Esas No: 2022/510
Karar No: 2023/2492
Karar Tarihi: 22.06.2023

**6. Hukuk Dairesi         2022/510 E.  ,  2023/2492 K.**

**"İçtihat Metni"**

...

MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/1330 E., 2021/1478 K.

...

...

...

HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret

...

İLK DERECE MAHKEMESİ : Sivas 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2017/536 E., 2021/333 K.

Taraflar arasındaki rücuen alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar ... Teknik ve Sosyal Hizmetler Spor Kompleksi İnşaat Restorasyon Turizm Nakliye Temizlik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve ...Temizlik Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar ... Teknik ve Sosyal Hizmetler Spor Kompleksi İnşaat Restorasyon Turizm Nakliye Temizlik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve ...Temizlik Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Sivas Numune Hastanesi veri girişi ve kontrol elemanı hizmet alımı işi nedeniyle davalı şirket ile sözleşme imzalandığını, 106 işçi adına Türkiye Sağlık İş Sendikası adına Bakanlık aleyhine dava açıldığını, icra takipleri neticesinde 418.555,52 TL ödediğini ileri sürerek, 418.555,52 TL’nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faiziyle tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...Temizlik Gıda Tic ve San Ltd. Şti. ve ... Teknik ve Sosyal Hiz...A.Ş. (Eski ünvanı... Temizlik A.Ş.) vekili cevap dilekçesinde; davalı şirket ile davacı arasındaki ihale sözleşmesinde davalı şirketin toplu iş sözleşmesi hükümlerinden ötürü bir sorumluluğu olduğunun yazılı olmadığını, davalı şirketin ihaleye teklif verirken işçilik giderleri arasında toplu iş sözleşmesi hükümleri gereğince bir teklif vermediğini savunarak, davanın reddini istemişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplu iş sözleşmesinden kaynaklı ücret farkları için davacının yapmış olduğu ödemeleri davalı işverenlerden rücuen isteyebileceği ve davalı firmada çalıştıkları süreler itibari ile usul ve yasaya uygun bilirkişi raporunda belirtildiği miktarlar açısından davalıların sorumlu olduğu, davalılar iş mahkemesi dosyasında taraf, ihbar olunan olduğundan ödeme tarihinden itibaren faize ve davalılar yönünden ticari iş niteliği bulunduğundan avans faizine hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Teknik ve Sosyal Hizmetler Spor Komp. A.Ş ile ...Temizlik Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... Teknik ve Sosyal Hizmetler Spor Komp. A.Ş. ile ...Temizlik Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili istinaf başvuru dilekçesinde; taraflar arasındaki ihale sözleşmesinde davalı şirketin Toplu iş Sözleşmesi hükümlerinden ötürü bir sorumluluğunun olduğunun yazılı olmadığını, iç ilişkide davalı şirketin sorumlu olmadığı bir alacaktan ötürü davacıya karşı hukuken sorumlu tutulamadığını, davalı şirketin ihaleye teklif verirken; işçilik giderleri arasında toplu iş sözleşmesi hükümleri gereğince bir teklif vermediğini, yapılan işin davacı yönüyle ticari bir faaliyet olmadığını, ticari faizin uygulanabileceği hallerin belli olduğunu, dava konusu edilen alacak istemine ticari faiz uygulanamayacağını, ödeme tarihlerinden itibaren faiz işletilmesinin de hatalı olduğunu, kabul edilmemekle birlikte dava tarihinden itibaren faiz işletilmesinin hakkaniyete daha uygun olacağını, rücuya konu hakem kararının da yargısal denetimden geçmemiş tek yanlı bir karar olup davalı şirketlerin ekonomik mahvına sebep olabileceğini, eğer hakem kararı uygulanacak olur ise işverenler lehine gabin durumunun da oluştuğunu, taşeron firmaların sözleşmesi gereğince ihaleyi tamamlamak zorunda olduğunu, aksi halde teminat mektubu irat kaydedileceğini ve başkaca ihaleler için gerekli olan iş bitirme belgesini de almasının mümkün olmayacağını beyan ederek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu olayda da davacı ile davalılar arasında alt işveren-asıl işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl işverenin, alt işverenlerin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunundan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenlerle birlikte müteselsilen sorumlu olduğu, kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenlerin, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müteselsilen sorumlu olduğu, bu düzenlemenin, işçi alacağının güvence altına alınması amacıyla yapılmış olup, sadece işçilere karşı bir sorumluluk olduğu, asıl ve alt işveren arasındaki ilişkide ise iş hukuku değil, Borçlar Kanunu ve sözleşme hukuku esas alınacağından, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiği, davacının toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan ücret farkı alacağına konu ödediği işçilik haklarından doğan bedelden, davalı şirketlerin dava dışı işçiyi çalıştırdığı dönemle sınırlı sorumlu olacağı, davalının bu ilke çerçevesinde sorumluluğunun belirlenmesi gerekmekte olup buna uygun olarak alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulü yönündeki mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu, ödeme tarihinden itibaren ve davalıların ticaret şirketi yani tacir olmaları nedeniyle ticari avans faizine hükmedilmesinde yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Teknik ve Sosyal Hizmetler Spor Komp. A.Ş ile ...Temizlik Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Teknik ve Sosyal Hizmetler Spor Komp. A.Ş ile ...Temizlik Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri temyiz nedeni olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet alım sözleşmesinden kaynaklı rücuen tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunun 36.38 ve 39 ncu maddeleri

3.Değerlendirme

Uyuşmazlık, toplu iş sözleşmesinden kaynaklı işçilik alacaklarını dava dışı işçilere ödeyen davacı Bakanlığın bu tutarlardan münhasıran sorumlu olup olmadığı ve alt işverenlere rücu edilip edilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Davacı ile davalı ... Teknik ve Sosyal hizmetler Spor Kompleksi İnş. Res. Tur. Nak. Tem. San. A.Ş. ve ...Temizlik Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. arasında veri girişi ve kontrol elemanı hizmet tıbbi kayıt hizmetleri alımına dair sözleşme 01/01/2012-31/12/2014 dönemi için imzalanmıştır.

Davalıların istihdam ettiği işçilerinin Türkiye Sağlık İşçileri Sendikasına üye oldukları, toplu iş sözleşmesinin Yüksek Hakem Kurulunun 16.07.2014 tarihli kararı ile 15.02.2014-14.02.2016 dönemi için bağıtlandığı, toplu iş sözleşmesinin taraflarının davalı alt işveren ... Teknik ve sosyal hizmetler Spor Kompleksi İnş. Res. Tur. Nak. Tem. San. A.Ş.(Eski ünvanı... Güv. ve Tem. İlaçlama Paz. Hiz. San. Tic.) ve ...Temizlik Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. ile Türkiye Sağlık İş Sendikası olduğu, dava dışı 106 işçinin davacı aleyhine iş mahkemelerinde açtığı toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan işçilik alacaklarının tahsiline ilişkin davaların davacı aleyhine sonuçlandığı ve davacının davalılardan alamadığı toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan işçilik alacaklarını işçilere ödediği anlaşılmaktadır.

Anayasal bir hak olan toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme yapma hakkı, hukuki kaynağını Anayasadan alan ve sosyal taraflara yasa gücünde düzenleme yapma yetkisini veren sosyal bir haktır.

Toplu iş sözleşmesinde aksi belirtilmedikçe iş sözleşmeleri toplu iş sözleşmesine aykırı olamaz. İş sözleşmelerinin toplu iş sözleşmesine aykırı hükümlerinin yerini toplu iş sözleşmesindeki hükümler alır. Toplu iş sözleşmesinde iş sözleşmelerine aykırı hükümlerin bulunması hâlinde ise iş sözleşmesinin işçi yararına olan hükümleri geçerlidir. (6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m. 36)

Toplu iş sözleşmesinden taraf işçi sendikasının üyeleri yararlanır. Toplu iş sözleşmesinden, sözleşmenin imzalanması tarihinde taraf sendikaya üye olanlar yürürlük tarihinden, imza tarihinden sonra üye olanlar ise üyeliklerinin taraf işçi sendikasınca işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanır. Toplu iş sözleşmesinin imza tarihi ile yürürlük tarihi arasında iş sözleşmesi sona eren üyeler de, iş sözleşmelerinin sona erdiği tarihe kadar toplu iş sözleşmesinden yararlanır (6356 sayılı Kanun m. 39).

İşletme toplu iş sözleşmesi kapsamında olan ya da toplu iş sözleşmesi bulunan bir işyeri veya işyerinin bir bölümünün devrinde, devralan işverenin aynı işkoluna giren işyeri veya işyerlerinde yürürlükte bir toplu iş sözleşmesi var ise; devralınan işyeri veya işyerlerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinden doğan hak ve borçlar, iş sözleşmesi hükmü olarak devam eder. Devralan işverenin işyeri ya da işyerlerinde uygulanan bir toplu iş sözleşmesi yok ise; devralınan işyerinde yürürlükteki toplu iş sözleşmesinden doğan hak ve borçlar, yeni bir toplu iş sözleşmesi yapılıncaya kadar toplu iş sözleşmesi hükmü olarak devam eder (6356 sayılı Kanun m. 38).

Yukarıda yer verilen düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere toplu iş sözleşmesi niteliği gereği kamu düzeninden olup, bireysel iş sözleşmelerinden farklı olarak sözleşmeye taraf olmayanları da bağlar. Zira 6356 sayılı Kanun'un m. 38/1 inci maddesinde, işyeri devri halinde devralınan işyerinde yürürlükteki toplu iş sözleşmesinden doğan hak ve borçların, yeni bir toplu iş sözleşmesi yapılıncaya kadar toplu iş sözleşmesi hükmü olarak devam edeceği düzenlenmiştir.

Davacı kurum ile davalı arasında yapılan hizmet sözleşmesi ile davalı yüklenici bir işi kendi işçileri ile yapmayı üstlenmiştir. Çalışan işçiler davalı işçileridir. İşçinin davacı işveren ile bir ilişkisi bulunmadığından sözleşmede aksine bir hüküm bulunmaması halinde yüklenici işçinin tüm sosyal ve maddi haklarından sorumludur.

Bununla beraber toplu iş sözleşmelerinin yukarıda anlatılan kamu düzeni gereği sözleşmede aksine hüküm olsa dahi sözleşme tarihinden sonra yapılan toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre işveren toplu iş sözleşmesi uyarınca işçiye ödediği bedeli talep edemeyecektir. Ancak işçinin sözleşme imzalanırken var olan toplu iş uyarınca talep ettiği sosyal hakların yüklenici tarafından karşılanması gerekir. Çünkü sözleşme toplu iş şartları bilinerek imzalanmıştır.

Bu bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; işveren davacı ile davalı yükleniciler arasında hizmet sözleşmesinin akdedildiği tarihten sonra 16.07.2014 tarihli kararı ile yürürlüğe giren ve 15.02.2014-14.02.2016 dönemini kapsayan toplu iş sözleşmesi gereğince ödenecek bedellerden davalı yüklenicilerin sorumlu olmadığı sonucuna varılmalıdır.

Bu bağlamda işçilere ödeme yapan işveren (kurum) bu bedelleri yüklenici ... Teknik ve Sosyal hizmetler Spor Kompleksi İnş. Res. Tur. Nak. Tem. San. A.Ş. ve ...Temizlik Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti.’den talep edemeyeceğinden işbu davalılar bakımından davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, kararının bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle ;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin

Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan harcın istek halinde iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye

Mahkemesine gönderilmesine,

22/06/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.