Esas No: 2023/3786
Karar No: 2023/4112
Karar Tarihi: 12.04.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/3786 E.  ,  2023/4112 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/205 E., 2022/261 K.

KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda Dairemizce, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının, davalı şirkette 16.03.2007-24.05.2013 tarihleri arasında arasında sigortalı çalışmasının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde, davalı şirketin zeytin üzerine gıda işi işi yaptığını, Eylül ayından Mayıs ayına kadar iş yoğunluğunun arttığını, bu 7-8 aylık dönemde iş yoğunluğu nedeni ile zaman zaman 5-10 günlük geçici işçi çalıştırıldığını, aynı geçici işçilerin en çok 3-5 defa çalıştırıldığını, işlerin azaldığı Mayıs-Ekim döneminde işyerinin 1-2 ay kapatıldığını, geçici işçilerin belgelerini tamamlayıp, getirmemeleri sebebi ile sigorta girişlerinin yapılamamış olabileceğini, davacının da bu şekilde çalışan geçici işçilerden olabileceğini, davacının tespitini talep ettiği hizmet sürelerinin zamanaşımına uğradığını, savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davacının, Kurum nezdinde sigortalı çalışma kaydının bulunmadığını, diğer davalıya ait işyerinin 28.12.2001 tarihinde yasa kapsamına alındığını, davacının çalışma iddiasının usulünce araştırılması gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 30.03.2018 tarihli ve 2013/275 E. 2018/125 K., sayılı kararıyla, davacı ...'nin davalı işveren Maroli Gıda Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş.'ye ait 1057311.09 sicil numaralı işyerinde 16.03.2007 - 24.05.2013 tarihleri arasında aylık asgari ücret karşılığında sürekli ve kesintisiz olarak 2007 yılında 286 gün, 2008, 2009, 2010, 2011 ve 2012 yıllarında 360'ar gün, 2013 yılında 144 gün olmak üzere toplam 2230 gün çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı şirket vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 11.09.2020 tarihli ve 2018/1244 E.,2020/1140 K., sayılı kararıyla; "... dava dosyasındaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere, vakıa ve hukuki değerlendirme ile yukarıda belirtilen gerekçe kapsamında ve özellikle, davalı tanığı ...'ın beyanları karşısında, davacı bordro tanıkları ve re'sen dinlenen bordro tanıkları beyanları ile davalı işveren nezdinde hizmet tespiti davası kesinleşen tanık ...'nın beyanı ve davalı şirket tarafından sunulan 24.05.2013 tarihli ödeme belgesi dikkate alındığında, mahkeme kararının yerinde olduğu" gerekçesiyle istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin, 07.07.2021 tarihli ve 2020/10590 E. 2021/9880 K. sayılı kararıyla; "Eldeki davada, Mahkemece, dinlenen davacı ve bordro tanıklarının ifadeleri değerlendirilmek suretiyle hüküm kurulmuş olup, buna göre çalışmanın varlığı ve süresi tam olarak ortaya konulamamıştır. 16.03.2007-24.05.2013 tarihleri arasında sigortalı olarak çalışmasının tespitini isteyen davacının davalı iş yerinden hiç sigorta bildiriminin olmadığı, öte yandan pastörize zeytin konserve işi yapılan davalı iş yerinde, tanıkların bir kısım çalışanların sürekli ve sigortalı, bir kısım çalışanların mevsimlik ve sigortasız, bir kısmının ise sürekli ve sigortasız çalıştırıldığı yönündeki anlatımları karşısında, davacının sürekli mi yoksa mevsimlik mi çalıştığı, işyerinin hangi bölümünde hangi işi yaptığı, davacının dava konusu sürede işyerinde ifa ettiği iş, işyeri uygulamaları, varsa işyerinde tutulan, fazla mesai, izin, ücret ödeme vs. belgelere ilişkin kayıtlar getirtilerek, davacı sigortalının, hiç ara vermeden, aylık 30 gün olmak üzere dava konusu 16.03.2007–24.05.2013 tarihleri arasında 6 yılı aşkın süre aralıksız çalışmasının olup olmadığı, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği de nazara alınarak belirlenmeli, işyerinde Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, uyuşmazlık konusu dönem bordrolarında bildirimleri yapılan sigortalıların hizmet cetvelleri de getirtilerek dinlenmeyen bordro tanıklarının da yeteri kadarının bilgi ve görgüsüne başvurulmalı, tanık ifadeleri arasındaki çelişkiler giderilmeli, kolluk araştırması yapılmalı, davacının çalışmalarını bilebilecek komşu işyeri tanıkları dinlenmeli ve elde edilecek sonuca göre davacının çalıştığı süre belirlenerek hüküm kurulmalıdır. "gerekçesi ile ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemece bozma sonrasında Aydın ticaret odası, Aydın ticaret sicil müdürlüğü, Aydın vergi dairesi Müdürlüğü, SGK İl Müdürlüğü, Aydın Emniyet Müdürlüğü, ATO ve aydın esnaf Odası'na yazılan müzekkereler sonucu toplanan bilgilere göre, davalı şirketin korserve zeytin üretimi alanında faaliyet gösteren işyerinde yılın belirli aylarında iş hacmi azalmakta ise de yılın 12 ayında faaliyete devam edildiğinin belirlendiği, bozma sonrasında sinlenen ve davacı talebinin tamamını içerecek şekilde davalı iş yerinde çalışması bulunan bordro tanıklarının da davacı çalışmasını doğruladıkları,buna göre davacının 16.03.2007-24.05.2013 tarihleri arasında aylık asgari ücret karşılığında sürekli ve kesintisiz olarak çalıştığı, toplam hizmet süresinin 2230 gün olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile davacının davalıya ait 1057311.09 sicil numaralı işyerinde 16.03.2007-24.05.2013 tarihleri arasında aylık asgari ücret karşılığında sürekli ve kesintisiz olarak 2007 yılında 286 gün, 2008, 2009, 2010, 2011 ve 2012 yıllarında 360'ar gün, 2013 yılında 144 gün olmak üzere toplam 2230 gün çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı şirket vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Maroli Gıda San. ve Dış Tic. A.Ş. vekili; davacı ve bordro tanıklarının davacının çalışmaya başladığı ve sona erdiği dönemlerde çalışmadıklarını, dinlenen tanıklar ... ve ...’nın davacının çalışmalarının kış dönemi sezonluk olduğuna yönelik beyanlarının ve bu beyanları teyit eden davacı tanığı ... ve ...’ün beyanlarının dikkate alınmadığını beyan ederek kararı temyiz etmiştir.

2. Davalı Kurum SGK vekili, hak düşürücü sürenin geçtiğini, kamu düzenine ilişkin davada salt tanık beyanları ile hüküm kurulmayacağını, davanın reddi gerekirken kabulünün hatalı olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 86 ıncı hükümleridir.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,12.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.