Esas No: 2022/14352
Karar No: 2024/2873
Karar Tarihi: 19.03.2024

**10. Hukuk Dairesi         2022/14352 E.  ,  2024/2873 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/1684 E., 2022/1356 K.

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ayancık Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI : 2017/280 E., 2021/80 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar ve davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar ve davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin desteği ...'ın Karayolları Genel Müdürlüğünün projelendirmesi ve taahhüdü altında ve aynı Genel Müdürlüğün 7.Bölge Müdürlüğünün denetiminde ... İnş. San. ve Tic. AŞ tarafından yürütülen yol çalışmasında davalı şirkette 2.900 TL brüt ücretle iş makinesi operatörü olarak çalışmaktayken 05.07.2017 günü meydana gelen heyelan nedeniyle, çalışma yaptığı iş makinasının göçük altında kalması sebebiyle vefat ettiğini, beyanla destekten yoksun kalan müvekkilleri olan sigortalının anne baba ve kardeşi için 1.000,00 TL'şer maddi ve 100.000 TL'şer manevi tazminatın asıl işveren olarak ... ile alt işveren sıfatıyla ... İnşaat Şirketlerinden olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

2. Davacılar vekili 09.04.2021 tarihli dilekçesiyle baba ... için maddi tazminat istemini 121.409,42 TL'ye, anne ... için 27.366,57 TL'ye ve kardeş ... için 300.044,09 TL olarak arttırmıştır.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin ihale ile diğer davalıya verdiği iş kapsamında sadece ihale ve kontrol makamı konumunda olduğunu, asıl işveren sıfatı bulunmadığını, davaya konu olayın heyelan nedeniyle davacıların murisinin çalışma yaptığı iş makinasının göçük altında kalması şeklinde gerçekleştiğini, açıkça anlaşıldığı üzere söz konusu iş kazasının mücbir sebepten kaynaklandığı da gözetildiğinde müvekkiline yüklenebilecek bir kusur da olmadığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... İnş. San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin Karayolları 7.Bölge Müdürlüğü tarafından ihaleye çıkarılan "Sinop Ayancık Devlet Karayolu Km:45+500-51+080 arası Ayancık-Helaldı, Devlet Yolu Karayolu (Büyükdüz Varyantı)Km 27+150-29+600 arası Çatalzeytin Helaldi Devlet Karayolu Km:0+000-15+200" yol yapım işlerini üstlendiğini, bu yolun projelendirmesi ... tarafından yapılmış olup, imalat yöntemi ve iş programı tamamen Karayolları 7.Bölge Müdürlüğünün inisiyatifinde ve kontrolünde gerçekleştirildiğini, müvekkili şirketin belirlenen iş programına uymak ve idarenin belirlemiş olduğu imalat yöntemine göre işi tamamlayıp teslim etmekle yükümlü olduğunu, iş bu davaya konu olayın projedeki Büyükdüz varyantındaki yarma çalışmaları sırasında meydana gelen heyelan sonucu ...'ın göçük altında kalarak hayatını kaybetmesi şeklinde gerçekleştiğini, müvekkili şirketin 4857 sayılı İş Kanunu ve 6331 İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile birlikte bilumum tüzük ve yönetmeliklere göre yükümlülükleri yerine getirmekle birlikte, çalışanları için tüm güvenlik donanım ve ekipmanları sağladığını, şirket personelinin ölümü ile sonuçlanan olayda İş Güvenliğine ilişkin bir kusur bulunmamakla birlikte, oluşan heyelandan dolayı bir mücbir sebep söz konusu olduğunu, husumete ilişkin itirazlarımızda da yer verdiğimiz üzere öncelikle ve tekraren belirteceğimiz üzere, söz konusu ...'ın ölümünün İş Sağlığı ve Güvenliğinden kaynaklanan bir eksiklikten kaynaklanmayıp, bölgede oluşan doğal afetten kaynaklı olduğunu, beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası yazılı kararında özetle; bilirkişi heyetinden alınan 10.02.2020 havale tarihli bağdaştırıcı kusur raporunda; 19.08.2019 tarihli bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranlarının isabetli olduğu belirtilerek Karayolları Genel Müdürlüğünün %40, ... İnşaat San ve Ticaret A.Ş’nin %40 ve ... ...’ın %20 oranında kusurlu olduğu bu raporun yaşanan kaza ile uyumlu olduğu, ... ihale ile kendi asli vazifesini bir başka şirkete vermiş olmasının onu sorumluluktan kurtarmayacağı, böylesi bir iş devrinin asıl vazifeleri arasında yol yapım işi de bulunan davalı ... sorumluluktan kurtarmayacağı bu kapsamda davalı ... İnşaat Şirketi ile aralarında asıl işveren-alt işveren sıfatlarının olduğu kanaatine varılarak davalıların müşterek ve müteselsil sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır.

Davacı babanın maddi tazminat alacağı 137.600,94 TL olmakla beraber taleple bağlı 121.409,42 TL maddi ve anne için 14.504,11 TL maddi tazminatın kaza tarihinden faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı kardeş ... için maddi tazminat talebinde bulunulduğu; iş bu davacının %50 engelli raporu olduğu herhangi bir kısıtlama kararının bulunmadığı ve dava ehliyetinin bulunduğu, sosyal ekonomik durum araştırmasına göre ...’un anne ve babasından bağımsız Trabzon'da bir konutta engelli maaşı ile tek başına yaşadığı, sigortalının ise Sinop Ayancık'ta, yaşadığı, sürekli şekilde destekliği doğrulayan para gönderimini gösterir bir belgenin olmadığı bu nedenle müteveffanın davacı kardeşine destek olduğuna dair olgu ispatlanamadığından maddi istemin reddine, anne ve babaya 50.000 TL’şer, kardeş ...’a 20.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden faiziyle davalıların müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir. Her ne kadar 27.06.2019 tarihli 5 nolu celsede ara karar ile geçici ödeme kararı verilmiş ise de verilen geçici ödeme kararının hangi davacı lehine verildiğinin ara kararda belirtilmediği, geçici ödemeye ilişkin ödemenin davacı vekilinin henüz geçici ödemeyi alamadığını beyan ettiğinden hükümde dikkate alınmadığı anlaşılmıştır.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... ...'ın engelli kardeşi ...'ın bakıma muhtaç olup çalışamadığını, ... ...'ın beyanında, müteveffanın özürlü kardeşine maddi destek sağladığı yönünde tanıklıkta bulunduğu, bu kapsamda kardeşin destekten yoksun kalma maddi tazminatı talebinin reddine dair Mahkeme karar gerekçesinin hatalı olduğu, içtihatlarda görüleceği üzere engelli kardeş için destekten yoksun kalma tazminatı şartları oluştuğu halde kardeşin maddi isteminin reddinin hatalı olduğunu, takdir edilen manevi tazminat miktarlarının da düşük olduğu gerekçesiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkiline kusur atfeder rapora itibar edilmesinin hatalı olduğunu, mütevefa ...'in 2.900 TL ücret ile iş makinesi oporotörü olarak ... İnşaat San. ve Tic. A.Ş.'de çalıştığının kabul edilmiş olması karşısında, Türkiye şartları dikkate alındığında mütevefanın refah içinde yaşamadığı, destek talep eden kardeş ...'un 24 yaşında olup, destek olduğunun kabul edilemeyeceği, ayrıca davacının mütevefa ...'in refah içinde yaşadığının ve ...'un ise zaruret içinde olduğunun ispat etmesi gerektiği, desteğin hayattayken refah içinde olmadığı anlaşıldığından, davacı kardeş ...'un destekten yoksun kalma tazminatı şartları bulunmadığından bu yöne ilişkin talebin reddi gerektiği gerekçesiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

3.Davalı ... İnşaat San. ve Tic. AŞ vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın öncelikle müvekkil şirket yönünden pasif husumet yokluğundan reddi gerektiği, soruşturma dosyasında mevcut raporda bahsedilen yol güzergahının ve tabaka eğimlerinin belirlenmesi Karayolları Genel Müdürülüğünün projesinde belirlenmiş olup, Karayolları 7.Bölge Müdürlüğü projenin dışına çıkılmasına müsaade etmediği, soruşturma dosyasında mevcut olan diğer bir raporda İnşaat Mühendisi Neşe Özkoç tarafından müvekkil ... İnş.San. ve.Tic.A.Ş’nin meydana gelen iş kazasından dolayı kusurunun bulunmadığı, birinci dereceden kusurun Karayolları Genel Müdürlüğün de olduğu belirtildiği, dosyada bulunan Karayolları 7.Bölge Müdürlüğü ile yapılan yazışmalar, soruşturma dosyasında mevcut bilirkişi raporları, Ortadoğu Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü tarafından tanzim edilen mütalaa ile birlikte değerlendirildiğinde müvekkil ... İnş. San. ve Tic. A.Ş bakımından pasif husumet ehliyeti yokluğundan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davayı kabul manasına gelmemekle birlikte hükmolunan manevi tazminatın fahiş olduğu, bununla birlikte müvekkil şirketin ihmal ve kusurundan kaynaklanmayan vaka neticesinde meydana geldiği iddia edilen zararın talep edilmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle kaza tarihi, tarafların kusur durumu, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü karşısında hükmedilen manevi tazminat miktarlarının dosya kapsamına uygun bulunduğu, ölen işçinin davacı ... yönünden filli destekliğinin ispatlanamadığı, Mahkemece aldırılan kusura ilişkin son iki bilirkişi heyet raporlarında ölen işçiye verilen kusur oranları yönünden bir çelişki bulunmadığı, son aldırılan kusura ilişkin heyet bilirkişi raporunun da kazanın oluş biçimine ve dosya kapsamına uygun olduğu, davalılar arasında asıl alt işveren ilişkisinin bulunduğu da anlaşılmakla istinaf itirazlarının yerinde olmadığı ve reddine karar verilmesi gerektiği gerekçeleriyle İlk Derece Mahkemesinin kararının yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayanağı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığından 6100 sayılı HMK'nun madde 353/1-b.1 hükmü gereğince davacılar vekili ile davalı ... vekili ve davalı ... İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ. vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacı kardeşin müteveffanın desteğinden yararlandığı halde destekten yoksunluğa uğramasından kaynaklı tazminata hükmedilmemesinin hatalı olduğunu, manevi tazminat miktarlarının az olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesine özetle; müvekkilinin ihale makamı olarak tazminat alacağından sorumlu tutulamayacağını, tüm kusurun projeye aykırı olarak iki günde bir yerine her gün patlatma yapan diğer davalı şirkette olduğunu, kardeşin maddi tazminat isteminin reddi gerektiğini, beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... İnş. San. ve Tic. AŞ vekili temyiz dilekçesinde özetle; Karayolları Genel Müdürlüğüne jeolojik yapının yarmaya uygun olmadığı heyelan gerçekleşebileceği yönündeki başvuruda bulunulmasına karşın olumlu cevap alamadıklarını bu kapsamda projede gerekli değişiklikleri yapmadığından müvekkilinin bildirim mükellefiyetini de yerine getirdiğinden kusuru olmadığını Ceza Dosyasında savcılık aşamasında alınan raporla ODTÜ İnşaat Mühendisliğinden alınan mütalaanın da bu olguyu desteklediğini beyanla kusuru olmayan müvekkili hakkında ret kararı verilmesini kabul anlamına gelmemekle beraber manevi tazminatın fazla olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazası neticesinde vefat eden sigortalının anne babası ve kardeşinin destekten yoksunluk nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

"Temyiz incelemesinin kapsamı" açısından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleridir. "Dava yığılması (objektif dava birleşmesi)" açısından aynı kanunun 110 uncu maddesidir. "Tazminat miktarının tayin ve tespiti" açısından kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan kanun hükümleri gözetildiğinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417. ve 114. maddesi delaletiyle 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55 ve 56 ncı maddeleridir. "Olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları" için 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleridir. "İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler" açısında işyerinin nitelik ve kapsamına göre 6331 sayılı Kanunun maddeleridir.

3. Değerlendirme

A) Davacılar ve davalılar vekillerinin manevi tazminat hükümleri ile davacı ... lehine hükmedilen maddi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

3. İlk Derece Mahkemesinin 22.04.2021 tarihli kararıyla davacı ...'ın 27.366,57 TL'lik maddi tazminat isteminden 14.504,11 TL'nin kısmen kabulüne, davacıların her biri lehine talep olunan 100.000 TL'lik manevi tazminat isteminden kısmen kabul ile anne ... ve baba ... lehine 50.000 TL'şer kardeş ... lehine 20.000 TL manevi tazminata hükmedildiği, kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 16.09.2022 tarihli kararıyla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği bu şekilde anılan taleplerin kısmen kabul ve reddine dair kararların Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 107.090,00 TL'lik kesinlik sınırı altında kaldığı anlaşılmakla taraf vekillerinin bu hükümlere yönelik temyiz itirazlarının miktardan reddine karar vermek gerekmiştir.

B) Davacılar vekilinin ... ve ... yönünden maddi tazminat hükümlerine, davalıların davacı ... yönünden maddi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen kararın, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, özellikle asıl işverenlik kabulü ile kusur oran ve aidiyetinin tespitine, desteklik olgusunun tespiti ile davacı ...'ın maddi tazminat isteminin reddine dair gerekçelerin dosya kapsamı ile Dairemizce benimsenen ilkelere uygun olmasına, taraf vekillerinin temyiz itirazlarının istinaf itirazları olarak da ileri sürüldüğü ve Bölge Adliye Mahkemesi kararında karşılanarak gerekçe oluşturulduğu hususları da dikkate alınarak, anılan hükümlere yönelik temyiz itirazlarının reddi ile anılan hükümlerin onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davacılar ve davalılar vekillerinin manevi tazminat hükümleri ile davacı ... lehine hükmedilen maddi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının miktardan REDDİNE,

2. Davacılar vekilinin ... ve ... yönünden maddi tazminat hükümlerine, davalıların davacı ... yönünden maddi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının reddiyle bu hükümlere ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

3. Aşağıda dökümü yapılan bakiye karar harcının ilgililerden tahsiline,

4. Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.