Esas No: 2023/4598
Karar No: 2023/5391
Karar Tarihi: 15.05.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/4598 E.  ,  2023/5391 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2022/271 E., 2023/11 K.

KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın, davacı vekili tarafından temyizi neticesinde ilk kararın bozulması üzerine bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; bu kararın da bozulması üzerine İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Davanın kısmen kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı murisi ...'ın 18.01.2007-28.12.2007 tarihleri arasında davalı Öztur Transport Uluslararası Nakliyat İthalat İhracat Ltd. Şti. nezdinde çalıştığının tespitini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı şirketler davaya cevap dilekçesi vermemiştir.

Davalı Kurum vekili davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 06.11.2014 tarihli ve 2014/501-2014/550 sayılı kararı davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesi'nin 06.05.2014 tarih ve 2013/7878-2014/9940

sayılı kararında; "dava yetkili yer mahkemesinde açılmıştır. Bu nedenle, mahkemece davanın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken yerinde olmayan gerekçeyle yazılı şekilde yetkisizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir." gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 06.11.2015 tarihli ve 2014/501-2014/550 Karar sayılı kararı ile; davanın reddine karar verilmiştir.

C.2'nci Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesi'nin 05.05.2015 tarih ve 2015/4881 -2015/9910 sayılı kararında; "Yapılacak iş, davalı işverenler arasında organik bağ olup olmadığı hususunu araştırmak, davalı şirketlerde dava konusu dönemde davacı ile aynı iş yerinde çalışan diğer çalışanların tespiti ile resen belirlenen tanıkları dinlemek, olmadığı takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde ihtilaflı dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahiplerini resen tespit edip dinlemek, taşıma belgeleri, gümrük beyannameleri, konişmento gibi belgeleri incelemek, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek tüm deliller birlikte değerlendirilip davacının murisinin ihtilaflı dönemdeki çalışmasının hangi işveren nezdinde geçtiğini tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit etmekten ibarettir."gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 10.10.2018 tarihli ve 2015/421-2018/600 Karar sayılı kararı ile; davanın kısmen kabulüne, davacıların murisi ...’ın, davalı Öztur Transport Uluslararası Nak. İth. İhr Tic.Ltd.Şti. ünvanlı işyerinde 18.01.2007-16.10.2007 tarihleri arasında 268 gün, 20.10.2007-28.12.2007 tarihleri arasında 68 gün asgari ücretle çalıştığının tespitine,

Davacıların murisi ...’ın 01.12.2007-28.12.2007 tarihleri arasında 1105462 sicil numaralı Aydemir Uluslararası Taş. Oto. ve Yedek Parça Gıda Tek.San.Tic.Ltd.Şti. unvanlı işyerinde görülen çalışmalarının, aslında davalı Öztur Transport Uluslararası Nak. İth. İhr. Tic.Ltd.Şti.’de geçmiş olması nedeniyle, davacıların murisi ...’ın 01.12.2007-28.12.2007 tarihleri arasındaki hizmetinde çalıştığı işveren kaydının Öztur Transport Uluslararası Nak. İth. İhr. Tic.Ltd.Şti. olarak düzeltilmesi gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine" karar verilmiştir.

C.3'ünci Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 17.10.2019 tarih ve 2018/7156 - 2019/62855 sayılı kararında; "Yapılacak iş, öncelikle davacı murisinin hangi araçta çalıştığını belirlemek, araca ait trafik cezalarının olup olmadığını araştırmak, murisin yurt dışı çalışmalarının ortaya konulabilmesi amacıyla murise ait pasaport kayıtlarını istetmek, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir." gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesince verilen karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 26.04.2021 tarihli ve 2019/1039-2021/424 ayılı kararı ile "davanın kısmen kabulüne, davacıların murisi ...’ın, davalı Öztur Transport Uluslararası Nak. İth. İhr.Tic.Ltd.Şti. unvanlı işyerinde 18.01.2007-16.10.2007 tarihleri arasında 268 gün, 20.10.2007-28.12.2007 tarihleri arasında 68 gün asgari ücretle çalıştığının tespitine,

Davacıların murisi ...’ın 01.12.2007-28.12.2007 tarihleri arasında 1105462 sicil numaralı Aydemir Uluslararası Taş. Oto. ve Yedek Parça Gıda Tek.San.Tic.Ltd.Şti. unvanlı işyerinde görülen çalışmalarının, aslında davalı Öztur Transport Uluslararası Nak. İth. İhr. Tic.Ltd.Şti.’de geçmiş olması nedeniyle, davacıların murisi ...’ın 01.12.2007-28.12.2007 tarihleri arasındaki hizmetinde çalıştığı işveren kaydının Öztur Transport Uluslararası Nak. İth. İhr. Tic.Ltd.Şti. olarak düzeltilmesi gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine” karar verilmiştir.

E. 4 üncü Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 17.01.2022 tarih ve 2021/12819- 2021/484 sayılı kararında, "Mahkemece bozma kararına uyulmuş ise de, bozma gereğinin tam olarak yerine getirildiğinden bahsedilmesi mümkün değildir. Bozma sonrası, yurda giriş çıkış kayıtları dosyaya eklenmiş, ... ve ... plakalı araçlara ilişkin kayıtlar araştırılmıştır. Bozma sonrası yapılan araştırmanın eksik olduğu, bozma gereklerinin yerine getirilmediği, yapılan araştırma ve incelemenin hüküm kurmaya yeterli olmadığı görülmektedir.

Somut olayda, 10.07.2008 tarihli Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı raporunda, “Öncüpınar Gümrük Müdürlüğünce 14.12.2007 taarihinde onaylanan tır karnesi incelendiğinde, kaza esnasında taşımanın ... ve ... plakalı araçla yapıldığının” kabul edildiği, rapor ekinde bulunan ruhsatın ... plakalı kamyona ait olduğu, davacının dava dilekçesi ekinde sunduğu konişmento fotokopisinde, ... ve ... plakaları yazılı olması karşısında, Mahkemece, davacı murisinin hangi araç/araçlarda çalıştığı belirlenmeden, davacının murisi ...’ın pasaport kayıtları celp edilmeden ve komşu işyeri tanıkları tespit edilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olmuştur.

Yapılacak iş, 10.07.2008 tarihli 35/İNC:35 sayılı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı raporunun tamamını Kurumdan getirtmek, davacı murisinin ihtilaf konusu dönemde hangi araçta çalıştığını belirlemek, iş kazasına maruz kaldığı iddia edilen araç dışında murisin kullandığı başka araç olup olmadığını araştırmak, murisin kullandığı araçlara ait trafik cezalarının olup olmadığını araştırmak, bu araçların gümrükten giriş çıkış kayıtlarını istemek, murisin yurt dışı çalışmalarının ortaya konulabilmesi amacıyla murise ait pasaport kayıtlarını istetmek, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir." gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesince verilen karar bozulmuştur.

F. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilerek bozma kararı doğrultusunda yapılan incelemede; "Davanın kısmen kabulüne,

Davacıların murisi ...’ın, davalı Öztur Transport Uluslararası Nak. İth. İhr Tic.Ltd.Şti. ünvanlı işyerinde 18.01.2007-16.10.2007 tarihleri arasında 268 gün, 20.10.2007-28.12.2007 tarihleri arasında 68 gün asgari ücretle çalıştığının tespitine,

Davacıların murisi ...’ın 01.12.2007-28.12.2007 tarihleri arasında 1105462 sicil numaralı Aydemir Uluslararası Taş. Oto. ve Yedek Parça Gıda Tek.San.Tic.Ltd.Şti. unvanlı işyerinde görülen çalışmalarının, aslında davalı Öztur Transport Uluslararası Nak. İth. İhr. Tic.Ltd.Şti.’de geçmiş olması nedeniyle, davacıların murisi ...’ın 01.12.2007-28.12.2007 tarihleri arasındaki hizmetinde çalıştığı işveren kaydının Öztur Transport Uluslararası Nak. İth. İhr. Tic.Ltd.Şti. olarak düzeltilmesi gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine " karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili; davanın yazılı delille ispatı gerektiğini, hak düşürücü sürenin geçtiğini, davanın reddi gerektiğini belirtilerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 86 ncı maddesinin dokuzuncu fıkrası hükümleridir.

3. Değerlendirme

Eldeki davada Mahkemece verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir. Celp edilen pasaport kayıtlarında davacının 22.11.2007'de ülkeye giriş yaptığı, araç kayıtlarında 29.11.2007'de ülkeye giriş yaptığı bildirilmesi karşısında, ihtilaf konusu dönemde çalışması bulunan diğer bordro tanıklarının adresini Sosyal Güvenlik Kurumu ve zabıta marifetiyle araştırıp tespit ederek bu tanıkları dinlemek, iş kazasına maruz kaldığı iddia edilen araç dışında murisin kullandığı başka araç olup olmadığını araştırmak, murisin kullandığı araçlara ait trafik cezaları, bu araçların gümrükten giriş çıkış kayıtları, murise ait pasaport kayıtları, tanık beyanları ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının sair hususlar incelenmeksizin yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

15.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.