Esas No: 2024/277
Karar No: 2024/925
Karar Tarihi: 19.02.2024

**7. Hukuk Dairesi         2024/277 E.  ,  2024/925 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/1992 E., 2022/713 K.

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: İnegöl 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2020/211 E., 2021/254 K.

Taraflar arasındaki muhdesat aidiyetinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili; davacıların 05.06.2009 tarihinde vefat eden Ahmet Başbunar'ın mirasçıları olduğunu, muris ...'ın ... ilçesi, ... Mahallesi, 436 ada 172 parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu ve taşınmaz üzerine ruhsatlı ev ve besihane inşâ ettiğini, ancak söz konusu taşınmazın bulunduğu ada, İnegöl Belediye Başkanlığı tarafından 2012 yılında yapılan İmar Kanunu'nun 18 inci maddesi uygulamasına tâbi tutularak 1651 ada 1 parsel sayılı taşınmazın oluşturulduğunu, yapılan imar düzenlemesi ile müvekkillerinin murisi tarafından imar mevzuatına uygun olarak yapılan ev ve besihanenin 570 m²'lik kısmının ise davalı ...'un maliki olduğu 1650 ada 12 ve 11 No.lu parsellerin üzerinde kaldığını, davalı ...'un maliki olduğu 650 ada 12 ve 11 parsellerin üzerindeki ev ve besihanenin müvekkillerin babalarının sağlığında iken İnegöl Belediyesinin inşaat izni ve bilgisi dahilinde yapıldığını, ancak İnegöl Belediyesinin İmar Kanunu ve Yönetmeliğini dikkate almayarak imara giren çevredeki kadastral parsellerin hiç birinde herhangi bir yapı olmadığı halde ve sadece müvekkillere ait inşaat ruhsatlı ev ve besihanenin olduğu kadastro parseli bulunduğu yerde karşılamak yerine, söz konusu muhdesatı davalıya ait 650 ada 12 ve 11 parsellerin içerisinde bırakarak müvekkillerini zor durumda bıraktığını belirterek; muhdesatın davacıların murisi ... tarafından yapıldığının tespitini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; davacıların davayı açmakta hukuki yararlarının olmadığını, davalının söz konusu taşınmazı 07.08.2020 tarihinde ... adlı kişiden satın aldığını, davacılar ile hiç bir ilişkisinin bulunmadığını, davalının müstakil parselli arsanın maliki olduğunu, davacılar tarafından 2012 yılında İmar Kanunu'nun 18 inci maddesi gereğince uygulama yapıldığı iddiasının doğru olabileceğini, davacı tarafların bu yapılan uygulamaya bir itirazının olması halinde ya da imar uygulaması sonucu ilgili yapının müvekkilin satın aldığı arsanın içinde kaldı ise burada açılacak olan davanın muhatabının İnegöl Belediyesi olması gerektiği kanaatinde olduklarını, davalı açısından bu dava bakımından husumetinin bulunmadığını, husumet yönünden davanın reddi gerektiğini, ayrıca ilgili yapının kaçak yapı niteliğinde olduğunu, hakkında yıkım kararı verildiğini, her halükarda yapının bir değerinin bulunmadığını belirterek; davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; açılan davada davacının hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece davanın usulden reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek; Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davacılar vekili ek dilekçe ile; dava konusu olan yerde kamulaştırma kararı alındığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebeplere ek olarak, dava konusu taşınmazın olduğu yere ilişkin kamulaştırma kararı alındığını ve bedel tespit davası açıldığını, Bölge Adliye Mahkemesince bu hususun değerlendirilmediğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, muhdesat aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 106 ncı maddesinin 2 nci fıkrası, 114 üncü maddesinin (h) bendi ve 115 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bilindiği üzere ve kural olarak tespit davalarında; tespit davası açanın hukuki yararının varlığı gerekir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 106 ncı maddesinin 2 nci fıkrasında “tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır.” denilmektedir.

2. 6100 sayılı Kanun'un 114 üncü maddesinin (h) bendine göre davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Aynı Kanun'un 115 inci maddesi uyarınca mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır ve dava şartı noksanlığının tespiti halinde davanın usulden reddine karar verir.

3. Öğretide ve Yargıtayın devamlılık gösteren uygulamalarında, taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davasının, kentsel dönüşüm uygulamasının ya da kamulaştırma işleminin bulunması gibi istisnai durumlarda muhdesat aidiyetinin tespiti davasının açılmasında güncel hukuki yararın bulunduğu kabul edilmektedir.

4. Bu açıklamalar ışığında somut olaya gelindiğinde; İnegöl 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/12 Esas sayılı dosyasındaki kroki ve diğer bilgi ve belgelere göre dava konusu muhdesatın bulunduğu taşınmazlarla ilgili kamulaştırma kararı bulunduğu görülmekle, davacıların eldeki davayı açmalarında hukuki yararları olduğu anlaşıldığından, davanın esastan incelenip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde verilen karar isabetli olmamıştır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.02.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.