Esas No: 2024/506
Karar No: 2024/2988
Karar Tarihi: 20.03.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/506 E.  ,  2024/2988 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2017/297 E., 2023/614 K.

KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinde bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2000 yılı Eylül ayından itibaren davalı ... Balıkçılık ve Denizcilik Ltd. Şti.’ne ait işyerinde balıkçı olarak çalışmaya başladığını ve aynı işyerinde usta gemici olarak 31.05.2012 tarihine kadar çalıştığını, müvekkilinin aynı işyerinde aralıksız olarak çalışmasına rağmen sigorta girişlerinin geç yapıldığını ve günlerinin eksik bildirildiğinin öğrendiğini, müvekkilinin davalı işyerinde 01.09.2000 ile 31.05.2012 döneminde aralıksız çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının yılın belli dönemi çalışarak mevsimlik işçi hükümlerine tabi olduğunu, davalı şirketin balıkçılık işi ile iştigal ettiğinden genelde her yıl 1 Eylül-1 Nisan tarihleri arasında faaliyet gösterdiğini, dolayısıyla yılın 7 ayı faaliyet göstermekte olup kalan 5 ay boyunca çalışmadığını, yine sezon içinde de her an balık bol olmadığı için 2-3 aylık aralar verilerek işçilerin evlerine döndüğünü, hava koşullarının uygun olmadığı günlerde de balık avlanması mümkün olmadığından işçilerin çalışma yapmadığını, yasa gereği balıkçı teknelerinde faaliyette gösteren gemicilerin tarım sigortası kapsamında olduğunu, tarımsal faaliyet bulunanların sigortalığının tarımsal faaliyetlerin sona erdiği tarihte sona ereceğinin hüküm altına alındığını, davacının sigortasının müvekkil şirkette çalıştığı dönem boyunca eksiksiz olarak yapıldığını, çalışmadığı dönemlerde sigortasının kendi isteğine bağlı olduğu ve bu hususta müvekkil şirkete herhangi bir sorumluluk yüklenemeyeceğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili tarafından dosya kapsamına cevap dilekçesi ibraz edilmemiştir

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 03.12.2015 tarihli ve 2013/634 E. 2015/650 K. sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin (kapatılan) 08.06.2017 tarihli ve 2016/3142 E., 22017/5111 K. sayılı kararında; "... Yapılacak iş; davalı işyerinin dava konusu dönemi kapsar şekilde çalışma kaydı bulunan kayıtlı ve tarafsız tanıklar re'sen saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, bordolarda adı geçen kişilerin tespit edilememesi veya duruşmalarda dinlenip de beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği, davacı ile davalılar arasındaki ilişkinin hizmet akdi ilişkisi olup olmadığı hususlarında yöntemince beyanlarını almak ve özellikle davacının davalı işyerinde çalışmalarının kesintisiz ve sürekli olduğunun her türlü şüpheden uzak bir şekilde belirlenebilmesi bakımından; 2000-2002 yılları arasında dava dışı ... Balıkçılık, 2005 yılında dava dışı Ağaoğulları 5 isimli balıkçı tekneleri nezdinde geçen gerçek ve fiili çalışmalarının olup olmadığını bu işyerlerinin söz konusu dönemlerde kayıtlı çalışanlarının beyanlarına başvurmak ve toplanan tüm delilleri birlikte değerlendirerek bir karar vermekten ibarettir." hususlarına işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile

Davacının davalı işverene ait iş yerinde 01.09.2000 ile 31.05.2012 tarihleri arasında ... Balıkçılık ve Denizcilik Tic. Ltd. Şti.'ne ait .... sigorta sicil numaralı işyerinde, Kuruma bildirilenler dışında;

01.09.2002 - 31.12.2002 tarihleri arasında 120 gün ve günlük 10,93 TL kazançla,

01.01.2003 - 31.03.2003 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 10,92 TL kazançla,

01.04.2003 - 30.06.2003 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 13,10 TL kazançla,

01.07.2003 - 31.12.2003 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 15,27 TL kazançla,

01.01.2004 - 30.06.2004 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 18,32 TL kazançla,

01.07.2004 - 31.12.2004 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 14,81 TL kazançla,

01.01.2005 - 31.12.2005 tarihleri arasında 360 gün ve günlük 16,29 TL kazançla,

01.01.2006 - 31.12.2006 tarihleri arasında 360 gün ve günlük 17,70 TL kazançla,

01.01.2007 - 30.06.2007 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 18,75 TL kazançla,

01.07.2007 - 31.12.2007 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 19,50 TL kazançla,

01.01.2008 - 30.06.2008 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 20,28 TL kazançla,

01.07.2008 - 31.12.2008 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 21,29 TL kazançla,

01.01.2009 - 30.06.2009 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 22,20 TL kazançla,

01.07.2009 - 31.12.2009 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 23,10 TL kazançla,

01.01.2010 - 24.06.2010 tarihleri arasında 174 gün ve günlük 24,30 TL kazançla olmak üzere toplam 2.814 gün sigortalı çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının çalışmasının tarım işçisi niteliğinde olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporun hukuka aykırı olduğunu, bordro tanıkları dışında 3. kişilerin beyanlarına itibarla rapor hazırlandığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; hak düşürücü sürenin geçtiğini, fiili çalışmanın varlığının yöntemince araştırılmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 297 nci maddesinin (2) nci fıkrasında, “hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir”, hükmü öngörülmüştür.

Eldeki dava dosyasında; Mahkeme gerekçesinde davacının 01.09.2000-25.06.2010 tarihleri arasında davalı iş yerindeki çalışmalarının tespiti gerektiği kanaatine varıldığı belirtilmişse de Mahkeme hükmünde davacının 01.09.2002 tarihinden sonraki çalışmaları 2.814 gün olarak belirtilmek kaydıyla, 01.09.2002-24.06.2010 tarihleri arasındaki çalışma sürelerine hükmedilmek suretiyle, hükmün gerekçe ile çelişkili olduğu, bu şekliyle infazının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır. Hükümlerin çelişkiden uzak ve infaza elverişli olması kamu düzeniyle ilgili olup, bu durumda Mahkemece Hukuk Muhakemeleri Kanununun 297 inci maddesi hükmüne aykırı olarak kurulan hüküm usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,

20.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.