Esas No: 2023/278
Karar No: 2023/756
Karar Tarihi: 26.01.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/278 E.  ,  2023/756 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2022/175 E., 2022/236 K.

vekili Avukat ...

vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ : 08.09.2020

KARAR : Ret

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen mahiyet kodunun değiştirilmesine ilişkin kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 2020/20 sayılı SGK Genelgesinin 204 ve devamı sayfalarında "Kamu sektörüne ilişkin mahiyet kodunun" belirlenmesi başlığı altında, İşyeri Sicil Numarası başlıklı 28. maddesinde, mahiyet kodunun; yapılan işin özel veya kamu sektörüne ait daimi veya geçici olduğunu belirtmeye yönelik olup tek hane rakamından ibaret olduğunu, 1 rakamı kamu sektörüne ait devamlı işyerlerini, 2 rakamı özel sektöre ait devamlı iş yerlerini, 3 rakamı kamu sektörüne ait geçici iş yerlerini, 4 rakamı özel sektöre ait geçici iş yerlerini ifade ettiğini beyanla, müvekkili olan şirketin mahiyet kodlarının 2 ve 4 olarak değiştirilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde; Sosyal Güvenlik Kurumu Genel Müdürlüğünün "İşyeri Tescil Kayıtlarının Güncellenmesi" konulu 11.05.2020 tarih E.5958383 vrd. Kayıtlı Genel Yazıda belirtildiği üzere şirket hissesinin %50 den fazla olmnası veya bağlı/ilgili kuruluş olması halinde mahiyet kodlarının 1 ve 3 olarak güncellenmesi gerektiğini, davacı şirket tarafından 23.07.2020 tarihli dilekçesi ile işleme itiraz edildiğini, davalı kurum tarafından, davacı şirkete 26.08.2020 tarihli yazısı ile cevap verdiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 19.11.2020 tarihli ve 2020/15 Esas, 2020/11 Karar sayılı kararıyla; Türk Ticaret Kanununa tabi olan ... ... Pazarlama İşletmecilik Org. Kitle İletişim Hizmetleri Turizm Taşımacılık ve Tic. A.ş.'nin 5510 sayılı Kanunun 3.maddesinin 21.bendinde belirtilen kamu idareleri tanımına girmediği belirgin olup, davacı şirkete ait ile ilgili olarak davalı Kurumca verilmiş olan mahiyet kodunun değişimine dair kararının hukuka uygun olmadığı kanaatine varıldığı belirtilerek, Davanın kabulüne, Davacı şirkete ait mahiyet kodlarının işyerlerine göre tekrar '2' ve '4' (Özel sektöre ait devamlı işyerleri) olarak tespitine, kayıtların tespit gibi '2' ve '4' olarak düzeltilmesine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı SGK vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 22.03.2022 tarihli ve 2020/1791 E., 2022/8094 Karar sayılı kararıyla; somut olayda, davacı şirket 5018 sayılı Kanun'a ekli I, II, III, IV numaralı cetvellerde yer alan kuruluşlar arasında yer almadığı gibi Türk Ticaret Kanununa tabi olup 5510 sayılı Kanun'un 3.maddesinin 21.bendinde belirtilen kamu idareleri tanımına da girmediği, mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı belirtilerek, Davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Daire kararında; "Eldeki dosya kapsamından, ... Ticaret Sicil Memurluğunda 05/01/2001 tarihinden itibaren Sicilin Merkez- ... sicil numarasında tescilli ve ... adresindeki davacı ... ... Pazarlama İşletmecilik Organizasyon Kitle İletişim Hizmetleri Turizm Taşımacılık ve Anonim Şirketi'nin sermayesinin 5.000,00 TL olup, toplam hisse adedinin 5000 olduğu, Kurucu ortaklarının: ... Marketleri Ticari İşletmecilik Pazarlama Turizm Eğlence Spor Sanat ve Tic. Merkezleri Sanayi ve Tic. Ltd. Şti., (sermaye miktarı 3.200.000.000,00-TL, hisse adedi 3200), ... Sanat Özel Eitim Kültür Spor Özel Sağlık Reklam ve Tanıtım Hizmetleri Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. (sermaye miktarı 1.500.000.000,00TL, hisse adedi 1500 ), Kent Dizayn-... Kent Mobilyaları Üretim, Yapım Bakım Onarım Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. (sermaye miktarı 100.000.000TL, hisse adedi 100), ...-... Park Bahçe Peyzaj temizlik Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. (sermaye miktarı 100.000.000 TL, hisse adedi 100), ... -... Kentiçi Toplu Taşıma Nakliye Makine ve İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. (sermaye miktarı 100.000.000 TL, hisse adedi 100, ) şeklinde olduğu, ancak mevcut durumdaki ortakların; ...-Belde Market San. Tic. Ltd. Şti. (%51,80), Esk. Sanat Öz. Eğt. San. Tic. Ltd. Şti. (%30,20), ... Esk. Park Bahçe Peyzaj Temz. A.Ş. (%6,62), ... Belde Kent Hizmetleri A.Ş. (%5,14), Kent Dizayn ... Kentsel Dön. A.Ş. (%1,80), ... ... Paz. İşlt. Org. A.Ş. (%1,26), Esk. Kent Hizmetleri Ltd. Şti. (%1,12), Kentaş Kent İçi Top. Taş. San. Tic. Ltd. Şti. (%0,94), ... Hafif Raylı Sistemleri A.Ş. (%0,72) ve ... Halk Ekmek A.Ş. (%0,40) şeklinde olduğu, ... Büyükşehir Belediyesinin;

- ...-Belde Market San. Tic. Ltd. Şti'nde % 96,54 hissedarı olan ... Kent Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti. de %99,99 oranında, % 3,46 oranında hissedarı olan Esk. Sanat Öz. Eğt. San. Tic. Ltd. Şti. de %99,9532 oranında hissedar olduğu,

-Belkent Belde Kent Hizmetleri A.Ş.'de tam hissedarı olan ... Kent Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti. de %99,99 oranında,

-Kent Dizayn ... Kentsel Dön. A.Ş'de %55 hissedarı olan ... Kent Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti. de %99,99 oranında, %45 hissedarı olan Esk. Sanat Öz. Eğt. San. Tic. Ltd. Şti. de %99,9532 oranında hissedar olduğu,

- Esk. Kent Hizmetleri Ltd. Şti.'de %99,99 oranında hissedar olduğu,

- Kentaş Kent İçi Top. Taş. San. Tic. Ltd. Şti.'de tam hissedar olan Esk. Sanat Öz. Eğt. San. Tic. Ltd. Şti. de %99,9532 oranında hissedar olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 28. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında, davacı şirketin kamu idaresi olarak yer alıp almadığı irdelenmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesinin isabetsiz olduğu" belirtilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesince, hükmüne uyulan bozma ilamı sonrası kararında; davanın açıldığı tarihte ... ... Pazarlama İşletmecilik Organizasyon Kitle İletişim Hizmetleri Turizm Taşımacılık Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin ortaklık bilgilerinin incelemesinde ... Büyükşehir Belediyesi'nin, davacı şirketin hissesinin büyük çoğunluğuna sahip olduğundan ve ayrıca davacı şirketin işyerlerinin 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 28. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında, birleşme ile infisah olan ... ... Pazarlama İşletmecilik Organizasyon Kitle İletişim Hizmetleri Turizm Taşımacılık ve Ticaret Anonim Şirketi'nin ve şirketi devralan ...'nin kamu idaresi olarak yer aldığı ve verilen hizmet açısından kamusal yönünün ağır bastığı kanaatine varıldığı belirtilerek, davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; müvekkil ..., ... Büyükşehir Belediyesinin kamu tüzel kişiliğinden ayrı, Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine göre kurulmuş bir anonim şirketidir. Bu bakımdan müvekkil şirket bir özel hukuk tüzel kişisi olduğu, belediyeler tarafından kurulan veya ortak olunan şirketler ise, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi sermaye şirketleri olup belediyelerin tüzel kişiliğinden ayrı ve bağımsız özel hukuk tüzel kişileri olduğu, belediyelerin kurdukları veya ortak oldukları ticaret şirketlerine, kamu tüzel kişiliği kazandıran herhangi bir kanun hükmü bulunmadığı gibi, kamusal yetki ve ayrıcalıklar tanınmadığı, dolayısıyla, söz konusu şirketlerin “kamu tüzel kişisi” ya da “kamu kurum ve kuruluşu” olduklarının kabul edilemeyeceği, Mahkemece ilgili kanun maddelerine atıf yapılarak; gerekçe gösterilmeden, soyut ve yetersiz olarak hüküm kurulduğu, belediyelerin hissedarı olduğu şirketlerin, Ticaret Kanunu hükümlerine tabi, belediyeden ayrı ve bağımsız özel hukuk tüzel kişiliğine sahip olduğu belirtilerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı şirkettin mahiyet kodunun kamu sektörüne ait devamlı/geçici işyeri olmasına göre "1" ve "3" olarak değiştirilmesine ilişkin Kurum işlemin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 5335 sayılı Kanun'un 30/2 maddesi "Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50'sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamaz ve görev yapamazlar." düzenlemesini içerir.

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 28 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi 18.08.2021 tarihli ve 31572 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 6 ncı maddesiyle değiştirilmiş olup;

"Mahiyet kodu; yapılan işin özel veya kamu sektörüne ait daimi veya geçici olduğunu belirtmeye yönelik olup tek hane rakamdan ibarettir. Özel sektöre ait devamlı işyerlerine, ‘2’ ve özel sektöre ait geçici işyerlerine ‘4’ mahiyet kodu verilir. 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen kamu idareleri ve kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunların bağlı idare, ortaklık, müessese ve işletmeleri ve yukarıda belirtilenlerin ödenmiş sermayesinin % 50’sinden fazlasına sahip oldukları ortaklık ve işletmeler, özel kanunlarına göre personel çalıştıran diğer kamu kurumlarına ait devamlı işyerlerine ‘1’, geçici işyerlerine ‘3’ mahiyet kodu verilir." hükmü düzenlenmiştir.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

26.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

179,90-Onama

80,70-Peşin

99,20- Kalan

...