Esas No: 2024/8716
Karar No: 2024/9783
Karar Tarihi: 09.10.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/8716 E.  ,  2024/9783 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2023/30 E., 2024/149 K.

KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen prime esas kazanç tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı işveren ... Dış Tic. ve Tekstil San. A.Ş.'ye ait iş yerinde 01.08.1994 tarihinden itibaren aralıksız, belirsiz süreli hizmet akdi ile makine enerji bölümü, makine genel elektrik teknisyeni olarak çalışmakta iken iş akdini 4857 sayılı Kanun'un 24 üncü maddesi gereğince 08.10.2012 tarihinde feshedildiğini, müvekkilinin davalı iş yerinde beyaz yaka diye tabir edilen statüde çalıştığını, ücretinin asgari ücretin 2,5 katı tutarında ödendiğini, ancak aldığı ücretin asgari ücret kadarını banka aracılığıyla, diğer kalan kısmını da elden ödendiğini, müvekkilinin davalı iş yerinde çalıştığı dönem içerisinde aldığı ücretin asgari ücretinin 2,5 katı olmasına rağmen, davalı Kuruma eksik olarak müvekkilinin aldığı ücretten daha az bildirildiğini ve emekliliğinin eksik emekli aylığı almasına neden olduğunu, bu nedenlerle müvekkilinin davalı ... A.Ş. 'ye ait iş yerinde aralıksız olarak hizmet akdiyle çalıştığı 01.08.1994 tarihinden 08.10.2012 tarihine kadar davalı iş yerinde asgari ücretin 2,5 katı ücret ile çalıştığının tespitine, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Dış Tic. ve Teks. San. A.Ş. vekili; davacının 09.04.1994 ve 09.10.2012 tarihleri arasında çalıştığını ve devamsızlık nedeniyle haklı nedenle feshedildiğini, davacının aldığı son ücretin 790 TL olduğunu, İşten çıkartılmadan önce mavi yaka kadrosunda çalıştığını, davacının davasının haksız ve kötü niyetli olduğunu, menfaat teminine yönelik bir dava olduğundan davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunduğu görülmüştür.

2.Davalı Kurum vekili; 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde işveren tarafından belirtilen hizmet prim belgesinin düzenlenmesi gerektiğinin belirtildiği, Kurumun prim hizmet belgesine istinaden prim tahakkuku yapıldığı bu nedenle sigorta ücret tespitine ilişkin davada müvekkili Kurumun taraf olamayacağını davanın husumet nedeniyle reddi gerektiğini, davacının asgari ücretin 2,5 katı ile çalıştığının Kurum nezdinde tescili talep edilmişse de ödenmemiş primlere istinaden tescil yapılmasının söz konusu olmayacağını, ücret bordrolarının işveren diğer davalı tarafından imzasız, usulüne uygun düzenlenmemesi nedeniyle müvekkili Kuruma sorumluluk yüklenemeyeceğini, davanın haksız olduğunu reddini savunduğu görülmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 23.11.2016 tarihli ve 2014/185 E., 2016/480 K., sayılı kararıyla; dinlenen tanıkların beyanlar, emsal ücret araştırması sonucuna göre davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 07.06.2017 tarihli ve 2017/335 E., 2017/598 K., sayılı kararıyla; İlk Derece Mahkemesi tarafından emsal ücret araştırması yaptırılarak tanık beyanlarının alındığı, bir kısım davacı tanıkları ve bordro tanıklarının davacının aldığı ücret miktarı ile ilgili iddialarını desteklediği, bilirkişinin sendikalardan bildirilen emsal ücret miktarlarının ortalamasını alarak tanık beyanlarını da değerlendirmek suretiyle düzenlemiş olduğu raporun dosyadaki delil durumuna uygun olduğu, davacının asgari ücretin 2,5 katı ücretle çalıştığı olgusunun ispatlandığı, bu nedenle davalıların istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmakla davalıların istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin, 18.11.2019 tarihli ve 2017/4866 E., 2019/8681 K. sayılı kararıyla; 506 sayılı Kanun'un 78 inci maddesinde ve 5510 sayılı Kanun'un 82 nci maddesinde prime esas günlük kazançların alt ve üst sınırlarının ne olacağı gösterilmiştir. Günlük kazancın alt sınırı HUMK’nın 288 inci maddesinde belirtilen sınırı aşıyorsa ücretin yazılı delille saptanması gereğinin pratikte bir önemi kalmayacaktır. Zira 506 sayılı Kanun'un 78 inci maddesine göre, “....günlük kazançları alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden hesaplanır”. 82 nci madde de bu düzenlemeye paralel bir hüküm içermektedir. Ücretin alt sınırla tespit edilen miktardan fazla olması halinde ise günlük kazancın hesaplanmasında asgari ücret esas alınır. Eldeki davada; mahkemece, davacı tarafından açılan işçilik alacağı davası sonucuna göre hüküm kurulduğu anlaşılmakta olup, bu dava esas alınarak sonuca gidilmesi isabetsizdir. Bu sebeple Hukuk Genel Kurulu’nun 2005/21-409 Esas, 2005/413 Karar sayılı kararı gözetilerek ve yukarıda belirtilen delil ve kayıtlar esas alınarak yeterli ve gerekli bir araştırmayla ulaşılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 05.06.2022 tarihli ve 2020/16 E., 2022/365 K., sayılı kararıyla; emsal ücret araştırması, dinlenen davacı tanıkları ve resen seçilen bordro tanıklarının beyanlarına göre davalı iş yerinde ücretin asgari ücret kadar kısmının banka hesabına yatırıldığı geri kalan kısmının işçilere elden ödendiği anlaşılmakla, davacının 2012 yılı itibariyle asgari ücretin 2,5 katı ücret ile çalıştığının kabul edilmesi gerektiği bu nedenle davacının talebi haklı ve yerinde görüldüğünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

C. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin, 14.11.2022 tarihli ve 2022/11684 E., 2022/14107 K. sayılı kararıyla; Mahkemece, işçilik alacaklarına yönelik davada verilen karar sonrasında davacıya işverence ödeme yapılıp yapılmadığı belirlenip öngörülen yöntem izlenmeli, buna göre ödemenin yalnızca hizmetin gerçekleştiği son ayın prime esas kazancına dahil edilebileceği dikkate alınarak, toplanan kanıtlardan elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır. gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile işçilik alacağı dosyası kapsamında ödemenin yapıldığı davacı vekilince sunulan belgeyle anlaşılmış olup, ancak hizmet akdinin sona erdiği tarihe göre bildirilen 7 günlük sigorta primine esas kazancın prime esas kazanç üst sınırı olması nedeniyle 2012/12 nci ay prime esas kazanca ilave ek prime esas kazanç düzenlenemeyeceğinden dikkate alınmamıştır gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; usul ve yasaya aykırı kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı şirket vekili; İlk Derece Mahkemesi tarafından emsal kararlar dikkate alınmadan karar verildiğini, davanın reddi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, sigorta primine esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 77 nci, 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir. (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2006 tarihli, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı).

Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. ... Kuru, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 Ankara, 1974, sayfa 395 vd.)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

2-Eldeki davada ise Mahkemece verilen ilk iki kararı, Dairemizin bozma ilamları ile bozulmuştur. Mahkeme tarafından bozmaya uyulmuştur. Ancak bozmanın gereği yerine getirilmemiştir.

Mahkemece ikinci bozma sonrası, işçilik alacağı dosyası kapsamında ödemenin yapıldığı davacı vekilince sunulan belgeyle anlaşılmış olup, ancak hizmet akdinin sona erdiği tarihe göre bildirilen 7 günlük sigorta primine esas kazancın prime esas kazanç üst sınırı olması nedeniyle 2012/12.ay prime esas kazanca ilave ek prime esas kazanç düzenlenemeyeceğinden dikkate alınmamıştır gerekçesi hatalı olup bozmayı gerektirir.

3.Mahkemece yapılacak iş, işçilik alacaklarına yönelik davada verilen karar sonrasında davacıya işverence ödeme yapıldığının anlaşılmasına göre, ödemenin yalnızca hizmetin gerçekleştiği son ayın prime esas kazancına dahil edilebileceğinden, prime esas kazanç tavanı dikkate alınmak suretiyle sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

09.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.