Esas No: 2024/153
Karar No: 2024/1101
Karar Tarihi: 12.02.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/153 E.  ,  2024/1101 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/1674 E., 2023/2474 K.

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Manisa 3. İş Mahkemesi

SAYISI : 2017/302 E., 2021/57 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili, davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili, davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı site yönetimi iş yerinde 2009/5. ayı ile 2017/10. ayı arasındaki hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu beyanda davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarının resmi belge vasfında olduğunu aksinin aynı nitelikte belgelerle ispatlanması gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın kısmen kabulü ile davacı .... TC kimlik numaralı ...'ın davalı.... Ada Toki 1 Evleri B blok 1080715.45.01 sayılı işyerinde 01.05.2009-09.12.2016 tarihleri arasında aralıklı olarak 1004 gün çalıştığı ve bu çalışmalarının Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediği, bildirim yapılmadığı günlerde asgari ücret aldığının tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

1.Davacı vekilinin istinaf sebepleri; davacının part time süreli olarak çalıştığı yönündeki tespite katılmadıklarını, davacının sitenin kapıcı dairesinde ikamet etmesinin sürekli çalıştığının ispatı olduğunu, hizmet süresinin dava dilekçesinde belirttikleri şekilde 2017 yılı 10. ayına kadar hesaplanması gerektiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı vekilinin istinaf sebepleri; husumet itirazlarının bulunduğunu, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verildiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Feri müdahil Kurum vekili istinaf sebepleri; Kurum kayıtlarından davacının 29.09.2001 tarihinde ilk işe girdiği, 01.10.2001 tarihine kadar toplam 2 gün 4/a hizmeti olduğunun tespit edildiğini, davacının belirtmiş olduğu tarihler arasında Kuruma intikal eden bir çalışması olmadığını, Kurum kayıtları resmi yazılı belge vasfında olup aksinin aynı nitelikte belgelerle ispatlanması gerektiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 7 katlı 32 daireden oluştuğu bildirilen apartmanın görevli dairesinde davacının ikamet ettiği konusunda çekişme bulunmadığı, komşu apartmanlarda ikamet ettiği beyanlarından anlaşılan tanıklar ..., ..., ... anlatımlarından açıkça ortaya çıktığı üzere davacının davalı apartman nezdinde çalıştığı, davalının savunmasında çekişmeli dönem öncesi ve sonrasında temizlik işinin üçüncü kişilere yaptırılmasına karşın çekişmeli dönemde apartman sakinleri tarafından yapılmakta olduğunun olağan görülmediği, 32 dairenin bulunduğu bir toplu yaşamda herkesin temizlik işinde çalıştığının kabulünün olağan görülmediği, netice itibariyle davacı tarafın çalıştığına dair tespitte bir isabetsizlik görülmediği, davacının çekişmeli dönemde ayda 11 gün çalıştığının kabul edildiği ve iş bu kabulün dosya kapsamındaki delillerle örtüştüğü,

Davacı tarafın dava dilekçesinde haftalık 20 saat çalıştığını iddia ederken iddianın genişletilmesi yasağına aykırı olarak ve kendi kendisi ile çelişecek şekilde istinaf başvurusunda çekişmeli dönemde tam çalıştığına dair iddiasının dinlenebilir olmadığı,

Davalı apartman yönetiminin 09.12.2016 tarihli toplantıda görevli dairesinin boşaltılmasına ilişkin aldığı kararın iş sözleşmesinin feshi niteliğinde olduğunun açık olduğu, davacının daha fazla süre ile çalıştığına dair iddiasına itibar edilmemesinde bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; dosya kapsamında dinlenen tanık beyanları ile davacının talep edilen dönemlerde kesintisiz çalıştığının sabit hale geldiğini, davacının çalışma süresi boyunca davalı sitede bodrum katında "görevli dairesi" yazan dairede oturduğunu, 2009 yılının 5 inci ayı ile 2017 yılının 10 uncu ayları arasında davalı tarafın başka bir firmadan temizlik hizmeti almadıkları için fatura sunamadıklarını, site yönetiminin, davacının taşınmaz zorunda kalmasından sonra temizlik işleri yapacak biri olmadığı için bir firma ile anlaştığını, bu durumun dahi davacının temizlik, kapıcılık ve sair işleri yaptığının delili olduğunu beyanla kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

Fer'i müdahil Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava; davacının davalı site yönetimi iş yerinde 2009/5. ayı ile 2017/10. ayı arasındaki hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme

Dava hizmet tespit davası olup mahkemece davalı TOKİ 1-B Blok site yönetimi tarafından çöplerin toplanmasına ilişkin alınan kararlar gerekçe gösterilmek suretiyle, bir kapıcının çalıştırılması gerektiği varsayımıyla davacının hizmetlerinin tespitine karar verilmiş ise de kabul eksik incelemeye dayalıdır. Davalı Site Yönetiminin bordro tanıklarından ...'un Mahkemece dinlendiğinde, çöpleri kendisinin aldığını belirtmiştir. Diğer bordro tanığı... dinlenmemiştir. Kiracı olarak davalı sitede oturan ... da binanın dış temizliğini para karşılığında yaptığını beyan etmiş, apartman karar defterinde 05.08.2009 tarihli kararda; çöplerin apartman sakinlerince alınacağı, temizliğin de yine sakinlerce yapılacağı kararı alınmış, 06.12.2015 tarihinde de bu kararların aynen devamına karar verilmiş olup davacının şikayeti üzerine Kurum denetim elemanı tarafından yapılan denetim sonucunda da davacı ile ilgili herhangi bir hizmet tespiti yapılamadığı, dava açması gerektiği belirtilmiştir.

Dinlenen tanık beyanları, yapılan araştırmalar sonucunda davacının davalı sitede kiracı olarak oturduğu, gelini vefat ettikten sonra oğlunun yanına kapıcı dairesine taşındığının anlaşılması karşısında öncelikle davacının ikametgah kayıtları mernisten getirtilmeli, davacının gelininin vefat tarihi belirlenmeli, bordro tanığı Cemil dinlenilmeli, apartman karar defterleri, denetim tutanağı incelenmeli, TOKİ sitesindeki diğer bloklardan ve diğer site çalışanlarından tanıklar belirlenip dinlenilmeli ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırmayla karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı vekili, davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.02.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.