Esas No: 2022/542
Karar No: 2023/158
Karar Tarihi: 19.01.2023

**6. Hukuk Dairesi         2022/542 E.  ,  2023/158 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında imzalanan 11.05.2015 ve 27.05/2015 tarihli sözleşmeler ile davacının, davalının Konya il merkezinde inşa ettiği ... Konutlarının mutfak dolaplarının imalat ve montaj işlerini 3.245.000 TL karşılığında yapımını üstlendiğini, sözleşme uyarınca iş bedelinin 1.480.000 TL'lik kısmına mahsuben C-51 ve C-54 nolu dairelerin tapusunun verilmesinin, kalan 1.765.000 TL'nin de 25/07/2015 tarihinden başlamak üzere 10 eşit taksit halinde davacının hesabına ödenmesinin kararlaştırıldığını, davacı şirketin azami özeni göstermesine rağmen davalı şirketin temerrüdü ve kusurlu davranışları nedeniyle işin sürekli aksadığını, davalının iki dairenin tapusunu davacıya devretmediği gibi, nakit ödemeleri de eksik bıraktığını, davacıya ancak 879.000,00 TL ödenmiş olduğunu, davalıya gönderilen ihtarnamenin de sonuçsuz kaldığını ileri sürerek, C-51 ve C-54 no.lu dairelerin tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya tesciline, bakiye alacağı ile gecikmeden doğan zararına karşılık şimdilik 50.000,00 TL alacağın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; 24.09.2015 tarihinde tamamlanması gereken işin tamamlanmadığını, Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/229 D. İş sayılı tespit dosyasında alınan raporda, sözleşme hükümlerine göre tamamlanmış tek bir mutfak dolabının bulunmadığı ve davacının sözleşme hükümlerine uymadığının tespit edildiğini, yine Bozüyük 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/21 D. İş sayılı dosyasında davalı tarafından 17/03/2016 tarihinde tespit yaptırıldığını, bu tarihin teslim için belirlenmiş son montaja başlama tarihinden dört ay sonrası olduğunu, davalının yaptığı ödemelerin işin takvimine uygun olduğunu, davacının teknik şartnameye uymayan ve kabulü mümkün olmayan imalatlar yaptığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile özetle, yapılan işin kusursuz tamamlanma oranının %15,27 olduğu, hak edilen ücret = kararlaştırılan ücret x işin tamamlanma oranı 2.750.000 TL x 15,27 / 100 formülüne göre davacı tarafın hak ettiği ücretin 420.111,59 TL + %18 KDV dahil 495.731,68 TL olduğu, davalı tarafın davacıya yaptığı ödemelerin 891.114,34 TL olup, davacının hak ettiği 495.731,68 TL'nin mahsubundan sonra davalı tarafından davacıya fazladan yapılan ödemenin (KDV dahil) 395.382,66 TL olduğu, davacının kalan alacağının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV- İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; sözleşmede C4 no.lu dairenin avans olarak verileceğinin kararlaştırıldığını, ancak verilmediğini, iş bedeline yönelik hüküm tesis edildiğini, ancak avans olarak verilmesi gereken bağımsız bölüme ilişkin hüküm tesis edilmediğini, dosya kapsamında bulunan bilirkişi raporlarının çelişkili olup mahkemece çelişkinin giderilmediğini belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının iş bedelinin tamamlanmış dolaplara göre belirlenmesi gerektiğini, bilirkişiler tarafından parça başı olarak hesap yapıldığını, bilirkişinin sonuç kısmında tespit etmiş olduğu miktara KDV eklediğini, doğmamış alacağa KDV eklenemeyeceğini, davalının ayıplı imalatları teslim almasının zorlanamayacağını, eserin reddinin gerektiğini belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 2021/891 Esas, 2021/1313 Karar ve 19.10.2021 günlü kararı ile; toplanan deliller kapsamında eserdeki ayıbın niteliğinin belirlendiği, eserin reddi halinde sökülüp kaldırılmasının aşırı zarar doğuracağının saptanarak nispi metoda göre bedelde indirim hesabının yapıldığı, yani ayıp durumu da dikkate alınarak işin tamamlanma oranının tespit edildiği ve davalı iş sahibi tarafından yapılan ödemelere göre davacının iş bedeline yönelik alacağının bulunmadığının saptandığının anlaşıldığı, götürü bedelli sözleşmede iş bedelinin bir kısmının taşınmaz devri, bir kısmının ise ücret ödeme şeklinde olduğu, davacının işin tamamını bitirmeyip fiziki orana göre ödenen iş bedelinin hak ettiği bedelden fazla olduğu, bu bağlamda iş bedeli kaleminden olan ve avans olarak verilmesi gereken bağımsız bölüme hak kazanamayacağı anlaşılmakla davanın reddi kararında usul ve yasaya aykırı yön tespit edilmediği, davacıya teslimine karar verilen malzemelerin davacıya ait olup, davalının şantiyesinde bulunan ancak kullanılmayan malzemeler olduğu, davacının iş bedelinin belirlenmesinde bu malzemelerin hesaplamaya dahil edilmediği, bu itibarla bu malzemelerin davacıya iadesinde isabetsizlik bulunmadığı belirtilerek tarafların istinaf taleplerinin ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı ve davalı vekilleri istinaf dilekçelerindeki gerekçelerle temyiz isteminde bulunmuşlardır.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, eser sözleşmesi kapsamında ödenmeyen bakiye iş bedelinin tahsili ve tapu iptal tescil talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Türk Borçlar Kanununun 470 nci ve 475/I-1 nci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

2. Eserin ayıplı olması halinde iş sahibinin seçimlik haklarından ilki, sözleşmeden dönme hakkıdır. Dönme hakkının kullanılabilmesi için TBK’nın 475/I-1 maddesi gereğince, eserin iş sahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olması gerekir.

Somut olayda, davacı yüklenici, davalı iş sahibine ait ... Konutları İnşaatının 382 dairesinin mutfak dolaplarının yapımı ve montajı işini üstlenmiştir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, her bir tip dolabın ne oranda yapıldığı tespit edilerek, sözleşmede kararlaştırılan birim fiyatlarla bu oranlar çarpılarak davacı yüklenicinin hak ettiği iş bedeli tespit edilmiş, sözleşme bedeline göre de işin toplam işe göre %15,27 oranında tamamlandığı belirtilmiştir. Dosya arasında bulunan bilgi, belge ve bilirkişi raporları bir bütün halinde değerlendirildiğinde; davacı tarafından yapımı üstlenilen mutfak dolaplarının birden fazla bloktan oluşan bir sitenin 382 dairesi için yapılacağı, daire türüne göre mutfak dolaplarının da farklılık arz edeceği, mutfak dolaplarının üst dolap, alt dolap ve vitrin dolap şeklinde teknik şartnamede özellikleri belirtilen şekilde yapılacağı kararlaştırılmıştır. İşin bir bütün olduğu, davacı yüklenicinin bir daire bazında olsa dahi tam olarak işi ayıpsız şekilde yapıp teslim etmediği, bilirkişilerin raporlarında yüklenicinin tüm olarak yaptığı işin oranının dikkate alındığı, ancak daire bazında değerlendirildiğinde işin büyük oranda eksik ve ayıplı yapıldığı anlaşılmıştır. Her ne kadar bilirkişi birinci ek raporunda, dolapların sökülüp kaldırılmasının aşırı zarara sebep olacağı belirtilmiş ise de davalı iş sahibi tarafından, davacının kısmen montajını yaptığı dolapların sökülerek başka bir firmaya yeniden mutfak dolaplarının yaptırıldığı hususları dikkate alındığında, davacı tarafından montajı yapılan dolapların sözleşmeye uygun olmadığı, işin kabul edilemeyecek seviyede ayıplı olduğu anlaşılmakla, mahkemece davalı iş sahibinin eseri reddetme hakkının bulunduğu, davacı yüklenicinin iş bedeline hiç hak kazanmadığının kabulü ile davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanlış değerlendirme ile davalı tarafından yapılan ödemeden, davacının hesaplanan imalat bedeli düşülerek sonuca varılması doğru olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalının istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının “Değerlendirme” başlıklı kısmın 2. bendinde belirtilen nedenlerle temyiz eden davalı yararına BOZULMASINA,

Peşin alınan harcın istek halinde davalıya iadesine,

Aşağıda yazılı harcın temyiz eden davacıdan alınmasına,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.