Esas No: 2023/10826
Karar No: 2023/13308
Karar Tarihi: 25.12.2023

**5. Hukuk Dairesi         2023/10826 E.  ,  2023/13308 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/1538 Esas, 2021/2144 Karar

KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 ... Kanun'la değişik 2942 ... Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 ... Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Bursa Teknoloji Organize Sanayi Bölgesi adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya direnme kararı verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin direnme kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; dosya Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna sunulmuş, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca direnme kararının yerinde olmadığı değerlendirilerek davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarına ilişkin inceleme yapılmak üzere dosya Dairemize gönderilmiş olmakla Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bursa ili, Karacabey ilçesi, ... Mahallesi 188 parsel ... taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Bursa Teknoloji Organize Sanayi Bölgesi adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı idarenin Bursa Valiliğine bağlı olduğunu, ayrı bir tüzel kişiliğine sahip olmadığını, bu nedenle taraf ehliyetine sahip olmaması nedeniyle dava şartı noksanlığı nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, kamulaştırma işleminin iptali için idare mahkemesinde dava açarak mahkemeye bildireceklerini, dava konusu taşınmaz için ... takdir komisyonu raporunda belirlenen bedelin kendileri tarafından bilinmediğini, taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve dava konusu taşınmazın 11.12.2017 tarihli bilirkişi raporu ve ekli krokide gösterilen 3.879.69 m²lik kısmının kamulaştırma bedelinin 161.476,60 TL olduğunun tespitine, taşınmazın fen bilirkişisi raporunda ve ekli krokide taralı olarak gösterilen 3.879,69 m²lik kısmının tapu kaydının iptali ile Bursa Teknoloji Organize Sanayi Bölgesi adına tapuya tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 05.12.2019 tarihli ve 2018/2979 Esas, 2019/2641 Karar ... kararıyla; taşınmazın kuru arazi vasfında olduğu, yöre koşullarına göre buğday ve arpacık soğanının münavebeye esas alınmış olmasının yerinde olduğu, kuru tarım arazilerinde son dönemlerdeki uygulamaya göre uygulanması gereken kapitalizasyon faiz oranının %5 olduğu, bu nedenle ek raporda bu oranın esas alınmasının isabetli olduğu, kısmî kamulaştırmadan dolayı uygulanan değer düşüklüğü oranının makul bulunduğu, taşınmazların konum ve niteliği itibarıyla %150 oranında objektif değer artışı uygulanması gerektiğinden bilirkişi heyeti ek raporunda %50 oranında objektif değer artışı uygulanması nedeniyle davalı tarafın istinaf talebinin bu yönüyle kabul edilmesi gerektiği gerekçesiyle davacı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davalının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne, dava konusu taşınmazın 3.879.69 m² yüzölçümündeki kısmının tapu kaydının iptali ile Bursa Teknoloji Organize Sanayi Bölgesi adına tesciline, kamulaştırma bedelinin 269.127,67 TL olarak tespitine, İlk Derece Mahkemesince depo ettirilen bedelin mahsubu ile 107.651.07 TL'nin üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmasına ve karar kesinleştiğinde tüm nemasıyla birlikte davalıya ödenmesine, dava 4 ay içinde sonuçlandırılamadığından 161.476,60 TL'ye 25.02.2017 tarihinden İlk Derece Mahkemesinin karar tarihi olan 24.05.2018 tarihine kadar, bakiye 107.651,07 TL'ye ise 25.02.2017 tarihinden kararın kesinleşmesine kadar yasal faiz yürütülmesine, hüküm özetinin tapu müdürlüğüne gönderilmesine, fen bilirkişisinin 11.12.2017 tarihli raporunun kararın ekinden sayılmasına, taşınmaz üzerinde bulunan takyidatların bedele yansıtılmasına oy çokluğu ile karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesini 05.12.2019 tarihli ve 2018/2979 Esas, 2019/2641 Karar ... kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 03.06.2021 tarihli ve 2020/4713 Esas, 2021/8281 Karar ... kararı ile hükme esas alınan fen bilirkişisi raporunda taşınmazın tamamının kamulaştırıldığı belirtilmişken, tescil bildirim beyannamesinde 3.879,69 m²lik kısmının kamulaştırmaya tabi olduğu görülmekle; her ne kadar 3.879,69 m²nin bedeli verilmişse de, bu hususu açıklattıracak bir ek rapor alınmadan 11.12.2017 tarihli fen bilirkişisi raporunun hükme esas alınarak çelişki giderilmeden hüküm kurulması, tespit edilen bedelin hangi kısmının davalıya derhal ödeneceğine dair hüküm kurulmaması, İlk Derece Mahkemesince tespit edilen bedel ile ... takdir komisyonu raporunda belirlenen bedelden fark 48.965,59 TL’nin, İlk Derece Mahkemesince üçer aylık vadeli hesaba yatırıldığı ve bu bedelin de davalıya ödenmediği hususu gözönünde bulundurulduğunda, bu kısma da kararın kesinleşme tarihine kadar faiz işletilmesi gerektiğinin gözetilmemesi, Anayasa Mahkemesinin 27.11.2020 tarihli 31317 ... Resmi Gazete'de yayımlanan 16.07.2020 tarihli ve 2018/104 Esas, 2020/39 Karar ... kararı nazara alınarak hüküm kurulması gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya içinde mevcut olan ve davacı idare vekili tarafından ibraz edilen 19.03.2018 tarihli dilekçede; kısmî kamulaştırma yapılacağı ve alanın 3.879 m² olduğunun belirtildiği, tescil bildirim beyannamesinde de kamulaştırılacak alanın yüzölçümünün 3.879 m² olarak gösterildiği, dolayısıyla İlk Derece Mahkemesince bu doğrultuda yargılama sürdürülerek kurulan hükmün isabetli olduğu ve çelişki içermediği, ayrıca davalıya ödenecek miktarın da Bölge Adliye Mahkemesince verilen ilk kararda yazıldığı gerekçesiyle bozma kararının (1) ve (2) numaralı bentleri yönünden direnme kararı verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; ürün yelpazesinde birçok ürün mevcutken arpacık soğanın seçilmesine itiraz ettiklerini, gerçek ürün ve münavebe cetveline göre bilirkişi raporunun tanzim edilmesi gerektiğini, %150 objektif değer artış oranının fahiş olduğunu, taşınmazın metrekare birim değerinin fazla belirlendiğini, masrafların brüt gelirin 1/3’ünden az olamayacağının gözetilmediğini, kapitalizasyon faiz oranına itiraz ettiklerini ileri sürerek direnme kararının bozulması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Dairemizce Yapılan İnceleme Sonucu Dosyanın Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna Gönderilmesi Kararı

Dairemizin 28.02.2022 tarihli ve 2021/14941 Esas, 2022/3128 Karar ... kararı ile Dairemizin 18.03.2019 tarihli ve 2018/2337 Esas, 2019/1824 Karar ... bozma kararı usul ve kanuna uygun bulunmuş olup, Bölge Adliye Mahkemesince verilen direnme kararının yerinde olmadığı anlaşıldığından, temyiz incelemesinin yapılmak üzere dosyanın 6763 ... Kanun'un 43 üncü maddesi ile değişik 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yetkili ve görevli Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

D. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 20.09.2023 tarihli ve 2022/5-396 Esas, 2023/827 Karar ... kararı ile bozma kararının (1) numaralı bendi yönünden direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerle bozulmasına, (2) numaralı bendi yönünden bozma kararının gereğinin eylemli olarak yerine getirilmesi suretiyle verilen hükmün yeni hüküm niteliğinde olduğuna, (3) ve (4) numaralı bentleri yönünden bozma nedenlerine uyularak bozma doğrultusunda işlem yapıldığı, böylece (2), (3) ve (4) numaralı bentler yönünden kurulan hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesine karar verilmiştir.

E. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 ... Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 ... Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından yapılan inceleme sonunda verilen 20.09.2023 tarihli ve 2022/5-396 Esas, 2023/827 Karar ... kararı ile Dairemiz bozma kararında yer alan hükme esas alınan fen bilirkişisi raporunda taşınmazın tamamının kamulaştırıldığı belirtilmişken, tescil bildirim beyannamesinde 3.879,69 m²lik kısmının kamulaştırmaya tabi olduğu görülmekle; her ne kadar 3.879,69 m²nin bedeli verilmişse de, bu hususu açıklattıracak bir ek rapor alınmadan 11.12.2017 tarihli fen bilirkişisi raporunun hükme esas alınarak çelişki giderilmeden hüküm kurulmasına ilişkin (1) numaralı bendi yönünden direnme kararının Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesi gereğince bozulmasına karar verildiği gözetilerek, inceleme ve işlem yapılmak üzere dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından yapılan inceleme sonunda verilen 20.09.2023 tarihli ve 2022/5-396 Esas, 2023/827 Karar ... kararı ile Dairemiz bozma kararında yer alan hükme esas alınan fen bilirkişisi raporunda taşınmazın tamamının kamulaştırıldığı belirtilmişken, tescil bildirim beyannamesinde 3.879,69 m²lik kısmının kamulaştırmaya tabi olduğu görülmekle; her ne kadar 3.879,69 m²nin bedeli verilmişse de, bu hususu açıklattıracak bir ek rapor alınmadan 11.12.2017 tarihli fen bilirkişisi raporunun hükme esas alınarak çelişki giderilmeden hüküm kurulmasına ilişkin (1) numaralı bendi yönünden direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesi gereğince BOZULMASINA karar verildiği gözetilerek, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararının gerekleri yerine getirilmek üzere dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

25.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.