Esas No: 2024/12458
Karar No: 2024/13821
Karar Tarihi: 25.12.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/12458 E.  ,  2024/13821 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/1585 E., 2023/1977 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Bilecik 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI : 2021/159 E., 2022/355 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; “polinöropati” hastalığının sonucu %52 oranında engelli olduğunu, müvekkilinin engellilik durumunun süreklilik arz ettiğini, Bozüyük Vergi Dairesi Müdürlüğünün 13.04.2015 tarihli yazısında, ... ... Devlet Hastanesinden alınan 04.07.2014 tarihli Sağlık Kurulu Raporunda müvekkilinin %52 oranında çalışma gücü kaybı izafe edilerek gelir vergisi indirimi uygulanacağının bildirildiğini, müvekkilinin belirtilen engellilik durumu dikkate alınarak 5510 sayılı Kanun’un 28/5 hükmü uyarınca engelli yaşlılık aylığına hak kazandığını, dava konusu Kurum işleminde müvekkilinin çalışma gücü kayıp oranının Gelir İdaresi Gelir Başkanlığı Merkez Sağlık Kurulunca “%36” olarak belirlendiğinden bahisle müvekkilinin almakta olduğu engelli yaşlılık aylığının 23.11.2019 tarihi itibariyle durdurulup bu tarihten sonra ödenen aylıkların yersiz ödeme olarak müvekkilinden tahsil edildiğini, kontrol muayenesi sonucu Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesinden alınan 05.11.2019 tarihli Sağlık Kurulu Raporunda da müvekkiline izafe edilen engellilik oranının %52 olduğunu, bu oranın müvekkilinin gelir vergisi indiriminden yararlanmasına imkan veren Sağlık Kurulu Raporundaki oran ile aynı oran olduğunu, müvekkiline %36 gibi bir çalışma gücü kayıp oranı izafe edilerek dava konusu Kurum işlemi ile müvekkilinin engelli yaşlılık aylığının kesilmesinin hukuken imkansız olduğunu, dava konusu Kurum işlemi nedeniyle 7036 sayılı Kanun'un 4/1 maddesi uyarınca 04.02.2021 tarih ve 19749176 sayılı başvurularına 60 günlük yasal süre zarfında cevap verilmediğinden başvurularının zımnen reddedildiğini ifade ederek; müvekkilinin yaşlılık aylığının 23.11.2019 tarihi itibariyle durdurulmasına ilişkin Kurum işleminin iptalini, yersiz ödeme adı altında müvekkilinden tahsil edilen meblağın ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini, müvekkiline yeniden yaşlılık aylığı bağlanarak ödenmeyen yaşlılık aylıklarının yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının 16.04.2015 tarihli tahsis talebine istinaden %52 engellik oranı tespiti ile vergi indiriminden 01.05.2015 tarihi itibariyle emekli olduğunu, geçen zaman içerisinde müvekkili kurumun Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı müfettişlerince yapılan soruşturma kapsamında davacının maluliyet durumunun tespitinin istenmesi üzerine 13.12.2015 tarihli yazı ile davacının Bursa ... ... Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevkinin yapıldığını, davacının sağlık durumunun tespitine yönelik hastaneden alınan 05.11.2019 tarihli raporun Ankara Gelir İdaresi Başkanlığı Sağlık Kuruluna gönderildiğini, adı geçen kurum tarafından yapılan değerlendirme sonucunda davacının % 36 engel oranının tespit edilerek onandığını, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 31. maddesi gereği engellilik indiriminden faydalanılabilmesi için çalışma gücünün en az %40'nı kaybetmesi gerektiğinden müvekkili Kurumca aylığın 23.11.2019 tarihinde durdurulduğunu, Kurum işleminin yasal düzenlemeye uygun olarak yerine getirildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile

1-) Yersiz ödeme adı altında davacı ...'den tahsil edilen miktarların ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle beraber davalı Kurumdan alınarak davacıya ödenmesine,

2-) Davacı ...'nin yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanmasına ve kesildiği tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte ödenmeyen yaşlılık aylıklarının ödenmesine,

3-) Aksine Kurum işlemlerinin iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurumun istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Kurumun, davacıya ilişkin Sağlık Kurulu Raporunu Gelir İdaresi Başkanlığı Merkez Sağlık Kuruluna gönderdiğini, gelen cevaba uygun şekilde işlem tesis ettiğini, Kurumun, Gelir İdaresi Başkanlığı Merkez Sağlık Kurulundan gelen yazıya aykırı işlem tesis etme yetkisi bulunmadığını, kararı veren Gelir İdaresi Başkanlığı Merkez Sağlık Kurulu olduğunu, davanın reddi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının engellilik oranının tespiti ile vergi indiriminden yararlanmasına ilişkin aylığının tekrar bağlanması istemine ilişkindir.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un Geçici 10. maddesinin 2. fıkrasının “Bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce sigortalı olup bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce veya sonra sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılar hakkında, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun mülga 60. maddesinin (C) bendinin (b) alt bendi ve geçici 87. maddesine göre işlem yapılır. " hükmü gereği 506 sayılı Kanun'un 60 ve Geçici 87. maddeleridir.

506 sayılı Kanun'un 60/C-b maddesi “Sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılardan; ilgili mevzuatı uyarınca, I. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az onbeş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak, II. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az on sekiz yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4000 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak, III. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az yirmi yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4400 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmaları şartıyla yaşlılık aylığından” yararlanacaklarını öngörmekte olup, bu koşulların başında ise, öncelikle ve özellikle, “sakatlığı nedeniyle gelir vergisi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış olmak” hususunun saptanması önem arz etmektedir. Anılan hususun saptanması işi ise 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 3239 sayılı Kanun'la değişik 31/2 maddesine göre, sakatlık indiriminden yararlanmak için, yetkili hastanelerin sağlık kurullarından alınan raporlar, Maliye Bakanlığı bünyesindeki “Merkez Sağlık Kurulu” tarafından değerlendirilerek iş gücü kaybı oranları ve buna göre sakatlık dereceleri belirlenmekte ve bu belirlemeye dayalı olarak da ilgili şahsın vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanıp kazanmadığına; yine idarece karar verilmektedir. Bu durumda, sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazandığına dair verilen bu idari kararın sigortalının tahsis talebiyle birlikte Kuruma ulaşmasıyla, diğer koşulların da varlığı halinde sigortalıya anılan Kanun'un 60/C-b maddesi uyarınca yaşlılık aylığı bağlanması yasal gereklilik olmaktadır.

Eldeki dava dosyası kapsamında; davacıya 16.04.2015 tarihli tahsis talebine istinaden 01.05.2015 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanun'un Geçici 87/C hükmü gereği yaşlılık aylığı bağlandığı, davacının Kurum Teftiş Kurulu Başkanlınca başlatılan soruşturma kapsamında kontrol muayenesine tabi tutulduğu, Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 07.02.2020 tarihli yazısı ile davacıya ait Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesince düzenlenen 05.11.2019 tarihli Sağlık Kurulu Raporu rapor Merkez Sağlık Kurulunca incelendiği ve çalışma gücü kayıp oranı yüzde otuzaltı (%36) kaybettiğine dair istişari mahiyette görüş bildirilmesi üzerine Bilecik SGK İl Müdürlüğünün 2775886 sayılı yazısı ile davacının aylığının 23.11.2019 tarihi itibari ile yaşlılık aylığının durdurulmasına karar verildiği, davacıya 1.800,56 TL yersiz ödemenin borç çıkartıldığı, eldeki davanın 16.04.2021 tarihinde açıldığı, yargılama esnasında Mahkemece Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulu'nun 25.05.2022 tarihli raporu gereğince davacının maaşının durdurulduğu 23.11.2019 tarihi itibariyle engellilik oranının %40'ın üzerinde olduğu değerlendirilerek “davanın kabulüne” karar verildiği anlaşılmış ise de söz konusu hüküm eksik incelemeye dayalıdır.

Belirtilen açıklamalar dikkate alındığında, “sakatlığı nedeniyle gelir vergisi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış olmak” hususunun saptanması önem arz etmektedir. Anılan hususun saptanması işi ise, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 3239 sayılı Kanun'la değişik 31/2 maddesine göre, sakatlık indiriminden yararlanmak için, yetkili hastanelerin sağlık kurullarından alınan raporlar, Maliye Bakanlığı bünyesindeki “Merkez Sağlık Kurulu” tarafından değerlendirilerek iş gücü kaybı oranları ve buna göre sakatlık dereceleri belirlenmekte ve bu belirlemeye dayalı olarak da ilgili şahsın vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanıp kazanmadığına; yine idarece karar verilmektedir. Bu durumda, sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazandığına dair verilen bu idari kararın sigortalının tahsis talebiyle birlikte Kuruma ulaşmasıyla, diğer koşulların da varlığı halinde sigortalıya anılan Kanun'un 60/C-b maddesi uyarınca yaşlılık aylığı bağlanması yasal gereklilik olmaktadır.

Mahkemece, belirtilen şekilde araştırma ve inceleme yapılması gerektiğinden, Maliye Bakanlığı bünyesindeki “Merkez Sağlık Kurulu”ndan derece tespiti yönünden rapor alınması için tüm dosya kapsamı ilgili Kurula gönderilerek, varsa derece tespiti yapılıp yaşlılık aylığı şartları buna göre değerlendirilmelidir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.