Esas No: 2023/5088
Karar No: 2023/5902
Karar Tarihi: 25.05.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/5088 E.  ,  2023/5902 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2018/67 E., 2022/603 K.

KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemesince Dairenin bozmasına uyulmasından sonra davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 11.12.2001 - 10.08.2009 tarihleri arasında ...’ na bağlı Sarıgazi Ticaret Meslek Lisesinde hizmetli olarak kesintisiz çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevabında; davacı ile Bakanlık arasında düzenlenmiş bir hizmet sözleşmesi bulunmadığını ve okulda hizmetli olarak davacının eşi ...'nin çalıştığını ve onun da sigorta primlerinin düzenli olarak ödendiğini ve ...'nin okulun müştemilatında kaldığını davacıya ise eşine yardımcı olması için yevmiye karşılığı zaman zaman iş verildiğini ancak davacının iş sözleşmesinin bileşeni olan işverene bağımlılık olmaksızın haftanın birkaç gününde idare bünyesindeki okulda emek sarf ettiğini beyanla hak düşürücü sürenin de geçtiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı SGK vekili cevabında; davanın hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini ayrıca işyerinin varlığının ve 5510 sayılı Kanun kapsamına girip girmediğinin araştırılması gerektiğini ve hizmet akdiyle davalı işverene bağlı olarak fiilen çalışıldığının ve çalışmanın niteliği ile ödenen ücretin somut delillerle ispatlanmasını ve HMK gereğince bu iddianın yazılı delillerle ispatlanması gerektiğini ve mutlaka tanık dinlenmesi gerekiyorsa tanıkların çalışıldığı iddia edilen iş yerindeki işi bilen ve tanıyan aynı zamanda dönem bordrolarında adı geçen kişilerden olması gerektiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 10.05.2016 tarihli ve 2014/234 Esas, 2016/138 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulü ile: davacının davalı Bakanlığa bağlı okulda;

11.12.2001 - 31.12.2001 tarihleri arasında 20 gün günlük 5.598.000 TL brüt ücretle

01.01.2002 - 30.06.2002 tarihleri arasında 180 gün günlük 7.400.000 TL brüt ücretle;

01.07.2002 - 31.12.2002 tarihleri arasında 183 gün günlük 8.362.500 TL brüt ücretle;

01.01.2003 - 31.12.2003 tarihleri arasında 360 gün günlük 10.200.000 TL brüt ücretle;

01.01.2004 - 30.06.2004 tarihleri arasında 181 gün günlük 14.100.000 TL brüt ücretle

01.07.2004 - 31.12.2004 tarihleri arasında 183 gün günlük 14.805.000 TL brüt ücretle

01.01.2005 - 31.12.2005 tarihleri arasında 360 gün günlük 16,29 TL brüt ücretle

01.01.2006 - 31.12.2006 tarihleri arasında 360 gün günlük 17,70 TL brüt ücretle

01.01.2007 - 30.06.2007 tarihleri arasında 180 gün günlük 18,75 TL brüt ücretle,

01.07.2007 - 31.12.2007 tarihleri arasında 183 gün günlük 19,50 TL brüt ücretle,

01.01.2008 - 30.06.2008 tarihleri arasında 181 gün günlük 20,28 TL brüt ücretle

01.07.2008 - 31.12.2008 tarihleri arasında 183 gün günlük 21,29 TL brüt ücretle

01.01.2009 - 30.06.2009 tarihleri arasında 180 gün günlük 22,20 TL brüt ücretle,

01.07.2009 - 10.08.2009 tarihleri arasında 40 gün günlük 23,10 TL brüt ücretle

Ücretle çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin, 20.09.2017 gün ve 2016/16261 Esas, 2017/5928 Karar sayılı ilamı ile; Mahkemece, davacının çalıştığını iddia ettiği ilkokulun kadrolu bir müstahdemi ile kadrolu bir öğretmeni ve davacının eşi davacı tanığı olarak dinlenmiş ise de, dava döneminde okulda görev yapmış kişiler, okul yöneticileri, okul aile birliği başkanı ve çalışanları, mahkemece resmi olarak belirlenip resen dinlenmediğinden, açıklanan şekilde fiili çalışmanın varlığının yöntemince araştırılmadan sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

O hâlde, Mahkemece re'sen araştırma ilkesi gereğince; davacının iddia ettiği çalışmasının gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi bakımından, dava konusu dönemde görev yapan okul müdürleri, müdür yardımcıları, öğretmenler, var ise diğer hizmetliler, okul koruma derneği ile okul aile birliğinde görev alan kişiler belirlenip yeteri kadarının re'sen bilgi ve görgülerine başvurulmalı, tanık beyanları arasında çelişki oluşursa giderilmeli, yapılan işin niteliğine göre davacının okulda yaz tatilleri de dahil sürekli çalışıp çalışmadığı araştırılmalı, işçilik alacakları talebi ile davacı tarafından ... aleyhine açılan ... Anadolu 13. İş Mahkemesinin 12.03.2015 tarih 2014/404 Esas, 2015/162 Karar sayılı dosyası celp edilmeli, böylece, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu dönemde davalı Okulda görev yaptıkları tespit edilen tanıkların davacının ailesiyle birlikte okul lojmanında kaldığını, davacının da okulda çalıştığını beyan etmeleri, davalı okul Müdürü ... imzalı 11.12.2001 tarihli sözleşmenin varlığı ve bu sözleşmede "10.12.2001 tarihinde okulumuzda ihtiyaç gösterilen hizmetlilik işlerine yaptığınız müracaatınız kabul edilmiş olduğu" ibaresinin bulunması, ... Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilen belgelerden davacıya, Gider Pusulası ile yapılan ödemler ve İşletme Hesabı Defterinden dava konusu dönemde ödemede bulunulduğunun görülmesi, 06.10.2007 tarihli Sarıgazi Ticaret Meslek Lisesi Yönetim Kurulu kararıyla okulda Genel İdare Hizmetleri ve Temizlik çalışmalarının yürütülmesi amacıyla istihdam edilen personelin okulun maddi imkanları göz önüne alınarak, sadece bir kişinin sigorta giderinin karşılanmasına, iki kişinin yevmiye usulüyle çalıştırılmasına devam edilmesi ve giderlerinin aile birliğince karşılanmasına karar verilmesi, davacı tarafından davalı aleyhine işçi işveren ilişkisinden kaynaklı alacakların tahsili amacıyla ... Anadolu 13 İş Mahkemesinin 2014/404 E.sayılı dosyasından açılan davanın yargılaması sonucunda verilen ve kesinleşen kararda “..davacının davalı bakanlığa bağlı okulda hizmet süresinin 11.12.2001-10.08.2009 tarihleri arasında 7 yıl 8 ay..” olarak tespiti gözetilerek,

Davacının davalı işyerinde okul hizmetlerinde çalıştığı, kamu tanıklarının beyanlarından davacının çalışmasının okulların açık olduğu dönemde öğretmenlere çay, yemek yapmak gibi işlerle sınırlı olduğu, diğer işlerin davalı işveren tarafından sigortalı gösterilen davacının eşi tarafından yapıldığı anlaşılmakla, dava konusu dönemde okulların kapalı olduğu 01 Temmuz-01 Eylül tarihleri çıkarılmak suretiyle, 01.12.2001-10.08.2009 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak ayda 30 gün esası ile çalıştığına dair kanaat oluşmuş, 13.11.2022 tarihli bilirkişi raporunda tespit edilen sürelerin dosya kapsamına uygun olduğu görülmekle davanın kısmen kabulüne,

Davacının okulların kapalı olduğu 01 Temmuz-01 Eylül tarihleri çıkarılmak suretiyle,

01.12.2001-10.08.2009 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak davalı Bakanlığa bağlı okul işyerinde,

11.12.2001 – 31.12.2001 arası 20 gün, günlük 5,98 TL brüt ücretle,

01.01.2002 – 31.03.2002 arası 90 gün, günlük 7,40 TL brüt ücretle,

01.04.2002 – 30.06.2002 arası 90 gün, günlük 8,36 TL brüt ücretle,

01.09.2002 – 31.03.2003 arası 210 gün, günlük 10,20 TL brüt ücretle,

01.04.2003 – 30.06.2003 arası 90 gün, günlük 10,20 TL brüt ücretle,

01.09.2003 – 31.12.2003 arası 120 gün, günlük 10,20 TL brüt ücretle,

01.01.2004 – 30.06.2004 arası 180 gün, günlük 14,10 TL brüt ücretle,

01.09.2004 – 31.12.2004 arası 120 gün, günlük 14,80 TL brüt ücretle,

01.01.2005 – 30.06.2005 arası 180 gün, günlük 16,29 TL brüt ücretle,

01.09.2005 – 31.12.2005 arası 120 gün, günlük 16,29 TL brüt ücretle,

01.01.2006 – 30.06.2006 arası 180 gün, günlük 17,70 TL brüt ücretle,

01.09.2006 – 31.12.2006 arası 120 gün, günlük 17,70 TL brüt ücretle,

01.01.2007 – 30.06.2007 arası 180 gün, günlük 18,75 TL brüt ücretle,

01.09.2007 – 31.12.2007 arası 120 gün, günlük 19,50 TL brüt ücretle,

01.01.2008 – 30.06.2008 arası 180 gün, günlük 20,28 TL brüt ücretle,

01.09.2008 – 31.12.2008 arası 120 gün, günlük 21,29 TL brüt ücretle,

01.01.2009 – 30.06.2008 arası 180 gün, günlük 22,20 TL brüt ücretle,

01.07.2009 –10.08.2009 arası 40 gün, günlük 23,10 TL brüt ücretle çalıştığının tespitine,

2- Fazlaya ilişkin talebinin reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacının çalışmasının sürekli olduğunu, tam kabule karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın düzeltilerek onanmasını veya onanmasını istemiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; davacının değil eşinin okulda çalıştığını, aralarında hizmet akdi bulunmadığını, taleplerin hak düşürücü süreye uğradığını, eksik değerlendirme ile hatalı karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

3.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; yazılı delil ile ispat gerektiğini, eksik inceleme ve araştırma ile hatalı karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 86/9 uncu maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinde hukukça imkan bulunmadığı anlaşılmakla; taraf vekillerinin temyiz dilekçeleri kararın bozmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının ONANMASINA, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgilisinden alınmasına,25.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.