Esas No: 2024/1642
Karar No: 2024/4383
Karar Tarihi: 07.05.2024

**12. Hukuk Dairesi         2024/1642 E.  ,  2024/4383 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davalı/3. kişi tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Alacaklı vekili, icra mahkemesine başvurusunda, takip dışı (3. kişi) davalı ...'a gönderilen haciz ihbarnamesine itiraz edildiğini, haciz ihbarnamesine itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, 89/4. maddesi uyarınca tazminata hükmedilmesini ve İİK'nın 338. maddesi gereğince sanığın cezalandırılmasını talep ettiği, mahkemece sanığın beraatine ve tazminat davasının kısmen kabulü ile 67.500,00 TL tazminatın davalıdan alınmasına karar verilmesi üzerine davalı ve davacı tarafın ayrı ayrı istinaf yoluna başvurduğu ve Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine dair verilen kararın davalı 3. kişi vekili tarafından tazminat yönünden temyiz edildiği görülmektedir.

2004 sayılı İİK’nın 89. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında; “Hamiline ait olmayan veya cirosu kabil bir senetle müstenit bulunmayan alacak veya sair bir talep hakkı veya borçlunun üçüncü şahıs elindeki taşınır bir malı haczedilirse icra memuru; borçlu olan hakiki veya hükmi şahsa bundan böyle borcunu ancak icra dairesine ödeyebileceğini ve takip borçlusuna yapılan ödemenin muteber olmadığını veya malı elinde bulunduran üçüncü şahsa bundan böyle taşınır malı ancak icra dairesine teslim edebileceğini, malı takip borçlusuna vermemesini, aksi takdirde malın bedelini icra dairesine ödemek zorunda kalacağını bildirir. Bu haciz ihbarnamesinde, ayrıca 2, 3 ve 4. fıkra hükümleri de üçüncü şahsa bildirilir. Üçüncü şahıs; borcu olmadığı veya malın yedinde bulunmadığı veya haciz ihbarnamesinin tebliğinden önce borç ödenmiş veya mal istihlak edilmiş veya kusuru olmaksızın telef olmuş veya malın borçluya ait olmadığı veya malın kendisine rehnedilmiş olduğu veya alacak borçluya veya emrettiği yere verilmiş olduğu gibi bir iddiada ise, keyfiyeti, haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yazılı veya sözlü olarak bildirmeye mecburdur" hükmüne yer verilmiştir.

Kanun hükmünde yer alan tazminatın konusu, haciz ihbarnamesine karşı üçüncü kişinin gerçeğe aykırı beyanda bulunması sebebiyle takip alacaklısının uğradığı zarardır. Bu davada, üçüncü kişinin gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunu davacı takip alacaklısı ispat etmelidir. Üçüncü kişinin beyanının aksi, İİK'nın 68. maddesinde sayılan belgelere bağlı olmaksızın her türlü delille ispat edilebilir. Anılan maddenin açık hükmü gereğince; icra mahkemesince, genel hükümlere göre yargılama yapılarak sonuca gidilmelidir.

İİK'nın 89/4. maddesine dayalı olarak açılan tazminat davasında, tarafların göstereceği ESAS NO : 2024/1642

deliller, ticari defterler ve kayıtlar üzerinde bilirkişi incelemesi yapılarak, ihbarnamenin tebliğ tarihi itibariyle, borçlunun, üçüncü kişiden istenebilir, kesin nitelikte bir alacağının mevcut olup olmadığı genel hükümler çerçevesinde belirlenir, diğer bir ifade ile anılan maddeye göre tazminata hükmedilebilmesi için, borçlunun, haciz ihbarnamesinin üçüncü kişiye tebliği tarihi itibariyle, üçüncü kişi nezdinde kesinleşmiş, haczedilebilecek muaccel bir alacağının bulunması zorunludur.

Dava dosyasının incelenmesinde; şikayete konu edilen 89/2 haciz ihbarnamesinin 13.05.2022 tarihinde davalı 3. kişiye tebliğ edildiğinin anlaşılmasına ve haciz ihbarnamesinin üçüncü kişiye tebliği tarihi itibariyle bilirkişi tarafından alacak-borç ilişkisinin tespitinin yapılmasının zorunlu olmasına rağmen, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda; dava dışı borçlu ... Gıda Tarım Hayvancılık İnş. Petrol Ürün San. Ve Tic.Ltd.Şti.'nin 2017-2018 yılı ticari defterlerinin incelendiği, haciz ihbarnamesinin tebliğ edildiği 2022 yılına ait ticari defterlerin incelenmediği ve haciz ihbarnamesinin üçüncü kişiye tebliği tarihi itibariyle tespit yapılmadığı anlaşılmıştır.

Somut olayda, davalı 3. kişi ...'ın, dava dışı borçlu ... Gıda Tarım Hayvancılık İnş. Petrol Ürün San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne, haciz ihbarnamesinin tebliğ tarihi itibariyle kesinleşmiş ve muaccel bir borcunun bulunup bulunmadığının tespiti için borçlu ... Gıda Tarım Hayvancılık İnş. Petrol Ürün San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin 2022 yılına ait ticari defterleri ve defter kayıtlarını oluşturan belgelerle birlikte banka hesapları ile belgeler (Fatura, Çek, Hakediş, Teminat Mektubu, Avansla ödemeleri, Banka dekontları vb. evrakların) üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılıp, haciz ihbarnamesinin tebliğ tarihi itibariyle borçlunun davalı 3. şahıstan kesinleşmiş ve muaccel bir alacağının olup olmadığının net olarak tespit edilerek, sonucuna göre hukuki durumun tayin ve takdiri gerekirken, 2022 yılına ait ticari defterler temin edilmeden ve haciz ihbarnamesinin üçüncü kişiye tebliği tarihi itibariyle tespit yapılmaması isabetsiz olup, bu sebeple söz konusu borçlu şirkete ait 2022 yılına ait ticari defterlerin temini için, defterlerin ibraz edilmesi hususunda taraflara HMK'nın 220/3 üncü maddesi ve HMK'nın 222/5 inci maddesi ihtarını içeren meşruhatlı davetiyenin usulüne uygun olarak tebliği ile sonucuna göre HMK'nın 222/5 inci maddesi gereğince bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ : Davalı 3. kişinin temyiz itirazlarının kabulü ile yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 24. Ceza Dairesinin 12.10.2023 tarih, 2023/1278 Esas ve 2023/1474 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA ve Ödemiş İcra Ceza Mahkemesinin 18.05.2023 tarih ve 2022/131 Esas, 2023/82 Karar sayılı kararının BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 07.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.