Esas No: 2023/1838
Karar No: 2024/2244
Karar Tarihi: 24.06.2024

**6. Hukuk Dairesi         2023/1838 E.  ,  2024/2244 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/2055 E., 2022/2438 K.

HÜKÜM/KARAR : Başvurunun Esastan Reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2016/333 E., 2021/377 K.

Taraflar arasında açılan asıl dava hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacak ve birleşen itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda mahkemece esas dava bakımından davanın reddine, birleşen dava bakımından davanın kabulü ile itirazın iptaline karar verilmiştir.

Kararın davacı-birleşen davada davalı vekili ve davalı-birleşen davada davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı-birleşen davada davalı vekili ve davalı-birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı-birleşen davalı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı belediyenin, davalı BEKAD’dan belediye gelirleri alanında mevzuata aykırı uygulamaların ortadan kaldırılması ve risk alanlarının küçültülmesiyle birlikte temel amaç olarak ... Belediyesi öz gelirlerinde en % 20'lik bir artış sağlanmasına ilişkin danışmanlık satın aldığını, sözleşmede aranan % 20'lik artış oranının sağlanamaması nedeniyle davalıya ödenen 56.265,60TL’nin 07.10.2016 tarihinden itibaren hesaplanacak olan yasal faiz ile birlikte sebepsiz zenginleşme hükümleri doğrultusunda davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP VE BİRLEŞEN DAVA

Davalı-birleşen davada davacı vekili cevap-birleşen dava dilekçesinde özetle; davacı belediyenin hizmet alım işi gereğince gelirlerinde % 20 artış olmadığı gerekçesi ile sözleşmeyi feshettiğini, bu iddianın gerçeği yansıtmadığını, davacı idarenin tahsil adına yaptığı işlemleri hukuka aykırı şekilde yapması nedeniyle sözleşmenin iptal edildiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir. Ayrıca birleşen dava ile; müvekkilinin kamu kurumlarına eğitim ve organizasyon hizmetleri sunan bir iktisadi işletme olduğunu, davalı Belediyenin ise kendisinden "... Belediyesi Gelir İşlemleri Yönetim Bilgi Sisteminin Geliştirilmesine Yönelik Danışmanlık" işi kapsamında ... ihale kayıt numaralı danışmanlık hizmet alımı gerçekleştirdiğini, davalıya vermiş olduğu hizmetleri tam ve eksiksiz yerine getirmiş ve karşılığında 134.449,20 TL bedelli faturanın düzenlenerek davalıya tebliğ edildiğini, aradan geçen zamana rağmen fatura bedelinin sadece 10.369,05 TL'sinin ödenmesi ve şifahi yapılan görüşmelere rağmen bakiye borcun ödenmemesi üzerine fatura bedeli olan 134.449,20 TL'den 10.369,05 TL'lik kısmi ödeme ile 1.080,15 TL damga vergisi düşüldükten sonra kalan 123.000,00 TL'nin tahsili için ... İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyası ile icra takibine başlandığını ve davalı borçlunun itirazı üzerine takibin durdurulduğunu, itirazın iptalini, davalının alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi’nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları kapsamında; davacı ... gelir kaynakları, kaynaklardaki artışlar dikkate alındığında davalı/birleşen davacısının "gelir artırma" edimini yerine getirdiğinin anlaşıldığı, bu meyanda davalı-birleşen davacının birleşen dosyadaki talebi gereği 132.120,00-TL alacağı almaya hak kazandığı, davacı-birleşen davalısının ise davasında haksız olduğu, "gelir artırma" hususun gerçekleşmesi sebebiyle cezai yaptırım istenemeyeceğinin anlaşıldığı, bu gerekçelerle esas davanın reddine, birleşen davanın kabulü ile ... İcra Müdürlüğü ... Esas numaralı dosyadaki davalı borçlunun itirazının iptaline, takibin kaldığı yerden devamına karar verilmiştir. Ayrıca yargılamada talep edilen alacağın likit olmadığı, tespitin bilirkişi raporu ile belirleneceği gerekçesiyle, her iki tarafın tazminat talepleri ayrı ayrı red edilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesi’nin yukarıda belirtilen karara karşı süresi içinde davacı-birleşen davada davalı vekili ve davalı-birleşen davada davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepler

Davacı-birleşen dosya davalısı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalıdan temel amaç olarak ... Belediyesi öz gelirlerinden en az %20'lik bir artış sağlanmasına ilişkin danışmanlık satın alındığını, sözleşmede aranan %20'lik artış oranının sağlanamaması nedeniyle protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmeyi feshettiğini ve ödenen 56.265,60 TL'nin iadesini talep ettiğini, 2015 yılı gelirlerinde birçok iptal ve eksilten işlemi yapıldığını, bu örneklerin 2015 yılı gelir artışının %20’nin altında kaldığını açıkça ortaya koyduğunu, davalının dava dilekçesinde belirtmiş olduğu eksiltenlerin/gelir kayıplarının gerçeği yansıtmadığını, doğru rakamlara 2014-2015 yıllarına ait kesin hesap raporu ve faaliyet raporlarından ulaşılabileceğini beyan ettiğini ancak bu raporlamalar yapılırken yukarıda verilen eksilten örneklerinin henüz yapılmadığını, kesin hesap raporu ve faaliyet raporu kesinleştikten sonra 2015 yılı gelirlerinde ciddi kayıplar yaşandığını, bu kayıpların 2014-2015 yılı gelir artışının %20’nin altında kalmasına sebep olduğunu, idarenin 2014-2015 yılı gelir artış oranının tespitinde kesin hesap ve faaliyet raporunun yeterli olmayacağını, 2015 yılı gelirlerinde yapılan tüm eksiltenlerin dikkate alınmasının gerekeceğini, davalı tarafından gelir artırıcı işlemlere verilen örneklerin bir çoğunun farazi olduğunu, gerçekleşmesi mümkün olmayan, ilçe gerçekleriyle örtüşmeyen, piyasada talep bulmayan öneriler olup gelir artışının gerçekleşmediğini, esas dava yönünden davanın kabulüne birleşen dava yönünden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı-birleşen dosya davacısı vekili istinaf dilekçesinde özetle; icra takibine konu alacak kalemlerinden birisinin davacı-birleşen dosya davalısı belediyeye tebliğ edilen faturaya, diğeri de taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesi'nin 11.1.1 maddesine dayalı kesin teminat bedeline dayalı olmakla; borçlu tarafından bilinebilir, belirlenebilir ve likit bir alacağın söz konusu olduğunu, icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek hükmü istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesi’nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; mahkemece hükme dayanak alınan bilirkişi kurulu raporunun taraf, mahkeme ve kanun yolu denetimine elverişli olduğu, İzmir 2. Vergi Mahkemesi'nin 25/03/2016 tarih ve 2015/910 E. - 2016/346 kararı ile ... Kolejin eğlence vergisi ve vergi ziyai cezasının iptalinden sonra yapılandırma işlemi ile ödenmesi kararlaştırılan 1.096.130,95 TL'nin belediye gelirlerine dahil edilmesi sonucunda sözleşme şartı olan %20 gelir artış şartının gerçekleşmiş bulunduğu, davalı-birleşen dosya davacısının sözleşme uyarınca %20 gelir artışı sağlayıp sağlamadığı hususunun yargılamayı gerektirmesi itibariyle mahkemece icra inkar tazminatına hükmedilmemesinin yerinde olduğu gerekçeleriyle taraflar vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesi’nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-birleşen davada davalı vekili ve davalı-birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı-birleşen dosya davalısı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

Davalı-birleşen dosya davacısı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Asıl dava; hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacak davası ve birleşen dava itirazın iptali davasıdır.

2. İlgili Hukuk

HMK 281. madde ve devamı maddeleri, TBK 393. madde ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraflar vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2.HMK’nın 281. maddesinde tarafların, bilirkişi raporunda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını, belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilecekleri, mahkemenin bilirkişi raporundaki eksiklik yahut belirsizliğin tamamlanması veya açıklığa kavuşturulmasını sağlamak için bilirkişiden ek rapor alabileceği, ayrıca gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse, yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla tekrar inceleme de yaptırabileceği açıklanmıştır.

3.Davacı-birleşen davalı vekili tarafından mahkemece hükme esas alınan rapora karşı ayrıntılı itirazları bildirilmiş, ancak mahkemece bu itirazlar değerlendirilmeden alınan bilirkişi raporu doğrultusunda hüküm kurulmuştur. Bu durumda mahkemece HMK 'nın 281/3 maddesi uyarınca, maddi gerçeğin ortaya çıkması için yeniden seçilecek bilirkişi kurulundan, sözleşme ve ekleriyle taraflarca sunulan tüm deliller, önceki bilirkişi raporu ile bu raporlara yapılan itirazlar da değerlendirilerek gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınarak oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekir. Mahkemece bu hususlar gözetilmeden yetersiz bilirkişi raporuna göre eksik inceleme ve değerlendirme sonucu hüküm tesis edilmesi doğru olmamıştır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Taraflar vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesine gönderilmesine,

24.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.