Esas No: 2021/16438
Karar No: 2021/5771
Karar Tarihi: 29.09.2021

**4. Hukuk Dairesi         2021/16438 E.  ,  2021/5771 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki trafik kazası sonucu gerçekleşen zararlar nedeniyle maddi manevi tazminatlar istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; asıl davanın kısmen kabulüne, Birleşen İncesu Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2002/106-2002/121 Esas sayılı dosyasında istemin reddine, Birleşen İncesu Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2003/130-2004/326 Esas sayılı dosyasında maddi manevi tazminat istemlerinin kabulüne dair verilen 22/12/2015 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalı ... mirasçıları ..., ..., ... ve davalı ... Ltd. Şti. vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

K A R A R

Asıl davada davacılar vekili; 25/08/2001 tarihinde ... plakalı aracı ile Kayseri İlinden Niğde İline seyretmekte olan müvekkili ...'ye ait ve yine müvekkili ... sevk ve idaresindeki traktörün trafik kurallarına uygun bir şekilde yoluna devam etmekteyken davalılardan ...'ın kullandığı ve yine davalılardan ... Birlik Tic. Ltd. Şti'ye ait olan... plakalı aracın müvekkilinin kullandığı traktöre arkadan çarptığını ve maddi hasarlı ve yaralamalı trafik kazasının meydana geldiğini belirterek iş gücü kaybı olarak davalılardan 300.000,00 TL talep ettiklerini, kazadan dolayı manevi zarara uğrayan müvekkillerinin bu zararlarının kısmen de olsa tazmini için her iki müvekkil için ayrı ayrı 500.000,00 TL manevi tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

Asıl davada davalılar Tasfiye Halinde ... Sigorta A.Ş. vekili, ... Birlik Ltd. Şti. vekili ve ... mirasçıları davanın reddini savunmuşlardır.

Birleşen İncesu Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2002/106-2002/121 Esas sayılı dosyasında davacı ... Ltd. Şti vekili, müvekkili şirkete ait... plaka sayılı araç ile davalılara ait ... plaka sayılı traktörün çarpışması sonucu 25/08/2001 tarihinde kaza meydana geldiğini, kaza sonucu müvekkiline ait araçta hasar bedeli, değer kaybı, iş kaybı bedeli olarak 2.551.449,600 TL'nin olay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

Birleşen İncesu Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2002/106-2002/121 Esas sayılı dosyasında davalı ... ve ... davanın reddini savunmuşlardır.

Birleşen İncesu Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2003/130-2004/326 Esas Sayılı dosyasında davacı ... vekili; 25/08/2001 tarihinde ...'nün kullandığı ...'ye ait ... plakalı traktör ile ...'ın kullandığı ... Birlik tur. Tic. Ltd. Şti. 'ye ait... plakalı otobüsün çarpışması sonucu yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, traktör römorkunda yolcu konumunda olan müvekkili ...'ın bu kaza neticesi yaralandığını ve maluliyeti nedeni ile yaşamını yatağa bağımlı olarak bakıma muhtaç bir şekilde devam ettirdiğini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere maddi manevi tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

Birleşen İncesu Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2003/130-2004/326 Esas Sayılı dosyasında davalılar Tasfiye Halinde ... Sigorta A.Ş., ... Birlik Ltd. Şti. ... mirasçıları, Mapfre Sigorta A.Ş. (Türkiye Genel Sigorta A.Ş.) , ..., ... vekilleri davanın ayrı ayrı reddini savunmuşlardır.

Mahkemece; asıl dava yönünden davanın kısmen kabulü ile 361,31 TL. maddi tazminatın davalılar ... Birlik Tic.Ltd.Şti ile ... (mirasçıları)'dan haksız fiilin meydana geldiği tarih olan 25/08/2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, diğer davalı müflis ... Sigorta bakımından ise sigorta poliçesinde öngörülen kişi başı azami sorumluluk miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla dava tarihi olan 23/01/2002 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine, davacıların her biri yönünden 500,00'er TL. manevi tazminatın davalılar ... Birlik Tic.Ltd.Şti ile ... (mirasçıları)'dan haksız fiilin meydana geldiği tarih olan 25/08/2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine, Birleşen İncesu Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2003/130-2004/326 Esas sayılı davasında davacının davası sübuta ermediğinden reddine, Birleşen İncesu Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2003/130-2004/326 Esas Sayılı dosyasında davanın kabulü ile 15.000 TL maddi tazminatın davalılar ..., ..., ... Birlik Tic.Ltd.Şti ile ... (mirasçıları) bakımından haksız fiilin meydana geldiği tarih olan 25/08/2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, diğer davalı müflis ... Sigorta A.Ş ile Genel Sigorta A.ş bakımından ise sigorta poliçesinde öngörülen kişi başı azami sorumluluk miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla dava tarihi olan 23/01/2002 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, 34,358,50 TL maddi tazimnatın davalılar ..., ..., ... Birlik Tic.Ltd.Şti ile ... (mirasçıları) bakımından ıslah tarihi olan 03/08/2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, diğer davalı müflis ... Sigorta A.Ş ile Genel Sigorta A.Ş. bakımından ise sigorta poliçesinde öngörülen kişi başı azami sorumluluk miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla ıslah tarihi olan 03/08/2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, 10.000 TL. manevi tazminatın davalılar ..., ..., ...

Birlik Tic.Ltd.Şti ile ... (mirasçıları)'dan haksız fiilin meydana geldiği tarih olan 25/08/2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiş, hüküm davalı ... mirasçıları ..., ..., ... ve davalı ... Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Asıl davada davalı ... mirasçıları ..., ..., ... ile davalı ... Ltd. Şti. vekilinin asıl dava davacılarına yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

İhtiyari dava arkadaşı olan davacılar bakımından davalının temyiz itirazları her bir davacı yararına hüküm altına alınan miktar bakımından ayrı ayrı değerlendirilecektir. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 5236 sayılı Kanun ile eklenen ek 4. madde ile HUMK’nun 427. maddesi uyarınca temyize konu bölümünün 2.080,00 TL’yi geçmemesi durumunda karar kesindir. Somut olayda temyize konu olan tutar, bu düzeye ulaşmadığından davalının temyiz inceleme isteğinin reddine karar verilmiştir.

2- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre Birleşen İncesu Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2002/106-2002/121 Esas sayılı dosyasında davacı ... Ltd. Şti. vekilinin, Birleşen İncesu Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2003/130-2004/326 Esas Sayılı dava dosyasında davalı ... mirasçıları ..., ..., ... aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.

3- Birleşen İncesu Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2002/106-2002/121 Esas sayılı dosyasında davacı ... Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazlarına gelince;

Birleşen dava trafik kazasından kaynaklanan hasar bedeli, değer kaybı ve işten kalma bedelinin tazmini istemine ilişkindir.

a) Davacı talepleri arasında değer kaybını da istemiş, hükme esas alınan bilirkişi raporunda araçtaki değer kaybının tespiti, Dairemizce değer kaybının belirlenmesi hususunda esas alınan, aracın kaza tarihindeki hasar görmemiş 2.el piyasa değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2.el piyasa değeri arasındaki fark kriterine uyulmaksızın hesaplama yapılarak sağlanmıştır. Bilirkişi raporunda belirtilen yöntemle değer kaybının tespit olunduğu rapora dayalı olarak hüküm kurulamaz.

Bu durumda mahkemece aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, davacı tarafın iddiaları, davalı tarafın savunmaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybı zararının belirlenmesi, meydana gelebilecek çelişkilerin giderilmesi yönünden Makine mühendisinden ayrıntılı, gerekçeli ve denetime açık yeni bir rapor alınması, ondan sonra dosyadaki tüm deliller birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

b) Davacı taraf, aracın tamir süresi olan 17 gün boyunca aracın yolcu taşımacılığı işinde kullanılamaması nedeniyle oluşan kazanç kaybının da tahsilini istemiştir. Mahkemece hükme esas alınan, avukat bilirkişi tarafından düzenlenen 11/09/2006 tarihli raporda, davacının talep edebileceği kazanç kaybı yönünden dosyaya sunulan bir fatura bulunmadığından bu konuda bir inceleme yapılmadığı rapor edildiği anlaşılmaktadır.

Trafik kazalarında araç mahrumiyeti nedeniyle zarar belirlenirken aracın hasar durumuna göre onarımı için gereken makul sürenin belirlenmesi ve belirlenen bu süre üzerinden zarar hesabının yapılması gerekir. Bu hesaplama ise çözümü hukuk dışında özel ve

teknik bilgiyi gerektiren bir husus olup mahkemece bilirkişi görüşüne başvurulmalıdır. Şu durumda mahkemece, davacının araç mahrumiyet zararına yönelik olarak zararın hesaplanması yöntemi itibarıyla Yargıtay içtihatlarına uygun, gerekçeli ve denetime elverişli uzman bilirkişiden rapor alınmak suretiyle tespit edilip talep miktarı da gözetilerek hüküm altına alınması gerekir. Açıklanan yönler gözetilmeden maddi tazminatın reddedilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

4- Birleşen İncesu Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2003/130-2004/326 Esas Sayılı dosyasında davalı ... Ltd. Şti. vekili ile davalı ... mirasçıları ..., ..., ...’ın temyiz itirazlarına gelince;

Zararın meydana gelmesinde veya artmasında mağdurun da kusurunun bulunması halinde söz konusu olan müterafik kusur TBK'nın 52. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre zarara uğrayan, zarar doğuran eyleme razı olmuş veya kendisinin sebep olduğu hal ve şartlar zararın meydana gelmesine etki yapmış veya tazminat ödevlisinin durumunu diğer bir surette ağırlaştırmış ise hâkim tazminat miktarını hafifletebilir.

Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 130. maddesine göre; "Kamyon, kamyonet, römork ve yarı römorklarda yük üzerinde insan taşınması yasaktır.

Gerekli hallerde, kamyon, kamyonet, römork ve yarı römorklarla;

a) Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkındaki Yönetmelikte belirtilen ölçülere uygun oturma yerleri yapılması,

b) Kasa kenarlarının düşmeyi önleyecek şekilde kapalı ve üzerinin örtülü olması,

Şartıyla taşıma sınırının her tonu için 2 yolcu taşınabilir.

c) Kısa mesafelerde işçi taşınmasında kullanılacaklar için, kasanın yanı ve arka kapaklarının 90 cm. yükseklikte ve sağlam şekilde kapalı olması, karoser zemininden itibaren en az 120 santimetre yüksekliğinde elle tutulacak sağlam bir korkuluğunun bulunması şartı ile taşıma sınırının her tonu için ayakta 2 yolcu (işçi) taşınabilir. Bu amaçla kullanılan araçların üzeri açık olabilir.

d) Yükle birlikte yolcu ve hizmetlilerin taşınmasında aşağıdaki esaslara uyulması mecburidir.

1) Yüklerin sağlam olarak yerleştirilmiş ve bağlanmış olması,

2) Kasanın yan ve arka kapaklarının kapalı olması,

3) Yolcuların kasa içinde ayrılacak bir yerde oturtulması,

4) Yüklerin üzerine hiçbir şekilde yolcu bindirilmemesi,

şartıyla yükle birlikte yolcu taşınabilir."

Somut olayda; davacı ...’ın traktör römorkunda yolculuk ettiği sırada kazanın meydana geldiği anlaşılmıştır. Davalı vekili, müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini savunmuştur. Mahkemece bu husus tartışılmamıştır. Eksik inceleme ile karar verilemez.

Bu durumda; mahkemece ceza dosyası içerisindeki beyanlar ve savunmalar da gözetilerek davalının müterafik kusur savunması üzerinde durularak yukarıda belirtilen Yönetmelik hükmü de değerlendirilerek davacı ...’ın traktör römorkunda yolculuk etmesinden dolayı 818 sayılı BK 43. ve 44. Maddesi uyarınca tazminattan %20 oranında indirim yapılması gerekip gerekmediği tartışılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi doğru görülmemiştir.

SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenle asıl davada davalı ... mirasçıları ..., ..., ... ile davalı ... Ltd. Şti. vekilinin asıl dava davacılarına yönelik temyiz dilekçesinin REDDİNE, birleşen davada davacı ... Ltd. Şti. vekili ile davalı ... mirasçıları Şerife

Yıldırım, ..., ...’ın sair temyiz itirazlarının reddine, (3/a,b) nolu bentte açıklanan nedenlerle birleşen dava davacı ... Ltd. Şti. vekilinin, (4) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalılar ... Birlik Ltd. Şti. ile davalı ... mirasçıları ..., ..., ...’ın temyiz itirazlarının kabulü ile verilen hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalılar ... Birlik Ltd. Şti. ile ... mirasçıları ..., ..., ... 'a geri verilmesine 29/09/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.