonra davalı ... şirketini aradığını ve eksper talep ettiğini, davalı ... eksper göndererek gerekli raporlarını tuttuklarını, ancak davalı tarafın zararı karşılamadığını, müvekkilinin binasının yakılıp yıkılması neticesinde Yüksekova Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından delil tespiti yapıldığını, müvekkiline ait sigortalı taşınmazın uğradığı zararlara karşılık fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 2.250,00 TL tazminatın davalı ... şirketinden rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, 30.05.2018 havale tarihli ıslah dilekçesinde talep sonucunu 152.000,00 TL'ye çıkarmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında zararların Kaymakamlık ve Valilik Zarar Tespit Komisyonunca ödenmiş ya da ödenmek üzere olduğunu, 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun gereğince terör zararlarının devletçe karşılanacağını, bu nedenle davanın husumetten reddini, davanın Kaymakamlığa ve Valiliğe ihbarının gerektiğini 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1445 ncı ve 1446 ıncı maddeleri çerçevesinde davacı tarafın ihbar yükümlülüğünü kasten yerine getirmediğini, olağanüstü hal ilanı, evin hasar gördüğü davacıca öğrenilmesine rağmen müvekkil şirkete bildirilmediğini, davacının hasar tespit komisyonuna öncelikle başvurarak hasarı karşılayabilecekken kötü niyetle bu davayı ikame ettiğini, davayı kabul anlamına gelmemekle beraber poliçede %5 muafiyet ve devlet tarafından ödenen ve ödenecek tazminatların mahsup edilmesinin söz konusu olduğunu, 90 gün ikamet edilmeyen konutlarda %25 muafiyet uygulanmasının poliçe gereği olduğunu, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 147.345,00 TL tazminat alacağının temerrüt tarihi olan 15.07.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... şirketinden alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; dava değeri belirlenebilir durumda olduğundan belirsiz alacak davası açma şartlarının oluşmadığını, alacak belirlenebilir durumda olduğundan belirsiz alacak davası açılmasında hukuki yararının bulunmadığını, davacının alacak talebinin zamanaşımına uğradığını, dava konusu konutun hukuki vasfının belli olmadığını, tapu kaydının olup olmadığının, davacının bu komutta mülkiyet hakkı bulunup bulunmadığının belirli olmadığını, tapusu-imar izni bulunmayan konutun ve o yerde mülkiyet hakkı bulunmayan davacının hukuken korunacak bir menfaatinin olmadığını, operasyonlardan önce bölge haklının eşyalarının güvence altına almak için güvenli bölgelere göç ettiğini, bu durumda eşya zararından söz edilemeyeceğini, davaya ticaret mahkemesi sıfatıyla bakılması gerektiğini, bilirkişi raporunda açık Bakanlık Tebliği'ne rağmen yapı sınıfının yanlış tespit edildiğini, hasar tarihine göre 2015 yılı tebliğinin uygulanması gerekirken 2016 yılı tebliğinin uygulanmasının doğru olmadığını, yapı sınıfının 3A olması gerektiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise 4A yapı sınıfında kabul edildiğini, binanın amortisman bedelinin de düşülmesi gerekirken düşülmediğini, poliçede teminat altına alınan metrekareden daha fazla olacak şekilde teminat altına alınmayan alanın da hesaplandığını, poliçede 170 m2 brüt inşaat alanı gösterilmiş olmasına rağmen bilirkişi raporunda 220 m2 üzerinden hesaplama yapıldığını, bu durumda eksik sigorta olduğunun kabulü gerektiğini, davacı zararının 5233 sayılı Kanun kapsamında Devlet tarafından karşılanması gerektiğini, poliçenin başlangıçtan beri hükümsüz olduğu yönündeki itirazların değerlendirilmediğini, davacının TTK'nın 1435 ve 1439 uncu maddelerine aykırı davrandığını, sigorta sözleşmesi iyiniyete dayalı bir sözleşme olduğu halde mevcut durumun davacı tarafça gizlendiğini, dürüstlük kuralına aykırı davranıldığını, bu nedenle poliçenin başlangıçtan itibaren hükümsüz olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla poliçenin geçerli kabul edilmesi halinde poliçenin iptali sonrası davacıya iade edilen primin de tazminattan indirilmesi gerektiğini, poliçedeki tüm muafiyetlerin uygulanması gerektiğini, dava konusu hasarın bölgedeki terör eylemleri ve bu eylemler neticesinde ilan edilen sokağa çıkma yasağı esnasında meydana gelen ve hırsızlık faaliyetlerinden kaynaklandığının iddia edildiğini, poliçede temin edilen hırsızlık teminatında Hırsızlık Sigortası Genel Şartlarına işaret edildiğini, A.4.7 maddesi gereğince terör eylemleri nedeniyle yapılacak müdahaleler sonucunda meydana gelecek zararların teminat dışı olduğunu, Yangın Sigortası Genel Şartları A.4. maddesinde de teminat dışı kalan hallerin sayıldığını, ıslah ile arttırılan alacak için faizin ıslah tarihinden başlayacağının belirtildiğini, bu nedenle dava tarihinden itibaren faize hükmedilmesinin yanlış olduğunu, davacının beyanlarına göre alacağın Sulh Hukuk Mahkemesi'nde tespit edilmiş olması nedeniyle belirlendiğini ve likit hale geldiğini, bu durumda kısmi dava açılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile Yüksekova 1. Asliye Hukuk (Tüketici) Mahkemesinin 25.04.2019 tarih ve 2016/663 Esas, 2019/545 Karar sayılı hükmün 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/(1)-b-2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, kaldırılıp düzeltilen hükmün yerine geçmek üzere; davanın kısmen kabulü ile 113.857,50 TL'nin temerrüt tarihi olan 18.07.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı ... şirketinden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde:

1. Davaya tüketici mahkemesi sıfatı ile asliye ticaret mahkemesince bakılması gerektiğini,

2. Davanın zamanaşımına uğradığını, ıslah edilen tarih gözönünde bulundurularak davanın zamanaşımı yönünden reddi gerektiğini,

3. Bilirkişi raporuna yapılan itirazların değerlendirilmediğini, bilirkişi raporunda açık Bakanlık Tebliğine rağmen yapı sınıfının yanlış tespit edilmesi ve hasar tarihine göre uygulanacak Bakanlık Tebliğinde (2015 yerine 2016 uygulanmış) yanılgıya düşülmesi ve zarar tespit komisyonu raporunda yapı sınıfı 3b olarak belirlenmiş olmasına rağmen bilirkişi raporunda 4 a yapı sınıfı olarak kabul edilmesinin yasa ve usule aykırı olduğunu,

4. Kararda müvekkil sigorta şirketinin temerrüde düşürüldüğü ve bu nedenle ihbar tarihinden itibaren faize hükmedilmiş ise de anılan tarihlerde 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'a eklenen geçici 6 ıncı madde gereği söz konusu zararların zarar tespit komisyonlarınca ve ayni olarak ödeneceği düzenlenmesi getirildiğinden ve yine anılan dönemde terör olaylarıyla gündeme gelen ve bu nedenle de Hakkari il merkezinin taşınması gündemde olan Yüksekova ilçesinde 7 mahalle riskli alan olarak ilan edildiğinden zararın ne şekilde ve kim tarafından karşılanacağı belli olmadığından müvekkil şirketin temerrüde düşürüldüğünden söz edilemeyeceğini,

5. Poliçe başlangıçtan itibaren hükümsüz olduğundan davanın reddi gerektiğini,

6. Dava konusu hasarın, bölgedeki terör eylemleri ve bu eylemler neticesinde ilan edilen sokağa çıkma yasağı esnasında meydana gelen yağma ve hırsızlık faaliyetlerinden kaynaklandığı iddia edilmekle, müvekkil tarafından akdedilen poliçede, birden çok teminat verilmekte ve birden çok genel şart işaret edildiğini, aşağıdaki hallerden birinin varlığını fırsat bilerek yapılan hırsızlık, yağma ve suçlara teşebbüsten kaynaklanan zararların sigorta teminatının dışında olup ancak ek sözleşme yapılarak teminat kapsamını içine alınabileceğini, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nda belirtilen terör eylemleri ve bu eylemlerden doğan sabotaj ile bunları önlemek ve etkilerini azaltmak amacıyla yetkili organlar tarafından yapılan müdahaleler sonucunda meydana gelen zararların açıkça teminat dışı bırakılığını,

7. Yine Yangın Sigortası Genel Şartlarının A-4 maddesinde teminat dışında kalan haller olarak düzenlenmiş bulunduğunu, belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı ... nezdinde sigortalanan konut ile konuttaki eşyaların, ilçede yaşanan terör olayları nedeniyle zarar gördüğünden bahisle açılan maddi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369, 370 ve 371 inci maddeleri, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun' un 3/1-k maddesi, 73 üncü maddesinin 1 inci fıkrası ve 83 üncü maddesinin 2 nci fıkrası, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1404, 1445 ve 1446 ncı maddeleri.

3. Değerlendirme

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.