Esas No: 2022/1872
Karar No: 2023/2408
Karar Tarihi: 20.06.2023

**6. Hukuk Dairesi         2022/1872 E.  ,  2023/2408 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/1349 E., 2022/249 K.

DAVA TARİHİ : 03.02.2014

HÜKÜM/KARAR : Davacının İstinaf Başvurusunun Esastan Reddine, Davalının Kısmen Kabulüne

İLK DERECE MAHKEMESİ : Gebze 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2019/43 E., 2021/184 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacının istinaf başvurusunun esastan reddine, davalının kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 11.07.2011 tarihli " TÜBİTAK Marmara Araştırma Gemisi" alımına ait sözleşme düzenlendiğini, sözleşme gereğince davacı şirkete ait ... Tersanesinde gemi inşasının tamamlanarak davalıya teslim edildiği ve kabul işlemlerinin tamamlandığını, söz konusu geminin inşaası ve kabul komisyonunun oluşturulması sırasında davalı kurumdan kaynaklı gecikmeler yaşandığını ve bu gecikmelerden müvekkili şirketin zarar gördüğünü ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere süre uzatımları nedeni ile teminat mektuplarına verilen ilave bedeller için 2.000,00 TL, sigorta poliçelerine verilen ilave bedeller için 2.000,00 TL, sözleşme bedelinin 176 gün geç ödenmesi nedeniyle uğranılan zararın tazmini nedeniyle 2.000,00TL, tersane/rıhtım işgal bedeli 2.000,00 TL, gemiye yapılan ilave bakım ve gözetim masrafları kapsamında 2.000,00 TL olmak üzere şimdilik 10.000,00 TL alacağın temerrüt tarihi olan 18.09.2013 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davacı vekili 25.05.2017 havale tarihli ıslah dilekçesi ile; sigorta poliçelerine verilen ilave bedeller talebi yönünden 19.886,50 TL, geç ödemeden kaynaklanan zarar yönünden 1.057.672,00 TL, rıhtım işgal bedeli yönünden 440.000,00 TL, ilave bakım ve gözetim masrafı yönünden 85.926,31 TL olarak davayı 1.605.484,81.-TL'ye ıslah etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; komisyonun geç teşekkülünde idareye atfedilecek hiçbir kusurun bulunmadığını, davacı tarafından geminin kızak - rıhtım işgali nedeniyle ve diğer sebeplerle zarara uğradığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını, zira 45 ve 30 günlük süre uzatımlarının tamamen davacının kusuru nedeniyle oluştuğunu, ... tarafından herhangi bir ücret talep edilmeksizin İdareden dilekçe ile ek süre talep edildiğinin sabit olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları dikkate alınarak; davanın kısmen kabulü ile, teminat mektuplarına verilen ilave bedel talepleri yönünden 5.504,64 TL nin, sigorta poliçelerine verilen ilave bedel talepleri yönünden 19.886,50 TL nin, sözleşme bedelinin geç ödenmesi nedeniyle oluşan zarar talebi yönünden 667.363,07 TL nin, rıhtım işgaliye bedeli talebi yönünden 440.000,00 TL nin, geç teslim nedeniyle ilave bakım ve masraf talepleri yönünden 85.926,31 TL nin ihtarnamede belirtilen kısım yönünden temerrüt tarihinden, bakiye kısım yönünden ıslah tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; geç ödemeden kaynaklanan zararın hesaplanmasında raporlar arasındaki çelişkinin giderilmediğini, sözleşme bedelinin geç ödenmesi nedeniyle oluşan zararın günlük kar kaybı üzerinden hesaplanarak ıslah talebine uygun karar verilmesini talep ettiklerini belirterek, kararın aleyhe reddedilen bölümünün kaldırılarak davanın tümden kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bir davada birden fazla ıslah yapılamayacağı için davacı tarafça teminat mektubu masrafı için yapılan ikinci ıslah talebinin de hukuken geçerli olmadığını, ilk derece mahkemesince verilen kararda avans faizi işletilmesinin de hatalı olduğunu, TÜBİTAK bir kamu kurumu olduğundan hiçbir şekilde tacir sıfatını alamayacağını, davanın esası ile ilgili olarak süre uzatımına neden olan faktörlerin hangi sorunlardan kaynaklandığına bakmak gerektiğini, dava konusu gecikme süreleri TÜBİTAK kaynaklı olmadığını, karara dayanak bilirkişi raporlarında 176 günlük ek süre içinde yer alan ve geminin bazı teknik hatalarının düzeltilmesi talebinin TÜBİTAK'tan geldiği için 30 günlük ek süre verildiği değerlendirmesi yapıldığını ancak süre uzatımlarından 30 günlük ek sürenin davacı tarafından istenildiğini, dava konusu iş götürü bedel olarak yapılması istenen bir iş olup ayrıca sigorta bedeli, prim bedeli ve sair ek talepler yapılması söz konusu olamayacağını belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; teknik kontrol ve denetim hizmetini yapacak heyetin oluşturulmamasından ve geminin denize indirme törenine katılacak davetlilerin programlarının uygun olmamasından kaynaklanan sebeplere dayalı süre uzatımıyla oluşan zararlardan davalı idarenin sorumlu tutulması yerinde ise de, iş artışından kaynaklı 30 günlük süre uzatımından idarenin sorumlu tutulması hakkaniyete uygun olmadığından, 146 günlük gecikmenin idareden kaynaklandığının kabulü ile ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak; bu süre için oluşan tersane işgaliye bedeli zararı (146x2.500=) 365.000 TL, sigorta poliçesi (163 gün için 19.886,50 TL hesaplanmakla 146x19.886,50/163=) 17.812,45 TL, ilave bakım ve gözetim masrafları (146x85.926,31/176=) 71.279,78 TL olarak hesaplanarak ihtarnamede belirtilen bedele temerrüt tarihinden, aşan kısma ıslah tarihinden itibaren avans faizi ile tahsiline, teminat mektubu için bankaya ödenen masraflar yönünden davacının davada ikinci kez ıslah yoluna gittiği ancak bir kez ıslah yoluna gidilebileceğinden ilk dilekçede bu kalem yönünden ıslah yapılmadığından davada isenen 2.000,00 TL'nin tahsiline, geç ödemeden kaynaklı zararın tazmininde ise; davacı tarafça %10 avans bedeli dışındaki sözleşme bedelinin tahsilinden önce yöntemince davalı temerrüde düşürülmediği, sözleşmeye konu borç ifa ile sona ermiş olup davacı tarafça alacağını tahsil ederken TBK. 131/2 maddesinde belirtildiği gibi haklarını saklı tutmadığı gerekçesiyle bu alacak kaleminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebeplere ek olarak geç ödemeden kaynaklanan zararının reddinin hatalı olduğunu, teminat mektupları için de ilk raporda hesaplanmadığından ilk ıslah dilekçesini kalem kalem açıklayarak verdiklerini temyiz nedeni olarak ileri sürmüştür.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri temyiz nedeni olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, eser sözleşmesi kapsamında süre uzatımlarından kaynaklanan zararların tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 470 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun 371 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Taraflar arasında 11.07.2011 tarihli TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Araştırma Gemisi Alımına ait 13.980.000 TL + KDV bedelli eser Sözleşmesi düzenlenmiş, işin süresinin sözleşme onay tarihinden itibaren 540 gün olduğu kararlaştırılmıştır.

Sözleşmeye göre işin teslim tarihi 02.01.2013 tarihi olup, teslim süresince teknik kontrol ve denetim hizmetini yapacak heyetin oluşturulmamasından kaynaklı 101 günlük, geminin denize indirme törenine katılacak davetlilerin programlarının uygun olmamasından kaynaklı 45 günlük ve geminin bazı teknik özelliklerinin geliştirilmesi sebebiyle oluşan 30 günlük olmak üzere toplam 176 günlük gecikmenin olduğu, kabul komisyonunca 25.07.2013 tarihinde işin teslim alındığı, 07.08.2013 tarihinde bakiye iş bedelinin davacıya ödendiği anlaşılmaktadır.

3. Davacının temyiz itirazları yönünden; dosya kapsamında alınan 21.05.2015 tarihli bilirkişi raporuyla akabinde alınan ek raporlardan sonra davacı vekili 25.05.2017 tarihli dilekçesiyle ıslah talebinde bulunmuş, teminat mektubu masraf kalemi için talebini değiştirmeden 15.6.2020 tarihli dilekçesi ile davada ikinci kez ıslah yoluna gitmiştir. Taraflarca yargılama aşamasında ancak bir kez ıslah yoluna gidilebileceğinden, istinaf mahkemesince verilen karar doğru olmuştur.

Geç ödemeden kaynaklı zarar talebine gelince; taraflar arasında kararlaştırılan sözleşmenin 12.2.2 maddesinde %10 avans bedeli dışındaki sözleşmen bedelinin, muayene ve kabul komisyonunca kabul kararı düzenlenmesinden itibaren yüklenicinin yazılı talebi ile en geç 15 gün içinde ödeneceği kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin bu maddesi alacağın muaccel olması ile ilgili olup, ödeme tarihini gösteren kesin vade niteliğinde değildir. Davacı tarafından, yöntemine uygun ihtarla davalı iş sahibinin temerrüde düşürüldüğü de iddia ve ispat olunmadığından, bu kalem yönünden alacağın reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

4.Davalının temyiz itirazlarına gelince; dosya kapsamında ilk süre uzatımı teknik kontrol ve denetim hizmetini yapacak heyetin oluşturulmamasından, 45 günlük 2. süre uzatımı ise geminin denize indirme törenine katılacak davetlilerin programlarının uygun olmamasından kaynaklanmış olup, istinaf mahkemesince bu süre nazara alınarak hesaplama yapılmış olduğundan, temyiz isteminin reddi gerekmiştir.

Faize ilişkin temyiz incelemesinde; uyuşmazlık konusu olan iş tarafların ticari faaliyetleri ile ilgili olduğundan, TTK'nın 19. maddesi gereğince ticari iş olup; aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince taraflardan birisi için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler kanunda aksine hüküm bulunmadıkça diğeri içinde ticari iş sayıldığından, mahkemece avans faizine hükmedilmesinde de isabetsizlik görülmemiştir.

5. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, taraf vekillerince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Aşağıda yazılı harcın temyiz eden davacıdan alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.