Esas No: 2024/8002
Karar No: 2025/1604
Karar Tarihi: 10.02.2025

**5. Hukuk Dairesi         2024/8002 E.  ,  2025/1604 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/115 Esas, 2024/174 Karar

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. İstanbul 8. Tüketici Mahkemesinin 23.09.2021 Tarihli ve 2021/143 Esas, 2021/424 Karar Sayılı Kararı

Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davaların, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılması hakkındaki bu yetki kuralı kamu düzenine ilişkin ve kesin olduğu için, bu konuda yetki sözleşmesi yapılamayacağı ve yetki sözleşmesi ile başka yetkili mahkeme kararlaştırılamayacağı, bu durumda uyuşmazlığın taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerektiği, taşınmazın Ankara ili, Beypazarı ilçesinde bulunduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Ankara Batı 2. Tüketici Mahkemesinin 30.12.2021 Tarihli ve 2021/852 Esas, 2021/941 Karar Sayılı Kararı

Davaya konu devremülkün Ankara ili, Beypazarı ilçesinde bulunduğundan Beypazarı Asliye Hukuk Mahkemesinin (Tüketici Mahkemesi sıfatıyla) yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

C. Beypazarı 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Tüketici Mahkemesi sıfatıyla) 15.02.2024 Tarihli ve 2022/115 Esas, 2024/174 Karar Sayılı Kararı

Davacı tarafça, devre mülk satış sözleşmesi ve bağlantılı sözleşmelerin iptal edilmesini, davalı şirkete ödenen bedelin avans faizi ile birlikte iade edilmesinin talep edildiği, tapunun iptaline yönelik bir talepte bulunulmadığı, dolayısıyla, talebin taşınmazın aynına ilişkin olmaması nedeniyle kesin yetkinin söz konusu olmayacağı, davacı tarafça dava açma hususundaki seçimlik hakkın genel yetkili mahkeme olan İstanbul 8. Tüketici Mahkemesine dava açılarak kullanıldığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, devremülk sözleşmesinden cayma nedeniyle sözleşmenin feshi, verilenlerin iadesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6502 sayılı Kanun’un 73 üncü maddesinin beşinci fıkrası şöyledir:

“Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabilir.”

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun’un (6100 sayılı Kanun) “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

4. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:

“Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”

C. Değerlendirme

1. Dosya kapsamından, uyuşmazlık taraflar arasındaki devremülk sözleşmesinin cayma hakkı kullanıldığından bahisle feshi ve verilenin iadesi istemine ilişkin olup, dava dilekçesi ve dosya kapsamından taşınmazın aynına ilişkin bir dava olmadığı anlaşılmaktadır.

2. Sözleşmenin feshi ve verilenlerin iadesi istemine ilişkin davalarda yetki konusunda özel bir düzenleme bulunmadığına göre, yetkili mahkeme genel yetki kuralı gereği davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Bu yetki kuralı kesin olmadığından 6100 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesinde belirlenen süre ve yöntemle yetkisizlik itirazında bulunulmaz ise davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir ve mahkemece kendiliğinden yetkisizlik kararı verilemez.

3. 6502 sayılı Kanun'un 73 üncü maddesinin beşinci fıkrasında tüketici davalarının, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabileceği belirtilmişse de bu kural 6100 sayılı Kanun'un yetkiye ilişkin kurallarının yanında bir ek yetki kuralıdır.

4. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

4. Somut olayda, kesin yetkinin bulunmadığı ve usulüne uygun bir yetki itirazı olmadığı durumlarda davanın ilk açıldığı mahkeme yetkili hale geleceğinden bu durumda uyuşmazlığın, davanın ilk açıldığı yer mahkemesi olan İstanbul 8. Tüketici Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince İstanbul 8. Tüketici Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,

10.02.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.