Esas No: 2023/8484
Karar No: 2023/10289
Karar Tarihi: 25.10.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/8484 E.  ,  2023/10289 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/1075 E., 2022/1729 K.

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Adana 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2020/212 E., 2022/57 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ile Kurumca iptal edilen sigortalılığın geçerli olduğunun tespiti,yersiz ödeme olarak çıkartılan tutar yönünden borçlu olmadığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde,davacının ... İnş. Taah. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. iş yerinde 2013 Aralık-2014 Aralık tarihleri arasında ki çalışmalarının iptal edilerek davacı adına 2.234,11 TL borç tahakkuk ettirildiğini, davacının çalışmalarının gerçek ve fiili olduğunu belirterek kurumun işleminin iptaline karar verilmesini talep etmiştir..

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, kurum denetmenlerince hazırlanan rapor ile davacının ... İnş. Taah. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. iş yerinde geçen çalışmalarının fiili olmadığı tespit edildiğini, yapılan tespit üzerine bildirilen çalışmaların iptal edildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...uyuşmazlık davacının ... sicil numaralı iş yerinde görünen 06.12.2013-30.12.2014 tarihleri arasındaki hizmet bildiriminin gerçek fiili olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. ... sicil numaralı iş yerinin ticari sicil müdürlüğü kayıtlarına göre 10.01.2013 tarihinde kurulmuş olması ve faaliyet alanları sırasında temizlik işinin olduğu, mahkememizce tespit edilen ve kamu tanığı diyebileceğimiz apartman sakinlerinden, aynı zamanda da ... Apartmanı'nda oturan ve yönetici olan tanık ...'un beyanında, apartmanın temizlik hizmeti satın aldığını, hatırladığı kadarıyla ... şirketi olabileceğini, davacıyı şirket adına apartmanda çöpleri alırken, merdiven ve ortak alanı temizlerken gördüğünü ifade etmesi, yine ... Apartmanı sakini olan tanık ...'ın beyanında, apartmanın temizlik şirketi ile anlaştığını, davacının da apartmanda çöpleri altığını, etrafı temizlediğini ifade etmesi, her ne kadar davacıyı hatırlamasa da Uğur Apartmanı sakini olan ...'ın beyanında apartmanın temizlik işinin şirket tarafından sağlandığını ifade etmesi, aynı şekilde apartman sakinlerinden ..., ..., ..., ..., ..., ... beyanlarında oturdukları apartmanın temizliğinin şirket tarafından yapıldığını ifade etmeleri, yine tanık ... beyanında davacının simaên yabancı gelmediğini, tanık ... de beyanında davacının apartmanda temizlik yaptığını ifade etmesi, aynı şekilde ..., ..., ..., ... Beyanlarında davacının şirket bünyesinde apartmanda temizliğe geldiğini ifade etmesi sebebiyle şirketin, birden fazla apartmanda temizlik için davacıyı görevlendirdiği, bir kısım tanıkların davacıyı hatırlamamaları, çöp alma işinin anlık olduğu, hatırlamamalarının doğal olduğu, ancak belirlenen, özellikle de apartmanda oturan tanıkların apartmanın temizlik işini şirket aracılığıyla sağladıklarını, davacıyı da temizlik yaparken, çöp alırken gördüklerini ifade etmiş olmalarından dolayı davacının ... sicil numaralı iş yerindeki 06.12.2013-30.12.2014 tarihleri arasındaki çalışmasının gerçek ve fiili olduğu kanaatiyle davacı adına yersiz ödeme olarak tahakkuk edilen 24.02.2017 tarih 2513240 sayılı borçlardan davacının sorumlu olmadığı tespit edilerek..." gerekçesiyle davanın kabulü ile davacının1154349 sicil numaralı iş yerinde gözüken 06.12.2013-30.12.2014 tarihleri arasındaki bildirimin gerçek ve fiili olduğunun tespiti ile davacı adına tahakkuk edilen 24.02.2017 tarih 2513240 sayılı borçtan davacının sorumlu olmadığının tespiti ile aksi kurum işleminin iptaline, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde, davacının çalışmasının müvekkili Kurum denetmenlerince hazırlanan rapor sonucunda iptal edildiğini, davacının çalışmasının gerçek ve fiili olmadığını, tanıkların denetmen soruşturmasında davacının çalışmadığını beyan ettiklerini, mahkemede ise beyanlarını değiştirdiklerini, on yıl sonra beyanı alınan tanıkların beyanlarının esas alınamayacağını, Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu savunmuş Mahkeme hükmünün kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı sigortalının çalışmasının fiili olmadığı gerekçesi ile bir kısım sigortalılığının geçersiz olduğuna ilişkin kurum işleminin iptali, bu çalışmaların fiili olduğunun tespiti ve bu nedenle kurumca 24.02.2017 tarihli borç bildirgesi ile talep edilen borçtan borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi hükümleridir.

Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir.. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalı, çalışmanın geçtiği iddia edilen iş yerine dair düzenlenmiş Kurum müfettiş raporu ve dayanak belgeler varsa dosya içerisine getirtilmeli, yine çalışmanın geçtiği iddia edilen işyerinden bildirimi bulunup iptal edilmeyen bordrolu tanıkların yeteri kadarının beyanlarına başvurulmalı, ilgili işyerinin hangi tarihten itibaren faal olduğu ile çalışma ruhsatı alıp almadığı araştırılmalı, işyeri işvereninin vergi kayıtları irdelenerek çalışan sayısı tespit edilmeye çalışılmalı, komşu işyeri bodro tanıkları ve işverenleri tespit edilerek beyanlarına başvurulmak suretiyle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

3. Değerlendirme

1.Yukarıda belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, dosya kapsamından, davacı dava dışı ... İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.'nin 349 sicil no.lu işyerinde temizlik görevlisi olarak 06.12.2013-30.12.2014 tarihleri arasında sigortalı olarak çalıştığını belirttiği söz konusu 386 güne tekabül eden sigortalılığının davalı Kurum tarafından düzenlenen 14.12.2016 tarihli soruşturma raporu nedeniyle iptal edildiği,anılan iptal nedeniyle 5481 prim gün sayısı üzerinden 01.07.2016 tarihinden itibaren 4/a üzerinden bağlanan yaşlılık aylığının ise aylık bağlama koşulu olan 5375 prim gününün bu nedenle sağlanmaması nedeniyle yaşlılık aylığının durdurularak 24.02.2017 tarihli borç bildirim belgesine göre davacıya 2.234,11 TL yersiz ödeme çıkartıldığı, davacının esasen oto tamircisi olduğu ancak yeğeni Özhan Meriç'in yetkilisi olduğu yukarıda anılan şirkette iptale konu dönemde temizlik görevlisi olarak çalıştığını,çalışmasının değişik apartmanlarda temizlik işi şeklinde gerçekleştiğini beyan ettiği,öte yandan davalı Kurum tarafından da Adana 2. İş Mahkemesinde davacıya karşı E.2018/235 K.2021/114 K. sayılı dosya üzerinden asıl ve birleşen dava olarak itirazın iptali davası sonucu asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verildiği,dosyanın istinaf aşamasında olduğu,anılan davanın konusunun dava dışı ... İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.'nin 349 sicil no.lu işyerindeki sigortalılığının iptali nedeniyle asıl dava ile 01.07.2016-17.02.2017 arası yersiz ödenen 10.557,01 TL'nin tahsili için yapılan icra takibine yapılan itiraza ilişkin, birleşen davanın konusunun da yine aynı işyerindeki sigortalılığının iptali nedeniyle 01.07.2016-17.02.2017 tarihleri arasında 1.793,03 TL sağlık giderlerine ilişkin tutarın tahsili için yapılan icra takibine yapılan itiraza ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

2.Dosya kapsamında dinlenen tanıklardan mahkemece tespit edilen ve dava dışı 349 sicil no.lu işyerinden temizlik işi hizmeti aldığı belirlenen apartman yönetici,sakinleri arasından dinlenen ... Apartmanı'nda oturan ve yönetici olan tanık ...'un apartmanın temizlik hizmeti satın aldığını, hatırladığı kadarıyla ... şirketi olabileceğini, davacıyı şirket adına apartmanda çöpleri alırken, merdiven ve ortak alanı temizlerken gördüğünü ifade etmiş, yine ... Apartmanı sakini olan tanık ...'ın beyanında, apartmanın temizlik şirketi ile anlaştığını, davacının da apartmanda çöpleri altığını, etrafı temizlediğini ifade etmiş, Uğur Apartmanı sakinlerinden ..., ..., ..., ..., ..., ...,... ise beyanlarında oturdukları apartmanın temizliğinin şirket tarafından yapıldığını ancak davacıyı tanımadıkları yada hatırlamadıklarını beyan etmişler, yine tanık ... beyanında davacının simaên yabancı gelmediğini, tanık ... de beyanında davacının apartmanda temizlik yaptığını ifade etmiş aynı şekilde ..., ..., ..., ... Beyanlarında davacının şirket bünyesinde apartmanda temizliğe geldiğini ifade etmiş olduğu görülmekle tanık anlatımları arasındaki çelişkinin giderilmediği anlaşılmaktadır.

3.Öte yandan dava ile borçlu olmadığının tespitine ilişkin davacı talebinin olduğu ancak davaya konu edilen borcun kaynağının da tam olarak anlaşılamadığı, 24.02.2017 tarih 2513240 tarihli borç bildirim belgesi ile davacıya bildirilen 2.334,11 TL borcun kaynağının neyden ibaret olduğu ve borç döneminin de açıklığa kavuşturulmadığı da belirlenmiştir.

4. Tüm bu sebeplerle Mahkemece öncelikle Adana 2. İş Mahkemesinin yukarıda anılan itirazın iptali dava dosyası celbedilerek anılan dava dosya dosyası içindeki deliller de değerlendirilmeli,dosya kapsamında dinlenen tanık beyanları arasındaki çelişkiler giderilmeli,yine dava ile talep edilen borçlu olmadığının tespiti istenilen borç yutarının kaynağı,dönemi de belirlenmeli, tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.