Esas No: 2022/5875
Karar No: 2024/409
Karar Tarihi: 18.01.2024

**11. Hukuk Dairesi         2022/5875 E.  ,  2024/409 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/474 Esas, 2022/901 Karar

DAVALILAR : 1.... vekili Avukat ...

2.Sümela Sigorta Aracılık Hizmetleri Limited Şirketi

İHBAR OLUNAN : ... vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ :

HÜKÜM : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Trabzon Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2019/50 E., 2021/687 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul, kısmen reddine verilmiştir.

Kararın davacı vekili ile davalı ...Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak ... vekili tarafından duruşmasız olarak davacı vekili temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 16.01.2024 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ... ... ile davalı ... vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirkete ait Özkürtün İlçesi, Süme Deresi üzerinde kurulu Fındık Hidroelektrik santrali elektrik üretimi tesislerinin, davalı ...Ş. yetkili acentesi olan Sümela Aracılık Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. tarafından 2013 yılında kar kaybı sigorta poliçesi ile teminat altına alındığını, 2014 yılında 34150629 numaralı poliçe ile 28.02.2014-28.02.2015 tarihleri arasında geçerli olmak kaydıyla kar kaybı sigorta poliçesinin davalı şirketçe yenilendiğini, iş bu 34150629 numaralı poliçe uyarınca sigortacının sorumluluğunun 5.175.762,00 TL bedel ile sınırlı olduğunu, müvekkili şirkete ait Fındık HES 2 numaralı santral ... baskınının ardından makine tamiratı ve yenilenmesi nedeniyle 05.03.2015 tarihine kadar elektrik üretilemediğini, müvekkili şirketin makine hasarı ve elektrik üretiminin durması nedeniyle kar kaybına maruz kaldığını, söz konusu hadise sonucu sigorta şirketinin mahallinde eksper incelemesi yaptırdığını, davalı ... şirketince doğrudan zararlar için 3392297 sayılı poliçe kapsamında 20201401506 sayılı hasar dosyası ile dolaylı zararlar için 34150629 sayılı poliçe kapsamında 20201401560 nolu sayılı hasar dosyasının açıldığını, ancak aradan geçen 8 aylık süreçte müvekkili şirkete hiçbir şekilde makine hasarı ve üretim kaybından kaynaklı sigorta tazminatı ödemesi yapılmadığını, müvekkili şirketin davalı şirkete ve acentesine 15.06.2015 tarihinde Trabzon 1. Noterliğinin 8502 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sigorta tazminatlarının ödenmesi için ihtar keşide ettiğini, ancak bu ihtara cevap dahi verilmediğini, müvekkilinin mağdur olduğunu, taraflarınca yapılan hesaplamalara göre 800.000,00 TL civarında üretilemeyen elektrikten kaynaklı kar kaybının bulunduğunu, 34150629 numaralı poliçe ile imza altına alınan ... baskını muafiyet klozu %2 muafiyet indirimi uygulandığında sigorta şirketi tarafından taraflarına 650.000,00 TL civarında kar kaybı ödemesi yapılması gerektiğini, yine ... baskını nedeniyle uğranılan makine hasarlarına ve tamirat giderlerine ait tüm fatura ve ödeme belgelerinin de sunulduğunu, ... baskını nedeniyle müvekkili şirketin 190.823,23 TL zarara uğradığını, poliçede var olan %10’luk muafiyet indirimi uygulandığında makine hasarından oluşan zarar miktarının 170.000,00 TL civarında olduğunu iddia ederek fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla poliçelerde mevcut muafiyet tenzilatların mahsubundan şimdilik 34150629 numaralı kar kaybı poliçesi ile teminat altına alınan, üretilemeyen elektrikten kaynaklı kar kaybı alacağı için 300.000,00 TL, 33992364 numaralı makine hasarı poliçesi ile teminat altına alınan alacakları için 100.000,00 TL olmak üzere toplam 400.000,00 TL sigorta tazminatının rizikonun gerçekleşme tarihi olan 05.12.2014 tarihinden itibaren ticari faizi ile davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın açtığı davanın haksız ve yasal dayanaktan uzak olup reddi gerektiğini, davacı şirkete ait elektrik enerjisi üretim ve dağıtım faaliyetinde bulunan tesisin 34150629 numaralı kar kaybı sigorta poliçesi ile 28.02.2014-28.02.2015 tarihleri arasında geçerli olmak üzere poliçe genel ve ... şartları dahilinde teminat altına alındığını, yine davacıya ait bulunan aynı tesisin 33992297 numaralı klasik yangın poliçesi ile 28.02.2014-28.02.2015 tarihleri arasında geçerli olmak üzere poliçe genel ve ... şartları dahilinde teminat altına alındığını, menfezin içinden geçerken suyun yavaşlaması, menfezin suyunu baraj gölünün sularının altına akıtması gibi sebeplerle yeterli ve gerektiği gibi tahliye olmaması nedeniyle zaman içerisinde söz konusu menfezin tıkanmasının kaçınılmaz olduğunu, yapılan araştırmalarda menfezin 2005 yılında tıkandığının, bu konu ile ilgili sigortalının EÜAŞ ve ... Kaymakamlığı ile resmi yazışmalarının bulunduğunun, 2012 yılında sigortalı firmanın yürüttüğü inşaat faaliyetleri neticesinde menfezin yine tıkandığının ve menfezin mansap bölümünde göllenme oluştuğunun sigortalının 24.07.2012 tarihinde DSİ ile yaptığı resmi yazışma ile belgelendiğini, 2013 yılında menfezin tekrar tıkandığının, DSİ ile yapılan koordinasyon ile yapılan temizleme çalışmaları sonucunda açıldığının tutanak ve DSİ ile yapılan resmi yazışmalardan anlaşıldığını, 18.10.2013 tarihinde yağışların etkisiyle Süme Deresi'nin debisi artarak ... yatağından sürüklenen rusubatın menfezi tekrar tıkadığının yine resmi yazışmalardan anlaşıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Diğer davalıya dava dilekçesi ve duruşma günü tebliğ edilmesine rağmen davaya cevap vermediği gibi duruşmalara da katılmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Özkürtün İlçesi, Süme Deresi üzerinde kurulu Fındık Hidroelektrik Santrali elektrik üretim tesislerinin davalı ...Ş. yetkilisi olan Sümela Sigorta Aracılık Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından yapılan sigorta poliçesi ile sigortalandığı, sigorta poliçesinde sorumluluğun 5.175.762,00 TL ile sınırlandığı hususunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmadığı, 05.12.2014 tarihinde su debisinin yükselmesi sebebiyle oluşan su baskını sonucunda bir kısım ekip ve ekipmanların kullanılamaz hâle geldiği ve elektrik üretiminin durduğu, davalı Sümela Sigorta Aracılık Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.'ne karşı açılan davada, bu davalının sigorta poliçesinin tarafı olan sigorta şirketi olmadığı, sadece aracılık hizmeti sunan acente olduğu, somut olayda bizatihi acentenin sorumluluğunu gerektiren bir durumun mevcut olmadığı, bu davalı yönünden acentanın sorumluluğuna gidilemeyeceğinden davanın pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile reddine karar verilmesi gerektiği, İstinaf ilamında, kar kaybı sigorta poliçesinin yalnız başına düzenlenecek bir poliçe olmadığı, öncelikle yangın sigortası poliçesinin düzenlenmesi ve bu poliçede ... ve su baskını klozunun da teminat altına alınması, bu poliçenin düzenlenmesi hâlinde yangına bağlı kar kaybı sigortasının düzenlenebileceği göz önüne alındığında, kar kaybı sigorta poliçesinden dolayı meydana gelen kar kaybının karşılanabilmesi için poliçede herhangi bir rehin hakkı sahibinin bulunmaması karşısında davacının bu poliçeye (34150629 numaralı) istinaden bu davayı açabileceği, ancak ... ve su baskını klozunun da poliçede teminat altına alınması gerektiği, bu durumda öncelikle meydana gelen zararın ... ve su baskınından meydana gelip gelmediğinin tespiti gerektiği, davacı ve davalının düzenlenen bilirkişi raporuna ve ek rapora itirazları karşısında itirazların değerlendirilmesi için taraflar arasında düzenlendiği anlaşılan 33992297 numaralı yangın poliçesinin dosyası da dosya içerisine alınarak gerektiğinde mahallinde konusunda uzman bilirkişiler marifetiyle keşif yapılarak meydana gelen zararın yangın sigortası poliçesi kapsamında teminat altına alınan ... ve su baskını klozu kapsamında kalıp kalmadığı saptanarak ... ve su baskını kapsamında meydana gelen zarar var ise taraflar arasında düzenlenen 34150629 numaralı poliçe ... şartları ve yangına bağlı kar kaybı sigortası genel şartları hükümleri doğrultusunda meydana gelen kar kaybının miktarı saptanarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerektiğinin belirtildiği, istinaf sonrası yapılan yargılamada celbi istenilen taraflar arasındaki 33992297 numaralı yangın poliçesinin dosya arasına alındığı, ... ve su basması klozunun 32.000.000,00 TL teminat ile teminat altına alındığının anlaşıldığı, yine bu poliçede dain ve mürtehin olarak yer ... ... Trabzon Şubesi'nin 18.06.2019 ve 19.06.2019 havale tarihli dilekçeleri ile açılmış bulunan ve görülmekte olan davaya kayıtsız ve şartsız bir şekilde muvafakat verdiğinin anlaşıldığı, istinaf sonrasında alınan 27.05.2021 tarihli ek bilirkişi heyeti raporunda da belirtildiği üzere davacı şirket santral binasında zararlara sebep olan suların, ... ve su baskınından kaynaklandığı, istinaf öncesi sunulan 05.12.2017 havale tarihli ayrıntılı bilirkişi raporunda, üretilemeyen enerji nedeni ile kar kaybının 235.909,12 TL olarak hesaplandığı, bu zararın taraflar arasındaki 33992297 numaralı yangın poliçesi kapsamında olması sebebi ile kar kaybı tazminatı yönünden açılan davanın davalı ... aleyhine 235.909,12 TL üzerinden kısmen kabulüne karar vermek gerektiği, makine kırılması yönündeki tazminat taleplerinin değerlendirilmesinde ise her ne kadar İstinaf ilamında, dain ve mürtehin konumundaki ... tarafından verilmiş olan muvafakatin kayıtsız ve şartsız olmaması sebebi ile davanın dava şartı yokluğu nedeni ile reddi gerektiği belirtilmiş ise de dain ve mürtehin olan ... tarafından istinaf sorasında 18.06.2019 ve 19.06.2019 havale tarihli dilekçeleri ile açılmış ve görülmekte olan davaya kayıtsız ve şartsız muvafakat verildiği, yöndeki dava şartı eksikliğinin giderildiği, makine kırılması tazminatı yönünden açılan davada dava şartı yokluğu nedeni ile usulden davanın reddine karar verilmeyerek esastan davayı incelemek gerektiği, istinaf öncesi sunulan 05.12.2017 havale tarihli ayrıntılı bilirkişi raporunda da açıklandığı üzere, davacının makine kırılması sebebi ile uğramış olduğu zararın 90.573,25 TL olduğu, bu tutarın 50.000,00 euro tutarlı muafiyetin altında kaldığı, zararın 50.000,00 euro tutarlı muafiyeti aşmaması sebebi ile davalı ... şirketinin davacının bu zarar miktarından sorumlu olmadığı gerekçesiyle açılan davanın Sümela Sigorta Aracılık Hizmetleri Ltd. Şti. yönünden husumetten reddine, açılan davanın makine kırılması yönündeki tazminat taleplerinin reddine, kar kaybı yönündeki açılan davanın kısmen kabulü ile 235.909,12 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalı ...Ş.’den alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı ...Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporlarının eksik hesaplamaya dayandığını, kar kayıplarının hesaplanmadığını, 50.000,00 euroluk muafiyetin kar kaybına ilişkin olduğunu, faiz başlangıç tarihinin riskin gerçekleştiği tarih olması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı ...Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; meydana gelen zararın ... ve su baskınından meydana geldiğinin tespitinin gerektiğini, mahallinde keşif yapılmadığını, zararın göllenmeden meydana geldiğini, ... ve su baskını sonucu meydana gelmediğini, menfezin tıkandığını, sigortalının bildirim yükümlülüğüne aykırı davrandığını, incelemenin sigorta mevzuatı açısından eksik kaldığını, makine kırılması poliçesinden teminat verilmez iken kar mahrumiyetine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince taraf delillerinin usulüne uygun olarak toplandığı, değerlendirilerek tartışıldığı, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli ve denetime açık olduğu, her ne kadar mahallinde keşif yapılmamış ise de, olayın meydana geldiği tarih ve muhtemel keşif tarihi göz önüne alındığında, dosya içeriğine sunulan tespit raporlarına göre bilirkişilerce değerlendirme yapıldığı, dosya içeriği ve olayın meydana geliş tarzı ile uyumlu olarak meydana gelen zararın ... ve su baskını sonucu meydana geldiğinin kabulünün yerinde olduğu, bu nedenle sigorta teminatının geçerli olduğu, dava şartının yerine getirildiği, poliçedeki muafiyet sınırları ve muafiyet miktarları göz önüne alındığında, makine kırılması teminatının muafiyet kapsamında kalması nedeniyle bu tazminat talebinin reddine karar verilmesinin yerinde olduğu gibi kar kaybı tazminatı talebinin de reddine karar verilmesini gerektirmeyen teminat kapsamında olduğu, muafiyet uygulanacak süreler de göz önüne alındığında kararın dosyada mevcut deliller kapsamında usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle tarafların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı ...Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi tarafından hükme esas alınan bilirkişi raporunda itirazları ve istinaf sebepleri doğrultusunda ... bir kar kaybı hesaplaması yapılmadığını, yalnızca hasar sebebinin ... ve su baskınından kaynaklanıp kaynaklanmadığı, hasarın sigorta poliçesi kapsamında kalıp kalmadığı noktasında inceleme yapıldığını, İlk Derece Mahkemesince hükmedilen kar kaybı tazminatının ise istinaf incelemesi öncesinde alınan bilirkişi raporu doğrultusunda eksik hesaplama ile belirlenen değer olduğunu, eksik hesaplama neticesinde belirlenen bedel doğrultusunda hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, 26.12.2014 tarihinde üretime başlamanın mümkün olmadığını, uzman bilirkişiler ve elektrik üretimine göre yapılan hesaplamalar doğrultusunda 03.11.2014- 05.03.2015 tarihleri arasında 850.000,00 TL civarında üretilemeyen elektrikten kaynaklı kar kayıpları bulunduğunu, makine hasarı nedeniyle tazminat talebinin reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, 50.000,00 euro muafiyet kar kaybına ilişkin iken makine hasarlarına ilişkin muafiyet oranının %10 olduğunu, ... baskını nedeniyle uğranılan makine hasarlarına ve tamirat giderlerine ait tüm fatura ve ödeme belgeleri dosya arasında bulunmasına rağmen bu belgeler incelenmeksizin alınan bilirkişi raporuna göre muafiyet bedelinin altında kaldığından bahisle makine hasarı tazminatı yönünden davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, İlk Derece Mahkemesi tarafından faiz başlangıç tarihi olarak riskin gerçekleşme tarihi yerine dava tarihinin alınmasının hukuka aykırı olduğunu, ihtarname çekildiğini, faiz başlangıç tarihinin riskin gerçekleşme tarihi olan 05.12.2014 olarak kabul edilmesi gerektiğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi tarafından kaldırma kararında belirtildiğinin aksine keşif yapılmadığını, sadece ... taraflı alınan değişik iş tespit dosyasıyla hüküm tesisine gidildiğini, dava konusu olayda hasarın meydana gelmesinin ... sebebinin, "menfezin tıkanması sonucu göllenme" olduğunu, taraflar arasındaki mün’akid poliçede bu hususta herhangi bir teminat bulunmamakla birlikte yargılama aşamasında raporlara karşı yapmış oldukları itirazların hiçbirisinin değerlendirmeye alınmadığını, kaldırma kararı sonrası ek raporda da itirazlarının karşılanmadığını, sigorta akdinin konusunu, gerçekleşmesi muhtemel, ani ve beklenmedik olayların teşkil ettiğini, zararın göllenmeden meydana geldiğini, ... ve su baskını sonucu meydana gelmediğini, menfezin tıkandığını, sigortalının bildirim yükümlülüğüne aykırı davrandığını, bildirim yükümlülüğünün kasten ihlali sebebiyle davanın müvekkili şirket bakımından reddinin gerekeceğini, bu hususun bilirkişi raporlarında incelenmediğini, Mahkemenin poliçelerin kapsamı ve zarar hesaplaması açısından teknik heyetten yeniden kaldırma kararı doğrultusunda hüküm kurmaya elverişli bir rapor alması gerekirken eksik inceleme ile hüküm tesis ettiğini, poliçelerin irdelenmediğini, incelemenin sigorta mevzuatı açısından eksik kaldığını, makine kırılması poliçesinden teminat verilmez iken kar mahrumiyetine karar verilmesinin hatalı olduğunu, kar kaybı tazminatının fahiş ve hatalı olduğunu, riskin gerçekleşmediği döneme ilişkin de hesaplama yapıldığını, 14 gün muafiyet uygulanması gerektiğini, muafiyet süresinin 7 gün olarak yanlış hesaplandığını, bilirkişi heyeti tarafından muafiyet tutarının poliçedeki günlük tazminat limitinin 7 gün ile çarpılması ile hesaplanmış olduğunu, ancak MLOP (Makine Kırılmasına Bağlı Kar Kaybı) poliçesindeki muafiyetin 14 gün olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, muafiyet tutarının yangına bağlı kar kaybı poliçesinden hesaplanıp tazminatın MLOP (Makine Kırılmasına Bağlı Kar Kaybı) poliçesinden hesaplanmaya çalışıldığını, raporun bu bakımdan hatalı olduğunu, doğru sürelerin esas alınması durumunda kar kaybı poliçesi üzerinden işlem yapılması durumunda hasarın muafiyet altı kalacağının açıkça ortada olmasına karşın bu bakımdan yapılan itirazlarının dikkate alınmadığını, bilirkişi tarafından hesaplanan sigorta tazminatının da fahiş olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla dava konusu hasarın poliçe kapsamında olduğu bir an için düşünüldüğünde ise müvekkil şirketin ancak ... zarardan sorumlu olacağını belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, su baskını sonucu oluştuğu iddia edilen zararın ve kar kaybının tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili ile davalı ...Ş. vekilince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacı ve davalı ...Ş'den alınarak yekdiğerine verilmesine.

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.