Esas No: 2020/9345
Karar No: 2021/12442
Karar Tarihi: 19.10.2021

**10. Hukuk Dairesi         2020/9345 E.  ,  2021/12442 K.**

**"İçtihat Metni"**

Bölge Adliye

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

No : 2018/1927-2020/1251

İlk Derece

Mahkemesi : ... 3. İş Mahkemesi

No : 2013/736-2018/115

Dava, İş kazası ölümünden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesince davacıların istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacılar vekili dava ve birleşen dava dilekçesinde özetle, müteveffa sigortalının geçirdiği iş kazası sonucu vefat ettiği eş için toplam 124.656,67-TL maddi, 40.000,00-TL manevi, çocuk... için 37.560,01-TL maddi, 35.000,00-TL manevi, çocuk ... için 6.211,64-TL maddi, 35.000,00-TL manevi tazminatın kaza tarihinden işleyecek faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP

Davalı... Madencilik Petrol Ürünleri İnşaat Tur. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Kazalı sigortalının 14/11/2010 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucunda vefat ettiği, rödavansçı... Madencilik Şirketine illiyet bağının kesilmesi sebebiyle kusur yüklenemeyeceği anlaşıldığından davalı... Madencilik Şirketi yönünden davanın reddine , davacılardan ... için 124.656,67-TL maddi, 35.000,00-TL manevi, ... için 37.560,01-TL maddi, 30.000,00-TL manevi, ... için ise 6.211,64-TL maddi, 30.000,00-TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'dan tahsiline karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Davacıların istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:

Davacılar Vekili temyiz dilekçesinde özetle; Demir Madencilik’in, TTK Genel Müdürlüğü ile yapmış olduğu rödovans sözleşmesi gereği bölgenin işletmesi ve sorumluluğunun kendisinde bulunduğunu, 26/07/2017 tarihli bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere davalı şirketin kaçak ocakları tespit ve bildirim yükümlülüğünün bulunduğu anlaşılmakta olup, bildirim yükümlülüğünü yerine getirmediği takdirde her türlü sorumluluğun işletmeciye ait olacağının TTK Genel Müdürlüğü tarafından yapılan bildirimlerde de belirtildiğinin görüldüğünü, davalı... Madenciliğin üstüne düşen sorumluluğu yerine getirmediğini, belli aralıklarla kontrol yapmadığını, kaçak kömür işletme çalışmalarının yapılmasını engelleyemediğini, Demir Madencilik tarafından uygun kontroller yapılsaydı ve saha içinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli tedbirleri alınmış olsaydı ölümlü iş kazasının meydana gelmesinin engellenebileceğini, 26/07/2017, 19/06/2016 tarihli bilirkişi raporlarında da davalı... Madenciliğe %10 oranında kusur izafe edildiğini, hükmedilen manevi tazminatların az olduğunu, yerel mahkemece reddedilen manevi tazminat için... Madencilik lehine her bir davacı yönünden ayrı ayrı olmak üzere nispi vekalet ücretine hükmedildiğini, oysa manevi tazminatın tamamının reddolması sebebiyle... Madencilik şirketi lehine tek bir maktu vekillik ücretine hükmedilmesi gerektiğini, Demir Madencilik için her davacı yönünden ayrı ayrı red vekillik ücretine hükmedilmesini, ayrıca nispi vekillik ücretine hükmedilmesinin de usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

V- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:

Dava, 14/11/2010 tarihinde meydana gelen iş kazası vefat eden sigortalının yakınlarının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince; davalı... Madencilik Petrol Ürünlerine açılan davanın reddine, eş ... için 124.656,67-TL maddi, 35.000,00-TL manevi, çocuk ... için 37.560,01-TL maddi, 30.000,00-TL manevi, çocuk ... için ise 6.211,64-TL maddi, 30.000,00-TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...'dan müşterek ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine karar verildiği, bu kararın davacılar vekilince istinaf yoluna götürüldüğü, ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesince davacılar vekilinin istinaf talebinin HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamından, davacılar murisi ...'ın davalılardan... Madencilik Petrol Ürünleri İnşaat Tur. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin rödovans sahası içinde bulunan diğer davalılara ait kaçak maden ocağında çalışmakta iken, 14/11/2010 tarihinde galeride kazı ve ilerleme yaptıkları sırada tavandan düşen taş parçalarının isabetiyle vefat ettiği, SGK Tahkİkat raporu ile meydana gelen olayın iş kazası olduğuna karar verildiği anlaşılmaktadır. Bahse konu iş kazasında taraflara izafe kusur oranlarının tespiti için bilirkişilerce düzenlenen 25/02/2015 tarihli kusur raporunda; davalı ...’ın %50, davalı ...’ın %50 oranında kusurlu olduğunun, yasa dışı işçi durumunda olan kazalıya ve üçüncü şahıslara atfedilebilecek bir kasıt veya kusur bulunmadığının tespit edildiği, anılan bu rapora davacılar vekilinin itirazı üzerine alınan 17/06/2015 tarihli kusur raporunda; meydana gelen iş kazasında davalı ...’ın %35, davalı ...’ın %35, müteveffa kazalının %30 oranında kusurlu, davalı... Madencilik’in ise kusursuz olduğunun tespit edildiği, raporlar arasında meydana gelen çelişki üzerine düzenlenen 19/06/2016 tarihli kusur raporunda; meydana gelen iş kazasında Davalı ...’ın %35, davalı ...’ın %35, müteveffa kazalının %20, davalı... Madencilik’in ise %10 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği, raporlar arasındaki çelişkinin giderilmediği, bu nedenle çelişkiyi gidermek üzere düzenlenen 26/07/2017 tarihli kusur raporunda; meydana gelen iş kazasında davalı ...’ın %35, Davalı ...’ın %35, müteveffa kazalının %10, davalı... Madencilik’in ise %20 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği, ilk derece mahkemesince davacı murisinin vefatına sebep olan 14/11/2010 tarihli iş kazasına ilişkin olay nedeniyle kaçak ocağı işleten ... ve ... hakkında taksirle ölüme neden olma ve kömür hırsızlığı suçundan ceza davası açıldığı ve sanıkların mahkumiyetine karar verildiği bu sebeple iş kazasının meydana geldiği sahada rödovansçı olan... Madencilik Şirketinin meydana gelen iş kazasının olduğu ocağın kaçak ocak olduğu ve bu durumda illiyet bağının kesildiği ve rödavansçı... Madencilik Şirketine illiyet bağının kesilmesi sebebiyle kusur yüklenemeyeceği anlaşıldığından... Madencilik Şirketi yönünden davanın reddine karar verildiği ancak alınan kusur raporları arasındaki çelişkinin giderilmediği gibi raporların hüküm kurmaya elverişli olmadığı da anlaşılmaktadır.

İş kazalarında olay, İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik İlkeleri çerçevesinde değerlendirilmeye tabi tutulmalıdır. İşverenin iş kazası sonucu meydana gelen zarar nedeniyle hukuki sorumluluğu yasa ve içtihatlarla belirlenmiş olan ayrık haller dışında ilke olarak iş akdinden doğan işçiyi gözetme (koruma) borcuna aykırılıktan kaynaklanan kusura dayalı sorumluluktur. İnsan yaşamının kutsallığı çerçevesinde işverenin işçilerin sağlığını ve güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki şartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlü olduğu İş Kanunu'nun 77. maddesinin açık buyruğudur.

İş kazasından doğan tazminat davalarının özelliği gereği, İş Kanunu'nun 77. maddesinin öngördüğü koşulları göz önünde tutarak ve özellikle işverenin niteliğine göre, iş yerinde uygulanması gereken İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü'nün ilgili maddelerini incelemek suretiyle, işverenin iş yerinde alması gerekli önlemlerin neler olduğu, hangi önlemleri aldığı, hangi önlemleri almadığı, alınan önlemlere işçinin uyup uymadığı gibi hususlar ayrıntılı bir biçimde incelenmek suretiyle kusurun aidiyeti ve oranı hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek biçimde belirlenmelidir. (Hukuk Genel Kurulunun 16.06.2004 gün ve 2004/21-365 E.-369 K.sayılı ilamı da aynı yöndedir.)

Bu açıklamadan olarak şüphesiz ki tarafların kusur durumu irdelenirken konusunda ehil bilirkişilere olayı inceletmek kadar olaya neden olan tüm saiklerin bir bütün olarak ele alınması ve bu kapsamda da taraflarca ortaya konulan iddia ve savunmalar ile tüm delillerin titizlikle değerlendirilerek kusurun aidiyeti ve oranına dair raporun oluşa uygun olup olmadığının tespiti gerekir.

Mahkemece yapılacak iş; hüküm altına alınacak tazminat miktarlarına etkisi bakımından, aynı olaya ilişkin ceza dosyası ile rücu dava dosyasındaki kusur raporlarının da dosya kapsamına getirtilerek verilen kararların kesinleşip kesinleşmediğinin gözetilerek, yukarıda bahsedilen kusur raporlarını düzenleyen heyetlerden farklı, A sınıfı İş güvenliği uzmanlarından oluşturulacak 3 kişilik bilirkişi heyetine konuyu incelettirmek, rödövans sözleşmesinin celbi ile anılan işbu sözleşmeyi irdelemek, tüm sahanın genişliği ile davalı... Madencilik ile kaçak işletilen ocak arasındaki mesafeyi tespit etmek, dosyada mevcut tüm raporlar arasındaki çelişkiyi gidermek, davalı... Madencilik’in sorumlu olup olmadığını tartışarak tarafların iş kazasının gerçekleşmesindeki kusur oranlarını - tarafların dosyada mevcut kusur raporlarına itirazları da göz önünde tutulmak suretiyle- her türlü şüpheden uzak şekilde tespit ettirmek, dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile taraflar lehine oluşan usuli kazanılmış hakları da gözeterek bir karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde davacılar vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilerek temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının, yukarıda yazılı sebepten dolayı kaldırılmasına, ilk derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir

SONUÇ: 1- Temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin, Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının yukarıda yazılı sebeplerden dolayı 6100 sayılı HMK’nun 373/1. maddesi uyarınca kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda belirtilen nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacılara iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesi'ne, karardan bir örneğin de Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, 19/10/2021 gününde oy birliğiyle karar verildi.