Esas No: 2023/5508
Karar No: 2023/7436
Karar Tarihi: 03.07.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/5508 E.  ,  2023/7436 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2022/139 E., 2023/47 K.

KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalıya ait fırın iş yerinde 03.07.2000- 25.11.2010 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili; davanın yazılı belge ile ispatlanacağını, usulüne uygun araştırma yapılması gerektiğini ileri sürmüştür.

Davalı işveren vekili; hak düşürücü sürenin geçtiği, davacının ihtilaflı dönemde birden fazla giriş çıkışı olduğundan bahisle davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 01.12.2016 tarihli ve 2015/79 Esas 2016/270 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulü ile davacının davalı ...'a ait işyerinde; 01.09.2000-08.01.2001, 01.07.2001-27.09.2001, 16.06.2002-13.09.2002, 21.01.2003-10.07.2003, 11.11.2003-09.05.2004, 11.09.2004-18.03.2005, 02.06.2005-21.09.2005, 01.05.2006-20.10.2006, 20.12.2006-31.05.2007, 02.11.2008-04.02.2009 ve 02.06.2009-14.09.2009 tarihleri arasında hizmet akdi ile çalıştığını tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı işveren ve davalı kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 15.02.2017 tarihli ve 2017/326-2017/243 Karar sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Daire kararında, davacının askerlik tarihlerini ilgili askerlik şubesinden sormak, davacının arazisi olup olmadığını, var ise arazisine çay ekip ekmediğini, çay teslim edip etmediğini araştırmak, davalıya ait işyerlerinin her ikisinin de ihtilaflı dönemin tamamına ilişkin dönem bordrolarını getirtmek, bordrolarda kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, bordolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri ile davacının arazisi var ise arazinin bulunduğu bu adresteki ve ikamet ettiği adresteki muhtar ve azaları araştırılıp tespit edilerek davacının kendi çayını mı davalı işverenin çayını mı topladığını belirlemek, çalışmasına ara verdiği tarihleri netleştirmek ve sonucuna göre karar vermek gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 25.03.2021 tarihli 2019/49 Esas 2021/181 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne, davacının davalı işverene ait 1001553 nolu işyerinde 03.07.2000 - 27.09.2001 tarihleri arasında; 1002613 nolu işyerinde 28.09.2001 - 13.09.2002 tarihleri arasında; 1003460 nolu işyerinde 14.09.2002 - 25.11.2010 tarihleri arasında hizmet akdine istinaden sigorta primine esas kazancın alt sınırı üzerinden kesintisiz çalıştığının tespiti ile kuruma bildirilen sürelerin bildirimi yapılmayan sürelerle birleştirilmesine karar verilmiştir.

C. 2'inci Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Daire kararında, "davalıya ait fırın işyerinde, vardiyalı çalışma sistemi bulunduğunun tanık ifadelerinden anlaşıldığı, davacının, davalı işyerinde gece vardiyasında çalıştığı haftalarda, babasına ait arazide çay toplayarak babasına yardımcı olduğu, gündüz çay toplayıp, gece fırında çalıştığı iddiası hayatın olağan akışına aykırı bulunmakla birlikte, mahkemece, davacı adına bildirim bulunmayan dönemlerde, çay hasadına denk gelen süreler açıkça belirlenerek ve işyerindeki vardiya sisteminin günde kaç saatlik çalışma şeklinde düzenlendiği, iş yerinde kaç vardiya olduğu, gece vardiyasının kaç saatlik çalışmayı gerektirdiği, davacının babasına ait bahçede çalışmak üzere çalışmaya ara verip vermediği tanıklara açıklattırılarak, kesintisiz çalışma iddiası bu yönde irdelenip sonucuna göre bir karar verilmesi" gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddi ile ;

a) Davacının, davalı işverene ait 1001553 nolu işyerinde 03.07.2000 - 27.09.2001 tarihleri arasında; 1002613 nolu işyerinde 28.09.2001 - 13.09.2002 tarihleri arasında; 1003460 nolu işyerinde 14.09.2002 - 25.11.2010 tarihleri arasında hizmet akdine istinaden sigorta primine esas kazancın alt sınırı üzerinden çalıştığının tespitine,

b) Her hizmet yılının Mayıs, Temmuz ve Eylül aylarında davalı işyerinden kuruma bildirilen prime esas gün sayısının 15 günün altında olması veya hiç bildirim yapılmaması halinde bu aylar için prime esas gün sayısının 15 gün olması gerektiği; bu aylarda 15 gün ve üzeri bildirim yapılması halinde ise Kuruma bildirilen kadar prime esas günü olması gerektiğinin tespitine,

c) Her hizmet yılının Mayıs, Temmuz ve Eylül ayları dışındaki diğer aylarda hükmün 1/a bendinde belirtilen tarihler arasında davacının kesintisiz çalıştığının tespitine,

d) Kuruma bildirimi yapılan sürelerin bildirimi yapılmayan sürelerle birleştirilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili, davacının çay sezonunda vardiya düzenini buna göre ayarlayıp geceleri davalı iş yerinde çalışıp gündüzleri çay tarımı yaptığını, tanık beyanlarının bu hususu açıkça ortaya koyduğunu, bununla birlikte müvekkilinin davalıya ait çay arazilerinde de davalı adına çalıştığını, yine sigorta kayıtları incelendiğinde davalının davacıyı kış aylarında da sigortasız gösterdiğinin görüleceğini, davacının sigortasız olarak çalıştırılmasının çay tarımı ile herhangi bir ilgisi olmadığını belirterek kararı temyiz etmiştir.

2.Davalı SGK vekili ,yeterli sayıda ve nitelikte tanık dinlenmediğini, tanık ifadelerinin kendi içindeki çelişkilerin giderilemediğini, hiçbir yazılı belgeye erişilmediğini belirterek temyiz etmiştir.

3.Davalı ..., hak düşürücü sürenin geçtiği, davacının yörede çay tarlaları bulunan vatandaşların bu tarlalarını yarıcılık usulüyle topladığını, bir çay bahçesinin senede 3-4 kere mahsül verdiğini, davacının yörede bir kişinin değil birkaç vatandaşın çay tarlasındaki mahsülü topladığını, tanıklar davacının yaz aylarında çay hasadını müvekkilden izin alarak yaptığını beyan etmişlerse de dinlenen bu tanıklarla resmi kayıtların birbiri ile uyuşmadığını, davacının insan oluşundan ötürü yıllık izinlerini sadece çay toplama dönemlerinde değil kişisel ihtiyaçları gereği yıl içerisinde kullanmış olabileceği hususunun mahkemece gözardı edildiğini belirterek temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık hizmet tespiti istemine ilişkin davada ilk derece mahkemesince kurulan hükmün infaza elverişli olup olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren geçici 7 inci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleridir.

3.Değerlendirme

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Hükmün Kapsamı” başlıklı 297 nci maddesinin 2 nci fıkrasında, “Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.” şeklinde düzenleme getirilmiştir.

Somut olayda, Mahkemece verilen kararda, “Her hizmet yılının Mayıs, Temmuz ve Eylül aylarında davalı işyerinden kuruma bildirilen prime esas gün sayısının 15 günün altında olması veya hiç bildirim yapılmaması halinde bu aylar için prime esas gün sayısının 15 gün olması gerektiği; bu aylarda 15 gün ve üzeri bildirim yapılması halinde ise Kuruma bildirilen kadar prime esas günü olması gerektiğinin tespitine, Her hizmet yılının Mayıs, Temmuz ve Eylül ayları dışındaki diğer aylarda hükmün 1/a bendinde belirtilen tarihler arasında davacının kesintisiz çalıştığının tespitine,” denilmek suretiyle şarta bağlı ve infazda tereddüt oluşturacak şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Mahkemece, davacının dosya kapsamında bulunan hizmet cetveli ve çalışma kayıtları dikkate alınarak, kabul edilen süreler açık ve net olarak belirlenmeli ve infazda tereddüt oluşturmayacak şekilde hükümde gösterilmelidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

03.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.