Esas No: 2023/8274
Karar No: 2023/8678
Karar Tarihi: 25.09.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/8274 E.  ,  2023/8678 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2017/408 E., 2023/178 K.

HÜKÜM/KARAR : Davanın reddi

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti ve prime esas kazanç tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin bozma ilamına uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 01.02.2004 - 02.10.2014 tarihleri arasında en son aylık net 1930 TL ücretle davalı ... (...) işyerinde çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde; işyerinin perde dikimi üzerine olduğunu, işçi çalıştıracak kapasitede olmadığını, 2012 yılından itibaren davacının özellikle yaz aylarında bazen kışın fasoncu olarak sipariş üzerine çalıştığını davanın reddini istemiştir.

Feri Müdahil SGK vekili, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 03.11.2015 tarihli 2014/718 Esas -2015/546 Karar sayılı kararıyla; davacının 01.04.2005 öncesine yönelik isteminin hak düşürücü süre nedeniyle reddine, sonrası yönünden ise tespitini istediği sürede başka işverenlerce bildirim yapılan hizmet kaydının bulunması, yine aynı dönemde isteğe bağlı sigortalı olması, dinlenen bordro tanığının ve komşu işyeri tanıklarının iddianın aksi yönde beyanlarda bulunmaları, davacının iddiasını doğrulayan tanıkların ise bordro veya komşu işyeri tanığı olmayıp, davacının arkadaşı oldukları dikkate alınarak tespiti istenen dönemdeki fiili çalışmanın varlığının ispat koşulunun yerine gelmediği bu nedenle tespite konu bir hizmet bulunmadığı sonucuna varıldığı, davacının ücretinin ispatına yönelik yazılı veya sözlü bir kayıt veya tanık beyanı bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Daire kararında, davacının dava dışı işyerindeki çalışmaları sebebi ile 01.04.2005 öncesindeki taleplerinin hak düşürücü süreye uğradığı yönündeki tespit yerinde olduğu ancak, 30.03.2006 - 02.10.2014 tarihleri arasında ,özellikle tanık beyanlarında davacının işyerine gelip gittiği belirtilen 2 yıllık dönem bakımından işin esasına girilerek, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri ayrıntılı şekilde tekrar araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermek gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı adına tespite konu dönemde davalı işyerinden hizmet bildirimi bulunmadığı, işyerinden hizmet bildirimi yapılan tek bordro tanığı ...’un davalının kardeşi olduğu aynı sektörde iş yaptığı, bu tanığın davacının 2012 döneminden sonra çalışmasının bulunmadığını beyan ettiği, keza komşu işyeri çalışanı/sahipleri oldukları kayıtlarla sabit olan tanıkların davacının davalıya ait işyerinde hiçbir zaman çalışmadığına dair somut ve inandırıcı bulunan beyanları, davacı tanıklarının duyuma dayalı beyanlarının ispata yeterli olmadığı, Yüksek Yargı kararları gereği bordro tanığı veya komşu işyeri çalışanı tanıkların beyanları ile çalışma iddiasının ispatının mümkün görüldüğü bu itibarla davacının tespitini istediği sürede başka işyerinden hizmet bildirimi bulunması ve isteğe bağlı sigortalılığı bulunması da gözetildiği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, bankadan gelen yazı cevaplarında kredi çekmek üzere davacının bankaya verdiği belgelerde, davalı işyerinde çalıştığının belirtildiğini, tanık beyanları ile de çalışmasının ispatlandığını, 2004 ile 2014 yılları arasında davalı işyerinde kesintisiz çalıştığını ve bilgisi dışında başka işyerinden sigortalı gösterildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, ...'a ait işyerinin 29.02.2012 ile 31.12.2015 tarihleri arasında fason perde dikimi işinden kanun kapsamında bulunduğu, işyerinde yapılmış denetim bulunmadığı, tespiti istenen dönemde davacının 01.04.2005 - 30.03.2006 tarihleri arasında 1029708 sicil numaralı dava dışı ... Tekstil Ltd. Şti. işyerinden hizmetinin bildirildiği, işyerinin kapsama alındığı 2012/2 den itibaren 2014/10 kadar bordrodaki tek sigortalının davalının kardeşi ... olduğu ve mahkemece alınan beyanında, kendisinin işe girdiği 2012 yılından sonra davacının parça başı iş yerine çalıştığı için mal getirip götürdüğünü, ücretli çalışmadığını beyan ettiği, vergi kayıtlarına göre perde dikimi işinden ...'un belirtilen adreste 21.06.2005 - 31.12.2010, 27.02.2012 - 31.12.2015 tarihleri arası vergi kaydı bulunduğu, mahkemece davacının işyerinde çalışırken bankadan kredi çekmek üzere belge verdiği iddiasının araştırıldığı, Yapı Kredi Bankasından gelen 02.03.2011 tarihli belgede, ... perde dikim-... unvanlı işyerinde çalışan ...'ın 1500 TL ücret aldığı ,firma iletişim telefonu olan ...'tan olumlu teyid alındığı ve parantez içinde "5 yıldır aynı firmada " yazılmış olduğu, belge ekindeki vergi levhasında ...'un davalı işyeri adresinde işe başlama tarihinin 05.01.2011 olduğunun belirtildiği, imza sirkülerinin de yazıya ekli olduğu, davalıdan bu belgeye karşı beyanı sorulduğunda Yapı Kredi bankası tarafından gönderilen belgeyi kendisinin vermediğini, ancak davacıya, dava dışı eşi ...'un kredi alması için iyi niyetle vermiş olabileceğini düşündüğünü beyan ettiği, Denizbank'tan gelen belgede, davacının 27.12.2011 tarihli başvurusunda halen çalıştığı işyeri olarak ebru perde dikim davalı işyeri adresini bildirdiği, bozma öncesi ve sonrası dinlenen tanık beyanları arasında davacının sürekli ve hizmet akdiyle mi çalıştığı yoksa, parça başı dikim yaptırılarak mı çalıştığı konusunda çelişki bulunduğu gibi SGK tarafından aynı işhanında tespiti istenen dönemde faaliyette olan komşu işyeri sahipleri ile çalışanları bildirildiği halde mahkemece bunların beyanları alınmadan eksik inceleme ile karar verildiği anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, yapılan işin niteliği gözetilip taraflar arasındaki ilişkinin hizmet akdi mi yoksa istisna akdi mi olduğu hususu irdelenip açıklığa kavuşturulmalı, hizmet akdinin varlığı kanıtlandığı takdirde ise dosya içeriğindeki ... adına vergi kaydı ve kredi referansına ilişkin kayıtlar gözetilip talep de dikkate alınarak davalı ... ile eşi ...'un işverenlik sıfatı ve dönemleri belirlenmeli, SGK tarafından mahkemeye bildirilen komşu işyeri tanıkları dinlenmeli, bozma öncesi ve sonrası dinlenen tanık beyanları arasındaki çelişki giderilmeli ve daha önce dinlenen tanıkların çalışma kayıtları celbedilip beyanlarının sıhhati denetlenmeli, uyuşmazlık konusu yönler hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, tüm kanıtlar değerlendirilerek karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

25.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.