Esas No: 2022/14058
Karar No: 2023/185
Karar Tarihi: 11.01.2023

**10. Hukuk Dairesi         2022/14058 E.  ,  2023/185 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2020/1815 E., 2022/1830 K.

DAVALILAR : 1-... Halıcılık San. Tic. A.Ş.

2-... vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ : 10.04.2018

KARAR : Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI : 2018/504 E., 2020/171 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde; davacının davalı şirketin ...'de kurulu halı atölyesinde 20.11.1989 tarihinde işe başladığını ve bu işyerinde çalıştığını, işe giriş bildirgesinin S.G.K'na verildiğini ancak işe giriş tescilinin yapılmadığını belirterek davacının davalıya ait işyerinde 20.11.1989 tarihi itibariyle işe başlamasının ve asgari ücretle sigortalılığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının tespitini talep ettiği tarihin 1989 yılı olduğunu, davanın 506 sayılı Yasanın 79. maddesi uyarınca 5 yıllık hak düşürücü süreye tabi olduğunu, bu sebeple davanın reddine karar verilmesi gerektiği, davacının kuruma verilen işe giriş bildirgesinin işe alınmayı gösterdiğini, o iş yerinde eylemli ve gerçek olarak çalışıldığını göstermediğini, hizmetin geçtiği iddia olunan tarihlerde iş verenin 506, 2925 ve 5510 sayılı Yasaların kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığının, çalışma konusunu oluşturan işin ücret mukabili yapılıp yapılmadığının, çalışma konusu işin devamlılık gösterip göstermediğinin, başlangıç ve bitiş tarihleri ve alınan ücret konusunda delil toplanması, iş yeri kapsam, kapasite ve niteliği de dikkate alınarak değerlendirilmesi, çalışıldığı iddia edilen iş yerindeki görevli personel ile birlikte o iş yerine en yakın iş yeri tanıkları, o iş yerini tanıyan ve bilen şahısların dinlenmesi suretiyle tanık beyanlarının gerçeğe uygunluğunun denetlenmesi gerektiğini, açıklanan nedenlerden dolayı öncelikle davanın reddine, celp ve ibraz olunacak delillere ve diğer hususlarda davanın esasına karşı beyanda bulunma hakları saklı kalmak kaydıyla yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, davalı iş yerinde 20.11.1989 tarihinde işe girişine ilişkin kurum kaydının bulunduğu, dinlenen bir kısım tanıklardan tanık ...'nın davalı şirkette 1989 yılında çalıştığını davacıyı da bu iş yerinde çalışması sebebiyle tanıdığını, kendisinin dönem bordrolarının SGK'na verilmediğini, tanık ...'in davalı iş yerinde 1988 yılında çalışmaya başladığını, davacının da bu iş yerinde çalıştığını beyan ettiği, tanıkların dönem bordroları bulunmasa da ... İlçe Jandarma Komutanlığının 07.01.2019 tarihli tutanağından dinlenen tanıkların davalı iş yerinde çalışmasının bulunduğu anlaşılmıştır. Tanıkların iş yerindeki çalışma sürecinde bir arada bulunması, aynı veya benzer işleri yapması ve davacı ve davacı tanıklarının iddia ve beyanlarının tutarlı olması göz önüne alındığında dosya kapsamında yer alan tanıkların beyanlarına itibar edilmiş olup 20.11.1989 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olması ve dosya kapsamında kurum kayıtlarının aksi yönünde herhangi bir delilin bulunmaması, davacının da nüfus kayıtlarında tespit edilen tarihte 18 yaşını doldurmuş olması dikkate alındığında davacının 20.11.1989 tarihinde davalı iş yerinde çalışmaya başladığı kanaatine varılmakla davanın kabulüne, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde; sadece işe giriş bildirgesinin varlığının, davacının çalışmış olduğunu ispat etmeye yeterli olmadığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mülga 506 sayılı Yasanın 3/II-D maddesinde, (Ek alt bent: 20/06/1987 - 3395/1 md.) "El halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar hakkında yalnız iş kazaları ile meslek hastalıkları, analık ve hastalık sigorta kolları uygulanır. Ancak bunlar istekleri halinde malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta kolları bakımından 85'inci madde hükmüne göre isteğe bağlı sigortalı olabilirler." hükmü yer alırken, söz konusu maddede yer alan el halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar hakkında kısa vadeli sigorta kollarının uygulanacağına ilişkin düzenleme, 06.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4958 sayılı Yasa'nın 57. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. Söz konusu düzenlemelere göre 20/06/1987 ile 06/08/2003 tarihleri arasında el halıcılığı dokuma işi sigortalılık kapsamında sayılmadığı için, davacının sigortalılığını talep ettiği tarih itibariyle uzun vadeli sigorta yönünde tespitte bulunulamayacağından, mahkemenin kararı isabetli olmamıştır. Belirtilen nedenlerle (Yargıtay 10. H.D.'nin 2020/11633 E. - 2021/10286 K. sayılı ilamı emsal kabul edilmek sureti ile) davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin kabulünün yerinde olduğu gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; yapılan kanuni düzenleme ile el halıcılığı işinde 06.08.2023 - 06.08.2003 tarihleri arasındaki çalışanların haklarının gasp edildiğini, bu durum eşitlik ilkesine açıkça aykırı olduğunu, müvekkilince yapılan işin işverene ait atölyede işverenin denetim ve gözetimi altında ona bağımlı olarak geçtiği açık ve net olmasının hizmet akdinin ispatı olduğunu ve uzun vadeli sigorta kollarına tabi olacağının belirgin olduğunu, daha önce açılan ve tespite karar verilen kararların onandığını bununda eşitlik ilkesine aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371, inci maddeleri.

2-506 sayılı Kanunun 3. maddesinin II numaralı fıkrasına, 09.07.1987 tarihinde yürürlüğe giren 3395 sayılı Kanunun 1. maddesiyle eklenen (D) bendi şu şekildedir.

“ Mülga 506 sayılı Yasanın 3/II-D maddesinde, (Ek alt bent: 20/06/1987 - 3395/1 md.) “ El halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar hakkında yalnız iş kazaları ile meslek hastalıkları, analık ve hastalık sigorta kolları uygulanır. Ancak bunlar istekleri halinde malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta kolları bakımından 85'inci madde hükmüne göre isteğe bağlı sigortalı olabilirler.” hükmü yer alırken, söz konusu maddede yer alan el halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar hakkında kısa vadeli sigorta kollarının uygulanacağına ilişkin düzenleme, 06.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4958 sayılı Yasa’nın 57. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Mülga 506 sayılı Yasanın 3/II-D maddesinde, (Ek alt bent: 20/06/1987 - 3395/1 md.) " El halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar hakkında yalnız iş kazaları ile meslek hastalıkları, analık ve hastalık sigorta kolları uygulanır. Ancak bunlar istekleri halinde malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta kolları bakımından 85'inci madde hükmüne göre isteğe bağlı sigortalı olabilirler." hükmü yer alırken, söz konusu maddede yer alan el halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar hakkında kısa vadeli sigorta kollarının uygulanacağına ilişkin düzenleme, 06.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4958 sayılı Yasa'nın 57. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. Bölge adliye Mahkemesi tarafından sigortalının talep ettiği tarih itibariyle uzun vadeli sigorta yönünde tespitte bulunulamayacağına dair gerekçesi yerinde görülmüştür.

3- Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurulları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı vekili tarafından ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11/01/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...