Esas No: 2023/19148
Karar No: 2024/1633
Karar Tarihi: 07.02.2024

**9. Hukuk Dairesi         2023/19148 E.  ,  2024/1633 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/1205 E., 2023/1769 K.

KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 57. ... Mahkemesi

SAYISI : 2021/785 E., 2021/220 K.

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; dava dışı ... Şeker Fabrikaları AŞ ile imzalanan hizmet alım sözleşmesi gereği genel temizlik hizmeti verilmesi işini yükümlenerek 08.09.2020 tarihi itibarıyla gerekli bütün şartları tamamlayarak ihaleye konu işin yapılacağı yerde hizmet vermeye başladığını, dava dışı İdare tarafından hazırlanmış İdari Şartname ve Teknik Şartname ile taraflar arasında imzalanmış olan Genel Temizlik Hizmet Alımı Sözleşmesi gereği 28 işçi istihdam etmek üzere anlaştıklarını, asıl işveren nezdinde daha önce çalışmamış olan yeni bir işçinin işe alınmadığını, işçilerin bir kısmının bağlı oldukları Sendikaya, "Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kayıtlarında gösterilen ... niteliği dışında işlerde çalıştırıldıkları" yönünde bildirimde bulunmaları üzerine davalı Bakanlığa bağlı ... müfettişleri tarafından Ilgın Şeker Fabrikasının bulunduğu yerleşkede on günlük fiili inceleme ve teftişler yapılarak inceleme raporu tanzim edildiğini, raporda 4857 ... ... Kanunu'nun (4857 ... Kanun) 2 ve 3 üncü maddeleri ile Alt işverenlik Yönetmeliği çerçevesinde yapılan değerlendirmeye göre muvazaa tespiti yapıldığını, ancak muvazaa olgusunun hangi kriter ve hesaplamalara göre belirlendiğinin somut ve denetime elverişli olarak belirtilmediğini, müvekkili Şirketin tüm işçilerin SGK ve bordro kayıtlarını ihale makamı ile imzalanan evrak ve sözleşmeler kapsamında zorunlu olarak genel temizlik olarak düzenlendiğini, ihaleye genel temizlik işini ifa etmek için girildiğini, davalının muvazaalı işlem yapmak gibi bir niyeti ve muvazaayı yansıtabilecek fiili bir icraatının olmadığını rapora itiraz ettiklerini ileri sürerek raporun tamamının kül hâlinde iptaline, bunun mümkün olmaması hâlinde ise mezkûr raporun davalı ile ilgili kısımlarının iptaline karar verilmesi talep edilmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; süresinde açılmayan davanın reddinin gerektiği, ... Şeker Fabrikaları AŞ Ilgın Şeker Fabrikası unvanlı işverene ait olan işyerinde Şeker ... Sendikası tarafından yapılan alt işverenlik ilişkisi başvurusuna istinaden inceleme teftişi yapıldığını, teftiş konusuyla ilgili olarak 14.12.2020 tarih ve 9424-INC .../9651-INC-14 ... rapor düzenlendiğini, Ilgın Şeker Fabrikasında yürütülen asıl işin kristal şeker üretimi olduğunun anlaşıldığını, ... Şeker Fabrikaları AŞ Ilgın Şeker Fabrikası Müdürlüğü ile davalı Şirket arasında düzenlenmiş olan alt işverenlik sözleşmesinin konusunun tüm tesisler genel temizlik işleri olduğu, on üç işçinin genel temizlik işinde çalıştığı, iki işçinin türbin makinistliğinde, ikisinin şeker imalatında, üçünün şerbet süzme işinde çalıştığını, gerek fiili tespitte gerekse de asıl işveren işçilerinin ve alt işveren vekilinin ifadelerinden bu hususun doğrulandığını, işçilerin ham fabrika, rafine, türbin kısımlarında çalıştıklarını, şeker imalatı, şerbet süzme, türbin makinistliği işlerinde asıl işveren ve alt işveren işçilerinin birlikte çalıştıklarını, türbin makinistlerinin elektrik üretimi için, şeker imalatçılarının ve şerbet süzme işinde çalışanların ise rafineride şeker üretimi için çalıştıklarını, fabrikanın çalışması için gerekli elektrik üretiminde çalışan işçiler ile şeker üretiminin gerçekleştiği rafineri bölümünde şeker imalatı ve şerbet süzme işinde çalışan işçilerin asıl işveren işçileri ile birlikte şeker üretiminin esasını oluşturan işlerde çalıştıklarını, diğer işçilerin ise yardımcı ... sayılan genel temizlik işinde çalıştıklarını, türbin makinistliği, şeker imalatı ve şerbet süzme işlerinin teknolojik sebeple uzmanlık gerektiren bir yanının da bulunmadığını, müfettiş raporunun ilgili mevzuata uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Kurum yaptırımının hukuka uygun olduğu, davacının işyerinde tespiti yapılan işçilerin muvazaa teşkil edecek şekilde çalıştırıldığı, davacı Şirketin, Şeker Fabrikalarının yardımcı işi olarak kabul edilemeyecek bir kısım asıl işlerde kendi temizlik işçilerini muvazaa ilişkisi içerisinde çalıştırdığı, davacı Şirketin ihale ve sözleşmelere konu işinin sadece genel temizlik hizmetleri olduğu, Şirkete verilen bu işler dışındaki alanlarda işçi çalıştırmasının mümkün olmadığı, yapılan anlaşma ve sözleşmelere konu olmayan alanlarda kendi işçilerini çalıştıran davacının muvazaalı fiilinin sübut bulduğu, bahsi geçen işçilerin başından beri asıl işveren işçisi olarak kabul edileceği, bu hususun bilirkişi raporuyla da sabit olduğu, davacı aleyhine düzenlenen ceza miktarının kanunla öngörülen miktar olduğu, bu hususta herhangi bir aykırılık bulunmadığı, davaya konu idari işleme yapılan itirazların hukuki dayanaktan yoksun olduğu gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili; müvekkilinin ihale sonucu, dava dışı ... Şeker Fabrikaları AŞ ile Ilgın Şeker Fabrikası Müdürlüğü 2020 ve 2021 yılı Kampanya Dönemi Tüm Tesisler Genel Temizlik İşlerini üstlendiğini, ihale konusu işin niteliği gereği dava dışı ihale makamı Kurumun mevcut işçileri ile yürütüldüğünü ve yeni işçi alımı yapılmadığını, gerek idari ve teknik şartnamede işin genel temizlik işi olarak belirtilmesi gerek ihale makamı ile imzalanan sözleşmenin içeriğinin genel temizlik işi olmasının müvekkili Şirketin kendisinden önceki alt işverenler ile asıl işveren bünyesinde çalıştırılan işçilerle işe devam etmekten başka herhangi bir seçeneği bulunmadığını gösterdiğini, teftiş raporunun eksik ve hatalı değerlendirmeler içerdiğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla rapordaki değerlendirmeler doğru olsa dahi raporda müvekkili aleyhine tesis edilmesi öngörülen, tespit edilen ve değerlendirilen para cezasının hangi kriter ve hesaplamalara göre belirlendiğinin somut ve denetime elverişli olarak belirtilmediğini, ihale sürecinin en başından itibaren uymakla zorunlu olduğu teknik ve idari şartname, idare ile arasında tanzim edilen hizmet alım sözleşmesi ayrıca usul ve kanuna ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde hareket edilerek alt işverenlik sürecinin yürütüldüğünü, 4857 ... ... Kanunu'nun (4857 ... Kanun), 27010 ... Alt İşveren Yönetmeliği ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine uygun ... ve işlemlerin icra edildiğini, müvekkili Şirketin mezkûr ihale süreci de dâhil olmak üzere işin kendisine ihale edildiği andan itibaren gerekli hukuki ... ve işlemleri aksatmadan; istihdam ettiği işçilerin haklarını ilgili mevzuata uygun bir biçimde gözettiğini, ihale konusu ... kapsamında teknik ve idare şartname ile sözleşme şartlarına uygun davranmaktan başka seçeneği bulunmadığını, sözleşme şartlarına uygun davranmaması hâlinde hakkında cezai işlem uygulanabileceğini, yani muvazaa iddiasının varlığı kabul edilse dâhi müvekkilin bu hususta hiç bir kasıt ve iradesinin bulunmadığını, müvekkil Şirketin muvazaalı bir asıl işveren alt işveren ilişkisi saikiyle hareket etmeyip, dava dışı asıl işveren ile arasında tanzim edilen sözleşme koşullarını yerine getirdiğini, ihale makamı ile imzalanan evrak ve sözleşme kapsamında SGK'ya yapılan bildirimlerin zorunlu olarak genel temizlik olarak belirtildiğini, raporun muvazaalı olduğuna dair kanaatin dayanağı olarak türbin makinistliği, şeker imalatçılığı ve şerbet süzme işlerinin teknolojik sebeple uzmanlık gerektiren işlerden olmadığının gösterildiğini, sanki müvekkili Şirketin bu alanlarda işçi istihdam etmek amacıyla İdare ile bir sözleşme akdetmiş gibi bir yanılgı oluşturulduğunu, raporun bu hâliyle soyut ve denetime elverişli olmayan genel nitelikli tespitler içerdiğini ve tüm unsurlarıyla usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesi istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı Şirketin dava dışı ... Fabrikaları AŞ Ilgın Şeker Fabrikası için yapılan genel temizlik işleri ihalesini kazanması üzerine taraflar arasında sözleşme imzalandığı, Şeker ... Sendikasının müracaatı üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yapmış olduğu inceleme sonucunda 14.12.2020 tarih ve 9424-İNC-... No’lu inceleme raporu ile yapılan alt işverenlik sözleşmesinin tüm tesislerin genel temizlik işlerine ilişkin olmasına rağmen işçilerden on üçünün genel temizlik işinde çalıştığı, ikisinin türbin makinistliği işinde, on bir işçinin şeker imalatında, üçünün şerbet süzme işinde çalıştırıldığının tespit edildiği, bu işçilerin asıl işverenin şeker üretim işi olan asıl işinde çalıştıkları, bu işçiler bakımından imzalanan alt işverenlik sözleşmesinin muvazaalı olduğu yönündeki tespitin yerinde olduğu gerekçesiyle davacı tarafın istinaf başvurusunun 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) inci alt bendi gereğince esastan reddine karar verilmiştir

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf başvurusundaki sebepleri tekrar ederek müvekkili Şirketin muvazaalı işlem yapmadığını beyanla ve inceleme sırasında resen gözetilmesi gereken nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayandığına dair teftiş raporuna itiraza ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 ... Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 4857 ... Kanun'un 2 nci maddesinin yedinci ve sekizinci fıkraları ile 3 ve 92 inci maddeleri; 6098 ... ... Borçlar Kanunu'nun 19 uncu maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

.

07.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.