Esas No: 2022/4076
Karar No: 2023/4227
Karar Tarihi: 14.12.2023

**6. Hukuk Dairesi         2022/4076 E.  ,  2023/4227 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2016/269 E., 2022/172 K.

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve temyiz incelemesinden geçen eser sözleşmesi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili arsa maliki ile davalılar arasında düzenlenen 12.10.2005 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine göre inşaatın sözleşmeye göre ruhsat tarihinden itibaren 20 ay içerisinde bitirilmesi gerekirken davalıların edimlerini yerine getirmediğini, Çanakkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2008/31 D. İş sayılı dosyası ile davalıların eksik bıraktığı işlerin belirlendiğini ileri sürerek, sözleşmenin feshi ile sözleşmeye göre yaptıkları işin karşılığı belirlenerek yüklenicilerin sattıkları iki dükkan ve dairenin değerleri ile müvekkilinin menfi zararları tespit edilerek taraflar arasında takas ve mahsup edilerek, bunların dışında kalan bağımsız bölüm ve hisselerine yüklenicilerin müdahalelerinin önlenmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili, davanın reddini istemiştir.

Diğer davalı, davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 18.07.2014 tarihli ve 2009/605 Esas, 2014/320 Karar sayılı kararıyla; inşaatın tamamlanma oranının %82 olduğu, belirlenen inşaat seviyesi %90'ın altında olmakla, sözleşmenin geriye etkili feshi mümkün ise de, talep ile bağlı kalındığı gerekçesiyle davanın kabulü ile sözleşmenin ileriye etkili feshine, arsa sahibi davacının, sözleşmenin ileri etkili feshi nedeni ile hak kazandığı arsa payının 2,43 bulunup, yüklenicilerin inşaatın tamamlanma oranına göre bu dairelerde hak ettiği arsa payının 3,57 olduğunun belirlenmesine, halen yüklenicilerin borcu nedeniyle 5 ve 7 no.lu bağımsız bölümlerde hacizlerin olduğu dikkate alınarak, bu bağımsız bölümlerde 2,43 hissenin, sözleşme gereğince, mal sahibi ...'a ait olduğu konusunda tapunun beyanlar hanesine şerh verilmesine, mahkemenin 2010/180 Esas sayılı dosyasında; yüklenicinin haklarına halef olan kişilerin, kararın kesinleşmesi halinde, 3.57'şer arsa payının tescil taleplerinin; mal sahibine ait 3 ve 4 no.lu bağımsız bölümlere iskân raporu alınması ve inşaatın tamamlanma süresi 08.11.2007 tarihinden, dava tarihi 09.12.2009 tarihleri arasında, mal sahibine ait iki bağımsız bölüm için sözleşmeden kaynaklanan gecikme tazminatının ödenmesi kaydıyla birlikte ifa kuralıyla tescile karar verilebileceğinin belirlenmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Baki Kuru temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemiz 31.03.2016 tarihli ve 2014/10445 Esas, 2016/2017 Karar sayılı ilamıyla; davalı ...'nun diğer temyiz itirazları yerinde görülmediği, mahkemece, inşaat mühendisi ve makine mühendisi bilirkişilerin de bulunduğu konusunda uzman bilirkişi kurulu aracılığıyla mahallinde keşif ve inceleme yapılıp, tarafların bilirkişi raporlarına itirazlarını da cevaplandıran, raporlar arasındaki çelişkiyi gideren, ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli rapor alınıp, ileriye etkili fesihte davacı arsa malikinin gecikme tazminatı alacağını işbu davada isteyebileceği de gözetilerek temyiz edilmemekle oluşan usulü kazanılmış haklar da dikkate alınarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı gerekçeye dayalı olarak işbu davanın tarafı olmayan şahıslar yönünden de bağlayıcı nitelikte hüküm kurulması doğru olmadığı gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile inşaatın tamamlanma oranının %95,5 olduğu, davacının tamamladığını iddia ettiği işlerin bilirkişilerce açıkça tespit edilemediği arsa maliki bu noktada ispat yükünü yerine getiremediğinden, yüklenicinin gerçekleştirdiği inşaat oranında arsa payını yükleniciye devretmekle yükümlü olacağı, taraflar arasında yapılan sözleşme gereği yüklenicilere verilmesi kararlaştırılan halen arsa sahibi davacı ... üzerinde tapuda kayıtlı bulunan 5 ve 7 no.lu bağımsız bölümlerde eksik ve ayıplı işler olduğu dikkate alınarak, inşaatın tamamlanma oranının %95,5 olduğu tespit edildiğinden, arsa sahibi davacının 6/36 arsa paylı bu dairelerde sözleşmenin ileriye etkili feshi nedeni ile hak kazandığı arsa payı 1,21 olup, yüklenicilerin inşaatın tamamlanma oranına göre bu dairelerde hak ettiği arsa payının 5,39 olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile sözleşmenin ileriye etkili feshine, yüklenicilerin sözleşme gereği edimlerini tam ve eksiksiz ifa etmedikleri sabit olduğundan yüklenicilerin borcu nedeniyle 5 ve 7 no.lu bağımsız bölümlerde hacizlerin olduğu dikkate alınarak, bu bağımsız bölümlerde 1,21 hissenin, kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereği, arsa sahibi ...'a ait olduğu konusunda tapunun beyanlar hanesinde şerh verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... temyiz dilekçesinde; hükme esas alınan raporda imzası bulunan bilirkişilerin daha önce sunduğu raporda inşaatın tamamlanma oranın %100 olduğunun belirtildiğini, iki rapor arasında çelişki olduğunu, 2013 ve 2015 yıllarında taşınmazla ilgili yapı kullanma izin belgesi alınmış olduğundan eksik ve ayıplı imalattan bahsedilemeyeceğini, %100 tamamlanma oranına göre arsa payının hesaplanması gerektiğini, sözleşmeye aykırı olarak bilirkişi raporunda 6 bağımsız bölüm bulunduğu kabul edilerek arsa payının 6/36 olarak hesaplanmasının doğru olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin ileriye etkili feshi ve tasfiyesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

TBK’nın 470 vd. maddesi

3. Değerlendirme

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı asıl ...’nun aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Mahkemece sözleşmenin ileriye etkili feshi ile tasfiye sonucu elde edilen pay oranının arsa sahibine ait olduğunun belirlenmesine ve bu oranın beyanlar hanesine şerh verilmesine karar verilmiş ise de hüküm bu hali ile infazda tereddüt oluşturacak niteliktedir.

Şöyle ki dosya kapsamından; yükleniciden dava konusu bağımsız bölümleri satın alan üçüncü kişilerin, arsa maliki ile yükleniciler aleyhine tescil davası açtığı anlaşılmaktadır. Eldeki davada ileriye etkili fesih sonucu yapılacak tasfiye işlemleri işbu tescil davalarını etkileyecek niteliktedir.

Bu nedenle, mahkemece, Çanakkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/180 ve bu dosya ile birleştirilen 2010/179 Esas sayılı dosyalarında karar verilmiş ise; bu dosyalarda eksik ve ayıplı iş bedeli depo ettirilmiş ise bu bedelin eldeki dosyada belirlenecek eksik ve ayıplı iş bedelini karşılayıp karşılamadığının incelenip eksik kalan kısım varsa yükleniciye depo ettirilerek; Çanakkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/180 ve bu dosya ile birleştirilen 2010/179 Esas sayılı dosyaları karara bağlanmamış ise işbu dosya ile birleştirilmesinin sağlanması, eldeki dosyada ileriye etkili fesih sonucu yapılması gereken tasfiyeye bağlı olarak eksik ve ayıplı işler bedelinin belirlenip yükleniciye ve/veya yükleniciden taşınmaz satın alan 3.kişilere depo ettirilerek, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple

Temyiz olunan, Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

14.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.