Esas No: 2022/9418
Karar No: 2023/10564
Karar Tarihi: 31.10.2023

**10. Hukuk Dairesi         2022/9418 E.  ,  2023/10564 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2019/2171 E., 2020/1072 K.

KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2017/519 E., 2019/120 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından maddi ve manevi tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar ve davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılardan ... İnşaat Madencilik Enerji Mühendislik Turizm Tekstil Taahhüt Ticaret Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmiş, olmakla yapılan incelemede tespit edilen noksanların ikmali için dosya mahalline çevrilmiş, geri çevirme üzerine dosya dairemize gelmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların murisi olan ...’in davalılara ait işyerlerinde kamyon şoförü olarak çalışırken 25.12.2016 tarihinde iş kazası sonucunda öldüğünü, kazanın işyerinde gerekli iş güvenliği önlemlerini almayan işverenin kusuru sonucu meydana geldiğini, kazanın meydana gelmesinde ölen işçinin bir kusurunun bulunmadığını, davalıların taleplerden müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını ileri sürerek, maddi tazminat alacaklarının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... İnşaat Madencilik Enerji Mühendislik Turizm Tekstil Taahhüt Ticaret Ltd. Şti. vekili, ölen işçinin diğer davalı şirketin işçisi olduğunu, taleplerden diğer davalı şirketin sorumlu olduğunu, kazanın meydana gelmesinde işverenin bir kusurunun bulunmadığını, işverenin işyerinde gerekli her türlü iş güvenliği önlemini aldığını, kazanın ölen işçinin kusuru ile meydana geldiğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... Kuyumculuk Turizm Madencilik İnşaat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili, kazanın meydana gelmesinde işverenin bir kusurunun bulunmadığını, işverenin işyerinde gerekli her türlü iş güvenliği önlemini aldığını, kazanın ölen işçinin kusuru ile meydana geldiğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; 25.12.2016 tarihinde meydana gelen trafik iş kazasından dolayı kazalı ...'in mirasçısı olduğu anlaşılan davacıların, ölümden kaynaklı maddi tazminat hakkının, ispat şartı ile var olduğu, tespiti gereken tazminata esas ücretin de, bilinen ve bilinmeyen dönemlere ilişkin hesap yöntemi ile Yargıtay uygulamaları dikkate alınarak, TÜİK emsal ücreti dikkate alınmak suretiyle belirlenmesi gerektiği, talep edilebilecek olan tazminat miktarının ise, SGK'ca var ise karşılanan sürekli gelirin ilk peşin değerinin mahsubu ile kazalıyla, işveren veya birlikte kusurlu olanların müteferrik kusurları dikkate alınmak suretiyle, belirlenmesi gerektiğinin kabulü gerektiği, dosya içeriğinden, davalı ... İnşaat ve Madencilik Şirketine ait araç ile aynı şirketten hizmet satın alan davalı ... şirketi nezdinde hizmet akdine dayalı olarak çalıştırıldığı, bu nedenle, gerek araç sahibini, gerekse hizmet alım sözleşmesi nedeniyle, davalıların kazadan dolayı ispat şartı ile müştereken ve müteselsilen sorumluluğunun tespiti kapsamında, mahkemece, önceki kusur raporlarına karşı yapılan itirazlar da irdelenmek suretiyle, mahkememizce alınan 06.09.2018 tarihli kusur raporu ile % 25'e, % 75, 08.10.2018 tarihli kusur raporu ile % 50'ye %50, ... şirketinin ise sorumsuz, 30.11.2018 tarihli kusur raporuyla ... Şirketinin % 50 kazalının % 50 kusurlu olduğu belirtilmekle, mahkememizce, en son uzlaştırıcı 30.11.2018 tarihli rapora itibar edildiği, söz konusu rapor ile kazalının yeterince iş güvenliği yönünden eğitilmeyip, bilgilendirilmeyip, emniyetli çalışma alışkanlığı kazandırılmayıp, denetlenmeyişi, römorkun fren sisteminin arızalı olması, periyodik bakımının yapılıp uygunluğunun sağlanmaması, kazayı yapan silobaş aracına aşırı yük yüklenmiş olması sebebiyle, % 50 ve ... şirketinin de Karayolları Trafik Kanunun 85 inci maddesince çekici ve çekiciye bağlı yarı römork silobaş aracın kaza tarihinde maliki olması sebebiyle, kusurlu olduğu, dosya içerisindeki 18.02.2019 tarihli hesap bilirkişisi ...'in TÜİK emsal ücret tespitleri üzerinden yapılan hesap raporuna itibar edilmek suretiyle, kazalının ölümü sebebiyle, davacı eş ...'in destek zararının 111.986,12 TL, ...' in destek zararının 23.555,28 TL, ...'in destek zararının 15.632,38 TL, ...'in destek zararının 15.632,38 TL olarak tespit edildiği mahkemece de, hesap bilirkişi raporuna itibar edilerek, iş kazası nedeniyle, davacıların, davalılar aleyhindeki ıslah edilmiş davasının kabulüne dair karar verildiği anlaşılmıştır.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkillerinin desteği sigortalının ücretinin hükme esas alınan TÜİK verisinden daha fazla olduğunu, bilinen dönem değişikliği gözetilerek bu dönem için ücretler dikkate alınarak hesap yapılması gerektiğini beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir

2. Davalı ... İnş. Mad. Enerji Müd. Turz. Teks. Taah. Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan hesap raporunda itirazlarının karşılanmadığını davacı eşin evlenme ihtimalinin olmadığının kabul edilmesinin hatalı olduğunu, müvekkili ile ... Kuyumculuk Tur. Mad. İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. arasında asıl - alt işveren ilişkisi bulunmadığını, müvekkil şirketin 01.10.2013 tarihli hizmet alım sözleşmesi ile 5 yıl süreli olarak araçlarını ... Kuyumculuk Tur. Mad. İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.'ne kiraladığını, kusur tespitinin hatalı olduğunu, kazanın 25.12.2016 tarihinde meydana geldiğini ve 22.10.2016 tarihli araç muayene raporunda fren arızası yazmadığını, davanın sigorta şirketlerine ihbarı gerektiğini, müvekkilinin itirazları dikkate alınmadan raporlara itibarla karar verilmesinin hatalı olduğunu beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... Kuyumculuk Turizm Madencilik İnşaat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; kusur raporlarına itirazın karşılanmadığını, sigortalı ...'in kamyonla yükü aldıktan sonra ... Korkuteli istikametinden ... istikametine doğru seyir halindeyken direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sebebiyle virajı alamaması ile 67 metre sürüklenerek kaza yaptığı ve vefat ettiği olayda kaza tespit tutanağı, SGK müfettişi raporu, Cumhuriyet Savcılığı nezdinde alınan raporlara göre işverenin kusuru olmadığı, müteveffa sigortalının tam kusurlu olduğunun belirtildiği, müvekkilinin hangi haklı gerekçe ile %50 kusurlu kabul edildiğinin anlaşılamadığını, maddi tazminat hesabı dosya kapsamında alınan 18.02.2019 tarihli hesap bilirkişi raporuna dayandırmış ise de alınan aktüer raporunun dosyada mevcut belgeler ve Yargıtay içtihatları doğrultusunda hesaplanmadığını, tanzim elden 18.02.2019 tarihli hesap bilirkişi raporunu kabul etmediklerini, zira davacı eşin esas alınan yaşı, çocuk sayısı bulunduğu çevrenin örf ve adeti ve sosyal ekonomik durumlar nazara alındığında evlenme olasılığı indirilmemesinin hatalı olduğunu beyanla karar bozulmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; "Davacıların murisi olan ...’in davalı ... İnşaat Madencilik Enerji Mühendislik Turizm Tekstil Taahhüt Ticaret Ltd. Şti.’ye ait kamyonda (çekici ve bu çekiciye bağlı yarı römork), diğer davalı şirket nezdinde (davalı ... Kuyumculuk Turizm Madencilik İnşaat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin kayıtlı işverenliğinde) kamyon/tır şoförü olarak çalışırken 25.12.2016 tarihinde iş kazası geçirerek öldüğü, olayın bir iş kazası (trafik iş kazası) olduğu açıkça anlaşılmıştır. Davalılar arasında imzalanan 01.10.2013 tarihli hizmet alım sözleşmesinde, yapılacak işin davalı ... İnşaat Madencilik Enerji Mühendislik Turizm Tekstil Taahhüt Ticaret Ltd. Şti.(hizmet alan)’nin yüklenmiş olduğu çimento, yapı kimyasalı tedarik ve taşıma işi ve/veya diğer işlerle ilgili hizmetlerin, hizmet alanın (davalı ... şirketinin) gösterdiği güzergahlarda ve hizmet alana (davalı ... şirketine) ait kamyonlarla hizmet veren ve hizmet verenin (davalı ... şirketinin) işçileri (sürücüleri) tarafından yerine getirilmesi ve ayrıca araçların onarım, bakım ve tamiri işi olduğu belirtilmiştir. Davacıların murisi olan ölen işçininde bu iş kapsamında kamyon/tır şoförü olarak çalışırken iş kazası geçerdiği, davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunduğu, davalı ... İnşaat Madencilik Enerji Mühendislik Turizm Tekstil Taahhüt Ticaret Ltd. Şti.’nin asıl işveren, diğer davalı ... Kuyumculuk Turizm Madencilik İnşaat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin ise alt işveren sıfatıyla taleplerin tümünden müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları açıkça anlaşılmıştır. Kaza (trafik iş kazası), ölen işçi ...’in sevk ve idaresindeki 06 BK 388 plakalı çekiciye bağlı ... plakalı yarı römork ile ... Korkuteli istikametinden ... istikametine doğru seyir halinde iken aracın direksiyon hakimiyetini kaybederek yolun sağından çıkarak sola viraj levhasına ve yol istinat duvarına aracın ön kısmı ile çarpıp 67 metre sürüklenip devrilmesi sonucu meydana gelmiştir. Mahkemece aldırılan 30.11.2018 tarihli üçüncü kusur raporunda, kazanın meydana gelmesinde ölen işçinin % 50, davalı ... şirketinin % 50 oranında kusurlu olduğu belirtilmiş, davalı ... şirketinin ise ölen işçinin kullandığı çekici ve çekiciye bağlı yarı römorkun (silobas) maliki olması nedeniyle ölen işçinin kusurundan sorumlu olup olmayacağı mahkemenin takdirine bırakılmıştır. Olayın oluş şekli, davalılar arasındaki ilişkinin hukuki niteliği, ölen işçinin kullandığı çekici ve çekiciye bağlı yarı römorkun maliki olması ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davalı ... İnşaat Madencilik Enerji Mühendislik Turizm Tekstil Taahhüt Ticaret Ltd. Şti.’nin de kazanın meydana gelmesinde diğer davalı şirketle birlikte % 50 oranında kusurlu olduğu kabul edilmiştir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda ölen işçinin ücret miktarının isabetli bir şekilde saptandığı, talep edilen maddi tazminatların bilimsel esaslara ve Yüksek Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin yerleşik içtihatlarına uygun olarak hesaplandığı anlaşılmış, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, vakıa mahkemesi hakiminin objektif, mantıksal ve hayatın olağan akışına uygun, dosyadaki verilerle çelişmeyen tespitlerine ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355 inci maddesi uyarınca istinaf sebepleriyle sınırlı olarak ve re’sen kamu düzeni yönünden yapılan inceleme sonucu; İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, taraf vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine dair karar verildiği anlaşılmıştır.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuş ise de davalı ... Kuyumculuk Turizm Madencilik İnşaat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekilinin temyiz isteminin süresinde olmaması nedeniyle temyiz başvurusunun süreden reddine karar verilmiş, iş bu ek karar davalı vekiline tebliğ edilmesine rağmen ek kararın temyiz edilmediği anlaşılmıştır.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... İnşaat Madencilik Enerji Mühendislik Turizm Tekstil Taahhüt Ticaret Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacı eşin evlenme olasılığının yok sayılmasının hatalı olduğunu, diğer davalı ... Şirketi ile aralarındaki sözleşme gereği sorumluluğun o davalıda olduğunun kabulü gerektiğini çünkü sözleşme gereği hizmet esnasında kullanılacak araçların hasarsız, kusursuz olarak hizmet veren olarak diğer davalıya teslim edildiğini ve araçların onarım, bakım ve tamirinin iş bu davalı şirket tarafından yapılması gerektiğini, aynı şekilde araç sürücüsünün aracı kullanması için gerekli ehliyeti ve yapılacak işi yapmaya yetecek deneyimi mevcut olan kişilerden seçeceğinin kararlaştırıldığını, müteveffanın istiap haddinin aşan yük için tartım istasyonuna girmemesinin kendi kusuru olduğunu, aracın yol güzergahı üzerinde Ulaştırma Bakanlığı Yol Kenarı Denetim İstasyonu bulunup bulunmadığının var ise davacının kaza yaptığı aracın söz konusu istasyonlarda denetime girip girmediğinin Ulaştırma Bakanlığından sorulması gerektiğini, araçta fren arızası bulunmadığını, ... plakalı yarı romörkun 14.10.2016 tarihinde "araç trafiğine açık karayollarında kullanılamaz" muayene raporu mevcut olmasına rağmen aynı araca ilişkin 22.10.2016 tarihli muyane raporunda eksiklikler giderildiği için böyle bir ibare yer almadığı, bu durumda bilirkişinin "Kamyonun bakımlı olmaması, kamyonda fren arızasının mevcut olması" şeklindeki değerlendirmeleri hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, son muayene raporunda fren arızası yer almazken bilirkişinin halen fren arızası mevcutmuş gibi 14.10.2016 tarihli araç muayene raporunu dikkate alarak bilirkişi raporu düzenlemesinin izahtan vareste olduğunu, davanın sigorta şirketlerine ihbarı gerekirken ihbarın yapılmadığını, kusur raporlarında müvekkiline kusur verilmediği halde tazminattan sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu 12.09.2018 tarihinde tebliğ olan bilirkişi raporundan da görüleceği üzere "İş kazasının husule gelmesinde davalı işveren ... Kuyumculuk Tic. Ltd.Şti.nin %75 (yüzde yetmiş beş) oranında kusurunun olduğunun, müteveffa ...'in % 25 (yirmi beş) oranında kusurunun olduğunun, müvekkil ... İnş. Tic. Ltd. Şti. iş kazası olayının husule gelmesinde kusurunun olmadığının, 08.10.2018 tarihinde tebliğ olan bilirkişi raporundan da görüleceği üzere" İş kazasının husule gelmesinde davalı işveren ... Kuyumculuk Tic. Ltd.Şti.nin %50 (yüzde elli) oranında kusurunun olduğunun, müteveffa ...'in % 50 (yüzde elli) oranında kusurunun olduğunun, müvekkil ... İnş. Tic. Ltd. Şti. iş kazası olayının husule gelmesinde kusurunun olmadığının, 18.02.2019 tarihli bilirkişi raporunda da müvekkil ... İnş. Tic. Ltd. Şti. iş kazası olayının husule gelmesinde kusurunun olmadığı belirtildiğinden aktüerya bilirkişi hesabındaki rakamlardan müvekkil şirketin sorumluluğu bulunmadığını beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazası neticesinde vefat eden sigortalının hak sahiplerinin maddi ve manevi tazminat alacaklarına hak kazanıp kazanamadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 366 yollamasıyla uygulanan 348 inci maddesi, 370 ve 371 inci maddeleri ile dava yığılmasına ilişkin 110 uncu maddesi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Hükümleri ile araç işletilmesine ilişkin 2918 sayılı Kara Yolları Trafik Kanunu maddeleri ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417/3, 49,50,51,52,53, 55 ve 56 ncı maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 13, 16,19 ve 21 inci maddeleri ve manevi tazminat miktarının tayin ve tespiti noktasında 26.06.1966 gün ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararıdır.

3. Değerlendirme

A) Davalı ... İnşaat Madencilik Enerji Mühendislik Turizm Tekstil Taahhüt Ticaret Ltd. Şti. vekilinin, davacılardan ..., ..., ... lehlerine hükmedilen tazminatlara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

3. Anılan davacılar lehlerine hükmedilen tazminatların Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 72.070,0 TL’lik kesinlik sınırı altında kaldığı anlaşıldığından temyiz eden davalı ... İnşaat Madencilik Enerji Mühendislik Turizm Tekstil Taahhüt Ticaret Ltd. Şti. vekilinin anılan hükümlere yönelik temyiz itirazlarının kesinlikten reddine karar verilmiştir.

B) Davalı ... İnşaat Madencilik Enerji Mühendislik Turizm Tekstil Taahhüt Ticaret Ltd. Şti. vekilinin davacı ... lehine hükmedilen tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz edenin sıfatına, temyiz kapsam ve nedenlerine göre; hükme esas alınan kusur ve hesap raporundaki tespitlerin dosya kapsamı ve Dairemizce benimsenen ilkelere uygun olduğu gibi Bölge Adliye Mahkemesince verilen karardaki gerekçelerin de davalı itirazlarını karşılar mahiyette olduğu gözetilerek, davalı ... İnşaat Madencilik Enerji Mühendislik Turizm Tekstil Taahhüt Ticaret Ltd. Şti. vekilinin anılan hükme yönelik temyiz itirazlarının reddi ile hükmün onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davalı ... İnşaat Madencilik Enerji Mühendislik Turizm Tekstil Taahhüt Ticaret Ltd. Şti. vekilinin davacılardan ..., ... ve ... lehlerine hükmedilen tazminatlara yönelik temyiz istemlerinin miktardan REDDİNE,

2.Davalı ... İnşaat Madencilik Enerji Mühendislik Turizm Tekstil Taahhüt Ticaret Ltd. Şti. vekilinin davacı ... lehine hükmedilen tazminata yönelik temyiz itirazlarının reddiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

3-Aşağıda yazılı temyiz harcının ilgilisine yükletilmesine,

4.Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

31.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.