Esas No: 2010/12179
Karar No: 2010/12951
Karar Tarihi: 25.11.2010

**(Kapatılan)14. Hukuk Dairesi         2010/12179 E.  ,  2010/12951 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 28.08.2009 gününde verilen dilekçe ile bayilik sözleşmesinden kaynaklanan hakka elatmanın önlenmesi ve kal, çekişmenin giderilmesi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; ... A.Ş. aleyhine açılan davanın reddine, ... Turizm San. Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın ayrılmasına dair verilen 15.01.2010 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ...Ş. ve davacı vekilleri tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı vekili, davacı şirketin 1312 ada 1 ve 6 parsel sayılı taşınmazlarda intifa hakkı sahibi olduğunu ve bu yerde davalı ... Tic. San. Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti'ne verdiği bayilik yoluyla intifa hakkını kullandığını, bu arada müvekkilinin ... Petrol Gazları A.Ş ile yaptığı sözleşme nedeniyle bayisine otogaz satış sözleşmesi süresi sonuna kadar otogaz satışına izin verdiğini, ancak sözleşme süresinin dolduğunu, buna rağmen ... Petrol Gazları A.Ş. ve diğer davalının otogaz tesislerini kaldırmadığını ve tabelaları da bulundurmaya devam ettiğini ileri sürerek elatmanın önlenmesine, otogaz tesisinin kal’ine ve taraflar arasındaki muarazanın giderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Petrol Gazları A.Ş., aynı konuda açılmış, reddedilen kesinleşmemiş bir davanın olduğunu ileri sürerek derdestlik itirazında bulunmuş, ayrıca, kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini, ayrıca davacının sözleşme uyarınca süre dolduktan sonra da gaz satışları sebebiyle kar payı almaya devam ettiğini, hatta dava sırasında dahi hesaplarına yatan ve bu satışlardan kendisine düşen kar payını aldığını, bunun da zımni kabul anlamına geldiğini, ayrıca 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanuna göre, davacının bir yerde sadece kendi ürünlerinin satılmasına yönelik olarak yapacağı bir sözleşmenin hükümsüz olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece davalı ... Petrol Gazları A.Ş. aleyhine açılan davanın pasif dava ehliyeti bulunmadığından reddine, davalı ... Tic. San. Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın ise tefrikine karar verilmiş, hükmü, davacı temyiz etmiştir.

Dava, bayilik ilişkisinden kaynaklanan hakka elatmanın önlenmesi, kal ve çekişmenin giderilmesi isteğine ilişkindir.

Davacı yan, intifa hakkı sahibi oldukları taşınmazda bu hakka dayanarak elatmanın önlenmesi isteğinde bulunduğunu ileri sürmekte ise de dayanılan vakıalar doğrultusunda uyuşmazlığın temelini intifa hakkını davacı adına kullanan bayi ve bu bayi ile diğer davalı ... Petrol Gazları A.Ş'nin yaptığı otogaz satış sözleşmesi ve bu sözleşmeye onay veren çerçeve sözleşmede tanınan sürenin sona erdiği iddiası oluşturmaktadır.

Dosya içeriğine göre, davacı ...Ş'nin 1312 ada 1 ve 6 parsel sayılı taşınmazlarda intifa hakkı sahibi olduğu ve bu yerde davalı ... Ticaret Sanayi Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti'ne bayilik verdiği anlaşılmaktadır. Davacı şirket, ... Turizm Ticaret Sanayi Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti'nin de içinde bulunduğu çok sayıda bayisine bu tip tesislerde belli bir süre için otogaz satışı izni vermiştir. Bu arada davacı, davalılardan ... Petrol Gazları A.Ş. ile otogaz tesisi kurulması ve satış yapılmasına onay verme anlamında bir çerçeve sözleşme imzalamıştır. Bu çerçeve sözleşme 02.01.2001 tarihli olup buna göre, bu sözleşmenin ekindeki bayi listesinde bulunan tesislerde net kardan %15 pay almak şartıyla otogaz satışına izin verilmiştir. Ekli listede yer alan tesislerden birinin de davalılardan ... Turizim Ticaret Sanayi Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti'ne ait olduğu anlaşılmaktadır. ... Petrol Gazları A.Ş. ile ... Turizim Ticaret Sanayi Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti'nin otogaz satış sözleşmesi 05.06.2000 tarihli ve 5 yıllık olduğu konusunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Davacı tüm bu olgulara dayanarak çerçeve sözleşmedeki onay süresinin sona erdiği, bu süreden sonra yapılan otogaz satış faaliyetinin sözleşme ilişkisine aykırı olduğu iddiasıyla yine aynı taraflara karşı dava açmış, açılan bu davanın kabulüne karar verilmesi üzerine yerel mahkeme kararı Dairemizin 2008/12508 - 2008/12990 sayılı ilamı ile bozulmuştur. Bozma kararında;

"...Çerçeve sözleşmede otogaz satışının süresi sözleşmenin 3-a maddesinde belirlenmiştir. Bu maddeye göre davacı POAŞ, sözleşme ekindeki listede belirtilen istasyonlarında ... Petrol Gazları A.Ş'nin otogaz satışına ... ile istasyon arasında imzalanmış olan otogaz satış sözleşmesi sürelerinin sona ermesine kadar izin vermiştir. Süresi sona eren sözleşmelerle ilgili olarak taraflar sona erecek ilk sözleşmenin bitim tarihinden 3 ay önce bir araya gelerek durumu değerlendireceklerdir. Dosya incelendiğinde, davacının davalı ...'a sözleşme süresi dolmadan önce 01.10.2004 tarihinde bu sözleşmeyi yenilemeyi düşünmediklerini belirten yazı gönderdiği görülmektedir. Ayrıca ... Noterliğinden gönderilen 26.03.2007 ve 30.03.2007 tarihli ihtarnameler ile davaya konu istasyondaki otogaz faaliyetlerinin durdurulması ve tesislerin kaldırılmasını ihtar ettiği anlaşılmaktadır. Son olarak da davacı 01.05.2007 tarihinde işbu davayı açmıştır.

Çerçeve sözleşme dikkate alındığında sözleşmenin süreli olduğu ve yenilenmesinin tarafların anlaşmasına bağlı bulunduğu anlaşılmaktadır. Davacı POAŞ ile davalılardan ... Petrol Gazları A.Ş arasında böyle bir mutabakatın sağlanamadığı, tam aksine davacının söz konusu sözleşmeyi yenilememe konusundaki iradesini karşı tarafa bildirdiği görülmektedir. Davacı şirket, bununla birlikte ihtarlardan ve davanın açılmasından sonra da çerçeve sözleşmeye göre kendisine düşen kar payını almaya devam etmiştir. Ayrıca davalı ... Petrol Gazları A.Ş'ye 29.11.2006 tarihli yazılı bildirimde bulunmuş, bu bildirimde otogaz satışı yaptığı istasyonlara kendi amblemlerinin konulmasını istemiştir.

Somut olay bu şekilde ortaya konulduktan sonra taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi ilişkisinin devam edip etmediği olgusunun saptanması gerekmektedir.

Bayilik sözleşmeleri kanunda düzenlenmemiştir. Bu nedenle bayilik sözleşmelerine ilişkin uyuşmazlıkların çözümünde Borçlar Kanununun sözleşmeye ilişkin genel hükümlerinden yararlanılmaktadır. Bilindiği gibi sözleşme “iki tarafın karşılıklı ve birbirine uygun surette rızalarını beyan etmeleridir” şeklinde tanımlanmaktadır. Borçlar Kanununun 1. maddesinde tanımını bulan sözleşmenin tamamlanabilmesi için rıza beyanı açık olabileceği gibi zımni (örtülü) de olabilir.

Taraflar arasındaki 02.01.2001 tarihli sözleşme ile davalılar arasındaki otogaz satış sözleşmesinin süresi sonuna kadar davacının intifa hakkı sahibi olduğu taşınmazda bu hakkını kullandırttığı bayisinin otogaz satışına oluru vardır. Otogaz satışı sözleşmesi sona ermeden önce de değinilen çerçeve sözleşmesinin 3-a maddesi gereği sözleşmenin süresinin uzatılmayacağı da davalılara bildirilmiştir. Ne var ki, davalılar faaliyetlerini sona erdirilen sözleşme hükümleri çerçevesinde sürdürmeye devam ettirmişlerdir. Davacı da bu duruma 26.03.2007 ve 30.03.2007 tarihli ihtarına kadar ses çıkarmamıştır. Bu nedenle taraflar arasında bayilik sözleşmesinin aynı koşullarda devam ettiği savunulmaktadır.

Gerçekten de, sözleşme süre bitmesine rağmen aynı koşullarda fiilen devam ettirilmiştir. Sözleşmenin kurulmasında olduğu gibi devamında da tarafların rızasının açık ya da örtülü olabileceği kuşkusuzdur. Davacı yanın sözleşme ilişkisinin sürdürülmesine dair açık bir beyanı yoktur. Susma (olumlu ya da olumsuz) bir beyanda bulunma olarak kabul edilemez. Ancak bazı durumlarda, Borçlar Kanunu 1/2 maddesi anlamında örtülü bir irade beyanı sayılabilir. Bu örtülü beyanın karşı taraf açısından olumlu yönde bir irade beyanı kabul edilip edilmeyeceği Türk Medeni Kanununun 2. maddesi uyarınca değerlendirilerek saptanmalıdır. Ayrıca karşı tarafın susmanın kendisine örtülü bir irade beyanı olarak bağlanmasına yol açan olguları bilmesi ya da bilebilecek durumda olması gerekir.

Somut olayda taraflar tacirdir. Eylemli olarak iki yılı aşan otogaz satışına ses çıkartılmaması, kar payı almaya devam edilmesi ve 29.11.2006 tarihli bildirim ile ... Petrol Gazları A.Ş'nin otogaz tesislerinde kendi amblem ve logolarını kullanmasının istenmesi olgularının karşı tarafça sözleşmenin aynı koşullarda devam ettiğinin kabulü anlamına geleceğini davacı yanın basiretli bir tacir olarak öngörmesi gerekir. Ayrıca dosya içeriğinden davacının otogaz satışı lisansı aldıktan ve kendisinin de otogaz satışı yapabilme koşullarının oluşmasından sonra tesislerin boşaltılması ihtarında bulunduğu anlaşılmaktadır.

Yapılan tüm bu açıklamalar karşısında taraflar arasındaki otogaz satışına dair çerçeve sözleşmenin sona erdiğinin ileri sürülmesi Türk Medeni Kanununun 2.maddesi kapsamında dürüst davranma kurallarıyla bağdaşmayacaktır. Zira, anılan madde hakların kullanılması ve borçların yerine getirilmesi esnasında kişilerin dürüstçe ve güven kurallarına uygun bir şekilde davranması gereğini öngörmektedir. Davacı taraf örtülü irade beyanı ile çerçeve sözleşme hükümlerine göre otogaz satışına izin verdiğine göre çerçeve sözleşmenin yıldan yıla uzaması olgusu karşısında, davalılar arasındaki otogaz satış sözleşmesi 05.06.2007 tarihinde sona ereceğine dair ihtar da 26.03.2007 ve 30.03.2007 tarihlerinde çekildiğine göre davanın açıldığı 01.05.2007 tarih itibariyle sözleşme ilişkisinin ayakta olduğu..." belirtilmiştir. Bozma kararından sonra mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de bu karar henüz kesinleşmemiştir.

Şimdi davacı 28.08.2009 tarihli dilekçesi ile 15.06.2007 tarihinden sonra artık davalıların eylemlerinin sözleşme ilişkisine aykırı olduğu, intifa hakkına konu taşınmaza elatıldığı iddiasıyla eldeki davayı açmıştır. Yukarıdan beri yapılan açıklamalardan da anlaşıldığı gibi davacı ile davalı arasındaki sözleşme ilişkisinin bulunduğu, davanın da bu sözleşme ilişkisinin sona ermesine rağmen davalı ... Petrol Gazları A.Ş'nin taşınmaz üzerindeki otogaz satışını sürdürdüğü iddiasına dayandığına göre davalı ... Petrol Gazları A.Ş'nin pasif dava ehliyetinin bulunduğu açıktır.

Ayrıca, davacı bayisi ... Turizm Ticaret Sanayi Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti'nin diğer davalıdan temin ettiği otogazı satışa sunmasının otogaz satışına verilen onayın sona ermesi nedeniyle bayilik sözleşmesine aykırılık oluşturduğunu belirtmiş ve onay sözleşme ve bayilik sözleşmesine aykırılığı iki davalının eyleminin oluşturduğunu ileri sürdüğüne göre HUMK'nun 43.maddesi uyarınca davalılar arasındaki dava arkadaşlığı ve davanın birlikte görülmesi gerektiği hususu da gözardı edilerek ... Turizm Ticaret Sanayi Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın tefrikine karar verilmesi de HUMK'nun 47.maddesi uyarınca doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde yatıran taraflara iadesine, 25.11.2010 tarihinde oybirliği ile karar verildi.