Esas No: 2021/27387
Karar No: 2024/955
Karar Tarihi: 24.01.2024

**4. Hukuk Dairesi         2021/27387 E.  ,  2024/955 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/1195 E., 2021/1513 K.

DAVACILAR : 1- ...

2- ... vekilleri Avukat ...

DAVA TARİHİ : 15.08.2019

HÜKÜM/KARAR : Davanın Kabulü, İstinaf Başvurusunun Kabulü İle İlk Derece Mahkemesi Kararının Kaldırılarak Davanın Reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ : Vakfıkebir Asliye Hukuk Mahkemesi

(Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)

SAYISI : 2019/487 E., 2021/334 K.

Taraflar arasındaki trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 20.07.2018 tarihinde meydana gelen üç araçlı trafik kazasında otobüste yolcu olarak bulunan davacıların oğlu Serhan Akyol'un vefat ettiğini, davacıların müteveffanın desteğinden yoksun kaldıklarını, desteğin yolcu olarak bulunduğu aracın kaza tarihi itibariyle dava dışı Anadolu Sigorta A.Ş.'ye zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı olduğunu; ancak, yapılması zorunlu olduğu halde kaza sigortasının bulunmadığını, mevzuattaki düzenlemelere göre S plakalı araçların zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırmasının kanuni düzenlemelere tabi olduğunu, buna göre ... Büyükşehir Belediye Meclisi'nin 15.07.2015 tarihli ve 341 sayılı kararının eki olarak "... Büyükşehir Belediyesi Servis Araçlar Hizmet Yönetmeliği" çıkarıldığını, Yönetmelik'in 9 uncu maddesinin g fıkrası ile davaya konu olaydaki araç için zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yapılmasının zorunlu kılındığını, bu nedenle ...'nın sorumluluğunun bulunduğunu, 20.11.2018 tarihinde ...'na başvurulmuş ise de ödeme yapılmadığını ileri sürerek ''Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası'' kapsamında fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 10.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalı ...'ndan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın davacılar desteğinin yolcu olarak bulunduğu otobüs sürücüsü konumundaki Mehmet Dervişoğlu'na ihbar edilmesini, dava konusu taşımanın Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 17 nci maddesinde belirtilen taşımaya uygun olmadığını, taşımanın ... ile Vakfıkebir arasında ve 100 kilometrenin altında olduğunu, 100 km altındaki taşımaların 01.07.2010 tarihli Genelge sonrasında zorunlu koltuk sigortası yaptırma zorunluluğunda ve bu sigorta kapsamında bulunmadığını, servis araçları için taşıma kanunu kapsamında getirilmiş kanuni sigorta yaptırma zorunluluğunun bulunmadığını, buna göre şehir içi taşıma için taşımanın yapıldığı aracın Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırma zorunluluğunun bulunmadığını, yolcu bileti olmayan kişilerin taleplerinin teminatı kapsamı dışında kaldığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 13/1 maddesine göre Bakanlar Kurulu, kamu yararı açısından gerekli gördüğü hallerde zorunlu sigortalar ihdas edebilir. Sigorta şirketleri, 20. maddenin ikinci fıkrasının (b) bendi ile üçüncü fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla faaliyet gösterdiği sigorta branşlarının kapsamında bulunan zorunlu sigortaları yapmaktan kaçınamaz. Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası 25.02.2004 tarih, 25384 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2004/6789 nolu Bakanlar Kurulu Kararı ile ihdas edilmiş olup, 10.07.2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu hükümleri çerçevesinde yolcu taşımacılığı yapan taşımacıların, yurtiçi ve uluslararası yolcu taşımalarında görevlendirecekleri sürücüler ile bunların yardımcıları ve taşıyacakları yolcular için 'Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası' yaptırmak zorunda oldukları belirtilmiş, Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırma mecburiyeti ile ilgili muafiyet ve istisnaların ise Ulaştırma Bakanlığı'nca belirleneceği açıklanmıştır. Daha sonra 13.11.2009 tarih, 27405 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2009/15545 nolu Bakanlar Kurulu kararı ile 2004/6789 sayılı kararda değişiklik yapılmış ve Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırma mecburiyeti ile ilgili muafiyet ve istisnaları belirleme yetkisi Ulaştırma Bakanlığı'nın görüşü alınmak suretiyle Hazine Müsteşarlığı'na verilmiştir. Karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırma mecburiyeti ile ilgili muafiyet ve istisnalara ilişkin Hazine Müsteşarlığı'nın çıkardığı 28.06.2010 tarihli genelgede ise '01.07.2010 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, ticari amaçla yapılmayan taşımaların 4925 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 2. fıkrası ile kanun kapsamı dışında bırakılan taşımalar ile yine aynı Kanun'un 2. maddesinin 3. fıkrasıyla düzenlenmesi, ilgili mahalli idarelere bırakılan il sınırları içerisindeki taşımalar ile 100 km'ye kadar olan şehirlerarası taşımaların karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamı dışında olduğu kararlaştırılmıştır' ifadesine yer verilmiştir. ... Büyükşehir Belediyesine yazılan müzekkere cevabında Belediye Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğine göre servis araçlarında zorunlu koltuk sigortasının arandığının bildirdiği görülmüştür. Somut olaya bakıldığında kazaya ilişkin tutulan kaza tespit tutanağı, toplanan deliller, sürücü ve müşteki beyanlarından aracın ticari minibüs olduğu, .../Vakfıkebir ilçesi arasında yolcu taşıma işi yaptığı, kazanın meydana geldiği, ... Cumhuriyet Başsavcılığınca 2018/14103 Esas sayılı dosyası ile alınan raporda yolcuların kusurlarının olmadığı ve davacı tarafın kusurlu olduğu tespit edilmiştir. Kaza tarihi itibariyle zorunlu sigortasını yaptırmayan araç nedeniyle, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14/2-b ve ... Yönetmeliği'nin 9/1-b maddesine göre davalıya husumet yöneltilebilmesi için, kazayı yapan araç için yaptırılması zorunlu sigortanın yaptırılmamış olmasının ön şart olduğu da dikkate alınmak suretiyle ve yukarıda yapılan açıklamalar ile ... Büyükşehir Belediyesi Yönetmeliği dahilinde davalıya husumet yöneltilip yöneltilemeyeceğinin irdelenmesi sonucu somut olayda, dava dışı işleten şirketçe cumhuriyet savcılığına gönderilen yazı, trafik kaza tespit tutanağı ve diğer tüm delillere göre, taşımanın zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamı içinde olduğu değerlendirilerek hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle davanın kabulü ile 175.000,00 TL zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası bedelinin 10.000,00 TL'sinin dava tarihinden, 165.000,00 TL'sinin ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; kazaya karışan aracın Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırmasının zorunlu olmadığını, bu sebeple sorumluluklarının bulunmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası'ndan muaf tutulacaklara ilişkin Hazine Müsteşarlığı'nın 28.06.2010 tarihli genelgesi halen yürürlüktedir. Genelgeye göre "01.07.2010 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, ticari amaçla yapılmayan taşımaların 4925 Sayılı Kanunun 2. maddesinin 2. fıkrası ile kanun kapsamı dışında bırakılan taşımalar ile yine aynı kanunun 2. maddesinin 3. fıkrasıyla düzenlenmesi ilgili mahalli idarelere bırakılan il sınırları içerisindeki taşımalar ile 100 km'ye kadar olan şehirlerarası taşımaların karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamı dışında olduğu kararlaştırılmıştır." Görüldüğü üzere il sınırları içerisindeki taşımalar için zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırma zorunluluğu bulunmamaktadır (Yargıtay 17.HD 2019/1383 E, 2020/6032 K; Yargıtay 17.HD 2018/256 E, 2019/11546 K; Yargıtay 17.HD 2016/12890 E, 2019/5573 K; Anayasa Mahkemesi'nin 2017/20364 BN, 11/03/2020 tarihli kararı). Bu durumda somut olayda il sınırları içerisinde (... - Vakfıkebir arası) taşımacılık faaliyeti gösteren 61 S 3508 plakalı araç için zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırılması zorunlu değildir. Dosya kapsamında ve mahkeme gerekçesinde ... Büyükşehir Belediyesi'nin 01/04/2020 tarihli yazısı ile belediyece çıkartılan yönetmeliğe göre servis araçları için düzenlenen izin belgesinin verilmesi için zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası şartının arandığı belirtilmiş ise de bu husus izin belgesinin verilme şartı olup, sigortayı zorunlu ... getiremez. Zira zorunlu sigortalar ancak kanunla veya 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 13/1 hükmü gereğince Cumhurbaşkanı tarafından ihdas edilebilir ve Sigortacılık Kanunu'nun 14. maddesi gereğince ancak bu sigortalar yönünden ...'na başvurulabilir. Başka bir ifadeyle belediye tarafından zorunlu sigorta ihdas edilmesi ve bunun ...'nın sorumluluk alanına dahil edilmesi mümkün değildir. Yapılan değerlendirmeler karşısında, davacılar murisinin yolcusu olduğu 61 S 3508 plakalı aracın il sınırları içerisinde taşımacılık faaliyeti yürüttüğü, zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yapmaktan muaf olduğu, eldeki dosyada usulünce ihdas edilen ve ...'nın sorumluluğunu gerektiren bir zorunlu sigorta olmadığı, bu haliyle davalının sorumluluğuna gidilemeyeceği ve davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesinde hukuka uyarlık görülmediği anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, yeniden yargılama gerekmediğinden HMK'nın 353/1-b-2 hükmü gereğince yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir. " gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili; desteğin yolcu olarak bulunduğu aracın kaza tarihi itibariyle dava dışı Anadolu Sigorta A.Ş.'ye zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı olduğunu; ancak, yapılması zorunlu olduğu halde kaza sigortasının bulunmadığını, mevzuattaki düzenlemelere göre S plakalı araçların zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırmasının kanuni düzenlemelere tabi olduğunu, buna göre ... Büyükşehir Belediye Meclisi'nin 15.07.2015 tarihli ve 341 sayılı kararının eki olarak "... Büyükşehir Belediyesi Servis Araçlar Hizmet Yönetmeliği" çıkarıldığını, Yönetmelik'in 9 uncu maddesinin g fıkrası ile davaya konu olaydaki araç için zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yapılmasının zorunlu kılındığını, bu nedenle ...'nın sorumluluğunun bulunduğunu ileri sürerek usul ve yasaya aykırı olan kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; ... - Vakfıkebir arası taşımacılık yapan ve zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası bulunmayan otobüsün karıştığı trafik kazası sonucu otobüste yolcu olarak bulunan ölenin desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14 üncü maddesi, ... Yönetmeliği, Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları, 13.11.2009 tarih, 27405 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2009/15545 nolu Bakanlar Kurulu kararı, Hazine Müsteşarlığı'nın 28.06.2010 tarihli Genelgesi.

3. Değerlendirme

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacılar vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacılar vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacılara yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.