Esas No: 2024/6543
Karar No: 2024/8875
Karar Tarihi: 23.09.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/6543 E.  ,  2024/8875 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/1090 E., 2024/85 K

KARAR : Davanın açılmamış sayılmasına

Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı asıl tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde; Aralık 2007 tarihinden Mayıs 2012 tarihine kadar davalı iş yerinde kesintisiz olarak geçen çalışmalarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın 2007 Aralık ve 2012 Mayıs ayları arasında müvekkili ...'in yanında çalıştığını ve sigortasının yapılmadığını iddia etmiş ise de daha önce Kartal 3. İş Mahkemesinin 2011/73 Esas sayılı dosyasıyla müvekkiline karşı açmış olduğu davada çalışma süresinin 17.11.2004-20.12.2010 tarihleri arasında olduğunu yazdığını, bu iddiayı kabul etmeseler bile davacının ikrarının kendisini bağladığını, ayrıca davacının sigorta kayıtlarına göre 20.12.2010 tarihinden 2012 yılı Mayıs ayı da dahil olmak üzere başka bir iş yerinde çalıştığının görüldüğünü belirterek davanın reddini savunmuştur.

III.MAHKEME KARARI

Mahkemenin 26.11.2015 tarihli 2013/884 Esas 2015/478 Karar sayılı kararıyla; değişik hakimlikçe yapılan 21.04.2015 tarihli celsede davacı tarafın duruşmaya gelmediğinin belirtildiği, davalı Kurum vekilinin davayı takip etmeyeceklerini belirttiği, davalı ... vekilinin mazeret dilekçesi sunduğu, bir sonraki celse olan 09.06.2015 tarihinde değişik hakimlikçe yapılan yargılamada davacının duruşmaya gelmediği, mazeret de bildirmediği belirtilerek taraflarca takip edilmeyen davanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği görülmekle HMK'nın 150 nci maddesi gereğince davanın iki kez takipsiz bırakılması sebebiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı temyiz isteminde bulunmuştur.

2. 21. Hukuk Dairesinin 2016/9426 Esas 2016/15264 Karar sayılı kararı ile " Hukuk Muhakemeleri Kanununda mazeretin kabulü halinde duruşma gününün UYAP ortamından öğrenilmesine şeklinde bir usul bulunmamaktadır. 21.04.2015 tarihli celsede davalı vekilinin mazereti kabul edilerek yargılamaya devam edilmiştir. İki defa takipsiz bırakma koşulu gerçekleşmediğinden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır. " gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

1.Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonrasında, davacının davalı bünyesinde çalıştığını iddia ettiği tarihler arasında kesintisiz olarak çalıştığına dair delil sunamadığı ve çalıştığını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece; " çalışmanın geçtiği iddia edilen işyerinden uyuşmazlık konusu dönemde bildirimi bulunan bordrolu tanıklardan Mahkemece dinlenmemiş olanların beyanlarına başvurulmalı, daha önce yapılan komşu işyeri araştırmasında “komşu işyeri bulunmadığı, çevresinin konut olduğu, en yakın işyerinin caddenin karşısında bulunduğu” belirtildiğinden, emniyet, zabıta, vergi dairesi, SGK aracılığı ile yakın apartmanların kapıcıları ile lokantaya komşu civar işyerleri tespit edilip, bu işyerlerinin sahipleri ile kayıtlı çalışanlarının beyanlarına başvurulmalı, dinlenen tanıkların beyanının sıhhatini denetlemek üzere hizmet cetvelleri ve vergi kayıtları dosyaya alınmalı, ayrıca 03.11.2010 tarihli tutanakta işyerinde çalıştığı tespit edilen kişiler tanık olarak dinlenilmeli, davalı işyerinde 03.11.2010 tarihinde meydana gelen olay ile ilgili soruşturma dosyası ve daha sonrasında davacı ile davalılar arasında görülen ceza davalarına ilişkin tüm dosyalar getirtilerek, bu dosyalarda davalı işverenlerin ve olaya tanık olan kişilerin davacının çalışma süresine ilişkin beyanları irdelenmeli, Mahkemenin gerekçesinde davacının 2008-2009 yıllarında kendisine ait kıraathanesi olduğunun tanıklarca ifade edildiğini belirttiği, ancak bu yönde bir araştırma yapılmadığı görüldüğünden, davacı adına ihtilaflı dönemde vergi kaydı olup olmadığı araştırılmalı, davacının 13.11.2010 tarihinden sonra bir kısım hizmeti davalı işveren tarafından kesintili olarak bildirildiğinden, özellikle bu dönemde çalışmasının sürekli mi kesintili mi olduğu yönünde tanıkların beyanına başvurulmalı, gerçek işveren belirlenerek, böylelikle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir" gerekçesi ile karar bozulmuştur.

C.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın 09.06.2015 tarihli duruşmada takipsiz bırakıldığı, 02.02.2024 tarihli duruşmada ikinci kez takipsiz bırakıldığı anlaşıldığı gerekçesiyle HMK'nın 320 nci maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı asıl temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı asıl, duruşmayı sağlık sorunları nedeniyle kaçırdığını belirterek sağlık raporunu sunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkin davada davanın açılmamış sayılması koşulları oluşup oluşmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesi, HMK 150 ve 320/4 üncü maddeleri

3. Değerlendirme

6100 HMK'nın 150 nci maddesine göre; usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflardan biri duruşmaya gelir, diğeri gelmezse, gelen tarafın talebi üzerine, yargılamaya gelmeyen tarafın yokluğunda devam edilir veya dosya işlemden kaldırılır. Geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmeyen taraf, yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez. Duruşma gününün belli edilmesi için tarafların başvurması gereken hâllerde gün tespit ettirilmemişse, son işlem tarihinden başlayarak bir ay geçmekle dosya işlemden kaldırılır. Dosyası işlemden kaldırılmış olan dava, işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde taraflardan birinin dilekçe ile başvurusu üzerine yenilenebilir. Yenileme dilekçesi, duruşma gün, saat ve yeri ile birlikte taraflara tebliğ edilir. Dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak bir ay geçtikten sonra yenileme talebinde bulunulursa, yeniden harç alınır, bu harç yenileyen tarafça ödenir ve karşı tarafa yüklenemez. Bu şekilde harç verilerek yenilenen dava, eski davanın devamı sayılır. İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve Mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır. İşlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan dava, ilk yenilenmeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz. Aksi hâlde dava açılmamış sayılır. Hangi sebeple olursa olsun açılmamış sayılan davadaki talep dahi vaki olmamış sayılır.

Aynı Kanun'un 320/4 üncü maddesine göre; basit yargılama usulüne tabi davalarda, işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya, yenilenmesinden sonra takipsiz bırakılırsa, dava açılmamış sayılır.

Davacı asılın hazır bulunduğu 12.01.2015 tarihli celsede, duruşmanın 21.04.2015 gününe bırakılmasına karar verilmiş, 21.04.2015 tarihli celseye davacı katılmamış, Mahkemece davalı vekilinin mazeretinin kabulü ile yeni duruşma gününün uyap üzerinden öğrenilmesine, duruşmanın 09.06.2015 gününe bırakılmasına karar verilmiştir. 09.06.2015 tarihli celsede, duruşmaya gelen olmadığı, davacının mazeret bildirmediği belirtilerek taraflarca takip edilmeyen davanın HMK'nın 150 nci maddesi gereğince işlemden kaldırılmasına karar verilmiştir.

Davacı 11.6.2015 tarihinde yenileme dilekçesi vermiş ve bundan sonraki celseye katılmıştır. Mahkeme “Değişik hakimlikçe yapılan 21.04.2015 tarihli celsede davacı tarafın duruşmaya gelmediğinin belirtildiği, davalı Kurum vekilinin davayı takip etmeyeceklerini belirttiği, davalı ... vekilinin mazeret dilekçesi sunduğu, bir sonraki celse olan 09.06.2015 tarihinde değişik hakimlikçe yapılan yargılamada davacının duruşmaya gelmediği, mazerette bildirmediği belirtilerek taraflarca takip edilmeyen davanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, HMK'nın 150 nci maddesi gereğince davanın iki kez takipsiz bırakıldığı" gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar vermiştir.

Bu karara karşı davacı tarafından temyiz yoluna başvurulması ile “ Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda mazeretin kabulü halinde duruşma gününün UYAP ortamından öğrenilmesine şeklinde bir usul bulunmamaktadır. 21.04.2015 tarihli celsede davalı vekilinin mazereti kabul edilerek yargılamaya devam edilmiştir. İki defa takipsiz bırakma koşulu gerçekleşmediğinden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.” gerekçesiyle karar bozulmuş ve yargılamaya devam edilmiştir.

Bozma sonrası 02.02.2024 tarihli celsede; davacının duruşmaya katılmadığının, davalı ... vekili ve davalı ... vekilinin davayı takip etmediklerine dair beyanının ve davalı SGK vekili mazeretini belgelendirmediğinden mazeret talebinin reddine karar verildiğinin duruşma zaptına geçirildiği ve 6100 sayılı HMK'nın 320 nci maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

21.04.2015 tarihli celsede davalı vekilinin mazereti kabul edilerek yargılamaya devam edildiği, duruşma gününün UYAP ortamından öğrenilmesine şeklinde bir usulün bulunmadığı, bu nedenle 09.06.2015 tarihli celse yönünden işlemden kaldırılma koşulunun oluşmadığı önceki bozma ilamı ile belirtilmiş olup, Mahkemece davanın 09.06.2015 tarihli duruşmada takipsiz bırakıldığı, 02.02.2024 tarihli duruşmada ikinci kez takipsiz bırakıldığı gerekçesiyle koşulları oluşmadığı halde HMK 320/4 maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmadığının değerlendirilmesi ve yazılı şekilde hüküm kurulması bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

23.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.