Esas No: 2024/12724
Karar No: 2024/14724
Karar Tarihi: 07.11.2024

**9. Hukuk Dairesi         2024/12724 E.  ,  2024/14724 K.**

**"İçtihat Metni"**

I. BAŞVURU

Başvurucular vekilleri dilekçelerinde; müvekkilleri aleyhine açılan işe iade davalarında Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesince verilen 2024/579 Esas, 2024/1377 Karar; 2024/580 Esas, 2024/1378 Karar; 2024/581 Esas, 2024/1379 Karar; 2024/582 Esas, 2024/1380 Karar; 2024/583 Esas, 2024/1381 Karar; 2024/584 Esas, 2024/1382 Karar; 2024/585 Esas, 2024/1383 Karar sayılı kararlarda müvekilleri arasındaki hizmet alım sözleşmesinin muvazaalı olduğuna ve davacıların asıl işveren ... Elektrik Dağıtım AŞ (...) işyerindeki işlerine iadesine karar verildiğini; ancak Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 2024/778 Esas, 2024/1221 Karar sayılı kararında davalılar arasındaki ilişkinin geçerli bir asıl işveren alt işveren ilişkisi olduğuna ve davacının alt işveren işyerindeki işine iadesine karar verildiğini, 12. Hukuk Dairesi kararlarına konu davaların davacılarının davalı ... Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri Anonim Şirketi (... Enerji AŞ) nezdinde endeks okuma elemanı olarak, 3. Hukuk Dairesi kararına konu davanın davacısının ise arıza bakım elemanı olarak çalıştığını, endeks okuma ya da arıza bakım onarım işlerinin asıl işe yardımcı iş mahiyetinde olduğunu ve mevzuat gereği bu konularda dışarıdan hizmet alınmasının münkün olduğunu belirtmişler; başvurucu ... Enerji AŞ vekili sunduğu ek dilekçe ile 12. Hukuk Dairesinin daha önce belirtilen kararlarına ek olarak 2024/1127 Esas, 2024/1511 Karar sayılı kararı ile Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 2020/1901 Esas, 2022/2499 Karar sayılı kararlarında da asıl işveren alt işveren ilişkisinin geçerli olduğuna karar verildiğini; böylece davalılar arasındaki asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı olup olmadığı hususunda Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesince verilen 2024/579 Esas, 2024/1377 Karar; 2024/580 Esas, 2024/1378 Karar; 2024/581 Esas, 2024/1379 Karar; 2024/582 Esas, 2024/1380 Karar; 2024/583 Esas, 2024/1381 Karar; 2024/584 Esas, 2024/1382 Karar; 2024/585 Esas, 2024/1383 Karar sayılı kararları ile 12. Hukuk Dairesinin 2024/1127 Esas, 2024/1511 Karar sayılı kararı, 9. Hukuk Dairesinin 2020/1901 Esas, 2022/2499 Karar sayılı kararı ve 3. Hukuk Dairesinin 2024/778 Esas, 2024/1221 Karar sayılı kararları arasında çelişki bulunduğunu ileri sürerek Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesince verilen kesin nitelikteki kararlar ile Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12, 3 ve 9. Hukuk Dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasındaki uyuşmazlığın, 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'un (5235 sayılı Kanun) 35 inci maddesi uyarınca giderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ HUKUK DAİRELERİ BAŞKANLAR KURULU KARARI

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulunun 16.09.2024 tarihli ve 2024/12 Esas, 2024/15 Karar sayılı kararı ile; Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri arasındaki karar uyuşmazlığının temelinin davalı ... ile alt işveren şirket ... Enerji AŞ arasındaki ilişkinin muvazaalı bir asıl alt işveren ilişkisi olup olmadığına dayandığı, ilgili dava dosyaları içeriklerinden anlaşıldığı üzere davalı ...'ın faaliyetinin elektrik dağıtımı olduğu, bu dağıtım kapsamına giren şekilde davalı ... Enerji AŞ'nin hizmet üretiminin söz konusu olmadığı, elektrik dağıtım işinin evlere ve işyerlerine elektriğin ulaştırılması ile sonlandığı, bu kapsamda bakım onarım ve endeks okuma işlerinin asıl işe yardımcı işlerden olacağının kabul edilmesi gerektiği, davalı ...'ın davaya konu işleri dönem dönem yaptığı sözleşmeler ile alt işverene bıraktığı, ilgili davacı işçilerin bu kapsamda görevlerde çalıştırıldıkları delillerle sabit olup ilgili dosyalarda toplanan deliller ve hizmet alım sözleşmelerine göre hizmet alımına konu işin, davalı ...'ın asıl işine yardımcı işlerinden olduğu, davalı ... Enerji AŞ'nin ayrı bir iş organizasyonunun bulunduğu, Alt İşverenlik Yönetmeliği'nin 4 üncü maddesinin (b) bendinde belirtilen asıl işveren alt işveren ilişkisinin kurulma şartının işyerinde gerçekleştiği, davalılar arasındaki bu ilişkinin 4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun) 2 nci maddesinin yedinci fıkrası ve Alt İşverenlik Yönetmeliği hükümlerine uygun olduğu; bu itibarla Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 2024/579 Esas, 2024/1377 Karar; 2024/580 Esas, 2024/1378 Karar; 2024/581 Esas, 2024/1379 Karar; 2024/582 Esas, 2024/1380 Karar; 2024/583 Esas, 2024/1381 Karar; 2024/584 Esas, 2024/1382 Karar; 2024/585 Esas, 2024/1383 Karar; 2024/1127 Esas, 2024/1511 Karar sayılı dosyalarında verilen kesin nitelikteki kararlar ile Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 2024/778 Esas, 2024/1221 Karar sayılı ve 9. Hukuk Dairesinin 2020/1901 Esas, 2022/2499 Karar sayılı dosyalarından verilen kesin nitelikteki kararlar arasında uyuşmazlık bulunduğu anlaşıldığından, 5235 sayılı Kanun'un 35 inci maddesi uyarınca anılan Daire kararları arasında içtihat birliğinin sağlanması amacıyla Yargıtay 9. Hukuk Dairesine uyuşmazlığın giderilmesi başvurusu yapılmasına oy birliğiyle, uyuşmazlığın Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. ve 9. Hukuk Dairelerinin kararları doğrultusunda giderilmesine dair görüşte bulunulmasına oy çokluğuyla karar verilmiştir.

III. UYUŞMAZLIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU KARARLAR

A. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 01.07.2024 Tarihli ve 2024/579 Esas, 2024/1377 Karar; 2024/581 Esas, 2024/1379 Karar; 2024/582 Esas, 2024/1380 Karar; 2024/583 Esas, 2024/1381 Karar; 2024/584 Esas, 2024/1382 Karar; 2024/585 Esas, 2024/1383 Karar Sayılı Kararları

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayıları belirtilen kararları ile; davalı asıl işveren ... işyerinde, değişen alt işverenler nezdinde endeks okuma operatörü olarak çalışan davacı işçilerin iş sözleşmelerinin 21.10.2022 veya 26.10.2022 tarihlerinde işverence feshedildiği ve feshin geçersiz olduğu iddiasıyla ... ve alt işveren ... Enerji AŞ aleyhine açtıkları işe iade davalarında Bursa 12. İş Mahkemesince davalılar arasındaki asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğu ve davacıların başından beri ... işçisi olduğu kabul edilerek feshin geçersizliği ile davacıların ... işyerinde işe iadelerine karar verildiği; kararın taraflarca istinaf edilmesi üzerine yapılan istinaf incelemesinde; hükme esas alınan bilirkişi heyeti raporunda davalı Şirketler arasında işçi geçişleri olduğu, bir kısım asıl işveren çalışanlarının işten ayrıldıktan sonra davalı alt işveren tarafından istihdam edildiği, davalı ... tarafından hem endeks okuma, hem de bakım onarım arıza işlerinin farklı sözleşmelerle davalı ... Eneji AŞ'ye verildiği, endeks okuma ile ilgili sözleşme incelendiğinde tali işler kapsamında müşteri bilgi güncellenmesi, kaçak usulsüz ihbarı ve bildirim bırakma, usulsüz kesme, kaçak kesme, şebeke branşman kesim (direkten kesim), ... kesme, şebeke branşman bağlama (direkten bağlama), ... bağlama, ölçü devre bilgi güncellemesi, sayaç mühürleme, sayaç klemens kapağı takılması işlerinin belirtildiği, bu işlerle birlikte bakım, onarım arıza işlerinin de ... Enerji AŞ çalışanları tarafından yapıldığı, davalı alt işverene verilen işlerin yardımcı işler kapsamında değerlendirilemeyeceği, asıl işin parçası olduğu, davalı alt işverene verilen işlerin teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektirdiği ancak söz konusu işlerin davalı asıl işverenin kendi uzmanlık alanında bulunduğu, davalı alt işveren çalışanlarına emir ve talimatların gönderildiği, sistemin (PC, tablet gibi donanımlar ve içlerine kurulu bulunan yazılımlar) ...'a ait olduğu, davalı alt işveren çalışanları tarafından kullanılan bina, araç, gereç ve sarf malzemelerinin davalı asıl işveren ...'a ait olduğu, davalı alt işveren tarafından işe alınacak personelin ... onayından geçtiği, alt işverenin işe alacağı çalışanlara tek başına karar vermediği, Mahkemece alınan ifadelere göre davalı ... Enerji AŞ çalışanlarının her iki davalı Şirket yetkililerinden de emir ve talimat aldığının mütalaa edildiği; davacının ...'ın asıl işini yaptığı, iş organizasyonu ve çalışanların işten çıkarılması konusunda ...'ın söz sahibi olduğu, aynı gün Dairede istinaf incelemesi yapılan dosyalardan da anlaşıldığı üzere alt işveren firmaların değişmesine rağmen davacının çalışmasının devam ettiği, yapılan işin sevk ve idaresinin ...'a ait olduğu, davacının başından beri asıl işi yaptığı, asıl işverenin, davalı ve dava dışı firmalar üzerinden işçi temin ettiği, bunun sonucu olarak davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğu ve işçi teminine yönelik olduğu, davacının başlangıçtan itibaren ...'ın işçisi olarak kabul edilmesi gerektiği gerekçesiyle tarafların istinaf başvurularının esastan reddine kesin olmak üzere karar verilmiştir.

B. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 04.07.2024 Tarihli ve 2024/1127 Esas, 2024/1511 Karar Sayılı Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayıları belirtilen kararı ile; davacının ... Enerji aleyhine açtığı işe iade davasında ... Asliye Hukuk (İş Mahkemesi sıfatıyla) Mahkemesince, davacının 01.08.2011-02.03.2023 tarihleri arasında asıl işveren ... nezdinde davalı ... Enerji AŞ'nin işçisi olarak çalıştığı, bu dönem çalışması ile ilgili olarak davalı Şirket ile dava dışı ... arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu, asıl işveren alt işveren ilişkisinin varlığı hâlinde, asıl işveren ile alt işveren aleyhine birlikte arabulucuya başvurulmadığı sürece dava şartının yerine getirildiğinden söz edilemeyeceği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verildiği; kararın davacı tarafça istinaf edilmesi üzerine yapılan istinaf incelemesinde, ... aleyhine arabuluculuk süreci işletilmediğinden davanın usulden reddinin isabetli olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olmak üzere karar verilmiştir.

C. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 24.05.2024 Tarihli ve 2024/778 Esas, 2024/1221 Karar Sayılı Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayıları belirtilen kararı ile; davalı asıl işveren ... işyerinde, değişen alt işverenler nezdinde 22.12.2020-21.10.2022 tarihleri arasında arıza bakım ve onarım işçisi olarak çalışan davacı işçinin, iş sözleşmesinin işverence feshedildiği ve feshin geçersiz olduğu iddiasıyla ... ve alt işveren ... Enerji AŞ'ye karşı açtığı işe iade davasında Çanakkale İş Mahkemesince davalı ...'ın asıl işveren olduğu, diğer davalı ... Enerji AŞ'nin ise asıl işe yardımcı iş niteliğinde olan arıza onarım ve bakım işlerini ihale ile alan şirket olarak alt işveren olduğu kabul edilerek feshin geçersizliğine ve davacının ... Enerji AŞ işyerindeki işine iadesine karar verildiği; kararın taraflarca istinaf edilmesi üzerine yapılan istinaf incelemesinde; davalı ...'ın davaya konu işleri dönem dönem yaptığı sözleşmeler ile alt işverene bıraktığı, davacının da arıza bakım onarım teknisyeni olarak çalıştığı, tanık anlatımları, hizmet alım sözleşmeleri ve dosya kapsamından hizmet alımına konu işin, davalı Kurumun asıl işine yardımcı işlerinden olduğu, davalı ... Enerji AŞ'nin ayrı bir iş organizasyonunun bulunduğu, Alt İşverenlik Yönetmeliği'nin 4 üncü maddesinin (b) bendinde belirtilen asıl işveren alt işveren ilişkisinin kurulma şartının gerçekleştiği, 4857 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin yedinci fıkrasına uygun bir asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulduğundan, alt işverenlik ilişkisinin muvazaalı olmadığının kabulüne dair İlk Derece Mahkemesi kararının isabetli olduğu; davalı ...'ın faaliyetinin elektrik dağıtımı olduğu, bu dağıtım kapsamına giren şekilde davalı ... Enerji AŞ'nin hizmet üretiminin söz konusu olmadığı, elektrik dağıtım işinin evlere ve işyerlerine elektriğin ulaştırılması ile sonlandığı, bakım onarım ve endeks okuma işlerinin asıl işe yardımcı işlerden olduğu gerekçesiyle tarafların istinaf başvurularının esastan reddine kesin olmak üzere karar verilmiştir.

D. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 02.11.2022 Tarihli ve 2020/1901 Esas, 2022/2499 Karar Sayılı Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayıları belirtilen kararı ile; davacının, davalı ... işyerinde14.02.2007-11.07.2018 tarihleri arasında muvazaalı olarak çeşitli şirketlere sigortalı gösterilmek suretiyle açma-kesme işçisi olarak çalıştığı ve son işvereninin ... Enerji AŞ olduğu iddiasıyla davalılar ... ve ... Enerji AŞ aleyhine açtığı kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma ve yıllık ücretli izin alacaklarının tahsili talepli davada Bandırma İş Mahkemesince davanın kısmen kabulü ile hüküm altına alınan alacaklardan davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmalarına karar verildiği; kararın davalılar vekillerince istinaf edilmesi üzerine yapılan istinaf incelemesinde, davalı ...'ın dava konusu alacaklardan sorumlu olup olmadığı yönünden yapılan değerlendirmede davacının davalı ... Enerji AŞ işçisi olarak diğer davalı ... nezdinde açma kapama personeli olarak çalıştığı, dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler doğrultusunda davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi olduğu anlaşılmakla, bu doğrultudaki İlk Derece Mahkemesi kararında isabetsizlik bulunmadığı belirtilmiş ve kıdem ve ihbar tazminatlarının kabulünün hatalı olduğu gerekçesiyle davalıların istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne, hüküm altına alınan alacaktan davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmalarına karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, Bölge Adliye Mahkemelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında, davalılar ... ile ... Enerji AŞ arasındaki hizmet alımına ilişkin sözleşmeye/sözleşmelere göre davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisinin geçerli olup olmadığı ve muvazaaya dayanıp dayanmadığı konularında içtihat aykırılığı bulunup bulunmadığına ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Bölge adliye mahkemelerinin benzer olaylarda kesin nitelikteki kararları arasındaki uyuşmazlığın giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 5235 sayılı Kanun'un 35 inci maddesinde yer alan düzenlemedir.

2. 5235 sayılı Kanun'un 35 inci maddesinin birinci fıkrasının (3) üncü bendinde yer alan düzenlemeye göre; "Re'sen veya bölge adliye mahkemesinin ilgili hukuk veya ceza dairesinin ya da Cumhuriyet başsavcısının, Hukuk Muhakemeleri Kanunu veya Ceza Muhakemesi Kanununa göre istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların, benzer olaylarda bölge adliye mahkemesi hukuk veya ceza dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında ya da bu mahkeme ile başka bir bölge adliye mahkemesi hukuk veya ceza dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında uyuşmazlık bulunması hâlinde bu uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, kendi görüşlerini de ekleyerek Yargıtaydan bu konuda bir karar verilmesini istemek" bölge adliye mahkemesi ceza daireleri başkanlar kurulu ve hukuk daireleri başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.

3. 5235 sayılı Kanun’un 35 inci maddesinin ikinci fıkrası ise şöyledir:

"(3) numaralı bende göre yapılacak istemler, ceza davalarında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına, hukuk davalarında ise ilgili hukuk dairesine iletilir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı uyuşmazlık bulunduğuna kanaat getirmesi durumunda ilgili ceza dairesinden bir karar verilmesini talep eder. Uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak dairece bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir."

4. 4857 sayılı Kanun'un "Tanımlar" kenar başlıklı 2 nci maddesinin yedinci fıkrası şöyledir:

"Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur."

5. 27.09.2008 tarihli ve 27010 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Alt İşverenlik Yönetmeliği'nin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c), (g) ve (ğ) bentleri ile 4 ve 11 inci maddeleri ve 12 nci maddesinin ikinci fıkrası.

C. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemesinin benzer olaylarda kesin nitelikteki kararları arasında uyuşmazlık bulunması durumunda, 5235 sayılı Kanun’un 35 inci maddesinde belirtilenler tarafından yapılacak gerekçeli başvuru sonrasında, mevcut başvuru hukuk daireleri başkanlar kurulunca değerlendirilerek Yargıtaydan bu konuda bir karar verilmesi istenecektir.

2. Uyuşmazlığın giderilmesinin gerekip gerekmediği veya hangi daire kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği yönündeki karar, Yargıtay ilgili hukuk dairesince verilir. Keza ilgili daire uyuşmazlığı mutlaka uyuşmazlık konusu daire kararları çerçevesinde ele alıp gidermek zorunda değildir. Gerektiği takdirde uyuşmazlığın, bölge adliye mahkemesi kararlarında belirtilen gerekçelerden farklı gerekçe ile de giderebilir.

3. Uyuşmazlığın esasına yönelik değerlendirmeden önce, Bölge Adliye Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 5235 sayılı Kanun'un 35 inci maddesine dayanan taleplerle ilgili olarak dosyanın ilgili daireye gönderilmesine karar verdiği sırada, uyuşmazlığın hangi daire görüşü doğrultusunda veya ne şekilde giderilmesi gerektiğine yönelik görüş bildirip bildiremeyeceği ele alınmalıdır.

İlgili hükümde, uyuşmazlığın giderilmesinin gerekçeli olarak istenmesi üzerine bölge adliye mahkemesi başkanlar kurulunun kendi aralarında toplanacakları ve kendi görüşlerini de ekleyerek Yargıtaydan bu konuda bir karar verilmesini isteyecekleri düzenlenmiştir. Kanun'daki "kendi görüşleri" ifadesinden anlaşılması gereken husus, başkanlar kurulunun bölge adliye mahkemesi kararları arasında uyuşmazlık bulunup bulunmadığı yönündeki görüşüdür. Uyuşmazlığın giderilmesinin gerekip gerekmediği veya hangi daire kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği yönündeki karar, Yargıtay ilgili hukuk dairesince verilir. Keza ilgili daire uyuşmazlığı, mutlaka uyuşmazlık konusu daire kararları çerçevesinde ele alıp gidermek zorunda değildir. Gerektiği takdirde uyuşmazlığı, bölge adliye mahkemesi kararlarında belirtilen gerekçelerden farklı gerekçe ile de giderebilir. Buna göre Başkanlar kurulunun uyuşmazlığın hangi bölge adliye mahkemesinin kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği konusunda bir görüş ortaya koyması, ilgili yasal düzenlemeye aykırı olduğu gibi yargısal bir faaliyette bulunulması anlamına geleceğinden yerinde de değildir.

Somut olayda Bursa Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulunca; Daire kararları arasında uyuşmazlık bulunup bulunmadığının belirlenmesi ile yetinilmesi gerekirken, uyuşmazlığın hangi Daire görüşü doğrultusunda giderilmesi gerektiğinin belirtilmesi isabetsiz olup eleştirilmiştir.

4. Diğer yandan 5235 sayılı Kanun ile bu Kanun'da sayılan kişi ve kurumlara tanınan uyuşmazlığın giderilmesini talep etme hakkı, mutlak biçimde her uyuşmazlığın esasına yönelik çözüm geliştirilmesine imkân vermez. Uyuşmazlığın giderilmesi talebi bir kanun yolu olmayıp böyle bir talebin varlığı hâlinde Yargıtayca temyiz incelemesine benzer bir inceleme yapılması da mümkün değildir.

5. Yukarıda özetlerine yer verilen başvuru konusu dosyalarda; ilk bakışta, 5235 sayılı Kanun anlamında benzer olaylar bulunduğu sonucuna varılabilir. Şüphesiz benzer olaylardan söz edebilmek için davaların taraflarının aynı olması yahut olaylar arasında mutlak bir özdeşlik bulunması gerekmez. Ancak bazı dava dosyalarındaki maddi vakıaların fazlasıyla farklılık göstermesi farklı sonuçlara ulaşılmasına neden olabilir.

6. Bu bağlamda başvuru konusu dosyalar incelendiğinde; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 2024/579 Esas, 2024/1377 Karar; 2024/581 Esas, 2024/1379 Karar; 2024/582 Esas, 2024/1380 Karar; 2024/583 Esas, 2024/1381 Karar; 2024/584 Esas, 2024/1382 Karar; 2024/585 Esas, 2024/1383 Karar sayılı dosyalarında istinaf incelemesine konu kararların Bursa 12. İş Mahkemesince verildiği, davalarda 21.10.2022 veya 26.10.2022 tarihlerinde iş sözleşmeleri feshedilen işçilerin endeks okuma operatörü olarak çalıştıkları ve işe iade talebinde bulundukları; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 2024/1127 Esas, 2024/1511 Karar sayılı dosyasında istinaf incelemesine konu kararın ... Asliye Hukuk (İş Mahkemesi sıfatıyla) Mahkemesince verildiği, işe iade davasının sadece ... Enerji AŞ aleyhine açıldığı, söz konusu dosyada ... aleyhine arabuluculuk süreci işletilmediğinden davanın usulden reddine karar verildiği ve davalılar arasındaki ilişki yönünden esasa yönelik bir değerlendirme yapılmadığı; 3. Hukuk Dairesinin 2024/778 Esas, 2024/1221 Karar sayılı dosyasında istinaf incelemesine konu kararın Çanakkale İş Mahkemesince verildiği, davada 21.10.2022 tarihinde iş sözleşmesi feshedilen işçinin arıza bakım ve onarım teknisyeni olarak çalıştığı ve işe iade talebinde bulunduğu; 9. Hukuk Dairesinin 2020/1901 Esas, 2022/2499 Karar sayılı dosyasında istinaf incelemesine konu kararın Bandırma İş Mahkemesi tarafından verildiği, davada 11.07.2018 tarihinde iş sözleşmesi feshedilen işçinin açma-kesme işçisi olarak çalıştığı; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi tarafından verilen kararlarda (2024/1127 Esas hariç) davalılar arasındaki endeks okuma işine ilişkin hizmet alım sözleşmelerinin muvazaalı olduğuna, 3. Hukuk Dairesi tarafından verilen kararda arıza bakım ve onarım işinin alt işverene verilebileceğine ve davalılar arasında geçerli bir asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğuna, 9. Hukuk Dairesi tarafından verilen kararda ise açma- kesme işi yapan davacının dava konusu alacaklarından davalıların asıl işveren ve alt işveren olmaları sebebiyle birlikte sorumlu olduklarına karar verildiği görülmektedir.

7. Yukarıda açıklandığı üzere ... tarafından ... Enerji AŞ'ye verilen işin ve buna göre ... ile ... Enerji AŞ arasındaki ilişkinin nitelendirilmesi yönünden kararlar birbiri ile çelişkili görünmektedir. Ancak uyuşmazlığın giderilmesi istemine konu Bölge Adliye Mahkemeleri ve istinaf incelemesine esas İlk Derece Mahkemeleri kararları incelendiğinde; uyuşmazlığın giderilmesi istemine konu dosyalardaki delil ve ispat durumunun aynı olduğu, buna rağmen farklı sonuca ulaşıldığı hususu belirlenememektedir.

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi kararlarına (2024/1127 hariç) konu iş endeks okuma olarak belirtilmişken; 3. Hukuk Dairesi kararına konu iş, arıza bakım ve onarım işi; 9. Hukuk Dairesi kararına konu iş ise açma kesme olarak belirtilmiştir.

Kararların içeriğinden uyuşmazlığın giderilmesine konu hizmet alımların aynı olduğu sonucuna varılamadığı gibi davacıların aynı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında çalışıp çalışmadıkları da belirlenememektedir. Açma kesme işi ile endeks okuma işinin aynı hizmet alımı kapsamında alt işverene verildiği düşünülebilirse de uyuşmazlığın giderilmesine konu kararların birinde işçinin iş sözleşmesinin 11.07.2018 tarihinde feshedildiği, diğer dosyalarda ise fesih tarihlerinin 21.10.2022 veya 26.10.2022 olduğu; buna göre kararlarda aynı dönem hizmet alım sözleşmelerinin değerlendirildiğinden söz edilemeyeceği açıktır. Hizmet alım sözleşmelerinin muvazaalı olup olmadığının ise her bir ihale dönemi için ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir.

Yine 12. Hukuk Dairesinin 2024/1127 Esas, 2024/1511 Karar sayılı dosyasında başvurucular arasındaki ilişkinin muvazaalı olup olmadığı yönünde bir değerlendirme yapılmamış, dava usulden reddedilmiştir. Dolayısıyla söz konusu karar Dairemiz önüne gelen uyuşmazlığın giderilmesi talebinde esas yönünden değerlendirilebilecek bir karar değildir. Kaldı ki Dairenin 2024/1127 Esas sayılı dosyasındaki kararı ile aynı Dairenin diğer kararları arasında uyuşmazlık bulunduğu ileri sürülmüş olup Bölge Adliye Mahkemesinin aynı dairesi tarafından verilen farklı kararları hakkında uyuşmazlığın giderilmesi de mümkün değildir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 18.09.2024 tarihli ve 2024/9479 Esas, 2024/11993 Karar sayılı kararı).

İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının gerekçelerinde, hizmet alım sözleşmelerine ilişkin değerlendirme yapmaya yeterli açıklama bulunmamaktadır. Bu hâlde ... ile ... Enerji AŞ arasındaki ilişkinin geçerli bir asıl işveren alt işveren ilişkisi olup olmadığının, muvazaaya dayanıp dayanmadığının belirlenmesi açısından dosyadaki hizmet alım sözleşmelerinin ve teknik şartname dâhil eklerinin ve tüm deliller ile birlikte dosya kapsamlarının değerlendirilmesi gerekmektedir ki bu durum ancak bir kanun yolu olan temyiz incelemesi ile mümkün olabilir. Uyuşmazlığın giderilmesi talebi ise bir kanun yolu olmayıp böyle bir talebin varlığı hâlinde Yargıtayca, temyiz incelemesine benzer bir inceleme yapılması mümkün değildir.

8. Bu açıklamalara göre başvurucuların dilekçelerinde belirtmiş oldukları Bölge Adliye Mahkemesi Daireleri kararları arasında 5235 sayılı Kanun’un 35 inci maddesi kapsamında bir uyuşmazlık söz konusu değildir.

9. Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular karşısında uyuşmazlığın giderilmesine yer olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

V. KARAR

1. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulunun 16.09.2024 tarihli ve 2024/12 Esas, 2024/15 Karar sayılı kararına istinaden iletilen mevcut talep yönünden uyuşmazlığın giderilmesine yer olmadığına,

2. Dosyanın Bursa Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kuruluna gönderilmesine,

07.11.2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.