Esas No: 2023/12727
Karar No: 2024/5294
Karar Tarihi: 02.05.2024

**5. Hukuk Dairesi         2023/12727 E.  ,  2024/5294 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ: Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/37 Esas, 2023/427 Karar

KARAR : Esastan ret/ Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ: Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/293 Esas, 2022/755 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı kayyımı ve dahili davalı vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine, davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle;... köyü 61 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi tarafından münavebeye alınan ürünlerin tekrar gözden geçirilerek ek rapor alınması gerektiğini, kamulaştırma yapılacağının duyulduğu durumlarda üretici tarafından bitki deseninin değiştirilebildiğini, Yargıtayın yerleşmiş uygulamalarında bölgede sulu tarım arazileri için %5 kapitalizasyon faiz oranı uygulanırken bilirkişi raporunda %4 alınmasının bilimsel araştırmalarla örtüşmediği gibi haksız bir kazanca da yol açtığını, bilirkişi kurulunun arazi için hesaplanan birim fiyata %30 objektif değer artış unsuru ilave ederek bedeli yüksek hesapladığını ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

2. Davalı kayyımı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırılan taşınmaz bedelinin düşük hesaplandığını, bilirkişiler tarafından dava konusu taşınmaza %30 olarak uygulanan objektif değer artışının hakkaniyete ve eşitlik ilkelerine aykırı olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporlarının denetime elverişli olmadığını, yeterli inceleme ve araştırma yapılamadan taşınmazın değerinin belirlendiğini ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

3.Dahili davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; ağaç bedellerinin çok düşük hesaplandığını, bilirkişi raporunda ağaçların taşınmaza kapama özelliği kazandırmadığı belirtilerek hatalı varsayımlarla ağaç bedellerinin belirlendiğini, bozma öncesi bilirkişi raporu ile bozma sonrası ek raporda ağaç cinsleri ve sayılarında çelişki bulunduğunu, çelişkinin giderilmediğini, muhdesat değeri hesaplanırken kıymet takdirinin baz alındığı tarihten paranın ödeneceği tarihe kadar geçen enflasyon verilerinin dikkate alınması gerektiğini, aksi durumun Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi bakımından mülkiyet hakkının ihlali anlamına geleceğini ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmazın zeminine o yörede mutat olarak ekilen münavebe ürünleri esas alınıp kapitalizasyon faiz oranı % 4 uygulanarak çıplak metrekaresine 22,75 TL değer biçilmesi, gelir metoduna göre tespit edilen metrekare birim fiyatına % 30 oranında objektif değer artırıcı unsur ilave edilerek sonuç metrekare birim fiyatının 29,57 TL olarak belirlenmesi, üzerinde bulunan ağaçlara ise maktuen değer biçilmesi 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca doğru olduğu, ancak muhdesat bedeli hesaplanırken Batman 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/8 Esas, sayılı muhdesat aidiyetinin tespiti kararı doğrultusunda dahili davalı ...'a ait olduğu tespit edilen 16 adet nar ağacı, 6 adet dut ağacı ve 40 adet incir ağacı bedelinin dahili davalıya ödenmesi gerektiğinden davalı lehine 1.295.166,00 TL zemin bedeli + 12,000,70 TL muhdesat bedeli olmak üzere 1.307.166,70 TL, dahili davalı lehine 29.817,78 TL muhdesat bedeli olarak toplamda 1.336.984,48 TL kamulaştırma bedeli üzerinden yeniden hüküm tesisine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi tarafından münavebeye alınan ürünlerin tekrar gözden geçirilerek ek rapor alınması gerektiğini, kamulaştırma yapılacağının duyulduğu durumlarda üretici tarafından bitki deseninin değiştirilebildiğini, Yargıtayın yerleşmiş uygulamalarında bölgede sulu tarım arazileri için %5 kapitalizasyon faiz oranı uygulanırken bilirkişi raporunda %4 alınmasının bilimsel araştırmalarla örtüşmediği gibi haksız bir kazanca da yol açtığını, bilirkişi kurulunun arazi için hesaplanan birim fiyata %30 objektif unsuru ilave ederek bedeli yüksek hesapladığını ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

2. Davalı kayyımı vekili temyiz dilekçesinde özetle, kamulaştırılan taşınmaz bedelinin düşük hesaplandığını, bilirkişiler tarafından dava konusu taşınmaza %30 olarak uygulanan objektif değer artışının hakkaniyete ve eşitlik ilkelerine aykırı olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporlarının denetime elverişli olmadığını, yeterli inceleme ve araştırma yapılamadan taşınmazın değerinin belirlendiğini, istinaf aşamasında kayyım tarafından yapılan yargılama giderlerinin hesaplanarak davacıdan alınarak kayyıma ödenmesi gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

3. Dahili davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle, ağaç bedellerinin çok düşük hesaplandığını, bilirkişi raporunda ağaçların taşınmaza kapama özelliği kazandırmadığı belirtilerek hatalı varsayımlarla ağaç bedellerinin belirlendiğini, bozma öncesi bilirkişi raporu ile bozma sonrası ek raporda ağaç cinsleri ve sayılarında çelişki bulunduğunu ve çelişkinin giderilmediğini, muhdesat değeri hesaplanırken kıymet takdirinin baz alındığı tarihten paranın ödeneceği tarihe kadar geçen enflasyon verilerinin dikkate alınması gerektiğini, vekâlet ücreti açısından lehlerine ayrı, kayyım vekiline ayrı vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindek... ili, Merkez ilçes...köyü 61 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.

4. Dava aynı hukuki sebepten kaynaklandığından kendilerini vekil ile temsil ettiren davalılar lehine tek vekâlet ücretine karar verilmesi yerinde bulunmuştur.

5. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup taraf vekilleri tarafından temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.