Esas No: 2022/5231
Karar No: 2024/1599
Karar Tarihi: 28.02.2024

**11. Hukuk Dairesi         2022/5231 E.  ,  2024/1599 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16.Hukuk Dairesi

SAYISI : 2020/253 Esas, 2022/1006 Karar

vekili Avukat ...

İHBAR OLUNAN : Fam İnşaat San.Tic.Ltd.Şti. vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ :

HÜKÜM : Esastan ret

İLK DERECE

MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2017/220 E., 2019/251 K.

Taraflar arasındaki tasarım ve faydalı model hakkına tecavüzün tespiti, ref'i, önlenmesi ve tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve katılma yoluyla davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda;

Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre hüküm altına alınan ve temyize konu edilen toplam miktar 25.000,00 TL olup Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 107.090,00 TL’nin altında kaldığı anlaşılmakla, davacı vekilinin katılma yoluyla temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı vekilinin gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin binalar ve bina dışındaki duvar, kavşak, cadde, refüj gibi alanlarda kullanılmak üzere geliştirdiği duvar saksılarını TR 2010/03648 Y numaralı faydalı model belgesi ve 2010/03648 numaralı endüstriyel tasarım tescil belgesi ile koruma altına aldığını, davalının ise müvekkiline ait tasarım tescili ve faydalı modele konu ürünleri taklit ederek izinsiz olarak kullandığını, bu konuda davalıya 02.07.2013 tarihinde ihtarname gönderildiği, ancak ihtarnameye rağmen kullanıma devam ettiğini, davalının eylemlerinin müvekkilinin faydalı model ve tasarım hakkına tecavüz teşkil ettiği gibi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (6102 sayılı Kanun) kapsamında haksız rekabet oluşturduğunu, ürünlerin kötü kullanımı nedeniyle davacının maddi ve manevi zarara uğradığını ileri sürerek bu sebeplerle meydana gelen tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, şimdilik 100,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline, kararın ülke genelinde ilan yoluyla duyurulmasına karar verilmesini talep etmiş; 08.02.2017 harç ikmal tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 42.845,00 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; İdarelerinin Park ve Bahçeler Müdürlüğünün 31.12.2013 tarih ve 498 sayılı yazılarında Ümraniye Belediyesi tarafından İhale No:2012/6895 ve Duvarlara Saksılı Çiçek Alım İşi adıyla 10.02.2012 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu Açık İhale Usulüne göre ihale yapıldığını ve bir bedel üzerinden Fam İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'ne ihale edildiğini, ihale kapsamındaki ürünlerin yüklenici firma tarafından teknik şartnamesine uygun şekilde temin edildiğinin belirtildiğini, müvekkilinin ürünü üreten ve satan konumunda olmadığını, bir hak ihlali mevcut ise bundan ihaleyi alan ve ürünü temin eden firmanın sorumlu olduğunu savunarak açılan davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu olan ve davalı tarafça kullanılan ürünün davacının tasarım ve faydalı modelinin kapsamında olduğunun tespit edildiği, lisans bedeli hesaplanırken sadece sınai mülkiyet hakkı sahibinin cirosu ve elde ettiği kazancın değil, davalının cirosu, üretim ve satış kapasitesi ile satabileceği ürün miktarı da nazara alınarak, davalının ticari iş ve işlem hacmine uygun bir bedelin belirlenmesi gerektiği, bu itibarla somut olayın özelliklerine, davalının ürünleri kullanım şekline, cirosuna ve elde ettiği gelire göre ödemesi gerekli, hakkaniyete ve menfaatler dengesine uygun, makul bir miktarın lisans bedeli olarak tespiti ile hüküm altına alınması gerektiği, davalı ... ile ihbar olunan şirket arasında yapılan ihale şartnamesine göre 16100000 adet duvar saksısı temin edildiği, saksı fiyatının ne kadar olduğuna dair bir açıklık bulunmadığı, ihale bedelinin 286.300,00 TL olduğu, ancak bu bedelin içinde dava konusu saksılar dahil saksı montajı giderleri, çiçek giderleri ve sulama sisteminin tesis giderlerinin de yer aldığı, bu nedenle davaya konu ürünlerle ilgili lisans bedelinin kesin olarak hesaplanmasının mümkün olmadığının anlaşıldığı, bu nedenle mahkemece 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 50 nci maddesi uyarınca uygun bir maddi tazminat ve olayın özelliklerine, ihale sözleşmesinin kapsamına göre davacı lehine uygun bir manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin (556 sayılı KHK) 138,139,140,141 ve 142 nci maddeler ile 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (554 sayılı KHK) 50,51,52 ve 53 üncü maddeleri kapsamında tecavüzün tespiti ile tazminat talep edildiğini, mahkemece alınan bilirkişi heyet raporunda, İstanbul Ticaret Odasının (İTO) 29.12.2016 tarihli yazısında tasarım ve faydalı modele ait cironun %15'i oranında rakamın emsal lisans bedeli olarak tespit edilebileceğinin belirtildiği ve tazminatın ihale bedeli olan 286.300,00 TL'nın %15'i üzerinden 42.945,00 TL olarak belirlenmesi gerekirken, bilirkişi tarafından belirlenen bedelin değil resen taktir edilen bedele hükmedildiğini, mahkemenin gerekçesinin yerinde olmadığını, davalı belediyenin itirazında belirttiği gibi ihale bedelinin saksıların temini, çiçek dikilmesi, su sisteminin tesisi, saksıların montajını içerdiğinin açık olmadığını, davalı ve ihbar olunan vekillerinin cevap dilekçelerinde ihalenin saksı temini konusunda olduğunun belirtildiğini, diğer alacak kalemlerine ilişkin olduğu yönünde beyanda bulunulmadığını, dosyada mübrez sözleşmenin 5.maddesinde işin tanımının yapıldığını, ihale bedelinin saksıların temini, çiçek dikilmesi, su sisteminin tesisi, saksıların montajı kalemlerini de içerdiği iddiasının asılsız olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece alınan 30.07.2018 tarihli kök rapor ile 04.03.2019 tarihli ek rapor arasındaki tespitler yönünden 180 derece farklılık bulunduğunu, raporların mevcut haliyle hükme esas alınamayacağını, raporda her iki tasarım arasındaki farklılıklara değinilmediğini, ayırt edici özellikler olarak, ön yüzeyde dekoratif işleme bulunduğunu, saksıların yan yana birbirlerine tutunmalarını sağlamak için iki adet çengel ve çengelin takılması için oyuk bulunduğunu, en önemli yenilik olarak saksıların üst yüzeyinde yan kenarlarında borularla yapabilmek için iki adet yarım daire şeklinde oyuk mevcut olduğunu, böylece bir boru ile saksıların sulanmalarının sağlanabildiğini, saksıların toprağın havalanabilmesi için saksının en alt kısmında iki adet havalandırma deliği bulunduğunu, bu özelliklerin işlevsel olarak diğer ürünlerden daha yenilikçi ve ayırt edici özellikler olduğunu, bilirkişilerin bu farklılıkları dikkate almadığını, sözleşmenin 22.maddesi gereğince fikri veya sınai mülkiyet konusu olan bir hak veya menfaatin ihlal edilmesi halinde bundan firmanın sorumlu olacağını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusu yönünden; mahkemece celp edilen "duvarlara saksılı çiçek alım işi" ile ilgili ihale evraklarına göre; teknik şartnamenin 5.sayfasında "İŞİN KISIMLARI" başlığı altında, "işin dört kısımdan oluştuğu, saksıların temini, saksılara çiçek dikilmesi, sulama sisteminin tesisi, saksıların montajı" şeklinde açıklandığı, "Duvarlara Saksılı Çiçek Alım İşi, Mal Alımına Ait Sözleşmesi" 10.madde son fıkrasında "Her bir saksıdaki mevsimlik çiçek saksıları dolduracak şekilde dikimi yapılmış olarak monte edilecektir" şeklinde olduğu, dolayısıyla ihale bedelinin tamamının saksı teminine ilişkin olmadığı, dört kısım işin tamamına ait olduğu, mahkemece 6098 sayılı Kanun'un 50 nci maddesi hükmü gereğince maddi tazminatın dosya kapsamı ve ihale belgelerine göre belirlenmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, davalı vekilinin istinaf başvurusu yönünden ise; kök rapor ile ek rapordaki farklılığın, dosyaya sunulan tecavüze konu ürün örneği ile patent belgesi 1 numaralı bağımsız istemi ile korunan unsurların karşılaştırılmasına ilişkin olduğu, kök raporda ürün örneğinde bulunmadığı tespit edilen unsurların, dosyaya sonradan sunulan "süzgeç" ve "iskele küçük hali" ibareli ürünlerle birlikte incelendiğinde mevcut olduğunun kök raporda beyan edildiği, raporlar arasında çelişki bulunmadığı, incelenen ürünler yönünden farklılık bulunduğu, kaldı ki faydalı modele tecavüz iddiasına yönelik istinaf başvurusu da bulunmadığından istinaf sebebinin yerinde olmadığı, ayrıca mahkemece alınan her iki bilirkişi heyet raporunda, davalının ürün tasarımının, davacı adına tescilli tasarım ile benzer olduğu, ileri sürülen farklılıkların küçük ayrıntılarda olup tasarımın farklı algılanmasını sağlamayacağı, dosya içerisine getirtilen ihale evrakları incelendiğinde, davalı belediyenin ihale teknik şartnamesinde üretilecek saksıların tüm ebatlarını bildirdiği gibi ayrıca üretilecek saksının ve askının şeklini dahi çizimlerle belirlediği, davalı belediyenin 554 sayılı Endüstriyel Ürünlerin Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin (554 sayılı KHK) 17 nci maddesi hükmü gereğince, tasarıma tecavüz ve haksız rekabet fiili ile maddi ve manevi tazminatlardan sorumlu olduğu (Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 06.05.2014 tarihli 2014/1013 E. - 2014/8509 K. sayılı kararı) sözleşmenin 22.maddesinin kendi iç ilişkileri ile ilgili olup davacı tarafa karşı ileri sürülemeyeceği gerekçeleriyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş,. davacı vekilinin istinaf başvurusu yönünden; mahkemece celp edilen "duvarlara saksılı çiçek alım işi" ile ilgili ihale evraklarına göre; teknik şartnamenin 5.sayfasında "İŞİN KISIMLARI" başlığı altında, "işin dört kısımdan oluştuğu, saksıların temini, saksılara çiçek dikilmesi, sulama sisteminin tesisi, saksıların montajı" şeklinde açıklandığı, "Duvarlara Saksılı Çiçek Alım İşi, Mal Alımına Ait Sözleşmesi" 10.madde son fıkrasında "Her bir saksıdaki mevsimlik çiçek saksıları dolduracak şekilde dikimi yapılmış olarak monte edilecektir" şeklinde olduğu, dolayısıyla ihale bedelinin tamamının saksı teminine ilişkin olmadığı, dört kısım işin tamamına ait olduğu, mahkemece 6098 sayılı Kanun'un 50 nci maddesi hükmü gereğince maddi tazminatın dosya kapsamı ve ihale belgelerine göre belirlenmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, davalı vekilinin istinaf başvurusu yönünden ise; kök rapor ile ek rapordaki farklılığın, dosyaya sunulan tecavüze konu ürün örneği ile patent belgesi 1 numaralı bağımsız istemi ile korunan unsurların karşılaştırılmasına ilişkin olduğu, kök raporda ürün örneğinde bulunmadığı tespit edilen unsurların, dosyaya sonradan sunulan "süzgeç" ve "iskele küçük hali" ibareli ürünlerle birlikte incelendiğinde mevcut olduğunun kök raporda beyan edildiği, raporlar arasında çelişki bulunmadığı, incelenen ürünler yönünden farklılık bulunduğu, kaldı ki faydalı modele tecavüz iddiasına yönelik istinaf başvurusu da bulunmadığından istinaf sebebinin yerinde olmadığı, ayrıca mahkemece alınan her iki bilirkişi heyet raporunda, davalının ürün tasarımının, davacı adına tescilli tasarım ile benzer olduğu, ileri sürülen farklılıkların küçük ayrıntılarda olup tasarımın farklı algılanmasını sağlamayacağı, dosya içerisine getirtilen ihale evrakları incelendiğinde, davalı belediyenin ihale teknik şartnamesinde üretilecek saksıların tüm ebatlarını bildirdiği gibi ayrıca üretilecek saksının ve askının şeklini dahi çizimlerle belirlediği, davalı belediyenin KHK 'nin 17 nci maddesi hükmü gereğince, tasarıma tecavüz ve haksız rekabet fiili ile maddi ve manevi tazminatlardan sorumlu olduğu (Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 06.05.2014 tarihli 2014/1013 E. - 2014/8509 K. sayılı kararı) sözleşmenin 22.maddesinin kendi iç ilişkileri ile ilgili olup davacı tarafa karşı ileri sürülemeyeceği gerekçeleriyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve katılma yoluyla davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece defalarca bilirkişi raporu alındığını, 30.07.2018 tarihli kök raporda dava konusu saksıların farklı teknik özellikler taşıdığı tespit edilmişken, aynı heyet tarafından hazırlanan 04.03.2019 tarihli ek raporda saksıların benzer özellikler taşıdığı ve faydalı modelin koruma kapsamına tecavüz oluşturduğunun tespit edildiğini, aynı bilirkişilerin tamamen farklı görüşlere ne şekilde ulaştığının anlaşılamadığını, bu hali ile bilirkişi raporlarının hükme esas alınacak nitelikte bulunmadıklarını, buna rağmen İlk Derece Mahkemesince bilirkişi raporları dayanak yapılarak davanın kısmen kabulüne karar verildiğini, bilirkişi raporlarında eksik inceleme yapıldığını, çünkü her iki tasarımın yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine değinilmediğini, müvekkili belediye tarafından "duvarlara saksılı çiçek alım işi" adı ile açılan ihale sonucunda işin ihbar olunan şirkete verildiğini, teknik şartnamenin 22.maddesi uyarınca da fikri ve sınai mülkiyet konusu olan bir hak veya menfaatin ihlal edilmesi halinde firmanın sorumlu olacağının kararlaştırıldığını, dolayısıyla müvekkili belediyenin ürünü üreten ve satan olmadığını, bir hak ihlali var ise müvekkilinin sorumlu olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı eylemlerinin davacıya ait faydalı model ve tasarım hakkına tecavüz teşkil edip etmediği, haksız rekabete sebep olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 554 sayılı KHK'nın 17 nci maddesi, 6098 sayılı Kanun'un 50 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Yukarıda açıklanan sebeplerle;

A. Davacı Temyizi Yönünden

Davacı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,

B. Davalı Temyiz Yönünden

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacıya iadesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

28.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.