Esas No: 2024/5462
Karar No: 2024/5531
Karar Tarihi: 20.05.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/5462 E.  ,  2024/5531 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/49 E., 2024/297 K.

KARAR : Kısmen kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ : Rize İş Mahkemesi

SAYISI : 2018/299 E., 2022/470 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 2005-2017 yılları arasında davalı Kurumda temizlik işleri yapmak üzere bir fiil çalıştığı, bu süre zarfında davacının sömestr tatilinde hiç çalışmadığı, yaz tatillerinde ise çalışmayı bırakıp yeni öğretim yılı başlamadan 20 gün önce çalışmaya başladığı, davalı okulun davacıyı bazı dönemlerde sigortasız çalıştırdığı, davacının okulda çalıştığı dönemlerde başka kişilerin yanında sigortalı olarak gösterildiği, bu durumundan davacının haberi olduğunu fakat o dönemde davacının paraya ihtiyacı olması nedeniyle itirazda bulunamadığı, davacıya hak ettiği hiçbir hakkının verilmediği, cüzi bir miktarla çalıştırıldığı, davacının bu duruma fazla dayanamayıp okul tarafından sigortasının tam yapılmadığı gerekçesiyle iş akdini haklı nedenlerle feshettiği iddiasıyla davacının davalı okulda 2004 yılının Mayıs ayı 2011 ayı arasında çalıştırıldığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı aşamalardaki beyanında çalışmasının 05.10.2005 - 30.10.2017 tarihleri arasında gerçekleştiğini beyan ve dava etmiştir.

II.CEVAP

1.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından davalı kurum aleyhine açılan iş bu dava süresinde açılmamış olduğu, bu nedenle zamanaşımı itirazında bulundukları, hak düşürücü süreler yönünden de itiraz ettikleri, davacının Kurumdaki şahsi dosyası incelendiğinde davacının talep edilen tarihlerde her hangi bir hizmetinin olmadığı, SGK kayıtlarının resmi belge olduğu, aksinin yazılı belgelerle ispat edilmesi gerektiği, fer-i müdahil olan Kurum SGK Başkanlığı aleyhinde hüküm kurulmaması gerektiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılması gerektiği, beş yıllık dava açma süresi hak düşürücü nitelikte olduğu, davacı vekilinin dava dilekçesinde, 2004 yılının Mayıs ayı ile 2011 yılının Mayıs ayı arasındaki döneme ilişkin olarak hizmet tespiti talebinde bulunduğundan 5 yıllık hak düşürücü süre dolduğu, davacının çalışmalarının tamamın kayıtlarla sabit olduğu, bu süreler dışında ilgili okulda herhangi bir çalışması bulunmadığı, davacı vekilinin dava dilekçesinin ilk cümlesinde davacının 2005 yılının Ekim ayında okulda temizlik işleri yapmak üzere hizmetli olarak çalışmaya başladığını iddia etmesine rağmen sonuç bölümünde kendi iddiasıyla çelişerek 2004 yılının Mayıs ayından itibaren hizmet tespiti talebinde bulunduğu, davacının bu tarihlerde ilgili okulda çalıştığına dair herhangi bir resmi kaydı bulunmadığı, resmi bir kurum olduğundan tüm işlemlerin kayıt ve belgelere dayandığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından; okulların kapalı olduğu sömestr ve yaz tatili dönemleri ile Kuruma bildirilen sigortalı hizmet dönemleri dışlanarak bilirkişi raporunda iddiaya göre tespit edilen prim gün sayısı tablosundan hareketle iddia olunan hizmet başlangıcı olan 2005 Ekim ayından sömestr tatilinin başladığı 2006 Ocak ayına kadarki dönem, 2006/1 - 6. ay arasında tatilin başladığı ve bittiği dönmelere rastlayan 1, 5 ve 7 günlük kısa süreler (benzer şekilde okulların açıldığı ve okulların tatili nedeniyle hizmet ilişkisinin askıya alındığı zamanlar olan Eylül, Ocak, Şubat ve Haziran aylarındaki kısa süreli boşluklar dikkate alınmamıştır), davacının doğum nedeniyle ara verdiği tespit edilen 2007/ 9 ayda 13 gün, 2007/10 ayda 30 gün, 2007/ 11 ayda 30 gün, 2007/12 ayda 30 günlük süreler ile ispatı yapılamayan 2015/6 aydan uyuşmazlık konusu dönem sonu olan 2017/10 aya kadar olan süreler hariç olmak üzere diğer dönemlerde davacının Kuruma bildirilmeyen hizmet gün sayılarının hüküm altına alındığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile davacının davalı Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Rize Çay İlkokulu bünyesinde Rize İl Milli Eğitim Müdürlüğü unvanlı tescilsiz işyerinde; 2006/9. ayda 12 gün, 2006/10. ayda 30 gün, 2006/11. ayda 30 gün, 2006/12. ayda 30 gün, 2007/1. ayda 26 gün, 2007/2. ayda 18 gün, 2007/3. ayda 30 gün, 2007/4. ayda 30 gün, 2007/5. ayda 30 gün, 2007/6. ayda 19 gün, 2008/1. ayda 25 gün, 2008/2. ayda 17 gün, 2008/3. ayda 30 gün, 2008/4. ayda 30 gün, 2008/5. ayda 30 gün, 2008/6. ayda 13 gün, 2008/9. ayda 22 gün, 2008/10. ayda 30 gün, 2008/11. ayda 30 gün, 2008/12. ayda 30 gün, 2009/1. ayda 23 gün, 2009/2. ayda 19 gün, 2009/3. ayda 12 gün, 2009/9. ayda 6 gün, 2009/10. ayda 30 gün, 2009/11. ayda 30 gün, 2009/12. ayda 30 gün, 2010/1. ayda 22 gün, 2010/2. ayda 22 gün, 2010/3. ayda 30 gün, 2010/4. ayda 30 gün, 2010/5. ayda 30 gün, 2010/6. ayda 18 gün, 2010/9. ayda 10 gün, 2010/10. ayda 30 gün, 2010/11. ayda 30 gün, 2010/12. ayda 30 gün, 2011/1. ayda 28 gün, 2011/2. ayda 14 gün, 2011/3. ayda 30 gün, 2011/4. ayda 30 gün, 2011/5. ayda 30 gün, 2011/6. ayda 17 gün, 2013/9. ayda 14 gün, 2013/10. ayda 30 gün, 2013/11. ayda 30 gün, 2013/12. ayda 30 gün, 2014/1. ayda 24 gün, 2014/2. ayda 15 gün süreyle temizlik beden işçisi meslek adıyla dönemin asgari ücreti üzerinden hizmet akdiyle çalıştığı ve bu sürelerin Kuruma bildirilmediğinin tespitine, azlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Milli Eğitim Bakanlığı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf yoluna başvurmuşlardır.

B.İstinaf Sebepleri:

1.Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kurum nezdinde yapılan araştırmada davacının çalışmalarının işe giriş bildirgesine uygun olarak bildirildiği, bu bağlamda Kurumun her hangi bir ihmali ya da sorumluluğunun bulunmadığı, kaldı ki yerel mahkeme tarafından davacının ilgili işyerinde fiili olarak çalışıp çalışmadığının detaylı bir şekilde araştırılması gerekitği, zira davacının çalışmasıyla ilgili olarak Kurum tarafından sunulan belgelerden başka bir bilgi yada belge olmadığı, davacı tarafın talep edilen tarihte çalışıp çalışmadığının detaylı olarak araştırılmadan davanın kısmen kabulü yönündeki yerel mahkeme kararının hatalı olduğu, davacının Kurumdaki şahsi dosyası incelendiğinde davacının dava ile talep edilen tarihlerde her hangi bir hizmetinin olmadığı, davacının çalışmalarının yazılı belgeyle sabit olduğu, aksinin de yani daha fazla çalışıldığının da eşdeğer yani yazılı belgelerle ispat edilmesi gerektiği iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 5 yıllık hak düşürücü sürenin dolduğu, bu nedenle davanın reddedilmesi gerektiği, davacının Çay İlkokulunda yalnızca hizmet satın alma yoluyla taşeron şirket bünyesinde ve İŞKUR Toplum Yararına Çalışma Programı (TYP) kapsamında çalıştığı, ilgilinin bu çalışmalarına ilişkin SGK primlerinin taşeron şirket ve İŞKUR tarafından yatırıldığı, davacının çalışmalarının tamamının kayıtlarla sabit olduğu, bu süreler dışında ilgili okulda herhangi bir çalışması olmadığı, resmi bir kurum olduğundan, tüm işlemlerin kayıt ve belgelere dayanmasının esas olduğu iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, davacının 05.10.2005 - 30.10.2017 tarihleri arasında davalı işyerinde yaz tatillerinin başlamasıyla çalışmayı bırakıp yeni eğitim öğretim yılının başlamasından 20 gün önce yeniden çalışmaya başladığı, yarıyıl ve yaz tatilleri hariç belirtilen dönem içinde temizlik işlerinde hizmetli olarak çalıştığı iddiası olduğu, özellikle dava konusu tarihleri kapsayacak şekilde davalıya ait işyerinde çalışması olan öğretmen ve idareci kamu tanıklarının beyanına göre davacının, mahkemece kabul edilen dönemde davalı işyerinde çalıştığı kabulü edilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin, fazlaya ilişkin talep ispat edilemediğinden bu döneme yönelik talebin reddedilmesinin yerinde olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Milli Eğitim Bakanlığı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Milli Eğitim Bakanlığı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz isteminde bulunmuşlardır.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davacının davalı nezdinde hizmet akdine dayalı olarak 05.10.2005-30.10.2017 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79 ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86 ncı maddeleri ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.