Esas No: 2014/23477
Karar No: 2015/5582
Karar Tarihi: 09.03.2015

**8. Hukuk Dairesi         2014/23477 E.  ,  2015/5582 K.**

**"İçtihat Metni"**

Asliye Hukuk Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Tapu iptali

Hazine ile ..... ve müşterekleri aralarındaki tapu iptali davasının kabulüne dair Asliye Hukuk Mahkemesi'nden verilen 17.05.2012 gün ve 164/357 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalılar vekili tarafından süresinde istenilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dosya muhtevasına, dava evrakı ile yargılama tutanakları münderecatına ve uyulan bozma ilamında açıklandığı üzere işlem yapılıp sonucu Dairesinde hüküm tesis edildiğine göre yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddi ile Usul, Kanun ve bozma gereklerine uygun bulunan hükmün ONANMASINA, taraflarca HUMK'nun 388/4. (HMK m.297/ç) ve HUMK'nun 440/I maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine ve 3402 sayılı Kanunun 36/A maddesi gereğince harç alınmasına mahal olmadığına, 09.03.2015 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Davacı ..... tarafından açılan dava ile, davalıya ait taşınmazın bir bölümünün 3621 sayılı Kıyı Kanunu kapsamında kalan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerlerden kamu malı niteliğinde olduğu ve kişilerin mülkiyetinde kalamayacağını ileri sürülerek; bu bölümün davalılar adına mevcut tapu kaydının iptaliyle kıyı olarak tapu sicilinden terkinine karar verilmesi istenilmiştir.

Yerel Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme sonucu 10.11.2004 tarihli kararla (Mahkemenin 1. kararı); taşınmazın tapu kaydının davacı ......nin de taraf sıfatını aldığı mahkeme ilamıyla oluştuğu ve bu nedenle ortada kesin hüküm durumunun bulunduğu gerekçesiyle, kesin hüküm sebebiyle davanın reddine karar verilmiştir. O tarihte bu nitelikteki davalarla ilgili mahkeme kararlarının temyiz incelemesini yapmakla görevli olan Yargıtay 1.Hukuk Dairesi, temyiz edilen hükmü 10.02.2005 tarihli bozma ilamıyla (Yargıtay’ın 1. bozma ilamı) “…davalının tutunduğu tapu kayıtlarından sadece 23.06.1964 tarih ve 964/345 sayılı tescil ilamıyla oluşan tapu kaydının davacı hazine yönünden bağlayıcı olduğu,diğer davalardan alınan ilamların bağlayıcı olmadığı; bu sebeple tescil ilamının dayanağı olan ilam ve krokisinin çekişmeli taşınmaza uygulanarak gerçekleşecek sonucuna göre kesin hüküm durumunun sonuca bağlanması gerektiği, eksik incelemeyle hüküm kurulmasının doğru olmadığı…” gerekçesiyle, hükmü bozmuştur.Yerel mahkemece bu bozma ilamına uyulmuş; yapılan keşif ve alınan teknik bilirkişi rapor ve krokisne göre,taşınmazın kıyı alana tecavüzü bulunmadığı gerekçesiyle verilen 25.04.2007 tarihli kararla yeniden davanın reddine karar verilmiştir (Mahkemenin 2. kararı). Bu ikinci kararın davacı tarafca temyizi üzerine, temyizi inceleyen Y.1.HD. verdiği 07.11.2007 tarihli kararla, “...alınan bilirkişi raporlarının hüküm vermeye elverişli olmadığı, bu sebeple yeniden bilirkişi kurulu oluşturularak gerçekleşecek sonucuna göre karar verilmesi gerektiği...” gerekçesiyle bu hüküm de bozulmuştur (Yargıtay’ın 2. bozma ilamı). Mahkemece bu bozmaya da uyma kararı verilmiş; verilen 11.09.2009 tarihli kararla, “... yargılama sırasında yürürlüğe giren 3402 s. K.K.'nun 12. maddesindeki değişiklik uyarınca davanın 10 yıllık hak düşürücü süre içinde açılmadığı...” gerekçesiyle bir kez daha davanın reddine karar verilmiştir (Mahkemenin 3. kararı). Bu kararın da davacı tarafca temyizi üzerine Y.1.HD.nin 17.12.2009 tarihli kararında, “…davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, bu yöne değinen......nin temyiz itirazlarının yerinde olmadığından reddine;ancak bu durumun yargılama sırasında K.K'nun 12/3.maddesinde yapılan değişiklikten kaynaklandığı, davanın açıldığı sırada davacı....... dava açmada haklı durumda olduğundan,davalının yapılan tüm yargılama gideri ve avukatlık ücretinden sorumlu olacağı gözetilmeden karar verilmesinin isabetli olmadığı…” gerekçesiyle, hükmü sadece yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden bozmuştur (Yargıtay’ın 3. bozma ilamı). Bu ilam karar düzeltme hakkı da kullanılmak suretiyle kesinleşmiştir. Mahkemece bu bozma ilamına karşı direnme kararı olduğu belirtilerek verilen 23.06.2010 tarihli kararla,”... davanın reddine,davacının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına ve davalı yararına avukatlık ücreti takdire...” karar verilmiştir (Mahkemenin 4. kararı). Bu kararın da davacı tarafca temyizi üzerine Yüksek Y.HGK. “…mahkemenin bozma kararından esinlenerek daha önce gerekçesinde yer vermediği hususları değerlendirmek suretiyle karar verdiği, bu durumda temyiz edilen hükümün direnme kararı niteliğinde olmayıp yeni hüküm niteliğinde olduğu...” gerekçesiyle temyiz incelemesinin yapılması için dosyanın Y.1.HD'ne gönderilmesine karar verimiştir. Bu kez dosyanın gönderildiği Yargıtay 1.HD'nin 05.12.2011 tarihli ilamıyla (Yargıtay’ın 4. bozma ilamı) “…Anayasa Mahkemesi'nin K.K'nun 12. maddesindeki 10 yıllık hak düşürücü sürenin ..... tarafından açılan davalarda da uygulanmasına yönelik hükümü iptal ettiği, iptal kararının 23.07.2011 tarihili RG.de yayınlanarak yürülüğe girdiği, bu iptalin kesin olarak çözüme bağlanmamış davalar için de uygulama alanı bulacağı, kamu düzeni ilkesinin bunu gerektirdiği; bu durumda davanın hak düşürücü süre yönünden reddine ilişkin mahkeme hükümünün doğruluğundan söz edilemeyeceği, bu sebeple davanın esasının incelenerek gerçekleşecek sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği…” gerekçesiyle mahkeme hükmü bozulmuştur. Yerel mahkemece bu bozma ilamına uyulması soncu bu kez mahkemenin şimdi temyize konu edilen 17.05.2012 tarihli kararıyla bu kez, “... 637 m2 yüzölçümlü taşınmazın teknik bilirkişi krokisinde belirlenen 517 m2'lik bölümü hakkında davalı taraf adına mevcut tapu kaydının iptaliyle kıyı olarak tapu sicilinden terkinine, sonradan yürürlüğe giren 3402 s. K.K'nun 36/A.maddesi uyarınca yaptığı yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına ve aynı nedenle avukatlık ücreti verilmesine yer olmadığına...” karar verilmiştir (Mahkemenin 5. kararı). Bu 5. karar bu kez davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının (sebeplerinin) kapsamı dışında kalmış olan kısımları (bölümleri) kesinleşir.Bozma kararına uymuş olan mahkeme bozma kararının kapsamı dışında kalması nedeniyle, kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez.Yani kesinleşmiş olan bu bölümler, o bölümler lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (Baki Kuru:Hukuk Muhakemeleri Usulü,6.baskı,Cilt V, İstanbul 2001, sh. 4762). Bu sonuç, aynı zamanda Yargıtay’ın 04.02.1959 tarih ve 13/5 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nın da bir gereğidir. Yargıtay’ın bu konuda pek çok emsal kararı bulunmaktadır (bkz.Y.HGK.nun 22.04.1999 tarih, 11/290-296 sayılı kararı). Yargıtay, tarafların bildirdiği temyiz sebepleriyle bağlı değilse de (HUMK.m.439/2), tarafların temyiz talebiyle bağlıdır.Yargıtay hükmün temyiz edilmeyen(ve bu nedenle de kesinleşen) bölümü hakkında temyiz incelemesi yapamaz ve hükmün temyiz edilmeyen bölümünü bozamaz. HUMK.439/2.maddesi hükmü, hükmün yalnız temyiz edilen bölümü hakkında uygulanır (Baki Kuru, age.Cilt V, Sh.4626). Bu bakımdan, temyiz edilen hükmün,daha önce Yargıtay denetiminden geçerek, bozma konusu yapılmamış bölümleri, onama hükmünde olduğu ve varsayımsal onama kararı kesinleştiği takdirde; kısmi temyiz gibi sonuç doğurur ve hükmün onanmış sayılan bölümleri kesinleşir ve bu nedenle HUMK. 439/2. maddesi uyarınca, Yargıtay’ın tarafların gösterdiği temyiz sebepleriyle bağlı olmadığı gerekçesiyle yeniden temyiz denetimine tabi tutulamaz.

”Kamu düzeni ilkesi” atlanmış veya gündeme gelmiş olsa bile, yerel mahkeme kararlarının kesinleşen bölümleri hakkında hükmün kesinleşmeyen bölümleriyle ilgili temyiz incelemesi sırasında, kesinleşen bölümlerine yönelik yeniden temyiz incelemesi yapılamaz. Hükmün kesinleşen bölümleriyle ilgili olarak, Yargıtay’ın temyiz inceleme aşaması için yukarda açıklanan biçimde inceleme yapma yükümlülüğü, yerel mahkemelerin elindeki davaları sonuçlandırması bakımından da geçerlidir. Yerel mahkeme, temyiz süresinin geçirilmesi veya hükmün kısmen temyizi ya da Yargıtay tarafından yapılan temyiz incelemesi sonucu hükmün bir bölümünün bozmaya konu edilmemesi ve bu nedenlerle kesinleşmesine rağmen, hükmün o bölümü hakkında kendiliğinden önceki hükme aykırı karar verir ya da Yargıtay hükmün o bölümü kesinleştiği halde, o bölümü yeniden temyiz incelemesine tabi tutup o bölüm hakkında kesinleşme sonucuna aykırı olarak yeni bir karar verirse; bu kararların hukuki sonucu ne olacaktır? Kuşkusuz, bu şekildeki yerel mahkeme kararlarının temyiz edilmeleri üzerine Yargıtay tarafından düzeltilmesi olanaklıdır.Ancak Yargıtay bu şekilde hatalı bir bozma kararı verip,yerel mahkeme bu bozma kararına direnmezse ne olacaktır? Yargıtay uygulaması ve öğreti görüşü, bu gibi kararların “yokluk” hükmüyle sakat olacağı ve Yargıtay’ın haber aldığı böyle bir yanlışlığı düzeltilebileceği şeklindedir (Baki Kuru; age.Cilt V. sh.4565; Y.7.HD. 18.19.1985 t.371/11115 Esas ve Karar-YKD 1985/12,sh.1795; Y.9.HD. 13.12.1967 t.1057/1095- Mustafa Çemberci-İş Mahkemeleri Kanunu Şerhi, Ankara 1969,sh.205).Varılan bu sonuçlar, aynı zamanda Medeni Usul Hukuku’nun temel ilkelerinden “hukuki güvenlik ilkesi”nin de bir gereğidir.

Hukuki güvenlik ve yargıya güven kesin hüküm ilkesi ile sağlanır. Hukuki güvenlik ilkesi; hukuk devleti ilkesinin olmazsa olmaz koşulu olup; hukuk kurallarının herkese eşit ve adil bir şekilde uygulanmasını da içeren bir ilkedir. T.C. Anayasa’sının 2. maddesi’nde Cumhuriyetin nitelikleri sayılırken, Türkiye Cumhuriyeti’nin bir Hukuk Devleti olduğu vurgulanmıştır. Hukuk devleti kişilerin hukuki güvenliğini gözeten ve sağlayan bir devlettir. Hukuki güvenlik ilkesi, herkesin bağlı olacağı hukuk kurallarını önceden bilmesi, tutum ve davranışlarını buna göre güvenle düzene sokabilmesi anlamına gelir. Hukuk devleti hukuk kurallarının onu yasalaştıranlar da dahil olmak üzere, her kişi ve kuruluşu bağlamasını ifade eder. Hukuk devleti kavramının özünü devlet organlarının hukuka bağlılığı yani, yönetimin eylem ve işlemlerini hukukun içinde kalarak yerine getirmesi oluştur. T.C. Anayasa'sının 36. maddesi; “Herkes… adil yargılanma hakkına sahiptir” hükmünü içerir. Türkiye’nin de taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin adil yargılanma başlığı taşıyan 6. maddesinde; “Herkes … davasının …. hakkaniyete uygun …… olarak görülmesini istemek hakkına sahiptir.” denilmektedir. Adil yargılanma hakkının en önemli alt kavramlarından birisi, “silahların eşitliği ilkesi”dir. Yargılamada taraflar arasında adil, hakkaniyete uygun bir denge kurulması gerekir. Anayasa’nın 2. maddesiyle benimsenen hukuk devletinde, hukuki güvenliği sağlayan bir düzen kurulması asıldır. Böyle bir düzende devlete güven ilkesi vazgeçilmez temel unsurlardandır. Hukuk Devletinde yasama, yürütme ve yargının hukuka bağlı olması gerekir. Yargısı hukuka bağlı olmayan bir Devlette vatandaşların kendilerini güvencede hissedebileceklerini söylemek mümkün değildir. Hukuk devletinde bireyler devlete güven duyabilmeli aynı şekilde devlet de bu güveni vatandaşa verebilmelidir. Kesin hükme saygı uluslar arası hukuk düzenine özgü hukukun genel ilkelerinden biri olarak da kabul görmektedir. Eğer bir hukuk sistemi içerisinde yargının verdiği ve bağlayıcı olan bir kesin hüküm işlevsiz bir duruma getirilmiş ise, adil yargılanma hakkının sağladığı güvencelerden söz edemeyiz.

Somut olayda, Mahkemece verilen davanın reddine ilişkin yukarda açıklanan mahkemenin 3. kararı esas yönünden, Yargıtay’ın 3. bozma ilamında bozmaya konu edilmeyerek kesinleşmiştir. Kesin hüküm gücü kazanan bir kararın, Yargıtayca yeniden bozmaya konu edilmesi, yerel mahkemenin bozmanın kapsamı dışına çıkarak yeniden karar vermesi; kamu düzenini bozacak ve hukuki güvenlik ilkesini çiğneyecek bir sonuç yaratır. Kamu düzeni ilkesi burada asıl olarak kesinleşmiş olan kararın yenden ele alınmasını değil; aksine ele alınmamasını gerektirir. Kuşkusuz, kıyı olan bir kamu malının gerçek kişiler mülkiyetinde kalması kabul edilemeyeceğinden; devletin burada yapacağı iş “fedakarlığın denkleştirilmesi ve denkleştirici adalet anlayışı uyarınca belirlenecek uygun bir bedel karşılığında kamulaştırma işlemine başvurmaktır. Bu bakımdan, davanın esasına ilişkin olarak verilen gerek yerel mahkemenin davanın esasına ilişkin temyize konu 5. kararı gerekse Yargıtay 1.HD.nin 4. kararları yoklukla sakattır. Açıkladığım sebeplerle temyiz edilen hükmün “davanın esası hakkında verilen davanın reddi kararının kesinleştiği ve bu sebeple davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığı şeklinde bir karar verilmesi gerekirken; esas hakkında kesinleşmeye aykırı olacak şekilde yeniden karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle bozulmasına karar verilmesi gerektiğini düşünüyorum. 09.03.2015