Esas No: 2024/3274
Karar No: 2024/3567
Karar Tarihi: 01.04.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/3274 E.  ,  2024/3567 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2019.589 E., 2023.514 K.

KARAR : Kabul

Taraflar arasında Mahkemede görülen hizmet ve prime esas kazanç tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararının davacı vekili, davalılardan ... ile davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalıya ait işyerinde 01.08.2008 tarihinde çalışmaya başladığını ve çalışmasının 19.02.2010 tarihine kadar devam ettiğini, ancak sigortasının 07.10.2008 tarihinde yapıldığını, davalı işverenin bu süre içerisinde davacının sigorta primlerini eksik ödediğini, davacının aylık ücretinin net 1.300,00 TL olduğunu, bu itibarla 01.08.2008-19.02.2010 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitini ve eksik yatırılan primlerinin tamamlattırılmasını talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacının çalışma başlangıcının Kurum kayıtları ile sabit olduğu üzere 07.10.2008 tarihi olduğunu, müvekkilinin işyerini 07.09.2009 tarihi itibariyle kapattığını, bu tarihten sonrası için işveren sıfatı kalmadığından herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, davacının moto kurye olarak çalıştığını, tecrübesizliği nedeniyle 3 aylık periyotta bir gün çalıştırılıp, bir gün dinlendirildiğini, moto kuryelerin bu şekilde çalıştırıldığını, ücretinin de 1.300,00 TL olmadığını, maaş belgesinin de müvekkili tarafından tanzim edilmediğini, davanın reddi gerektiğini beyan etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.MAHKEME KARARI

Mahkemenin 01.03.2016 tarihli ve 2015.82 E. 2016.84 K. sayılı ilamı ile davanın kabulüne, davacının ;

1-01.08.2008-30.08.2008 arası 30 gün,

01.09.2008-30.09.2008 arası 30 gün,

01.10.2008-06.10.2008 arası 6 gün,

07.10.2008-31.10.2008 arası 9 gün,

01.11.2008-30.11.2008 arası 15 gün,

01.12.2008-31.12.2008 arası 15 gün,

01.01.2009-30.01.2009 arası 15 gün,

01.02.2009-30.02.2009 arası 15 gün,

01.08.2009-30.08.2009 arası 30 gün,

01.09.2009-16.09.2009 arası 16gün, olmak üzere toplam 181 günde davacının davalılar nezdinde 1200 TL ücret ile çalıştığının tespitine,

Davacının sigortalı olarak çalıştığı,

07.10.2008-31.10.2008 arası 15gün,

01.11.2008-30.11.2008 arası 15 gün,

01.12.2008-31.12.2008 arası 15 gün,

01.01.2009-30.01.2009 arası 15 gün,

01.02.2009-30.02.2009 arası 15 gün,

01.03.2009-31.03.2009 arası 30 gün,

01.04.2009-31.04.2009 arası 30 gün,

01.05.2009-31.05.2009 arası 30 gün,

01.06.2009-31.06.2009 arası 30 gün,

01.07.2009-31.07.2009 arası 30 gün,

17.09/2009-30.09.2009 arası 14 gün,

01.10.2009-31.10.2009 arası 30 gün,

01.11.2009-30.11.2009 arası 30 gün,

01.12.2009-31.12.2009 arası 30 gün,

01.01.2010-30.01.2010 arası 30 gün,

01.02.2010-19.02.2010 arası 19 gün süre ile olan ücretinin 1200 TL olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davalı Kurum vekili ile davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (kapatılan) 21.Hukuk Dairesinin 30.04.2019 tarihli 2018.4353 E.2019.3296 K. sayılı ilamıyla, "... Somut olayda, davalı ...'a ait işyerinin hangi tarihte faaliyete başladığı, davacının motosiklet ehliyetini ne zaman aldığı araştırılmadan, davacının çalışmasına ilişkin yeteri kadar bordro ve/veya komşu işyeri tanığı dinlenmeden ve ücrete ilişkin TÜİK'ten emsal ücret araştırması yapılmadan eksik araştırma ve inceleme ile karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş, davacı davalı işyerinde motosiklet ile yemek taşıma işini yaptığını iddia ettiğinden davacıya ait motosiklet ehliyet belgesi getirtilerek hangi tarihten itibaren ehliyetinin olduğunu tespit etmek, davalı ...' a ait işyerinin ihtilaflı dönemde faal ve kapsama alınabilecek nitelikte olup olmadığını vergi kaydı, davalı işyerine ait elektrik, su abonelikleri, kira sözleşmesi ve Belediye, zabıta aracılığıyla araştırmak, davalı işyerinin hangi tarihlerde faal olduğunu belirlemek, tespiti istenen dönem içerisinde davacının davalı işyerlerinde geçen çalışmalarının tespitine yönelik olarak ihtilaf konusu her iki işyerinin dönem bordrolarında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, bordrolu tanıklara ulaşılamazsa ya da beyanları ile yetinilmemesi halinde ve davalı işyerinin Kanun kapsamına alındığı tarihten önce de faal olduğunun belirlenmesi halinde bu süreler yönünden de geçerli olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle yapılacak araştırma neticesi davalı işyerlerine komşu işyerleri belirlenerek bu işyerlerinin uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı çalışanları, yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek davacının çalışmasının başlama ve bitme tarihleri ile hangi işyerinde hangi tarihler arasında çalıştığını netleştirmek, gerçek ücretin belirlenmesi açısından da; TÜİK' ten emsal ücreti sormak, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek toplanan tüm delilleri birlikte değerlendirmek ve sonucuna göre Mahkemece bir karar vermekten ibarettir...." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

B.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile

1-Davacının 1150913 sicil numaralı işyerinde;

01.08.2008-06.10.2008 arası 66 gün,

07.10.2008-31.10.2008 arası 9 gün,

01.11.2008-30.11.2008 arası 15 gün,

01.12.2008-31.12.2008 arası 15 gün,

01.01.2009-30.01.2009 arası 15 gün,

01.02.2009-30.02.2009 arası 15 gün,

olmak üzere toplam 135 günde davacının davalılar nezdinde 1110 TL ücret ile çalıştığının tespitine,

Davacının sigortalı olarak çalıştığı,

07.10.2008-31.10.2008 arası 15gün,

01.11.2008-30.11.2008 arası 15 gün,

01.12.2008-31.12.2008 arası 15 gün,

01.01.2009-30.01.2009 arası 15 gün,

01.02.2009-30.02.2009 arası 15 gün,

01.03.2009-31.03.2009 arası 30 gün,

01.04.2009-31.04.2009 arası 30 gün,

01.05.2009-31.05.2009 arası 30 gün,

01.06.2009-31.06.2009 arası 30 gün,

01.07.2009-31.07.2009 arası 30 gün,

17.09.2009-30.09.2009 arası 14 gün,

01.10.2009-31.10.2009 arası 30 gün,

01.11.2009-30.11.2009 arası 30 gün,

01.12.2009-31.12.2009 arası 30 gün,

01.01.2010-30.01.2010 arası 30 gün,

01.02.2010-19.02.2010 arası 19 gün süre ile (işyerinin kapsamda olmadığı 01.08.2009-16.09.2009 tarihleri arası hariç) olan ücretinin 1.110 TL olduğunun tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı Kurum ile davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... vekili davanın reddinin gerektiğini belirterek temyiz etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili davanın reddinin gerektiğini belirterek temyiz etmiştir.

3.Davacı vekili, kurulan hükmün açık olmadığını, infazda tereddüde neden olacağını ve tespit edilen ücret miktarının düşük olduğunu, reddedilen dönemde çalışmalarının bulunduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazançların tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi 5510 sayılı Kanun'un 80 inci madde hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, göre davalıların tüm, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Eldeki davada, davacı vekili davacının 01.08.2008-19.02.2010 tarihleri arasında net 1.300-TL ücretle davalılara ait işyerlerinde kesintisiz çalıştığının tespitini istemiş olup Mahkemece davacının davalı iş yerlerinin kapsamda olmadığı 01.08.2009- 16.09.2009 tarihleri hariç çalışmasına yönelik verilen hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup bozmayı gerektirmiştir.

3.Davacının 07.10.2008 - 31.07.2009 tarihleri arasında davalılardan ... Demirkol'a ait 1150913 sicil numaralı iş yerinden kısmi, 17.09.2009 - 19.02.2010 tarihleri arasında da diğer davalı ...'a ait iş yerinden tam bildirimleri olduğu, davanın kısmen kabulüne karar verildiği, iş yerinin kapsamda olmadığı gerekçesiyle tespitine karar verilmeyen 01.08.2009 -16.09.2009 dönemleri açısından davalılardan ...'un vergi kaydı olduğu hususunun dikkate alınmadığı anlaşılmakla söz konusu dönem açısından bu davalının vergi kaydı olduğu gözetilerek Mahkemece dosyadaki tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmelidir.

4.Ayrıca Mahkemece kısmen kabul yönünden hüküm kurulmasına rağmen davanın kabulüne denilmesi de usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

01.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.