Esas No: 2023/6311
Karar No: 2023/9199
Karar Tarihi: 14.09.2023

**4. Hukuk Dairesi         2023/6311 E.  ,  2023/9199 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/580 E., 2023/35 K.

HÜKÜM/KARAR : Davanın husumetten reddine

Taraflar arasındaki rücuen tazminat istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; dava dışı ... ...'un Batman Emniyet Müdürlüğü polis kadrosunda görev yapmakta iken 10.06.2004 tarihinde meydana gelen terörist saldırısı neticesinde şehit edildiğini ve polis memurunun hak sahiplerine 181.054,21 TL ilk peşin sermaye değerli gelir bağlandığını belirterek bu meblağın %30'una tekabül eden 54.556,26 TL'lik ilk peşin sermaye değerli gelirin bağlanma tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müteveffanın hak sahiplerine bağlanan peşin sermaye değerli gelirin % 30'luk kısmının 5510 ... kanunun 39 uncu maddesi gereğince tahsilinin talep edildiği, söz konusu madde metni incelendiğinde kastı nedeniyle zarara neden olan 3. kişiye rücu edilmesi hali düzenlenmiş olup, somut olayda müvekkili idarenin tedbirsizlik düzeyinde dahi kusuru bulunmayıp, maddede geçen üçüncü kişinin, eylemi kasten gerçekleştiren dava dışı kişiler olduğunun açıkça anlaşıldığını, söz konusu olayda işin yapıldığı yer (Gercüş) mahkemesi yetkili olup, davanın öncelikle yetki yönünden reddine, olayda zama aşımı ve hak düşürücü süreler de geçmiş olup, hukuk ve yasalara aykırı açılan davanın zamanaşımı ve esasa ilişkin nedenlerle reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Batman İş Mahkemesinin 26.11.2015 tarihli ve 2014/438 Esas, 2015/1090 Karar ... kararı ile; davanın kabulü ile 54.556,26 TL peşin sermaye değeri için onay tarihi olan 15.06.2014 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, davacının fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmasına karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 27.02.2018 tarihli ve 2016/18215 Esas, 2018/1536 Karar ... ilamıyla; "...Davaya konu uyuşmazlıkta, hak sahiplerine 5434 ... Kanun kapsamında aylık bağlandığı anlaşılmaktadır. 10.09.2004 onay tarihli olduğu anlaşılan aylığın dayanağı 5434 ... Kanun olup, olayın meydana geldiği 10.06.2004 tarihi itibari ile de, 5510 ... Kanunun 39'uncu maddesinin uygulama yeri bulunmamaktadır. İş Mahkemeleri, 5521 ... Kanun ile kurulmuş istisnai nitelikte özel mahkemeler olup, 5510 ... Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 106'ncı maddesi ile mülga 1479 ... Kanunun 70'inci maddesinde ve 506 ... Kanunun 134'üncü maddesinde, bu Kanunların uygulamasından ... uyuşmazlıkların yetkili iş mahkemelerinde görüleceği, 5510 ... Kanun’un 101 inci maddesinde de, aksine hüküm bulunmayan hallerde, 5510 ... Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği düzenlenmiştir. Üçüncü kişi tarafından öldürülen Emekli Sandığı iştirakçisinin hak sahiplerine bağlanan peşin değerli aylığın tahsiline ilişkin davanın yasal dayanağının 5434 ... Kanunun 129 uncu maddesi olması, uyuşmazlığın çözümünde ne 506, ne 1479 ... Kanunlar ne de 5510 ... Kanunun uygulama yerinin bulunmaması hususları gözetildiğinde, dava konusu uyuşmazlığın çözümünde genel mahkemelerin görevli olduğu dikkate alınmaksızın, yazılı şekilde işin esasına girilerek karar verilmiş olması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.” gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Batman 1. İş Mahkemesince bozmaya uyularak verilen 21.06.2018 tarihli ve 2018/259 Esas, 2018/723 Karar ... kararıyla görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş, kararın kesinleşmesi üzerine dosyanın gönderildiği Batman 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.06.2019 tarihli ve 2018/966 Esas, 2019/587 Karar ... kararıyla; şehit olan polis memuru ... ...'un 10.06.2004 tarihinde Gercüş İlçesi bağlarbaşı Mahallesi Hükümet Caddesi üzerindeki Kaymakamlık konutunun girişinde bulunan nöbet kulubesinde görevli iken saat 21:45 sularında kimliği belirsiz şahıs veya şahıslar tarafından şehit edildiği, alınan bilirkişi heyet raporuna göre meydana gelen olayda dava dışı şehit polis memurunun en fazla %5, davalının ise %95 oranında kusurlu olduğu, davacı ... tarafından bu iş kazası nedeniyle sigortalının hak sahiplerine 54.556,26 TL ilk peşin sermaye değerli gelir bağlandığı ve bu ödemelerin talep edildiği, yapılan ödemeler ile davalının kusur durumu gözönüne alındığında davacı kurumun talebinin haklı olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 54.556,26 TL peşin sermaye değeri için onay tarihi olan 15.06.2004 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı taraftan alınıp davacı tarafa verilmesine, davacının fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmasına karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 30.06.2022 tarihli 2020/110 Esas ve 2022/9793 Karar ... ilamı ile ''...Davaya konu uyuşmazlıkta, hak sahiplerine 5434 ... Kanun kapsamında aylık bağlandığı, üçüncü kişi tarafından öldürülen Emekli Sandığı iştirakçisinin hak sahiplerine bağlanan peşin değerli aylığın tahsiline ilişkin davanın yasal dayanağının 5434 ... Kanunun 129. maddesi olduğu anlaşılmaktadır. Mülga 5434 ... Emekli Sandığı Kanunu’nun 129. maddesinde “Vazifeleri içinde veya dışında her hangi sebeple zarar görmüş veya tehlikeye düşmüş ve bundan dolayı adi malûl durumuna girmiş iştirakçilerin veya bunlardan ölenlerin, dul ve yetimlerinin; sebep olanlar aleyhine açacakları davaları Sandık dahi kovuşturmaya ve bu davalara üçüncü şahıs olarak girmeye ve dul ve yetimler tarafından dava açılmamış ise bunu doğrudan doğruya açmaya yetkilidir. Dava sonunda para tazminatı da alınırsa bundan kovuşturma için yapılan masraflarla birlikte emekli, adi malüllük, dul ve yetim aylıkları bağlanan hallerde bu aylıkların beş yıllığı; (Toptan ödeme) yapılan hallerde de bunların toplamının yarısı Sandıkça alınarak, varsa, geri kalanı ilgililere ödenir. Sebep olanlar iştirakçi ise ve bunlara bu kanuna göre Sandıklarca her hangi adla olursa olsun ödeme yapılacaksa istihkakları dava sonuna kadar hükmolunacak tazminata karşılık olmak üzere ödenmez.” hükmüne yer verilmiştir. Bu yasal düzenleme uyarınca, Kurumun, Emekli Sandığı iştirakçisinin uğradığı zarar nedeniyle iştirakçisi ve hak sahipleri adına haksız fiil sorumlusuna karşı dava açmaya kanundan dolayı yetkili olduğu anlaşılmaktadır. Somut olayda, dava dışı polis memuru ... ... kimliği belirsiz kişi ve kişilerce şehit edilmiş olup, Gercüş Cumhuriyet Savcılığı'nın 2014/172 soruşturma nolu dosyada daimi arama kararı verildiği anlaşılmaktadır. Şu durumda; davacı kurum tarafından 5434 ... Kanunu'nun 129. maddesi uyarınca haksız fiil sorumlusu kişi veya kişilere karşı rücü davasının yöneltilmesi gerekirken davalı ... Bakanlığı'na davanın yöneltilmesi ve mahkemece davalı Bakanlığın sorumluluğuna gidilmesi doğru değildir. Bu nedenle usule ve yasaya aykırı kararın bozulması gerekmiştir.'' gerekçesiyle karar bozulmuştur.

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda; emekli sandığı iştirakçisi şehit polis memurunun yakınlarına davacı kurum tarafından ödeme yapıldığı, söz konusu ödemeden kaynaklı olarak polis memurunu şehit eden kişi veya kişilerin sorumlu olduğu, davalı ... Bakanlığının 5434 ... Kanunun 129 uncu maddesi uyarınca sorumluluğundan bahsedilemeyeceği ve davalı ... Bakanlığı'na rücu edilemeyeceği gerekçesiyle davanın 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114 üncü maddesinin (1) inci fıkrasının (d) bendi uyarınca pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; ölen polis memuru ... ...'un 10.06.2004 tarihinde Kaymakamlık konutunun girişinde bulunan nöbet kulubesinde görevli iken kimliği belirsiz şahıs veya şahıslar tarafından şehit edildiğini, kusur durumunu kabul manasına gelmemekle birlikte alınan bilirkişi heyet raporunda da belirtildiği üzere meydana gelen iş kazasında kazalı işçinin en fazla % 5, davalının % 95 oranında kusurlu olduğunun belirlendiğini, davacı kurum tarafından bu iş kazası nedeniyle sigortalının hak sahiplerine 54.556,26 TL ilk peşin sermaye değerli gelir bağlandığını ve bu ödemelerin talep edildiğini, yapılan ödemeler ile davalının kusur durumu gözönüne alındığında davacı kurumun talebinin kısmen haklı olduğu kanaatine ulaşılarak, davacı kurumca rücu edilecek miktarın hak sahiplerine bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin (54.556,26 TL) kusur karşılığı olması nedeniyle, davacı vekilinin, hak sahiplerine bağlanan gelirin artışlarla birlikte (181.054,21 TL) peşin sermaye değerini belirterek kısmi talebinin kusur karşılığı rücu edilebilecek miktar içinde kalması sebebiyle davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, 10.06.2004 tarihinde şehit edilen emekli sandığı iştirakçisi polis memurunun hak sahiplerine bağlanan aylıklar nedeniyle oluşan kurum zararının rücûan tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114 üncü maddesinin (1) inci fıkrasının (d) bendi, 5434 ... Kanun'un 129 uncu maddesi.

3. Değerlendirme

1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

492 ... Harçlar Kanunu'nun 13/J maddesi uyarınca davacıdan harç alınmamasına,

Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,

14.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.