Esas No: 2024/395
Karar No: 2024/1466
Karar Tarihi: 19.02.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/395 E.  ,  2024/1466 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/1693 E., 2023/830 K.

KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Samsun 3. İş Mahkemesi

SAYISI : 2018/314 E., 2022/172 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili ile fer’i müdahil Kurum vekili tarafından ayrı ayrı istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ... vekili ile fer’i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalıya ait Samsun ... Kulübü Demeğinde bulunan işyerinde 2011 Nisan ayından 2016 yılı Eylül 15 tarihleri arasında maaş ve prim ücreti karşılığı ... antrenörü ve spor malzemesi satış elemanı olarak çalışmakta iken davalı işveren ile dava dışı Samsun ... Kulübü Derneği arasındaki uzun süreli kira sözleşmesinin sona ermesi sebebiyle iş akdinin sona erdiği, davalı işverenin Samsun ... Kulübü Derneğine ait kortların bir kısmını ve ... malzemelerinin satışının yapıldığı, Shop'u uzun süreli kira akti ile kiralayıp işletmekte olup bu kortlarda para karşılığı ... dersi verildiği, Shop'ta da ... malzemeleri satışı, ... kordajı v.s. hizmeti verildiği, davacının 2011 yılından 2014 yılıma kadar davalıya ait işyerinde sigortasız olarak çalışmış olup 2014 yılında davalı ...'ın işçilerini sigortalı gösterememesi nedeniyle Kulübe ait ... kortlarında sigortasız ... antrenörlerinin çalışmasının derneğin de imajını olumsuz etkilediğinden primlerin diğer davalı ... Kulubü Derneği üzerinden yatırıldığı, ancak 2011 yılından iş akdinin sona erdiği 2016 yılı Eylül ayına kadar fiilen 5510 sayılı Kanun'un 12 nci maddesi anlamında işveren sıfatı davalı ...'a ait olduğu, davacının maaş-prim ödemelerini davalı ...'ın yaptığı, çalışılan süre boyunca iş talimatı/işin yönetimi, mesai saatleri ve sair konularda davacının işveren sıfatına dayalı ... ile muhatap olduğu ve onun emir ve talimatları doğrultusunda hareket etmiş olduğu, bir başka deyişle davacının gerçek işvereninin davalı ... olmasına rağmen çalışmanın bir kısmında Kurum kayıtlarında Samsun ... Kulübü Derneği göründüğü, davalı ...'ın, kariyerli bir antrenör olup uzun yıllar Samsun ... Kulübü derneğinde kendi adına ve hesabına ... antrenörlüğü yaptığı, öyle ki bütün kulüp üyelerinin ...'ı tanıdığı, gerçekten de davalı ... klüp üyelerinin çocuklarına gruplar oluşturarak ... dersi verdiği, bu ... eğitiminin ücretinin ...'a ödendiği, davalı işveren ...'ın, bu ... eğitimini emri altında çalıştırdığı ... hocaları ..., ..., ..., ..., ....., ... ve...'den oluşan antrenör ekibiyle yaptığı, ... Eylül 2016 da dernekle olan kira sözleşmesi feshedilince kendisiyle birlikte ...,...ve...'yü de alarak Gençlik Spor İl Müdürlüğü kortlarında çalışmaya başladıkları, esasen ...'ın işçilerinden olan ...'ın işveren vekili gibi işverenin tüm mali işlerini yöneten kişi olduğu, kısaca bu davalının derneğin kortlarını kullanarak ... dersi verdiği ve elde ettiği gelirin tamamen kendisinin olduğu, dernekle davalı .... ... arasındaki ilişkinin ise işletmecilik-kira ilişkisi olduğu, davalının kulüple ilişkisini kestiği 2016 yılı Eylül ayına kadar dernek yönetimleri ile her zaman iyi ilişkiler içerisinde olduğu, kulüp üyelerinin çocuklarının kariyerli bir hoca yönetimindeki bir ekip tarafından çalıştırılmasının kulüp üyelerinin de menfaatine olduğundan davalı ...'ın bazı isteklerinin dernek yönetimleri tarafından yerine getirildiği, davalı aynı zamanda Spor İl Müdürlüğü bünyesinde çalıştığından işçilerini kendi adına çalıştıramadığı, bu işçilerin dernek bünyesinde sigortalı gösterildiği, davacının 2011 yılının nisan ayında başlayan çalışmasının 2014-2016 tarihleri arasındaki kısmında işveren olarak derneğin göründüğü, oysa ki 2011 - 2016 tarihleri arasında davacının kesintisiz olarak davalı ...'ın işçisi olarak çalıştığı, 2016 Eylül ayından sonra ise davacının dernek yönetimi ile iş sözleşmesi yaparak çalışmaya devam ettiği iddiasıyla davacının 01 Nisan 2011 - 15 Eylül 2016 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun kapsamında davali işveren ...'ın işçisi olarak çalıştığının tespitine, bu dönemdeki diğer davalı ... Kulübü Derneği adına işveren kaydının terkinine, Kurum kayıtlarının bu şekilde düzeltilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının da 1998 yılından 2014 yılına kadar Samsun ... Klubü'nde hizmet akdine istinaden antrenör olarak çalıştığı, 2014 yılından itibaren de Gençlik ve Spor Hizmetleri İl Müdürlüğüne antrenör olarak girdiği, davalının 15 yıldan fazla süre ... Kulübünde çalışmasıma rağmen son birkaç yıl 2014 yılına kadar SGK'lı gösterilmiş olup bu konuda ki açacakları hizmet tespiti davası ve diğer talep ve dava haklarının saklı olduğu, bu hususta Samsun 3. İş Mahkemesi'nin 2018/58 Esas sayılı dava dosyası kapsamında dava açıldığı, yine davalı müvekkilinin işçi alacaklarına yönelik olarak aynı derneğe Samsun 1. İş Mahkemesi'nin 2018/272 Esas sayılı dosyası kapsamında taraflarınca dava açıldığı, davalının 01.01.1998 - 22.02.2010 tarihleri arasında Samsun ... İhtisas Kulübünde çalışmasına rağmen, hem bu davada hem açmış oldukları hizmet tespit davasında işverenin davalı ... Kulübü olduğu, müvekkil aleyhine açılan hukuki dayanaktan yoksun davanın açıkça kötü niyetli haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğu, davacının 2013 yılına kadar Samsun Beden Eğitimi Meslek Yüksek Okulunda öğrenci olup Samsun ... Kulübünde bildiği kadarı ile staj yaptığı, 2013 yılında mezun olduktan sonra ise Kasım veya Aralık ayında askere gidip 12 ay askerlik yaptıktan sonra 2014 yılında Samsun ... Kulübü ile hizmet sözleşmesi çerçevesinde antrenör olarak işe girdiği ve çalışmaya başladığı, Samsun SGK İl Müdürlüğü'nden davacıya ait hizmet dökümü geldiğinde bu hususun açıkça anlaşılacağı, yine davacı tarafça müvekkili aleyhine Samsun 4. İş Mahkemesinin 2017/241 Esas dava dosyası kapsamında işçilik alacağı davası açıldığı, dosya kapsamında tanıklar..., ...'in dinlendiği, tanıkların özetle davacının ilk etapta Samsun ... Kulübünde stajyer olarak girdiği, emir ve talimatları yine aynı kulüpten aldığı, sigortasının kulüp tarafından yatırıldığı beyan ettikleri, davacının müvekkillerinin işçisi olmadığının tanık beyanları ile de sabit olup diğer davalı olan Samsun ... Kulübü Derneği'nin işçisi olduğu, hizmet tespiti davalarının mahiyeti gereği Sosyal Güvenlik Kurumunun da davada davalı sıfatıyla yer alması gerektiği, hak düşürücü sürenin geçtiği, davacının arkadaşı ... aleyhine Samsun 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/114 Esas sayılı dava dosyası kapsamında 13.03.2017 tarihinde alacak davası açıldığı, bu tarihten sonra hem ... hem de davacı ... tarafından davalıya karşı işçi alacakları davası ile hizmet tespiti davaları açtıkları, davalıya yöneltilen her iki davanın amacının müvekkili üzerinde baskı yaratmak olduğu, davacının dilekçesinde 2011 yılında işe girdiğini iddia ettiği, okul kayıtlarının getirilmesi halinde bu hususun anlaşılacağı, işyerinde ... ve ...'in çalıştığı, davacının arkadaşı ...'nin müvekkili aleyhine Samsun 2. İş Mahkemesi'nin 2017/388 Esas ile işçilik alacağı, Samsun 3. İş Mahkemesi'nin 2017/315 Esas ile tespit davası açtığını, iş yerinin kapasitesinin 4 işçi çalıştıracak kadar olmadığı, davacının açmış olduğu 3. İş Mahkemesi 2017/241 Esas sayılı dava dosyası kapsamında Samsun Beden Eğitimi Meslek Yüksek Okulu'na yazılan müzekkere cevabında davacı ...'ın 31.08.2009 - 09.06.2013 tarihleri arasında Antrenörlük Eğitimi 1. Öğretim öğrencisi olduğunun bildirildiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Kulübü Demeği vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı ...'ın derneklerinin ... kartlarını kiralamak suretiyle uzun yıllar boyunca ... dersleri verdiği ve gelir elde ettiği, yine dernek sahası içerisindeki spor malzemeleri satış reyonunu da ayrıca kiralayarak gerek demek üyelerine ve gerekse dışarıdan gelen sporculara spor malzemeleri satarak ticaret yaptığı, bu geniş çaplı işleri yaparken de elbette ki yanında ... hocaları çalıştırdığı ve maaşlarını da kendisinin ödediği, davacı ...'ın da ...'ın yanında maaş ve primle çalıştırdığı ... hocalarından birisi olduğu, derneklerinin amatör spor kulübü, yöneticilerinin de kendilerine ait iş hayatlar olan, ... sporuna gönül vermiş amatör ruhlu kişiler olduğu, bu sebeple ... gibi ... camiasında çok iyi bilinen bir ... hocasının demeğe ait kortları kiralayarak ... dersleri vermesinin dernek yöneticilerinin de işine geldiği, zira bu şekilde hem kira geliri elde edilecek hem de derneğin reklamı olacağı, yıllar boyunca sistem bu şekilde çalıştığı, süreç içerisinde gelir seviyesi her gün daha da yükselen ...'ın, yanına başkaca ... antrenörleri de alarak kadrosunu genişlettiği, davacı ...'ın da bunlardan birisi olduğu, yanında onun emir ve talimatlarına bağlı olarak çalıştığı, ... 2014 yılında devlet memuru olduğu, fakat çalıştığı Kurum olan İl Gençlik Spor Müdürlüğü'nün almış olduğu karar ile ... hocası olarak görevlendirildiği, bu sayede hem devlet memuru olarak çalışmaya devam edebilecek ve hem de derneklerinde ... dersleri vererek kazancına kazanç katabileceği, fakat 2016 yılında dernek genel kurulunda yapılan seçim ile ....'ın dernek başkanı olarak seçildiği, .....'ın ödenen aylık 5.000,00 TL kiranın çok az olduğu, bu kira ilişkisinde aradaki menfaat dengesinin ...'ın tehine olarak son derece bozuk olduğu, kendisinin dernek kortlarını kullanması sayesinde çok para kazandığını ama demeğe çok düşük bir kira bedeli ödediği, bu sebeple ödemekte olduğu kira bedelini artırması gerektiğini söylediği, bu sebeple aralarında tartışma yaşandığı, kirayı artırmayacağını söyleyen ... dernek sahasından kavgalı bir şekilde ayrıldığı, şu an Samsun İl Gençlik Spor Müdürlüğüne çalışmasına devam ettiği, kulüpte bulunduğu zamanlar boyunca daima bir tacir gibi davrandığı, hiçbir zaman derneğin işçisi olmadığı, bunun en büyük kanıtının da kulübün spor malzemelerinin satışının yapıldığı alanı 2007 yılında kiralamış olması olduğu, 2016 yılında müvekkil dernekteki kiracılığına son veren ...'ın dernekten ayrılırken kiralamış olduğu spor malzemeleri satış bölümünün anahtarını vermeden kulüpten ayrıldığı, kapı kilitli olduğu için dernek tarafından bu bölümün kullanımı imkansız hale geldiği için kulüp başkanı ve iki yöneticisinin 29/12/2016 tarihinde bu odaya girerek satış bölümünü tekrar aktif hale getirmek istedikleri fakat bunu duyan ...'ın “işyeri dokunulmazlığını ihlal” ettikleri iddiasıyla kulüp yöneticilerini C. Savcılığına şikayet ettiği, ...'ın kira kontratını savcılığa da ibraz etmiş olup bu kira kontratıma dayanarak hala bu showroom un işletmecisinin kendisi olduğunu beyan ettiği, kulüp yöneticilerinin cezalandırılmasını istediği, Samsun 8. Asliye Ceza Mahkemesinin 2017/660 Esas sayılı dosyası ile ceza yargılaması başlatıldığı, davalı ... kendi nam ve hesabına ... öğrenmek isteyenlere ... dersleri verdiği ve bu kişilerden aldığı ders ücretlerinin kendisinin aldığı, ... kortlarını kulüp sahasını ve spor satış bölümünü kullanma bedeli olarak önceleri aylık kazancı ne kadar oluyor ise o bedel üzerinden bir miktar kira bedeli, daha sonrasında ise son birkaç yıl boyunca aylık 5.000,00 TL kira bedeli olarak müvekkili kulübe ödediği, hiçbir zaman davalı dernekten emir ve talimat alarak çalışmadığı, özel ders günleri ve saatleri, ders verdikleri öğrenciler ile ...'in emir ve talimatlarına bağlı olarak verildiği, ...'ın Samsun ... Kulübüne geliş gidiş saatlerini ücret karşılığı verdiği derslere göre ayarladığı, özel ders olmayan günlerde ise kulübe gelmediği, Samsun ... Kulübünün ...'ın özel ders vermesi noktasında hiçbir faaliyetine ortak olmadığı, dolayısıyla ... ve ... arasındaki işçi-işveren ilişkisine de karışmadığı ve taraf olmadığı, yeni yönetim kurulu üyeleri tarafından duruma vakıf olunduğunda ...'ın sigortasının başlatılması hususunda ...' a ısrar ve baskı yapıldığı ancak ...'ın 2013 yılında 4/c statüsünde devlet memuru olması nedeni ile demek üzerinden sigortalı gösterildiği, fakat ...'ın dernekteki varlığına fiilen son verene kadar ... ile işçi-işveren ilişkisinin devam ettiği, bu durumun ...'ın ekibindeki birkaç kişiyi de yanına alarak müvekkili dernekteki kiracılığını sonlandırdığı ve dernekten ayrıldığı 2016 yılına kadar devam ettiği, bu nedenle ... ile işçi-işveren ilişkisi biten ...'ın dernek bünyesine hoca olarak alındığı ve sigortası ödemeye devam ettirildiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesine özetle; fer'i müdahil oldukları, davacının Kurumun 5301 20080189 sigorta sicil numaralı sigortalısı olup 19.06.2014 tatihinde davalı ... Kulübünde çalışmaya başladığı halen çalışmaya devam ettiği, bu tarih öncesinde de başkaca kurumlarda sigortalı çalışmasının tespit edildiği, davacının eksik bildirildiğini iddia ettiği çalışmalarının resmi belgeler ile ispatı gerektiği, tespit taleplerinin hak düşürücü sürenin geçmesi nedeni ile reddi gerektiği, hak düşürücü sürenin geçtiği, kamu düzeni ile ilgili davalardan olduğundan re'sen inceleme yapılması ve uyuşmazlık konusu olan husus hiçbir tereddüde mahal kalmayacak şekilde kanıtlanması gerektiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından; ... unvanlı iş yerinden bildirilen hizmetleri bulunan ... davacının...'a bağlı olarak çalışmadığı, diğer davalı ... unvanlı iş yerinde çalıştığı beyanında bulunduğu, tanığın 01.07.2015 - 30.10.2015 tarihleri arasında ayrıca 2015/11 - 2018/2 tarihleri arasında ....... unvanlı iş yerinden hizmetlerinin bildirildiği, tanık ...'ın davalı... ünvanlı iş yerinden bildirilen hizmetleri ile davacının Ziraat bankası hesabına yatırdığı ücretler de değerlendirildiği ...'ın davacının davalı... unvanlı iş yerinde çalışmadığı beyanına itibar edilmediği, diğer tanık ...'in davacının... unvanlı spor malzemeleri satan dükkanda çalıştığını beyan ettiği ve davacının Samsun ... Kulübüne bağlı olarak çalıştığını beyan ettiği, davalı ... unvanlı iş yerinden gelen kira sözleşmesi kapsamında ve davalı...'ın vergi kayıtları da incelendiğinde iş bu tanığın beyanına itibar edilmediği, çünkü...'ın Samsun ... Kulübünde spor malzemeleri satan bir dükkanı işlettiği gelen resmi belgeler kapsamında belli olduğu, işbu tanığın da sigorta hizmet cetvelinden 01.07.2015 - 24.10.2016 tarihleri arasında 113491 iş yeri sicil numaralı... unvanlı iş yerinde hizmetlerinin bildirildiğinin anlaşıldığı, dinlenen tanıklardan ...'ın beyanında da bu davacının...'a bağlı olmadığı, kulübe bağlı olduğunu belirttiği, davalı ... unvanlı iş yerinden gelen kira sözleşmesi kapsamında ve davalı...'ın vergi kayıtları da incelendiğinde iş bu tanığın beyanına itibar edilmediği, diğer dinlenen tanıklar...,...,..., ..., ... beyanları incelendiğinde davalı...'ın davalı ... İhtisas Kulübü derneğinde Spor malzemeleri satan iş yerini işlettiği ve bu işletmesine karşılık olarak ödediği kira bedelini ise özel ders verdiği öğrencilerinden aldığı ücretle karşıladığına mahkemenin kanaat getirdiği, dinlenen iş bu tanıklardan ...'ın 21.08.2015 - 13.03.2017 tarihleri arasında 1068314 iş yeri sicil numaralı davalı ... İhtisas Kulübü unvanlı iş yerinden hizmetlerinin bildirildiği, 11.02.2015 ve devam eden .... iş yeri sicil numaralı davalı ... İhtisas Kulübü unvanlı iş yerinden hizmetlerinin bildirildiği, .....unu 30.06.2017 ve devam eden hizmetlerinin 1068314 iş yeri sicil numaralı davalı ... İhtisas Kulübü unvanlı iş yerinden hizmetlerinin bildirildiği, iş bu tanıkların beyanları ile hizmet cetvellerinin birbiri ile tutarlı olduğu beyanlarına Mahkemece itibar edildiği bu kapsamda davacının davalı yanında ihtilaf konusu dönem olan 01.04.2011 - 15.09.2016 tarihleri arasında çalıştığına kanaat getirildiği, davacının ihtilaf konusu dönemde eylemli çalışma olgusunun davalı ... İhtisas Klubü Derneğinde değil de davalı... Ünvanlı iş yerinde gerçekleştirdiğinin anlaşıldığı, bu noktada davacı aleyhine tanıklık yapan ..., ... adlı tanıkların davalı...'ın yanında çalışmaları nedeni ve beyanlarıyla uyuşmayan kurumdan, ilgili vergi dairesinden ve banka kayıtları kapsamında iş bu tanıkların beyanlarına itibar edilmediği gerekçesiyle davanın kabulüne, davacının 01.04.2011 - 15.09.2016 tarihleri arasında 1068314 işyeri sicil numaralı davalı ... İhtisas Klübü unvanlı işyerinden bildirilen hizmetlerinin terkini ile işbu tarihler arasındaki sürelerde ..... işyeri sicil nolu davalı... unvanlı işyerinde çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili ayrı ayrı istinaf yoluna başvurmuşlardır.

B.İstinaf Sebepleri:

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının 1998 - 2014 arasında Samsun ... Klubünde hizmet akdine istinaden antrenör olarak çalıştığı, 2014 yılından itibaren ise Gençlik ve Spor Hizmetleri İl Müdürlüğü nezdinde çalıştığı, davacının 2013 yılına kadar Samsun Beden Eğitimi Meslek Yüksekokulu'nda öğrenci olduğu, 2013 yılında mezun olduğu, 12 ay askerlik yapıp 2014 yılında diğer davalı nezdinde çalışmaya başladığı, davacının davalının işçisi olmadığı, hak düşürücü sürenin geçtiği, tanık beyanlarının çeliştiği, diğer davalı tarafından çalışmalarının bildirildiği iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; eksik bildirildiği iddia edilen çalışmaların resmi belge ile ispatının gerektiği, davanın çalışmalarının kesintili olduğu, hak düşürücü süreye uğradığı, tanık beyanlarına dayanılmasının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile

dosyadaki yazılara, hükmün dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere, bu delillerin takdirinde isabetsizlik görülmemesine ve özellikle Samsun ... İhtisas kurulu ile davalı ... arasında 16.07.2007 başlangıç tarihli kira sözleşmesinin bulunduğu, 27.04.2017 tarihine kadar devam ettiği ve aralarında kiracılık ilişkisi bulunduğu, davacının davalı işyerinde 2010 yılında stajyer olarak başlayıp askerlik dönüşü antrenör olarak çalıştığı, ağırlıklı tanık beyanlarından çalışmasının davalı ...'a bağlı olarak geçtiği, ücretini ve talimatları ...'dan aldığının anlaşılmasına göre İlk Derece Mahkemesi kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili, avalının 1998 - 2014 arasında Samsun ... Klubünde hizmet akdine istinaden antrenör olarak çalıştığı, 2014 yılından itibaren ise Gençlik ve Spor Hizmetleri İl Müdürlüğü nezdinde çalıştığı, davacının 2013 yılına kadar Samsun Beden Eğitimi Meslek Yüksekokulu'nda öğrenci olduğu, 2013 yılında mezun olduğu, 12 ay askerlik yapıp 2014 yılında diğer davalı nezdinde çalışmaya başladığı, davacının davalının işçisi olmadığı, hak düşürücü sürenin geçtiği, tanık beyanlarının çeliştiği, diğer davalı tarafından çalışmalarının bildirildiği; fer'i müdahil Kurum vekili, çalışmaya ilişkin iddiaların resmi belgelerle ispat edilmesi gerektiği, davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığı, tanık beyanları arasındaki çelişkinin giderilmediği, davanın ispat edilmediği iddiasıyla temyiz talebinde bulunmuşlardır.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davacının davalı ... nezdinde hizmet akdine dayalı olarak 01.04.2011 - 15.09.2016 tarihleri arasındaki tam ve kesintisiz çalıştığının tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk

1. Anayasa'nın 60 ıncı maddesi şöyledir:

"Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir. / Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar."

2. 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlı Sigortası Kanunu'nun 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:

"(1) Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından;

a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar... sigortalı sayılırlar."

3. 5510 sayılı Kanun'un 7 inci maddesinin 1 inci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:

"Sigorta hak ve yükümlülükleri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının;

a) (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için çalışmaya, meslekî ve teknik eğitime, meslekî ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimine, staja veya bursiyer olarak göreve başladıkları tarihten... itibaren başlar."

4. 5510 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin 1 inci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:

"Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık;

a) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların, hizmet akdinin sona erdiği tarihten... itibaren sona erer.

5. 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin ilgili 9 uncu fıkrası şöyledir:

"Aylık prim ve hizmet belgesi (veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi) işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır."

3. Değerlendirme

1.5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık niteliği ise, anılan Kanunun 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendine göre hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılmakla ve 7 nci maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendi uyarınca çalışmaya başladıkları tarihten ibaren edinilir. Söz konusu sigortalılık niteliği anılan Kanun'un 9 uncu maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendi uyarınca hizmet akdinin sonlandığı tarihte sona erer.

2. Anayasa'nın 60 ıncı maddesinde yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3. Somut olayda; davacının davalılardan ... adına tescilli işyerinden 19.06.2014 - 30.08.2018 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı bildirimleri bulunmaktadır. Davacı 01.04.2011 - 15.09.2016 tarihleri arasında davalı ... nezdinde hizmet akdine dayalı olarak tam ve kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiş, İlk Derece Mahkemesi tarafından davanın kabulüne karar verilmiştir.

4. Davacının 04.11.2013 - 04.05.2014 tarihleri arasında askerlik hizmetini ifa ettiği ilgili Askerlik Şubesinden celbedilen sevk ve terhis belgesinden anlaşılmaktadır. Davacının fiilen askerlik görevini ifa ettiği söz konusu tarihler arasında davalı nezdinde hizmet akdine tabi olarak çalışması mümkün değildir. Ayrıca belirlenen askerlik hizmetini yerine getiren her kişi, hizmet süresi içerisinde ikametinden ayrı kalacak olması nedeniyle, genellikle birliğine teslim olmadan önce askerliğe hazırlık ve askerlik hizmetini tamamladıktan sonra da sivil hayata intibak süreci yaşamaktadır. Bahsedilen bu hazırlık ve intibak süreci içerisinde, genel olarak mesleki faaliyetlere ve çalışma hayatına ara verilmekte ve bu durum makul bir süre devam etmektedir.

5. Öte yandan; davacının 31.08.2009 - 09.06.2013 tarihleri arasında Samsun Beden Eğitimi Meslek Yüksek Okulu'nda antrenörlük eğitimi öğrencisi olduğu iddia edilmektedir. Söz konusu öğrenciliğin örgün nitelikte olup olmadığı, davacının işyerindeki çalışma biçimi, örgün eğitimin tam zamanlı çalışmayla bağdaşıp bağdaşmayacağı, davacının varsa çalışmasının kısmi zamanlı olup olmadığı araştırılmalıdır.

6. Davacının davalılardan ... ile 31.12.2016 tarihinde iş sözleşmesi imzalaması, davacının hesaplarına Mahkemece ücret olarak kabul edilen bir kısım tutarları yatıran ...'ın anılan ...'nin işçisi olması ve işveren kabul edilen davalı ...'ın 23.02.2010 - 24.03.2013 tarihleri arasında anılan davalı Klup adına tescilli işyerinden 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı bildirimleri bulunması karşısında; davacının çalışmalarının hangi tarihler arasında gerçekleştiği, davacının işverenin kim olduğu ve davalı ...'in gerek davacı ve gerekse davalı ... ile arasındaki ilişkinin mahiyeti konusunda yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli olmadığından; Mahkemece, davalıların her birinin adına tescilli işyeri sicil dosyası da getirtilerek iş yerlerinin kapsamı, kapasitesi, yapılan işlerin niteliği, adresi, bildirilen kaç işçi olduğu, kimlerin hangi tarih aralığında çalıştığı ile yaptıkları işlerin niteliği, davalı ...'ın Samsun Gençlik Hizmetleri ve Spor Müdürlüğü'nde memur ya da işçi sıfatıyla çalışıp çalışmadığı araştırılmalıdır. Davacının yaptığını iddia ettiği işin belirlenecek niteliği gereği iş ilişkisi içinde olduğu davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte kişiler ile davalıların işyerlerinden bildirimi bulunanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenmeli, davacının, kabule konu dönemde fiili çalışma olgusu ile işverenin kim olduğu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

7. Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme neticesinde yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

19.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.