Esas No: 2021/6025
Karar No: 2023/714
Karar Tarihi: 08.02.2023

**11. Hukuk Dairesi         2021/6025 E.  ,  2023/714 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ...Bölge Adiye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... Faktoring Hizmetleri A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalı ... Faktoring Hizmetleri A.Ş. bakımından davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalılardan Art Aksesuar ve Mobilya San. Tic. Ltd. Şti arasında ticari ilişki bulunduğunu, müvekkilinin bu davalıya alacağı mallar karışılığında 5 adet çeki avans olarak 17.01.2011 tarihinde verdiğini, bu çeklerin 126.045,29 TL'lik kısmı için herhangi bir mal verilmediğini, mallar istenildiğinde ise acze düştüğünü ve iflas erteleme davası açtığını söylediğini, çekleri de faktoring firmalarına vermek suretiyle kullandığını, dava konusu çeklerin diğer davalı faktoring şirketine cirolandığını belirterek müvekkilinin çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ve çeklerin istirdadına, ödemek zorunda kaldıkları 12.12.2011 tarihli 15.000,00 TL bedeli, 17.01.2012 tarihli 16.500,00 TL bedelli çeklerin bedelinin istirdadına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Faktoring Hizmetleri A.Ş vekili cevap dilekçesinde; dava dilekçesinin 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 119 uncu maddesine uygun olmadığını, davacının müvekkiline karşı aktif husumet hak ve yetkisinin bulunmadığını, müvekkilinin dava konusu çekleri dava dışı Efe Galvano .... Ltd. Şti'nden faktoring işlemi dolayısıyla ciro yoluyla devraldığını, davacı şirkete karşı müvekkilinin dördüncü kişi konumunda bulunduğunu, müvekkilinin iyi niyetli ve meşru hamil olduğunu bildirerek davanın reddini istemiştir.

2.Diğer davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Art Aksesuar ve Mobilya San. Tic. Ltd. Şti'nin davacıya borçlu olduğunun anlaşıldığı, davalı faktoring şirketinin ise 6102 sayılı Türk Ticaret Kanun'un 18 inci maddesinin ikinci fıkrası ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun (6361 sayılı Kanun) 38 inci maddesi gereğince basiretli iş adamı gibi davranmaları gerektiği, davalının bu yükümlülüğüne uygun davranmadığı, dolayısıyla iyi niyetli olduğunun söylenemeyeceği, davalı Art Aksesuar ve Mobilya San. Tic. Ltd. Şti'nin acz içinde olup olmadığı, çeklerin bedelinin bulunup bulunmadığının basit bir sektör istihbaratıyla tespit etmesinin mümkün olduğu, bu nedenle kambiyo senetlerinin iyi niyetli üçüncü kişilere karşı illetten mücerret olması ilkesinden yararlanamayacağı gerekçeleriyle davanın kabulüne, davaya konu 12.12.2011 tarihli 15.000,00 TL bedelli çek tutarı, 17.01.2012 tarihli 16.500,00 TL bedelli çek tutarı ve 03/05/2012 tarihli 24.000,00 TL bedelli çek nedeniyle de 34.245,00 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiliyle davacıya verilmesine, 14.02.2012 tarihli 14.000,00 TL, 02/03/2012 tarihli 20.000,00 TL ve 04.04.2012 tarihli 20.000,00 TL bedelli çeklerden dolayı davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Faktoring Hiz. A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... Faktoring Hiz. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesinin 6100 sayılı Kanun'un 119 uncu maddesine uygun olmadığını ve davacının müvekkiline karşı aktif husumet hak ve yetkisi olmadığı yönündeki usuli itirazların dikkate alınmadığını, davacının çekleri diğer davalı lehine keşide ettiği, lehtar ya da diğer davalının ise bu çekleri ciro ederek dava dışı Efe Galvano şirketine ciroladığını, Efe Galvano şirketi tarafından da bu çeklerin bir kısmının faktoring işlemleri dolayısıyla davalı Faktoring şirketine ciro edilerek verildiğini, müvekkilinin davacıya karşı dördüncü kişi durumunda olduğunu, mahkemenin bu hususu dikkate almadığını, dosyada mübrez 6.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2011/594 E., 2014/315 K. sayılı ilamıyla Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2008/2518 E., 9638 K. sayılı ilamının görmezden gelindiğini, 6361 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kararın yanlış olduğunu, dava menfi tespit davası olup iddia ve savunmanın genişletilmesine muvafakat etmedikleri gibi ıslah da yapılmadığı halde mahkemenin istirdat davasıymış gibi hüküm tesis etmesinin doğru olmadığını, dava konusu edilen 6 adet çekten 14.02.2012 tarihli 14.000,00 TL ve 02.03.2012 tarihli 20.000,00 TL bedelli çeklerin ihtiyati tedbir kararıyla tahsil edilemediğini, icra takibine de konu edilemediğini, 04.04.2012 tarihli 20.000,00 TL bedelli çekin ise hamilinin müvekkili olmayıp dava dışı Efe Galvanoya iade edildiğini bildirdikleri halde bu çek için davalı müvekkili aleyhine hüküm kurulduğunu, 03.05.2012 tarihli 24.000,00 TL bedelli çek Efe Galvano'ya iade edildiği halde ve bu çek müvekkili tarafından tahsil edilmediği halde müvekkilinden istirdadına karar verilmesinin doğru olmadığını, kaldı ki davacı vekilinin 09.07.2013 tarihli dilekçesinde 04.04.2012 tarihli 20.000,00 TL, 03.05.2012 tarihli 24.000,00 TL bedelli bu iki çekin davalı Faktoring şirketi tarafından dava dışı Efe Galvano'ya iade edildiğini, Efe Galovano'nun da başka bir şahsa ciro ettiğini, bu nedenle bu çekler yönünden teminatın iadesini talep ettiğini, buna rağmen bu iki çek ve çeke dayanan takiple ilgisi olmadığı halde istirdadı yönünde hüküm kurulduğunu, 12.12.2011 tarihli 15.000,00 TL ve 17.01.2012 tarihli 16.500,00 TL bedelli iki çekin ise davalı müvekkili tarafından tahsil edildiğini, alınan raporda davacının 2011 yılı defterlerinin delil niteliğinde olmadığı, davalı müvekkilinin ticari kayıtlarının ise delil niteliğinde olduğunu davacının çekleri davalı Art Aksesuar ve Mobilya San. Tic. Ltd. Şti'ne verdiğini, Art Aksesuar ve Mobilya San. Tic. Ltd. Şti'nin de bu çekleri dava dışı Efe Galvano'ya ciro ettiğini, Efe Galvano'nun faturaya müstenit alacağını davalı Faktoring şirketine temlik ettiğini, hamil olduğu çekleri de ödeme vasıtası olarak cirolayarak verdiği ve faktoring şirketinin gerçek olduğunun tespit edildiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu çeklerin incelenmesinde keşidecisinin davacı, lehtarının davalı Art Aksesuar... Ltd. Şti, sonraki cirantanın dava dışı Efe Galvano Ltd.Şti, hamilin ise davalı Faktoring Şirketi olduğunun görüldüğü, davalı faktoring şirketinin alacağını dava dışı bir şirkete temlik ettiği, davacı vekili mahkemece verilen ara karar üzerine yaptığı açıklamada davaya davalı Faktoring Şirketine karşı tazminat davası olarak devam ettiklerini belirttiği, dava konusu çekler 6361 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önceki tarihleri içerdiği, ayrıca davanın 17.02.2012 tarihinde, yani 6361 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce açıldığı, davalı faktoring şirketinin kambiyo ilişkisinde dördüncü kişi olduğu, bu nedenle lehtara karşı ileri sürülebilecek hususların davalı faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, dosya kapsamı itibariyle faktoring işleminde de mevzuata bir aykırılık bulunmadığı anlaşılmış olup açıklanan bu hususlar itibariyle davanın davalı faktoring şirketi hakkında reddi gerekirken yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, diğer davalı hakkında verilen karar istinaf edilmediğinden yeniden kurulan hükümde bu husus gözetilerek, davalı ... Faktoring A.Ş. vekilinin istinaf talebinin kabulüne, İlk Derece Mahkemesinin kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı Art Aksesuar ve Mobilya San. Tic. Ltd. Şirketi ile Efe Galvano ve Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti. ortakları ve imza yetkilileri aynı kişiler olup adresleri ve iştigal konularının aynı olduğunu, faktoring sözleşmesinin ise bu sözleşmeye kefil olarak Art Aksesuar ve Mobilya San. Tic. Ltd. Şirketi adına imzalandığını, Efe Galvano ve Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti adına ve Art Aksesuar ve Mobilya San. Tic. Ltd. Şirketi adına sözleşmeyi imzalayanın aynı kişi olduğunu, davalı Faktoring firmasının ciro zincirinde bulunan şirketler arasındaki ilişkiyi bilmediğinin kabul edilemeyeceğini, lehtara karşı ileri sürülebilecek hususların davalı faktoring şirketine karşı ileri sürülebileceğini, Efe Galvano ve Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından davalı ... Faktoring A.Ş.'ye sunulan irsaliyeli fatura incelendiğinde malların teslim edildiğine dair imzaların da mevcut olduğunu, davalı ... Faktoring A.Ş. iyi niyetli kabul edilemeyeceğinden kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, menfi tespit ve istirdat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.