Esas No: 2024/7388
Karar No: 2024/9673
Karar Tarihi: 08.10.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/7388 E.  ,  2024/9673 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2019/273 E., 2024/52 K.

KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 21. (kapatılan) Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalıya ait işyerinde 15.02.2001 tarihinde anketör olarak çalışmaya başladığı ve 08.04.2010 tarihine kadar kesintisiz olarak çalışmaya devam ettiği, son olarak davalı şirketin İzmir Şube yöneticisi, Ege Bölge sorumlusu olarak çalıştığı, SGK kayıtlarında davacının 23.05.2005 - 04.01.200 (dava dilekçesinde belirtildiği gibi yazılmıştır) ve 07.01.2008 - 14.04.2010 tarihleri arasındaki çalışmalarının Kuruma bildirildiğinin anlaşıldığı, İzmir 3. İş Mahkemesinin 2010/352 Esas sayılı dosyası ile işçilik alacaklarının tahsili için açılan davada yargılama sonucunda davacının anılan tarihlerde davalı işyerinde çalıştığının, son net ücretinin günlük 50 TL ve aylık 1.500 TL olduğunun tespit edilerek davanın kabulüne karar verildiği ve kararın Yargıtay denetiminde geçerek kesinleştiği, davacının 15.02.2001 - 08.04.2010 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığına dair yazılı ve görsel bilgilerin olduğu iddiasıyla davacının davalı işveren nezdinde 15.02.2001 tarihinden 08.04.2010 tarihine kadar hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının, son ücretinin aylık net 1.500,00 TL olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı firmanın 1998 yılında kurulduğu, artan iş yoğunluğu ve tüm yurt kapsamında anket yapma zorunluluğu nedeniyle İzmir Bölgesi için irtibat bürosu kiralayarak 23.06.2005 tarihinde davacı ...’ı anketör olarak işe aldığı ve sigortasını başlattığı, davacı tarafın davalı firmaya ihtarname göndererek haksız olarak iş akdini feshettiğini bildirdiği sırada davacının aylık 550 TL maaş almakta olduğu, davacı tarafından açılan İzmir 3. İş Mahkemesinin 2010/352 Esas sayılı dosyasında görülen alacak davası hükmünün işbu dava açısından hiç bir bağlayıcılığının olmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının tescil kaydının bulunduğu, dava konusu dönemde davacı adına bildirimde bulunan davalı Method Araştırma Danışman Müh. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. adına tescilli işyerlerinden Prof. Dr. ... H. Fişek Cad. 1451 Sok. No:1/5 Konak İzmir adresinde kurulu 1316890.35 sicil sayılı danışmanlık büro işyerinin 02.11.2007 tarihinde 506 sayılı Yasa kapsamına alındığı, ... Sokak No:9 ... Mah. Üsküdar İstanbul adresinde kurulu ... sicil sayılı danışmanlık büro işyerinin 01.03.2004 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamına alındığı ve faal olduklarının görüldüğü, işçilik alacaklarının tahsili gayesiyle davalı işveren tarafından aleyhine açılan davada Kurumun taraf olmaması sebebiyle söz konusu hükümde yer alan ücrete ilişkin tespitin Kurumları açısından bağlayıcılığının olmadığı, sigorta priminin eksik bildirildiği iddiasının yazılı belgelerle ispatlanmasının gerektiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından 28.09.2017 tarihli ve 2015/158 Esas, 2017/340 Karar sayılı kararla gerek iş bu davada ve gerekse davacı tarafından İzmir 3. İş Mahkemesinde açılan işçilik alacağı davasında dinlenen tanıkların ortak beyanlarından davalı şirketin esasen bir araştırma şirketi olduğu ve davacının şirket adına İzmir bölgesinde anketörlük faaliyetinde bulunduğu, yapılacak anket işlerini sevk ve idare ettiği, her hafta sonu veya sıklıkla İstanbul’a giderek rapor verdiği anlaşılmakta olup, olayda çözümlenmesi gereken husus davalı şirketin resmi kayıtlara göre 01.03.2004 tarihinden önce faal olup olmadığı ve davacının çalışmasının ne zaman başladığı noktasında toplandığı, İstanbul Anadolu 21 İş Mahkemesinde 04.11.2016 tarihinde talimatla dinlenen (Bordro tanığı) ...’ a ait dosyada mevcut HDC’ ne göre davalı şirketin İstanbul’da tescilli ... sicil no’ lu işyerinde çalışmalarının 01.11.2005 tarihinden başladığı görülmekte ise de adı geçenin kendisinin davalı şirkette 2002 yılından beri çalışmakta olduğunu beyan ettiği, gerçekten de HDC’ne göre tanığın davalı işyerinden önce çalıştığı işyerinden 11.09.2002 tarihinde ayrıldığı ve davalı işyerinde çalışma bildirimlerinin yapılmaya başlandığı 01.11.2005 tarihine kadar herhangi bir işyerinden adına çalışma bildirimi yapılmadığı, diğer yandan İstanbul Anadolu 21 İş Mahkemesinde 11.03.2016 tarihinde talimatla dinlenen davalı tanığı ... kendisinin davalı şirkete 1998 yılından beri dışarıdan muhasebe hizmeti verdiğini, davalı şirketin merkezinin ...’de olduğunu, şirketin 2005 yılı öncesinde mali durumunun iyi olmadığını beyan ettiği, şirketin kuruluş tarihinden itibaren faaliyette olduğunun anlaşıldığı, ayrıca davacı tarafından davalı işveren aleyhine İzmir 3. İş Mahkemesinin 2010/352 Esas, 2013/223 Karar sayılı işçilik alacağı dosyasında dinlenen davalı tanığı Cem Çalışkan'ın kendisinin davalının İstanbul merkezinde 2003 yılında çalışmaya başladığını, kendisi işe girdiğinde davacının İzmir’ de anketörlük yaptığını, İzmir şubesinin 2005 yılında açıldığını beyan ettiği, davalı şirketin 506 sayılı Kanun kapsamına alındığı tarihten çok daha önce faaliyette olduğu, dinlenen davacı tanıkları ..., ... ..., ... ortak olarak davacının 15.02.2001 tarihinden itibaren anketçilik yaptığını, ...’a ait Karşıyaka’da bulunan emlak ofisini irtibat bürosu gibi kullandığını, diğer davacı tanıkları ... ve .. . ise davacının komşusu olduklarını, davacının 2001 yılından beri kendilerine anket yaptığını, davalı şirket adına hediyeler verdiğini, Karşıyaka’daki Bahriye Üçok Bulvarının karşısındaki emlak ofisini kullandığını şekildeki beyanlarından davalı işveren şirketin 01.03.2004 tarihinden önce İzmir’de faaliyette bulunduğu, İzmir 3. İş Mahkemesinde görülen alacak davasında dinlenen davacı tanığı ... Davas’ın kendisinin Temmuz 2001-Eylül 2007 tarihleri arasında davalı işyerinde anketör olarak çalıştığı, davacının 2001 yılında kendisi işe girdiğinde çalışmakta olduğu, şirket merkezinin İstanbul’da olduğu, o tarihlerde şirketin İzmir’de şubesi olmadığı, davacının İzmir anketörlerinin sorumlusu olduğu, kendilerinin anketleri ona teslim edip projeleri ondan aldıkları, davacının ful çalıştığı, şirketin İzmir Şubesinin 2005 yılında açıldığı ve davacının o tarihten sonra yönetici olduğu, davacının şirket bürosu açılmadan önce ve sonra her bir proje bitmeden bir hafta öncesinden İstanbul’a gidip bilgi verdiği, bir proje bitmeden diğerinin başladığı, 2001’de toplam 7 kişi oldukları, kendisi 2007’de ayrıldığında 14-15 kişi olduklarışeklindeki samimi beyanları, davalı şirket tarafından davacıya verilen teşekkür belgeleri ve kesinleşen İzmir 3. İş Mahkemesinin alacak davası münderecatının hepbirlikte değerlendirilmesinden davacının iddia ettiği gibi davalı işverene ait işyerinde 15.02.2001 - 14.04.2010 tarihleri arasında Ege Bölge Sorumlusu olarak zaman esasına dayalı sabit ücret ve anket sayısına göre belirlenen prim (parça başı ücreti) esasına göre çalıştığı gerekçesiyle davanın kabulü ile davacı ... TC kimlik numaralı ... ’ın, SGK izmin il müdürlüğünün ... sicil numaralı dosyada işlem gören Method Araştırmaa Dranışmanlık san. Tic. Ltd ŞTİ’ne ait danışmanlık büro işi yerinde 15.02.2001 - 14.04.2010 tarihleri arasında asgari ücretle sürekli ve kesintisiz olarak 3299 gün çalıştığının tespitine, 1731 günlük çalışmasının Kuruma bildirildiği 1568 günlük çalışmasının bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin 28.09.2017 tarihli ve 2015/158 Esas, 2017/340 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı ile fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf yoluna başvurmuşlardır.

B.Gerekçe ve Sonuç

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi tarafından 03.10.2018 tarihli ve 2017/2489 Esas, 2018/1502 Karar sayılı kararı ile kararın yerinde olduğu belirgin olup, ayrıca, kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi 03.10.2018 tarihli ve 2017/2489 Esas, 2018/1502 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 21. (kapatılan) Hukuk Dairesince 17.10.2019 tarihli ve 2018/6975 Esas, 2019/6266 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılarak İlk derece Mahkemesi kararı bozulmuştur:

"...Dosyadaki kayıt ve belgelerden; dava konusu dönem içerisinde 21.06.2005 - 14.06.2010 tarihleri arasında davalı işyerine ait iki farklı sicil numaralı işyerleri dosyası üzerinden Kurum'a hizmet bildiriminde bulunulduğu, işçilik alacağı dava dosyasında davacının talep ettiği süreler içerisinde çalıştığının kabulü ile hesaplanan işçilik alacaklarına ilişkin verilen kararın Yargıtay denetiminden geçerek onanmak suretiyle kesinleştiği, davalı şirketin 01.03.2004 tarihinden itibaren kanun kapsamında olduğu, yine şirketin 27.08.1998 tarihinden itibaren ticaret sicilinde tescil kaydının bulunduğu, şirket merkezinin İstanbul'da bulunduğu, ihtilaf konusu olmayan döneme ait dönem ve ücret bordrolarının getirtildiği, dava dışı kargo firması yazı cevabı ekinde sunulan CD nin incelenmesinden davacı tarafından davalının İstanbul merkezli işyerine 09.01.2004 tarihinden itibaren düzenli bir şekilde yapılan gönderilerin listesinin sunulduğu, 01.01.2007 düzenlenme tarihli kartvizitte davacının davalı şirketin 'Bölge Yöneticisi' olduğunun belirtildiği, davacının çalıştığı yer olan İzmir ilinde yapılan zabıta araştırması neticesi davalı işyerine komşu işyerlerinin 2010 yılından sonra faaliyette bulunduğunun tespit edildiğinin tutanağa bağlanmak suretiyle Mahkemeye bildirildiği, alınan bilirkişi raporunun dosyaya sunulduğu, gerek duruşmalarda dinlenen tanıkların gerekse kesinleşmiş işçilik alacakları dava dosyası muhteviyatından duruşmalarda dinlenen ve 2001 yılından itibaren davalı işyeri çalışanı olduğu anlaşılan tanıkların beyanlarının birlikte değerlendirilmesi sonucu yazılı şekilde karar verildiği anlaşılmıştır.

Somut olayda; Mahkemece dava dışı kargo firması yazı cevabı esas alınarak Mahkemece 09.01.2004 tarihinden sonra davacının davalı işyerinde anketör olarak çalıştığının kabulü ile varılan sonuç yerinde ise de davacının 15.02.2001 – 08.01.2004 tarihleri arasında geçtiği iddia olunan fiili çalışmanın varlığının yöntemince araştırılmadan sonuca gidildiği ortadadır. Gerçekten Yargıtayın aradığı nitelikte tanıklardan olup olmadığı denetlenemeyen tanıkların çalışma olgusunun varlığının tespiti hususunda yetersiz ve çelişkili beyanları esas alınarak yazılı şekilde sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

Yapılacak iş, öncelikle ihtilaf konusu dönem (15.02.2001 – 08.01.2004 tarihleri arasında) içerisinde davacının davalı işyerinin merkezinden ayrı ilde çalışmasının bulunmasına göre ücretin ve çalışılan projelerde anket gideri, yol gideri, il dışı harcırah gideri, yemek gideri, süpervizör gideri, ürün dağıtım gideri vb. giderler karşılığının ne şekilde alındığını/verildiğini, davalı şirketince İzmir ilinde anket projeleri yapılıp yapılmadığını, yapılan anketlerin hangi firmalar için yapılıp teslim edildiğini davacı ve davalı her iki tarafa açıklatmak, gerektiğinde bu firmalardan ihtilaf konusu döneme ait davacının imzasını içeren belge ve kayıtları istemek, duruşmalarda dinlenen komşu işyeri çalışanı olduğunu iddia eden davacı tanıklarına ait sigortalılık hizmet belgelerini getirtmek, davacının bir dönem arkadaşına ait emlak ofisini çalışma alanı olarak kullandığını beyan etmesine göre bu adreste ve davalı işyerinin İzmir-Alsancak şubesi adresinde kayıtlı komşu işyeri çalışanlarını ..., zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve Muhtarlık marifetiyle araştırmak, davalı şirketin ihtilaflı dönemin tümünde faal olup olmadığı, davacının çalışmasının niteliği ve yapılan işin kapsamına ve süresine göre part-time çalışmayı gerektirip gerektirmediği yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtladıktan sonra sonucuna göre Mahkemece bir karar vermekten ibarettir.

İlk Derece Mahkemesince, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir..."

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile davacı 22271187112 TC kimlik numaralı ... 'ın 1316890.035 ss nolu Method Araştırma Danışmanlık Sanayi Ticaret Limited Şirketine ait danışmanlık büro işyerinde 09.01.2004 - 14.04.2010 tarihleri arasında asgari ücret ile kesintisiz olarak 2256 gün çalıştığı, 1731 günlük çalışmasının SGK'ya bildirildiği, 525 günlük çalışmasının SGK'ya bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; gerekli kanıtlar toplanmaksızın ve eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporuna göre karar verildiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının çalışmasının tam zamanlı olmadığı, rapora itirazlarının nazara alınmadığı, ayda bir kargo gönderilmesinin tam zamanlı çalışmaya delil kabul edilemeyeceği, anketörlüğün sürekli çalışma gerektirmeyen, boş vakitlerde yapılan, kendi namına yapılabilen bir iş olduğu, davacının bildirimden sonra ise neredeyse her gün kargo işlemi yapmasının kargo listesinden anlaşıldığı, çalışma olgusunun şüpheye yer bırakmayacak şekilde belirlenemediği, diğer kayıtların da davacının iddiasını ispata yeterli olmadığı iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davacının 15.02.2001 - 08.01.2010 tarihleri arasında davalı işverene ait işyerinde hizmet akdine dayalı olarak kesintisiz en son 1.500,00 TL. net ücretle çalıştığının tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79 ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86 nci maddesi ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme

1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen ilk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

08.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.