Esas No: 2021/1836
Karar No: 2023/10858
Karar Tarihi: 16.10.2023

**4. Hukuk Dairesi         2021/1836 E.  ,  2023/10858 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2020/87 E., 2020/1631 K.

HÜKÜM/KARAR : İstinaf isteminin kabulü ile hükmün kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulü / kısmen kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ : Mersin 6. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2018/158 E., 2019/189 K.

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirket ile davalı ... medikal Sağlık Gereçleri Turizm İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.'nin bir süre ticari ilişki içinde bulunduklarını, bu süreç içinde davalı borçlu şirkete ait çekler verildiğini, karşılığında medikal ürünler verildiğini, çeklerde diğer davalı borçlu ...'ın da imzası olduğunu, bu çeklerin ödenmemesi üzerine davacı şirketin alacağın tahsili amacı ile icra takipleri başlattığını, haczi kabil malının bulunamadığını, ancak borçlu şirket ......, Medikal Sağlık Gereçleri.... Ltd. Şti'nin dava konusu Mersin ili, ......, ilçesi, .... mahallesi, ..... Mevkii, 75 ada, 56 parsel sayılı taşınmazını davalı ... Ltd. Şti'ye, davalı borçlu ...'ın Mersin ili, Akdeniz ilçesi, .....,Mah. ......... Caddesi, 826 ada, 847 parsel sayılı taşınmazını davalı ...'a, davalı borçlu ...'ın Mersin ili,..... ilçesi, ......... mahallesi, 141 ada, 2 parselde kayıtlı taşınmazını davalı ...'a, davalı borçlu ...'ın Mersin ili, Mezitli ilçesi, Mezitli mahallesi, 702 ada, 3 parselde kayıtlı tripleks mesken vasfındaki taşınmazını davalı ...'a devrettiğinin tespit edildiğini, davalı borçluların bu devirleri yapmak sureti ile mal kaçırdığını, davalı borçlu ..........Sağlık... Ltd. Şti'nin ve ...'ın borca batık olduğunu, şirketin ve kendisinin üzerindeki taşınmazları devretmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, malik sıfatı ile devralmış davalıların aynı zamanda borçlu firmada daha önce SGK'lı olarak çalıştıklarını ve aralarında akrabalık olduğu yönünde duyumların olduğunu belirterek davalılarca yapılan bu tasarrufların iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... cevap dilekçesinde; 18.11.2015 tarihinde satın aldığı ...'a ait dairenin tam karşısında bulunan aynı siteye dahil olan ........ blokta 13 yıldır ikamet ettiğini, 2015 Kasım ayı başlarında dairenin satılık olduğunu site müdüründen öğrendiğini, ...'ın telefon numarasını site müdüründen alarak aradığını, daireyi satın almak üzere 700.000,00 TL'ye anlaştıklarını, sözleşmeyi Bidünya emlak müdürü olduğunu söyleyen ...'ın hazırladığını, tapu takibini de bu şahsın yaptığını, ilk ödeme olarak eczacı olan kızının İşbankası .........Şubesinde bulunan hesabından 17.11.2015 günü 70.000,00 TL havale yaptıklarını, tapuyu aldığı 18.11.2015 günü kızının aynı hesabından 350.000,00 TL daha havale yaptığını, daireyi aldığında daire üzerinde İşbankası Mersin Şubesince konulmuş ipotek olduğunu, ...'ın ipoteği 2 gün içerisinde kaldıracağına dair sözleşme imzaladıklarını, kalan borcundan 280.000,00 TL (1.400,00 TL dairenin olduğu liparis site borcu düşülerek 278.600,00 TL) para yatınca Tapu Müdürlüğü'ne yazı yazarak bir kaç gün sonra tapudaki ipoteğin kalkmasının sağlandığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

2. Diğer davalılar; davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu Mersin İli, ....... İlçesi,........... Mahallesi, 826 ada, 847 parsel sayılı 1. Kat, 5 nolu bağımsız bölüm ve 6 nolu bağımsız bölüm bakımından yapılan değerlendirmede; her iki taşınmazın da, 08.01.2016 tarihinde ... tarafından ...'a satıldığı ve ... adına kayıtlı iken 17.10.2016 tarih, 16053 yevmiye ile Türkiye İş Bankası A.Ş. adına ihale-satış yolu ile devredildiği anlaşılmakla bu taşınmazlar ile ilgili dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, dava konusu Mersin ili,.....,ilçesi, ....Mah. 702 ada, 3 parsel sayılı taşınmazında kain 24 nolu bağımsız bölüm, bakımından yapılan değerlendirmede, taşınmazın 18.11.2015 tarihinde 270.000,00 TL bedelle ... tarafından davalı ...'a satıldığı, davalının bu taşınmazı aslında 700.000,00 TL'ye satın aldığı, mevcut banka dekontuna göre 350.000,00 TL'nin ve siteye olan önceki aidat borcu olan 1.400,00 TL'nin düşümünden sonra kalan 278.600,00 TL'nin davalının kızı olan ...tarafından Acaban Medikal şirketine havale yolu ile gönderildiği, buna göre davalı ...'ın kötü niyetli olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine, dava konusu Mersin ili, ......,ilçesi, ......,Mah. 75 ada, 56 parsel sayılı "2 adet betonarme otel binası ve arsası" nitelikli taşınmaz bakımından yapılan değerlendirmede, taşınmazın 30.11.2015 tarihinde 13.500,000,00 TL bedelle .....Medikal şirketi tarafından davalı ... şirketine devredildiği, taşınmazı gerçek değerinin pek altında bir bedel ile ve üzerindeki ipotek kaldırılmaksızın satın almış olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile, bu taşınmazın 30.11.2015 tarihinde davalı ... Medikal Sağlık Gereçleri Tur. İnş. Tic ve San. Ltd. Şti tarafından davalı ... Ltd. Şti 'ye satışına ilişkin tasarrufun İ.İ.K.'nun 277 ve devamı maddeleri uyarınca, İstanbul Anadolu 11. İcra Müdürlüğünün 2016/6487, 2016/6488, 2016/2600, 2016/2599, 2016/2684, 2016/2280, 2016/3124, 2016/2259, 2016/2598 ve 2016/445 sayılı icra dosyalarındaki alacak ve ferileri ile sınırlı olmak üzere iptali ile davacıya cebri icra yetkisi tanınmasına, dava konusu Mersin İli, Mezitli İlçesi, Kuyuluk Mahallesi, 141 ada, 2 parsel sayılı 22 nolu bağımsız bölüm bakımından yapılan değerlendirmede; taşınmazın 27.11.2015 tarihinde 258.000,00 TL bedelle ... tarafından ...'a devredildiği, taşınmazın satış tarihi olan 27.11.2015 itibariyle keşfen değeri 635.250,00 TL olarak tespit edilmekle, bir mislinden fazla fark bulunduğu, ayrıca devir yapılan ...'ın davalı ...'ın cevap dilekçesinde de geçtiği üzere davalı ...'ın tapu takip işlerini yaptığı, bu sebeple de borçlu ...'ın ve şirketinin maddi durumunu bilebilecek durumda olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile, bu taşınmazın 27.11.2015 tarihinde davalı ... tarafından davalı ...'a satışına ilişkin tasarrufun İ.İ.K.'nun 277 ve devamı maddeleri uyarınca, İstanbul Anadolu 11. İcra Müdürlüğünün 2016/6487, 2016/6488, 2016/2600, 2016/2599, 2016/2684, 2016/2280, 2016/3124, 2016/2259, 2016/2598 ve 2016/445 sayılı icra dosyalarındaki alacak ve ferileri ile sınırlı olmak üzere iptali ile davacıya cebri icra yetkisi tanınmasına, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davalı ...'ın diğer davalılardan hiç bir farkının bulunmadığını, diğer davalılarda olduğu gibi davalı ...'ın da Acaban Medical'in ve ...'ın alacaklarından mal kaçırmak saikiyle hareket ettiğini bilebilecek durumda olduğunu, dosyada dinlenen ...'ın tanıklarını açıkça çelişkili ifadeler verdiklerini, bilirkişi raporunda da açıkça belirtildiği üzere ...'ın taşınmazı gerçek değerinin altında ve evi görmeden aldığını, bunu tanığın ve kendisinin açıkça belirttiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkemece verilen kararda eksik incelemeler yapıldığını, hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiğini, müvekkilinin davaya konu taşınmazı üzerinde ipotek yükü bulunur halde satın aldığını, davalı takip borçlusu ile müvekkili arasında herhangi bir akrabalık ilişkisi bulunmadığını, takip borçlusunun söz konusu taşınmazı satmaktaki amacının alacaklılardan mal kaçırma amacı taşıdığını müvekkilinin bilebilmesinin mümkün olmadığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, İstanbul Anadolu 11. İcra Müdürlüğü'nün 2016/2600, 2016/6487, 2016/2280 ve 2016/2599 sayılı icra dosyalarında davalı ...'nin borçlu sıfatı bulunmamasına rağmen, bu dosyalardaki alacaklar yönünden de dava konusu Mersin ili, ....., ilçesi, ..... Mah. 141 ada, 2 parsel sayılı taşınmaz bakımından tasarrufun iptaline karar verilmiş olması, dava şartları yönünden yapılan incelemede hatalı görüldüğünden ve davalı ... vekilinin istinaf başvurusu iş bu icra dosyaları yönüyle haklı bulunduğundan davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabul, kısmen reddi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b/2. maddesi hükmü uyarınca düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere Mersin 6. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 23.05.2019 tarih ve 2018/158 Esas ve 2019/189 Karar sayılı kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile, dava konusu Mersin ili, Akdeniz ilçesi, .... Mah. 826 ada, 847 parsel 5 ve 6 nolu bağımsız bölümlerle ilgili dava konusuz kaldığından hüküm kurulmasına yer olmadığına, dava konusu Mersin ili, ..... ilçesi, Mezitli Mah. 702 ada, 3 parsel sayılı taşınmazda kain 24 parsel nolu taşınmazla ilgili davalı ... hakkında açılan davanın reddine, dava konusu Mersin ili, ....ilçesi, ........ Mah. 141 ada, 2 parsel sayılı taşınmaz bakımından davanın kabulü ile, bu taşınmazın 27.11.2015 tarihinde davalı ... tarafından davalı ...'a satışına ilişkin tasarrufun İ.İ.K.'nun 277 ve devamı maddeleri uyarınca, İstanbul Anadolu 11. İcra Müdürlüğünün 2016/6488, 2016/2634, 2016/3124, 2016/2259, 2016/2598 ve İstanbul Anadolu 5. İcra Müdürlüğü'nün 2016/445 sayılı icra dosyalarındaki alacak ve ferileri ile sınırlı olmak üzere iptali ile davacıya cebri icra yetkisi tanınmasına, dava konusu Mersin ili.......ilçesi, ...... Mah. 75 ada, 56 parsel sayılı "2 adet betonarme otel binası ve arsası" nitelikli taşınmazla ilgili davanın kabulü ile, bu taşınmazın 30.11.2015 tarihinde davalı ... Medikal Sağlık Gereçleri Tur. İnş. Tic ve San. Ltd. Şti tarafından davalı ... Ltd. Şti.'ye satışına ilişkin tasarrufun İ.İ.K.'nun 277 ve devamı maddeleri uyarınca, İstanbul Anadolu 11. İcra Müdürlüğünün 2016/6487, 2016/6488, 2016/2600, 2016/2599, 2016/2684, 2016/2280, 2016/3124, 2016/2259, 2016/2598 ve İstanbul Anadolu 5. İcra Müdürlüğü'nün 2016/445 sayılı icra dosyalarındaki alacak ve ferileri ile sınırlı olmak üzere iptali ile davacıya cebri icra yetkisi tanınmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; yerel mahkemede yapılan yargılamada ...'a dava dilekçesi dahil usulüne uygun herhangi bir tebligat yapılmadığını, astronomik miktarlarda harç ve vekalet ücretlerine hükmedildiğini, ...'ın sadece tasarruf konusu kendi malının değeri üzerinden harç ve vekalet ücretinden sorumlu olması gerektiğini, ...'ın emlakçılık işiyle uğraşmakta olup işinin doğası gereği taşınmaz alım-satımı yaparak kar etmeye çalıştığını, diğer davalı takip borçlusu ...'ın da müşterisi olduğunu, dava konusu taşınmazı ileride çok daha iyi bir fiyata satıp daha fazla kar edebileceğini düşünerek ipotek yüküyle birlikte satın aldığını, ipotek borcu bitene kadar da taşınmazda bilfiil ikamet ettiğini, davalı borçlunun aciz halinin gerçekleşmediğini, borçlu ile arasında herhangi bir akrabalık ilişkisi bulunmadığını, bu nedenle söz konusu taşınmazı satmaktaki amacının alacaklılardan mal kaçırma olduğunu bilebilmesinin mümkün olmadığını belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, İİK 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

1. İptal davasından maksat İİK.'nun 278, 279. ve 280. maddelerinde yazıldığı gibi alacağın tahsilini temin için borcun doğumundan sonra yapılan tasarrufların iptaline hükmettirmektir. Bu davanın ön koşulu ise, borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK.'nun 277.md) bulunmasıdır. Ön koşulun bulunması halinde İİK.'nun 278, 279. ve 280. maddelerinde yazılı iptal şartlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

İİK.'nun 282. maddesi gereğince iptal davaları borçlu ve borçlu ile hukuki muamelede bulunan veya borçlu tarafından kendilerine ödeme yapılan kimseler ile bunların mirasçıları aleyhine açılır. Ayrıca, kötü niyetli üçüncü şahıslar hakkında da iptal davası açılabilir.

Somut olayda dava konusu Mersin ili, Mezitli ilçesi, .......... mahallesi, 141 ada, 2 parselde kayıtlı 22 nolu taşınmaz üzerinde yer alan dava dışı Alternatifbank A.Ş. lehine tesis edilmiş olan ipotek şerhine konu borcun ödenmemesi nedeniyle ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan icra takibi neticesinde 06.08.2021 tarihinde ihale yoluyla alacağa mahsuben Alternatifbank A.Ş.'ye satılmıştır. İpotek; borçlunun borcundan dolayı konulmuş olup 16.06.2014 tarihlidir.

Bu tür davalarda dava konusu mal borçlunun borcu nedeniyle davalı üçüncü kişinin elinden çıkmış ise üçüncü kişi cebri icra sonucu yapılan satıştan elinde artı bir para kalır ise o miktar ile sorumlu olur. Somut olayda borçlunun borcu nedeniyle yapılan satış sonucu üçüncü kişi konumundaki davalı ...’ın mamelekinde kalan bir para olup olmadığının araştırılması gerekmektedir. Bu durumda; öncelikle Mahkemece; dava dışı Alternatifbank A.Ş. tarafından dava konusu taşınmaz için ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan icra takibi dosyası (Mersin 7.İcra Müdürlüğü’nün 2019/8054 sayılı) getirtilerek dava dışı alacaklı Alternatifbank A.Ş.'nin dava konusu taşınmaz üzerindeki alacak miktarının tespiti ile ihale sonucu davalı 3. kişi ...'a kalan bir bedel olup olmadığı, kalan bedel varsa bunun İİK 283/2 madde gereğince davacının takip konusu alacak ve fer'ileriyle sınırlı olarak davalı ...'dan tahsili ile davacıya verilmesine, ihale bedelinden kalan para yok ise davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle hüküm tesisi isabetli görülmemiştir.

2. HMK’nun 333/1. maddesinde; davanın konusuz kalması sebebiyle, davanın esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre yargılama giderinin takdir edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Eldeki davada, takip konusu çekler 27.11.2015, 25.12.2015, 18.01.2016, 19.01.2016, 22.01.2016, 28.01.2016, 29.01.2016 tarihlerini ihtiva etmekte olup davalı borçlu ... tarafından davalı 3. kişi ...'a yapılan tasarruf 27.11.2015 tarihinde yapılmış olup, bu duruma göre, tasarruf tarihi borcun kaynağı olan çeklerin düzenleme tarihlerinden önce ise de davacı vekili, çeklerin borçlu davalı şirket ile olan ticari ilişkiden kaynaklandığını belirtmiştir. Ticari hayatta çek vadeli ödeme aracı olarak kullanıldığından, öncelikle, davacı ve borçlunun ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılarak, borcun doğum tarihinin belirlenmesi, borcun doğum tarihinin tasarruf tarihi olan 27.11.2015 tarihinden sonra olduğu sonucuna varılması halinde, bu yöne ilişkin dava şartı gerçekleşmemiş olacağından davalı borçlu ... ile davalı 3. kişi ... arasında gerçekleşen Mersin ili, Mezitli ilçesi, ....., mahallesi, 141 ada, 2 parselde kayıtlı 22 nolu taşınmazın 27.11.2015 tarihli devrine yönelik tasarrufun iptali davasının dava şartı yokluğundan reddine, borcun doğum tarihinin tasarruf tarihi olan 27.11.2015 tarihinden önce olduğu sonucuna varılması halinde ise, bu yöne ilişkin dava şartının gerçekleştiği sonucuna varılarak değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan hususlar göz önünde bulundurularak davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi ve haklılık durumuna göre yargılama giderinin takdir edilmesi, haklılık durumu değerlendirilirken, nüfus kayıtlarından davalı 3. kişi ...'ın, davalı borçlu ...'ın kızı ... ile evli olduğu ve SGK kayıtlarına göre işyerinin ...'a ait olduğu anlaşıldığından, davalı ...'ın İİK’nun 280/1. maddesi kapsamında davalı borçlu ...'ın mali durumunu ve alacaklılarını ızrar kastını bilen veya bilmesi lazım gelen kişilerden olup olmadığının da göz önünde bulundurulması ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

3. Bozma ilamının kapsam ve şekline göre, davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazları şimdilik incelenmemiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) ve (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

2. Değerlendirme bölümünün (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle bozma ilamının kapsam ve şekline göre davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalı ...'a iadesine,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine, kararın bir örneğinin İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

16.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.