Esas No: 2023/10059
Karar No: 2023/10615
Karar Tarihi: 01.11.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/10059 E.  ,  2023/10615 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/166 E., 2023/1078 K.

KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 3. İş Mahkemesi

SAYISI : 2019/296 E., 2021/257 K.

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı şirkette çalıştığını, ... Şirketler Grubunun kendi bünyesindeki şirketler arası düzenleyeceği futbol turnuvalarında müvekkiline görevlendirme geldiğini, müvekkilinin 2017 yılında futbol takımına katıldığını, 19.03.2019 tarihinde saat 19:00 civarında ... fabrikası spor hareketleri bölümünde yapılan antreman esnasında bir başka işçiyle çarpışması sonucunda müvekkilinin sağ dizinin burkulduğunu ve ön çapraz bağlarının koptuğunu, müvekkilinin iş kazası tutanağı tutturamadığını, ameliyat olduğunu, sağlık sorunları sebebiyle işten çıkarıldığını, SGK'ya iş kazası için başvurulduğunu, ancak SGK'nın iş kazası tespitinin yapılmadığı cevabını verdiğini belirterek; dava konusu olayın iş kazası olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Şirket vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkili şirkette çalışan işçilerin futbolcu olarak işe alınmalarının söz konusu olmadığını, davacının turnuvalara gönüllü olarak katıldığını, davacı işçinin yaralanmasından müvekkili şirketin kusuru bulunmadığını belirterek davanın reddine, yargılama masrafları ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "1-Davanın kabulü ile

Davacının 19.03.2019 tarihinde futbol takımının antrenmanı sırasında yaralanmasına neden olan kazanın 5510 sayılı Kanun'un 13 maddesi kapsamında iş kazası olduğunun tespitine, " karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri

1. Davalı SGK vekili istinaf sebepleri olarak; olaya maruz kalan kişinin 5510 sayılı Kanun'un 4/1 inci maddesi uyarınca sigortalı sayılması ve olayın, 5510 sayılı Kanun'un 13/1 inci maddesinde sayılı ve sınırlı olarak belirtilen hal ve durumlardan birinde meydana gelmesinin meydana gelen olayın iş kazası sayılabilmesi için her iki şartın da sağlanması gerektiğini, olaya maruz kalan kişinin sigortalı sayılması, olayın iş yerinde ve işveren tarafından yürütülmekte olan iş sebebiyle gerçekleşmesi, olay neticesinde zarar meydana gelmesi ve olay ile ortaya çıkan zarar arasında uygun illiyet bağı bulunması gerektiğini, davacı yanca, diğer davalı işveren tarafından düzenlenen futbol turnuvası için 19.03.2019 tarihinde yapılan antrenmanda, takım arkadaşı ile çarpışması sonucu sağ dizinden yaralandığı olayın iş kazası olduğunun iddia edildiğini, davacı sigortalının; davalı iş yerinde yürütülen işten bağımsız, davalı işverenin emir ve talimatı olmaksızın, gönüllülük esası ve kendi iradesi ile hareket ettiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, yaşanan olayın iş kazası olarak kabulünün mümkün olmadığını, netice itibariyle antrenman esnasında sigortalının yaşadığı olay, davalı işverenin organizasyon alanı içinde kalmamakla birlikte, işin yürütümü ile ilgili olmadığı gibi sigortalının yaptığı işle de bağdaşmadığını, dosyada mübrez 22.06.2021 tanzim tarihli bilirkişi heyeti raporunun 'İlgili Mevzuat Çerçevesinde Olayın Analizi ve Değerlendirme' başlıklı (D) bölümünün:

(4) numaralı alt bendinde yer alan; "... işçinin asıl görevi dışında futbol takımında da görevlendirilmesi gibi bir durum söz konusudur ..."

(6) numaralı alt bendinde yer alan; "... İşveren gönüllülük çerçevesinde şirket içinde sosyal aktivite olarak futbol müsabakası için futbol takımı oluşturmuştur ..." şeklindeki görüşleri birbiriyle çelişmesine ve hüküm kurulmaya elverişli olmamasına rağmen İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınmasının isabetsiz olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı şirket vekili istinaf sebepleri olarak; müvekkili şirketin görevlendirme yaptığına ilişkin davacı tanıklarının beyanları dışında dosyada delil bulunmadığını, bu tanıkların beyanlarının duyuma dayalı olduğunu, tanıkların kendilerinin bizzat takımlarda yer almadığını, müvekkil şirketin çalıştırdığı işçileri futbol oynamaya zorlaması için makul bir sebep bulunmadığını, bu etkinliklerin amacının işçilerin sosyal hayatlarına renk katmak olduğunu, turnuva maçlarının mesai saatleri içinde yapıldığına ilişkin iddianın da asılsız olduğunu, kazanın gerçekleştiği yerin Arifiye'de bulunan halı saha olduğunu, iş yerinde gerçekleşmediğini, davacı ile aynı takımda oynayan tanıkların maçlara katılmanın gönüllülük esasına dayalı olduğunu belirttiklerini, müvekkili şirket tarafından verilen bir görev yada talimat bulunmadığını, antrenmanın mesai saatleri dışında yapıldığını, iş yerine gelip gitme durumunun da mevcut olmadığını, bilirkişi raporunun çelişkili olduğunu, yargılama giderlerinin hazineye gelir kaydına şeklinde hüküm kurulmasının hatalı olduğunu belirterek Yerel Mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davalıların istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca ayrı ayrı esastan reddine," karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı şirket vekili; istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; isitinaf gerekçelerini yinelemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, 19.03.2019 tarihinde meydana gelen olayın iş kazası olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

Eldeki davaya konu olayın meydana geldiği tarih itibari ile davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesidir. Maddenin birinci fıkrasında iş kazası,

"a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,

c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak iş yeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,

d) Bu Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,

e)Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır." şeklinde tanımlanarak 506 sayılı Kanun'da belirtilen iş kazası kavramı genişletilmiştir. 5510 sayılı Kanun bakımından inceleme yapıldığında sosyal güvenlik hukuku anlamında iş kazası unsurları kazaya uğrayanın 5510 sayılı Kanun anlamında sigortalı sayılması, sigortalının kazaya uğraması, sigortalının kaza sonucu bedensel veya ruhsal bir zarara uğraması ve kaza ile sigortalının uğradığı bedensel zarar arasında uygun nedensellik bağının bulunmasıdır (Güzel, A./Okur, A.R./Caniklioğlu, N.: Sosyal Güvenlik Hukuku, ... 2014, s. 417-432). 5510 sayılı Kanun'da iş kazası sayılan hâllerden (b) bendi dışında kazanın yapılan işle ilgisi aranmamaktadır. İş kazası kavramının kanunda bu şekilde geniş düzenlenmesinin sebebi sosyal güvenlik hakkının koruyucu kapsamının mümkün olduğunca genişletilmesinin amaçlanmasıdır (Süzek, S.: İş Hukuku (Genel Esaslar ve Bireysel İş Hukuku), ... 2015, s. 449).

30.06.2012 tarihli ve 28339 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3 üncü maddesinde iş kazası "...İşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen özre uğratan olay..." şeklinde tanımlanmıştır.

22.04.2005 tarihi itibariyle Ülkemizde de yürürlüğe giren 155 No'lu İş Sağlığı ve Güvenliği ve Çalışma Ortamına İlişkin Sözleşmesinde işyeri “işçilerin, işleri nedeniyle gitmeleri veya bulunmaları gereken ve işverenin doğrudan veya dolaylı kontrolü altında bulunan bütün yerleri kapsar” şeklinde belirtilmiştir.

İş organizasyonu kapsamında işçinin işinin yapıldığı yer ile işyerinde sayılan ve bağlı yer olarak değerlendirilen yatakhane, yemekhane gibi yerlere işveren tarafından gönderilmesi, işin yürütümü ile ilgili olduğu gibi işçi işverenin otoritesi altında olduğundan ve aynı gelip gidilen yer aynı iş organizasyonu kapsamında kaldığından, her iki yer arasında gelip gittiği süre içinde uğradığı kaza iş kazası sayılmalıdır. Kısaca böyle bir kaza işverenin dolaylı kontrolü altında meydana geldiğinden iş kazasıdır. İşverenin hakimiyet ve otoritesinin devam ettiği, başka bir anlatımla hakimiyet ve otoritenin devam ettiği yerde gerçekleşen iş kazasının iş organizasyonunun kapsamı içinde olduğunun kabulü sosyal güvenlik hukukunun koruyucu amacına hizmet edecektir. (Y. HGK. 25.11.2020 tarih ve 2016/(21)10-2569 E, 2020/956 K).

Sigortalının görevle bir başka yere gönderilmesi, işyerinin bulunduğu yerleşim biriminin sınırları içinde olabileceği gibi, bir başka yer de olabilir. Her iki görevlendirmede de sigortalının işyerinden ayrıldığı andan, döndüğü ana kadar geçen zamanda ve geliş gidişi esnasında meydana gelecek olaylarda sigortalı zarara uğramış ise bu olay iş kazası sayılacaktır.

Sigortalının bir başka yerde görevlendirilmesi söz konusu ise ve görevlendirme süresi mesai saati süresinden daha uzun ise, yalnızca işin gereği olarak bulunduğu yerlerde değil, normal bir insanın günlük hayatı ve hayatın doğal akışı içinde yaptığı işler ve bulunduğu yerler dolayısıyla meydana gelen olaylar da iş kazası sayılacaktır.

3. Değerlendirme

Dosya içeriğine göre davalı şirketin sigortalı çalışanı olarak boya montaj işçisi olarak görev yapan davacının, 19.03.2019 tarihinde, futbol antremanı esnasında geçirdiği kaza sonucunda sakatlanması sonucu ameliyat olduğu, davacının meydana gelen olayın iş kazası olduğunu, futbol turnuvasında işvereni tarafından görevlendirilmesi sonucu yer aldığını ileri sürerek eldeki davayı açtığı, dosya kapsamında dinlenen tanık beyanlarında ağırlık olarak, fabrikada bölümler arasında ve ... şirket grubunun şirketleri arasında futbol turnuvalarının yapıldığının ifade edildiği, davacı tanıklarının ifadelerinde amirlerin sözlü emri ile turnuvaya katılımda bulunacakların belirlendiği, davalı ve kamu tanıklarının beyanlarında ise iş yerinde gönüllülük esasına göre futbol oynayanların belirlendiğinin ifade edildiği, Mahkemece işveren tarafından düzenlenen organizasyon kapsamında, davacının futbol takımında görevlendirilmesi sonucu, meydana gelen sakatlanma olayının iş kazası olduğu kabul edilmek suretiyle, karar verilmişse de Mahkemece iş kazasının gerçekleştiğine ilişkin şüpheye yer bırakmayacak şekilde yeterli bir araştırma yapılmadan, eksik inceleme ve araştırma sonucu karar verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece öncelikle, davacının futbol turnuvası öncesi antremanda sakatlanması şeklinde meydana geldiği anlaşılan olayda, davacı sigortalının işveren tarafından futbol turnuvasında görevlendirildiğine dair deliller toplanılmalı, böyle bir turnuvanın olup olmadığı, müsabakaya katılan şirketlerin bilgileri, çizelgeleri, varsa müsabaka kayıtları celp edilmeli, gerek fabrikadaki bölümler arasında, gerekse ... grubundaki şirketlet arasında futbol turnuvalarının hangi tarih itibariyle başladığı belirlenmeli, davalı şirketçe oluşturulan futbol takım kadrosunun şirket çalışanları arasından ne suretle belirlendiği, olay gününde halı saha kirası ve diğer giderlerin kim tarafından karşılandığı, davalı şirket çalışanlarının halı sahaya gidiş-gelişi için servis ve şoför tahsisinin davalı şirketçe sağlanıp sağlanmadığı, bu kapsamda davacının davalı şirketin iş organizasyonu içerisinde görevlendirilip görevlendirilmediği, kazanın meydana geldiği ileri sürülen halı sahada olay günü davalı iş yeri çalışanlarından kimlerin bulunduğu tespit edilmeli, yeteri kadar bordro tanığı re'sen belirlenerek ayrıntılı beyanları alınmalı, toplanan deliller ışığında varılacak sonuca göre karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

01.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.