Esas No: 2022/7608
Karar No: 2023/7706
Karar Tarihi: 26.12.2023

**11. Hukuk Dairesi         2022/7608 E.  ,  2023/7706 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2021/474 Esas, 2021/929 Karar

HÜKÜM : Kabul

Taraflar arasındaki alacak davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, ... dışındaki davacılar vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinin müteveffa ... ... ...’nın mirasçıları olup, anılan müteveffanın ... İtibari Milli Bankasından hisse senedi aldığının tahmin edildiğini, bankanın 1927 yılında davalı ... Bankasına devredildiğini, davalıya çekilen ihtarnameden bir sonuç alınamadığını ileri sürerek, müteveffa ... ... ...'nın İş Bankasının hissedarı olup olmadığının tespitini, ... hissesinin bedelli-bedelsiz sermaye artırımları sonucunda bugün kaç adet yaptığının ve değerinin kaç TL olduğunun tespitini, hisse senetlerinin müvekkillerine verilmesini, hisse senetlerinin geçmişe dönük ne kadar kâr payı getirdiğinin tespiti ile şimdilik 20.000,00 TL kâr payının faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın sadece ve sadece tahmine dayalı olarak açıldığını, davada delil olarak sunulan hiçbir belgenin delil olarak değerlendirilemeyeceğini savunarak davanın husumet ve esas yönünden reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 02.10.2013 tarih, 2011/376 E. ve 2013/238 K. sayılı karar ile davacı tarafın 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun (6362 sayılı Kanun) 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrasındaki düzenlemenin Anayasaya aykırı olduğu iddiasının ciddi bulunmadığı, davacılar vekili tarafından davalı bankaya müraacat edildiği, ancak pay senetlerinin teslim edilmemesi nedeniyle Kanun gereği kaydileştirme işleminin yapılamadığı, bu durumda davacı vekilinin Sermaye Piyasası Kurulunun davaya dahil edilmesi isteminin usul hükümleri gereği mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, kararın davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine karar Dairemizce onanmış, davacılar vekili bu kez karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

B. Birinci Bozma Kararı

Dairemizin 19.01.2017 tarih, 2015/12348 E. ve 2017/371 K. sayılı kararıyla davanın 24.08.2011 tarihinde açıldığı, yargılama sırasında yürürlüğe giren 6362 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında "Kaydileştirilmesine karar verilen sermaye piyasası araçlarının Kurulca belirlenen esaslar çerçevesinde teslimi zorunludur. Teslim edilen sermaye piyasası araçları kendiliğinden hükümsüz hâle gelir. Teslim edilmeyen sermaye piyasası araçları ise kaydileştirilme kararından sonra borsada işlem göremez, aracı kurumlarca bu sermaye piyasası araçlarının alım satımına aracılık edilemez ve katılma belgelerinin geri alımı yapılamaz. Kayden izlenmeye başladığı tarihi izleyen yedinci yılın sonuna kadar teslim edilmeyen sermaye piyasası araçları YTM'ye intikal eder. Bunların üzerindeki sınırlı aynî haklar kendiliğinden sona ermiş sayılır. Bunlar YTM'nin hesabına geçmesinden itibaren üç ay içinde satılır." hükmü getirildiği, mahkemece, açıklanan yasa hükmüne göre davanın reddine karar verildiği, davacılar vekilinin temyiz isteminin, davacıların 6362 sayılı Kanun'un 84 üncü maddesine göre Yatırımcı Tazmin Merkezi'ne başvurma haklarının bulunduğu gerekçesiyle reddedilerek kararın onandığı, karar düzeltme aşamasında, 12.11.2015 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 22.10.2015 ... ve 2015/29-95 sayılı kararı ile hükme dayanak alınan 6362 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrası hükümlerinin iptal edildiği, iptal kararı müktesep hakları ihlal etmemek kaydıyla derdest davalara da uygulanacağından davacı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairenin 26.01.2015 ... 2014/1434 E., 2015/971 K. sayılı onama kararı kaldırılarak yerel mahkeme kararı davacı lehine bozulmuştur.

C. Mahkemece Verilen İkinci Karar

Mahkemece 23.10.2019 tarih, 2017/535 E. ve 2019/845 K. sayılı karar ile borsa uzmanı bilirkişiden alınan rapor uyarınca davacıların 10,00 TL nominal bedelli bir adet ... İtibar-ı Milli hissesi karşılığı yapılan bedelsiz sermaye arttırımları sonucu 0,001 nominal değerli İş Bankası A grubu ve 94,924 nominal değerli İş Bankası C grubu hisse senedine sahip oldukları, son 5 yılda verilen temettüler neticesinde davacıların 45,52 TL temettü bedeline hak kazandıklarının tespit edildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile, İş Bankası'nın 0,001 A grubu ve 94,924 nominal değerli C grubu hisse senetlerinin miras payları oranında olmak üzere davacılara ait olduklarının tespitine, 697,32 TL kâr payının dava tarihi olan 28.04.2011 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalı bankadan tahsili ile hisse payları oranında davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, karar davalı vekili ile ... haricindeki davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

D. İkinci Bozma Kararı

Dairemizin 08.03.2021 tarih, 2020/2249 E. ve 2021/2149 K. sayılı kararıyla gerekçe ile hüküm çelişkisi içermeyen, kendi içinde tutarlı, maddi olaya ve talebe uygun, denetime elverişli gerekçeli karar oluşturulmak gerekirken Anayasa ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297 ve 298 ... maddelerinde belirtilen unsurlardan yoksun, gerekçe ve hüküm fıkrası arasında çelişki içerecek şekilde karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle karar re’sen bozulmuştur.

E. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıların ... murisi ... ... ...'nın ... İtibari Milli Bankasında mevcut 320142 nolu pay senedine bağlanmış olan payın bu bankanın 1927 yılında İş Bankası ile birleşmesi nedeniyle bu paya karşılık davacıların ... murisine verilmiş olan pay ve iç kaynaklardan sermaye arttrılması sonucu oluşan paylar kapsamında; İş Bankası'nın 0,001 A grubu 1 ve 94,924 nominal değerli C grubu 1 hisse senedinin miras payları oranında olmak üzere davacılara ait olduklarının tespitine, davacılar her ne kadar 20.000,00 TL kâr payı talep etmiş ise de davanın açılmasından geriye doğru 5 yıllık süre içerisinde davacılara ödenmesi gereken kar payının 45,52 TL olduğu tespit edildiğinden davanın kısmen kabulü ile 45,52 TL kâr payının dava tarihi olan 28.04.2011 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalı bankadan tahsili ile hisse payları oranında davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... dışındaki davacılar vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı ... dışındaki davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; yerel Mahkemenin gerekçeli kararında kısa kararla çelişkili hüküm oluşturduğunu, Mahkemenin dava konusu hisse senedinin sermaye artışları sonucunda A grubu 0,002 ve C grubu 189,848 nominal değerde olduğu tespitinde bulunması ve kâr payı alacağını da 2 ... oranında hüküm altına alması gerektiğini, Mahkemenin bozma aşamasından sonra Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 1982/145 E., 1983/50 K. sayılı emsal kararını ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dilekçe Komisyon Başkanlığı'nın 25.06.2013 tarihli kararının 5. Paragrafındaki Hazine Müsteşarlığının cevabi yazısını hiç dikkate almadığını, Mahkeme ve kesin hesap bilirkişisinin, ... İtibar-ı Milli Bankasının davalı ... Bankası A.Ş.'ye devrine dayanak 1116 sayılı Kanun'un 2 nci maddesini hiç dikkate almadığını, davalı ... Bankası 1927 yılındaki devirden sonra 1116 sayılı Kanun'un 2 nci maddesine göre devlet namına 50.000 adet ... İtibar-ı Milli Bankası hisse senedini 50.000 adet İş Bankası hisse senedi ile değiştirdiğini, davalı bankanın Hazinenin 50.000 adet hisse senedinden başka diğer hisse senetlerini de 1116 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin son cümlesine göre birebir değiştirmek zorunda olduğunu, dava dosyasına sunmuş oldukları deliller ile bu argümanlarını ispatlamış bulundukları halde yerel mahkemenin bu delilleri hiç dikkate almadığını, TBMM Dilekçe Komisyonu Başkanlığına verdikleri 01.03.2013 tarihli dilekçeye verilen cevabi yazının 1 ... sayfasının 5 ... paragrafında, "Hazine Müsteşarlığından alınan cevabi yazıda; konuya ilişkin olarak müsteşarlık belgelerinin incelenmesi neticesinde, mahkeme kararları ile ... İtibar-ı Milli Bankasına ait olan toplam 4 adet hissenin tereke yolu ile müşteşarlığa geçtiği ve bu senetlerin T. İş Bankası A.Ş.'ye ait toplam 4 adet hisse ile değiştirildiğinin görüldüğü" beyan edildiği, ileri sürdükleri iddialarının Hazine Müşteşarlığının yazısı ile doğrulandığını, davalı bankanın, Hazineye miras yolu ile intikal eden 4 adet ... İtibar-ı Milli Bankası hisse senedini de 4 adet İş Bankası hisse senedi ile değiştirdiğini, ayrıca Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 1982/145 E., 1983/50 K. sayılı emsal kararının da ... ... adına kayıtlı ... İtibar-ı Milli Bankasına ait 26017 sayılı bir adet hisse senedinin davalı bankanın bir adet hisse senedi ile değiştirilmesi gerektiğine hükmettiğini, yerel mahkemece dosyada bulunan bu iki önemli delilin dikkate alınmadığını, birleşme bilançolarının bankadan yazı ile istenilmesi taleplerinin kabul görmediğini, Osmanlıca bilirkişisi ile Hazine adına kayıtlı 50.000 adet hisse senedi ile davaya konu hisse senedi için ne kadar ödeme yapıldığı hususunda kayıtlarda inceleme yapılması talep edilmişse de bu taleplerinin yerel mahkemece dikkate alınmayarak eksik inceleme ile hüküm oluşturulduğu, davalı bankanın Hazineye ait ... İtibar-ı Milli Bankası hisse senetlerini İş Bankasının hisse senetleri ile birebir değiştirdiğini, ... ..., ... ... ... ..., ... ... ... ve sair namına kayıtlı ... İtibar-ı Milli Bankası hisse senetlerini 2 adetini İş Bankasının 1 adet hisse senedi ile değiştirdiğini, mahkemece dava konusu hisse senedinin sermaye artışları sonucunda (A) grubu 0,002 ve (C) grubu 189,848 nominal değerde olduğu tespitinde bulunması ve kâr payı alacağını da 2 ... oranında hüküm altına alması gerekirken, (A) grubu 0,001 ve (C) grubu 94,924 nominal değer olduğu tespitine karar vermesinin 1116 sayılı Kanun'un 2 nci maddesindeki emredici düzenlemeye, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Kanun Önünde Eşitlik" başlıklı 10 uncu maddesine, "Mülkiyet Hakkı" başlıklı 35 ... maddesine, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 1 nolu protokolünün 1 ... maddesinde düzenlenen "Mülkiyetin Korunması" ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ncı maddesinde düzenlenen "Ayrımcılık Yasağı" ve "... Yargılanma Hakkı" başlıklı düzenlemelerine açıkça aykırı olduğunu, hesap bilirkişisinin davalı banka kayıt ve defterlerinde kâr payı yönünden bir inceleme yapmamasının da büyük bir eksiklik olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı banka nezdinde bulunan ... İtibar-ı Milli Bankası hisse senetlerinin kayıtlı olduğu pay defterleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda 320142 numaralı senedin Tekfurdağı’na bağlı ... Karyesinden ... ... adına kayıtlı olduğu, davacıların murisi olduğu belirtilen ... Şipar ismine pay defterinde rastlanmadığının tespit edildiği, uyuşmazlık konusu senetten ... hakların Yatırımcı Tazmin Merkezine intikal etmiş olması nedeniyle davalı banka aleyhine husumet yöneltilmesinin hukuken mümkün olmadığını, davacılar tarafından dava konusu hisse senedi asılları davalı bankaya ibraz edilmediğinden kaydileştirme işleminin yapılamadığı ve bu çerçevede Sermaye Piyasası Kanunu'nun 13/4 maddesi uyarınca kaydileştirilmeyen hisse senetlerine ilişkin olarak (varsa) hak sahipliğinin yasal mevzuatta yer ... hak düşürücü sürenin geçmesi ile sona erdiği ve bu nedenle söz konusu senetlerin Yatırımcı Tazmin Merkezine (YTM) intikal ettiğini, taleplerin YTM'ne yöneltilmesi gerektiğini, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı üzerine, ortaya çıkan hukuki boşluğun, 07.09.2016 tarihinde yürürlüğe giren “6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 13 üncü Maddesinin Dördüncü Fıkrasının Kısmen İptali Üzerine Yatırımcı Tazmin Merkezi Tarafından Yatırımcılara Yapılacak Ödemelere İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik" ile doldurulduğunu, bu Yönetmelik ile YTM'ne intikal eden hakların hangi usulle talep edileceğinin zaten belirlendiğini, bu itibarla davacıların dava konusu payları ve buna bağlı haklarını Yatırımcı Tazmin Merkezinden talep etmesi gerektiğini, kısa karar ile gerekçeli kararın çelişkili olduğunu, mahkeme kararında hisse senedi değerleri davacıların miras payları oranında tespit edilerek, kâr payının miras payı oranında verilmesine karar verilmiş ise de gerekçeli kararda davacıların tam olarak tespit edilmediğini, mirasçıların kimler olduğunun tam olarak anlaşılamadığını, murisin veraset ilamında adı geçmeyen ...'ın davada davacı tarafta gösterildiğini, ...’nin vefat ettiğinin yargılama sırasında anlaşıldığını, bu kişinin mirasçılarının kararda belirtilmediğini, gerekçeli kararda vefat eden kişilerin adlarının yazıldığını, kararda ... Oymak mirasçıları ... ile ...'in karar başlığında davacı olarak yer almadığı, 24.06.2022 tarihli ek karar ile davaya taraf eklenmek suretiyle giderilmeye çalışıldığını, tesis edilen kararda davacıların kim olduğu, kararın ne şekilde icra edileceğinin adeta içinden çıkılmaz bir hale sokulduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacılar murisi ... ... ...'nın, davalı bankanın hissedarı olup olmadığı, hissedarı ise kaç adet ... hissesinin bulunduğu, ... hissenin sermaye arttırımları sonucunda bugün kaç adet yaptığı ve değeri ile hisse senetlerinin geçmişe dönük ne kadar kâr payı getirdiğinin tesbiti ile fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması kaydı ile 20.000,00 TL kâr payının en yüksek banka mevduat faizi ile davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri, 6362 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi, 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının Kısmen İptali Üzerine Yatırımcı Tazmin Merkezi Tarafından Yatırımcılara Yapılacak Ödemelere İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik.

3. Değerlendirme

1.Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde değildir.

2.Dava, davacılar murisi ... ... ...'nın, davalı bankanın hissedarı olup olmadığı, hissedarı ise kaç adet ... hissesinin bulunduğu, ... hissenin sermaye arttırımları sonucunda bugün kaç adet yaptığı ve değeri ile hisse senetlerinin geçmişe dönük ne kadar kâr payı getirdiğinin tesbiti ile fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması kaydı ile 20.000,00 TL kâr payının en yüksek banka mevduat faizi ile davalıdan tahsili istemine ilişkindir. 6362 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında kayden izlenmeye başladığı tarihi izleyen yedinci yılın sonuna kadar teslim edilmeyen sermaye piyasası araçlarının YTM'ye intikal edeceği, bunların üzerindeki sınırlı ayni hakların kendiliğinden sona ermiş sayılacağı, bunların YTM’nin hesabına geçmesinden itibaren üç ay içinde satılacağının düzenlendiği, ancak, ​Anayasa Mahkemesi'nin 12.11.2015 tarih ve 29530 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 22.10.2015 tarih ve 2015/29 E., 2015/95 K. sayılı kararıyla bu düzenlemenin iptaline karar verildiği, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı üzerine, ortaya çıkan hukuki boşluğun, 07.09.2016 tarihinde yürürlüğe giren “6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 13 üncü Maddesinin Dördüncü Fıkrasının Kısmen İptali Üzerine Yatırımcı Tazmin Merkezi Tarafından Yatırımcılara Yapılacak Ödemelere İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik" ile doldurulduğu, anılan Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde; "Kayden izlenmeye başlandığı tarihi izleyen yedinci yılın sonuna kadar teslim edilmediği için mülkiyeti YTM’ye intikal eden sermaye piyasası araçlarından; ilgili mevzuat uyarınca satışı yapılmamış olanlar 8 ... maddede belirtilen esaslar çerçevesinde aynen, satışı yapılmış olanlar ise 9 uncu maddedeki esaslar çerçevesinde belirlenen satış tutarları dikkate alınarak, 10 uncu maddede belirtilen nemaları ile birlikte, YTM’ye başvuran hak sahiplerine EK-1’de yer ... taahhütname ve ibraname alınmak kaydıyla ödenir. Ödeme için 5 ... maddede yer ... belgelerle birlikte YTM’ye başvurulması gerekmektedir." denildiği, bu Yönetmelik ile YTM'ne intikal eden hakların hangi usulle talep edileceğinin belirlendiği, davaya konu hisselerin kaydileştirilmeleri için fiziken teslim edilmemiş olmaları ve yedi yıllık sürenin geçmiş olması nedeniyle YTM'ye intikal etmelerinde herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı, Anayasa Mahkemesince iptal edilen kanun hükmünün, iptal kararından önce hisselere sahip olan YTM'ye sağladığı haklar varlığını sürdürmekte olup iptal kararıyla birlikte payların davalı ... Bankasına dönmüş olmadığı, davacı tarafın dava konusu ettiği hisselerin belirtilen süre içerisinde kaydileştirilmeleri için fiziken teslim edilmemiş olmaları nedeniyle YTM'ye devredildiğinin dosya kapsamı ile ... olduğu, bu durumda YTM'ye devredilen hisse senetlerinin davalı tarafça davacı tarafa verilmesinin mümkün olmadığı, ancak YTM'den duruma göre aynen iade veya bedel talep edilebileceği, davacı tarafın dava konusuyla ilgili olarak davalıdan talep edebileceği bir hakkı bulunmadığından davalıya husumet yöneltilemeyeceği gerekçesiyle Mahkemece davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Mahkeme kararının BOZULMASINA,

3. Bozma sebebine göre ... dışındaki davacılar vekilinin tüm temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harçlarının istekleri halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

26.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.