Esas No: 2023/8748
Karar No: 2023/9565
Karar Tarihi: 12.10.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/8748 E.  ,  2023/9565 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/2962 E., 2023/985 K.

KARAR : Davacı yönünden esastan ret Davalı ve Fer'i müdahil kurum yönünden kısmen kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ : Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI : 2018/419 E., 2022/356 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacının istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı şirket ve feri müdahil Kurumun istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverene ait işyerinde 01.08.2002 - 13.10.2008 ile 09.09.2009 - 20.11.2009 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının ve eksik ödenen primlerinin tespiti ile ödenmeyen primlerinin davalı tarafından ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, hak düşürücü sürenin dolduğunu, davacının mevsimlik işçi olarak çalıştığını, davacını çalıştığı sürelerin Kuruma eksiksiz olarak bildirildiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili, hak düşürücü sürenin dolduğunu, Kurum kayıtlarının resmi yazılı belge vasfında belgeler olduğunu, aksi yönde iddiaların aynı nitelikte belgelerle ispatlanması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; inceleme konusu davayla ilgili olarak toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; davacı, ... T.C ve ... sigorta sicil sayılı sigortalı ...'nın davalı işveren ... Tarım Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş’ye ait ... SGK İl Müdürlüğünde 1029365.45.01 işyeri sicil sayılı dosyada işlem gören üzüm işletmesi işyerinde; 20.11.2002 – 13.10.2008 ile 09.09.2009 – 20.11.2009 tarihleri arasında toplam 1259 gün, sezon olan yılın Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında kesintisiz; diğer dönemlerde ise, SGK’ya yapılan bildirim kadar, hizmet akdiyle ve sigorta primine esas asgari ücretle çalıştığı, bu çalışmalarının 824 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği, 20.11.2002- 13.10.2008 arasında 2002/3.dönemde 41 gün, 2003/3.dönemde 57 gün, 2004/9.ayda 5 gün, 2004/10.ayda 5 gün, 2004/11.ayda 10 gün, 2004/12.ayda 30 gün, 2005/9.ayda 10 gün, 2005/10.ayda 5 gün, 2005/11.ayda10 gün, 2005/12.ayda 30 gün, 2006/10.ayda10 gün, 2006/11.ayda 30 gün, 2006/12.ayda 30 gün, 2007/10.ayda 16 gün, 2007/11.ayda 20 gün, 2007/12.ayda 25 gün, 2008/9.ayda 30 gün, 2008/10.ayda 13 günden toplam 377 gün ve 09.09.2009- 20.11.2009 tarihleri arasında 2009/9.ayda 8 gün, 2009/10.ayda 30 gün, 2009/11.ayda 20 günden toplam 58 gün olmak üzere toplam 435 günlük çalışmasının Kuruma eksik bildirildiğinin ve bildirimi yapılmayan dönemlerde günün cari asgari ücreti karşılığı çalıştığının; tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesine dayalı olarak, "1-Davanın kısmen kabulüne, Davacı ... TC Kimlik numaralı ...'nin davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. Ve Tic. A.Ş'ne ait 1029365.45.01 sicil numaralı işyerinde geçici işçi statüsünde 20.11.2002 – 13.10.2008 ;09.09.2009 – 20.11.2009 tarihleri arasında toplam 1259 gün, sezon olan yılın Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında kesintisiz ;diğer dönemlerde ise, SGK’ya yapılan bildirim kadar, hizmet akdiyle ve sigorta primine esas asgari ücretle çalıştığı, bu çalışmalarının 824 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği, 20/11/2002- 13/10/2008 arasında 2002/3.dönemde 41 gün, 2003/3.dönemde 57 gün, 2004/9.ayda 5 gün, 2004/10.ayda 5 gün, 2004/11.ayda 10 gün, 2004/12.ayda 30 gün, 2005/9.ayda 10 gün, 2005/10.ayda 5 gün, 2005/11.ayda10 gün, 2005/12.ayda 30 gün, 2006/10.ayda10 gün, 2006/11.ayda 30 gün, 2006/12.ayda 30 gün, 2007/10.ayda16 gün, 2007/11.ayda 20 gün, 2007/12.ayda 25 gün, 2008/9.ayda 30 gün, 2008/10.ayda 13 günden toplam 377 gün ve 09/09/2009- 20/11/2009 tarihleri arasında 2009/9.ayda 8 gün, 2009/10.ayda 30 gün, 2009/11.ayda 20 günden toplam 58 gün olmak üzere toplam 435 günlük çalışmasının Kuruma eksik bildirildiğinin ve bildirimi yapılmayan dönemlerde günün cari asgari ücreti karşılığı çalıştığının; tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

2-Harçlar Kanunu ve Tarifesi uyarınca alınması gerekli 80,70-TL karar ve ilam harcından davacı tarafça yatırılan 35,90-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 44,80-TL harcın davalıdan alınarak Hazineye irad kaydına;

3) Davacının ödediği 35,90-TL peşin harç, 35,90-TL başvuru harcı ile davacı tarafından yapılan 1.079,00.-TL posta ve müzekkere masrafı, 800-TL bilirkişi masrafı toplamı olan 1.950,80-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,

4) Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına,

5) HMK’nın 333. maddesi gereğince taraflarca yatırılmış olan avanslardan kullanılmayan kısmının hükmün kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine,

6) Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T göre takdir ve tayin olunan 5.100-TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraflar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili, müvekkilinin sezonluk olarak çalışmadığının bilirkişi tarafından sunulan kök rapordaki tespitlerle sabit olduğunu, dosya içeriğinde bulunan hizmet bildirimlerinde yaz ve kış aylarında hizmet bildirimlerinin var olduğu ve dolayısıyla kış aylarında yavaşlamanın olmadığını, davanın tam kabulü gerekirken kısmen reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2.İstinaf kanun yoluna başvuran davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, hak düşürücü sürenin dolduğunu, bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmeksizin rapora dayanılarak hüküm kurulduğunu, müvekkili şirkette sezon döneminde dahi kesintisiz değil, aralıklı (mevsimlik) çalışma yapıldığını ve davacının mevcut çalışmalarının Kuruma eksiksiz olarak bildirildiğini, müvekkili şirketin 4 ay boyunca kesintisiz çalışma yapabilmesinin mümkün olmadığını, kısmen kabul kısmen ret kararı verilmesine rağmen müvekkili lehine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının müvekkili lehine kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir

3.İstinaf kanun yoluna başvuran fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, hükme esas alınan bilirkişi raporunda yoğun dönem olarak tespit edilen dönemlerde aynı davalıya ait aynı nitelikte bir çok dosyada davacıların yoğun olarak nitelendirilen bu dönemde çalıştıklarının kabul edildiğini, her bir davacı için ayrı ayrı inceleme yapılmadan genel olarak aynı gerekçe ile hüküm kurulduğunu, davalı şirkete ait bir çok hizmet tespit davası bulunması ve tanıklarında aynı davalıya karşı dava açmış olması nedeniyle beyanlarına itibar edilmeyeceğini, yeterli delile ulaşılamadığını ve davanın ispatlanamadığını, hak düşürücü sürenin gözetilmediğini, davacının çalıştığı sürelerde davalı işveren tarafından Kuruma bildirim yapıldığını, davacının Kurum kayıtlarında olan hizmet süreleri dışında bir çalışması bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda kesin ve net bir şekilde davacının çalışma olgusunu ispatlayacak delil bulunmadığını, rapora itirazlarının dikkate alınmadığını, tanık beyanlarının çalışmanın ne kadar süreyle olduğuna ilişkin kesin bir bilgi vermediğini, davacının, çalıştığını iddia ettiği dönemde imzasını içeren hiçbir ücret bordrosu-puantaj kaydı bulunmadığının davacının bu dönemlerde çalışmadığının göstergesi olduğunu beyanla usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "...İş bu davada dinlenen çalışması kayıtlara yansımış olmasından dolayı beyanlarının görgüye dayalı olduğu anlaşılan tanıkların anlatımından açıkça anlaşıldığı üzere sezon döneminde, Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında tüm çalışanların tam çalıştığı sübuta ermiş olmakla ilk derece mahkemesinin kabul kararında bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak 2003/3 üncü dönemde davacının 19 gün istirahatli olduğu sunulu istirahat raporlarından anlaşılmasına rağmen bu durumun dikkate alınmadan tespite karar verilmesi isabetli olmamıştır.

Yargıtay 10 uncu Hukuk Dairesinin hizmet tespitine ilişkin davada verilen 2018/5204 esas ve 2019/2128 karar sayılı ilamında "...6100 sayılı HMK nun “yargılama giderlerinin kapsamı” başlığını taşıyan 323. maddesinde yargılama giderlerinin hangi kalemleri kapsadığı tek tek sayılmış, “yargılama giderlerinden sorumluluk” başlığını taşıyan 326. maddede “kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği,” “yargılama giderlerine hükmedilmesi” başlığını taşıyan 332. maddesinde ise “yargılama giderlerine, mahkemece resen hükmedileceği, yargılama gideri, tutarı, hangi tarafa ve hangi oranda yükletildiği ve dökümün hüküm altında gösterileceği,” hüküm altına alınmıştır. Mahkemenin davanın esasına ilişkin kararında bir isabetsizlik bulunmamakta ise de, kısmen kabule uygun hüküm kurulmaması, Sosyal Güvenlik Kurumunun davadaki taraf sıfatının davalı olmasına rağmen lehine ve aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi, davada taraf sıfatı bulunmayan kaymakamlık lehine vekalet ücretine hükmedilmesi ve kısmen kabule göre davalı İçişleri Bakanlığı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi isabetsizdir ve bozmayı gerektirir..." tespitine yer verilmiştir.

Davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olmasına karşın yargılama gideri ve bu kapsamda olan vekalet ücretinin takdirinin isabetli olmadığı anlaşılmakla davalının ve feri müdahil kurumun istinaf talebi yerinde bulunmuş olmakla kararın düzeltilerek esas hakkında karar verilmesi gerektiği kabul görmüştür." gerekçesiyle;

"A) 1-Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nden verilen 18.07.2022 tarih, 2018/419 Esas ve 2022/356 Karar sayılı kararının kaldırılmasına yönelik davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı yasanın 353/1-b.1 hükmü gereğince esastan reddine,

2-İstinaf yargılama giderlerinin başvuru sahibi üzerinde bırakılmasına,

3-İstinaf talebi reddedilen davacıdan alınması gereken 179,90 TL harçtan peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 99,20 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,

B) 1-Davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile; Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nden verilen 18/07/2022 tarih, 2018/419 Esas ve 2022/356 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına,

1.1-Davacının davasının kısmen kabulü ile, davacının davalı işverene ait, 1029365.45 sicil sayılı işyerinde, dönemin asgari ücreti ile 2002/3. dönemde 41 gün, 2003/3. dönemde 38 gün, 2004/9. ayda 5 gün, 2004/10. ayda 5 gün, 2004/11. ayda 10 gün, 2004/12. ayda 30 gün, 2005/9. ayda 10 gün, 2005/10. ayda 5 gün, 2005/11. ayda 10 gün, 2005/12. ayda 30 gün, 2006/10. ayda 10 gün, 2006/11. ayda 30 gün, 2006/12. ayda 30 gün, 2007/10. ayda16 gün, 2007/11. ayda 20 gün, 2007/12. ayda 25 gün, 2008/9. ayda 30 gün, 2008/10. ayda 13 gün, 2009/9. ayda 8 gün, 2009/10. ayda 30 gün, 2009/11. ayda 20 gün çalışmalarının bildirilmediğinin tespitine,

1.2-Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, " karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; İstinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; İstinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.

3.Fer'i Müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; İstinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu madde hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ve dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.