Esas No: 2024/4187
Karar No: 2024/4827
Karar Tarihi: 02.05.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/4187 E.  ,  2024/4827 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2023/202 E., 2023/657 K.

KARAR :Davanın Kabulü

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın, fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyizi neticesinde ilk kararın bozulması üzerine bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kabulüne karar verilmiş; davanın kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Milli Eğitim Bakanlığı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının hizmet verdiği Cumhuriyet Lisesinde 01.08.2000 tarihinde işe başladığını, eşi ile birlikte okul müştemilatında kaldıklarını, davacının eşi ...'ın kalorifercilik ve bekçilik yaptığını, okulda çalışan personelin azalması nedeni ile dönemin okul müdürü olan Semiha Gezer'in 01.08.2000 tarihinde okul idaresi olarak davacıyı sürekli çalışması için işe aldığını, okul idaresi tarafından odalarının temizliğini ve çay işlerini yapması hususunda davacının bilgilendirildiğini, davacının ücretlerini okul idaresine bağlı muhasebe görevlisi ... ...'in ödediğini, davacının en son net ücretinin 600 TL olduğunu, davacının 07:00 - 08:00 saatlerinden akşam 18:00 - 19:00 saatlerine kadar çalışma yaptığını, genel olarak okul katlarını ve sınıfları, wc ve idare odalarını, aile birliği odaları ve koridorları temizlediğini, belirli günlerde ise bahçe temizliği yaptığını, davacının haksız olarak yeni gelen müdür tarafından 31.03.2011 tarihinde işine son verildiğini, davacının çalıştığı süre içerisinde sigortasının yapılmadığını belirterek, Cumhuriyet Lisesinde 01.08.2000 - 31.03.2011 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili cevap dilekçesinde; davanın 5 yıllık hak düşürücü süreden sonra açıldığını, davacının çalışma iddialarının gerçeği yansıtmadığını, aksinin tanıkla ispatının mümkün olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davalı olarak gösterilen Kurumun fer'i müdahil olduğunu, Kurum kayıtlarının getirilmesi, tanık dinlenecekse mutlaka dönem bordrosundaki tanıkların dinlenmesi, Kurum kayıtlarının aksinin eşdeğer nitelikte yazılı belgelerle ispatlanması gerektiğini, salt tanık anlatımlarına dayanarak davanın ispatlanma olgusunun kabul edilemeyeceğini, davanın 5 yıllık hak düşüm süresinin sonunda açıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 22.03.2016 tarihli ve 2014/940 Esas, 2016/295 Karar sayılı kararı ile dosya kapsamına uygun SGK uzmanı bilirkişi ... Kırçalı tarafından verilen rapor kapsamına göre davacının davasının kabulü ile;

05.03.2001 - 01.07.2001 tarihleri arası 115 gün süreyle günlük 4.66 TL'den,

01.08.2001 - 01.01.2002 tarihleri arası 150 gün süreyle günlük 5.59 TL'den,

01.01.2002 - 01.04.2002 tarihleri arası 90 gün süreyle günlük 7.40 TL'den,

01.04.2003 - 01.07.2003 tarihleri arası 90 gün süreyle günlük 8.36 TL'den,

01.07.2003 - 01.01.2004 tarihleri arası 120 gün süreyle günlük 10.20 TL'den,

01.01.2004 - 01.07.2004 tarihleri arası 180 gün süreyle günlük 14.10 TL'den,

01.07.2004 - 01.01.2005 tarihleri arası 120 gün süreyle günlük 14.80 TL'den,

01.01.2005 - 01.01.2006 tarihleri arası 211 gün süreyle günlük 16.29 TL'den,

01.01.2006 - 01.01.2007 tarihleri arası 269 gün süreyle günlük 17.70 TL'den,

01.01.2007 - 01.07.2007 tarihleri arası 180 gün süreyle günlük 18.75 TL'den,

01.07.2007 - 01.01.2008 tarihleri arası 120 gün süreyle günlük 19.50 TL'den,

01.01.2008 - 01.07.2008 tarihleri arası 180 gün süreyle günlük 20.28 TL'den,

01.07.2008 - 01.01.2009 tarihleri arası 120 gün süreyle günlük 21.29 TL'den,

01.01.2009 - 01.07.2009 tarihleri arası 180 gün süreyle günlük 22.20 TL'den,

01.07.2009 - 01.01.2010 tarihleri arası 120 gün süreyle günlük 23,10 TL'den,

01.01.2010 - 01.07.2010 tarihleri arası 180 gün süreyle günlük 24.30 TL'den,

01.07.2010 - 01.01.2011 tarihleri arası 120 gün süreyle günlük 25.35 TL'den,

01.01.2011 - 31.03.2011 tarihleri arası 90 gün süreyle günlük 26.55 TL'den davacının davalı işverene ait işyerinde çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairenin 12.12.2018 tarih ve 2016/13425 Esas, 2018/10468 Karar sayılı kararında; "506 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinde “sigortalıları çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler” işveren olarak tanımlanmıştır. “Çalıştıran” olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “işvereni” ifade etmektedir. Hizmet tespitine yönelik davalarda, çalışma ilişkisinin nitelik ve süresinin belirlenmesinde, bu yöndeki işyeri bilgi ve belgelerine ulaşılmada, kısacası, davanın sübutu ve verilen kararın infazı açısından, işverenin kim olduğunun bilinmesinde yasal zorunluluk vardır.

Böylelikle somut olayda, Mahkemece davacının çalıştığı sürelerde işverenin veya işverenlerinin kim olduğu, okul idaresi mi yoksa dernek tarafından mı çalıştırıldığı usulünce yapılacak araştırma neticesi tam olarak saptanmalı, davalı okul aile birliğinin tüzel kişiliği veya dernek statüsünde olduğu kanaatine varılması halinde, isim ve ünvanının tam olarak belirlendikten sonra husumet tespit edilen tüzel kişiliğe yöneltilmeli, araştırma sonucunda davalı okul aile birliğinin tüzel kişilik statüsünde bulunmaması ve çalışma süresinin başlangıç tarihinden itibaren işverenin okul idaresi olduğu kanaatine varılması halinde ise esas itibariyle işyerinin Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ve halen anılan Bakanlık bünyesinde faal olması nedeniyle Milli Eğitim Bakanlığı'na husumet yöneltilmesi gerektiği gözetilmeli ve sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir..." gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin 27.04.2021 tarihli ve 2019/56 Esas, 2021/225 Karar sayılı kararı ile davanın kabulü ile davacının (bozma öncesindeki yargılamada davalı olarak bulunan Üsküdar Cumhuriyet Lisesi Öğrencileri Koruma Derneği'nin Mülga 2908 Sayılı Kanun'un 49 uncu maddesi uyarınca 21.02.1992 tarihinde fesih olduğu anlaşılmakla) davalı Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Üsküdar Cumhuriyet Lisesi'nde;

05.03.2001 - 01.07.2001 tarihleri arası 115 gün süreyle günlük 4.66 TL'den,

01.08.2001 - 01.01.2002 tarihleri arası 150 gün süreyle günlük 5.59 TL'den,

01.01.2002 - 01.04.2002 tarihleri arası 90 gün süreyle günlük 7.40 TL'den,

01.04.2003 - 01.07.2003 tarihleri arası 90 gün süreyle günlük 8.36 TL'den,

01.07.2003 - 01.01.2004 tarihleri arası 120 gün süreyle günlük 10.20 TL'den,

01.01.2004 - 01.07.2004 tarihleri arası 180 gün süreyle günlük 14.10 TL'den,

01.07.2004 - 01.01.2005 tarihleri arası 120 gün süreyle günlük 14.80 TL'den,

01.01.2005 - 01.01.2006 tarihleri arası 211 gün süreyle günlük 16.29 TL'den,

01.01.2006 - 01.01.2007 tarihleri arası 269 gün süreyle günlük 17.70 TL'den,

01.01.2007 - 01.07.2007 tarihleri arası 180 gün süreyle günlük 18.75 TL'den,

01.07.2007 - 01.01.2008 tarihleri arası 120 gün süreyle günlük 19.50 TL'den,

01.01.2008 - 01.07.2008 tarihleri arası 180 gün süreyle günlük 20.28 TL'den,

01.07.2008 - 01.01.2009 tarihleri arası 120 gün süreyle günlük 21.29 TL'den,

01.01.2009 - 01.07.2009 tarihleri arası 180 gün süreyle günlük 22.20 TL'den,

01.07.2009 - 01.01.2010 tarihleri arası 120 gün süreyle günlük 23,10 TL'den,

01.01.2010 - 01.07.2010 tarihleri arası 180 gün süreyle günlük 24.30 TL'den,

01.07.2010 - 01.01.2011 tarihleri arası 120 gün süreyle günlük 25.35 TL'den,

01.01.2011 - 31.03.2011 tarihleri arası 90 gün süreyle günlük 26.55 TL'den çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

C. 2'nci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Milli Eğitim Bakanlığı ve davalı feri müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 21.12.2022 tarih ve 2022/13166 Esas, 2022/16472 Karar sayılı kararında; sair itirazların reddi ile "...Somut olayda dava, davacının 01.08.2000 - 31.03.2011 tarihleri arasında Üsküdar Cumhuriyet Lisesinde hizmet akdine tabi olarak geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışma sürelerinin tespiti istemine ilişkin olup, Mahkemece, dinlenen tanık beyanları doğrultusunda davacının, davalı Cumhuriyet Lisesi Okul Koruma Derneği ile yazılı olarak bir hizmet sözleşmesi yapmamış ise de Cumhuriyet Lisesinde okul idaresi ve okul aile birliği tarafından kendisine verilen temizlik hizmetleri ile çay hazırlanması ve servisi hizmetlerinde fiili olarak çalıştığı, ücretinin kararlaştırıldığı üzere kendisine elden ödendiği kanaatiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Yukarıdaki yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığı altında somut olay değerlendirildiğinde; eldeki dosyada, Mahekemece, yapılan araştırmanın hüküm kurmaya yeterli olmadığı anlaşılmakla, eğitim ve öğretime ara verilen yaz ve kış tatili (sömestr tatili) ve okulun açık kaldığı dönemler Milli Eğitim Bakanlığından sorularak tespit edilmesi, bu süreler içerisinde çalışıp çalışmadığı yönünde tanıklara sorulmaksızın ve yeterli araştırma yapılmaksızın hüküm kurulması hatalıdır...." gerekçesiyle Mahkemece verilen karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile,

davacının davalı Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Üsküdar Cumhuriyet Lisesinde,

- 05.03.2001 - 15.06.2001 tarihleri arası 102 gün süreyle

- 10.09.2001 - 31.12.2001 tarihleri arası 112 gün süreyle

- 01.01.2002 - 11.02.2002 tarihleri arası 41 gün süreyle

- 26.02.2002 - 14.06.2002 tarihleri arası 108 gün süreyle

- 16.09.2002 - 31.12.2002 tarihleri arası 106 gün süreyle

- 01.01.2003 - 03.02.2003 tarihleri arası 33 gün süreyle

- 15.02.2003 - 13.06.2003 tarihleri arası 118 gün süreyle

- 15.09.2003 - 31.12.2003 tarihleri arası 107 gün süreyle

- 01.01.2004 - 24.01.2004 tarihleri arası 23 gün süreyle

- 09.02.2004 - 15.06.2004 tarihleri arası 127 gün süreyle

- 13.09.2004 - 31.12.2004 tarihleri arası 109 gün süreyle

- 01.01.2005 - 24.01.2005 tarihleri arası 23 gün süreyle

- 07.02.2005 - 10.06.2005 tarihleri arası 123 gün süreyle

- 12.09.2005 - 31.12.2005 tarihleri arası 110 gün süreyle

- 01.01.2006 - 16.01.2006 tarihleri arası 15 gün süreyle

- 28.01.2006 - 19.06.2006 tarihleri arası 142 gün süreyle

- 18.09.2006 - 31.12.2006 tarihleri arası 104 gün süreyle

- 01.01.2007 - 29.01.2007 tarihleri arası 28 gün süreyle

- 10.02.2007 - 19.06.2007 tarihleri arası 129 gün süreyle

- 17.09.2007 - 31.12.2007 tarihleri arası 105 gün süreyle

- 01.01.2008 - 28.01.2008 tarihleri arası 27 gün süreyle

- 09.02.2008 - 13.06.2008 tarihleri arası 125 gün süreyle

- 08.09.2008 - 31.12.2008 tarihleri arası 114 gün süreyle

- 01.01.2009 - 26.01.2009 tarihleri arası 25 gün süreyle

- 07.02.2009 - 12.06.2009 tarihleri arası 125 gün süreyle

- 24.09.2009 - 31.12.2009 tarihleri arası 98 gün süreyle

- 01.01.2010 - 25.01.2010 tarihleri arası 24 gün süreyle

- 06.02.2010 - 18.06.2010 tarihleri arası 132 gün süreyle

- 20.09.2010 - 31.12.2010 tarihleri arası 102 gün süreyle

- 01.01.2011 - 31.01.2011 tarihleri arası 30 gün süreyle

- 12.02.2011 - 31.03.2011 tarihleri arası 47 gün süreyle günlük prime esas kazanç alt sınırı ücretle çalıştığının tespitine reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Milli Eğitim Bakanlığı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili; davacının talepleri bakımından hak düşürücü sürenin geçmiş olduğunu, davacının iddia ettiği çalışma sürelerine ilişkin müvekkil idare kayıtlarında herhangi bir yazılı belgenin bulunmadığını, davacının çalışmaları varsa bile kesintili olduğunu beyanla, Mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili; okulun açık kaldığı dönemlerin Milli Eğitim Bakanlığından sorulması ile tanıklara bu dönemlerde davacının çalışıp çalışılmadığının sorulması gerektiği bozma ilamında belirtildiğini, ancak tanık beyanlarına başvurulmadan dosyanın bilirkişiye tevdii edildiğini, eksik inceleme ile değerlendirme yapılmış olan raporun hükme esas alındığını, Kurum kayıtlarının aksinin ancak eşdeğer kuvvette delil ile ispatlanabileceğini beyanla Mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının davalı Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Cumhuriyet Lisesinde 01.08.2000 - 31.03.2011 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, mülga 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

02.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.