Esas No: 2024/12655
Karar No: 2024/13855
Karar Tarihi: 26.12.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/12655 E.  ,  2024/13855 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2023/433 E., 2024/184 K.

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet ve yaşlılık aylığına hak kazanılmasına karar verilmesi istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 01.01.1995 tarihinden itibaren 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında emeklilik aylığı aldığını, 14.07.1988 tarihinden itibaren 4/a kapsamında 01.10.2008 tarihinden itibaren 4/b kapsamında sigortalılığı bulunduğunu, ... Holding bünyesinde bulunan Antalya ... Anonim Şirketi (... Otomobil Anonim Şirketi) işyerinde 01.01.1995 tarihinde çalışmaya başladığını, bu çalışmasının 2001 Haziran sonu itibariyle şuan Otokoç Otomotiv olarak çalışma hayatına devam eden Birmot Anonim Şirketine geçişinin yapıldığı, 2002 yılı sonuna kadar da bu şirkette çalıştığı, ... Anonim Şirketinin ... Holding A.Ş. tarafından 31.12.2000 tarihi itibari ile tüm mevcut aktif-pasif ile devraldığını, 1995-2002 yılları arasında 020141 sicil numaralı ... Anonim Şirketi bünyesinde kesintisiz çalışması olup bu çalışmaların Kurum kayıtlarında görülmediğini, 2015 yılında Kuruma başvurulduğunu, olumlu ya da olumsuz cevap verilmediğini, yapılan sonraki başvuruya 23.01.2019 tarihinde verilen cevapta, Güroto ... otomobil Ticaret Anonim Şirketi işyerinden 1995-2002 yılları arasında çalıştığına dair işe giriş bildirgesi ve çalışmalara rastlanmadığının belirtildiğini, bu nedenle, 01.01.1995-31.12.2002 tarihleri arasında geçen hizmet süresinin tüm sigorta kollarına tabi çalışma olduğunun tespiti gerektiğini, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre vazife malullüğü aylığı bağlanmış olanlar ve harp malulleri ile bunların dışındaki vazife malullerinin 5510 sayılı Kanun'un uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak çalışmaları neticesinde kanunun öngördüğü şartların gerçekleşmesi halinde yaşlılık aylığı da bağlanabileceğinin düzenlendiğini Kurum tarafından kabul edilmeyen sürenin tespiti halinde 5510 sayılı Kanun uyarınca yaşlılık aylığına hak kazanıldığı belirtilerek, davalı işyerinde 01.01.1995-31.12.2002 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespiti ile bu dönemdeki çalışmasının tüm sigorta kollarına tabi çalışma olduğunun tespitine vazife malullüğü aylığı yanında ayrıca yaş, süre, prim yönünden 5510 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığına hak kazanması sebebiyle, bu kanun kapsamında yaşlılık aylığı bağlanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının yaşlılık aylığı bağlanması talebi yönündeki davanın tefrik edilerek reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının hizmet tespit davasının kabulü halinde muhtemeldir ki, SGK'ya başvurulduğunda yaş, süre ve prim şartları karşılanıyorsa yaşlılık aylığı bağlanacağını, dolayısıyla davacının hali hazırda emekli aylığı için SGK'ya başvuru olmadığı ve reddedilen bir talepte bulunmadığından hukuki yarar yokluğundan öncelikle bu yöndeki talepleri yönüyle de davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, ... Anonim Şirketinin 1971 yılında kurulduğunu, 07.09.2001 tarihinde ise terkin edildiğini, 25 yıl önceki bilgilere ulaşma zorunluluğu olmasına karşın yapılan araştırma neticesinde davacı hakkında eklenenler dışında herhangi bir kayıt ve belge bulunmadığını, belgelerden SGK bildirimlerin yapıldığının sabit olduğu belirtilerek, davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı Kurum vekili cevap dileçesinde özetle; müvekkili Kurumun davacı ve davalı işyeri kayıtlarında yapılan incelemede Otokoç Otomotiv Ticaret ve Sanayi A.Ş. adına işlem gören işyeri dosyasının 01.07.2001 tarihinde Kanun kapsamına alındığı, halen bildirim vermeye devam ettiği, davacının söz konusu işyeri dosyası üzerinden 01.07.2001-30.11.2001 tarihleri arasında sigorta bildiriminin mevcut olduğunu, ancak işyeri dosyası muhteviyatından sigortalıya ait herhangi bir bilgi, belge ve 01.01.1995-31.12.2002 tarihleri arasında denetim raporunun bulunmadığını, yaşlılık aylığı bağlanmasına yönelik taleplerin ayrı bir dava konusu olup taraf ve yargılama usulleri farklı bulunduğundan ve her dava açıldığı tarihteki koşullara göre değerlendirileceğinden bu konuya ilişkin beyanda bulunma haklarını saklı tuttuklarını belirterek, koşulları oluşmayan aylık bağlama talepleri yönünden ve neticeden davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 18.03.2022 tarihli ve 2019/180 Esas, 2022/180 Karar sayılı kararıyla; davalı işyerinden ilk kez (SGDP kapsamında) 01.07.2001 tarihinde çalışma bildirimi bulunmakta olup, bu işyerinden 30.11.2001 tarihinde çalışmanın sona erdiği iddiası ve davanın açılış tarihi karşısında, 01.07.2001 tarihi öncesindeki hizmet süresi hak düşürücü süreye uğramış olduğu, (30.11.2001-31.12.2002) dönemi yönünden ise dosyada bir bildirim ve uzun vadeli sigorta kolları kapsamında yazılı çalışma beyanı bulunmamakla, bu dönem yönünden de tüm sigorta kolları kapsamında tespite konu süre saptanamadığı, kısa vadeli sigorta kolları kapsamında yapılmış olan bildirimlerin uzun vadeli sigorta kollarından olan ölüm aylığına etkisi bulunmadığı, buna göre davacı murisinin hizmet cetvelinde yer verilen sigortalılık süresi ve prim ... sayısı dikkate alındığında, ayrıca yaşlılık aylığına hak kazanamadığının anlaşıldığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 30.12.2022 tarihli ve 2022/2601 E., 2022/3991 K. sayılı kararıyla; istinaf yoluna başvuran davacılar vekilinin dilekçelerinde yer verdiği itirazların, sıralanan gerekçeler ışığında yerinde olmadığı, ayrıca kamu düzenine ilişkin konularda da bir aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, başvuruların esastan reddine karar verilmiştir

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairenin 06.04.2023 ... ve 2023/3444 esas 2023/3794 Karar sayılı ilamı ile " Eldeki davada, davacının davalı işverene ait işyerinde 01.07.2001 tarihinden itibaren Kuruma bildirimi yapılan çalışmaları bulunduğu, davacının bu iş yerinde 30.11.2001 tarihinde çalışmasının sona ermesi karşısında, davanın açılış tarihine kadar hak düşürücü sürenin fazlasıyla geçtiği gerekçesiyle önceki dönem yönünden talebin hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiş ise de, dava dosyası içerisinde yer alan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Antalya Bölge Müdürlüğüne 28.08.1995 tarihinde ibraz edilerek varide tarihi kaydı düşülen çalışanlara ait işçi bildirim listesinde davacının işe başlama tarihinin 01.01.1995 olarak görülmesi karşısında ; anılan belgenin sıhhati de usulünce araştırılarak, hak düşürücü süre irdelenip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yetersiz araştırmayla yazılı şekilde karar tesisi hatalıdır.

O halde, davacılar vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve istinaf itirazlarının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.

" belirtilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesince, dinlenen bordrolu tanıkların davalı iş yerinden bildirilen hizmet sürelerine ve beyanlarına göre davacının dava konusu 20141 sicil sayılı iş yerinde 01.01.1995-30.06.2001 tarihleri arasında çalıştığı, 30.11.2001-31.12.2002 dönemi yönünden ise dosyada bir bildirim ve uzun vadeli sigorta kolları kapsamında yazılı çalışma beyanı bulunmamakla bu dönem yönünden de tüm sigorta kolları kapsamında tespite konu bir sürenin bulunmadığı kanaatine varılmış, vazife malullüğü aylığı bağlanmış olanlar Kurumdan yazılı talepte bulunurlarsa, bunlar hakkında talep tarihini takip eden aybaşından itibaren, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının da uygulanacağı; tespit talebi bulunan dönemde olmak üzere, 01.07.2001 öncesinde kısa ya da uzun vadeli sigorta kolları kapsamında (Kurum kayıtlarına geçmiş) sigortalılık bildirimi ve tüm sigorta kollarına tabi olma yönünde yazılı başvuruya rastlanmadığı, sadece Kurumun 22.04.2024 tarih 7950 sayılı cevabı yazısından anlaşılacağa üzere ...'ın mirasçısı ... tarafından 10.09.2020 tarih ve 10721324 sayılı talep dilekçesinin mevcut olduğu, kısa vadeli sigorta kolları kapsamında yapılmış olan bildirimlerin uzun vadeli sigorta kollarından olan ölüm aylığına etkisi bulunmadığı kanaati ile davacı murisinin hizmet cetvelinde yer verilen sigortalılık süresi ve prim ... sayısı dikkate alındığında, ayrıca yaşlılık aylığına hak kazanamadığı anlaşıldığından davanın kısmen kabulü ile davanın hizmet tespiti talebi yönünden kısmen kabulü ile ... davacı ...'ın 01.01.1995-30.06.2001 tarihleri arasında 20141 sicil sayılı ... Oto ... Otomobil Tic. A.Ş.'de çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, ... davacı ...'a yaşlılık aylığı bağlanması talebinin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz başvurusunda; reddine karar verilen kısmın hatalı olduğunu, çalışmasının kesintisiz olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Feri müdahil SGK vekili temyiz başvurusunda; hak düşürücü sürenin dolduğunu, tanıkların davacının farklı bölümlerde çalıştığı iddiasının Mahkemece irdelenmediğini, bilirkişi raporuna itirazlarının dikkate alınmadığını, hükme esas alınan tanık beyanlarının davacının çalışma iddiasını destekleyecek nitelikte olmadığını beyanla eksik inceleme ile verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

3.Davalı vekili temyiz başvurusunda; davacının fiili olarak çalıştığı tüm günlerin Kuruma eksiksiz olarak bildirildiğini, davacının tespitini istediği dönemde hiçbir zaman kesintisiz çalışması olmadığını beyanla eksik inceleme ile verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacıların murisi ...'ın davalı işyerinde 01.01.1995-31.12.2002 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespiti ile bu dönemdeki çalışmasının tüm sigorta kollarına tabi çalışma olduğunun tespiti; vazife malullüğü aylığı yanında ayrıca yaş, süre, prim yönünden 5510 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığına hak kazanması sebebiyle, bu kanun kapsamında yaşlılık aylığı bağlanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86. maddeleridir.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla;taraf vekillerince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

26.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.