Esas No: 2022/4283
Karar No: 2024/498
Karar Tarihi: 22.01.2024

**11. Hukuk Dairesi         2022/4283 E.  ,  2024/498 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi

SAYISI :2021/1662 Esas, 2022/654 Karar

DAVA TARİHİ :

HÜKÜM :Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ :Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI :2021/341 E., 2021/137 K.

Taraflar arasındaki markanın hükümsüzlüğü ve sicilden terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirketin ''DOLMABAHÇE OKULLARI'', ''DOLMABAHÇE OKULLARI gelecek eğitimde''', ''DOLMABAHÇE EĞİTİM KURUMLARI'', ''DOLMABAHÇE HAVACILIK LİSESİ'', ''DOLMABAHÇE ÜNİVERSİTESİ'', ''Dolmabahçe Catering'', ''Dolmabahçe Yayıncılık'' şeklinde eğitim kurumları minvalinde "Dolmabahçe" ibaresini içeren birçok markayı tescil ettirdiğini, tescil edilmiş olan logonun müvekkili tarafından ... senelerdir kullanıldığını, davalının tescil edilmiş markalarından farklı olarak tüm tabelalarında, tanıtımlarında, internet sitesinde, sosyal medya hesaplarında, broşür ve kataloglarında ve internet sitesinde Dolmabahçe Sarayı görselini kullandığını, müvekkili tarafından kullanılan Dolmabahçe Sarayı ve sarayın kapısının halka mal olmuş tarihi ve kültürel açıdan ülkemiz ve milletimiz için önem taşıyan değerler olduğundan "Dolmabahçe" ibaresinin veya bu saraya ait bir görselin marka olarak tescilinin 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 5 ... maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uyarınca mümkün olamayacağını belirterek davalıya ait yukarıda belirtilen tescil numaralı markaların hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirket tarafından tescil edilen marka adlarında yalnızca "Dolmabahçe" ibaresinin yer aldığını, "Dolmabahçe Sarayı" ibaresinin yer almadığını, ... başına "Dolmabahçe" ibaresinin kamuyu ilgilendiren, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş işaretler kapsamında değerlendirilemeyeceğini, müvekkili firma adına tescilli markaların Dolmabahçe Sarayı ile bağlantılı imaj sunmadıklarını, tanımlarına bakıldığı zaman kapı görselinin ne işaret, ne ..., ne de bir nişan olmadığının anlaşıldığını; bu sebeple 6769 sayılı Kanun'un 5 ... maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığını, bültende yayınlanmış olan başvurulara davacı tarafından süresinde kuruma itiraz edilmediğini, doğrudan haksız ve hukuki dayanaktan yoksun dava ikame edildiğini, müvekkili eğitim alanında kamu hizmeti sunduğundan, "Dolmabahçe" ibaresinin kullanılmasının kültürel değer istismarı olarak değerlendirilemeyeceğini, "Dolmabahçe" kelimesinin müstakil olarak davacının kullanımında ve tahsisinde olmadığını haksız davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bilirkişi raporunda belirtildiği üzere "Dolmabahçe" kelimesinin "Dolmabahçe Sarayı"nı ifade edebildiği gibi, aynı zamanda söz konusu sarayın da bulunduğu İstanbul'daki bölgeyi ifade ettiği, bu nedenle 6769 sayılı Kanun'un 5 ... maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi korunması gereken marka olarak tescil edilemeyeceği kabul edilmesi gerekenin "Dolmabahçe" kelimesi değil "Dolmabahçe Sarayı" olduğu, zira "Dolmabahçe" kelimesinin aynı zamanda İstanbul'da bir bölgeyi ifade ettiğinin anlaşıldığı, davacının, bu yönden, davalı kullanımlarının tescil edilmiş halinden farklılaşarak ... simgesi ile kullandığı iddiasına ilişkin olarak; hükümsüzlük davası yönünden markanın kullanım şeklinin değil, tescil edilmiş halinin değerlendirilmesi zorunluluğu karşısında davanın kabulü yönünden değerlendirilmeye alınamayacağı kanaatine varıldığı, unsurları oluşmayan hükümsüzlük davasının 18/77931 ve 18/82295 tescil numaralı markalar dışındaki markalar yönünden reddine, 18/77931 ve 18/82295 sayılı markaların ise Türk Marka ve Patent Kurumu Başkanlığı kayıtlarına göre başvuru aşamasında hükümsüz düşmüş oldukları anlaşıldığından bu markalar yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı tarafından kullanılan logonun Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı tarafından ... senelerdir kullanıldığını, davalının Milli Saraylar İdaresi ile özdeşleşmiş ve davacı tarafından yönetilen kültür varlığı değeri taşıyan Dolmabahçe Sarayı'nın tanınırlığını toplumdaki dikkat çekiciliğini kullandığını, Milli Saraylar idaresinin aynı zamanda Dolmabahçe Sarayı'nın toplumdaki kültürel varlığını ve bu eserin haksız kullanımlara karşı toplum nezdinde korunmasını, menfi şekilde tanınırlığından faydalanılarak kazanç elde edilmesini ve eserin maddi ve manevi anlamdaki değerinin korunması misyonuna sahip olduğunu, mahkemenin incelemesini olabilecek en dar ve kazuistik metotla yaptığını ve incelemeye sadece milli saraylar simgesi özelinde baktığını, toplumsal bir değer olan Dolmabahçe Sarayı'nın marka olarak tescil ettirilmesi ve bu markanın sadece isim şeklinde düzenlenmesinin dahi müvekkili kurum için korumakla vazifeli olduğu kültürel varlıkların korunması için harekete geçmesine yeterli olduğunu, bilirkişi raporunda değerlendirilen ... gerçekliğin, Dolmabahçe kavramının sadece bir semt olduğu özelinde olduğunu, mahkemece Dolmabahçe Sarayı'nın kültürel varlığı ve bu varlığı korumakla tanıtmakla ve gelecek nesillere aktarmakla yükümlü olan müvekkili kurumun bu noktadaki menfaatinin değerlendirilmediğini, müvekkili kurumun dava konusu ettiği değerin sadece hali hazırda kullanmakta olduğu logo olmadığını, idaresi altında bulunan mekanlar arasında İstanbul denildiğinde tarihi ve kültürel olarak akla gelen ilk yerler arasındaki Dolmabahçe Sarayı olduğunu, Dolmabahçe Sarayı'na karşı oluşabilecek bir haksız kullanıma karşı dava açma yetkisinin Milli Saraylar Kurumu'nda olduğunu, tüketiciler nezdinde Dolmabahçe isminin cezbediciliği ve tanınırlığı bulunduğunu, İstanbul'a gelen herhangi bir yabancı turistin gezi rehberinde en üst sıralarda bulunan Dolmabahçe Sarayı'nın, aynı turistin isim ve şekil haline herhangi bir yerde denk gelmesi durumunda bu aşinalığın davalı markanın dikkatini çekmesine ve sempati duymasına sebep olacağını, bu nedenle davalı markanın değerlendirme kriterlerinin sadece ŞEKİL logo ile sınırlı tutulmasının ve dar bir yorumla Dolmabahçe isminin sadece bir semt olarak değerlendirilmesinin ve mahkemenin denetime elverişsiz şekilde hazırlanan bilirkişi raporuna dayanmasının hukuka aykırı olduğunu, davalı şirketin hiçbir markasında yer almayan Dolmabahçe Sarayı’nın kapı görselini markalarını teşkil eden kelimelerle birlikte tüm tabelalarında, tanıtımlarında, internet sitesinde, sosyal medya hesaplarında, broşür ve kataloglarında vb. kullandığını, davalının bu kullanımının kendi tescilli markalarına da uymadığını, "Aşağıda belirtilen işaretler, marka olarak tescil edilmez: ğ) Paris Sözleşmesinin 2. mükerrer 6. maddesi kapsamı dışında kalan ancak kamuyu ilgilendiren, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş diğer işaretler ile yetkili mercilerce tescil izni verilmemiş olan armaları, nişanları veya adlandırmaları içeren işaretler." şeklindeki düzenlemenin markanın hükümsüz kılınması için kültürel varlıklara dair ilke olan kanun ve ilgili Yargıtay kararlarının Dolmabahçe isminin bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğini desteklediğini, müvekkili tarafından kullanılan Dolmabahçe Sarayı ve sarayın kapısının, anılan maddede sayılan ve tescili mutlak olarak reddedilmesi gereken işaretlerden olduğunu, (Yargıtay HGK 14.02.2019 T, 2017/118 E. , 2019/146 K.), davalı markanın logoyu tescil ettirmemesinin gerekçeli kararda hükümsüzlük kararı verilmesine engel olduğuna dayanak gösterilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davalı taraf sadece isim ibaresi ile marka tescilinde bulunsa dahi dava dilekçesinde sunulan delillerden tescil ettiği markaları şekil ekleyerek İSİM+ŞEKİL haliyle kullandığı anlaşılmasına rağmen, mahkemenin gerekçesinde bu hususu göz ardı ettiğini, denetime elverişsiz raporla verilen kararın geçerli olmadığını, davalı tarafın şekil tescili yapmamasına rağmen müvekkil kurumun simgesini kullanarak iltibas oluşturduğunu, verilecek marka hükümsüzlük kararının davalı tarafın logo şeklinde simgeyi kullanmasını da engelleyeceğini, mahkemenin hukuka aykırı ve dar şekilde yorumlamış olduğu hükümsüzlük davasının kamu zararına ve kültürel varlıkların kar amacı ile kullanılmasına sebep olduğunu, davalı tarafın Dolmabahçe ... logosu için başvuruda bulunduğunu ve reddedildiğini, dava konusu olan markanın logo ile birlikte kullanımının logo ile bir bütünlük gösterdiğini, isim kullanımı da müvekkili kurumun korumakta olduğu kültürel varlıkların ihlal edilmesine sebep olduğundan, isim şeklinde tescil edilen markanın haksız kullanımını engellemek için hükümsüzlük kararı verilmesi gerektiğini, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, DOLMABAHÇE ibaresi ... başına kültürel değer olmadığı gibi davacı kullanımında kültürel değerin istismarını oluşturan bir bulgu da tespit edilmediği, davalının markalarını tescilli olduğu halinden farklı kullanımı hükümsüzlük davasının konusu olamayıp, koşulları mevcut ise; marka hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi bu nedenle uğranılan zararın tahsiline ilişkin davaların konusu olabileceğinden, mahkemece hükümsüzlük talebinde markanın tescilli hallerinin nazara alınmasında usul ve yasalara aykırılık bulunmadığı, "Dolmabahçe Sarayı" bir kültürel değer ise de; Dolmabahçe Sarayı'na ait bir görselle birlikte kullanılmadığı sürece "DOLMABAHÇE" ibaresi ... başına bir kültürel değer değil İstanbul'un Beşiktaş ilçesinde yer ... bir bölgeyi ifade ettiği, bilirkişi raporu tarafından verilen görüşün uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... yıllardır muhafazası altında bulunan kültürel miras varlıklarını gelecek nesillere aktarma görevini yürüttüğünü, davalı tarafın ''DOLMABAHÇE OKULLARI'' ibareli markası ile kamuya mal olmuş müvekkil ile anılan bir simgeyi kullandığını, 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin (556 sayılı KHK) 7 ... maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi, 6769 sayılı Kanun'un 5 ... maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi ve Paris Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ıncı maddesi uyarınca davalıya ait markanın tescil edilemeyeceğini, mahkemece alınan bilirkişi raporunun elverişsiz olduğunu, ek rapor talep edilmesine rağmen taleplerinin karşılanmadığını, raporda sadece Dolmabahçe kavramının semt olduğu özelinde değerlendirme yapıldığını, davalı şirketin çeşitli kurumları nezdinde bu ibareyi içeren markayı tescil ettirdiğini, markanın hükümsüz kılınması için kültürel varlıklara dair olan kanun ve Yargıtay kararlarının da Dolmabahçe isminin bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğini desteklediğini, kararda davalının logoyu tescil ettirmemesinin hükümsüzlük kararı verilmesine engel olduğunun dayanak gösterilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davalı taraf isim ibaresi ile başvursa dahi ''Dolmabahçe'' ibareli markaları isim ve şekil unsuru ile birlikte kullandığını, mahkemece hukuka aykırı ve dar yorumlamış olduğu hükümsüzlük davasının kamu zararında ve kültürel varlıkların kar amacı ile kullanılmasına sebep olacağını, davalı tarafın Dolmabahçe ... logosu ile başvurduğu ve başvurusunun reddolunduğunu, davalının seri markalarının bir kısmını logo ile kullanmadığını ancak taraflarınca dava edildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, markanın hükümsüzlüğü ve sicilden terkini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

2.556 sayılı KHK'nın 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı harçtan muaf olduğundan ödediği temyiz ilam harcı ve temyiz başvuru harcının isteği halinde temyiz eden davacıya iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.