Esas No: 2022/3333
Karar No: 2022/4866
Karar Tarihi: 04.04.2022

**10. Hukuk Dairesi         2022/3333 E.  ,  2022/4866 K.**

**"İçtihat Metni"**

Bölge Adliye

Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

No : 2021/2919-2021/538

İlk Derece

Mahkemesi : ... İş Mahkemesi

Dava, ölen babasından aldığı ölüm aylığını kesen kurum işleminin iptaliyle aylığın yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince ilamında belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı Kurum tarafından istinaf başvurusunda bulunması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince verilen kararın davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının eşiyle boşanarak ayrı yaşadığı, ölen babasından aldığı ölüm aylığının hukuka aykırı bir biçimde kesilerek almış olduğu aylıkların borç kaydedildiğini beyanla, kurum işleminin iptaliyle aylığın kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması gerektiğinin tespitini talep etmiştir.

II- CEVAP

Davalı Kurum vekili, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III- MAHKEME KARARI

A- İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

“Davanın kabulü ile,

1-) Davalı kurumun davacı hakkındaki aylık iptaline yönelik işlemin iptaline,

2-) Davacıya kesilen aylığın kurumun aylığı kestiği 25/06/2014 tarihinden itibaren davalı kurumdan alınarak, davacıya ödenmesine” karar verilmiştir.

B- BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

“Davalı kurum vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine” karar verilmiştir.

TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı vekili, kurumun aylık iptal kararının muvazaalı boşanmaya değil fiilen birlikte yaşamaya bağlı olarak tesis edildiği, davacının uzun yıllar sonra boşanmasının fiilen birlikte yaşama olgusunu ortadan kaldırmayacağı, kurum denetmenine imzalı beyan veren komşularının davacı ve boşandığı eşinin birlikte yaşadıklarını beyan ettikleri ve kurumca rapora göre işlem yapıldığı ve sair gerekçelerle kararın bozulmasını talep etmiştir.

IV- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Kanunun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 56. maddesinin ikinci fıkrasında, eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıklarının kesileceği, bu kişilere ödenmiş olan tutarların, 96. madde hükümlerine göre geri alınacağı yönünde düzenleme yapılmıştır. Anılan maddeye dayalı açılan bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu aşamada, özellikle Anayasa'nın 20., 5510 sayılı Kanunun 59., 100., 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri Ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun'un 28., 45., 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 3., 45 – 53., 4857 sayılı İş Kanunu'nun 32., 01.10.2011 günü yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 6., 24 – 33., 189., 190., 191., 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 6., 19., 20., maddeleri ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle yöntemince araştırma yapılmalı, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı, bildirilen ve dinlenilmesi istenilen tanıkların ifadeleri alınmalı, davacı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerinin saptanmasına ilişkin olarak; muhtarlıktan ikametgah senetleri elde edilmeli, ilgili nüfus müdürlüklerinden sağlanan nüfus kayıt örnekleri ile yerleşim yeri ve diğer adres belgelerinden yararlanılmalı, adres değişiklik ve nakillerine ilişkin bilgilere ulaşılmalı, özellikle ilgili nüfus müdürlüğünden adres hareketleri, tarihleriyle birlikte istenilmeli, ilgililerin su, elektrik, telefon aboneliklerinin hangi adreste kimin adına tesis edildiği saptanmalı, seçmen bilgi kayıtları getirtilmeli, varsa çalışmaları nedeniyle resmi/özel kurum ve kuruluşlara verilen belgelerde yer alan adresler dikkate alınmalı, medula sisteminde kayıtlarda görülen adresler ilgili sağlık kuruluşlarından araştırılmalı, boşanılan eş 4857 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer almakta ise adına ödeme yapılabilecek özel olarak açılan banka hesabı bulunup bulunmadığı belirlenmeli, boşanan eşlerin her ikisinin de adres kayıtlarına göre ayrı ayrı araştırma ve inceleme yapılarak eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun bulunup bulunmadığı belirlenmelidir.

1-Yukarıda da yazılı olduğu üzere yasanın aylığın kesilmesi için gerçekleşmesi gereken koşul muvazaalı boşanma değil “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamak” tır. Bu nedenle ilk derece mahkemesinin gerekçesindeki “Davacının babasının 12/07/1973 tarihinde vefat ettiği, boşanmanın ise 2014 tarihinde gerçekleştiği, muvazaalı boşanma yoluyla SGK'dan aylık bağlanmasını amaçlayan kötü niyetli bir kişinin 41 yıl boyunca beklemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu” şeklindeki gerekçe yasaya aykırı olup isabetsizdir.

2- Bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz ettiğinden, yukarıda açıklanan ilkeler gereğince davaya konu dönem bakımından mahkemece yapılan araştırma yetersiz olup; öncelikle kurumdan tahsis dosyası getirtilmeli, denetmen raporu ve ekleri eksiksiz celbedilmeli, aylığın bağlandığı, kesildiği, borç tahakkukuna dair dönemler net olarak belirlenmeli, ilçe seçim müdürlüğünden geriye dönük olarak dava konusu dönemi kapsayacak şekilde oy kullanıp kullanmadıkları sorulmalı, davacı ve boşandığı eşinin davaya konu dönemlerdeki adreslerinde etraflıca kolluk araştırması yapılarak tespit edilecek yönetici, kapıcı, apartman görevlisi, komşu gibi tanıkların beyanlarına başvurulmalı, toplanan diğer delillerle birlikte değerlendirme yapılarak oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar tesisi isabetsizdir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, karardan bir örneğin Bölge Adliye Mahkemesine, dosyanın kararı veren İlk derece Mahkemesine gönderilmesine, 04.04.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.