Esas No: 2024/1807
Karar No: 2025/1143
Karar Tarihi: 27.02.2025

**7. Hukuk Dairesi         2024/1807 E.  ,  2025/1143 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/2167 E., 2024/495 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Manisa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/9 E., 2023/140 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından duruşma talepli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, duruşma isteminin davanın mahiyeti itibariyle reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Köyünde evveliyatı 747 parsel olan taşınmazdan, köy yerleşme planı yapılarak 142 adet arsa üretildiğini, bunların 2 adedinin köy tüzel kişiliği uhdesinde bırakıldığını, kalan 140 tanesinin vatandaşlara satıldığını, bu suretle ... Köyü 102 ada 13 parsel sayılı taşınmazın da davalıya devredildiğini, tüm bu işlemler ile ilgili olarak Milli Emlak Denetmeni tarafından inceleme yapıldığını, inceleme neticesinde 28.11.2006 tarih ve 2006/11 sayılı raporunun düzenlendiğini, yapılan inceleme neticesinde, bu şahısların çok büyük bir kısmının hak sahipliği niteliklerini haiz olmadıkları gibi satın alan vatandaşlardan hiç birisinin 5 yıllık yasal süre içerisinde ev yapmadıklarının belirlendiğini, bu nedenle öncelikle köy muhtarlığı tarafından tapu iptali ve tescil davası açılması ve bulunduğu konuma göre kamu hizmetlerinde değerlendirilebilecek nitelikte bulunması nedeniyle önceki (mera) vasfının kazandırılabilmesi amacıyla planın iptali yoluna gidilmesi gerektiğinin bildirildiğini, konu hakkında İl Tarım Müdürlüğünün 26.12.20016 tarihli yazılarında; taşınmazın mahallinde mera teknik ekibince inceleme yapıldığını, vasfının halen mera olduğu eski vasfı olan meraya dönüştürülmesi yönünde Komisyon Kararı alındığı bildirilerek Komisyonca verilen kararın gereğinin yerine getirilmesi gerektiğinin bildirildiğini, konu hakkında Valilik Makamından alınan 22.12.2006 tarih ve 5356 sayılı yazı ile ... Köyü 747 parselde kayıtlı 110.600,00 m2 yüzölçümlü mera vasıflı taşınmaz malın 3367 sayılı Kanun uygulaması ile yapılan Köy Yerleşme Planının iptal edildiğinin bildirildiği, ... Köyü Tüzel Kişiliği tarafından Manisa İdare Mahkemesinin 2007/57 Esas sayılı dosyası ile Manisa İl Özel İdaresi aleyhine "... Köyü Köy Yerleşik Alanı Planının iptal edilmesine ilişkin 22/12/2016 tarih ve 5555 sayılı işleminin" iptali ve yürütmenin durdurulması istemi ile dava açıldığını, Köy Yerleşik Planı ilan edilmek suretiyle 142 parçaya ayrılan ve şahıslara satışı yapılan 747 No.lu mera parselinin son durumu ile ilgili olarak yapılan incelemede söz konusu taşınmaz 142 parçaya ayrılmış bunun 118 tanesinin 23.01.1998 tarihinde, 22 tanesinin de 25.04.2006 tarihinde Köy Tüzel Kişiliğince şahıslara satılmak suretiyle adlarına tescillerinin yapıldığını, Uygulama Yönetmeliğinin 5. maddesine uygun arsa seçimi yapılmadığı, plan yapılan parselin köye bitişik olmadığı gibi köye kuş uçuşu 1500 metre, mevcut yoldan gidilmesi halinde 5500 metre mesafede olduğunun da anlaşıldığını, köy yerleşik planın iptal edilmesi ile evveliyatı mera olan 142 parça taşınmazın tekrar eski hale dönüşmesinin gerektiğini, köy yerleşik planı iptal edildiğinden yani dayanak işlem yok olduğundan bu işleme bağlı işlemlerin de yok hükmünde olduğunu, bu nedenle söz konusu taşınmazın davalı adına olan kaydının iptali ile mera vasfı ile sınırlandırılarak özel sicile tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar ... Köyü Tüzel Kişiliği ve ... vekili cevap dilekçesinde; 442 sayılı Köy Kanunu 7 Ek madde eklenmesi hakkındaki 20.05.1987 günlü 3367 sayılı Kanun ve Uygulama Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilen 18.10.1995 gün ve 42 No.lu Manisa Köy Yerleşme Alanı Tespit Komisyonu kararı ve onanması süreci sonucunda dava konusu taşınmazın müvekkili davalı adına tahsis ve tescil edildiğini, mevzuatın öngördüğü uygulama sürecinde herhangi bir aykırılık, eksiklik, yanlışlık görülmediğinden hak sahipliği edinildiğini, Devlet birimlerinin etkin düzenleyici, güçlü titiz uygulama çalışmalarının bundan 12 yıl önce hayata geçirildiğini, tapu tahsisine ilişkin kimi aksaklıkların bina yapılmamasının 42 No.lu yerleşme alanı projesinin iptal gerekçesi yapılamayacağını, olsa olsa ilgilisinin hak sahipliğinin elinden alınmasını gerektireceğini, kaldı ki Manisa Belediye Başkanlığının Manisa İdare Mahkemesinin 2001/42 Esas, 2002/866 Karar sayılı açtığı iptal davası sonucunun beklenmesinin uygun olacağının Manisa Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü'nün 2762 sayılı yazılarıyla bildirmesi üzerine bina yapımına başlandığını, hak sahiplerinin ileride zarara uğramaması için Devletin uyarıcı görevde bulunduğunu, hal böyleyken taraflarına tebliğ edilen Manisa İl Özel İdaresinin 22.12.2006 günlü ve 12/382-5355 sayılı işlem yazılarında; soyut, belirsiz, temelsiz gerekçe öne sürülerek 42 No.lu yerleşme alanı planının iptal edildiğinin bildirildiğini, hak sahibi olarak bizzat temelsiz gerekçeye dayalı idare iptal işlemiyle ilintilendirilmeyi kabullenemediklerinden açılan davanın diğer davalı Köy Muhtarlığının açtığı Manisa İdare Mahkemesinin 2007/57 Esas sayılı dava dosyası ile birleştirildiğini, hak sahipliği edinen müvekkili davalının 42 No.lu planın iptalini gerektirecek şahsen hukuki sorumluluğu bulunmadığını, o itibarla edinilen hak sahipliğinin yitirilmesi sonucu doğuracak gelişmelerden ötürü, şahsen uğranılacak maddi ve manevi zararın davacı idareden tazmin ve tahsili yolunda mütalebe haklarını saklı tuttuklarını, 42 No.lu plan üzerine, beldeye ilişkin eleklendirme projesinin Manisa TEDAŞ tarafından 08.12.1997 gün ve 387 sayı ile onandığını, diğer bir kanalizasyon projesinin de 1998 yılında Manisa Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü tarafından gerçekleştirildiğini, aynı düzenlemede su şebeke projesinin tamamlandığını, öte yandan yerleşme alanının Manisa Belediye Başkanlığı İmar Müdürlüğünce iskan alanı olarak hukuki ve teknik değerlendirme kapsamına alındığının bilindiğini, hal böyleyken, belde üzerinde ve çevresinde oluşan değişikliklerin görmezden gelinerek, idari iptal işlemi tarihi sonrasında yaptırılan sözde inceleme ile davacı idarece beldenin "eski vasfı meraya dönüştürülmesi kararı alındığı" açıklamasının hukuken değer taşımadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararıyla ile davanın kısmen kabulü ile 102 ada 13 parsel sayılı taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile mera vasfıyla sınırlandırılarak özel siciline tesciline, davalı ... aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı ... vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 01.03.2024 tarihli kararı ile davacı vekili ile davalı ... vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili duruşma talepli olarak temyiz isteminde bulunmuş, Dairemizce duruşma isteminin davanın mahiyeti itibariyle reddine karar verilmiştir.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde;

1. Köy Yerleşme Alanı Tespit Kanunu'nun 18.10.1995 tarih ve 42 sayılı kararıyla imar amaçlı yerleşme planına tahsis edilen 747 parsel sayılı meranın ifrazıyla 142 arsa parselinin üretildiğini, yerleşme planının 24.01.1997 tarihinde “onaylanarak kesinleşmesiyle” uygulamada tahsis değişikliği yapılmadığını, tahsis niteliği ile birlikte meranın “kamu malı” statüsünün de yitirilmiş olduğunu,

2. 747 No.lu mera onaylanan yerleşme planında öngörülen amaca bağlandığını, Manisa Valiliğinin 01.05.1997 tarih ve 3362 sayılı yazıları ile Manisa Kadastro Müdürlüğüne ve takiben kadastral düzenleme ile birlikte Yerleşme Planının Manisa 2. Bölge Tapu Sicil Müdürlüğüne intikali üzerine 08.09.1997 tarih ve 3950 yevmiye numarası ile tescilleri yapıldığında 142 arsa parseli, idarenin “özel malı” statülü rejime dönüşerek tedavüle açık hale geldiğini,

3. Mahkeme kararında, dava konusu arsa vasıflı taşınmazın tapu sicil kaydının iptaline hükmedildiğini, ancak kaydın diğer unsuru onaylanmış yerleşme planı paftasında hukuki sebep kadastral varlığını koruduğundan, taşınmazın “Özel Mal” statüsünün aynen devam ettiğini,

4. Ayrıca "hak düşürücü süre" ve “görevsizlik” talepli dilekçelerinin re'sen incelemeyi gerektirdiği halde, Mahkemece dikkate alınmadığını, Anayasa'nın 57. maddesinde “devlet (...) konut ihtiyacını karşılayacak tedbirleri alır, toplu konut teşebbüslerini destekler.” hükmü kapsamında gerçekleştirilen 3367 sayılı Yasa uygulamasından yaklaşık 10 yıl sonra idarenin, işlemde hata yapıldığından bahisle dava açtığını, Anayasa'nın 125. hükmünün son fıkrasında “idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” hükmü gereğince idarenin sorumluluğunun bulunduğunu, idarenin dava açma hakkını kötüye kullandığını, 17 yılı bulan ve davacı idarenin yol açtığı ağır haksızlığın müvekkilinin tahammül sınırını aştığını, bu nedenle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerektiğini ileri sürmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, mera ve yolsuz tescil iddiasına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. hükmünde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ... vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalı ... vekiline yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.02.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.