Esas No: 2023/8212
Karar No: 2023/8298
Karar Tarihi: 18.09.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/8212 E.  ,  2023/8298 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı ve davalı Kurum ile davalı asil vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının davalıya ait iş yerinde 01.02.1994 yılında çalışmaya başladığını, 01.02.1994 tarihli işe giriş bildirgesi olduğunu, çalışma süresince sağlık karnesi çıkarıldığını, bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri için de sağlık karnesi çıkarıldığını, 01.04.1997 tarihinde iş akdinin fesih edildiğini, 07.11.2006 tarihinde sigortalılık çalışma günlerinin bildirilmesi amacı ile Kuruma başvurduğunu, Kurumun 08.12.2006 tarihli cevabi yazısında işyerinden hizmet süresinde işe giriş bildirgesi olduğu halde bordrosuna rastlanamadığı gerekçesi ile çalışma günü bulunmadığının bildirildiğini, davalı işyerinde 01.02.1994 - 01.04.1997 döneminde çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, hak düşürücü sürenin geçtiğini, kurum kayıtlarının tetkikinde davacının 01.02.1994 tarihinde diğer davalı şirket adına tescilli olan 36698.33.01 sicil no.lu işyerine girişinin bildirildiğini, ancak dönem bordrolarının verilmediğinin anlaşıldığını, çalışma iddiasının Yargıtayın aradığı usullerde ve hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde ispatlanması gerektiğini savunup davanın reddini talep etmiştir.

Davalı asil 11.10.2007 tarihli duruşmada: davacının kendi nezdinde 20/25 gün kadar çalıştığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.03.2011 tarihli ve 2007/151 E. 2011/103 K. sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 25.12.2012 tarihli ve 2011/6372 E. 2012/24500 K. sayılı ilamında; ihtilaflı dönemde davalı işyerinin vergi kayıtlarının getirtilmesi, davalı işyerinin faaliyet konusu sebebi ile Mersin Gümrük İl Müdürlüğünden hangi tarihlerde faaliyette olduğunun ve davacının davalı adına işlem yapıp yapmadığının araştırılması, zabıta araştırması ile davalı işyerinin hangi tarihlerde faal olduğunun ve davacının hangi tarihlerde davalı işyerinde çalıştığının araştırılarak, davalı işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek davacının çalışmasının niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar verilmelidir yönünden karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 03.04.2014 tarihli ve 2013/83 E. 2014/178 K. sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiş; karara karşı davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Dairemizin 22.12.2014 tarihli, 2014/13137 E. 2014/27854 K. sayılı ilamında; yapılacak iş, daha önce ifadesine başvurulan tanıkların komşu işyeri tanığı olup olmadıklarını, davacı ile aynı yerde çalışması geçen kişiler olup olmadıklarını tespit etmek, davalının gümrük komisyonculuğu işi yaptığı, davacının çalışmasının davalı işyeri adresinin dışında limanda geçtiği anlaşıldığından, çalışmanın geçtiği yerde uyuşmazlık konusu dönemde çalışanları, yoksa işyeri sahiplerini araştırıp tespit etmek, ayrıca davalı işyeri adresinde de gerekirse Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahiplerini araştırıp tespit ederek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar verilmelidir yönlerinden bozulmuştur.

C. Üçüncü Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 02.07.2018 tarihli ve 2015/19 E. 2018/267 K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiş; karara karşı davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Dairemizin 10.01.2022 tarihli, 2021/11401 E. 2022/68 K. sayılı ilamında; Mahkemece dosyada daha önce dinlenen bir kısım davacı ve davalı tanıklarının davacının da çalışmasının geçtiğini iddia ettiği Mersin Limanında çeşitli işlerde çalıştıklarını beyan ettikleri, davacının davalı nezdinde çalıştığını beyan ettikleri, tanıklar Saadettin Or, Yücel Kadir Kuş, Ufuk Yüksel, Ramazan Çifci kendilerinin de uyuşmazlık konusu dönemde limanda çalıştıkları, davacının davalı nezdinde çalıştığını bildikleri yönünde ifadeleri bulunduğundan dinlenen tanıkların komşu işyeri işvereni ya da çalışanı olup olmadıkları, limanda çalışıp çalışmadıkları tespit edilmeli, çalışmaları ile ilgili bilgi ve belgeler celp edilmek suretiyle beyanları denetlenmeli, yine 1994-1997 yıllarında gümrük komisyonculuğu yapan kişiler araştırılarak beyanları alınmalı, onların da çalışmaları ile ilgili bilgi ve belgeler celp edilmek suretiyle beyanları denetlenmeli, elde edilecek sonuç değerlendirilerek karar verilmelidir yönlerinden bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; tüm toplanan bu bilgi ve belgeler kapsamında; komisyonculuk işi yapan kişilerce davalının tanındığı, ancak yanında çalışanları bilmedikleri davacıyı tanımadıkları görülmüş, Yargıtay ilamında isimleri geçen tanıklardan sadece Engin'in hizmet bildiriminin liman ile gümrük işi ile ilgili olduğu bu tanığın 20.04.1995 - 10.05.1995 tarihleri arası ... - Çağrı Gümrükleme de çalışması olduğu, sadece bu tarihlere şahitlik edebileceğinin kabulü ile davanın kabulüne, davacının 20.04.1995 - 10.05.1995 tarihleri arası davalı yanında asgari ücretle çalıştığının tespitine, fazla istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı Kurum vekilleri ile davalı asil tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, yeterli inceleme yapılmadığı, kısmen kabul kararının yerinde olmadığı, davalı Kurum vekili ve davalı ... çalışmanın ispatlanamadığı yönlerinden Mahkemece verilen kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının 01.02.1994 - 01.04.1997 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 ncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası ve 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesidir.

3. Değerlendirme

İnceleme konusu dosyada; davacı 01.02.1994 - 01.04.1997 tarihleri arasında davalı nezdinde çalıştığının tespitini talep etmiş, mahkemece davacının 20.04.1995 - 10.05.1995 döneminde çalıştığına karar verilmiştir.

İnceleme konusu dosyada; davacı adına davalı işveren tarafından verilmiş 01.02.1994 tarihli işe giriş bildirgesi bulunmaktadır. Bunun dışında davacı adına tanzim edilmiş ve işveren olarak davalı iş yeri ünvanı "öz-çağ gümrükleme" yazılan sağlık karnesi bulunmaktadır.

Davacıya işe giriş bildirgesinin bulunduğu tarihe göre iş yerinde kimlerle çalıştığı sorulmalı, ayrıca davacı gümrük komisyonculuğu yaptığını iddia etmesi nedeniyle bu dönemde gümrük komisyonculuğu yapan kişiler de sorulmalı, bildirdiği tanıkların beyanı alınmalı, beyanlar arasında çelişki olması halinde bu çelişkiler giderilmeli, dinlenen tanıklara ilişkin kayıtlar celp edilerek tanık beyanları denetlenmelidir. Davalı iş yeri talep edilen dönemde kanun kapsamında olmamakla birlikte 16.02.1988 - 31.12.1999 tarihleri arasına ilişkin vergi kayıtlarından gümrük komisyonculuğu işiyle iştigal ettiği anlaşıldığından ayrıntılı vergi kayıtları celp edilerek işin mahiyeti, sigortalı çalışıp çalışamayacağı irdelenmeli, dosyada dinlenmiş ve dinlenecek tanık beyanları ile toplanmış tüm deliller değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir.

Mahkemece yukarıda belirtilen hukuki ve maddi olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1-Temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

2-Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgililere iadesine,

18.09.2023 gününde oybirliğiyle karar verildi.