Esas No: 2024/3919
Karar No: 2024/5469
Karar Tarihi: 16.05.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/3919 E.  ,  2024/5469 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/822 E., 2023/959 K.

KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 12. İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/212 E., 2023/17 K.

Taraflar arasındaki asıl davada Kurum işleminin iptali, birleşen davada itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı/birleşen davada davacı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı/birleşen davada davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ...'in 01.11.2009 tarihinde emekli olduğunu ve emekli olduğu tarihten 24.01.2018 gününe kadar emekli maaşı aldığını, davalı Kurum tarafından müvekkiline gönderdiği 28.12.2017 tarihli yazı ile müvekkilinin 01.01.2008-30.10.2009 tarihleri arasında yaptığı çalışmalarının sahte olduğundan bahisle iptal edildiğini, bu sebeple emeklilik işleminin de geçmişe yönelik iptal edildiğini, aldığı tüm emekli maaşlarının geri ödenmesinin istediğini, davacının Bornova Şehitler Ortaokulu bünyesinde temizlik görevlisi olarak çalıştığını, belirtilen tarihlerde çalıştığı gerek dönemin okul yöneticileri, gerek öğretmenleri, gerekse öğrencileri tarafından bilindiğini, hiçbir araştırma yapılmadan bir memurun keyfi tutumu sonucunda müvekkilinin sigorta günlerinin iptal edildiğini, emekli aylığının kesildiğini ve bugüne kadar aldığı tüm maaşların geri istendiğini, müvekkilinin yaşlılık aylığının iptaline ilişkin davalı Kurum işleminin iptalini, 01.01.2008-30.10.2009 tarihleri arasında ... Temizlik Hiz Özel Güv. Sis. Gıda San ve Tic Ltd Şti bünyesinde ve alt işveren Bornova Şehitler Ortaokulu Müdürlüğünde asgari ücretle ayda 30 gün üzerinden çalıştığının tespiti ile emeklilik haklarının devam ettiğinin tespitine, bu nedenle yeniden müvekkiline yaşlılık aylığı bağlanmasına, yaşlılık aylığı bağlanıncaya kadar ödenmeyecek olan yaşlılık aylıklarının her ay için ayrı ayrı ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep etmiştir.

Birleşen davada davacı Kurum vekili dava dilekçesinde; müvekkili Kurumdan 2105251222 tahsis numarası ile aylık almakta iken sahte işyerinde çalışmalarının bulunmasıyla günlerinin iptal olması nedeniyle almış olduğu emekli aylığı iptal edilen davalıya 01.11.2009- 24.01.2018 tarihleri arası yersiz ödenen miktarlar için adına borç kaydı oluşturulduğunu, yersiz ödemelerin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsili için davalı aleyhine İzmir 2. İcra Müdürlüğü nezdinde 97.324,27-TL yersiz ödeme, 33.293,92-TL işlemiş faiz ve 130.618,19-TL takip çıkışı üzerinden ilamsız icra takibi açıldığını, işbu takibe davalı tarafından haksız olarak itiraz edildiğini, kusur ve miktar yönünden fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, yapılan masraf ve ödemelerin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte borçludan tahsili için başlatılmış bulunan İzmir 2. İcra Müdürlüğünün 2018/5518 E. sayılı icra dosyasında davalının yaptığı itirazın iptaline ve takibin devamına karar verilerek Kurum lehine %20'den aşağı olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada davalı ... cevap dilekçesinde özetle; usule ilişkin itirazlarının olduğunu, davacının davalı okulda hiçbir zaman ve hiçbir şekilde çalışmadığını, diğer davalı ... Temizlik Hiz Özel Güv. Sis. Gıda San ve Tic. Ltd. Şti. işyerinden yalnızca temizlik malzemesi satın alındığını, bunun dışında herhangi bir hizmet alımının söz konusu olmadığını belirterek davanın öncelikle usulden reddini istemiştir.

Asıl davada davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının ilk işe giriş tarihinin 01.01.1973 yılı olduğunu, 3501007567507 sicil numarası ile 4-a, 06.02.1998 tescil tarihli 0695453758 sicil nolu 4-b kaydının olduğunu, 01.11.2009 tarihi itibariyle 2105251222 tahsis no,lu dosyadan yaşlılık aylığı bağlandığını, ancak aylığın durdurulduğunu, davacının muhtelif dosyalarda işlem gören işyerlerindeki çalışmalarının iptal edildiğini, Kurum işlemlerinde bir usulsüzlük bulunmadığını, ayrıca zamanaşımı definde bulunduklarını, davanın öncelikle bu yönden reddinin gerektiğini, Kurum denetmen raporu ile durum hakkında ilgili tespitler yapıldığını ve tanık beyanları ile işyerinde fiili olmayan bildirimler yapıldığı sonuç ve kanaati hasıl olduğunu, bu nedenle davacının talebinin haksız ve mesnetsiz olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Asıl davada davalı ... Temizlik Hiz Özel Güv. Sis. Gıda San ve Tic Ltd Şti. tarafından davaya cevap verilmemiştir.

Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; öncelikle davacı Kurumun müvekkiline gönderdiği 28.12.2017 tarihli yazı ile müvekkilin 01.01.2008-30.10.2009 tarihleri arasında yaptığı çalışmaların sahte olduğundan bahisle iptal edilmiş olması, bu nedenle yeterli priminin bulunmadığı belirtilerek emeklilik işleminin geçmişe yönelik olarak iptal edilmesi ve emekli maaşının kesilerek aldığı tüm emekli maaşının iade edilmesinin haksız bir işlem olduğunu, müvekkilinin İzmir 2. İcra Müdürlüğünün 2018/5518 E sayılı dosyasından geçmişe dönük ödenen tüm maaşlarının faizleri ile tahsil edilmesi talebine itiraz ederek takibi durdurduğunu, ayrıca davacı Kuruma ve iptal edilen çalışmalarını gerçekleştirdiği ... Temizlik Hizm. Özel Güvenlik Sis. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ...’ne karşı dava açarak yaşlılık aylığının iptaline ilişkin işlemin iptali ile belirtilen tarihler arasında ... Temizlik Hizm. Özel Güvenlik Sis. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin bünyesinde Bornova Şehitler Ortaokulu Müdürlüğünde asgari ücretle aylık 30 gün üzerinden çalıştığının tespitini ve de emeklilik hakkının devam ettiğine karar verilerek yeniden emekli maaşı bağlanmak suretiyle iptal tarihinden itibaren kendisine ödenmeyen yaşlılık aylıklarının yasal faizleriyle ödenmesini talep ettiğini beyanla, müvekkili tarafından açılmış olan dava dosyasında verilecek kararın bekletici mesele yapılması gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kabulüne; davacının yaşlılık aylığının iptaline ilişkin 28.12.2017 tarih ve 15.850.650.98 sayılı Kurum işleminin iptaline, davacının yaşlılık aylığının iptal edildiği tarih itibariyle yeniden bağlanarak ödenmeyen yaşlılık aylıklarının her ay için ödenmesi gereken tarihlerden itibaren yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine, birleşen İzmir 14. İş Mahkemesinin 2019/82 Esas sayılı dosyası yönünden davacının davasının reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı/birleşen davada davacı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı/birleşen davada davacı Kurum vekili istinaf dilekçesimde, 5510 sayılı Kanun'un 59/II nci maddesi uyarınca Kurum denetmen raporunun aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğunu, Kurum raporunda işveren ... Tem. Hiz. Ltd. Şti. tarafından bildirimi yapılan 2008 yılı sonrası sürelere ilişkin yeterli emsal delil ve belge incelemesi yapılmaksızın salt tanık beyanlarına göre hüküm kurulduğunu, kararın usul ve Kanun'a aykırı olduğunu olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile SGK Denetmeni ... ... tarafından düzenlenen 15.11.2017 tarih ve 2017/ELA/092 sayılı rapor içeriğinde mevcut bilgi ve belgeler ile davalı ... Tem. Hiz Öz. Güv. Sis. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'ye ait işyerinden 2008 tarihinden itibaren yapılan sigortalılık bildirimlerinin sahte olduğunun tespiti üzerine, davacının 01.01.2008 - 30.10.2009 tarihleri arasındaki bildirimleri iptal edilmiş ise de, sözkonusu işyerinden bildirimlerinin 03.05.2006 tarihinde başladığı ve 30.10.2009 tarihine kadar sürdüğü, Şehitler Ortaokulunda okulun giriş kapısında güvenlik görevlisi olarak fiilen çalıştığının bordro tanıkları ve müdür yardımcısı ...'ın beyanları ile doğrulandığı dikkate alındığında, davacının davalı ... Tem. Hiz. Öz. Güv. Sis. Gıda San. Tic Ltd. Şti.'ye ait 1173247.35 sicil sayılı işyerinden 01.01.2008 -30.10.2009 tarihleri arasında yapılan bildirimlerinin fiili ve gerçek bir çalışmaya dayandığı anlaşılmakla, asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar veren İlk Derece Mahkemesi kararının yerinde olduğu değerlendirilerek İzmir 12. İş Mahkemesinin 19.01.2023 tarih, 2021/212 Esas ve 2023/17 Karar sayılı kararına yönelik davalı/birleşen davada davacı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı/birleşen davada davacı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı/birleşen davada davacı Kurum vekili, istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, asıl dava davacının davalı ... Temizlik Hiz Özel Güv. Sis. Gıda San ve Tic Ltd Şti. bünyesinde ve asıl işveren Bornova Şehitler Ortaokulu Müdürlüğünde 01.01.2008 - 30.10.2009 tarihleri arasındaki çalışmalarının gerçek olup olmadığı, Kurumun yaşlılık aylığının iptaline ilişkin işleminin yerinde olup olmadığı hususlarına, birleşen dava ise itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2-Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi olup, bu tür davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Değerlendirme

1. İnceleme konusu davada, davalı/birleşen davada davacı Kurum denetmenlerince düzenlenen 15.11.2017 tarih ve 2017/ELA/092 sayılı Denetmen Raporu ile davalı ... Tem. Hiz Öz. Güv. Sis. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'ye ait 1173247 sicil numaralı işyeri kayıtlarının incelendiği, yapılan incelemede davalı şirkette çalışması bulunan bir kısımı sigortalıların beyanlarının alındığı, beyanı alınan sigortalıların ifadelerinde davalı ...... Ltd. Şti.'ye bağlı değişik okul ve firmalarda temizlik işi ile ilgili görevlendirildiklerini beyan ettikleri, bu kapsamda işyerinin merkez ve şubesinde yapılan araştırmalar da dikkate alınarak işyerinin 2008 yılından sonraki yıllarda faaliyet göstermediği değerlendirilerek 2008 yılından sonra yapılan tüm bildirimlerin iptaline karar verildiği, buna göre davacı/birleşen davada davalı tarafça davalı ... ... Ltd. Şti.'ye ait işyerinde 01.01.2008 - 30.10.2009 tarihleri arasında geçen hizmet sürelerinin iptaline ve giderek 26.10.2009 tarihli tahsis talebine istinaden kendisine bağlanan yaşlılık aylığının kesilmesine yönelik tesis edilen Kurum işleminin iptalinin talep edildiği, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davacı/birleşen davada davalının, davalı ... Temizlik Hiz Özel Güv. Sis. Gıda San ve Tic Ltd Şti. bünyesinde ve ... işyerinde bildirilen hizmetlerin gerçek ve fiili olduğunun tespitine karar verilerek aksi Kurum işleminin iptaline ve davacı/birleşen davada davalının yaşlılık aylığının iptal edildiği tarih itibariyle yeninden bağlanarak ödenmeyen yaşlılık aylıklarının her ay için ödenmesi gereken tarihlerden itibaren yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine dair asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiş ise de, dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görünmemektedir.

2. Dosya kapsamında mevcut ... kayıtlarına göre, 25.10.2018 tarihli tutanak ile davalı ... ... Ltd. Şti. ile temizlik ihalesi yapıldığı ancak sözleşme kapsamında herhangi bir personel çalıştırılmadığının bildirildiği, diğer taraftan Dairemiz geri çevirme kararı ile davalı Okul Müdürlüğü tarafından düzenlenen 28.02.2024 tarihli yazı ile davacı/birleşen davada davalı ...'e ait herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığının bildirilmiş olması karşısında, uyuşmazlık konusu hizmetlerin geçtiği işyerinin kamu kurumu olduğu da gözetilerek Mahkemece öncelikle 25.10.2018 tarihli tutanakta uyuşmazlık konusu dönemde okul müdürü olduğu belirtilen ... ile Aile Birliği Başkan Yardımcısı ... 'ün beyanlarına başvurulması, diğer taraftan İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından sunulan uyuşmazlık konusu dönemde ilgili okulda çalışan personele ilişkin listede adı bulunan kişilerden tespit edilecek daha fazla kamu tanığının dinlenilmesi suretiyle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

3. Kabule göre ise; Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Bornova Şehitler Ortaokulundaki çalışmada, Milli Eğitim Bakanlığı'nın taraf sıfatı olduğu gözetilmeksizin, Mahkemece, yanılgılı değerlendirme sonucu, davalı ... yönünden karar verilmesi, usul ve Kanun'a aykırı olup, bozma nedenidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.