Esas No: 2015/826
Karar No: 2015/2624
Karar Tarihi: 17.03.2015

**6. Hukuk Dairesi         2015/826 E.  ,  2015/2624 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Malatya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ : 30/09/2014

NUMARASI : 2010/511-2014/1238

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı alacak davasına dair kararın temyiz incelemesi duruşmalı olarak davalı-karşı davacı ve davacı-karşı davalı tarafından süresi içinde istenilmekle gün tayin edilerek taraflara gönderilen davetiyelerin tebliğ edilmesi üzerine belli günde davalı-karşı davacı vekili Av. M.. Ç.. ve davacı-karşı davalı vekili Av. M.. D.. geldiler. Hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Asıl dava, kiraya verenin açtığı kira sözleşmesi gereğince teslim edilmesi gereken ancak teslim edilmeyen malzemelerin bedelinin tahsili, karşı dava kiracının açtığı kiracı şirkete ve ortaklarına ait olan ve kiraya verenin tahliye sırasında teslim aldığı malzemelerin aynen olmadığı takdirde bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece, asıl davanın kısmen kabulü ile 10.000 TL'nin dava tarihinden itibaren, 197.939,06 TL'nin ıslah tarihi olan 04.06.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı karşı davacıdan alınarak davacı karşı davalıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karşı davanın kısmen kabulü ile 5.000 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacı karşı davalı İl Özel İdaresi (M.. B..nden) alınarak davalı karşı davacı İstanbul Otelcilik A.Ş.'ye verilmesine karar verilmiş, hüküm asıl davanın davacısı (karşı davanın davalısı) ve asıl davanın davalısı (karşı davanın davacısı) tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosya kapsamına, toplanan delillere, mevcut deliller mahkemece taktir edilerek karar verilmiş olmasına, taktirde de bir isabetsizlik bulunmamasına göre asıl davanın davalısının (karşı davanın davacısının) temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Asıl davanın davacısının (karşı davanın davalısının) temyiz itirazlarına gelince;

Davacı-karşı davalı vekili dava dilekçesinde; müvekkili idare ile davalı-karşı davacı şirket arasında mülkiyeti idareye ait olan Malatya A. Oteli'nin kiralanması konusunda kira sözleşmesi düzenlediklerini, kira sözleşmesinin 19.10.1993-19.10.2008 arası dönemi kapsadığını, taraflar arasındaki kira sözleşmesinin 13 ve 14. maddesinde belirtilen şartlara kiracı şirketin uymadığını, davalı-karşı davacının müvekkili idareye sözleşme gereği teslim etmesi gereken demirbaşları teslim etmediğini, müvekkili idareye teslim edilmesi gereken toplam 19.405 adet, 7.347 m ve 4.535 m2 demirbaş olması gerekirken, teslim alınan malzemenin sadece 7.354 adet olduğunu, sonuç olarak 12.051 adet, 7.347 m, 4.535 m2 demirbaş malzemenin teslim alınmadığının ortaya çıktığını, müvekkili şirkete sözleşme gereği teslim edilmeyen malzemelerin bedeli olan 10.000,00 TL nin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalıdan alınarak müvekkili idareye ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Dosyaya sunulan bilirkişi raporundan sonra davacı-karşı davalı vekili davasını ıslah ederek talebini 788.909,07 TL'ye yükseltmiştir.

Davalı-karşı davacı vekili, davacı-karşı davalı ile müvekkili şirket arasında akdedilen kira sözleşmesine istinaden mülkiyeti davacı idareye ait olan A. Oteli'nin müvekkilinin 19.10.1993-19.10.2008 tarihleri arasında kiracı sıfatı ile kiraladığını, davacının 19.10.2008 tarihinde davalı şirketin işlettiği A. otelini icraen davalının yokluğunda tahliye ettiğini, otelde mevcut tüm eşyaların, müvekkiline ait özel eşyalar dahil davacı tarafından alındığını, tahliye tarihinden bu yana gayrimenkulun teslim tutanağını talep eden müvekkili şirkete malesef bu listelerin teslim edilmediğini, gayrimenkulün kendilerine tekrar otel olarak kiraya verilmesinin düşünüldüğü belirtildiğinden müvekkiline ait eşyaların gayrimenkulde kalması hususunda şifaen anlaştıklarını, yapılan ihale sonucu gayrimenkulün 3.şahsa kiralandığını, ancak müvekkillerinin özel eşyalarını otelden almalarına fırsat verilmeden tüm otel eşyalarına davacı tarafından el konulmak suretiyle otelin tahliye edildiğini, hiçbir açıklaması olmayan dava dilekçesi ile açılan davanın reddi gerektiğini, karşı davalarında ise, kira sözleşmesinin 13.maddesinde bahsi geçen kiraya mahsup edilen demirbaş eşyaların haricinde, davalı şirketin kurucu ortaklarından sayın Hasan tarafından alınarak otelde sergilenen çok değerli tablolar ve diğer özel eşyaların da müvekkiline teslim edilmediğini, dava konusu edilen bu şahsi eşyaların değerlerinin çok yüksek olmakla birlikte fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000 TL üzerinden davalarını açtıklarını, mülkiyeti müvekkiline ait olup, kira bedeline mahsubu yapılmayan şirketin ve ortaklarının şahsi mallarının aynen iadesi, bunun mümkün olmaması halinde tespit ettirilecek bedellerinin müvekkiline ödenmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, ilk bilirkişi raporunda netice olarak davacının teslim edilmeyen demirbaşlar nedeni ile talep edebileceği alacak miktarının 788.909,07 TL olduğu yönünde görüş beyan edildiği, ikinci bilirkişi raporunda netice olarak davacı tarafından teslim alınmayan mallara ilişkin talep edebilecekleri alacak miktarının 207.939.06 TL olduğu yönünde görüş beyan edildiği, tarafların bu rapora itirazları üzerine bilirkişiler ek raporlarında netice olarak davacı tarafın talep edebileceği alacak miktarının 207.939,06 TL, davalı-karşı davacı tarafından dava tarihi itibariyle talep edilebilecek alacak miktarının ise 9.750 TL olduğu yönünde görü beyan edildiği, ikinci bilirkişi heyetinden alınan kök ve ek raporun teknik verilere uygun, gerekçeli ve yargıtay denetimine elverişli olduğu, bu nedenle hükme esas alınması gerektiği gerekçesiyle asıl dava yönünden davanın kısmen kabulü ile 10.000 TL'nin dava tarihinden itibaren, 197.939,06 TL'nin ise ıslah tarihi olan 04.06.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı-karşı davacıdan alınarak davacı-karşı davalıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin ise reddine, karşı dava yönünden ise, davanın kısmen kabulü ile karşı dava dilekçesindeki talep miktarı ile bağlı kalınarak 5.000 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacı-karşı davalıdan alınarak davalı-karşı davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Davaya dayanak yapılan ve karara esas alınan 19.10.1993 başlangıç tarihli ve onbeş yıl süreli kira sözleşmesi konusunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Kira sözleşmesinin 5/h maddesinde: “tesis (bina asansör, kalorifer kazan sistemi, jeneratör, sıcak su kazanları, klima sistemleri, mutfak tesisatı, çamşırhane tesisatı vs) ile kendisine teslim edilen demirbaş eşyaları sağlam ve eksiksiz teslim edeceğini, aksi takdirde günün raicine göre bedelini ödeyeceğini taahhüt etmek.” hükmü, 13.maddesinde: “Turistik otelin tefriş edilmesi ve işletmeye alınması için gerekli tüm masraflar kiracıya ait olup, kiradan mahsup edilecektir. Kiradan mahsuba tabi tefriş ve işletmeye alma masraflarının değerlendirilmesinde satın alma, imal-inşaa, nakliye montaj vb.gibi maliyet kalemlerinin tümünü kapsayan genel kabul görmüş değer esas alınacaktır. Bu maliyetlerin oluşumu, İdareden bir elaman ile İl Bayındırlık Müdürlüğü teknik elemanları denetleyecek, oluşturulacak satın alma komisyonunda yer alabileceklerdir. Hali hazır otelde bulunan bütün demirbaş eşyalar sayılarak değerlendirme komisyonu tarafından tespit edilerek, otel ihale

tarihinden itibaren 15 gün içinde idareye bir tutanakla teslim edilecektir. Kira müddeti sonunda kiraya mahsup edilen döşeme demirbaş ile idarenin de değerlendirme komisyonuna teslim edilen demirbaşlar yine teknik elemanların gözetiminde idareye demirbaş listesine uygun olarak sağ ve çalışır vaziyette teslim edilecektir.” hükmü, 14.maddesinde: “Kiracının şartnamenin 13. Maddesi gereği otele alacağı döşeme, demirbaş ve mefruşatlar (amortismana tabi bilumum iktisadi kıymetler mobilya, mefruşat, mutfak, servis ve takımları, bardak tabak, paslanmaz çelik, keten çarşaf yastık yüzü, masa örtüsü, havlu, üniforma, büro ve umumi mahaller tefriş ve demir başları, teçhizat ve tesisatların mülkiyeti idareye aittir. 13.maddede belirtildiği şekilde değerlendirildikten sonra ortaya çıkan maliyet kaç aylık veya yıllık kira bedeline tekabül ediyorsa kira başlangıcından itibaren o kadar ay veya yıl kira bedeli peşin ödenmiş sayılacak ve bundan sonra ödemeler Şartnamenin 11. maddesindeki şartlar doğrultusunda ödeme yapılacaktır. Kira başlangıcı ihale tarihinden itibaren 45 gün sonradır. Kiracı l3. Madde gereği, bilumum demirbaşlar kira müddeti hitamında idareye sağlam bir şekilde devredeceğinden işletme ve kullanım gereği yıpranan, eskiyen, kırılan, bozulan teknik ve ekonomik ömrünü dolduran mefruşat, demirbaş, teçhizat ve tesisat kiracı tarafından yenilenecek bu yenilemeler karşılığında idareden hiçbir suretle bedel talep edilmeyecektir.” hükmünü, yine 29.maddesinde: “A. Oteli 15 yıllık kiralama müddeti sonunda müstecir oteli devraldığı şekilde sağlam ve bakımlı olarak teslim edecektir. Noksan ve hasarlar müstecire tanzim ettirilecektir.” hükmü getirilmiştir.

Kira sözleşmenin 14.maddesinde; kira sözleşmesinin 13.maddesi gereğince alınan bilumum demirbaşların kira müddeti hitamında idareye sağlam bir şekilde devredeceğinden işletme ve kullanım gereği yıpranan, eskiyen, kırılan, bozulan teknik ve ekonomik ömrünü dolduran mefruşat, demirbaş, teçhizat ve tesisat kiracı tarafından yenileneceği, bu yenilemeler karşılığında idareden hiçbir suretle bedel talep edilmeyeceği kararlaştırılmıştır. Serbest irade ile sözleşmeye konulan yukarıdaki hükümler geçerli olup, tarafları bağlar. Anılan sözleşme hükümlerinin olaya ve tarafların hukuki durumuna etkisi mahkemece doğru olarak değerlendirilmediği gibi, hükme esas alınan 12.11.2013 tarihli raporla önceki 13.02.2012 tarihli kök rapor ve 27.05.2013 tarihli ek rapor arasında değerlendirme yönünden mübayenet bulunduğundan hükme esas alınamayacağı anlaşılmıştır. Mahkemece kira sözleşmesinin 5/h, 13, 14 ve 29.maddeleri gereğince, kiralanana alınan demirbaşların idareye sağlam bir şekilde devredilmesi kararlaştırıldığından, yıpranan, eskiyen kırılan, bozulan, teknik ve ekonomik ömrünü dolduran mefruşat, demirbaş, teçhizat ve tesisatın yenilenmesi bedelinin Yargıtay denetimine elverişli bilirkişi incelemesi ile belirlenmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile karar verilmesi doğru değildir.

Hüküm bu nedenlerle bozulmalıdır.

SONUÇ:Yukarıda 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı-karşı davalının temyiz itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı HMK.ya 6217 Sayılı Kanunla eklenen geçici 3.madde hükmü gözetilerek HUMK.nın 428.maddesi uyarınca hükmün BOZULMASINA, Yargıtay duruşması için kendisini vekille temsil ettiren davacı-karşı davalı yararına takdir olunan 1.100.-TL vekalet ücretinin davalı-karşı davacıdan alınarak davacı-karşı davalıya verilmesine, istek halinde peşin alınan temyiz harcının temyiz edene iadesine, 17.03.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.