Esas No: 2024/10298
Karar No: 2024/8996
Karar Tarihi: 25.09.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/10298 E.  ,  2024/8996 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2023/102 E., 2024/354 K.

KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda,Yargıtay 10. Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı SGK Başkanlığı ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı asil dava dilekçesinde özetle; kendisinin 15.04.2003 tarihinde ... İlköğretim Okulu'nda hizmetli olarak işe girdiğini, davalı okulda 15.04.2003-13.06.2013 tarihleri arasında çalıştığını ancak davalı okul kendisinin işe girişin yapmadığını ve aylık sigorta primlerini yatırmadığını, aylık maaşının 600,00 TL olduğunu beyan ederek, davalı okulda 15.04.2003-13.06.2013 tarihleri arasında çalıştığının tespitine ve eksik primlerinin ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Dahili davalı MEB vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu tesbiti istenen çalışma süresinden bu yana 5 seneden fazla süre geçtiğinden talebin hak düşümüne uğradığını, Okul müdürlüğünün işbu dava ile ilgili yazısında; davacının 2006 yılında 10 gün, 2007 yılında 120 gün, 2008 yılında 221 gün, 2009 yılında 164 gün SGK primlerinin ödendiğini, 2003-2009 yıllarına ilişkin herhangi bir bilgi-belgeye ulaşılamadığını, 2010-2013 yılları arasında Eylül ayından başlayıp Haziran ayında bitmek üzere SGK primlerinin yatırıldığının bildirildiğini, davacının çalışmasının, belirli süreli hizmet akdiyle, geçici ve mevsimlik olduğunu, tam zamanlı çalışmanın mümkün olmadığını, hafta tatilleri, genel tatiller, resmi ve dini bayramlar ile okulun kapalı olduğu günlerde okul işyerinde istihdam ihtiyacının olmadığını, resmi kurum olan işyerinde haftalık çalışma saati, resmi mesai saatleri ile sınırlı olduğunu, Okul işyerinde yaz tatillerinde istihdamın olmadığını ve çalışanlarla belirli süreli sözlesme yapıldığını, davacı ...'ın da yaz tatillerinde çalıştırılmadığı için bu dönemlerde SGK primleri yatırılmadığını, okul müdürlüğünce davacı yanın Okul Aile Birliği tarafından çalıştırıldığının belirtildiğini, Okul Aile Birliklerinin işlevinin, genel bütçe yoluyla karşılanamayan gider ve hizmet kalemlerinin temin edilmesi olduğunu, Eğitim hizmetlerinin aksamadan yürütülebilmesi için ... veya mevsimlik çalışanlar ile yardımcı hizmetliler istihdam etmekte bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğini, müvekkili idarenin işbu dava kapsamında işveren sıfatı bulunmadığını, iş bu davada fiili çalışmanın tespit edilmesi gerektiğini beyan ederek, hak düşümü süresine ilişkin itirazlarının kabulüne, haksız ve hukuka aykırı olan davanın usul ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı Kurumun fer'i müdahil konumunda olduğunu, Kurum kayıtlarının getirilmesi gerektiğini, tanık dinlenmesi gerektiğinde mutlaka dönem bordro tanıklarının dinlenmeği gerekeceğini, kurum kayıtlarının aksine eşdeğer nitelikte yazılı belgelerle ispatlanması gerektiğini, tanık anlatımlarına dayanarak davanın ispatlanma olgusunun kabul edilemez olduğunu, 5 yıllık hak düşüm süresinin göz önünde bulunması gerektiğini beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 19.10.2021 tarihli ve 2017/156 Esas, 2021/681 Karar sayılı kararıyla; Davanın kabulü ile;

Davacının davalı 1.100.149,034 sicil nolu ... İlköğretim Okulu unvanlı iş yerinde;

15.04.2003-30.06.2003 süresi için 76 gün ve günlük 13.103.332,00 ETL üzerinden

01.09.2003-31.12.2003 süresi için 120 gün ve günlük 15.267.194,00 ETL üzerinden

01.01.2004-30.06.2004 süresi için 180 gün ve günlük 18.321.000,00 ETL üzerinden

01.09.2004-31.12.2004 süresi için 320 gün ve günlük 14.805.000,00 ETL üzerinden

01.01.2005-30,06.2005 süresi için 180 gün ve günlük 16,29 TL üzerinden

01.09.2005-31.12.2005 süresi için 120 gün ve günlük 16,29 TL üzerinden

01.01.2006-30.06.2006 süresi için 180 gün ve günlük 17,70 TLüzerinden

01.09.2006-31.12.2006 süresi için 120 gün ve günlük 17,70 TL üzerinden

01.01.2007-30.06.2007 süresi için 180 gün ve günlük 18,75 TL üzerinden

01.03.2007-31.12.2007 süresi için 120 gün ve günlük 19,50 TL üzerinden

01.01.2003-30.06.2008 süresi için 180 gün ve günlük 20.28 TL üzerinden

01.09.2008-31.12.2008 süresi için 120 gün ve günlük 21,29 TL üzerinden

01.01.2009-30.06.2009 süresi için 180 gün ve günlük 22,20 TL üzerinden

01.09.2009-31.12.2009 süresi için 120 gün ve günlük 23,10 TL üzerinden

01.01.2010-30.06.2010 süresi için 180 gün ve günlük 24,30 TL üzerinden

01.09.2010-31.12.2010 süresi için 120 gün ve günlük 25,35 TL üzerinden

01.01.2011-30.06.2011 süresi için 480 gün ve günlük 26,55 TL üzerinden

01.09.2011-31.12.2011 süresi için 120 gün ve günlük 27,90 TL üzerinden

01.01.2012-30.06.2012 süresi için 180 gün ve günlük 29,55 TL üzerinden

01.09.2012-31.12.2012 süresi için 120 gün ve günlük 31,35 TLüzerinden

01.01.2013-13.06.2013 süresi için 163 gün ve günlük 32,62 TL üzerinden hizmeti bulunduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde tüm taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 18.05.2022 tarihli ve 2022/739 E., 2022/1006 K., sayılı kararıyla istinaf istemlerinin esastan reddine verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde tüm taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 19.10.2022 tarihli, 2022/9128 Esas, 2022/12757 Karar sayılı ilamında;" Mahkemece; davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp davacının ihtilaf konusu dönemde hizmetlerinin neden bildirim dışı bırakıldığı, eğitim ve öğretime ara verilen yaz ve kış tatili(sömestr tatili) ve okulun açık kaldığı dönemler tespit edilerek bu süreler içerisinde çalışıp çalışmadığı yönünde ilgili okulun müdür, müdür yardımcısı, öğretmen, şef, hizmetli gibi görevlileri tanık olarak dinlenmeli, tanık ... beyanında davacının yerine başladığı belirttiği önceki müstahdemin emeklilik tarihi sorulmalı ve tanık olarak ifadesine başvurulmalı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliğine göre eylemli çalışmanın var olup olmadığı, sürekli veya kesintili olup olmadığı, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir." hususlarına işaret edilerek bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar;

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne;

Davacının davalı 1.100.149,034 sicil nolu ... İlköğretim Okulu unvanlı iş yerinden dönemin prime kazanç asgari kazanç miktarı üzerinden geçen hizmetleri yönünden kuruma eksik bildirilen hizmet günlerinin;

15.04.2003 - 30.04.2003 döneminde 15 gün

2003/5 döneminde 30 gün

2003/6 döneminde 13 gün

2003/9 döneminde 17 gün

2003/10 döneminde 30 gün

2003/11 döneminde 30 gün

2003/12 döneminde 30 gün

2004/1 döneminde 26 gün

2004/2 döneminde 21 gün

2004/3 döneminde 30 gün

2004/4 döneminde 19 gün

2004/5 döneminde 30 gün

2004/6 döneminde 15 gün

2004/9 döneminde 17 gün

2004/10 döneminde 30 gün

2004/11 döneminde 30 gün

2004/12 döneminde 30 gün

2005/1 döneminde 24 gün

2005/2 döneminde 22 gün

2005/3 döneminde 30 gün

2005/4 döneminde 30 gün

2005/5 döneminde 30 gün

2005/6 döneminde 10 gün

2005/9 döneminde 18 gün

2005/10 döneminde 30 gün

2005/11 döneminde 30 gün

2005/12 döneminde 30 gün

2006/1 döneminde 18 gün

2006/2 döneminde 30 gün

2006/3 döneminde 30 gün

2006/4 döneminde 30 gün

2006/5 döneminde 30 gün

2006/6 döneminde 19 gün

2006/9 döneminde 12 gün

2006/10 döneminde 30 gün

2006/11 döneminde 30 gün

2006/12 döneminde 20 gün

2007/1 döneminde 14 gün

2007/2 döneminde 2 gün

2007/3 döneminde 15 gün

2007/4 döneminde 15 gün

2007/5 döneminde 15 gün

2007/6 döneminde 9 gün

2007/9 döneminde 13 gün

2007/10 döneminde 30 gün

2007/11 döneminde 25 gün

2008/6 döneminde 13 gün

2008/9 döneminde 22 gün

2008/10 döneminde 19 gün

2009/5 döneminde 1 gün

2009/6 döneminde12 gün

2009/9 döneminde 6 gün

2009/10 döneminde 30 gün

2009/11 döneminde 30 gün

2009/12 döneminde 15 gün

2010/9 döneminde 17 gün

2010/10 döneminde 11 gün

2011/6 döneminde 17 gün

2011/9 döneminde 11 gün

2011/10 döneminde 15 gün

2012/9 döneminde 13 gün olduğu ile iş bu hizmet günlerinin hizmet cetveline eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK Başkanlığı ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davada 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, bu yönüyle davanın reddi gerektiğini, Mahkemece tanık beyanlarına itibarla karar verilmesinin hatalı olduğunu, yazılı delil ve belge bulunmadığını, harçtan muaf olduklarını beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; eksik inceleme sonucu karar verildiğini, bozma ilamında belirtilen eksikliklerin tamamlanmadığını, tanık beyanlarının çelişkili olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79/10, 5510 sayılı Kanun'un 86/9'uncu maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenlere göre kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalılar SGK Başkanlığı ve ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

25.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.