Esas No: 2022/4017
Karar No: 2023/5777
Karar Tarihi: 29.11.2023

**7. Hukuk Dairesi         2022/4017 E.  ,  2023/5777 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2020/499 E., 2022/350 K.

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ardahan 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2012/33 E., 2019/543 K.

Taraflar arasındaki meranın aidiyetinin tespiti ve sınrlandırma davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı davalı ... vekili tarafından yapılan temyiz talebi 27.04.2022 tarihli ek karar ile dava değeri nedeniyle reddedilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi 27.04.2022 tarihli ek kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, duruşma talebinin davanın niteliği gereği reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı köy vekili, Sevimli Köyünün ... merasının kadastro tespiti sırasında 102 ada 1017 parsel olarak davalı köy adına sınırlandırıldığını, bu yere ait Hanak Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.10.1989 tarih, 1987/28 Esas ve 1989/81 Karar sayılı ilamı ile müdahalenin men'ine dair kesinleşmiş karar bulunduğunu belirterek 117 parsel sayılı taşınmazın sınırlandırılmasının iptali ile davacı köy adına sınırlandırılmasını dava ve talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekilinin 17.07.2008 tarihli dilekçesinde özetle; dava konusu yerin tapu kaydının ... ilçesi sınırlarında kaldığını, kadastro tuttanağıda Ardahan ili, ... ilçesi, ... Köyü 102 ada 117 parsel numarası ile kaydının yapıldığını, kadastro tespitine itirazların 7 ... içerisinde Hanak Kadastro Mahkemesine yapılması gerektiğini, süresinde davanın açılmadığını, bu nedenle kararın kesinleştiğini, dava konusu taşınmazın ... ilçesi sınırları içerisinde olduğunu, bu nedenle davaya karşı yetki itirazında bulunduğunu, yetkili mahkemeye gönderilmesi yönünde karar verilmesini, dava konusu taşınmaz hakkında mera tahsis kararı olmadığını, davacı tarafça sunulan kararın sahte olduğunu, 29.08.2007 tarihli tutanakta Sevimli köyü muhtarının dava konusu yerin Ağıllı Köyüne ait olduğunu kabul ettiğini ve bu tutanağı imzaladığını, açılan davanın haksız olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

Açılan davanın kabulü ile; Ardahan ili, ... ilçesi, ... Köyü, 102 ada 117 parsel sayılı taşınmazın 05.08.2019 tarihli ... bilirkişisi raporu eki krokilerde turuncu çizgilerle gösterilen alanın davalı adına kadimden beri kullanılmasına ilişkin şerhin iptali ile taşınmazın davacı köyün kadimden beri kullandığı merası olduğunun tespitine ve ... sicile bu şekilde tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri:

Davalı vekili, delillerin toplanmadığını, keşfin usulüne uygun yapılmadığını,

Köylerine ait ... mera olduğunu, tapu kayıtlarının dikkate alınmadığını, davacının dayandığı mahkeme kararının buraya ait olmadığını belirterek, hükmün kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı vekilinin Ardahan 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/33 Esas, 2019/543 Karar sayılı kararına yaptığı istinaf başvurusunun HMK’nın 353/(1)-b-1 ... maddesi gereğince esastan reddine,

2. Bölge Adliye Mahkemesi '' ....Somut olayda, mahallinde yapılan keşifte alınan yeminli mahalli bilirkişi ve davacı tanığının birbiriyle tutarlı çelişki arzetmeyen beyanları nazarında hudutları keşif esnasında gösterildiği ifade edilen dava konusu yerin kadimden beri davacı köy tarafından mera otlağı olarak kullanıldığı, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 1990/5268 Karar sayılı ilamıyla davacı ... tüzelkişiliği tarafından davalı ... tüzelkişiliğine karşı Hanak Asliye Hukuk Mahkemesinin 1987/28 Esas, 1989/81 Karar nezdinde açılan müdahalenin meni davasının kabulüne dair kararının onandığı, keşif neticesinde alınan ... bilirkişinin 05.08.2019 tarihli raporunda 1987/28 Esas sayılı dava dosyası içerisinde mübrez dosya nezdinde düzenlenen 1/25000 ölçekli 30.06.1987 tarihli krokinin dava konusu olan 102 ada 117 No.lu parseli kapsadığı, davalı köy tüzelkişiliğinin dayanak delili olan 1937 tarihli tapu kaydının dava konusu yeri kapsayıp kapsamadığının değişmez ve ... sınır söz konusu olmadığından tespitinin mümkün olamayacağı, yine 1941 tarihli köy hudutnamesinin dava konusu alanı kapsamadığının teknik olarak açıklandığı, keşfen zeminde gösterilen alanın dava konusu 102 ada 117 No.lu parsel olduğu ifade edildiğinden davanın kabulünde hukuka aykırılık görülmemiş, davalı yanın aksi yöndeki istinaf itirazlarının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Mahkemece 14.10.2015 tarihli celsede birleştirilen (Kapatılan Çıldır Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/9 Esas) sayılı ... Köyü tüzelkişiliğine ait dosyanın dava dosyasından tefrikine karar verildiği halde, karar başlığında ...'in davacı sıfatıyla gösterilmesi doğru olmamış ise de bu hususun mahallinde düzeltilebilecek bir hata olduğu anlaşıldığından hataya işaret edilmekle yetinilmiştir.'' gerekçeleri ile talebin esastan reddine karar vermiştir.

3. Bölge Adliye Mahkemesi ek karar ile dava değeri 51.787,70 TL olup temyiz miktarı yönünden temyiz talebinin reddine karar vermiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz isteminin reddine dair kararın kaldırılarak hükmün istinaf talep dilekçesindeki nedenlerle bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, meranın aidiyetinin tespiti ve sınırlandırılması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 31.05.1965 tarihli ve 4/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile “...... başına bir köye ait bulunan mera, yaylak ve kışlakların tümünün veya bir parçasının bir başka köy sınırı içine alınmış olması halinde, sınır değişikliğinin ikinci köye bir yararlanma hakkı sağlamayacağı ve ilk köyün eskiden olduğu gibi bu yerlerden ... başına yararlanacağı” öngörülmüş olup, bu karar 4342 sayılı Mera Kanununun 29 uncu maddesi ile de yasa hükmü haline gelmiştir. Böylece, bir köy ya da belediye sınırları içinde kalan mera, yaylak ve kışlaklar üzerinde bir başka köy veya belediyenin de intifa hakkı olabileceği kabul edilmiş, idari sınırların aidiyetin belirlenmesinde önemi olmadığı vurgulanmıştır. İdari sınırlar sadece yetkili mahkemenin saptanmasında önem arz eder.

2. Mera, yaylak ve kışlak davalarında, tahsise ya da ... kullanma hakkına dayanılabilir. Tahsise dayanıldığında, dayanak belgelerin, ayrıca karşı tarafın savunmasında ileri sürdükleri kayıtların tüm geldileri ile birlikte merciinden getirtilmesi, kadimlik iddiası varsa bu hususun araştırılması, gerektiğinde köyün kuruluş tarihinin İçişleri Bakanlığından sorulması ve köyün ... ya da muhdes olup olmadığının saptanması gerekir.

Keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıkların çekişmeli mera veya yayla ile herhangi bir yararlanma ilişkisi bulunmayan, yansız anlatımda bulunabilecek, yöreyi iyi ... ve ... köy ya da kasabalarda yaşayan yaşlı kişilerden seçilmesi gerekir.

Mahkemece yapılacak keşifte; tahsise dayanılıyorsa tahsis kayıtlarının yerel bilirkişi ve tanıklar aracılığı ile uygulanması, dava konusu yeri kapsayıp kapsamadığının belirlenmesi, taşınmazın mera olmadığı iddiasının bulunması halinde varsa ... taşınmazlara ait kayıtlar da uygulanarak dava konusu yeri ne şekilde okuduğunun ... taşınmazlarla ... yapısı kıyaslanarak uzman bilirkişiler aracılığı ile uyuşmazlığa konu yerin ve niteliğinin saptanması gerekir.

Kadimlik iddiasında ise, yerel bilirkişi ve tanıklara taşınmazın kim tarafından ve ne şekilde kullanıldığı ve sınırları sorularak sonuca gidilmelidir.

3. Değerlendirme

1. Davacı köy, kadimlik iddiasına dayanarak yapılan tespitin iptali ile adına sınırlandırılması talebinde bulunmuştur.

Dava 10.000,00 TL değer gösterilerek açılmış, keşif sonucu 1 yıllık ot geliri 51.787,70 TL, 7 yıllık ot geliri ise 362.513,90 TL olarak tespit edilmiştir. Bölge Adiye Mahkemesince 51.787,00 TL esas alınarak karar kesin verilmiş ve temyiz talebi de ek karar ile reddedilmiştir. Dava konusu taşınmaz Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerdendir. Bu özelliği neden ile de kamu malı niteliğindedir. Mera alım satıma konu olmadığı, dava değerinin yararlanma bedeli olduğu, kamunun yararlanmasına tâbii taşınmaz olduğu, miktarı ve belirlenen değerlerin süresi dikkate alınarak, kamu düzeni nedeniyle ek kararın kaldırılarak işin esasının incelenmesi gerektiğine karar verilmiştir.

2. Mahkemece yapılan inceleme ve araştırma hüküm kurmaya yeterli görülmemiştir.

Öncelikle mahallinde çekişmeli mera veya yayla ile herhangi bir yararlanma ilişkisi bulunmayan, taraf köylerden olmayan, yansız anlatımda bulunabilecek, yöreyi iyi ... ve ... köy ya da kasabalarda yaşayan yaşlı kişilerden mahalli bilirkişiler seçilmeli, davalının dayandığı 1987/28 Esas sayılı dava dosyası ve davalının dayandığı tapu kayıtları merciinden temin edilmeli, Mera Kanunu kapsamı dışında önceden yapılmış bir tahsis bulunup bulunmadığı araştırılmalı, yerinde uzman bilirkişiler aracılığıyla keşif yapılarak zeminde dava konusu parsel sınırı belirlenerek mahalli bilirkişi ve tanıklara gösterilmek suretiyle öncesinde ve mevcut fiili ve kullanım durumları sorulmalı, çelişki varsa bunlar giderilmeli, tarafların sunduğu deliller özellikle davaya konu yere ait olduğu bildirilen dava dosyasının dava konusu yere ait olup olmadığı belirlenmeli, buraya ait ise krokide yeri gösterilmeli, dosyadaki tüm kayıtlar uygulanarak ... bilirkişiden keşfi izlemeye uygun rapor alınmalı ve tüm deliller birlikte değerledirilerek varılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

Tarafların tüm delilleri toplanmadan, eksik uygulama ile yapılan keşif sonucu davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Bölge Adliye Mahkemesinin temyiz talebinin reddine dair verdiği 27.04.2022 tarihli ek kararın KALDIRILMASINA,

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.11.2023 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.