Esas No: 2022/8251
Karar No: 2023/486
Karar Tarihi: 19.01.2023

**10. Hukuk Dairesi         2022/8251 E.  ,  2023/486 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI :

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar ..., ..., ... ve fer'i müdahil Sosyal Güvenlik Kurumu vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar ..., ... ve fer'i müdahil ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının ... ili Hasanbeyli ilçesinde bulunan Almanpınarı yaylasında bulunan davalılara ait lokanta işletmesinde 13.01.2010-07.03.2016 tarihleri arasında davalı işletmede şef garson olarak sigortalı olarak çalıştığını, bu süre içerisinde 1971 gün eksik ödenmiş bulunan sigorta primlerinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; 17.09.2014 tarihinde iş yerinin mülkiyeti ile beraber satın aldığını, davacının 17.06.2015 tarihinde yanında işe girdiğini, bir işveren olarak iş yerinin huzuru, gelen müşterilerin memmuniyetinin kendisi için çok önemli olduğunu, davacının çalıştığı iş saatinde alkol aldığı için hem müşterilerin hem de kendisinin rahatsız olduğunu, bu sebeple iş yeri sahibi olarak işçisini uyardığını, fakat davacının bu uyarının ardından 27.02.2016 tarihinde işi bırakıp gittiğini, tam 6 gün beklediğini, fakat geri dönmediğini, kendisinin de buna istinaden 04.03.2016 tarihinde muhasebeye giderek çıkışını verdiğini, kendisinin yasaya uymayan hiçbir şey yapmadığını, hiçbir şekilde işçinin hakkını yemediğini ve sigortasını tam olarak yatırdığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacının 21.03.2012 tarihinde işe başladığını ve 31.08.2013 tarihinde işten ayrıldığını, bu tarihler arasında sigortasının yattığına dair dökümanları sunduğunu, kendisinin işyerinin mevsimlik bir işyeri olduğu için mevsimlik işçi alımı olup, işçileri çalıştıkları zaman zarfında sigorta yaptıkları için hakkında şikayetçi olan davacının da işyerinde mevsimlik olarak çalıştığını, kendisinin işyerinin sahibi olduğu dönemde 1 sezon çalıştığını, hakkında söylenen hiçbir şeyi kabul etmediğini, kendisinin kanunsuz hiçbir şekilde işçi çalıştırmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kısmen kabulü ile;

1-Davacının ... sicil numaralı ...'e ait iş yerinde 14.01.2010 - 04.08.2010 ve 06.08.2010 - 28.03.2011 tarihleri arasında çalıştığının tespitine,

2-Davacının ... sicil numaralı ...'ya ait iş yerinde 21.03.2012 - 08.06.2012 ve 02.09.2012 - 31.08.2013 tarihleri arasında çalıştığının tespitine,

3-Davacının ... sicil numaralı ...'e ait iş yerinde 17.09.2014 - 17.06.2015 tarileri arasında çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ..., ..., Hüseyin Gümüştekin ve fer'i müdahil ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkemece bilirkişi raporları, tanık beyanları ve bozma kararı dahil tüm deliller yeterli şekilde incelenmeden ve değerlendirilmeden karar verildiği, müvekkil 17.09.2014 tarihinde iş yerini mülkiyetiyle birlikte satın aldığı, ...'ın 17.06.2015 tarihinde müvekkilin yanında işe girdiği, işçi olan ...'ın yükümlülüklerini yerine getiremediği ve iş saatlerinde alkol tükettiği için müşteriler ve müvekkilin işveren bu durumdan rahatsız olduğunu, bu sebeple müvekkilinin davacıyı uyardığı ve bu uyarının üstüne kendisi 27.02.2016 tarihinde işi bırakıp gittiği, müvekkil 6 günlük beklemenin ardından 04.03.2016 tarihinde muhasebeye giderek çıkışını yaptırdığını, davacı gerekçeli kararda belirtilen tarihler arasında müvekkilin iş yerinde çalışmadığını, bu nedenlerle ilk derece mahkeme kararının ortadan kaldırılmasını talep etmiştir. .

2.Davalı ... istinaf dilekçesinde; yerel mahkemenin vermiş olduğu hüküm kısmında davacı ...’ın davalı ...’e ait iş yerinde 14.01.2010-30.11.2011 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının tespitine dair karar verildiğini, ancak bilirkişi raporunda ve hukuki değerlendirme ve gerekçe kısmında "davacının, davalı ... iş yerini terk etmeden 13.01.2010 tarihinden 30.11.2010 tarihine kadar iş yerinde çalıştığı" tespitinin yapıldığını, dolayısıyla hüküm kısmının tarih kısmında maddi bir hata yapıldığını, 2010 yılı yazılması gerekirken 2011 yılı yazıldığını, tanık beyanlarında davacının dava konusu bahsettiği dönemde müvekkil ...’in işletme ile bir ağının olmadığı belirtildiğini, yerel mahkemece verilen hükümde davacı tarafın iddia ettiği hizmet sürelerinin tespit edilemediğini, bundan dolayı da kısmi red kararı verildiğini fakat kısmi red kararından dolayı taraflarına vekalet ücretine hükmedilmediğini, neticeten yukarıda arz edilen nedenler ile yerel mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, 22.02.2019 tarihli yerel mahkeme kararında; ''bozma sonrası hukuki nitelendirme ve gerekçe'' kısmında yapmış olduğu değerlendirmede sonuca tesir edece k ciddi bir maddi hataya düşerek ''davalı ... cevap dilekçesinde böyle bir beyan bulunmadığı, 25.11.2016 tarihli cevap dilekçesinin ikinci sayfasında tam olarak müvekkil Hüseyin davaya konu iş yerini 01.04.2012 tarihi ile 31.08.2013 tarihi arasında işletmiştir.'' hukuki değerlendirme yapılan maddi hataya dayandırıldığı, aslında bu maddi hatanın aynı biçimde Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi tarafından da yapıldığı, müvekkilinin söz konusu iş yerini 01.04.2012 ile 31.08.2013 arasında işlettiği, 2012 yılında davacı bir sezon müvekkilin sigortalısı olarak iş yerinde çalıştığı ve bu süre zarfında da sigortasının eksiksiz yattığını, dosyanın istinaftan döndükten sonra yapılan yargulamada bunun aksini ispatlar tek bir delil olmadığı gibi beyanlarını destekler yeni tanık beyanlarının olduğunu, yani hem mevsimlik çalışıldığını hem de sadece 2012 yazında davacının müvekkil yanında çalıştığını destekler beyanlar olduğu, bu nedenlerle ilk derece mahkeme kararının ortadan kaldırılmasını talep etmiştir.

4.Feri müdahil vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkeme kararının usul, yasa ve yerleşmiş Yargıtay ilamlarına aykırı olduğunu, kurum denetmenleri tarafından düzenlenen 04.04.2016 tarih ve ............ sayılı raporda, davacı...ile eski eşi ... Mah. Tuzcular Sok. No:8 İç Kapı No:2 Düziçi ... adresinde fiilen birlikte yaşadıklarının tespit edildiği, yani denetim raporunda resmi belgelerle davacının boşandığı eşi ile birlikte fiilen yaşadığının görüldüğü, kurum denetmenleri tarafından düzenlenen inceleme raporunun aksi sabit oluncaya kadar geçerli yazılı belge niteliğine haiz olduğundan raporun aksi yine yazılı belge ile ispat edilmesi gerektiği, dava dosyasında tanıklar dinlendiği, ancak tanık beyanları ile ikamet kayıtları resmi belgelerin karşılaştırılmadığı, ayrıca dosya içerisinde aldırılan 28.01.2019 havale tarihli bilirkişi raporu da tanık beyanlarına göre kanaat belirttiği, denetim raporunun aksi ispat edilmemişken aksi ispat edilmeyen denetim raporunun geçerli yazılı belge olduğu dikkate alınmadan soyut ifadelerle ve tespit yapılamayan bilirkişi raporuyla davanın kabulüne karar verilmesinin mevzuata ve içtihatlara aykırı olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkeme kararının ortadan kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dinlenen davacı tanıklarının ve komşu işyeri tanıklarının davacının davalı iş yerinde çalıştığı, iş yerinin yaz-kış faal olduğu yönünde beyanda bulundukları, davalı tanıklarının ise davacının davalı iş yerinde dönemsel çalıştığı, işyerinin kış aylarında faal olmadığı yönünde beyanda bulunmuşlar ise de davalı ... döneminde davalı işyerinden davacı için kış aylarında hizmet bildirimi yapıldığı, iş yerindeki 05.08.2010 tarihli yoklama fişinde davacının 12.06.2010 tarihinden beri iş yerinde çalıştığı belirtildiği, dinlenen tanıklar, kurum kayıtları, vergi kayıtları, davalıların iş yerini kendi adlarına işlettikleri tarihler dikkate alındığından davacının iş yerinin davalı ... Gümüştekine ait olduğu dönemde 14.01.2010 - 04.08.2010 ve 06.08.2010 - 28.03.2011 tarihleri arasında, davacının ...'ya ait olduğu dönemde 21.03.2012 - 08.06.2012 ve 02.09.2012 - 31.08.2013 tarihleri arasında,davalı ...'e ait olduğu dönemde 17.09.2014 - 17.06.2015 tarihleri arasında çalıştığı, mahkemece gerçek çalışma olgusunun somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde değerlendirildiği, dosya kapsamı , mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığını belirterek; davalılar ve fer'i müdahil ... vekillerinin başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ... ile ... ve fer'i müdahil ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde;bilirkişi raporları, tanık beyanları ve tüm deliller yeterli şekilde incelenmeden ve değerlendirilmeden karar verildiğini, müvekkillinin 17.09.2014 tarihinde iş yerini mülkiyetiyle birlikte satın aldığını, ...'ın 17.06.2015 tarihinde müvekkili yanında işe girdiğini, 27.02.2016 tarihinde de işi bırakıp gittiğini, kararın hatalı olup bozulması gerektiğini belirtmiştir.

2.Davalı ... temyiz dilekçesinde; tanık beyanlarının yeterli olmadığını, yerel mahkemece verilen hükümde davacı tarafın iddia ettiği hizmet sürelerinin tespit edilemediğini, bundan dolayı da kısmi red kararı verildiğini fakat kısmi red kararından dolayı taraflarına vekalet ücretine hükmedilmediğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

3.Feri müdahil vekili temyiz dilekçesinde;davacının çalışmalarının kuruma bildirildiği, kuruma bildirilmeyen çalışmalara ilişkin olarak yazılı belgenin bulunmadığı, dolayısıyla davanın sübuta ermediği dikkate alınarak, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve irdelemeye dayalı bilirkişi raporuna da itibar edilerek kabul yönünde karar ittihazı isabetsiz olup, bozmayı gerektirdiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86 ıncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalılar ve feri müdahil ... vekilleri tarafından temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgililerden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.