Esas No: 2023/12528
Karar No: 2024/472
Karar Tarihi: 23.01.2024

**10. Hukuk Dairesi         2023/12528 E.  ,  2024/472 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/1219 E., 2022/1922 K.

KARAR : Kısmen kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 17. İş Mahkemesi

SAYISI : 2013/242 E., 2020/170 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ...’in istinaf başvurusunun usulden reddine, davalı ... ... Taş. ve Tic. A.Ş.‘nin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davalı ... yönünden davanın kabulüne, davalı ... ... Taş. ve Tic. A.Ş. yönünden ise davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının Dairemizce davalı ...’in istinaf başvusurunun usulden reddine ilişkin kısmının onanması, davalı şirket yönünden ise bozulması üzerine, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama neticesinde Bölge Adliye Mahkemesince; davalı ... yönünden davanın kabulüne, davalı şirket yönünden ise davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı ... ... Taş. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmesi ve de duruşma talep edilmesi üzerine yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin ve duruşma isteminin kabulüne karar verilmiş ve duruşma için 25.04.2023 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmiştir. Duruşma günü murafaalı temyiz eden davalı ... ... Taşımacılık ve Tic. A.Ş. adına Av. ... ile davacı adına Avukat ... geldiler. Diğer davalı adına gelen olmadı. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlanıp sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra duruşmaya son verilerek aynı günde dosyanın mahalline geri çevrilmesine karar verilmişti. Dosyanın tekrar Dairemize gönderilmesi üzerine Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili özetle; 15.12.2010 tarihinde meydana gelen iş kazası nedeniyle müvekkilinin sürekli iş göremezliğe uğradığından bahisle 409.893,87 TL maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekilleri özetle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 12.03.2020 tarih ve 2013/242 Esas, 2020/170 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin 12.03.2020 tarih ve 2013/242 Esas, 2020/170 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde her iki davalının vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 24.12.2020 tarih, 2020/1943 Esas, 2020/2604 Karar sayılı kararı ile davalı ...'in istinaf başvurusu yönünden süre aşımı nedeniyle istinaf başvurusunun usulden reddine, davalı şirketin istinafa başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davalı şirketin maddi tazminat sorumluluğu 397.395,32 TL ile sınırlı olmak üzere 409.893,87 TL maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 24.12.2020 tarih, 2020/1943 Esas, 2020/2604 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairemizin 14.12.2021 tarih ve 2021/6045 Esas, 2021/15997 Karar sayılı kararı ile davalı ...'in istinaf isteminin süre aşımı nedeniyle usulden reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına, davalı şirketin temyiz istemleri yönünden ise somut olayda kusurun aidiyeti ve oranları yönünden gerekli irdemelerin yapıldığından bahsedilebilmesinin mümkün olmadığı, davalılar ile dava dışı ... ... arasında asıl/alt işveren ilişkisinin bulunup bulunmadığının irdelenmesi, Kurum tarafından açılan rücuan tazminat dava dosyasının da celp edilmesinden sonra mevcut raporlar arasındaki çelişkiyi de giderecek biçimde iş kazasının meydana geldiği iş kolunda uzman iş güvenliği uzmanlarından oluşan heyetten rapor alınmak suretiyle kusur oran ve aidiyetlerinin tereddüte yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi, yeniden hesap raporu alınmasının gerekmesi durumunda alınacak bu yeni hesap raporunda bilinen (iskontosuz), bilinmeyen (iskontolu) dönemlerin başlangıç ve bitiş tarihlerinin değiştirilmemesi, davacının kanun yollarına başvurmadığı, davalı ... yönünden ise kararın kesinleşmiş olduğu ve bu nedenlerle davalı şirket lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu dikkate alınarak oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesince bozma ilamına uyulduktan sonra yeni kusur raporu alındığı, 23.10.2022 tarihli bu kusur raporunda davacının %20, davalı işveren Kevser'in %20, davalı ... Şirketi ile bu şirketin yükleme işlerinde işçileri ile hizmet veren dava dışı alt işveren ... ...'ın %60 oranında kusurlukları, dava dışı ... ...’a verilen bu %60 oranındaki kusurun içindeki %30’luk kısmın davalı ... Şirketine, geri kalan %30’unun ise dava dışı alt işveren ... ...'ın kendisine ait olacağı yönünde görüş bildirildiği, Bölge Adliye Mahkemesinin temyiz incelemesine konu 13.12.2022 tarih, 2022/1219 Esas, 2022/1922 Karar sayılı kararının gerekçesinde taraf tanıklarının beyanları ve tüm dosya kapsamına göre davalı ...'nin kargo dağıtım ve toplama işini yaptığı, yapılan bu iş kapsamında nakliye işinde sigortalı işçi çalıştırmadığı, nakliye işinin değişik taşeron firmalara verildiği, taşeron firmaların kendi kamyon ve işçileri ile bu nakliye işini üstlendikleri, anılan nakliye işinin bir kısmının bu kapsamda adı geçen davalı şirket tarafından dava dışı ... ...'a verildiği, dava dışı ... ...'ın ise yüklendiği bu işi davalı ...'ın işlettiği kamyon ve işçilerle yerine getirdiğinin sabit olduğu, olay günü davalı ... ...'a ait işyerinde kamyona forklift ile çuval yüklemesi yapıldığı sırada yükleme yapılan kamyondan çuvalın davacının üzerine düşmesi suretiyle iş kazası meydana geldiği, bu kapsamda, davalı ... ... Şirketi ile dava dışı ... ... ve davalı ... arasında 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6 maddesi gereğince asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğunun açık olduğu, bu nedenle davalı şirket vekilinin husumet itirazının yerinde görülmediğinden bahisle davalı şirketin maddi tazminat sorumluluğu 397.395,32 TL ile sınırlı olmak üzere 409.893,87 TL maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin 13.12.2022 tarih, 2022/1219 Esas, 2022/1922 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı ... ... Taş. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... ... Taş. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle, yetki ve husumet itirazlarının gereğince incelenmediğini, haksız şekilde reddedildiğini, davacının müvekkili şirketin çalışanı olmadığını, kendisinin dava dışı ... ... tarafından kiralanan kamyonun şoförü olduğunu, belirlenemeyen bir nedenle yüklenmiş olan malzemelerden birinin, kamyonun üzerinden, aşağıya düştüğünü, orada bulunmaması gereken ve ne için bulunduğu anlaşılamayan davacının yaralandığını, şoförlerin peronlara girmesinin, orada beklemesi ve dolaşmasının kesinlikle yasak olduğunu, onların bu konuda hem sözlü olarak hem de her yerde asılı olan uyarı işeretleri ve levhalarıyla uyarıldıklarını, davacının da defalarca, yükleme bitmeden perona girmemesi konusunda uyarıldığını, buna rağmen orada neden bulunduğunun anlaşılamadığını, kaza ile davacının yaptığı iş arasında uygun nedensellik bağı bulunmadığını, müvekkilinin hiçbir kusuru ve hukuki sorumluluğu bulunmadığını, olayda bir kaçınılmazlık ve önlenemezlik durumu söz konusu olduğunu, sigortalının kendi işvereni olan diğer davalı ...’in işçilerine vermesi gereken iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermediğini, müvekkilinin kendi işçilerine bu eğitimleri verdiğini, davalı ...’e verilen kusurun az olduğunu, ayrıca davayı kaybedeceğini anlayan davalı ...'in tüm malvarlığını elden çıkardığını, onun sorumlu olduğu miktarın da müvekkiline yüklendiğini, bu durumda müvekkili açısından büyük bir haksızlık söz konusu olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla istenen maddi ve manevi tazminat miktarlarının son derece fahiş olduğunu, davacının varsa tüm maddi zararlarının SGK tarafından karşılandığını, hatta bu konuda SGK tarafından müvekkiline karşı rücu davası açıldığını, rücuan tazminat davasında da isabetsiz karar verildiğini, sigorta yaptırmanın amacının risklerin gerçekleşmesi halinde zararın sigorta tarafından karşılanması olduğunu, ancak ülkemizde SGK'nın hiçbir riski üstlenmediğini, hem işçiden hem de işverenden prim aldığını, risk gerçekleştiğinde de rücu davasıyla tekrar para tahsil ettiğini, davacının bu kazadan sonra tedavisinin ardından çalışmaya devam ettiğini, yapılan hesaplamaları, kusur oranlarını, maluliyet oranlarını kabul etmediklerini, Adli Tıp Genel Kurulu’ndan rapor alınmamasının hatalı olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesinin önceki kararında müvekkiline %60 oranında kusur yüklenmişken, son kararda %80 oranında kusur yüklendiğini, kendi istinaf ve temyizleri sonucunda müvekkiline verilen kusur oranının arttığını, davacının işverenine karşı açılması gereken bu davanın haksız yere müvekkiline karşı da açıldığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 2 'inci maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesi, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 8 inci ve 31 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

Dosya kapsamından, davalı şirketin kargo dağıtım ve toplama işi ile iştigal ettiği, Kurum tarafından yargılamaya konu zararlandırıcı olay nedeniyle yapılan tahkikat sonrasında düzenlenen inceleme raporunda görüldüğünden bahsedilen davalı ... ... Taş. ve Tic. A.Ş. ile dava dışı ... ... arasında yapılan sözleşmenin Dairemizin geri çevirme kararı ile Sosyal Güvenlik Kurumundan celp edilerek dosya kapsamına kazandırıldığı, kargoya gelen giden malların boşaltılması, yüklenmesi, dağıtılması, toplanması, istiflenmesi ve korunması başlıklı olmasına karşın sözleşme içeriğindeki sözleşme konusu başlığı altındaki açıklamaya göre, davalı şirket tarafından yapılan kargo dağıtım ve toplama işi kapsamında şirkete ait adreslerde kargoya gelen/giden malların boşaltılması, istiflenmesi ve korunması işinin şirket tarafından dava dışı ... ...'a verildiği, ne var ki zararlandırıcı sigorta olayının davacı tarafından kullanılan ve mülkiyeti davalı ...'e ait olan kamyona dava dışı ... ... çalışanları tarafından yükleme yapıldığı sırada birinci sıranın yüklenmesinden sonra davacıdan kapakların kapatılmasının talep edilmesi üzerine, bu işlem yapılırken çuvalın düşmesi sonucu davacının yaralandığı, davalı ...; Kurum tarafından yapılan iş kazası tahkikatı sırasında alınan ve kayıt inceleme tutanağına dercedilen ifadesinde kendisine ait iki kamyonla serbest piyasada taşımacılık yaptığını beyan ettiği, davalı asil Kevser'in yargılamanın 1. celsesinde alınan beyanında “Biz ... ... Limited Şirketinin nakliye işlerini yapıyorduk.” şeklinde beyanda bulunduğu, davalı ... vekilinin davaya cevap dilekçesinde müvekkilinin davalı ... Şirketinin işini yaptığını belirttiği, davacı asilin iş kazası tahkikatı aşamasında verdiği ifadesinde davalı ... Şirketinin merkezi ile şubeleri arasında davalı ...’e ait kamyonla mal taşıma işinde çalıştığını, davalı ... Şirketinin İzmir-İstanbul arasındaki taşıma işlerini yaptıklarını, İzmir’den İstanbul’a dönerken aracın boş kalması durumunda buldukları başka yükleri de taşıdıklarını beyan ettiği, davalı ... Şirketi vekilinin cevap dilekçesi ve ek cevap dilekçesinde müvekkilinin normalde kendi araçları ile taşıma işlerini yaptığını, ancak araçlar yeterli gelmediğinde kiralama yoluyla araç temin ettiğini, davalı ...’e ait kamyonun ise müvekkili şirket tarafından bir seferlik kiralandığını beyan ettiği, davacı ve davalı tanıklarının davalı ...’in davalı ... Şirketinin taşıma işlerini yaptığını beyan ettikleri, yukarıda bahsedilen dava dışı ... ...'ın aşamalarda davalı tanığı olarak verdiği ifadesinde davalı ...’in kendi araçları ile nakliye işini yürüten taşeron firma olduğunu beyan ettiği anlaşılmasına karşın, Bölge Adliye Mahkemesince nakliye işinin bir kısmının davalı şirket tarafından dava dışı ... ...'a verildiği, dava dışı ... ...'ın ise yüklendiği bu işi davalı ...'ın işlettiği kamyon ve işçilerle yerine getirdiği kabulünden hareketle sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında zararlandırıcı olaya neden oldukları ileri sürülen kişi veya kişilerin kusur oranlarının kesin olarak tespiti hem maddi hem de manevi tazminat miktarını doğrudan etkilemesi bakımından önem taşımaktadır. Zira maddi tazminat davalarında sigortalının veya hak sahiplerinin kazanç kaybının hesaplanmasında kazalı sigortalının kendi kusuru oranında tespit olunan kazanç kaybından indirim yapılacağı gibi yine manevi tazminat davalarında hükmedilecek manevi tazminat miktarının takdirinde tarafların kusur durumu mahkemece öncelikle dikkate alınacaktır.

Somut olayda Bölge Adliye Mahkemesince davalıların kendi aralarındaki ve davalılar ile dava dışı ... ... arasındaki hukuki ilişkilerin dayanakları ile birlikte isabetli bir şekilde nitelendirilmediği açık olduğuna göre kusurun aidiyeti ve oranları yönünden gerekli irdemelerin yapıldığından bahsedebilmek mümkün değildir.

Mahkemece yapılacak iş; öncelikle Dairemizin geri çevirme kararı sonrasında dosya kapsamına kazandırılan davalı şirket ile dava dışı ... ... arasında akdedilmiş tarihi okunaklı olmayan sözleşme içeriğini değerlendirmek, sözleşme içeriğindeki sözleşme konusu başlığı altında sayılan işler kapsamında yer almamasına karşın dava dışı ... ... işçilerinin ne sebeple yükleme işi yaptıkları üzerinde durmak, ayrıca davalı şirketin anılan iş kapsamında sigortalı işçi çalıştırıp çalıştırmadığını belirlemek, davalı şirket ile davalı ... arasındaki taşıma işlerinin sürekli olup olmadığını, bu taşıma işinin davalı şirketle davalı ... arasındaki bir anlaşmaya mı yoksa dava dışı ... ... ile davalı ... arasındaki bir anlaşma çerçevesinde mi gerçekleştiğini dayanakları ile birlikte irdelemek, gerek davalıların birbirleri arasındaki ilişki, gerekse davalıların dava dışı ... ... ile aralarındaki ilişkiyi açık ve net bir şekilde belirlemek, bu çerçevede kusurun oran ve aidiyetini de içeren denetime elverişli kusur raporu almak, yeniden hesap raporu alınmasının gerekmesi durumunda alınacak bu yeni hesap raporunda bilinen (iskontosuz), bilinmeyen (iskontolu) dönemlerin başlangıç ve bitiş tarihlerinin değiştirilmemesi, hükme esas 31.01.2020 tarihli bilirkişi hesap raporundaki gibi olması gerektiğini gözetmek, davacının kanun yollarına başvurmadığını, davalı ... yönünden ise kararın kesinleşmiş olduğunu ve bu nedenle davalı şirket lehine usuli kazanılmış hak oluştuğunu da dikkate alarak oluşacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgilisine iadesine,

Davalı ... ... Taşımacılık ve Tic. A.Ş. avukatı yararına takdir edilen 17.100,00 TL duruşma avukatlık parasının davacıya yükletilmesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.