Esas No: 2023/7625
Karar No: 2024/130
Karar Tarihi: 16.01.2024

**10. Hukuk Dairesi         2023/7625 E.  ,  2024/130 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/935 E., 2022/1249 K.

HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul kısmen ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... Anadolu 24. İş Mahkemesi

SAYISI : 2014/617 E., 2021/1177 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından maddi ve manevi tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın süresi içerisinde davacı ... davalılardan ... Yapı San. ve Tur. Yat. A.Ş. ve ... İnşaat Yatırım ve Dış Tic. A.Ş. vekillerinin istinaf başvurusunda bulunması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı ... davalıların istinaf istemlerinin kısmen kabulü ile yeniden esas hakkında kısmen kabul ve kısmen redde dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ... davalılardan ... Yapı San. ve Tur. Yat. AŞ ve ... İnşaat Yatırım ve Dış Tic. A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmiş olmakla; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dilekçesinde özetle; davalı... ve ... şirketlerinin oluşturduğu adi ortaklığa ait Metropol ... projesinde diğer davalı ... Yapı İnşaat şirketi işçisi olarak çalışmaktayken inşaatın 2.katından düşerek yaralandığını, kazanın meydana gelmesinde davalıların tam kusurlu olduklarını, müvekkilinin geçirmiş olduğu kaza neticesinde kas iskelet sistemi, (kalça kırığı ve sol ayağının büyük ölçüde kullanılmaması) ve sinir sisteminde kalıcı hasar meydana geldiğini, engel oranının %14 olarak belirlendiğini bu kapsamda 1.000,00 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren yasal faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, yargılamanın devamında maddi tazminat istemini 436.840,64 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

1.Davalı ... Yapı San ve Tur. Yat. A.Ş. ve ... İnşaat Yat. ve Dış Tic. A.Ş. ortak vekili dilekçesinde özetle;İş kazasından itibaren haksız fiil için uygulanması gereken 2-10 yıllık zamanaşımının dolduğunu, 11.03.2013 tarihli Yüklenici sözleşmesi kapsamında işin diğer davalı ... Şirketine verilmiş olması, davacının ... şirketi işçisi olması nedeniyle davanın husumetten reddi gerektiğini, dava dilekçesinde noksan bulunduğu, tazminat istemlerinin fahiş olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... Yapı İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti'nin süresi içerisinde cevap dilekçesi vermediği anlaşılmıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; verenin iş kazalarından doğan maddi ve manevi tazminat sorumluluğunun 818 sayılı B.K. 332.md gereğince hizmet akdinden doğan işçiyi koruma ve gözetme yükümlülüğüne ve 1475 sayılı eski İş Kanunun 73, 4857 sayılı yeni İş Kanunun 77 md ön görülen iş güvenliği ve iş sağlığına ilişkin yükümlülüklerine aykırı davranmasından kaynaklandığı, sorumluluğun yasal dayanağı itirabiyle iş verene karşı açılan dava aynı Kanun'un 125 inci mad öngörülen 10 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu, iş kazasının tarihi 13/07/2013 olup dava tarihi itibariyle zamanaşımının dolmadığından davalının zamanaşımı def'inin reddine karar verildiği, SGK müfettişi tarafından hazırlanan raporda işveren % 95, kazalı sigortalı % 5 oranında kusurlu bulunmuş ise de mahkememizce kusur oranı yönünden rapor aldırıldığı 03.05.2016 havale tarihli kusur raporunda işveren...-... İş ortaklığının toplamda % 20, davalı ... Yapı'nın % 50, kazazede işçinin % 30 oranında kusurlu olduğu anlaşılmış ve rapora itiraz edilmekle tekrardan kusur raporu aldırılmış ve 27/10/2016 havale tarihli rapordu işveren...-... İş ortaklığının toplamda % 20, davalı ... Yapı'nın % 50, , kazazede işçinin % 30 oranında kusurlu olduğu anlaşılmış, işçi ile işverenin kusurunu tespit amacıyla iş kazasının gerçekleştiği iş kolu ile işçi sağlığı ve iş güvenliği alanında uzman bilirkişi kuruluna inceleme yaptırılmış alınan kusur bilirkişisi kurulu raporlarında mevzuat uyarınca hangi önlemlerin alınması gerektiği, bu önlemlerin işverence alınıp alınmadığı ve alınmış önlemlere davacı işçinin uyup uymadığı yönleri yargısal denetime elverir biçimde irdelenmiş olduğundan ve raporlar içinde çelişki olmadığı kabul edilerek tarafların kusur oranlarına yönelik itirazlarının soyut ve gerekçe içermemesi nedeniyle reddine karar verildiği, davacının 13.07.2013 tarihinde geçirmiş olduğu iş kazası nedeniyle maluliyetinin % 16,2 olduğunun SGK tarafından belirlendiği, orana itiraz edilmesi üzerine Yüksek Sağlık Kurulundan alınan raporda oranının % 29,2 olarak belirlendiği, bu rapora karşı itiraz edilmesi üzerine Adli Tıp Kurumu İhtisas Dairesinden alınan raporda da sürekli iş göremezlik oranının % 29,2 olarak tespit edildiği, davacıya SGK tarafından % 16,2 oranı üzerinden gelir bağlandığı, davacının başvurusuna rağmen % 29,2 oranı üzerinden gelir bağlanmadığı, davacının talebi ile bağlı kalınarak % 16,2 maluliyet oranı üzerinden hesaplama yapıldığı, maddi tazminat hesabına ilişkin 28.11.2017, 20.07.2020, 08.11.2021 tarihli hesap bilirkişisi raporları alındığı, davacı vekili aldırılan bilirkişi raporuna istinaden 23.11.2021 havale tarihli dilekçesi ile maddi tazminat taleplerini arttırarak davayı ıslah ettiği, davalılar ... Yapı San ve Yat. Tic. ve Elektrik Üretim A.Ş. ile davalı ... İnş. Yatırım Dış Tic A.Ş'nin ortak girişim oluşturduğu, aralarında adi ortaklık ilişkisinin bulunduğu, bir kısım inşaat işlerini davalı ... Yapı İnş. Turz. San ve Tic. Ltd Şti.'ye yaptırdıkları davalılar arasında asıl-alt işveren ilişkisinin bulunduğu, davalıların davacının tüm hak ve alacaklarından müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları, meydana gelen iş kazasında davalıların kusurlu olduğu, davacının maddi zararının oluştuğu görüldüğünden dava ve ıslah dilekçesi içeriğine göre maddi tazminat isteminin kabulü ile 436.840,64 TL maddi tazminat ile manevi tazminat istemi yönünden; hak ve nesafet kuralları,davacının olaydan sonra duyduğu elem ve ızdırabın derecesi, psikolojik olarak etkilenme durumu, davacının sürekli iş göremezlik oranı, işçinin yaşı, davacının vücudunda meydana gelen cizmani zararın boyutuna göre davacının manevi tatmin duygularının giderilmesi, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, bunların yanında olayın işverenin sağlığı ve güvenliği önlemlerini yeterince alınmamasından kaynaklandığı da gözetilerek gelişen hukuktaki yaklaşıma da uygun olarak davacının manevi tatmin duygusu yanında belirlenen miktarın caydırıcılık uyandırma oran özönüne alınarak davacı lehine 30,000,00 TL manevi tazminatın 13.07.2013 olay tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazla talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... davalılardan ... Yapı San. ve Tur. Yat. A.Ş. ile ... İnşaat Yat. Dış Tic. A.Ş. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Mahkemece hükmedilen manevi tazminatın dosya kapsamına nazaran az olduğunu, tam kabul kararı verilmesi gerektiğini, maddi tazminat miktarının az olduğunu düşündüklerini belirtmiştir.

2.Davalı ... Yapı San. ve Tur. Yat. A.Ş. ile ... İnşaat Yat. Dış Tic. A.Ş. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Yerel Mahkeme tarafından karar verildiği tarihte henüz davacının talepleri zamanaşımına uğramamış olsa da dava kısmi dava olarak açıldığından, davanın açılmış olması zamanaşımını kesmediğinden zamanaşımı itirazı bulunduğunu, davacının, müvekkili şirketler ile aralarında anahtar teslim sözleşme olan diğer davalı ... Yapı çalışanı olduğundan, davanın müvekkilleri yönünden husumet nedeniyle reddi gerektiğini, ... Yapı ile imzalanan 11.03.2013 tarihli sözleşme uyarınca, davalı ... Yapı' nın “Metropol ... Projesi” kapsamında, C Blok betonarme yapım işini üstlendiğini, asıl işveren- alt işveren ilişkisi bulunmadığını, müvekkili Şirketler ve ... Yapı arasında akdedilen sözleşmenin 13 üncü maddesine göre sorumluluğun ... Yapı olduğunu, bilirkişi kök raporuna karşı itirazlarının dikkate alınmadığını ve davacının kendi kusuruyla sebep olduğu olayda kusura ilişkin hatalı değerlendirmelere ek raporda devam edildiğini, hatalı kusur tespitine dayalı ek rapora göre karar verildiğini, davacının ücretinin hatalı tespit edildiğini, bilirkişi raporunda iki seçenekli hesaplama yapıldığını, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı tarafından 2013-2020 yılları için tespit edilen işçilik birim fiyatlarındaki kalıpçı ustası pozisyonu ücretleri üzerinden hesaplama yapılan ikinci seçeneğin dikkate alınması gerekirken, davacı tanığı beyanına göre yapılan birinci seçenek hesaplamanın kabul edildiğini, Yerel Mahkeme tarafından hükmedilen 30.000,00 TL manevi tazminatın dosya kapsamına nazaran fazla olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; "Olayın iş kazası olduğu, olay tarihi, işgöremezlik oranı uyuşmazlık dışı kaldığı, dosyada mevcut SGK işe giriş/ işten çıkış bildirgesi, işyeri sicil ve unvan bilgileri, davalı.../ ... Ortak Girişimi vekilinin dosyaya sunduğu tarihsiz dilekçesi ekindeki, 12.04.2013 bildirim tarihini içeren, "ÇSGB ... Bölge Çalışma Müdürlüğü dikkatine" yazılan, başlamakta olan yapı işine ilişkin ön bildirimde; "yüklenici (ana işveren) adı ve adresi...- ... Ortak Girişimi, proje sorumluları adı: aynı şirketler, çalışan alt işveren bilgileri ( başka alt işveren unvanları yanında davalı ... Şirketi), proje süresi 37 ay" bilgilerinin bulunması, SGK teftiş raporunda asıl/ alt işveren nitelendirmesi yapılması, davalılar arasındaki sözleşme hükümleri, yapılan işin niteliği dikkate alındığında, başvuran davalıların asıl işveren sıfatıyla davacının zararını tazmin yükümlülüğü bulunduğu, davalı asıl işverenler ile alt işveren arasındaki sözleşme hükümlerinin iç ilişki olup kazalı işçiye etkisinin olmayacağı, husumet itirazının yerinde olmadığı, kaza tarihi, dava tarihi, ıslah tarihi itibarıyla zamanaşımına uğramış alacak olmadığı, tarafların kusura ilişkin iddia/ itirazları, dosya kapsamı, deliller, mevzuat değerlendirilmesi kapsamında istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı, hükme dayanak bilirkişi raporunda ücret yönünden iki seçenekli hesaplama yapılmış, mahkemece; davacı tanığının beyanı esas alınarak, davacının günlük net 80-TL, aylık 80-TL x 30 gün = 2.400-TL/ net ücret aldığı kabul edilerek yapılan hesaplama tercih edilmiştir. Ancak, dosya kapsamına nazaran, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı tarafından 2013-2020 yılları için tespit edilen işçilik birim fiyatlarındaki kalıpçı ustası ücretleri üzerinden hesaplama yapılan ikinci seçeneğin dikkate alınmasının uygun olacğı, buna göre davacının kaza nedeniyle karşılanmamış 195.964,32-TL maddi zararı olduğu, aktüerya bilirkişi raporu gerekli hukuki ve teknik verileri içermekte olup, tespit ve hesaplama yöntemi dosya kapsamı ile oluşa uygun bulunduğu, tarafların maddi tazminata dair diğer itirazlarının yerinde olmadığı, tarafların kabul edilen kusur oranı, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, işgöremezlik oranı, davacının yaşı, kaza tarihi, kazanın meydana geliş şekli, İ.B.K. dikkate alındığında 40.000,00TL manevi tazminat dosya kapsamına uygun olacağı, Mahkemece takdir edilen tazminat miktarı dosya kapsamına nazaran az olduğu" gerekçeleriyle "I-Davacı vekili ve davalı ... Yapı San. ve Tur. Yat. A.Ş. ile ... İnşaat Yat. Dış Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ... Anadolu 24. İş Mahkemesi'nin 23/12/2021 Tarih, 2014/617 Esas, 2021/1177 Karar sayılı kararının, 6100 sayılı HMK 353/1-b-2 bendi uyarınca kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile, maddi tazminat olarak 195.964,32 TL, manevi tazminat 40.000,00 TL alacağın 13.07.2013 olan olay tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... davalılardan ... Yapı San. ve Tur. Yat. A.Ş. ile ... İnşaat Yat. Dış Tic. A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili dilekçesinde özetle; Ücretin her türlü delille ispatı mümkün olduğundan tanık beyanlarında belirtilen ücret dikkate alınarak ücretin tespiti gerektiğini, sendikalar tarafından belirlenen ücrete göre değil tanık beyanlarına göre belirlenen ücret katına göre ücretin tespiti gerektiğini, manevi tazminatın az tespit edildiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... Yapı San. ve Tur. Yat. A.Ş. ile ... İnşaat Yat. Dış Tic. A.Ş. ortak vekili dilekçesinde özetle; davanın kısmi dava niteliğinde olup maddi tazminatta talep artırımın ıslah niteliğinde değerlendirilerek ıslahın zamanaşımından reddi gerektiğini, müvekkili şirketler tarafından işin diğer davalı ... şirketine anahtar teslim olarak verildiğini, sözleşmenin 13 üncü maddesi kapsamında iş kazasından ... şirketinin sorumlu tutulması gerektiğini, müvekkili şirketlerin herhangi bir kusuru olmadığını, müvekkilinin sağlık ve güvenlik koordinatörü görevlendirmiş olması nedeniyle üzerine düşen yükümlülükleri yaptığını, müvekkili şirketlerin bir araya gelerek Türk Borçlar Kanun'un 620 inci maddesi kapsamında ortak girişim oluşturmaları nedeniyle müvekkili şirketlere ayrı ayrı kusur verilmesinin hatalı olduğunu, kabul anlamına gelmemekle beraber maddi tazminatın hesabında Bölge Adliye Mahkemesince esas alınan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ücretine ilişkin tespit yerinde olmakla beraber davanın anılan sebeplerden bozulmasını, ayrıca manevi tazminat miktarının fazla olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazası neticesinde iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

"Temyiz incelemesinin kapsamı" açısından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369, 370 ve 371 inci maddeleri, "dava yığılması (objektif dava birleşmesi)" açısından aynı Kanun'un 110 uncu maddesi, "Tazminat miktarının tayin ve tespiti" açısından kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan Kanun hükümleri gözetildiğinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 nci ve 114 üncü maddelei delaletiyle 49,50,51,52,53,54,55 ve 56 ncı maddeleri, "Olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları" için 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleri, " İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler" açısında işyerinin nitelik ve kapsamına göre 4857 sayılı İş Kanun'un 77 nci maddesi ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu maddeleridir.

3. Değerlendirme

A) Davacı ... davalı ... Yapı San. ve Tur. Yat. A.Ş. ile ... İnşaat Yat. Dış Tic. A.Ş. vekillerinin manevi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

3. İlk Derece Mahkemesince davacının 100.000,00 TL'lik manevi tazminat isteminden 30.000,00 TL'lik kısmın kabulüne karar verildiği, davacı ... davalı vekillerinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 05/10/2022 tarihli kararıyla manevi tazminatın az olduğu belirtilerek bu istem hakkında 40.000,00 TL kısmen kabule dair yeniden esas hakkıda hüküm kurulduğu, Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 107.090,00 TL’lik kesinlik sınırı gözetildiğinde kısmen kabul ve reddolan manevi tazminata dair hükme yönelik temyiz itirazlarının kesinlik sınırı altında kaldığı anlaşılmakla kesinlikten redde karar vermek gerekmiştir.

B) Davacı ... davalı ... Yapı San. ve Tur. Yat. A.Ş. ile ... İnşaat Yat. Dış Tic. A.Ş. vekillerinin maddi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, özellikle dosya kapsamında toplanan delil durumuna ve temyiz kapsam ve nedenlerine göre; kusur oran ve aidiyetinin tespiti ile maddi tazminat alacağının hesabı noktasında verilen kararın Dairemizce benimsenen ilkelere uygun olmasına göre davacı vekili ile temyiz eden davalılar vekilinin bu hükme yönelik tüm temyiz itirazlarının reddi ile hükmün onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davacı vekili ile davalı ... Yapı San. ve Tur. Yat. A.Ş. ile ... İnşaat Yat. Dış Tic. A.Ş. vekilinin manevi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının miktardan REDDİNE,

2. Davacı vekili ile davalı.... Yapı San. ve Tur. Yat. A.Ş. ile ... İnşaat Yat. Dış Tic. A.Ş. vekilinin maddi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının reddiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

3. Aşağıda dökümü yapılan harcın temyiz eden taraflardan tahsiline,

4. Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.