Esas No: 2015/4872
Karar No: 2017/7240
Karar Tarihi: 05.10.2017

**14. Hukuk Dairesi         2015/4872 E.  ,  2017/7240 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 09.10.2012 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve tescil, tazminat talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; tapu iptali ve tescil davasının reddine, tazminat talebinin kabulüne dair verilen 09.09.2014 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı vekili, davalı arsa sahibi ... ile yüklenici ... arasında düzenlenmiş olan 21.01.2009 tarihli taşınmaz mal satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi ile 24.02.2010 tarihli tadil ve düzeltme beyanına göre 12810 ada 2 parsel üzerinde yapılacak binada yükleniciye düşen 3 no'lu bağımsız bölümü haricen düzenlenen 21.09.2011 tarihli satış sözleşmesi ile 75.000 TL bedelle yükleniciden satın aldığını, 42.000 TL peşin ödediğini, bakiye borcun 20.000 TL'sinin tapu devrinde, 13.000 TL'sinin de genel iskan alındığında ödeneceğinin sözleşmede kararlaştırıldığını, inşaatın %95 oranında tamamlanmasına rağmen davalının tapu devrine yanaşmadığını belirterek, dava konusu 3 no'lu bağımsız bölümün tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline, tespit dosyasında yapılan yargılama masraflarının davalıdan tahsiline, satış sözleşmesinde kararlaştırılan 10.000 TL cezai şart ve 4.000 TL rayiş kira bedelinin davalı yüklenici ...'dan alınmasına karar verilmesini istemiştir.

Davalılar birlikte verdikleri cevap dilekçesinde, davacının ileri sürdüğü iddiaların doğru olmadığını, inşaat henüz bitmediği için iskan alınamadığını bu nedenle 3 no'lu bağımsız bölümün tapusunun davacıya verilmediğini belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Mahkemece, tapu iptali ve tescil davasının reddine, davacının cezai şart ve kira bedeline ilişkin davasının kabulü ile, 10.000 TL cezai şart ve 4.000 TL kira bedeli olmak üzere 14.000 TL tazminatın davalı yüklenici ...'dan tahsiline karar verilmiştir.

Hükmü davacı vekili temyiz etmiştir.

Eser sözleşmelerinin bir türü olan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi, taraflara karşılıklı hak ve borçlar yüklemekte; yüklenici finansı sağlayan arsa malikinin taşınmazı üzerine bina yapma işini üstlenmekte, arsa maliki ise inşa edilecek binadaki bir kısım bağımsız bölümün mülkiyetini yükleniciye devretmeyi vaat etmektedir.

Arsa maliki ile yüklenici arasında düzenlenen inşaat sözleşmesi gereğince yükleniciden bağımsız bölüm temlik alınmasına dayalı olarak açılan tapu iptali ve tescil davaları ile ilgili olarak kanunlarımızda bir düzenleme mevcut olmadığından bu konulardaki uyuşmazlıkların çözümünde uygulanan 30.09.1988 tarihli ve 1987/2 - 1988/2 sayılı Yargıtay İBBGK kararı ile "tapuda kayıtlı bir taşınmazın mülkiyetini devir borcu doğuran ve ancak yasanın öngördüğü biçim koşullarına uygun olarak yapılmadığından geçersiz bulunan sözleşmeye dayanılarak açılan bir cebri tescil davasının kural olarak kabul edilemeyeceği, bununla beraber kat mülkiyeti kanununa tabi olmak üzere yapımına başlanılan taşınmazdan bağımsız bölüm satımına ilişkin geçerli bir sözleşme olmadan tarafların bağımsız bölüm satımında anlaşarak alıcının tüm borçlarını eda etmesi ve satıcınında bağımsız bölümü teslim ederek alıcının onu malik gibi kullanmasına rağmen satıcının tapuda mülkiyetin devrine yanaşmaması hallerinde; olayın özelliğine göre Medeni Kanunun 2. maddesi gözetilerek açılan tescil davasının kabul edilebileceği" benimsenmiştir.

Yüklenicinin arsa payı karşılığı inşaat yapmakta olduğu veya arsa sahibinin aynı zamanda yüklenici sıfatıyla hareket ederek (yapsatçı konumunda) inşa etmekte olduğu binalardan bağımsız bölüm satın alınması halinde Türk Borçlar Kanununun 184. maddesi gereğince üçüncü kişiye yapılacak temlikin yazılı olması yeterlidir.

Bu tür davalarda mahkemece öncelikle yüklenicinin edimini (eseri meydana getirme ve teslim borcunu) yerine getirip getirmediğinin, ardından sözleşme hükümlerindeki iskan koşulu (oturma izni) v.s. diğer borçlarını ifa edip etmediğinin açıklığa kavuşturulması zorunludur. Bunun için de davaya konu temlik işleminin geçerli olup olmadığı, arsa maliki ile yüklenici arasında düzenlenen arsa payı karşılığı inşaatı sözleşmesi gereğince yüklenicinin borçlarının neler olduğunun sözleşme hükümleri çerçevesinde incelenip değerlendirilmesi gerekmektedir.

Davacının arsa sahibi ile yüklenici arasında düzenlenen arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince yükleniciye bırakılması kararlaştırılan bağımsız bölümü yükleniciden temlik alması halinde arsa sahibini ifaya zorlayabilmesi için bazı koşulların varlığı gerekir. Türk Borçlar Kanununun 188. maddesi gereğince; "Borçlu devri öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu savunmaları, devralana karşı da ileri sürebilir." Buna göre temliki öğrenen arsa sahibi, temlik olmasaydı önceki alacaklıya (yükleniciye) karşı ne tür defiler ileri sürebilecekse, aynı defileri yeni alacaklıya (temlik olan davacıya) karşı da ileri sürebilir. Temlikin konusu, yüklenicinin arsa sahibi ile yaptığı sözleşme uyarınca hak kazandığı gerçek alacak ne ise o alacağından temlik eden yüklenicinin arsa sahibinden kazanmadığı hakkı üçüncü kişiye temlik etmesinin arsa sahibi bakımından bir önemi bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, yüklenici arsa sahibine karşı edimini tamamen veya kısmen yerine getirmeden kazanacağı şahsi hakkı üçüncü kişiye (davacıya) temlik etmişse, üçüncü kişi (davacı) Türk Borçlar Kanununun 97. maddesi hükmünden yararlanma hakkı bulunan arsa sahibini ifaya zorlayamaz.

Yapılan bu genel açıklamalardan sonra somut olaya gelince; davacı, davayı açmadan önce ... 5. Sulh Hukuk Mahkemesi aracılığı ile tespit yapılmış ve inşaat mühendisi bilirkişi aracılığı ile inşaatın genel durumunu belirlemiştir. Rapor da arsa sahipleri ile yüklenici arasında yapılan taşınmaz mal satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesine göre yerinde yapılan inceleme sonucu inşaat seviyesinin %95 oranında olduğu ve yüklenicinin hak ettiği tapu miktarının 15 adet olduğu görüş ve kanaati bildirilmiştir.

Mahkemece 31.01.2014 tarihinde yapılan keşifte ise, inşaattaki gerek ortak alanlarda gerekse arsa sahiplerine ait dairelerdeki eksik işler ve tutarları belirlenmiş, ortak alanlardaki eksik iş tutarının 25.825.00 TL, arsa sahiplerine ait dairelerdeki eksik iş bedelinin ise 8.000.00 TL olduğu saptanmıştır. Binadaki fiziki gerçekleşme oranı ise belirlenmemiştir.

Bu durumda, davalı yüklenici ile arsa sahipleri arasında düzenlenen 21.01.2009 tarihli "taşınmaz mal satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi" ile 24.02.2010 tarihli "tadil/düzeltme beyanı" içeriği gözetilmek suretiyle yerinde yeniden keşif yapılarak binanın fiziki gerçekleşme oranı saptanmalı, belirlenecek eksiklikler arsa sahipleri yönünden katlanılabilir seviyede ise yüklenicinin edimini tamamlaması için gereken (genel iskan alınması dahil) eksik işler bedeli hesaplanarak bu bedeli depo etmesi için davacıya süre verilerek, davacının satış sözleşmesi uyarınca satış bedelinin tamamını ödemediği de gözetilmek suretiyle oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken bu hususlar gözardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bu nedenle hükmün bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde yatırana iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 05.10.2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi.