Esas No: 2023/4311
Karar No: 2023/5400
Karar Tarihi: 15.05.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/4311 E.  ,  2023/5400 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2022/247 E., 2022/671 K.

HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen itibari hizmet süresinin tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı işverenler yanında geçen çalışmalarından dolayı itibari hizmetten yararlandırılması gerektiğinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 23.02.2015 tarihli ve 2013/249-2015/24 sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne, davacının davalı işverenlere ait matbaa iş yerinde 23.08.1993 - 31.12.1999 tarihleri arasında ve yine 11.02.2000 - 01.10.2008 tarihleri arasında geçen toplam 5387 günlük çalışmalarının 506 - 2098 sayılı Kanun'a tabi geçen hizmetler olduğunun tespiti ile tespit edilen bu itibari hizmet süresinin emeklilik anında diğer hizmet süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Kurum vekili ve Şedele Matbaacılık ve Tic. Ltd. Şti. vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. 21. Hukuk Dairesinin 25.02.2016 tarihli ilamında; kısa karar ile gerekçeli karar arasındaki aykırılığın giderilmesi suretiyle gerçeğe ve hukuka uygun bir karar verilmesi gereği belirtilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 27.03.2017 tarihli 2016/146 E.-2017/183 K sayılı kararı ile dosya içerisinde mevcut bulunan 18.12.2014 tarihli bilirkişi raporunda yapılan hesaplama süresi hükme esas alınarak, açılan davanın kısmen kabulüne, bu itibarla; 23.08.1993-31.12.1999 dönemini kapsayan ve bilirkişi kurulu raporunda tablo halinde iş yeri sicil no, dönemi ve gün sayısı belirtilen, toplam 5387 günlük, davacının çalışmalarının itibari hizmet kapsamında değerlendirilmesinin gerektiği, davacı işçinin belirtilen itibari hizmetinin emeklilik anında da dikkate alınması gerektiğinin tespit ve kabülüne, davacının 11.02.2000-27.01.2011 dönemine ilişkin itibari hizmet talebinin reddine, 18.12.2014 tarihli bilirkişi raporunun hükmün eki sayılmasına karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... davalılardan Kurum ile Şedele Matbaacılık ve Tic. Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

2. 21 Hukuk Dairesinin 15.03.2018 tarihli ilamında; Mahkemece 18.12.2014 tarihli bilirkişi raporu hükme esas alınarak hükmün eki sayılmasına, bilirkişi raporundaki tabloda 23.08.1993-31.12.1999 tarihleri arasında ve yine 11.02.2000- 01.10.2008 tarihleri arasında geçen kuruma 1A olarak bildirilen toplam 5387 günlük çalışmalarına yönelik itibari hizmet süresi değerlendirmesi yapılmasına rağmen, 11.02.2000-27.01.2011 dönemine ilişkin itibari hizmet talebinin reddine karar verilerek, tarih aralıklarında hata yapıldığı, hüküm fıkrasında çelişki oluşturulduğu gibi verilen kararın yeterince açık ve anlaşılır olmadığı, infaz kabiliyetinin bulunmadığı gerekçesi ile karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 12.09.2018 tarihli 2018/220-2018/421 kararı ile 18.12.2014 tarihli bilirkişi raporunda yapılan hesaplama süresi hükme esas alınarak, açılan davanın kısmen kabulune, 23.08.1993-31.12.1999 ve 11.02.2000 - 27.01.2011 tarihleri arasındaki çalışmalarının 506 sayılı Kanun'un ek:5/2 maddesi kapsamında olduğu, bu döneme ilişkin olarak adına yatırılmış olan primlerde bu hususun göz önünde bulundurulması gerektiği, davacı işçinin belirtilen çalışma dönemini kapsayan ve bilirkişi kurulu raporunda tablo halinde iş yeri sicil no, dönemi ve gün sayısı belirtilen, toplam 5387 günlük çalışmalarının itibari hizmet kapsamında değerlendirilmesinin gerektiği, davacı işçinin belirtilen itibari hizmetinin emeklilik anında da dikkate alınması gerektiğinin tespitine, 18.12.2014 tarihli bilirkişi raporunun hükmün eki sayılmasına, Fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

E. Üçüncü Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Kurum ile Şedele Matbaacılık ve Tic. Ltd.Şti. vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

2. 21 Hukuk Dairesinin 29.06.2020 tarihli ilamında; bozmaya uyulmasına rağmen bozma gereğinin yerine getirilmediği, gerekçe ile hüküm arasında çelişkinin giderilmediği, davacının 01.10.2008 tarihinden sonraki çalışmalarının itibari hizmet kapsamında olduğunun değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, davalılar arasında dava arkadaşlığını gerektirecek hukuki ve fiili bir bağ bulunup bulunmadığının araştırılması ve gerekirse tefrik edilmesi, 506 sayılı Kanun'un Ek 5 maddesi kapsamında irdeleme yapılarak infaza elverişli hüküm kurulması gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

F. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 07.01.2022 tarihli 2021/1146-2022/1 sayılı kararı ile,davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

G. Dördüncü Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Kurum ile Şedele Matbaacılık ve Tic. Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 27.06.2022 tarihli 2022/3825 2022/9814 ilamında; fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0,25) formülü uygulanır.” hükmü gereği, davacının tespit edilen günlerinin x 0,25 formülüyle hesaplanan itibari hizmet süresinin sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesi gerekirken, hüküm bölümünde davacının davalı ... Tic. Ltd. Şti. işyerinde 11.02.2000 ile 01.10.2008 tarihleri arasında 3110 günlük çalışmasının itibari hizmet kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtildikten sonra, aynı zamanda parantez içinde (0,25 formulü ile 3.888 gün üzerinden ) yazılarak çelişkili ve infazda tereddüt oluşturacak şekilde hüküm kurulmasının ve davalılardan Duran Etiket San. ve Tic. A.Ş. hakkındaki dava, bu dosyadan tefrik edilerek, Mahkemece başka esasa kaydedilmesine karar verildiği halde, gerekçeli karar başlığında Duran Etiket San. ve Tic. A.Ş.’nin davalı olarak gösterilmesinin isabetsiz olduğu belirtilerek karar bozulmuştur.

H. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile, davacının davalı 1041039.34 ve 1084267.34 sicil numaralı Şedele Matbaacılık ve Tic. Ltd. Şti. adlı iş yerinde 11.02.2000 - 01.10.2008 tarihleri arasındaki;

1041039.34 sicil sayılı iş yerinde 2000 yılındaki 320 gün,

1041039.34 sicil sayılı iş yerinde 2001 yılındaki 360 gün,

1041039.34 sicil sayılı iş yerinde 2002 yılındaki 360 gün,

1041039.34 sicil sayılı iş yerinde 2003 yılındaki 360 gün,

1041039.34 sicil sayılı iş yerinde 2004 yılındaki 360 gün,

1041039.34 sicil sayılı iş yerinde 2005 yılındaki 360 gün,

1041039.34 sicil sayılı iş yerinde 2006 yılındaki 360 gün,

1041039.34 sicil sayılı iş yerinde 2007/1-2-3-4-5 döneminde 150 gün,

1084267.34 sicil sayılı iş yerinde 2007/6-7-8-9 döneminde 120 gün,

1084267.34 sicil sayılı iş yerinde 2007/10-11-12 döneminde 90 gün,

1084267.34 sicil sayılı iş yerinde 2008/1-2-3-4-5 döneminde 150 gün,

1084267.34 sicil sayılı iş yerinde 2008/6-7-8-9 döneminde 120 gün, olmak üzere toplam 3110 günlük sigortalı çalışmasının olduğunun tespitine,

2-Davacının davalı ... Tic. Ltd. Şti. iş yerinde 11.02.2000 - 01.10.2008 tarihleri arasında çalışılan, toplam 3110 prim ödeme gün sayısına ilişkin olarak (Çalışılan gün sayısı X 0,25) formülüyle belirlenen 778 itibari hizmet günü sayısının sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine

3-Davacının 1084267.34 sicil numaralı davalı ... Tic. Ltd. Şti.'nde 01.10.2008-27.01.2011 tarihleri arasındaki çalışmalarının da itibari hizmet kapsamında sayılmasına yönelik talebinin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı SGK vekili, davacının çalışma koşulları tam olarak saptanmadan, yerinde keşif yapılmadan karar verildiğini belirterek temyiz etmiştir.

2.Davalı ... A.Ş. vekili; hak düşürücü sürenin geçtiğini, 2007 yılından önceki çalışma koşullarının olumsuz olduğu iddiasının ispatlanamadığını, şirketin basım ve gazetecilik faaliyeti ile mevkute çıkarmaya yönelik herhangi bir faaliyeti bulunmamakta olup kutu etiketi, ambalajına ilişkin faaliyet gösterdiğini, menfaat birliği bulunan tanığın beyanlarına itibar edilerek hüküm kurulduğunu belirterek temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, itibari hizmet süresinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanunun Ek 5 maddesidir.

3. Değerlendirme

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelerle bozmaya uyulmakla taraflar yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı dikkate alınarak, davalılar vekillerinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Somut olayda, davacının davalı işveren nezdinde geçen 11.02.2000- 01.10.2008 tarihleri arasındaki 3110 günlük hizmeti zaten Kuruma bildirilmiş olduğundan, hizmetin tespitine dair hüküm kurulması gereksiz olup, hükmün 1 numaralı bendinde " davacının davalı 1041039.34 ve 1084267.34 sicil numaralı Şedele Matbaacılık ve Tic. Ltd. Şti. adlı iş yerinde 11.02.2000 - 01.10.2008 tarihleri arasında toplam 3110 günlük sigortalı çalışmasının olduğunun tespitine" şeklinde ifadeye yer verilmesi hatalı olmuştur.

3. Ne var ki; bu aykırılıkların giderilmesi, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, hüküm bozulmamalı, 6100 sayılı Kanun'un Geçici 3 ncü maddesi dikkate alınarak 1086 sayılı Kanun'un 438 inci maddesi gereğince düzelterek onanmalıdır

VII. KARAR

1. Davalılar vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, ... 43. İş Mahkemesinin 21.12.2022 tarih ve 2022/247 Esas, 2022/671 Karar sayılı ilamının; hüküm fıkrasının 1 numaralı bendinin silinerek hükümden çıkarılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

3. İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının ilgiliye iadesine, 4. Dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine,

15.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.