Esas No: 2022/523
Karar No: 2023/1977
Karar Tarihi: 05.04.2023

**7. Hukuk Dairesi         2022/523 E.  ,  2023/1977 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

İLK DERECE MAHKEMESİ : Muş 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki meraya elatmanın önlenmesi, ecrimisil ve eski hale getirme bedeli davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, Bostankent Köyünün hayvancılıkla iştigal eden bir köy olduğunu, 300 haneli köylerinin mera ihtiyacını 1249 ve 1251 parsel sayılı taşınmazlardan temin ettiğini, yapılmakta olan Alparslan 1 Barajının müteahhit firması olan davalının inşaat alanından çıkardığı hafriyat, taş ve molozları getirip bu mera arazilerinin içerisine döktüğünü, yıllardan beri bu haksız eylemin devam ettiğini, şifai uyarı ve ikazlarına rağmen arazilerinin eski hale dönüştürülmediğini, köylerinin ekonomik anlamda ciddi zararlara maruz kaldığını, yani hayvancılığın bitme noktasına geldiğini, işgal edilen saha için köyün muhtarlığı bütçesine herhangi bir kira ödenmediğini, işgal edilen meraların bilirkişi marifetiyle tespitine, bu alan işgal edilmemiş olsaydı köylerine sağlayacağı ekonomik değerin tespitine, geriye dönük 5 yıllık miktarın hesaplanmasına ve her yıl için reeskont faizi uygulanarak davalı firmadan tahsiline, mera arazilerinin eski hale dönüştürülmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, .... İnşaat ve Enerji A.Ş.'nin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve HES Daire Başkanlığı (DSİ veya İDARE) ile ... 1 Barajı ve .... İnşaatı işi sözleşmesini 01/02/1995 tarihinde imzaladığını, müvekkili şirketin 2886 No.lu Devlet İhale Kanunu'na tabi olup, ... 1 Barajı ve .....inşaat işinin yapılması için faaliyetini idarenin müteahhit firması olarak idarenin talimatları doğrultusunda yürüttüğünü, şirketin idare tarafından gösterilen depo yerine kazı fazlasını nakletmeye başladığını, müvekkili şirket ile Kamu İdaresi DSİ arasında imzalanan sözleşme gereğince, idare tarafından kullanılması talimatı verilen depo alanının kullanılması ile ilgili alınması gerekli her türlü izinlerden Kamu İdaresi DSİ'nin sorumlu olduğunu, şirket aleyhine açılan davanın öncelikle husumetten reddine, ayrıca zamanaşımı itirazları doğrultusunda reddine, yapılacak yargılama esnasında davanın muhatap Kamu İdaresi olan DSİ Genel Müdürlüğüne ihbarına, haksız ve yersiz olan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne;

1. Muş ili, Merkez İlçesi, .... Köyü 1249 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişileri .... ve ....'nın 05/10/2017 tarihli fen raporları ile fen raporlarına ekli krokilerinde A ve B harfi ile gösterilen toplam 71.538,75 metrekarelik kısmı ile 1251 parsel sayılı taşınmazın C, D, E, F, G, H, I ve J harfleri ile gösterilen toplam 15.051,37 metrekarelik kısmına davalı tarafından yapılan müdahalenin men'ine,

2. Davacı tarafın mahrum kalınan ot bedeline yönelik talebinin kabulü ile 2011 yılı için 4.329,51 TL ot bedelinin 31/12/2011 tarihinden, 2012 yılı için 7.576,63 TL ot bedelinin 31/12/2012 tarihinden, 2013 yılı için 10.174,34 TL ot bedelinin 31/12/2013 tarihinden, 2014 yılı için 10.607,29 TL ot bedelinin 31/12/2014 tarihinden, 2015 yılı için 12.988,52 TL ot bedelinin 31/12/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı köy tüzel kişiliğine verilmesine,

3. Davacı tarafın taşınmaza müdahalenin bitiminden sonra mahrum kalınacak üç yıllık ot bedeline ilişkin talebinin kabulü ile 30.949,58 TL mahrum kalınacak ot bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4. Davacı tarafın taşınmazlara dökülen hafriyat malzemesinin kaldırılmasını ve eski hale dönüştürülmesi yönündeki 631.761,52 TL alacak talebinin aktif husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili eski hale getirme isteminin reddi kararının usul ve Yasa'ya aykırı olduğunu belirtmiştir.

2. Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde ileri sürdüğü savunmaları tekrar ederek davanın reddini savunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı şirket vekili, şirketin ... 1 Barajı ve HES inşaatı işi kapsamında tamamen idarenin talimatları doğrultusunda ve sözleşme maddeleri kapsamında yüklenici olarak işini yaptığını, döküm sahalarının idare tarafından gösterildiğini, sunulan delil, belge ve bilgilerin mahkemece değerlendirilmediğini, hükmün bozulmasının istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, meraya elatmanın önlenmesi, eski hale getirilmesi ve tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. Mera, bir veya birden fazla köy veya kasaba halkına bağımsız veya birlikte tahsis edilmiş ya da kadimden beri hayvan otlatmak amacıyla kullanılan, hak sahiplerinin üzerinde intifa hakkı olan arazi parçasıdır. Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan mera, yaylak ve kışlaklar özel mülkiyete geçirilemez, amacı dışında kullanılamaz, zamanaşımı uygulanamaz, sınırları daraltılamaz (4342 sayılı Mera Kanun'u m.3,4).

2. Meraya elatmanın önlenmesi davası, kadim yararlanma hakkı olan köy veya belediye tüzel kişiliği ya da taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olması nedeniyle Hazine tarafından açılabilir.

3. Kural olarak, meraların kuru mülkiyeti Hazineye, yararlanma hakkı köy ve belediyelere aittir. Meradan yararlanma hakkı olan köy ve belediyeler yoksun kaldıkları yararlanma nedeniyle haksız elatmanın kaldırılmasını, hayvanlarının yararlanamaması sebebiyle ot bedelini, mülkiyet hakkı sahibi olan Hazine ise haksız elatmanın giderilmesi ve bunun dışında 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 4/4 maddesine dayanarak meralarda meydana gelen tahribat sebebiyle eski hale getirme masraflarının tahsilini haksız eylem sahibinden isteyebilir. Başka bir ifade ile köy ve belediyelerin eski hale getirme masraflarını, Hazinenin de ot bedelinin tahsilini talep etmesine olanak yoktur.

3. Değerlendirme

1. Davacı Köy Tüzel Kişiliği kullanım hakkına sahip olduğu 1251 ve 1249 parsel sayılı mera vasıflı taşınmazlara davalı tarafından hafriyat dökülerek elatıldığını belirterek önlenmesini ve bu alanı kullanamaması nedeniyle uğradığı zararın tahsilini talep etmiştir.Toplanan deliller ve yapılan keşif sonucu alınan raporlar sonucunda davalı tarafından dava konusu mera alanının 15 051,37 m² yere elattığı sabittir. Bu durumda davalının DSİ ile yapmış olduğu sözleşme doğrultusunda hareket ettiği, döküm sahasının idare tarafından belirlendiğini, bu nedenle kendisine sorumluluk yüklenmeyeceğini savunmuş ise de sözleşmenin tarafı olmayan ve kullanım hakkı sahibi davacı köye karşı ileri sürmesi mümkün olmayıp bu nedenle değerlendirmeye alınmamıştır.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve Kanun'a uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.