Esas No: 2021/17573
Karar No: 2023/10445
Karar Tarihi: 09.10.2023

**4. Hukuk Dairesi         2021/17573 E.  ,  2023/10445 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2019/262 E., 2021/344 K.

HÜKÜM/KARAR : Davanın Kısmen Kabulüne/ İstinaf Başvurusunun Esastan Kabulüne

İLK DERECE MAHKEMESİ : Pütürge Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2016/12 E., 2018/42 K.

Taraflar arasındaki trafik kazası nedeniyle maddi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 24.08.2007 tarihinde yolcu olarak bulunduğu minibüsün yaptığı tek taraflı trafik kazasında yaralandığını, malul kaldığını, kaza tarihinde minibüsün zorunlu trafik sigortasının davalı ...Ş. tarafından yapıldığını, diğer zorunlu sigortalardan olan Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası ile Zorunlu Ferdi Kaza Sigortasının yapılmadığını, bu nedenle davanın davalı ...'na da yöneltildiğini, hesaplanacak tazminatın zorunlu trafik sigorta limitini aşması halinde aşan kısımdan davalı ...'nın da sorumlu olacağını yine ...'nın ferdi kaza sigortasına karşılık gelen teminat bedelini ödemesi gerektiğini iddia ederek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla dava tarihinden işleyecek ticari faizi ile birlikte 1000,00 TL geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatıyla 500,00 TL sağlık ve tedavi giderlerinin öncelikle Zorunlu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında ...'ndan, limiti aşması halinde aşan kısmın trafik sigortası kapsamında HDI Sigorta A.Ş.'den tahsiline ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte 1000,00 TL tazminatın Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Poliçesi bulunmadığından davalı ...' ndan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, belirsiz alacak davası açılamayacağını, taleplerin zamanaşımına uğradığını, yazılı başvuru şartının davacı tarafından yerine getirilmediğini, davanın ihbarı gerektiğini, davaya konu taşımanın 4925 sayılı yasa kapsamında bir taşıma olmadığını, bu nedenle sorumluluktan bahsedilemeyeceğini, maluliyet oranının kanıtlanması gerektiğini, yapılacak hesaplamanın yeni düzenlemelere göre yapılması gerektiğini, geçici iş göremezlik zararlarının teminat dışında olduğunu, tedavi giderlerinin teminat kapsamında olmadığını, ticari faiz talep edilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; talep edilen zararın zamanaşımına uğradığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tarafların iddia ve savunmaları, toplanan delillere ve benimsenen bilirkişi raporuna göre "...Bu nedenle Yargıtay içtihatları doğrultusunda bilirkişi raporunda yapılan hesaplamada; davacının geçici ve sürekli iş görmezlik tazminatı 154.560,46 TL olmakla beraber davalıların sorumluluğu limit ile sınırlı olduğundan hesaplanan bu tazminatın: Zorunlu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası bulunmadığından limitle sınırlı olmak üzere 80.000,00 TL’sinden davalı ...’nın, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında limitle sınırlı olmak üzere 60.000,00 TL’sinden HDI Sigorta Şirketinin sorumlu olacağı, Zorunlu Ferdi Sigortası kapsamında davacının davalı ... Hesabından talep edilebilecek zararın ise 8.880,00 TL olduğu hususunda mahkememizce kanaat oluşmuş ancak davacının tedavi ve sağlık giderleri talebi yönünden davasını ispatlayamadığı için talebin reddine..." gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, davacının geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatı talebi yönünden 19.01.2018 tarihli hesap bilirkişisi raporunda Zorunlu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası bulunmadığından limit ile sınırlı olmak üzere hesaplanan 80.000,00 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'ndan alınarak davacı ...'a verilmesine, 19.01.2018 tarihli hesap bilirkişisi raporunda zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında limitle sınırlı olmak üzere hesaplanan 60.000,00 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...Ş.'den alınarak davacı ...'a verilmesine, davacının tedavi ve sağlık giderleri talebi yönünden davanın reddine, davacının Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası tazminatı talebi yönünden; 19.01.2018 tarihli hesap bilirkişisi raporunda hesaplanan 8.880,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'ndan alınarak davacı ...'a verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; davacı tarafın iş göremezlik tazminatı talepleri ile zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamında tazminat taleplerinden sorumlu olmadıklarını, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Somut olayda davacı, Gebze Üniversitesinden İnönü Üniversitesine konferans için geldikten sonra üniversitenin düzenlediği Nemrut Dağı gezisi sırasında üniversite tarafından temin edilen minibüsün yaptığı kazada yaralanmıştır. Buna göre, davacının kara yolu zorunlu taşımacılık sigortası kapsamında biletli yolcu olmadığının anlaşılması karşısında davalı ... yönünden davanın reddi yerine kabulüne karar verilmesi hatalı olmuştur..." gerekçesi ile davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne, 19.01.2018 tarihli hesap bilirkişisi raporunda zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında limitle sınırlı olmak üzere hesaplanan 60.000,00 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...Ş.'den alınarak davacı ...'a verilmesine, ...'na yönelik açılan davanın reddine, davacının tedavi ve sağlık giderleri talebi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davacının kazaya karışan ve Zorunlu Taşımacılık Sorumluluk Sigortası yaptırması gereken ancak bu zorunluluğa uymayan otobüste yolcu olduğundan uğradığı cismani zararın ... tarafından karşılanması gerektiğini, biletli taşımacılık yapılmadığı gerekçesi ile talebin reddinin yerinde olmadığını, taşımanın ticari bir taşıma olduğunu, Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yönünden Bölge Adliye Mahkemesi'nce karar da verilmediğini, Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yönünden ...'na karşı yönelttikleri tazminat talebinin de kabulü gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, tek taraflı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan yolcunun sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatı taleplerinin aracın Karayolları Zorunlu Taşımacılık Sorumluluk Sigorta poliçesi olmadığından ...'ndan ve aşan zararın aracın Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesini yapan davalı ... şirketinden ve aracın Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası bulunmadığından bu sigorta nedeniyle doğan zararının da ...'ndan tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu' nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’ nun 85 vd. maddeleri, 6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun 49 uncu, 52 inci, 54 üncü maddeleri, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları, Karayolu Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları, Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları, ... Yönetmeliği' nin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, 25.02.2004 tarih ve 25384 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 63 ve 64 üncü maddeleri, 11.06.2009 tarihli ve 27255 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolu Taşıma Yönetmeliği, Hazine Müsteşarlığının 28.06.2010 tarihli ve 2010/8 nolu Genelgesi, Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.3 maddesi.

3. Değerlendirme

1. Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun “Sorumluluk ve Sigorta” başlıklı bölümünde düzenlenmiş olup; Kanunun 17 inci maddesinde; “Şehirlerarası ve Uluslararası yolcu taşımacıları, duraklamalar dahil olmak üzere kalkış noktasından, varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelecek bir kaza nedeniyle yolcunun ölümü, yaralanması ya da eşyanın zarara uğramasından dolayı sorumludurlar” açıklaması yapıldıktan sonra, 18 inci maddesinde; “Taşımacılar, yolcuya gelebilecek bedeni zararlar için bu Kanunun 17 nci maddesinden doğan sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadırlar” denilmiştir.

Davacı vekili, Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında davalının sorumlu olduğu iddiası ile eldeki davayı açmış, mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş, ancak Bölge Adliye Mahkemesince, davacının biletli yolcu olmadığı gerekçesi ile davalı ...'nın Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında sorumluluğu bulunmadığı belirtilerek İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılmış, Güvence Hesabına karşı bu sigorta kapsamında açılan davanın reddine karar vermiştir.

Uyuşmazlık, kazaya karışan araç için Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası yaptırılmasının zorunlu olup olmadığı, zarardan davalının sorumlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası yapılmaması nedeniyle Güvence Hesabına başvurulması için öncelikle taşımanın Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında ve Türk Ticaret Kanunu düzenlemelerine göre yolcu taşıma olması gerekmektedir.

Somut olayda; trafik kazası, 24.08.2007 tarihinde, İnönü Üniversitesi' nce düzenlenen konferansa katılan konuk akademisyenlerin kiralanan araçlar ile İnönü Üniversitesi'nden Nemrut Dağı'na taşındığı gezi dönüşü gerçekleşmiştir. Yapılan taşımanın şehirler arası ticari taşıma olduğunun kabulü gerekir. Bu durumda Bölge Adliye Mahkemesince davacının biletli yolcu olmadığından Güvence Hesabının sorumlu olmadığına dair verdiği karar yapılan taşımanın ticari niteliği gereği hatalıdır.

2. Yine davacı, aracın Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırması da gerektiğini, bu sigortanın yapılmaması nedeniyle davalı ... Hesabının bu poliçe kapsamında da tazminattan sorumlu olduğunu ileri sürmektedir. Davacının bu talebi İlk Derece Mahkemesince kabul edilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararında ise bu sigorta açısından istenen ve İlk Derece Mahkemesince kabulüne karar verilen tazminat hakkında bir değerlendirme bulunmamaktadır.

Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası, 25.02.2004 tarih, 25384 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2004/6789 nolu Bakanlar Kurulu Kararı ile ihdas edilmiş olup, yayımlandığı tarihte Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortasının yaptırma mecburiyeti ile ilgili muafiyet ve istisnalar Ulaştırma Bakanlığınca belirleneceği açıklanmıştır. 13.11.2009 tarih, 27405 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2009/15545 nolu Bakanlar kurulu Kararı ile 2004/6789 sayılı Kararda değişiklik yapılmış ve zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırma mecburiyeti ile ilgili muafiyet ve istisnaları belirleme yetkisi Ulaştırma Bakanlığı’nın görüşü alınmak suretiyle Hazine Müsteşarlığı’na verilmiştir. Hazine Müsteşarlığı 2009/15545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına istinaden 28.06.2010 tarihinde çıkarmış olduğu 2010/8 sayılı genelge ile zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasının kapsam, muafiyet ve istisnalarını yeniden belirlemiştir. Anılan genelge'nin yürürlük tarihi 01.07.2010’dur.

Genelgede, Karayolları Taşıma Yönetmeliği’nde yolcu taşımasına yönelik olarak tanımlanan ve şehirlerarası veya uluslararası ticari olarak yapılan yolcu taşımaları için verilen A1, A2, B1, B2, D1 ve D2 yetki belgeleri kapsamında yapılan yolcu taşımaları için zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırılması zorunlu ... getirilmiştir. Diğer taraftan il sınırları içerisinde yapılan yolcu taşımacılığı ile 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası yolcu taşımacılığı için verilen (Y) türü yetki belgesi ve bu belgenin yerine geçecek olan ve 11.06.2009 tarihli Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin geçici 7. maddesi ile uygulamaya giren, (D4) türü yetki belgeleri genelge kapsamı dışında bırakılmıştır. Dolayısıyla 01.07.2010 tarihinden itibaren bu belgeler kapsamında yapılan yolcu taşımacılığı için zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Kural olarak 01.07.2010 tarihinden sonra yapılan yolcu taşımalarında, taşımacıların zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırma mecburiyeti bulunabilmesi için, taşımanın il sınırları içinde yapılmaması, 100 km'nin üzerinde şehirlerarası veya uluslararası taşıma olması ve 2010/8 nolu genelgede açıklanan yetki belgelerinden herhangi birine haiz bulunması şarttır. Aksi halde zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırma mecburiyeti bulunmamaktadır. Yine aynı Genelge’de sigorta teminatı için açıklanan kapsama dahil yetki belgesine tabi bir taşımanın yeterli olduğu ancak taşımanın yetki belgesi olmadan yapılmasının teminatı ortadan kaldırmadığının kararlaştırıldığı belirtilmiştir.

Somut olayda yapılan taşıma şehirler arası ticari taşıma olduğundan ve davaya konu kaza, Hazine Müsteşarlığı'nın 01.07.2010 tarihinde yürürlüğe giren Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Yaptırma Mecburiyeti ile ilgili muafiyet ve istisnalara ilişkin genelgesinden önce, 24.08.2007 tarihinde gerçekleştiğinden, henüz bu tarihte il sınırları içinde ve iller arası 100 km’ye kadar olan taşımaları “Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası” yaptırma mecburiyeti dışında bırakan bir düzenleme bulunmadığından, davacının bu sigorta kolundan istediği tazminata ilişkin de değerlendirme yapılarak bu hususta da karar verilmesi gerekirken bu hususta kararda hiç bir değerlendirme yapılmaması da hatalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacıya iadesine,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine, kararın bir örneğinin İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,09.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.