Esas No: 2024/9549
Karar No: 2025/4761
Karar Tarihi: 10.04.2025

**5. Hukuk Dairesi         2024/9549 E.  ,  2025/4761 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/1159 Esas, 2023/2201 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Erzurum 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/203 Esas, 2023/67 Karar

Taraflar arasındaki 3194 sayılı İmar Kanunu'nun(3194 sayılı Kanun) 39 uncu maddesi uyarınca maili inhidam durumunda olan yapının bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Erzurum ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 354 ada 3 parselde kayıtlı taşınmazın davalı idare tarafından kamulaştırıldığını, kamulaştırma davası açılmadan önce taşınmazın üzerindeki 80.00 m² evinin davalı ... tarafından yıkılmış olması sebebiyle kamulaştırma davasında sadece arsa bedeli belirlendiğini ve davalı idare adına tesciline karar verildiğini, davalı idarenin tutmuş olduğu tutanakta "tek katlı iki adet yığma olarak inşa edilen yapının duvarlarında çatlama ve eğilme sebebiyle görüntü kirliliğine sebep olması nedeniyle'' yıkımına karar verildiğini ve yıkıldığını, davalı idarenin mahalle muhtarı ile tutanak tutarak yıkımı gerçekleştirdiğini, davalı idarenin müvekkilinin yaz aylarında köyde olması sebebiyle yeterli araştırma yapmadan müvekkilinin evini yıktığını, davalı idarenin arsa üzerindeki evi yıktıktan sonra kamulaştırma bedel tespit davası açtığını ve arsa üzerinde ev olmadan sadece arsa bedelinin tespit edildiğini ve ödendiğini belirterek yıkılan yapının bedelinin tespit edilerek davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare cevap dilekçesinde özetle, dava konusu yer için ... Fen İşleri Müdürlüğü tarafından tüm Kanun ve yönetmeliklere uygun olarak 12.05.2010 tarihli ve 203 sayılı Maili İnhidam Raporu düzenlendiğini, teknik elemanlarca mahallinde yapılan tespit ve incelemeler neticesinde hazırlanan dilekçe ekinde sunmuş oldukları raporda, dava konuşu taşınmazın "Tek katlı, iki adet yığma olarak inşa edilen yapının, dış duvarlarının büyük bölümünde çatlama ve eğilmeler, tavanında çökmeler meydana gelmiştir. Can ve mal güvenliğini tehdit eden, görüntü kirliliğine sebebiyet veren bu yapının dikkatlice sökülmesi gerekmektedir." denilerek taşınmazın mevcut durumunun tespit edildiğini ve 3194 sayılı Kanun'un 39 uncu maddesi gereğince bu yapının mülkiyet sahibi tarafından en geç 10 gün içinde izalesi yapılarak tehlikenin ortadan kaldırılıp, iyileştirilmesi konusunda gerekli ikazların yapıldığını, davacı ...'in işbu kanuna aykırı davranması ve tüm uyarıları dikkate almamasından dolayı Fen İşleri Müdürlüğünün 03.06.2010 tarihinde enkazı kaldırdığını, Maili İnhidam Raporunda daha sonraki zamanda Yakutiye İlçe Belediye Meclisi tarafından 04.10.2010 tarihli ve 222 sayılı meclis kararı ile dava konusu yerin, kentsel dönüşüm alanı olarak ilan edildiğini ve Erzurum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/353 Esas, 2015/1017 Karar sayılı kararı ile söz konusu yerin kamulaştırıldığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu yapının metruk olduğu ve tehlike arz ettiğinden bahisle 3194 sayılı Kanun'un 39 ncu maddesi uyarınca davalı idarece Fen İşleri Müdürlüğünün 12.07.2010 tarihli ve 203 sayılı Maili İnhidam Raporu düzenlendiği ve 03.06.2010 tarihinde enkazın kaldırdığı, davacı tarafından her ne kadar enkaz bedelinin tazmini için eldeki dava açılmışsa da davalı idare tarafından alınan kararın yapının 3194 sayılı Kanun'un 39 ncu maddesi uyarınca yıkılacak derecede tehlikeli olduğundan bahisle tesis edildiği, yıkım işleminin, yapının 3194 sayılı Kanun'un 39 uncu maddesi kapsamında olduğundan bahisle gerçekleştiği, bu durumda eldeki davaya bakma görevi idare Mahkemelerine ait olduğundan yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 114 üncü maddesinin birinci (b) maddesine göre usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı idarenin arsa üzerindeki evi yıktıktan sonra kamulaştırma bedel tespit ve tescil davasını açtığını, bu davada arsa üzerinde ev olmadan sadece arsa bedeli tespit edildiğini ve ödendiğini, dava konusu evin yıkılması sebebiyle müvekkilinin zarar görmüş olduğunu, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 9-10 ve devamı maddelerine göre kamulaştırması yapılan yerin değeri tespit edilerek enkaz bedelinin müvekkiline ödenmesi gerektiğini dolayısıyla yerel Mahkeme kararının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazı da kapsayan alanla ilgili Erzurum Büyükşehir Belediyesi 11.08.2010 tarihinde kentsel dönüşüm kararı aldığı, bu hususta Yakutiye Belediyesine yetki verildiği, Yakutiye Belediyesi ise 04.10.2010 tarihinde enkaz ve arsa kamulaştırması yapılması hususunda Belediye Meclisince karar alındığı, kamulaştırma davasının 27.03.2015 tarihinde Erzurum 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 2015/3374 Esas sayılı dava dosyasında görüldüğü, davalı vekili tarafından 28.05.2015 tarihinde ilgili dosyaya sunulan dilekçe ile yapının da bedeline hükmedilmesinin talep edildiğini, Mahkemece zemin bedeline hükmedildiği yapının 2010 yılında yıkılması ve bina kalıntısı bulunmaması nedeniyle hesaplama yapmayan bilirkişi raporunun hükme esas alındığı, davalı vekilince (yapıların da bedeline hükmedilmesi gerektiği açıklanarak) kararın temyiz edildiği, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 18.04.2017 tarihli ve 2016/5319 Esas, 2017/11062 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının onandığı, dava konusu taşınmaz üzerinde yer alan yapının kamulaştırma kararı kapsamından önce riskli yapı olması nedeniyle davalı idare tarafından 03.06.2010 tarihinde yıkıldığı, aynı hususların kamulaştırma davasında da ileri sürülmesine rağmen kamulaştırma bedeli kapsamında değerlendirilmediği, söz konusu kararın kesinleştiği, 3194 sayılı Kanun'un 39 ncu maddesi uyarınca yıkılacak derecede tehlikeli yapıların Belediye tarafından yıktırılması yasal bir yetkinin kullanımından ibaret olup yıkımın idari bir işlem mahiyetinde olduğu belirtilerek dava dilekçesinin yargı yolu yönünden reddine karar verilmiş olmasında isabetsizlik görülmeyerek istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, 3194 sayılı Kanun'un 39 uncu maddesi uyarınca maili inhidam durumunda olan yapının bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dosyanın incelenmesinden dava konusu taşınmazı da kapsayan alanla ilgili Erzurum Büyükşehir Belediyesi 11.08.2010 tarihinde kentsel dönüşüm kararı aldığı, bu hususta Yakutiye Belediyesine yetki verildiği, Yakutiye Belediyesi ise 04.10.2010 tarihinde enkaz ve arsa kamulaştırması yapılması hususunda Belediye Meclisince karar alındığı, kamulaştırma davasının 27.03.2015 tarihinde Erzurum 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 2015/3374 Esas sayılı dava dosyasında görüldüğü, davalı vekili tarafından 28.05.2015 tarihinde ilgili dosyaya sunulan dilekçe ile yapının da bedeline hükmedilmesinin talep edildiği, mahkemece zemin bedeline hükmedildiği yapının 2010 yılında yıkılması ve bina kalıntısı bulunmaması nedeniyle hesaplama yapmayan bilirkişi raporunun hükme esas alındığı davalı vekilince (yapıların da bedeline hükmedilmesi gerektiği açıklanarak) karar temyiz edildiği, Dairemizin 18.04.2017 tarihli ve 2016/5319 Esas, 2017/11062 Karar sayılı kararı ile mahkeme kararının onandığı, dava konusu taşınmaz üzerinde yer alan yapının kamulaştırma kararı kapsamından önce riskli yapı olması nedeniyle davalı idare tarafından 03.06.2010 tarihinde yıkıldığı anlaşılmıştır.

3. 3194 sayılı Kanun uyarınca yıkılacak derecede tehlikeli yapıların Belediye tarafından yıktırılması yasal bir yetkinin kullanımından ibaret olup, yıkım idari bir işlem mahiyetinde olduğundan yazılı şekilde karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde olmadığından usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,10.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.