Esas No: 2023/1358
Karar No: 2023/2615
Karar Tarihi: 06.07.2023

**6. Hukuk Dairesi         2023/1358 E.  ,  2023/2615 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2020/5 E., 2022/732 K.

HÜKÜM/KARAR : Asıl Davanın Kabulüne Birleşen Davanın Kısmen Kabulüne

Taraflar arasında görülen tapu iptal tescil ve birleşen alacak ve teslim davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda;asıl davanın kabulüne, birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraflarca temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalılar ile aralarında Bakırköy .... Noterliğinin 31.05.2005 tarihli 1508 sayılı düzenleme şeklinde gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi düzenlendiğini, davacının müteahhit olup davalıların ise toprak sahibi olduğunu, sözleşmeye göre Büyükçekmece Mimaroba mevkii 16 pafta 517 ada 2 nolu parseldeki taşınmaz üzerinde yapılacak olan inşaatta davacının 70/100 hisse karşılığı 8 adet dükkan, 4 adet 3 + 1 bir daire inşa ederek sözleşme uyarınca bağımsız bölümlerin iskanını alarak sonuçlandıracağını, Büyükçekmece 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/48 D iş, yine 2007/130 D.iş sayılı dosyaları ile karşılıklı olarak delil tespitinde bulunduklarını, davacı müteahhitlerin edimlerini yerine getirdiği halde davalı toprak sahiplerinin müteahhide vermesi gereken bağımsız bölümleri devretmediği, bu nedenle A Blok 19, 20, 21 ve 22 B Blok 9 nolu bağımsız bölümlere ait arsa paylarının davalılar adına olan kaydının iptali ile davacılar adına tescilini talep etmiştir.

BİRLEŞEN AYNI MAHKEMENİN 2007/674 ESAS SAYILI DOSYASINDA DAVA:

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinin müştereken maliki olduğu taşınmazla ilgili olarak davalı müteahhit ... ile aralarında gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesinin akdedildiğini, müteahhidin kendisine devir olunacak gayrimenkulün 70/100 hissesine ait bedel karşılığı taşınmazda yapılacak olan 40 bağımsız bölümden ( tadilat projesi 42 bağımsız bölüm yapılmıştır ) öncelikli seçme hakkının malik müvekkillerine ait olmak üzere (3+1) şeklinde inşa olan 4 adet daire ile tüm ticari alan ve dükkan bağımsız bölümlerinin müteahhide ait olacağı ve taşınmaz paylaşımında 1605 m2 lik ticaret alanının tamamı ve bu alanda inşa olunan tüm dükkanlar ile yalnızca bu ticaret alanına mahsus 1000 m2 lik kapalı otopark/ garaj alanın sadece mal sahibine aidiyeti hakkına sahip olduğunu, masrafların müteahhit tarafından ödenerek, mal sahiplerinin çıkaracağı inşaat ruhsatının tesliminden 1. hafta sonra inşaata başlanacağını, tüm sorumluklar ile iskan alınarak teslime kadar her türlü resmi gayriresmi masraf, vergi resim ve harçların müteahhite ait olacağını, gecikme halinde ticaret alanı m2 si için aylık 10 USD konut m2 için aylık 3 USD ödeneğini, tanıtım direği kullanım hakkı, zemin kattaki her türlü ticaret alan gelirlerinin mal sahibine ait olacağını ve sözleşmede yazılı teknik şartlarda anlaşarak sözleşmeyi tanzimle imza ettiklerini, protokol uyarınca bu miktardan fazla yapılan inşaatdan tarafların aynı paylaşım oranında hak sahibi olup, arsa sahipleri kayıp her m2 için 2.000 USD ( EURO) talep hakkına sahip olduğunu, müteahhidin sözleşme ve protokole göre onaylı proje ğereğince yükümlüklerini yerine getirmediğini belirterek gecikme tazminatı, uğranılan zarar, yapılan harcama, mahrum kalınan kira bedelinin tahsili ile ticari alanların ve usulüne uygun hale getirilen ilave imalâtların teslimini talep ettikleri davalarını 08/09/2015 tarihli dilekçesi ile ıslah ederek iş yeri ve mesken nitelikli bağımsız bölümlerin geç tesliminden kaynaklı gecikme tazminatı olarak 121.359,94 USD'nin, hafriyat sırasında 745 nolu İş Bankasına ait ATM cihazına verdiği zarar kapsamında ödenen 1.568,81 TL nin, iskan harcı ve asfalt kazı bedeli olarak ödenen 1.896,39 TL nin, tanıtım direği maliyet bedeli olan 105.000,00 TL nin, tanıtım direği reklam geliri 972.000,00 TL, noterde düzenlenen tespit tutanağı bedeli olan 400,00 TL nin davalıdan tahsiline, dava konusu taşınmaz içerisinde tamamı ticari alanlara ait olan 1000 m2 kapalı garaj alanının müvekkillerine teslimine, projeye aykırı olarak yapılan ilave imalatların proje tadilat, tadilat projesi ve sair işlemler ile hukuka uygun hale getirilmesine müteakip taraflar arasındaki protokol uyarınca paylaşımının yapılarak taraflarına teslimine karar verilmesini talep etmiştir.

II.ASIL DAVA CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davacı müteahhidin taraflar arasında yapılan kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince yükümlüklerini yerine getirmeyerek müvekkillerini mağdur ettiğini, bir kısım bağımsız bölümlere iskan ruhsatı alındığını ancak 16 bağımsız bölüm için herhangi bir yapı kullanım izninin alınmadığını ve 2007/ 48 D.İş sayılı raporlar ile eksik hususların tespit edildiğini, 1000 m2 garaj kısmının taahhüdünün yerine getirilmediğini, ayrıca seçimlik haklarının kullandırılmadığını, bu yönden tazminat hakları bulunduğundan 2007/ 674 esas sayılı dosya ile dava açıldığı, bir kısım bağımsız bölümlerin iskanının alınmadığını, işlerin eksik yapıldığı sabit olduğundan davacının davasının reddini istemiştir.

BİRLEŞEN AYNI MAHKEMENİN 2007/674 ESAS SAYILI DOSYASINDA CEVAP:

Davalı yüklenici cevap dilekçesinde; davalı müteahhit ile davacı arsa sahipleri arasında imzalanan 31/05/2005 tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince yükümlülüklerin yerine getirildiği, arsa sahipleri tarafından B.çekmece 1 Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/48 değişik iş sayılı dosyası üzerinden yaptırılan ve 10/04/2007 tarihli raporda gösterilen noksanlıkların tamamının tamamlandığını ve arsa sahiplerine verilmesi gereken 10 adet iş yeri 4 adet mesken'in iskan raporu alınmış olarak teslim edilmiş olduğundan davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 16.09.2010 tarihli ve 2007/751 Esas, 2010/1029 Karar sayılı kararı ile bilirkişi raporlarına göre de belediyeden onaylı projelerin bulunduğu ve yine yapı kullanım izin belgesinin alındığı ve bir kısım eksik işlemler mevcut ise davalı tarafın bu hususta aynı mahkemenin 2007/ 674 esas sayılı dosyasında gerek geç teslim etmeden gerekse müteahhit yerine toprak sahiplerince yapılan harcamalar eksik imalatlar için tazminat davası açıldığından, toprak sahiplerinin bu haklarının saklı kalmak sureti ile davacının davasının kabulü ile, Büyükçekmece-Mimarsinan-Bababurnu mevkii ( Sinanoba) 18 pafta,517 ada,2 parsel sayılı taşınmazda A Blok.19,20,21,22 nolu B Blok 9 nolu bağımsız bölümlerin davalılar adına olan kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 02.05.2012 tarihli ve 2011/1783 Esas, 2012/2938 Karar sayılı kararıyla, arsa sahiplerinin zararları ile ilgili davanın açılmasının, edimin ifa olunduğunun kabulünü gerektirmeyeceği, aksine yükleniciye kalan son bağımsız bölümlerin devrinin arsa sahiplerinin açtıkları dava sonucunun teminatsız kalmasına neden olacağı, ayrıca sözleşmede kararlaştırılan inşaat alanından fazlasının yapıldığı iddia olunmuş, bilirkişi incelemesiyle proje dışında A1, A2, A3 ve A5 alanlarının A ve B bodrum katlarına ilave edilen ek hacim elde edildiği saptandığından, sözleşme dışında büyümelerin yasaya uygun olması durumunda arsa sahiplerinin de bu büyümelerden sözleşmedeki orana göre pay istemekte hakları olduğu, mahkemenin bu hususta inceleme yapmadan yüklenicinin tescil istemini aynen kabul etmesinin de usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilerek, mahkemece yapılması gereken işin, aynı mahkemenin 2007/674 esas sayılı dava dosyasını aralarındaki bağlantı nedeniyle eldeki bu dava ile birleştirmek, yasal olan proje dışı fazla inşaattan arsa sahiplerinin sözleşmedeki paylaşım oranına göre almaları gereken arsa payını bilirkişiye hesaplatmak, arsa sahiplerinin bu payları dışında kalan ve birleşen davalarındaki zararları da karşılanmak suretiyle yüklenicinin böylece edimini ifasından sonra istenilen tapu paylarının iptâli ile adına tesciline karar vermekten ibaret olduğu belirtilerek, karar davalılar yararına bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 14.04.2016 tarih ve 2013/463 Esas 2026/153 Karar sayılı kararı ile projeye aykırı işlem yapıldığı ve yasal hale getirilemediğinden her nasılsa iskanın projeye aykırı olarak kademi olarak alınmış ise de çatıya ait bağımsız bölümlerde projeye aykırılık yapıldığı ve bu giderilmediğinden, davacı müteahhit kendi edinimini yerine getirmediğinden tapu iptali tescil hakkı bulunmadığından esas dava olan 2013/463 esas sayılı dosyadaki talepler yönünden davacı ...'in davasının reddine,

Birleşen 2007/674 esas sayılı dosyada davacıların ... Aleyhine açmış olduğu davanın dava dilekçesi ve ıslah dilekçesi dikkate alındığında gecikme tazminatı yönü itibariyle 121.359,94 USD yönünden kabulü ile 3094 sayılı yasa uyarınca devlet bankalarının ilgili yabancı paranın vadeli mevduatına uyguladığı mevduat faizi oranında faiz uygulanmasına,

Davacının reklam panosu direğinin imalatı yönünden açmış olduğu davanın 95.000,00TL yönünden kabulü ile 15/06/2007 itibaren 1000,00TL üzerinden ıslah tarihinden itibaren ise 94.000,00TL üzerinden yasal faiz uygulanmasına,

Davacının ATM makinasına yönelik açtığı tazminat davasının 1568,81 TL iskan masrafı yönü itibari ile 1896,39TL yönünden açtığı davanın kabulü ile dava tarihi itibariyle yasal faizi ile birlikte tahsiline

Davacının diğer taleplerinin ise reddine,

Islah dilekçesinde ticari alanların teslimi ve projeye aykırı yapılan ilave imalatların protokol yönünde paylaşımları hususunda talepte bulunuşmuşsa da dava dilekçesinde böyle bir talepte bulunulmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 25.10.2018 tarihli ve 2018/1235 Esas, 2018/4073 Karar sayılı kararıyla,

Davacı-birleşen dosya davalısı yüklenicinin asıl davaya yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda; binanın statik ve mimari projelere aykırı inşa edildiği, projesine aykırı olarak zeminin büyük yapıldığı, binaya gelişigüzel şekilde kolon ve perde imâl edildiği ve yasal hale getirilemediği belirtilmiştir. Mahkemece de bu gerekçe ile asıl davanın reddine karar verildiği, dosya kapsamında imara aykırılıkların giderilip giderilmeyeceği ilgili belediyeden sorulmadığından dayanak bilirkişi raporu ve varsa eki kroki eklenip ilgili belediyeden ruhsat ve proje tadilatı ve fazlalıkların kaldırılması sureti ile İmar Kanunu'nun 16. maddesindeki değişiklikler de dikkate alınarak inşaatın yasal hale getirilip getirilemeyeceği sorulup yasal hale getirilmesi mümkün ise bu konuda yükleniciye makul süre ve yetki verilip inşaat yasal hale getirildiğinde asıl dava yönünden, birleşen davada arsa sahipleri yararına hükmedilecek miktar ödenmek şartı ve birlikte ifa koşulu ile tapu iptâl tescile karar verilmesi ve arsa sahipleri davaya karşı çıkmakta haklı olduklarından asıl davada vekaleti ücreti ve yargılama gideri ile sorumlu tutulmamalarına, imara aykırılık giderilemiyorsa ya da verilen sürede giderilmez ise de davanın reddine karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş,

Davacı-birleşen dosya davalısı yüklenicinin birleşen davaya yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; B Blok 7 nolu bağımsız bölüm halen yüklenici adına kayıtlı olduğundan arsa sahiplerince bu bağımsız bölüm ile ilgili tapu iptâl ve tescil talep edilmediğinden B Blok 7 nolu bağımsız bölüm yönünden talep edilen gecikme tazminatının reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi de hatalı bulunmuş,

Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 13. maddesi uyarınca tanıtım direğinin kullanım hakkı arsa sahiplerine ait olduğu mahkemece; kaldırma ve yıkım tarihi saptanıp hükme esas alınan reklamcı bilirkişiden ek rapor alınarak saptanan tarihteki mahalli piyasa rayiçlerine göre bedel belirleyip hüküm altına alınması gerektiği,

Davalı-birleşen dosya davacılarının temyiz itirazlarının incelenmesinde; davalı-birleşen dosya davacısı vekili tarafından mahkemeye sunulan ıslah dilekçesinde; ticari alanlara ait olan 1000 m2 kapalı garaj alanının teslimi ile projeye aykırı olarak yapılan ilave imalâtların proje tadilat, tadilat projesi ve sair işlemler ile hukuka uygun hale getirilmesine müteakip taraflar arasındaki münakit protokol uyarınca paylaşımının yapılmasını da talep ettiğinden, Dairemizin hükmüne uyulan 02.05.2012 gün, 2011/1783 Esas, 2012/2938 Karar sayılı bozma ilamında ilave imalâtlar ilişkin talebe yönelik olarak; yasal olan proje dışı fazla inşaattan arsa sahiplerinin sözleşmedeki paylaşım oranına göre almaları gereken arsa payı hesaplattırılıp arsa sahiplerinin bu payları dışında kalan ve birleşen davalardaki zararları da karşılanmak sureti ile yüklenicinin bu şekilde edimini ifasından sonra asıl davada tapu iptâl ve tescile karar verilmesi gereğine işaret edilmiş olup mahkemece bozma ilamına uyulduğundan davalı-birleşen dosya davalılarının ıslah dilekçesi ile ilgili ileri sürdükleri talepleri yönünden ıslah harcı tamamlattırıldıktan sonra gerekli inceleme ve araştırma yapılarak ve proje dışı fazla imalâtların yasal olup olmadığı da araştırılıp değerlendirildikten sonra bu talep ile ilgili sonucuna göre karar verilmesi gerektiği belirtilerek, kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava yönünden bozma sonrasında, dava konusu inşaattaki projeye aykırılıkların yasal hale getirilmesi için yükleniciye süre verildiği ve tadilat projesi sunulduğu, akabinde buna ilişkin 31/12/2020 UYAP tarihli bilirkişi raporu alındığı ve raporda fazla imalatın, perde ve kolonların 02/10/2020 tarihli tasdikli tadilat mimari projesine işlenmesi nedeniyle inşaatın yasal hale geldiği görüşünün bildirildiği, 11/10/2022 tarihli belediye cevabi yazısında inşaatın yasal hale gelmesi için yeniden yapı kullanım iznine gerek olmadığının bildirildiği gerekçesiyle birleşen davadaki talepler bakımından birlikte ifa kuralı kuralı da gözetilerek davacının sözleşme nedeniyle hak ettiği İstanbul Büyükçekmece Mimarsinan 517 ada 2 parselde yer alan A blok 19, 20, 21 ve 22 nolu ve B blok 9 nolu bağımsız bölümlere ait tapu kaydının iptali ile bu taşınmazların davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

Birleşen davalar yönünden alınan rapor ve b7 nolu bağımsız bölüm yönünden bozma ilamı dikkate alındığında söz konusu bağımsız bölümlerin gecikmeli olarak teslim edilmesi nedeniyle davacıların müteahhitten sözleşme uyarınca talep edebileceği gecikme tazminatının 117.159,94 USD olduğu kanaatine varıldığı, davacının 1000m2 ticari alan otopark alanına ilişkin isteminin alan bakımından fiilen ve projesine aykırı olması nedeniyle hukuken imkansız olduğu, imkansızlığın yükleniciden kaynaklanması nedeniyle müspet zarar olarak teslim edilmeyen m2 başına talepte bulunabileceği, nitekim taraflar arasındaki protokolde noksan ticari otopark alanının m2si başına 2000 EURO cezai şart öngörüldüğü, ne var ki ne dava dilekçesinde ne de ıslah dilekçesinde ticari alanlara dair maddi talebin bulunmadığı, bu nedenle taleple bağlılık ilkesi de gözetilerek imkansızlık nedeniyle ticari otopark alanlarının teslimine dair istemin reddine karar vermek gerektiği, maddi talep bulunmadığından bu hususun birlikte ifa kuralında dikkate alınmaması gerektiği, Projeye aykırı olarak yapılan ilave imalatların taraflar arasındaki sözleşme gereğince arsa payı hesaplanarak paylaşım yapılmasına ilişkin talep bulunduğu, ne var ki ilave imalatla arsa payı paylaşımı yapılabilecek yeni bağımsız bölüm oluşmadığı, bu ilave imalatların çatı katında ve bağımsız bölümlerde büyüme şeklinde olması nedeniyle ancak tazminat istenebileceği, arsa sahiplerinin dava ve ıslah dilekçesinde buna dair tazminat isteklerinin bulunmadığı gerekçesiyle,

Birleşen 2007/674 esas sayılı davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile, 117.159,94 Amerikan Dolarının 3094 sayılı yasa uyarınca devlet bankalarının ilgili yabancı paranın vadeli mevduatına uyguladığı mevduat faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

52.000,00 TL reklam panosu direği ile ilgili tazminatın 1.000,00 TL sinin 15/06/2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, 51.000,00 TL sinin ıslah tarihi 08/09/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

568,81 TL ATM makinesine yönelik tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine,

1.896,39 TL iskan masrafı yönünden alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine,

1.000 m2 ticari otopark alanının teslimine ilişkin istemin reddine, projeye aykırı yapılan ilave imalatın protokol yönünde paylaşımı hususunda talebin reddine, sair istemlerin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalılar ve birleşen dosya davacıları vekili temyiz dilekçesinde; Yargıtay bozma ilamı çerçevesinde inceleme yapılması gerekirken davacının haksız asıl davasının kabul edilmesinin hatalı olduğu, dava konusu yapının imar barışı/yapı kayıt belgesi ile imara uygun hale gelmediğinden yüklenicinin edimini yerine getirmiş sayılmayacağı, Yargıtay kararının gereğinin davacı tarafından yerine getiremediği. arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapan tarafların edimlerini gıyaplarında yapılan işlemler ve muvafakatleri olmadan alınan geçersiz proje ile imar barışı ve yapı kayıt belgesi ile yerine getirmelerinin mümkün olmadığı. İlave imalâtlar ile ilgili olarak; yasal olan proje dışı fazla inşaattan, müvekkil arsa sahiplerinin sözleşmedeki paylaşım oranına göre almaları gereken arsa payı hesaplattırılıp, bu payları dışında kalan ve birleşen davalardaki zararlarımızın bilirkişi tarafından tespit edilmesi, ayrıca Kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereği fazla alanların dükkândan verilmesi gerektiği, bunların tazminat hesaplarının dükkân m2 fiyatına göre yapılması ayrıca verilen dükkân alanları yaklaşık 40 m2 eksik olduğundan tazmin edilmesi/verilmesi gerektiği, mahkemenin bozma kararından sonra alınan raporun hatalı olduğu, ve mahkemenin bu rapora göre karar verdiği, raporda söz konusu proje için “Yapı ruhsatı ve Yapı kullanım izin belgesine” rastlanmamıştır denildiği, rapordaki bu açıklamalara göre bilirkişilerin raporun ilk sayfa sonunda; “Belediyece onaylanan tadilat projesinin, ruhsat alınması halinde geçerli olacağı” ve Bozma ilamının 2. Bendi kapsamının yerine gelmediğini kesin olarak tespit ettiklerini, rapordaki otopark hesabının yanlış olduğu, hesabı kabul etmediklerini, 1000 m2 kapalı garaj alanı için taşınmazda yeterli alan olduğu ve taraflarına teslim edemezse parasal değerinin sözleşme çerçevesinde müvekkillerine ödenmesi gerektiği, bu hesaplamaları ve belirlenen değerleri kabul etmediklerini beyanla, arz ve izah edilen sebeplerle ayrıca re’sen dikkate alınacak sebeplerle kararı temyiz etmiştir.

2. Davacı-birleşen dosya davalısı vekili temyizinde; gecikme tazminatının fazla hesap edildiği, itirazlarının dikkate alınmadığı, bağımsız bölümlerin kiraya verildiği tarihin teslim tarihi olarak kabul edilmesinin hatalı olduğu, teslim tarihinin iskan tarihi olarak kabulü gerekmesine rağmen aksi kanaatle bağımsız bölümlerin kiraya veriliş tarihinin teslim tarihi olarak kabul edilip buna göre tazminat hesaplanmasının hatalı olduğu, ayrıca gecikme sürelerinin de yanlış hesaplandığı, binadaki fazlalıkların bilirkişi raporunda tespit edilen alanlardaki artış hesaplamasının yanlış olduğu, dava konusu edilen reklam direğinin davalı toprak sahiplerine ait olmadığı bu nedenle de herhangi bir tazminat ödenmesine gerek olmadığı, davalı karşı davacıların ticari alan olan otopark alanına ilişkin isteminin reddine dair gerekçeye katılmadıklarını beyanla birleşen davanın müvekkili lehine bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, yüklenici tarafından açılan asıl davada, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca inşaat yapım karşılığı verilmesi kararlaştırılan A blok 19, 20, 21, 22 ve B blok 9 nolu bağımsız bölümlere ilişkin tapu kayıtlarının iptâli, davacı adına tescili istimi, arsa sahipleri tarafından açılan birleşen davada ise gecikme tazminatı, uğranılan zarar, yapılan harcama, mahrum kalınan kira bedelinin tahsili ile ticari alanların ve usulüne uygun hale getirilen ilave imalâtların teslimi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun geçici 3 ncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 428 nci maddesi ile 439 ncu maddesinin ikinci fıkrası, 818 sayılı Borçlar Kanununun 355-371 nci maddeleri

3. Değerlendirme

1.Temyizen incelenen mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı-birleşen dosya davalısı vekilinin tüm, davalı-birleşen dosya davacısı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.1.Asıl dava, yüklenici tarafından açılan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca yükümlenilen edimlerin yerine getirilmiş olması nedeniyle inşaat yapım karşılığı verilmesi kararlaştırılan A blok 19, 20, 21, 22 ve B blok 9 nolu bağımsız bölümlere ilişkin tapu kayıtlarının iptâli ve davacı adına tescili istemi, arsa sahipleri tarafından açılan birleşen dava ise gecikme tazminatı, uğranılan zarar, yapılan harcama, mahrum kalınan kira bedelinin tahsili ile ticari alanların ve usulüne uygun hale getirilen ilave imalâtların teslimi istemiyle açılmıştır. Mahkemece asıl davanın kabulüne, birleşen davanın kısmen kabulüne dair kararı, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

2.2.Mahkemece benimsenen bozma ilamına uyularak bozma gerekleri doğrultusunda bilirkişi raporları alınmış ise de 31/12/2020 tarihli bilirkişi raporunda, bozma öncesi raporda belirtilen aykırılıkların esasını ana taşınmaz üzerine inşa edilen 2 adet blok yapıdaki statik yönden (taşıyıcı sistemdeki) yapılan değişiklikleri ihtiva ettiği, mahkemece davacıya verilen yetkiyle sözü edilen tadilat projesinin ise mimari tadilat projesi olduğu, verilen söz konusu projenin statik kolon perde kiriş ölçülerini ve donatıyı gösteren bir proje olmadığını belirttiği,

2.3.Yine mahkemece alınan 22.02.2022 tarihli bilirkişi raporunda da“ A Blok ve B Blok için 02.10.2020 tasdik tarihli mimari projede proje onay kapağında “proje ruhsat alması halinde geçerlidir.” ibaresi bulunduğu” ek hacimlerin mimari projeye işlendiği, bahse konu proje için düzenlenen “ yapı ruhsatı ve yapı kullanım izin belgesine” rastlanmadığı belirtilmiş, hükmün gerekçesinde yer verilen 11/10/2022 tarihli belediye cevabi yazısında ise 3194 sayılı İmar Kanunu’nun geçici 16. maddesi kapsamında 30.06.2019 tarihli PAB6LLPU/32GLSLYV sayılı yapı kayıt belgesi alındığı, yapı kayıt belgesi yapı ruhsatı yerine geçtiğinden yeniden tadilat ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesi için bir hüküm bulunmadığı belirtilmiştir.

2.4.Yaptırılan tadilat projesine istinaden yeniden iskan izni düzenlenmediği anlaşılmaktadır. Yapı kayıt belgesi mahkemenin kabulünün aksine iskan ruhsatı yerine geçmez.

2.5.Taraflar arasındaki sözleşmenin 12. maddesinde binanın tamamının bitirilip peyzaj tamamlandıktan sonra iskanın alınması halinde yükleniciye düşen bağımsız bölümlerin tescilini talep edebileceği düzenlemesi bulunduğu, buna göre usulüne uygun teslimin gerçekleşmesi için davacı yüklenici tarafından yapı kullanma izin belgesinin (iskan ruhsatı) alınması gerekmektedir.

2.6. Mahkemece yapılacak iş; öncelikle ilgili Belediyeden dava konusu edilen binaya ilişkin yapı kullanma izin belgesinin (iskan ruhsatı) alınıp alınmadığının sorulması, yapı kullanma izin belgesi alınmamış ise davacı yükleniciye yapı kullanma izin belgesinin alınması için uygun süre ve yetki verilmesi, yapı kullanma izin belgesinin yüklenici tarafından alınmış olması halinde asıl dava yönünden birleşen davada arsa sahipleri yararlarına hükmedilecek miktar ödenmek şartıyla ve birlikte ifa kuralıyla, birleşen davada da fazla imalatların imara uygun hale getirildiği belirlendikten sonra talepler hakkında yapılacak değerlendirme sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden, mahkemece bu husus üzerinde durulmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru bulunmamış kararın bozulması gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde temyiz eden ... ve diğer 5 kişiye iadesine,

Aşağıda yazılı harcın temyiz eden davacıdan alınmasına,

Karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

06.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.