Esas No: 2023/1018
Karar No: 2024/1938
Karar Tarihi: 04.06.2024

**6. Hukuk Dairesi         2023/1018 E.  ,  2024/1938 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/2923 E., 2023/38 K.

HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Samsun 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2020/390 E., 2022/524 K.

Taraflar arasındaki asıl ve birleşen dosyada alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı-karşı dosyada davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı-karşı davacı ...-Mühendislik ve İnşaat Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi vekilince; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 04.06.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davacı birleşen davalı vekili Avukat ... geldi. Tebligata rağmen başka gelen olmadığı anlaşılmakla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı iş sahibi idare vekili asıl dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında imzalanan 12.10.2015 tarihli sözleşme ile davalı yüklenicinin ... Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Ek Bina ve Yemekhane İnşaatı İşini üstlendiğini, iş bitim tarihinin 15.04.2018 olarak revize edildiğini, davalıya gönderilen 09.03.2017 tarih ve 5993 sayılı yazı, 09.05.2017 tarih ve 11400 sayılı yazı, 09.06.2017 tarih ve 014482 yevmiye numaralı noter ihtarnamesi ile ihaleye konu yapım işinin yavaş ilerlediğinin bildirildiğini, son olarak 15.02.2018 tarihli yazıyla yüklenici firmaya taahhüt ettiği işi 15.04.2018 tarihine kadar bitirmesi, aksi halde sözleşme hükümleri gereği yasal işlem başlatılacağının ihtar edildiğini, yapılan ihtara rağmen herhangi bir çalışma gözlenmemesi nedeniyle inşaattaki eksik işlerin tespiti için Samsun 3. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2018/31 D. İş sayılı dosyası ile tespit yapıldığını, 06.08.2018 tarihli bilirkişi raporu ile, inşaatın %38.85'lik kısmının tamamlandığı ve tamamlanan kısmın maliyetinin yaklaşık 4.468.845,58 TL olduğunu belirtildiğini, Rektörlük makamının 12.09.2018 tarih ve 4714 sayılı oluru ile sözleşmenin feshine ve kesin teminat mektubunun gelir kaydedilmesine karar verildiğini, kalan işin ikmal ihalesinin 01.11.2018 tarihinde 9.900.000,00 TL bedel üzerinden dava dışı üçüncü kişiye verildiğini, Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 22/2. maddesinde, bu Kanun'un 19, 20 ve 21. maddelerine göre sözleşmenin feshedilmesi halinde kesin teminat ve varsa ek teminatlar, alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar Devlet İstatistik Enstitüsü'nce yayımlanan aylık toptan eşya fiyat endeksine göre güncelleneceğini, güncellenen tutar ile kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tutarı arasındaki farkın yükleniciden tahsil edileceği hükmüne yer verildiğini, yüklenici tarafından verilen kesin teminat mektubunun verildiği 13.10.2015 tarihinden, gelir kaydedildiği 12.09.2018 tarihine kadar güncellenmiş değerinin 326.525,96 TL olup, bu tutar ile 530.000,00 TL kesin teminat tutarı arasındaki 203.474,04 TL'lik farkın davalıdan tahsilinin gerektiğini, taraflarca imzalanan sözleşmenin 25.2. Maddesine göre, yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde gecikilen her gün için sözleşme bedelinin %0,06 oranında gecikme cezası uygulanacağını, öngörülen 755.501,04 TL cezai şart alacağının davalıdan tahsilinin gerektiğini, müvekkilinin 2. ihale nedeniyle 4.792.800,00 TL zararının olduğunu, 2. İhale nedeniyle Kamu İhale Kurumuna ödediği 944,00 TL, Basın İlan Kurumuna ödediği 1.931,36 TL olmak üzere 2.875,36 TL ilan bedeli ödemesinin eklenmesi gerektiğini belirterek, sözleşmenin feshi nedeniyle şimdilik 10.000,00 TL zarar, kesin teminat mektubu güncelleme bedeli 203.474,04 TL ile şimdilik 1.000,00 TL cezai şart bedelinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 05.05.2022 tarihli ıslah dilekçesi ile, menfi zarar talebini 10.000,00 TL’den 4.697.787,36 TL’ye, teminat mektubu güncelleme farkını 203.474,04 TL’den 214.715,79 TL’ye, cezai şart talebini 1.000,00 TL’den 755.501,04 TL’ye çıkartmıştır.

2.Davacı yüklenici vekili birleşen dava dilekçesinde özetle; işin feshedilmesinden sonra fesih hesaplarının yapılmasının ve inşaat sahasında kalan malzemelerin iadesinin istendiğini, ancak sonuç alınamadığını, davalı idare tarafından yapılan fesih işlemlerinin mevzuata aykırı olduğunu, fesih alacağı bedelinin ve inşaat sahasında kalan malzemelerin değerinin tespiti ile şimdilik 10.000,00 TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı yüklenici vekili asıl davaya verdiği cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı idare vekili birleşen davaya cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Samsun 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2020/390 Esas, 2022/524 Karar ve 14.06.2022 tarihli kararı ile özetle; sözleşmenin feshinin haklı olduğu, işin %38.85 oranında tamamlandığı, gecikme cezasının 755.501,04 TL, kesin teminat mektubu güncelleme farkının 326.525,96 TL olduğu, firmadan geçici kabul noksanlıkları kesintisi olarak 111.810,17 TL kesinti yapıldığı, bu kesintinin kesin hesaba eklendiği, şantiye alanındaki malzeme bedelinin 35.525,38 TL olarak kesin hesaba yansıtıldığı, işin feshedilmesi sonucunda idarenin uğradığı menfi zarar toplamının 4.697.787,36 TL olduğu belirtilerek ve ıslah da dikkate alınarak asıl davanın kabulü ile; 4.697.787,36 TL menfi zararın, 214.715,79 TL kesin teminat güncelleme farkı bedelinin, 755.501,04 TL cezai şart alacağının davalı yükleniciden tahsiline, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararını süresinde asıl davada davalı-birleşen davada davacı yüklenici vekili istinaf etmiştir.

B. İstinaf Nedenleri

Asıl davada davalı-birleşen davada davacı yüklenici vekili istinaf başvurusunda özetle; bilirkişi raporunun mevzuatlar dâhilinde hazırlanmadığını ve hüküm kurmaya elverişli olmadığını, bilirkişi raporunda hiçbir itirazlarının karşılanmadığını, şartnameye uygun fesih ve tasfiye hesabı yapılmadığını, cezai şartın haksız olduğunu belirterek, istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile özetle; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları delillere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, vakıa mahkemesi hakiminin dosyadaki delillerle çelişmeyen tespit ve değerlendirmesine ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, HMK’nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleriyle sınırlı olarak ve re'sen kamu düzeni yönünden yapılan inceleme sonucu, ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varıldığından; davalı-birleşen dava davacısı yüklenici vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1.madde ve bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge adliye mahkemesinin yukarıda belirtilen kararını süresinde davalı-birleşen dosya davacısı yüklenici vekili temyiz etmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı-birleşen dosya davacısı yüklenici vekili, istinaf dilekçesinde belirtilen gerekçelerle kararı temyiz etmiştir.

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, asıl davada cezai şart, kesin teminat mektubu güncelleme farkı ve sözleşmenin feshi nedeniyle uğranılan zararın tahsili; birleşen davada ise tasfiye hesabının çıkartılması talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

TBK’nın Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 22/2. maddesi HMK'nın 26. maddesi, sözleşme ve ihale dosyası

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre asıl davada davalı-birleşen davada davacı yüklenici vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

3. Asıl dava bakımından;

Taraflar arasında imzalanan 12.10.2015 tarihli sözleşme ile davalı yüklenici, ... Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Ek Bina ve Yemekhane İnşaatı İşini götürü bedelle yapmayı üstlenmiştir. İşin teslim tarihi süre uzatımı ile birlikte 15.04.2018 olarak belirlenmiştir. Davalı yüklenicinin işi süresinde tamamlayamadığı gerekçesiyle davacı idare 12.09.2018 tarihinde sözleşmeyi feshetmiş ve işin teslim tarihi ile fesih tarihi arasındaki gecikme için, sözleşmenin 25.2 maddesi uyarınca, iş süresinde bitmediği takdirde gecikilen her gün için sözleşme bedelinin onbinde altısı oranında gecikme cezası uygulanacağına istinaden günlük 5.036,67 TL gecikme cezası ile 157 toplam gecikilen gün sayısı çarpımı 755.501,04 TL’yi davalı yüklenicinin tasfiye hesabından kesmiş, mahkemece yapılan yargılama sonunda davacı idare lehine bu alacağa hükmedilmiştir. Sözleşmenin 25.1. maddesinde, yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde en az 10 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikme cezası uygulanacağı belirtilmiştir. Davacı idarece sözleşme ilişkisinin devamı sırasında işlerin yavaş ilerlediğine dair birçok kez davalı yüklenicinin uyarıldığı anlaşılmış ise de, sözleşmenin söz konusu maddesi uyarınca iş teslim süresi bitmesine rağmen yani 15.04.2018 iş teslim tarihinden sonra davalı yükleniciye sözleşmede belirtildiği şekilde en az 10 gün süreli yazılı ihtarda bulunulmadığı, davalı yüklenicinin işin teslimin gecikmesi ve sonuçları hakkında uyarılmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, mahkemece asıl davada sözleşmeye aykırı şekilde gecikme cezası hesaplanması ve hükmedilmesi doğru olmamıştır.

4. Davacı vekili asıl dava dilekçesinde, sözleşmenin feshine bağlı olarak yüklenici tarafından verilen 530.000,00 TL bedelli kesin teminat mektubunun alındığı 13.10.2015 tarihinden gelir kaydedildiği 12.09.2018 tarihine kadar hesaplanan güncellenmiş değerinin 326.525,96 TL olduğu, bu tutar ile 530.000,00 TL kesin teminat mektubu tutarı arasındaki fark olan 203.474,04 TL’nin tahsilini talep etmiştir. Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 22/2 nci maddesi uyarınca; 19, 20 ve 21 inci maddelere göre sözleşmenin feshedilmesi halinde, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar Devlet İstatistik Enstitüsünce yayımlanan aylık toptan eşya fiyat endeksine göre güncellenir. Güncellenen tutar ile kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tutarı arasındaki fark yükleniciden tahsil edilir. Hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunun bu maddeye uygun olarak, davalı yüklenici tarafından verilen 530.000,00 TL bedelli teminat mektubu bedelinin verildiği 13.10.2015 tarihinden teminat mektubunun gelir kaydedildiği 12.09.2018 tarihine kadar güncellenmiş bedelinin 856.525,96 TL olduğu, bu bedelden 530.000,00 TL teminat mektubu bedeli mahsup edildiğinde 326.525,96 TL’lik fark bulunduğu belirtilmiş, iş bu bedelden geçici kabul eksiklikleri için davalı yüklenici hakedişlerinden kesilen 111.810,17 TL mahsup edilerek 214.715,79 TL davacı idare alacağı hesaplanmıştır. Davacı idare de, ıslah dilekçesi ile 203.474,04 TL alacağını 214.715,79 TL’ye yükseltmiştir. HMK’nın 26 ıncı maddesi uyarınca, Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Somut uyuşmazlıkta, az yukarıda açıklandığı üzere, davacı idare vekili dava dilekçesinde, teminat mektubunun güncellenmiş miktarı 856.525,96 TL ile teminat mektubu bedeli 530.000,00 TL arasındaki 326.525,96 TL’yi talep etmemiş, teminat mektubu bedeli 530.000,00 TL ile fark bedeli olan 326.525,96 TL’nin mahsubu sonucu 203.474,04 TL’yi dava dilekçesinde talep ettiğinden, mahkemece talebi aşacak şekilde 214.715,79 TL’ye hükmedilmesi doğru olmamıştır.

5. Birleşen Dava Bakımından;

Davacı yüklenicinin hakedişlerinden 111.810,17 TL geçici kabul eksikleri kesintisi yapılmıştır. Az yukarıda belirtildiği üzere, asıl davada davacı idarece güncellenen teminat mektubu talebinden 111.810,17 TL geçici kabul eksiklikleri kesintisi mahsup edilmeden talepte bulunulduğundan mahkemece birleşen davada 111.810,17 TL’ye hükmedilmesi gerekirken, davanın tümden reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Eksik inceleme ve yanlış değerlendirme sonucu verilen karar doğru olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Değerlendirme bölümünün “2 inci” bendinde açıklanan nedenlerle asıl davada davalı, birleşen davada davacı yüklenici vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, “3, 4 ve 5 inci” bentlerinde açıklanan nedenlerle asıl davada davalı, birleşen davada davacı yüklenici vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının asıl davada davalı-birleşen davada davacı yüklenici yararına BOZULMASINA,

2.Asıl davada davalı-birleşen dosyada davacı Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunmadığından yararına vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

Peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine,

3. Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesine gönderilmesine,

04.06.2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.