Esas No: 2023/4127
Karar No: 2023/4540
Karar Tarihi: 27.04.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/4127 E.  ,  2023/4540 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/2950 E., 2022/2690 K.

HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ : Tire 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2020/490 E., 2022/147 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı şirket ve davalı Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurularak davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin, davalı işverene ait işyerinde 01.01.2002-14.04.2010 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının tespiti ile Kuruma eksik bildirilen günlerinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Zeytaş Gıda San. Nak. Turz. Taah. Tic. A.Ş. Ltd. Şti. vekili, davaya cevap vermemiştir.

2.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; hizmet tespitine ilişkin davaların kamu düzenine ilişkin olup, çalışma iddiasının hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde ispatlanması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; yapılan yargılama sonunda "Dava çalışma süresinin tespiti istemli davadır. Mahkememiz görevli ve yetkilidir Taraflaırn dava ve taraf ehliyeti vardır. Yerleşmiş Yargıtay içtihatlarında "Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu, niteliği, başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.09.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır." kararları mevcuttur. Dinlenen tanık beyanlarının değerlendirilmesinde, davacının tespitini istediği dönemlere ilişkin olarak çalıştığının hem davacı hem bordro tanıkları kapsamında doğrulanması karşısında tüm dosya kapsamından, sadece taraf tanıkları beyanları ile yetinilmemiş tarafsız bordro tanıkları da resen dinlenilmiş, kaldırma kararı doğrultusunda araştırmalar yapılmış davacının eksik kod bilgileri celp edilmiş 56851060854 TC Kimlik numaralı davacı ...'ın davalı 1223771 035 88-60 sicil nolu Zeytaş Gıda San. Nak. ve Turz.Taah. Tic. A.Ş.,'ye ait işyerinde 01.01.2002-14.04.2010 tarihleri arasında belirsiz süreli hizmet akdine dayalı olarak 2984 gün çalıştığı bu çalışmasından 1528 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediğini anlaşılmış davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir." gerekçesine dayalı olarak, "1-Davanın kabulü ile; Davacının davalıya ait 1223771 sicil nolu işyerinde 01.01.2002-14.04.2010 tarihleri arasında belirsiz süreli iş akdi ile 2984 gün çalıştığının ve bu çalışmasından 1528 günü SGK'ya bildirilmediğinin tespitine,

2-Alınması gereken harç 80,70TL olmakla peşin harcın mahsubu ile bakiye 55,50TL nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

3- Feri müdahil tarafından yatırılan 178,12 TL yargılama giderinin davalı şirketten alınarak feri müdahile verilmesine

4-Davacı tarafça yapılan tebligat, bilirkişi gideri, tanık ücreti ve posta giderinden ibaret toplam 493,20 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince hesaplanan 5.100,00TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

6-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri ve vekalet ücretinin üzerinde bırakılmasına" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalı SGK Başkanlığı vekili, davacının davalı işverene ait işyerinde ilk işe giriş tarihinin 01.09.2004 olduğunu ve 2010 yılı Nisan ayına kadar çalıştığını, davacının çalıştığı süreler yönünden bildirimlerinin eksiksiz yapıldığını, davalıya ait işyerinin 20.11.2003 tarihinde kanun kapsamına alındığını, 20.11.2003 tarihi öncesi yönünden ileri sürülen çalışma iddiasının kabul edilemeyeceğini, davacının iddialarını somut delillerle ispatlayamadığını, davacı, ...'deki iş yerinde bir çalışma iddiasında bulunmuşken, bunun yok sayılarak tüm çalışmalarının 1223771 sicil numaralı iş yerinde geçtiğine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, davalı şirketin ticaret sicilden terkin edilip edilmediği, tasfiye edilip edilmediği ya da tasfiye halinde olup olmadığının araştırılmadığını beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı şirket vekili, müvekkili aleyhine verilen tespit kararının hukuka uygun olmadığını, SGK'nın davalı sıfatı ile yer alması ve yargılama giderlerinden sorumlu olması gerekirken salt müflis şirketin sorumlu tutulduğunu, SGK'nın yapmış olduğu masrafların da müflis şirketten tahsiline karar verildiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;"Somut olayda, davacının davalı işveren nezdinde çalışmasına dair dinlenen bordro tanıkları anlatımlarından açıkça ortaya çıktığı üzere çalışmalarının bildirim eksik yapılmıştır.

Dinlenen tüm tanıklar davacının öncesinde davalı işverene ait ...'deki işyerinde çalıştığı, Tire'deki fabrikanın açılmasından sonra ise söz konusu fabrikada çalıştığını bildirmiştir. Yine dinlenen tanıkların tamamı işveren tarafından yapılan bildirimlerin eksik olduğunu ifade etmiştir. Nitekim tanık ... işveren tarafından kendisinin çalışmalarının da eksik bildirildiğini, dava açmak suretiyle eksikliği tamamlattığını ifade etmiştir. Yargıtay 21 inci Hukuk Dairesinin 2010/6949 esas ve 2012/2232 karar sayılı onama ilamı ile kesinleşen, Tire Asliye Hukuk Mahkemesinin 2008/211 esas ve 2010/90 karar sayılı hükmünde "...Duruşmada dinlenen ve halen davalı şirkette çalışan taraf tanıkları beyanlarında, davacının 2004 yılından 2007 yılı son aylarına kadar mevsimlik işçi olarak çalıştığını, çalışmadığı dönemde ücret almadığını söylemişlerdir. Diğer tanıklar ise, davacının sürekli işçi olarak kesintisiz çalıştığını, işe giriş tarihini bilmediklerini söylemişlerdir.

...davacının davalı işveren şirketin 506 sayılı yasa kapsamına alınış tarihinin 20.11.2003 olduğu, kurum kayıtlarında davalı şirketin 2 mahiyet kodlu devamlı bir işyeri olduğu, mevsimlik bir işyeri olmadığı, davacının işe girişinin 12.10.2006 olarak bildirildiği, sonuç olarak davacının uyuşmazlık konusu dönemde 01.05.2003-31.12.2003 devresine ait çalışmasının kesin olacak şekilde belirlenemediği, 01.01.2004-11.10.2006 devresinde 1000 günün, 12.10.2006-10.02.2007 arasındaki 38 günün bildirilmediği, toplamda 1120 günün 82 gününün sigortalı olarak göründüğü 1038 günün kuruma bildirilmediği ... davacının davalı işyerinde 01.01.2004-10.02.2007 tarihleri arasında sürekli işçi olarak çalıştığı ... davalı Zeytaş Gıda San...Ltd.Şirketine ait işyerinde 01.01.2004-10.02.2007 tarihleri arasında işyerinin mevcut olduğu ve davacının çalışıyor olduğu tanık beyanlarından anlaşılmakla, 01.01.2004-11.10.2006 tarihleri arasında 1000 günlük çalışmasının, 12.10.2006-10.02.2007 38 günlük çalışmasının SGK'ya bildirilmeden bu dönemlerde 82 günlük çalışması bildirilerek,toplamda 1120 gün davalı işyerinde çalıştığının tespitine,..." karar verildiği görülmektedir. İş bu tanık davacı ile birlikte sürekli ve tam çalıştıklarını ifade etmiştir. Tanıkların somut veri içeren beyanları ile iş bu emsal hüküm göz önünde bulundurulduğunda işverenin yapmış olduğu bildirimin eksik olduğuna dair iddianın ispat edildiğinin kabulü gerekmiştir.

Davacı taraf 01.01.2002 tarihinde başladığını iddia etmektedir. Dinlenen tanıklardan Elgin, Bedriye ve Fadime işledikleri ham madde bittiğinde işverenin kışın 1-2 kere ücretsiz izne ayırdığını ifade etmiştir. Şu durumda kış dönemine rastlayan (Aralık, Ocak ve Şubat) aylardaki eksik bildirimlerin iş bu tanık beyanlarından anlaşıldığı üzere fiili duruma uygun olduğunun kabulü gerekmiştir. Diğer aylarda ise davacının tam çalışmasına rağmen bildiriminin eksik yapıldığı izlenmiştir. Özellikle bildirimi tam olan tanık Sevim anlatımı esas alınmıştır.

Davacının işe başlama tarihi ve ilk çalıştığı işyeri konusunda dinlenen tanıkların tamamı benzer şekilde beyanda bulunmuştur. Nitekim davacı iddiası da önce Çiğli İlçesindeki işyerinde işe başladığı ve Tire İlçesindeki fabrika açıldığında Tire'deki işyerinde çalıştığı şeklindedir.

Davalının işyeri kayıtları incelendiğinde 1182611 sicil sayılı işyerinde işe başladığı, Tire ilçesindeki işyerinin kanun kapsamına alındığı 20.11.2003 tarihinden itibaren de 1223771 sicil sayılı Tire İlçesindeki işyerinde çalıştığının kabulü gerekmiştir.

Dinlenen bordro tanığı Fadime davacının kendisinden 4-5 ay sonra, bir yıl başında işe başladığını belirtmiştir. İş bu tanığın hizmet döküm cetveli incelendiğinde iş bu tanığın 01.07.2002 tarihinde 118611 sicil sayılı işyerinde işe başladığı görülmektedir.

Bordro tanığı Bedriye yine davacının kendisinden bir süre sonra ...'deki işyerinde çalışmaya başladığını ifade etmiştir. İş bu tanığın 1182611 sicil sayılı işyerinde işe başlama tarihi 01.07.2022 günüdür.

Bordro tanığı Serpil davacı ile kendisinin aynı gün ...'deki fabrikada işe başladıklarını belirtmiş olup iş bu tanığın 1182611 sicil sayılı işyerinde işe başlama tarihi 17.09.2002 günüdür.

Dinlenen bordro tanıklarının anlatımları birlikte değerlendirildiğinde davacının tanık Serpil ile birlikte 17.09.2002 tarihinde işe başladığının kabulü ile yılın Aralık, Ocak ve Şubat aylarında bildirim kadar, bu aylar dışında ise tam çalıştığının kabulü gerekmiştir.

Davanın açıldığı tarih ile davacının iş sözleşmesinin sonlandığı tarih dikkate alındığında hak düşürücü sürenin dolmadığı görülmüştür. Davacı taraf işverene ait iki ayrı işyerinde çalışmış olsa da çalışma süresinin aynı iş sözleşmesine bağlı olarak kesintisiz devam ettiği görülmekle 1182611 sicil sayılı işyeri ile 1223771 sicil sayılı işyerlerindeki çalışma bir bütün olarak değerlendirilmiştir.

Kurumdan yapılan araştırma neticesinde eksik gün dayanağı belgelerin bulunmadığı görülmüştür. İşveren tarafından da bu yönde bir belge ibraz edilmemiştir.

Sonuç itibariyle;1.1-Davalı şirket vekili ve davalı Kurum vekilinin istinaf başvurularının kabulüne, Tire 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nden verilen 09/03/2022 tarih, 2020/490 Esas ve 2022/147 Karar sayılı kararının kaldırılmasına,

1.2-Davacının davasının kısmen kabulü ile,

1.3-Davacının davalıya ait, 1182611 sicil sayılı işyerinde, dönemin asgari ücreti ile, Kuruma yapılan bildirime ek olarak, 2002/9 uncu ayında 14 gün, 2002/10 uncu ayında 30 gün, 2002/11 inci ayında 30 gün, 2003/3 uncu ayında 30 gün, 2003/4 üncü ayında 30 gün, 2003/5 inci 30 gün, 2003/6 ıncı ayında 30 gün, 2003/7 inci ayında 30 gün, 2003/8 inci ayında 30 gün, 2003/9 uncu ayında 30 gün, 2003/10 uncu ayında 30 gün, 2003/11 inci ayında 30 gün, 2004/3 uncu ayında 30 gün, 2004/4 üncü ayında 30 gün, 2004/5 inci 30 gün, 2004/6 ıncı ayında 30 gün, 2004/7 inci ayında 30 gün, 2004/8 inci ayında 30 gün,

1223771 sicil sayılı işyerinde, dönemin asgari ücreti ile, Kuruma yapılan bildirime ek olarak, 2004/10 uncu ayında 5 gün, 2004/11 inci ayında 22 gün, 2005/4 üncü ayında 2 gün, 2005/5 inci 14 gün, 2005/6 ıncı ayında 16 gün, 2005/8 inci ayında 4 gün, 2005/10 uncu ayında 8 gün, 2005/11 inci ayında 7 gün,

2006/3 uncu ayında 9 gün, 2006/4 üncü ayında 5 gün, 2006/6 ıncı ayında 17 gün, 2006/7 inci ayında 9 gün, 2006/8 inci ayında 1 gün, 2006/9 uncu ayında 12 gün, 2006/10 uncu ayında 4 gün, 2007/3 uncu ayında 15 gün, 2007/4 üncü ayında 15 gün, 2007/6 ıncı ayında 3 gün, 2007/7 inci ayında 3 gün, 2007/8 inci ayında 12 gün, 2007/9 uncu ayında 20 gün, 2007/10 uncu ayında 15 gün, 2008/3 uncu ayında 15 gün, 2008/4 üncü ayında 20 gün, 2008/5 inci 19 gün, 2008/6 ıncı ayında 8 gün, 2008/7 inci ayında 10 gün, 2008/8 inci ayında 9 gün, 2008/11 inci ayında 7 gün, 2009/3 uncu ayında 12 gün, 2009/6 ıncı ayında 14 gün, 2009/9 uncu ayında 16 gün, 2009/10 uncu ayında 13 gün, 2009/11 inci ayında 4 gün, 2010/3 uncu ayında 12 gün, 2010/4 üncü ayında 4 gün daha çalıştığının tespitine,

1.4-Fazlaya dair talebin reddine," dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı SGK vekili temyiz dilekçesinde; usulüne uygun araştırma yapılmadığını ,eksik inceleme ile hatalı karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ıncı madde hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi