Esas No: 2023/4360
Karar No: 2023/12484
Karar Tarihi: 14.12.2023

**5. Hukuk Dairesi         2023/4360 E.  ,  2023/12484 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/481 Esas, 2023/241 Karar

KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ : Kırıkkale 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2018/250 Esas, 2021/301 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda,

Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Davacılardan ... dışındaki davacıların paylarına düşen miktarların Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibarıyla kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL’nin altında kaldığı anlaşılmakla, adı geçen dışındaki davacılar yönünden davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı idare vekilinin davacı ... payı yönünden gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerine ait Kırıkkale ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1814 ada 11 ve 12 parsel ... taşınmazlara kamulaştırma yapılmaksızın kapalı spor salonu ve idari binalar yapılmak suretiyle fiilen el atıldığını, ayrıca taşınmazın kesinleşmiş imar planında spor alanı olarak ayrıldığını ve imar planının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde kamulaştırma yapılmaması suretiyle taşınmazlara kamulaştırmasız el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davada Gençlik ve Spor Bakanlığının taraf olarak gösterildiğini, oysa husumetin Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı ancak ayrı bir tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğindeki Spor Genel Müdürlüğüne yöneltilmesi gerektiğini, müvekkili idare tarafından taşınmazlara herhangi bir fiili müdahalede bulunulmadığını, imar uygulaması sonucu kamulaştırmasız el atmadan ... tazminat davalarının idari yargıda çözümlenmesi gerektiğini, müvekkili idarenin imar planı ve parselasyon planı yapmakla ilgili hiçbir görev ve yetkisinin bulunmadığını, sorumluluğun imar planını hazırlayan ve imar uygulamasını gerçekleştiren ilgili Belediyede olduğunu, bu konuda müvekkili idareden görüş alınmadığını, bu nedenle müvekkili idare yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, talep edilen tazminatın fahiş olduğunu, dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizin talep edilmesinin de yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatının tespiti ile davalı idareden tahsil edilerek davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını ve zamanaşımına uğradığını, müvekkili idare harçtan muaf olduğu halde aleyhine harca hükmedildiğini, sorumluluğun imar planını hazırlayan ve imar uygulamasını gerçekleştiren ilgili Belediyede olduğunu, müvekkili idarenin herhangi bir kusuru, işlemi veya eyleminin bulunmadığını, dolayısıyla husumetin Kırıkkale Belediye Başkanlığına yöneltilmesinin gerektiğini, müvekkili idare yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, dava konusu taşınmazlara müvekkili idare tarafından el atılmadığı gibi, imar planında spor alanı olarak ayrılması yönünde müvekkilinin herhangi bir talebinin de bulunmadığını, müvekkiline ait tüm tesislerin komşu parselde olduğunu, dava konusu taşınmazlara herhangi bir taşma söz konusu olmadığını, mevcut tesislerine giriş çıkışların bu parseller üzerinden yapılmadığını, taşınmazlar üzerindeki yolların kimin tarafından açıldığının belirlenemediğini, dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, emsal karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazların davalı idarenin kullanımında olan dava dışı 1814 ada 10 parsel ... taşınmaz ile birlikte bir bütün olarak mevcut imar planında "Spor Alanı" olarak ayrıldığını, bu şekilde malikin kullanma ... elinden alındığı gibi, 1814 ada 10 parsel ... taşınmazda davalıya ait stadyum bulunduğu, bu durumda taşınmazlara amacına uygun şekilde tesis yapımına başlandığından, proje bütünlüğü gereği dava konusu taşınmazlara el atılmış olduğunun kabulü gerekeceği gibi, dava konusu taşınmazların içerisinde stadyuma ait aydınlatma direği ve kısmen de yol gibi tesislerin de yer aldığı anlaşıldığından fili el atma olgusunun gerçekleştiği ve taşınmazların bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesinin doğru olduğu, arsa niteliğindeki taşınmazlara emsal karşılaştırması yapılarak bedelinin tespit ve davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, ancak dava konusu taşınmazların Spor Genel Müdürlüğü yerine davalı bakanlık adına tapuya tescil edilmesi, davalı idare harçtan muaf olduğu halde aleyhine harca karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ile bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 ... Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar ... kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa ... olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar ... kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki Kırıkkale ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1814 ada 11 ve 12 parsel ... taşınmazlara emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

A. Davalı İdare Vekilinin Davacı ... Dışındaki Davacılara İlişkin Temyizi Yönünden;

Davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin miktar yönünden REDDİNE,

B. Davalı İdare Vekilinin Davacı ...'a İlişkin Temyizi Yönünden;

Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

14.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.