Esas No: 2022/6566
Karar No: 2024/2950
Karar Tarihi: 17.04.2024

**11. Hukuk Dairesi         2022/6566 E.  ,  2024/2950 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2019/2639 Esas, 2022/1180 Karar

HÜKÜM : Başvurunun esastan reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2015/1354 E., 2018/1420 K.

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinin 10.03.1983 tarihinde vefat eden...’nin varisi olduğunu, ...’nin beher hissesi 1.000,00 TL olan ve sermayesi 9.000 hisseye ayrılmış bulunan 9.000.000,00 TL sermayeli Fabrikası A.Ş.'nin hissedarı olup taahhüt ettiği sermayesinin 5 hisse karşılığı 5.000,00 TL’den ibaret olduğunu, murisin 5.000,00 TL'lik sermayesinin tamamen ödenmiş olduğunu, davacı murisine ... Un Fabrikası A.Ş.’ye ait herhangi bir hisse senedi verilmediğini, ... Un A.Ş.'nin 12.09.1984 tarihinde unvan değiştirerek ... Un ve Tarım Ürünleri San ve Tic. A.Ş. unvanını aldığını, bu şirketin de 17.05.2000 tarihinde yapılan olağan genel kurul toplantısında ... Entegre Et ve Yem San A.Ş. ile birleşmesine karar verildiğini, şirketin toplam sermayesinin 31.12.1999 tarihli bilançoya göre 4.012.500.000.000,00 (4.012.500,00 TL) olduğunu belirterek; davacı murisi...’nin şirkete hissedar olduğunun ve talep tarihi itibari ile bu sermayeye isabet eden parasal değerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; tespit davasının açılmasında davacının hukuki yararının bulunmadığını, davacının iddia ettiği şekilde bir ortaklık hakkına sahip olmadığını, Sermaye Piyasası mevzuatında yapılan değişiklik ile Müşteri İsmine Saklama Sisteminde fiziken saklanmakta olan tüm hisse senetlerinin iptal edilerek, bu hesap kayıtlarının MKK ( Merkez Kayıt Kuruluşu ) tarafından devralındığını, MKK’da kayden hak sahibi bazında izlenmek suretiyle kaydi sisteme geçildiğini, hak sahiplerinin kaydileştirme işleminde bulunmaları için hak düşürücü süre öngörülerek belirtilen sürenin sonuna kadar senetlerini kaydileştirmeyenlerin bu hisselerden doğan tüm haklarını kanunen kaybetmiş olduklarını, davanın 5 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğunu, miras bırakanın 1976 yılında şirkete ortak olduğunu, ortaklık payına ilişkin hiçbir talepte bulunmadığını, toplantılara katıldığına dair belgenin de ibraz edilmediğini, vefat ettiği 1983 yılından beri de davacının da başkaca bir talebi olmadığını, zamanaşımı süresinin dolduğunu, şirketin tüm hisselerinin basılı durumda olduğunu, talep eden tüm ortaklara hisselerinin teslim edildiğini, şirket kayıtlarında hisselerini teslim almamış ortaklar arasında davacının ya da miras bırakanının adının geçmediğini, davalı şirketin 25.03.2015 tarihli son olağan genel kurulu sırasında MKK’dan gelen dosyada da mevcut listesinde davacı ya da miras bırakanının isminin bulunmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacılar murisinin, değer artış fonu - gayrimenkul satış karı gibi unsurların sermayeye eklenmesi ile birlikte sahibi oldukları hisse adedine göre verilmesi gereken bedelsiz hisseler ile birlikte davalı şirkette toplam 10.125 adet hisse karşılığı 101,25 TL değerinde hamiline hisse senedinin olduğu kanaati ile davanın kabulü ile davacıların murisi...'nin davalı şirkette 10.125 adet hamiline yazılı hisse senedinin bulunduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın Yatırımcı Tazmin Merkezine ihbar edilmesi gerektiğini, davacılar murisinin talep tarihinde ortak olduğuna dair kesin ve hüküm kurmaya elverişli bir tespit bulunmadığını, murisin en fazla şirketin kuruluşuna iştirak ettiğinin ispatlandığını, hisselerin bilahare elden çıkarılmış da olabileceğini, hisse adedi ve değeri hesaplamasının hatalı olduğunu, davacının sahip olabileceği sermaye miktarı olarak belirtilen 10.125.000,00 TL'nin ilgili tarih itibariyle kayıtlarda eski TL cinsinden belirtildiğini, ilgili tarihte müvekkili şirketin beher hissesinin 10.000,00 TL (eski) değerde olduğunu bu nedenle hisse adedinin 10.125 değil 1.012,5 olması gerektiğini, murisin hisse bedelinin ancak 10,125 TL (yeni) olarak hesaplanabileceğini, davanın zamanaşımına uğradığını ileri sürerek kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtlarından ... Un Fabrikası A.Ş.'nin 16.06.1976 tarihinde her biri 1.000,00 TL değerinde 9.000 adet hisseye ayrılmış 9.000.000,00 TL sermaye ile kurulduğu, bu sermayenin %51’ ni temsil eden 4.590 adedinin nama, % 49’nu temsil eden 4.410 adedinin hamiline yazılı hisse senetlerinden oluştuğu, şirket sermayesinin 1/4'ünü oluşturan 1.350.500,00 TL'nin Milli Aydın Bankası İzmir şubesine kuruluş aşamasında yatırıldığı, 12.09.1984 tarihinde şirket unvanının ... Un ve Tarım Ürünleri Sanayi A.Ş. olarak değiştirildiği, 20.04.1999 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında şirketin devir yolu ile ... Et ve Yem Sanayi A.Ş. ile birleşmesine, birleşme gerçekleştikten sonra verilecek hisse senetlerinin miktarının hesaplanmasında uygulanacak değişim biriminin belirlenmesine karar verildiği, 17.05.2000 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında ... Un ve Tarım Ürünleri A.Ş.nin ... Et Entegre ve Yem Sanayi A.Ş. tarafından tüm aktif ve pasifi ile birlikte devralınmak sureti ile tasfiyesiz infisahına karar verilmesi sonucunda ... Et Entegre ve Yem Sanayi A.Ş.nin sicile tescil edildiği ve davacıların murisi...'nin şirketin kuruluşu sırasında 9.000 adet hisse karşılığı 9.000.000,00 TL'lik şirket sermayesinde 5 hisse karşılığı 5.000,00 TL'lik sermaye payına sahip olduğunun sabit olduğu, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun (6362 sayılı Kanun) 13 üncü maddesinin Anayasa Mahkemesi’nin 22.10.2015 tarihli kararı ile süresinde kaydileştirilmeyen sermaye piyasası araçlarının mülkiyetinin Yatırımcı Tazmin Merkezi’ne intikal edeceğine dair kısmının iptal edilmesiyle yayımlanan “6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 13 üncü Maddesinin Dördüncü Fıkrasının Kısmen İptali Üzerine Yatırımcı Tazmin Merkezi Tarafından Yatırımcılara Yapılacak Ödemelere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” gereğince davacının davalı şirkette sahip olduğu hisse senetlerinin bedeli ile birlikte nemalarını Yatırımcı Tazmin Merkezi’den talep etmesinin mümkün hale geldiği ve ilgili mevzuat gereğince Yatırımcı Tazmin Merkezin'den talepte bulunma imkanına sahip davacıların murislerinin davalı şirkette pay sahibi olduğunun tespitini talep etmelerinde de güncel ve korunabilir hukuki yararın bulunduğu, mülkiyet hakkının varlığına ilişkin bir iddia olduğundan hakkın zamanaşımı süresine tabi olmaksızın ileri sürülebileceği, hükme esas alınan bilirkişi raporuyla davalılar murisinin davalı şirkette toplam 10.125 adet hisse karşılığı 101,25 TL değerinde hamiline hisse senedinin olduğunun tespit edildiği, her ne kadar davalı vekili tarafından her hangi bir belge sunulmaksızın ve somut bir tarih belirtmeksizin şirketin beher hissesinin 10.000,00 TL olduğu ileri sürülerek bilirkişi tarafından yapılan bu hesaplamaya itiraz edilmiş ise de itiraz üzerine düzenlenen bilirkişi ek raporda dosyada mevcut genel kurul kararlarına göre şirket esas sözleşmesinin sermeye ile ilgili bölümünün değiştirilmesinden sonra yapılan genel kurul toplantılarında sermaye maddesinde her hangi bir değişiklik yapılmadığının belirtildiği gerekçesiyle başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacılar murisinin davalı şirket ortağı olduğunun ve ortaklık miktarının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.