Esas No: 2024/4331
Karar No: 2024/5714
Karar Tarihi: 22.05.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/4331 E.  ,  2024/5714 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2020/546 E., 2023/581 K.

KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, davacı Kurum ve davalılardan ... Çimento A.Ş vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile sigortalılar ... ile ...'in davalılardan ... ve İzolasyon Montaj Tekstil Danışmanlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin sigortalıları olduklarını, anılan şirket adına işlem gören ... Çimento Fabrikası Döner Fırın Bakım ve Onarım işi işyerinde sigortalı olarak göründükleri, bu işin yapılması sırasında 11.08.2010 tarihinde meydana gelen iş kazasında vefat ettiklerini, davalılardan ... Çimento Fabrikasının asıl işveren sıfatının bulunduğunu ve gerekli iş güvenliği tedbirlerinin alınıp alınmadığını denetlememesi nedeniyle kusurlu olduğunu, davalılardan ... ve İzolasyon Montaj Tekstil Danışmanlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin iş güvenliği ile ilgili tedbirleri almaması nedeniyle kusurlu olduğunu, ... ve İzolasyon Montaj Tekstil Danışmanlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yetkilisi davalı ...'nın da olayla ilgili yapılan ceza yargılamasında kusurlu olduğunun belirlendiğini, bu olay nedeniyle dava dışı sigortalı ...'in hak sahiplerine 34596 TL peşin sermaye değerli gelir bağlandığını, yine bu olay nedeniyle dava dışı sigortalı ...'ın hak sahiplerine 77951.54 TL peşin sermaye değerli gelir bağlandığını belirterek ve davasını belirsiz alacak davası olarak niteleyerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 20000 TL nin (... için 14000 TL, ... için 6000 TL) 22.08.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen, davalılardan ... için ise bu miktarın yarısından sorumlu olmak üzere, tahsiline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1.Davalılardan ... ve İzolasyon Montaj Tekstil Danışmanlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve ... vekili cevap dilekçesinde; davalılardan ...'nın şirket sahibi olduğunu, hem şirkete ve hem de yetkilisine dava açılamayacağını belirtmiş, davanın reddini istemiştir.

2.Davalılardan ... Çimento şirketi vekili cevap dilekçesinde; davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını, taleplerin zamanaşımına uğradığını, müvekkili şirket ile diğer davalı şirket arasında yapılan sözleşmenin anahtar teslimi iş yapılmasına ilişkin olduğunu, bu nedenle müvekkilinin kusurlu olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 03.05.2017 tarihli ve 2016/37 Esas, 2017/236 Karar sayılı kararıyla davalı şirketler arasındaki ilişkinin istisna akdi olduğu, davalı ...’nın davalı ... Ltd. Şti’nin yetkilisi olduğunu, Sigortalı ...’in vefatı yönünden ... Çimento San. A.Ş’yi %20, ... Ltd. Şti.’ni %65 ve davalı ...’yıi %5 oranında, sigortalı ...’in %10 oranında kusurlu olduğunu bildiren ve yine sigortalılardan ...'ın vefatı yönünden ise davalılardan ... Çimento Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin %20 oranında, davalılardan ... ve İzolasyon Montaj Tekstil Danışmanlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin %75 oranında, oranında, davalı ... Sırakaya'nın %5 oranında kusurlu olduklarını bildiren bilirkişi raporunu hükme esas alınmak suretiyle

1-Dava dışı sigortalı ...'in vefatı yönünden, 31136.40 TL maddi tazminatın 15568.20 TL'sinin 21.09.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen, 15568.20 TL'sinin 21.09.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan ... Çimento Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ile ... ve İzolasyon Montaj Tekstil Danışmanlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden alınarak davacıya verilmesine,

2- Dava dışı sigortalı ...'ın vefatı yönünden, 77941.94 TL maddi tazminatın 38975.77 TL'sinin 22.8.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen,

38975.77 TL'sinin 22.08.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan ... Çimento Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ile ... ve İzolasyon Montaj Tekstil Danışmanlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 09.10.2017 tarihli ve 2017/1813 Esas, 2017/1322 Karar sayılı kararıyla Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına yönelik davalıların istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanun’un 353-(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin, 08.10.2020 tarihli ve 2020/1609 E., 2020/5813 K. sayılı kararıyla; ...1- Yeniden bir kusur raporu alınmak suretiyle davalı ... A.Ş ile ... Ltd. Şti. arasındaki ilişkinin asıl-alt işverenlik ilişkisi olup olmadığı, değil ise ... Çimento A.Ş'ye asıl işverenlik sıfatı ile kusur izafe edildiği anlaşılmakla, anılan şirketin 3. kişi sıfatı ile varsa kusurunun olup olmadığı irdelenmeli,

2- Kabule göre de; hükme esas alınan raporda bu yönde bir değerlendirme olmamasına rağmen ölen kazalı ...'in müterafik kusurunun ölen ...'a yönelik talebin tahsili cihetinde ... Ltd. Şti.nin kusuruna ilave edilerek kabule karar verilmesi,

3- Kararı temyiz etmeyen ... yönünden Kurum lehine oluşan usuli kazanılmış hak gözetilerek;

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu karar verilmesinin, usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile taraflar arasındaki ilişkinin eser sözleşmesi olduğu kabul ile davalı ...... Şirketinin işveren olarak %65 oranında kusurlu, ...'nın işveren vekili olarak %5 oranında, ... Çimento A.Ş. 3.kişi olarak %20 oranında, dava dışı ...'in işverenin sigortalı işçisi ve kazazede olarak %10 oranında kusurlu, dava dışı ...'nın sigortalı işçi ve kusursuz olduğunu kabul ile

Davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile

1-Dava dışı sigortalı ...'in hak sahiplerine bağlanan ilk peşin sermaye değerli gelir yönünden, 27.676,80 TL'nin gelir bağlama kararının onay tarihi olan 21.09.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, (davalı ... A.Ş.'nin ve (taleple bağlı kalınarak- davalı ...'nın sorumluluğu 15.568,20 TL ile sınırlı olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

2-Dava dışı sigortalı ...'ın hak sahiplerine bağlanan ilk peşin sermaye değerli gelir yönünden, 70.156,39 TL'nin gelir bağlama kararının onay tarihi olan 22.08.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, (davalı ... A.Ş.'nin ve -taleple bağlı kalınarak davalı ...'nın sorumluluğu 38.975,77 TL ile sınırlı olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ve davalılardan ... Çimento A.Ş vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; bozma gereğinin yerine getirilmediğini, şirketler arasındaki asıl işveren alt işveren ilişkisinin bozma gerekçesi yapılmasına rağmen ... Çimento A.Ş nin 3. kişi kabul edilerek hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, kazalı ...'in % 10 müterafik kusurunun ölen ...'a yönelik talebin tahsili cihetinde, 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesinin 4 üncü fıkrasının son cümlesi hükmü gereğince işveren ...... Ltd. Şti.'nin kusuruna ilave edilmeden karar verilmesinin hatalı olduğunu, davalı ... yönünden ise bozma gereğinin yerine getirilmeden hüküm kurulmasının hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... A.Ş vekili; davalı şirket ile yapılan sözleşme gereğince işin yapımının ...... Şirketi tarafından anahtar teslim yapılacağı, yine kendi işçilerinin kurduğu iskelenin devrilmesi sonucu kazanın meydana geldiğini, kendileri açısından husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 21 inci maddenin birinci fıkrası, dördüncü fıkrası hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir. (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2006 tarihli, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı).

Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. Baki Kuru, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 Ankara, 1974, sayfa 395 vd.)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

2. Eldeki davada ise bozma sonrası alınan ek kusur raporu ile hüküm kurulduğu, bozma gereğinin yerine getirilmediği anlaşılmıştır. Mahkemece yapılacak iş; ayrı bir bilirkişi heyetinden rapor alınmak suretiyle öncelikle davalıların işverenlik sıfatları belirlenmeli, davalı ... A.Ş ile davalı ... ve İzalasyon Montaj Tekstil Danış. Hiz. San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan 10.02.2010 tarihli sözleşme, varsa yapılmış diğer sözleşmeler irdelenmeli, alınacak kusur raporu ile sözleşme kapsamında asıl-alt işveren ilişkisi değerlendirilmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

22.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.