Esas No: 2024/3211
Karar No: 2025/301
Karar Tarihi: 09.01.2025

**5. Hukuk Dairesi         2024/3211 E.  ,  2025/301 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/3514 Esas, 2023/4236 Karar

Avukat ...

DAVA TARİHİ : 11.10.2022

KARAR : Esastan ret/ Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ :...1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/613 Esas, 2023/582 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili,...ilçesi,...Mahallesi, 131 ada 3 (eski 783) parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline, yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kıymet Takdir Komisyonunca patates+patates olmak üzere ikili münavebe ile değer belirlendiğini, ayrıca m² ve ağaç bedellerine ilişkin hesaplamanın ilgili tarım müdürlüklerinden alınan o yıla ait son maliyet çizelgeleri dikkate alınarak yapıldığını, raporda taşınmaza kapama şeftali bahçesi olarak değer biçildiği hâlde üzerindeki şeftali ağaçlarına ayrıca değer biçildiğini, şeftalinin net geliri hesaplanırken genel idare gideri ve sermaye faizinin dikkate alınmadığını, üretim masrafının düşük alınması sebebiyle net gelirin yüksek çıktığını, heyetin yaptığı kapama hesabının hatalı olduğunu, şeftali gibi çok yıllık sürekli plantasyonların sabit periyodik arazi rantı veya yıllık ortalama net geliri hesaplanıp bu gelir kapitalize edilerek çıplak toprak değeri, her hangi yaştaki bahçenin değeri ve birim ağaç değerleri tespit edilmesi gerekirken buna uygun bir hesaplama yapılmadığını, kayısı ağacına neye göre bedel belirlendiğinin belli olmadığını, bedelin yüksek olduğunu, taşınmazın parsel numarasının hatalı yazıldığını ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle, aynı kamulaştırma kapsamında yer alan taşınmazların m² birim fiyatı 280 TL, aynı nitelikteki şeftali ağaçlarının ise maktu bedeli 2.000 TL olarak tespit edildiği halde, dava konusu taşınmaz için tespit edilen bedelin düşük olduğunu, bilirkişi raporuna yaptıkları itirazların karşılanmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece kısmen hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmaza sulu kapama şeftali bahçesi olarak kapitalizasyon faiz oranı % 4 uygulanmak suretiyle metrekaresine 247,00 TL değer biçildiği, ayrıca taşınmazın üzerinde bulunan 5-15 yaşlı 95 adet şeftali ağacının maktuen hesaplanan bedeli de eklenmek suretiyle kamulaştırma bedelinin hesaplandığı, Mahkemece dava konusu taşınmaza kapama şeftali bahçesi olarak değer biçildiğinden, taşınmazın üzerinde bulunan meyve ağaçlarının bedelinin de bu bedele dahil olması sebebiyle raporda ayrıca hesaplanan şeftali ağaçlarının bedelinin kamulaştırma bedelinin tespitinde dikkate alınmadığı anlaşıldığından kapama şeftali bahçesi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metoduna göre değer biçilmesi yerinde görülmüş ancak, dava konusu taşınmazın konumu, bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri, Dairemizce parsel sorgu sistemi üzerinden yapılan inceleme ve aynı bölgeden intikal ederek Dairenin ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin denetiminden geçen dava dosyalarında dava konusu taşınmaza komşu olup benzer özellikteki taşınmazlara uygulanan objektif değer artış oranları da dikkate alınarak, taşınmazın gelir metoduna göre tespit edilen metrekare birim fiyatına % 40 oranında objektif değer artırıcı unsur ilave edilerek bedel yeniden belirlenmek suretiyle fark bedel depo ettirilip İlk Derece Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş, Bölge Adliye Mahkemesince objektif değer artışı ilavesi yapılmasının hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ve 12 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Kapama şeftali bahçesi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline, tapudan yol olarak terkinine karar verilmesi yerindedir.

3. Dava konusu taşınmazın konumu, bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri, Bölge Adliye Mahkemesince parsel sorgu sistemi üzerinden yapılan inceleme ve aynı bölgeden intikal ederek Dairelerinin ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin denetiminden geçen dava dosyalarında dava konusu taşınmaza komşu olup benzer özellikteki taşınmazlara uygulanan objektif değer artış oranları da dikkate alınarak, taşınmazın gelir metoduna göre tespit edilen metrekare birim fiyatına % 40 oranında objektif değer artırıcı unsur ilave edilerek bedelin belirlenmesi yerindedir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalı taraftan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

09.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.