Esas No: 2024/2545
Karar No: 2024/3300
Karar Tarihi: 27.03.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/2545 E.  ,  2024/3300 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2022/388 E., 2023/607 K.

KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, davacının davalının ev hizmetlerinde 01.12.2004-31.01.2019 tarihleri arasında çocuk bakımı, yemek, temizlik, ütü gibi tüm işleri yapmak sureti ile aralıksız çalışmasının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı ... vekili davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 04.11.2020 tarih ve 2019/490 E. - 2020/469 K. sayılı ilamı ile davanın kabulüne, davacının davalıya ait iş yerinde 01.12.2004-10.10.2014 tarihleri arasında hizmet akdi ve asgari ücret karşılığı çalıştığının ve çalışmalarının SGK ya bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

Davalı ve davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri; davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 22.12.2021 tarih ve 2021/17 E. - 2021/1618 K. sayılı kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar vermiştir.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 28.04.2022 tarih ve 2022/2599-2022/6613 sayılı kararında;

Mahkemece, uzun süreli çalışma iddiası (01.12.2004-10.10.2014 tarihleri arasında) yönünden yetersiz tanık beyanları ile sonuca gidilmesi hatalı bulunmuştur. Davalının ailesi ile birlikte 2010 yılından itibaren her yılın yaz aylarında (5 aylık dönemde) yazlık konutta bulundukları iddia etmesi karşısında bu dönem yönünden de çalışmanın sürekli ve kesintisiz olup olmadığı yeteri kadar aydınlatılmadan sonuca gidilmiştir.

Bu tür uzun süreli sigortalı (01.12.2004-10.10.2014 tarihleri arasında) hizmetlerin saptanmasına ilişkin davaların özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi gerektiği için Mahkemece yapılması gereken iş, davalıya ait konutlara (yazlık-kışlık) ilişkin tapu kaydı getirtilerek hangi tarihten itibaren konutta ikamet ettikleri belirlenmeli, davacıya davalılara ait konut işyerinde yaptığı işlerin ne olduğu ve bu işleri hangi zaman ve sürede yaptığını, yazlık evlerde de çalışmasının olup olmadığını açıklatmak suretiyle davacının talebi somutlaştırılmalı, davalıların çocuklarına ait nüfus kayıtları, okul kayıtları (varsa okul öncesi eğitim kayıtları) getirtilerek ev hizmetlerinin görüldüğü yerin kapsam ve büyüklüğü, ev işlerinin niteliğinin belirlenmesi açısından çocukların doğum tarihleri gözetilerek bakım ihtiyaç durumları ve okulun eğitim saatleri ( yaz tatili, sömestr tatili dönemleri de dahil) de dikkate alınmalı, tarafların gösterdiği tanıklar ile yetinilmeyerek ihtilaf konusu tüm dönemde davalılara ait konutta (çalışma iddiasının olması halinde yazlık evlerde de) uzun yıllar oturan komşu ya da yakın yerlerde kayıtlara geçmiş çalışanlar ( komşu market ve bakkal işleten ve çalışanları ile aynı sitede güvenlik görevlisi olarak görev yapmış kişiler) ile davacının bu çalışmalarını bilebilecek durumda olan mahalle muhtarı veya azaları tespit edilip tanık sıfatıyla beyanlarına başvurulmalı, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, davacının kayıtlarda görünmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu, davaya konu dönem içinde doğum, hastalık ve benzeri nedenlerle çalışmasına ara verip vermediği araştırılmalı talep konusu döneme ilişkin ödemelerin nasıl yapıldığı varsa yazılı delillerle tartışılmalı, yapılacak yeni araştırmalar ile davalılara ait evde davacı dışında başkaca işçi çalıştırılıp çalıştırılmadığı belirlenmeli, davacının ve davalının alışveriş yaptığı ya da eve gelerek hizmet veren işyerlerinden davacının çalışmaları sorulmalı, bu sırada örnek olarak davalı adına davacı tarafından imzalanmış fatura, teslim tutanağı, posta alındısı, vs. belgeler olup olmadığı araştırılmalı, varlığının tespiti halinde dosya içerisine yöntemince celbi sağlanarak davacının iddialarını teyit edip etmediği yönünden değerlendirme yapılmalı, çalışmanın varlığı ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırıldıktan ve toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmesi gerektiği hususlarına işaret edilerek bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "davanın kısmen kabulüne, Davacının davalıya ait işyerinde hizmet akdi ve asgari ücret karşılığı 01.12.2004 - 15.06.2010, 15.09.2010 - 15.06.2011, 15.09.2011 - 15.06.2012 ve 15.09.2012 - 01.12.2014 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığı ve belirtilen tarih aralıklarındaki hizmetlerinin SGK ya bildirilmediğinin tespitine" karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davacının .... Sitesinde yaz aylarında da çalıştığını, kararın bu yönüyle usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek, hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

Davalı ... vekili; Mahkemece gerekli inceleme ve araştırma yapılmadığını, kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek, hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili; Mahkemece gerekli inceleme ve araştırma yapılmadığını, kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek, hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, taraf vekillerinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.İlk Derece Mahkemesince, davacının davalı işyerinde 01.12.2004 - 15.06.2010, 15.09.2010 - 15.06.2011, 15.09.2011 - 15.06.2012 ve 15.09.2012 - 01.12.2014 tarihleri arasında hizmet akdine tabi olarak asgari ücret ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir. Davalı işyerinden Kuruma bildirilen, davacının hizmet cetvelinde yer alan 10.10.2014-01.12.2014 tarihleri arasındaki sürenin hüküm altına alınmasında hukuki yararı bulunmadığı göz ardı edilerek, anılan hizmet süresinin dışlanmaması da usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

1. Taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile, hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan “01/12/2014" ibaresinin silinmesine yerine "10.10.2014" yazılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

27.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi