Esas No: 2023/8281
Karar No: 2024/5209
Karar Tarihi: 13.05.2024

**10. Hukuk Dairesi         2023/8281 E.  ,  2024/5209 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/683 E., 2023/922 K.

KARAR : Kısmen Kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ : Eskişehir 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2018/902 E., 2019/448 K.

Taraflar arasındaki bildirimlerinin uzun vadeli sigorta kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden karar vermek suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce yapılan inceleme sonunda kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili: davacının davalı ... Bakanlığına bağlı 1. Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığında işe başlayarak vazife malullüğü aylığı aldığını, ancak davacının işe başladığı tarihten itibaren tüm sigorta kollarına tabi imiş gibi değerlendirilerek sigorta primin esas kazançları üzerinden normal prim kesildiğini, tüm sigorta kollarına tabi olarak primleri yatırdığı halde görev malullüğü aylığı aldığını ve işe giriş tarihinde yazılı talebinin bulunmadığı gerekçesiyle 15.03.2001 - 31.03.2006 ile 01.01.2007 - 31.05.2008 tarihleri arasındaki döneme ait tüm sigorta kollarına tabi yatırılan primlerinin iptal edildiğini, bu işlemin hukuki dayanağı olmadığını, davacının işe giriş tarihinde görev malullüğü aylığı alması nedeniyle 506 sayılı Kanun'un 3/II-C maddesi kapsamında yazılı olarak uzun vadeli sigorta kollarından yararlanma talebi yok ise de, işe giriş tarihinden itibaren yine bu şekilde görev malullüğü aylığı alıpta tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışan kişilerden ayrıca 506 sayılı Kanun'un 63 üncü maddesinde öngörülen sosyal güvenlik destek primi kesilmemesi gerektiğini, bu nedenlerden dolayı davacının davalı ... Bakanlığında 15.03.2001 - 31.03.2006 ile 01.01.2007 - 31.05.2008 tarihleri arasındaki çalışmalarının tüm sigorta kollarına (uzun vadeli sigorta kollarına) tabi tutulması gerektiğinin tespitine, buna göre prim belgelerinde gerekli düzeltmelerinin yapılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir. Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili kurum kayıtları incelendiğinde davacıya (60/c8 3713 terörle mücadele harp malullüğü kapsamında) 01.05.1996 tarihinden itibaren maaş bağlandığını, davacının davalı işyeri 1. Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığı'ndaki sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmalarının 2004/5-2008/9 dönemler arasında geçtiğini ancak davalı işyerince davacı adına 2006/3 dönemden itibaren aynı zamanda 18 kodu ile malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi priminde yatırıldığının tespit edildiğini, 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (c) bendinde belirtilen "Harp malulleri ile 2330 Sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna veya 2330 sayılı Kanun hükümleri veya 08/06/1949 tarihli ve 5434 Sayılı Kanunun 56 ncı maddesi uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre vazife malullüğü aylığı bağlanmış malullerden, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanların aylıkları kesilmez. Aylıkları kesilmeksizin 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışanlar hakkında uzun vadeli sigorta kolları, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında çalışanlar hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır. İş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulananların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayı istemeleri halinde bu isteklerini Kuruma bildirdikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren haklarında uzun vadeli sigorta kolları da uygulanır. Bu fıkra kapsamına girenlerden ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmaz." hükmü gereğince sigortalı adına yatırılacak primin uzun vade mi yoksa kısa vade mi olacağı yine sigortalının talebi üzerine gerçekleşebileceği hüküm altına alındığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararıyla; davacının tüm çalışma döneminde 506 S.K'nun 3/II-C maddesi kapsamında uzun vadeli sigorta kollarından yararlandırılmasına ilişkin yazılı talebi bulunmasa da; imzalı işe giriş bildirgesi Yargıtay kararları gereğince talep yerine kabul edilmekle, işe giriş tarihinden itibaren tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışmasının geçtiği kabul edilerek, davacının 15.03.2001-30.04.2004 tarihleri arasında davalı iş yerinde çalıştığı ve sigortaya bildirim yapılmadığı anlaşılmakla davacının bordrolarda belirtildiği ücret tutarında davalı yanında hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespitine, davacının ayrıca 01.05.2004-28.02.2006 ve 01.01.2007- 14.04.2008 tarihleri arasında kuruma bildirilen ücretler üzerinden tüm sigorta kollarına tabi olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesi sayılı kararıyla; Mahkemece alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olmaması nedeniyle Dairemizce yeniden bilirkişi raporu alınmış, duruşma açılarak yapılan yargılama ile toplanan tüm deliller ile hüküm kurmaya ve denetime elverişli mahkememizce alınan bilirkişi raporuna göre; davacının sigorta hizmet cetvelinde elektronik sisteme geçildiği 2004/5. aydan sonra 2006/2. aya kadar 2 belge kodu ile, 2007/1 ila 14.04.2008 tarihleri arasında 2 belge kodu ile çalışmalarının SGDP'e tabi olarak bildirildiği (2006/3. ay ile 2006/12. ay arasında ve 2008/5. ay sonrasında uzun vadeli sigorta kollarından 18 kodu ile bildirildiği SGK'dan ve işverenden gelen ve birbirini teyit eden bordrolara göre; 15.03.2001 ile 2004/4. ay arasında SGDP bordrolarının verildiği, buna göre davacının SGDP' e tabi olarak bildirildiği 15.03.2001 ile 2006/2 aylar arasında ve 2007/1. aydan 14.04.2008 tarihine kadar olan dönemde (Kuruma verilen bordrolardaki gün sayısı ve prime esas kazanç ile sınırlı olarak) uzun vadeli sigorta kollarına tabi olduğunun kabulü gerektiğinden davalılar vekillerinin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK 356 ve 359 uncu maddeleri uyarınca kabul kararının kaldırılmasına, yerine "Davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile 15.03.2001-2006/2 tarihleri arasında Kuruma bildirilen süre ve ücret tutarı üzerinden davalı yanında tüm sigorta kollarına tabi olarak çalıştığının tespitine, 2007/1 ile -14.04.2008 tarihleri arasında kuruma bildirilen süre ve ücretler üzerinden tüm sigorta kollarına tabi olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine, karar vermiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Daire bozma ilamında; davacı, 01.12.1995 tarihinden itibaren 2330 sayılı Kanun kapsamında vazife malullüğü aylığı almakta iken, 15.03.2001 tarihinden itibaren davalı ... Bakanlığında hizmet akdiyle bağımlı olarak çalışmaya başlamıştır. Davacının çalışmaları SGDP kesintisi yapılmak suretiyle kısa vadeli sigorta kollarından bildirilmiştir. Davacı 23.03.2006’da tüm sigorta kollarından sigortalı olmak istediğini belirterek Kuruma başvurmuştur. 2006/3 – 12’nci aylarda tüm sigorta kollarından sigortalı olarak çalışması bildirilmiş fakat hemen sonra 01.01.2007 – 14.04.2008 döneminde tekrar SGDP’li olarak bildirimi yapıldığı, Mahkemece yapılması gereken iş, davalı işyerinin tüm sigorta kollarına tabi olan sigortalılar için düzenlenmiş ihtilaf konusu dönem bordrolarının getirtilerek dönem bordrolarında davacıya ilişkin kaydın yer alması halinde şimdiki gibi, bordrolarda davacıya ilişkin kaydın yer almaması halinde, SGDP li olarak yapılan bildirimlerin sigortalılık sürelerinden sayılamayacağı dikkate alınarak ilgili dönem yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

B.Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesi kararı ile davacının, işe giriş tarihinde görev malullüğü aylığı alması nedeniyle 506 sayılı Kanun'un 3/II-C maddesi kapsamında yazılı olarak uzun vadeli sigorta kollarından yararlanma talebi yok ise de, işe giriş tarihinden itibaren tüm sigorta kollarına tabi olarak primlerinin kesilmiş olmasının yazılı irade talebi yerine geçeceği ve davacı için müktesep hak yaratacağı, ayrıca işverenin tek taraflı olarak olarak davacının rızası ve bilgisi olmadan uzun vadeli sigorta kollarından yararlanma hakkını resen değiştiremeyeceği ve davacının yine bu şekilde görev malullüğü aylığı alıpta, tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışan kişilerden ayrıca 506 sayılı Kanun'un 63 üncü maddesinde öngörülen sosyal güvenlik destek primi kesilmemesi gerektiği hususları yerleşmiş yargısal içtihatlar gereği olduğu, Mahkemece alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olmaması nedeniyle Dairemizce yeniden bilirkişi raporu alınmış, duruşma açılarak yapılan yargılama ile toplanan tüm deliller ile hüküm kurmaya ve denetime elverişli mahkememizce alınan bilirkişi raporuna göre; davacının sigorta hizmet cetvelinde elektronik sisteme geçildiği 2004/5. aydan sonra 2006/2. aya kadar 2 belge kodu ile, 2007/1 ila 14.04.2008 tarihleri arasında 2 belge kodu ile çalışmalarının SGDP'e tabi olarak bildirildiği (2006/3. ay ile 2006/12. ay arasında ve 2008/5. ay sonrasında uzun vadeli sigorta kollarından 18 kodu ile bildirildiği SGK'dan ve işverenden gelen ve birbirini teyit eden bordrolara göre; 15.03.2001 ile 2004/4. ay arasında SGDP bordrolarının verildiği, buna göre davacının SGDP' e tabi olarak bildirildiği 15.03.2001 ile 2006/2 aylar arasında ve 2007/1. aydan 14.04.2008 tarihine kadar olan dönemde (Kuruma verilen bordrolardaki gün sayısı ve prime esas kazanç ile sınırlı olarak) uzun vadeli sigorta kollarına tabi olduğunun kabulü gerektiğinden bozma ilamına direnilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili dilekçesinde; bir terörle mücadele gazisinin haklı olduğu mahkemelerce kabul edilen davalarda kendisinin bilmesinin mümkün olmadığı gün farkından dolayı bir de tek taraflı vekalet ücretlerini ödemeye mahkum edilmesinin hakkaniyete ve adalete aykırı olduğunu kısmı kabul kararı ve vekalet ücretine yönelik kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili dilekçesinde; hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının talebi üzerine davacı adına yatırılan primin tüm sigorta kollarına tabi olabileceğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı ... istinaf dilekçesinde, davacının talebi üzerine gerekli işlemlerin yapıldığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık,bildirimlerinin uzun vadeli sigorta kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 ve 373 üncü maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 3/II-C ve 63 üncü madde hükümleridir.

2. Değerlendirme

01.12.1995 tarihinden itibaren 2330 sayılı Kanun kapsamında vazife malullüğü aylığı almakta iken, 15.03.2001 tarihinden itibaren davalı ... Bakanlığında hizmet akdiyle bağımlı olarak çalışmaya başladığı, davacının 15.3.2001-2006/2 ve 2007/2-14.4.2008 tarihleri arası çalışmaları SGDP kesintisi yapılmak suretiyle kısa vadeli sigorta kollarından bildirildiği, davacı 23.03.2006’da tüm sigorta kollarından sigortalı olmak istediğini belirterek Kuruma başvurduğu, 2006/3 – 12 nci aylarda tüm sigorta kollarından sigortalı olarak çalışması bildirilmiş fakat hemen sonra 01.01.2007 – 14.04.2008 döneminde tekrar SGDP’li olarak bildirimi yapıldığı, imzalı işe giriş bildirgesi , sosyal güvenlik destekleme primine tabi olarak çalışmaların bildirilmesi ve emsal içtihatlarımız ile Bölge Adliye Mahkemesinin direnme hükmünde dayandığı yasal dayanaklar ve gerekçeye göre Dairemize ait anılan bozma ilamının ortadan kaldırılması gerektiği anlaşılmıştır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 373 üncü maddesinin beşinci fıkraları uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine.

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Mahkemesine gönderilmesine,

13.5.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.