Esas No: 2023/12160
Karar No: 2024/3239
Karar Tarihi: 18.03.2024

**5. Hukuk Dairesi         2023/12160 E.  ,  2024/3239 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/783 Esas, 2023/682 Karar

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Ayvalık 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.09.2023 Tarihli ve 2023/79 Esas, 2023/452 Karar Sayılı Kararı

Somut olayda, Ayvalık Vergi Dairesi Müdürlüğünün 28.02.2023 tarihli yazısında davacının tacir olmadığı belirtildiğinden, taraflar arasındaki protokeldeki yetki şartının geçerli olmadığı, yetkili mahkemenin genel hükümlere göre tayin ve tespit edileceği, davalının yerleşim yeri mahkemesinin Bergama Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğundan yetki itirazının kabulünün gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Bergama 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 08.11.2023 Tarihli ve 2023/783 Esas, 2023/682 Karar Sayılı Kararı

Dava protokolden doğan alacak istemine ilişkin olup, kesin yetki halinin söz konusu olmadığı, sözleşmedeki karakteristik edim işletmenin devri olduğundan haliyle bunun Ayvalık ilçesinde olduğunun dosya kapsamı ile sabit olduğu, ayrıca davalı vekili cevap dilekçesi ile yetkili ve görevli mahkeminin Balıkesir Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu beyan ettiği, Bergama Asliye Hukuk Mahkemelerinin yetkili ve görevli olduğunu beyan etmediği, bu haliyle usulünce yapılmış bir yetki itirazı olmadan yetkisizlik kararı verildiğinden yetkili mahkemenin davanın açıldığı Ayvalık Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, taraflar arasındaki alacak davasında yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesi şöyledir:

“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

3. 6100 sayılı Kanun’un “Sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesinin şöyledir: “Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.”

4. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) “İfa yeri” başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir:

“Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır;

1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde,

2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde,

3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir.

Alacaklının yerleşim yerinde ifası gereken bir borcun doğumundan sonra alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi sebebiyle ifa önemli ölçüde güçleşmişse borç, alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir.”

C. Değerlendirme

1. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun'un 10. maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca 6098 Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir.

2. Dosya kapsamından, davacı vekilince müvekkili ile ... adına işlem yapan Gökay Dalgıç arasında 08.12.2022 tarihinde yapılan protokol kapsamında, müvekkil tarafından işletilen Cafe Ada isimli işyerinin 30.11.2022 tarihinde 175.000TL bedel ile Bergama Gıda Pizza Limited Şirketine tüm demirbaşları ile devri için anlaştıklarını, 04.10.2022 tarihinde şirket tarafından kapora adı altında 5.000,00 TL gönderildiğini, sonrasında 05.12.2022 tarihinde müvekkili hesabına devir malzeme faturası ödemesi açıklaması ile 45.150,00 TL ödeme yapıldığını, protokol gereğince kalan 124.850 TL devir ücretinin muaccelen ödeneceği kararlaştırıldığını, ancak davalı tarafça ödenmediğini belirterek, davalıdan olan 124.850,00 TL alacağının muacceliyet tarihinden işleyecek yasal faizi ile tahsiline karar verilmesini talep ettiği, davalı vekilince ise müvekkilinin davacıya herhangi bir borcu bulunmadığını, tarafların devir konusunda 175.000,00 TL bedelle anlaştıklarını, bunun 50.000,00 TL’sinin ödendiğini, kalan bakiye için herhangi bir muacceliyet şartı oluşmadan dava açıldığını, davacı tarafın kalan bakiye bedelini müvekkili adına faturalandırmadan alacağın tahsiline kalkışmasında hukuken korunabilir bir yan bulunmadığını, alacağın muacceliyet kesbettiği düşünüldüğü takdirde dahi davacının herhangi bir alacağı bulunmadığını, zira, davacının ... Yemek Hizmetleri İnşaat Nakliye Ticaret Limited Şirketi'ne olan 124.836,00 TL bedelli ... numaralı fatura ile borçlu olduğunu, bu borcun müvekkil ... tarafından ödenmesi halinde davacı ile müvekkil arasında herhangi bir alacak verecek ilişkisi kalmayacağı konusunda tarafların mutabık kaldıklarını belirterek davanın reddini talep ettiği, bu hali ile taraflar arasında sözleşme ilişkisi bulunduğunun itilafsız olduğu anlaşılmaktadır.

3. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

4. Somut olayda, davanın Ayvalık 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açıldığı, davacının yerleşim yeri ile sözleşme konusu iş yerinin bulunduğu yerin .../... olduğu, 6100 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi uyarınca sözleşmeden doğan davaların sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabileceğinin düzenlendiği, 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca ise para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcunun alacaklının yerleşim yerinde ifa edileceğinin belirtildiği, bu nedenle alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkili olup davacı tercih hakkını bu yönde kullandığından, uyuşmazlığın Ayvalık 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Ayvalık 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,

18.03.2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.