Esas No: 2013/14678
Karar No: 2014/15307
Karar Tarihi: 26.06.2014

**21. Hukuk Dairesi         2013/14678 E.  ,  2014/15307 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Boyabat Asliye Hukuk (İş)Mahkemesi

TARİHİ : 15/05/2013

NUMARASI : 2013/596-2013/1317

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun ve davalı işverenin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, davacının davalıya ait tuğla fabrikasında 05.10.1998-13.05.2005 tarihleri arasında çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulü ile davacının davalı işveren nezdinde 05.10.1998- 13.05.2005 tarihleri arasında bildirilen günler dışında 562 gün daha çalıştığına karar verilmiş ise de varılan bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Yasal dayanağı 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri olan bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği ya da çalıştıklarının Kurumca tespit edilip edilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu yasal koşul oluşmuşsa işyerinin o dönemde gerçekten var olup olmadığı, Kanun'un kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır. Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabilirse de çalışmasının konusu, sürekli kesintili mevsimlik mi olduğu, başlangıç ve bitiş tarihleri ve alınan ücret konularında tanıkların sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları

kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenmeli, işyerinin kapsam kapasite ve niteliği ile bu beyanlar kontrol edilmeli, mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve posta başı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlendikten sonra ücret konusu üzerinde durulmalı, tespiti istenilen sürenin evvelinde ve sonrasında beyyine başlangıç sayılabilecek ödeme belgeleri ve sair bu nitelikte bir belge yoksa Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunun m.288 de yazılı sınırları taşan ücret alma iddialarında yazılı delil aranmalı, bu sınırlar altında kalan ücret alma iddialarında ücret miktarları tanıklardan sorulmalı, 506 sayılı Yasa'nın 3/B-D maddeleri ile 5510 sayılı Yasa'nın 6/a-c maddelerinde de olduğu gibi ücretin sigortalı sayılmanın koşulu olan durumlarda ücret alma olgusunun var olup olmadığı özellikle saptanmalıdır. Bu davalarda işverenin kabulünün tek başına hukuki bir sonuç doğurmayacağı göz önünde tutulmalıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Yukarıda açıklanan hususlar, yeterli ve gerekli bir araştırmayla ve deliller hep birlikte değerlendirilerek aydınlığa kavuşturulduktan sonra o çalışmanın sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, ya da ne zaman bu niteliğe kavuştuğu yönü üzerinde durulmalı ve çalışmayı kapsama alan yasanın yürürlük tarihinden sonraki dönem için hizmetin tespitine karar verilmelidir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davalı Ö.S.'na ait S. T. Sanayi ve S.G. B. Tu. Fabrikası adı altında iki adet 10187 s.s. ve 11691 s.s. numaralı işyerinin bulunduğu, davacı adına her iki tuğla fabrikasından da 5.10.1998 ile 6.4.2005 tarihleri arasında birden çok işe giriş bildirgelerinin verildiği, davacı adına davalıya ait tuğla fabrikalarından 5.10.1998 ile 2005 tarihleri arasında 1816 gün toplam bildirim yapıldığı, dosya kapsamında dinlenilen adlarına kısmi bildirimlerde bulunulan bordro tanıklarının davacının 1999 ile 2005 tarihleri arasındaki kesintisiz çalışmayı doğruladığı anlaşılmaktadır.

Somut olayda; mahkemece çalışmanın geçtiği iddia edilen tuğla fabrikalarının diğer adi ortağı S. S. davaya dahil edilmesi için dava dilekçesinin tebliğ edilmesine rağmen gerekçeli kararda adının yazılmadan, gerekçeli karar tebliğ edilmeden ve hükün kısmında söz konusu iki işyeri olduğuna göre çalışmaların hangi tarihlerde hangi işyerinde geçtiğinin belirtilmeden yani infaza elverişli şekilde hüküm kurulmadan sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Yapılacak iş; öncelikle tuğla fabrikalarının adi ortaklık olması nedeniyle husumetin fabrikalara yöneltilmesi için davacıya süre vererek taraf teşkilini hukuka uygun bir şekilde sağladıktan sonra, davacıdan iki fabrikada hangi tarihlerde hangi aralıklarla çalıştığını sorarak hüküm kurulurken infaza elverişli şekilde hangi işyerinde çalıştığının belirtilerek ve davalı işyerlerinin mevsimlik çalışma iddiası nedeniyle elektirik,su kayıtları ve faturaları istenerek ve mahallinde kolluk aracılığıyla araştırma yapılarak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle çıkacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde davalı Kurumun ve davalı işverenin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılardan Ö.S. iadesine, 26/06/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.