Esas No: 2022/666
Karar No: 2023/101
Karar Tarihi: 18.01.2023

**6. Hukuk Dairesi         2022/666 E.  ,  2023/101 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

HÜKÜM/KARAR : Kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat, tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının maliki olduğu ... Köyü, 1033 parsel üzerine inşaat yapılması hususunda, davacı tarafın murisi ... ile davalı ... arasında, Bursa 9. Noterliğince düzenlenen 19.09.1991 tarihli Düzenleme Şeklinde Kat karşılığı İnşaat Sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye göre bağımsız bölümlerin %50-%50 oranında paylaşılacağını, bodrum ve zemin katın 1/2'şer oranda paylaşılacağını, 1. katın yükleniciye, 2. katın arsa malikine verileceğini, Bursa 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 2007/576 Esas, 2008/39 Karar sayılı ilamı ile mimari proje ve imara uygun katlar için 71.364,96 TL tazminata hükmolunduğunu, kaçak katlar olan 3, 4, 5. katlar için hüküm tesis edilmediğini, bu katların halen davalı arsa maliki tarafından kullanıldığını, 3194 sayılı Yasanın 16. maddesine dayanılarak yapılan değişikle yapı kayıt belgesi verilen yapılarla ilgili yasal düzenleme dikkate alındığında kaçak ve halen davalının kullanımında olan yapıların yasal düzenleme ile yasal hale geleceğini ve yıktırılmayacağını belirterek kaçak olarak inşa edilen 3, 4, ve 5. katlarının davalı adına tescil ettirileceğinden, işbu tapu kayıtlarının iptali ile davacılar adına hisseleri oranında tescili, bu talebin kabul edilmemesi halinde 3., 4., 5. katların hisse karşılığı olarak şimdilik 50.000,00 TL tazminat bedelinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazında bulunarak davacının, Bursa 5. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen davada, tapu kaydının 1/2'nin iptalini, inşaattaki tüm bağımsız bölümlerin 1/2'sini talep ettiğini, bu talepleri konusunda karar verilmiş olması nedeniyle kesin hüküm sözkonusu olduğunu, kesin hüküm nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, işbu davanın yaklaşık 28 yıl önceki 19.09.1991 tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesine dayanılarak açıldığını, davalının zenginleşmediğini, davalının, davacının yaptığı kaçak katlar için yapı kayıt belgesi için müracaat ettiğini, ancak, bu binanın yasaya uygun hale gelmesi için yasal düzenlemede öngörülen işlemler yapılmadığını, dolayısıyla yapının imara aykırılığı tescil olmaktan öteye gitmediğini, binanın yasal hale gelmesi için öngörülen işlemler bulunduğunu, bunların hiçbirisinin yapılmadığını, davalının sebepsiz zenginleşmesinin sözkonusu olmadığını, ne davacının malvarlığında eksilme meydana geldiğini, ne de davalının malvarlığında çoğalma meydana geldiğini, zamanaşımına uğramış bir sözleşmeye dayanılarak sebepsiz zenginleşme iddiasında bulunulamayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Bursa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 07.07.2020 tarihli ve 2018/690 Esas, 2020/129 Karar sayılı kararıyla; taraflar arasındaki davaya konu eser sözleşmesinin bir türü olarak arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi olması nedeniyle, zamanaşımı sürelerinin BK 126/4. maddesine göre 5 yıl olduğu, Bursa 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/576 Esas, 2008/539 Karar sayılı dosyasında sözleşmeye konu binanın 1998 yılında teslim edildiği, davacının sonradan sözleşmeye aykırı olarak yapılan 3, 4, ve 5. katlara ilişkin talebinin iş bu davada reddine karar verilerek kararların kesinleştiği, davacının 3194 sayılı Yasanın 16. maddesine dayanılarak yapılan yasal düzenleme uyarınca 3, 4, ve 5. katlara yapı kayıt belgesi alındığından bahisle bu bağımsız bölümlerin taraflar arasında düzenlenen arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca adına tescilini talep ettiği, yapılan yargılama sonucu 3, 4 ve 5 nolu katlara ilişkin yapı kayıt belgesi alındığı ancak bu katlara dava tarihi itibari ile oturma ruhsatı düzenlenmediği, bu katların kaçak inşaat niteliğinde olduğu, yapı kayıt belgesi alınmasının tek başına bu katları oturma ruhsatı alınması hazır hale getirmediği, taraflar arasındaki sözleşmede konu binanın Ocak 1998 yılında teslim edildiği, bu tarihten itibaren sözleşmeye dayalı taleplerin 5 yıllık süre içerisinde talep edilmesi gerektiğinden iş bu davadaki tapu iptal ve tescil talebinin zaman aşımına uğradığı, zaman aşımı süresinin başladığı tarihin sözleşmeye dayalı açılan tapu iptal tescil ve tazminat talebine dayalı Bursa 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/576 Esas, 2008/39 Karar sayılı dosyasının kesinleştiği tarih kabul edilse dahi bu davanın 25/09/2008 tarihinde kesinleştiği, davanın yine 5 yıllık zaman aşımı süresi içerisinde açılmadığı, Bursa 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin yukarıda esas ve karar numarası belirtilen dosyasında 3, 4, ve 5. katlara ilişkin davacı tarafın taleplerinin reddine karar verildiği ve bu kararların kesinleştiği ve kesin hüküm nedeni ile yeniden yapılan tapu iptal ve tescil talebinin de reddi gerektiği, bununla birlikte 3, 4, ve 5. katın oturma ruhsatlarının henüz düzenlenmediği, eksiklerin giderilmediği, kaçak kat niteliklerinin devam ettiği, davalı ...'ın bu nedenle sebepsiz zenginleştiğinin kabul edilemeyeceği, bu binaların kiraya verilmek sureti ile gelir elde edilmiş olsa bile davacı tarafın herhangi bir ecrimisil talebinde bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; zamanaşımı sürelerinin işlemeye başlaması için hakkın istenebilir bir durumda olması gerektiğini, Bursa 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/576 Esas, 2008/39 Karar sayılı ilam içeriği ve Yargıtay yerleşmiş içtihatları dikkate alındığında davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, Bursa 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/576 Esas, 2008/39 Karar sayılı ilamında 3, 4, ve 5. katın oturma ruhsatlarının henüz düzenlenmediği, eksiklerin giderilmediği, kaçak kat niteliklerinin devam ettiği, açıkça belirtilmiş olmasının hakkın istenebilir olmadığını, zamanaşımının başlamadığını gösterdiğini, Bursa Çevre Şehircilik İl Müdürlüğünün 07.08.2019 tarihli cevabi yazısı dikkate alındığında da davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, davalı taraf lehine vekalet ücretinin hatalı tespit edildiğini, davanın 50.000,00 TL üzerinden açıldığı ve ıslah edilmemiş olmasına rağmen mahkeme tarafından davalı taraf lehine 31.812,50 TL vekalet ücretine hükmedilmiş olmasının hatalı olduğunu belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 3194 sayılı Yasanın geçiçi 16. maddesi ile yapı kayıt belgesi alınmasının binayı yasal hale getirmeyeceği sonuç olarak buna bağlı ve tescil ve imalat bedeli hakkı doğmayacağından davanın esastan reddi gerekir iken zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi, ayrıca harçlandırılmayan miktar üzerinden nispi vekalet ücreti hesaplanmasına ilişkin kararın kaldırılması gerektiğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurularak davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Zaman aşımı sürelerinin işlemeye başlaması için hakkın istenebilir bir durumda olması gerektiğini, Bursa 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/576 Esas, 2008/39 Karar sayılı ilam içeriği ve Yargıtay yerleşmiş içtihatları dikkate alındığında davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, Bursa 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/576 Esas, 2008/39 Karar sayılı ilamında 3, 4, ve 5. katın oturma ruhsatlarının henüz düzenlenmediği, eksiklerin giderilmediği, kaçak kat niteliklerinin devam ettiği, açıkça belirtilmiş olmasının hakkın istenebilir olmadığını, zamanaşımının başlamadığını gösterdiğini, zamanaşımının yapı kayıt belgesinin alındığı tarih itibariyle başlayacağını,

2. Davalının, 06.06.2018 tarihinde yürürlüğe giren yasa ile kaçak katlara ‘Yapı Kayıt Belgesi’ alarak mülkiyetine geçirdiğini, kaçak katları legal hale getirdiğini, sözleşmenin 3/m maddesi gereği kaçak olarak inşa edilen 3, 4, ve 5. katların değerinin ½’si talep edildiğini,

3. Bursa Çevre Şehircilik İl Müdürlüğünün cevabi yazısı dikkate alındığında davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, işbu yazıda İmar Kanunun geçici 16. maddesi gereği başvuruda bulunularak dava konusu olan 3, 4, ve 5 no.lu katlar için ‘Yapı Kayıt Belgesi’ alındığının bildirildiğini,

4.Bölge adliye mahkemesinin davanın reddine dayanak gösterdiği, yapı kayıt belgesinin imara uygun olmayan binalara verildiği, böylece yüklenicinin edimini ifa ettiğinin kabul edilemeyeceği belirtilen Yargıtay kararının dava konusu uyuşmazlık ile bir ilgisi olmadığını, buna dayanılarak verilen kararın bozulması gerektiğini, ayrıca ekte sunduğu diğer Yargıtay kararlarında kaçak yapı hakkında yapı kayıt belgesi başvurusunun yapılıp yapılmadığının araştırılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiğine dair içtihatlar bulunduğunu, açıklanan nedenlerle kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca tapu iptal ve tescil, mümkün olmaması halinde bedelin tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369, 370 ve 371. maddeleri, 6098 sayılı TBK 470-486 maddeleri, 3194 sayılı Yasa geçici m.16.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. 3194 sayılı Yasanın geçici 16. maddesi uyarınca arsa sahibinin imara aykırı olan yapı ile ilgili yapı kayıt belgesi alınması, binanın kullanılmasının önündeki engellerin kaldırılması ve dolayısıyla yapının kullanılmasının sağlanmasına yöneliktir. Ancak yapı kayıt belgesi 3194 sayılı İmar Kanununda yer alan iskan belgesi yerine geçmeyeceğinden binayı imara uygun hale getirmez. Dolayısıyla yapı kayıt belgesi alınması, yüklenicinin sözleşmeden doğan yükümlülüklerine ve imar mevzuatına uygun inşaat yapma ediminin ifası sonucunu doğurmaz. Yapı kayıt belgesi binayı yasal hale getirmediğinden buna dayanarak kaçak yapı hakkında yüklenicinin tescil ve imalat bedeli talep hakkı da bulunmamaktadır.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.01.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

- MUHALEFET ŞERHİ -

Davacıların murisi ile davalı arsa sahibi arasında 19.09.1991 tarihinde arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapılmıştır. Davacıların murisi yüklenici inşaatın 3, 4, ve 5. Katlarını imara aykırı yaparak 1998 yılında teslim etmiştir. Paylaşıma göre yapının ½ nin yükleniciye verilmesi gerekirken arsa sahibi inşaatın ayıplı yapıldığını ileri sürerek yükleniciye tapu intikali yapmamış bu nedenle yüklenici mirasçıları 06.11.2000 tarihinde bağımsız bölümlerin ½ tapu iptali ve tescil, olmazsa bedel talebiyle dava açmışlardır. Bursa 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 2008/38 sayılı Kararı ile terditli talep olan bedele hükmetmiş ve temyiz incelemesinden geçerek bu karar 25.092008 tarihinde onanarak kesinleşmiştir.

Yüklenici mirasçıları 14.12.2018 yılında iş bu dava ile yapının 3., 4., ve 5. katları için yapı kayıt belgesi alındığını belirterek ½ oranında tapu iptali ve tescil olmazsa bedel talep etmişlerdir. Davalı taraf süresi içinde zamanaşımı def’inde bulunmuş İlk Derece Mahkemesi, zamanaşımı ve kesin hüküm nedeniyle davanın reddine karar vermiştir. Davacıların temyizi üzerine İstinaf Mahkemesi, İlk Derece Mahkemesi kararını gerekçe yönünden kaldırarak “yapı kayıt belgesi alınmasının yapıyı yasal hale getirmeyeceğini, dolayısıyla tapu iptal ve tescil veya bedel talep edilemeyeceği belirtilerek tekrar davanın reddine karar vermiş, Dairemizin Sayın çoğunluğu istinafın kararını onamıştır. Bu onama kararına katılmıyorum. Şöyle ki;

Öncelikle, İmar Kanunu’nun geçici 16. maddesi yapıyı yasal hale getirdiği kanaatindeyim. Ancak somut olayda yapı kayıt belgesinin irdelenmesine de gerek bulunmamaktadır. Zira davacı taraf, bu dosyadaki taleplerini Bursa 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2008/38 Karar sayılı dosyasında ileri sürmüş ve yukarıda izah ettiğimiz gibi, aynı konuda verilen karar 2008 yılında kesinleşmiştir. Daha önemlisi, diğer kararın kesinleşmesinden 10 yılı aşkın bir süre sonra iş bu dava açılmış ve davalı taraf süresinde zamanaşımı itirazın da bulunduğuna göre ilk derece mahkemesinin zamanaşımı gerekçesiyle davayı reddetmesi doğru bir karar olmasına rağmen İstinaf Mahkemesinin gerekçeden “kesin hüküm” kısmını çıkararak yeniden karar vermesi gerekirken bu kararı kaldırarak izah edilen gerekçe ile davayı reddetmesi doğru olmamıştır. Bu nedenle İstinaf Mahkemesi kararının gerekçeden bozulması veya düzeltilerek onanması gerekirken doğrudan onaması isabetli olmadığı için onama kararına muhalifim.