Esas No: 2024/8870
Karar No: 2025/5171
Karar Tarihi: 07.04.2025

**10. Hukuk Dairesi         2024/8870 E.  ,  2025/5171 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/397 E., 2024/909 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Yalova 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2022/410 E., 2023/689 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; davacının davalılardan ... Gemi.. A.Ş. şirketine ait tersanede alt işveren olan davalı .....Ltd.Şti. firmasında montaj işçisi olarak çalışırken 24.05.2017 tarihinde iş kazası geçirdiği belirterek 10.000 TL maddi tazminat ile 110.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden işleyecek faizi ile davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili asıl dava dosyasında Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararından sonra alınan en son tarihli hesap raporu ile maddi zararının 845.058,97 TL olduğu belirlendiğinden fark 688.428,82 TL tutarın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacının maluliyetinin henüz kesin olmayıp, iş gücü kaybına uğrayıp uğramadığının bilinmediğini, SGK tarafından verilen %36 orana itiraz ettiklerini, müvekkili şirketin iş güvenliği konusunda tüm tedbirleri almış olduğunu, olayda müvekkili şirketin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkili şirkette montaj işçisi olarak çalışırken bu kazanın olduğunu, davacıya iş güvenliği eğitimlerinin verilip kişisel koruyucu donanımlarının da zimmet karşılığı teslim edildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının iş bu davası ile birlikte birleşen 2023/690 Esas sayılı dosyasındaki davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 845.058,97 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 24.05.2017 tarihinden işleyecek yasal faizi ile 25.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 24.05.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince çelişki giderir şekilde alınan aynı mahiyette iki ayrı raporda; verilen eğitimin süresinin yetersiz olduğu, eğitim sonunda yapılan ölçme/değerlendirme testinde elle taşıma işlerine ilişkin değerlendirmeyi sağlayacak detaylı soruların bulunmadığı, 25-30 kglık metal sacların taşınması işi için öncelikle mekanik araçların kullanımının sağlanması, bu mümkün olmadıysa uygun talimatların verildiği, risklerin en aza indirildiği ve yetkili teknik personel gözetiminde işlerin yürütüldüğü etkin bir iş organizasyonu yapılması gerektiği, kontrol adımları atlanarak hurda kazanı içerisine istiflenen yaklaşık 25-30 kiloluk sac plakalar elle taşındığı, elle taşıma işlerine ilişkin olarak yeterli derecede bilgilendirilme yapılmadığından ve risk kontrol adımları uygulanarak yeterli organizasyon sağlanmadığından kazanın yaşanmasında ... Konstrüksiyon Gemi İnşaa ve İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.”nin %60 oranında, asıl işveren ... Gemi İnşaa Bakım Onarım Den. Nak. San. ve Tic. A.Ş.'nin sacların taşınması için vinç desteği sağlanmaması, alt işverenin çalışanlarının eğitimlerinden, asıl işveren alt işverenle birlikte sorumlu olduğu, asıl işveren firma tarafından davacının iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin gerektiği gibi verilmesinin sağlanmadığından kazanın yaşanmasında ... Gemi İnşaa Bakım Onarım Den. Nak. San. ve Tic. A.Ş.”nin %30 oranında, kaza yaşandığında 39 yaşında olan, aklı ... sahibi, tehlikeyi fark edecek zekaya sahip kazalı işçi, çalışma esnasında gerekli dikkat ve özeni göstermeyip plakaları aldıktan sonra kazanın içerisinde kalan diğer plakaların dengede olup olmadığını kontrol etmediğinden ve vücudunu yaptığı işe uygun olarak konumlandırmayıp kendi güvenliği için gereken dikkat ve özeni göstermediğinden bahse konu kazanın yaşanmasında kazalı ...'nün %10 oranında kusurlu olduğu şeklinde mütalâa verildiği, söz konusu raporun oluşa, kabule dosya kapsamına ve mevzuattaki düzenlemelere uygun olup davalının buna ilişen istinaf talebinin ayrı ayrı reddi gerektiği,

davacının günlük net 120,00 TL yevmiye ile montaj işçisi olarak çalıştığı iddia ettiği, davalının ise ücretin bordroda gösterilen kadar yani aylık brüt 2.409,00 TL olduğunu savunduğu, kaldırma kararı öncesi alınan ilk hesap raporunda ücretin alternatifli düzenlendiği ve hükme esas alınan ikinci alternatifte, dinlenen tanık beyanları ve emsal ücret araştırmalarına göre davacının aylık net 3.300,00 TL ücret ile çalıştığının kabul edildiği, asgari ücrete oranlaması yapılırken AGİ dahil net 1.400,00 TL asgari ücret kabul edilerek oranlama yapılarak 2,35 katı bulunduğu, davacının 17.05.2021 tarihli rapora itiraz dilekçesinde hesaplama şekline ve TRH-2010 tablosuna göre hesap yapılmamasına itiraz ettiği, verilen ilk karara karşı yapılan istinaf başvurusunda davacının 17.05.2021 tarihli rapora itiraz dilekçesinde belirttiği itirazları tekrar ettiği, İlk Derece Mahkemesinin kararının kaldırılmasından sonra yeniden kusur raporu alındığı ve kaldırma kararı uyarınca asgari ücretteki artışlar nedeniyle meydana gelebilecek gelir artışları da dikkate alınarak hesaplama yapıldığı, yapılan hesaplamada davacının ücretinin yine net 3.300,00 TL kabul edildiği, ancak bu defa asgari ücrete oranlama yapılırken AGİ dahil edilmeden net belirlenen ücrete net asgari ücret oranlanarak 2,59 katı bulunduğu, davacının aşamalarda itirazları gözetildiğinde davalı açısından usulü müktesep haktan bahsetmenin olanaksız olduğu, imzasız bordro ücretinin hükme esas alınmayarak, davacı işçinin yaşı, kıdemi, mesleki durumu, tanık beyanları ve emsal işi yapan işçilerin aldığı ücret gözönünde tutularak aylık net 3.300,00 TL, yani dönemin asgari ücretinin 2,59 katı ile çalıştığının kabulünde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı ve bu yönde davalı istinafının reddine karar verildiği, tarafların istinafı ile sınırlı inceleme yapıldığı ve kamu yararına aykırılıklar gözetilerek taraflar lehine oluşan usulü müktesep hakların gözetildiği, bu şekilde maddi tazminat talebi yönünden İlk Derece Mahkemesince verilen kararın aynen korunduğu, tarafların kusur durumu, paranın satın alma gücü, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, olayın ağırlığı, işçinin sürekli iş göremezlik oranı, tedavi süresi ve yaşı göz önünde bulundurularak davacıya takdiren 60.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken usul ve yasaya aykırı olarak yazılı şekilde 25.000 TL manevi tazminata hükmedilmesinin yerinde bulunmadığı bu yönde davacı istinafı kabul edilerek İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulduğu gerekçesiyle davalıların istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine, davacı tarafın istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, "davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davanın kısmen kabul kısmen reddi ile, 845.058,97 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 24.05.2017 tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 60.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 24.05.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; hükmedilen manevi tazminat tutarının tazminat hukukunun genel prensiplerine aykırı olup son derece düşük olduğunu, meydana gelen iş kazasının davacının bacağında kısalmaya yol açtığını, davacı lehine hükmedilen manevi tazminat tutarının hem olay tarihi hem de karar tarihi itibariyle paranın alım gücü karşısında hak ve nefaset kurallarına uygunluk kriterini karşılamadığını, gerçekleşen iş kazasında davacının kusursuz olduğunu, asgari ücrette meydana gelebilecek artışlar nedeniyle maddi tazminat tutarının davacı lehine artması ihtimaline bağlı olarak da kararı temyiz ettiklerini beyan etmiştir.

Davalı ... Konstrüksiyon Gemi İnş. ve İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının kazaya uğramasında müvekkili şirketin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, Mahkeme tarafından tanıklarının dinlenmediğini, yazılı kayıtlar görmezden gelinerek gerçeğe aykırı tanık ifadeleri ve emsal ücret dikkate alınarak hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

Davalı ... Gemi İnş. Bakım Onarım Deniz Nakl. San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; kusur oranları bakımından raporlar arasındaki çelişkinin giderilmediğini, kusur raporlarına yaptıkları itirazların değerlendirilmediğini, dosya içeriğiyle uyumlu bir değerlendirme yapılmadığını, dosyada yazılı kayıtlar mevcutken emsal ücret ve tanık ifadelerine göre iş kazasında tazminat hesaplaması yapılamayacağını, ancak hükmün hesap bilirkişisinin tanık beyanı-emsal ücret bilgisi ve davacının talebine göre yapmış olduğu seçenekli hesaplamanın 2. alternatifi ile oluşturulduğunu, kaza tarihinden itibaren faiz işletilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, davacı lehine hükmedilen manevi tazminatın fahiş olduğunu, usuli müktesep hak dikkate alınmadan TRH 2010 tablosuna göre hesaplama yapıldığını belirterek kararı temyiz etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

A)Davacı ve davalı ...Gemi İnş. Bakım Onarım Deniz Nakl. San. ve Tic. A.Ş. vekillerinin manevi tazminat hükümlerine yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362. maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366. maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 110. maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

3. Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan kesinlik sınırının 378.290,00 TL olup, Bölge Adliye Mahkemesinin esas hakkında verdiği kararda manevi tazminat istemlerinden kısmen kabul ve reddolan kısımların birbirlerinden ve maddi tazminat hükümlerinden bağımsız ayrı birer dava olarak anılan kesinlik sınırı altında kaldığı anlaşılmakla manevi tazminat hükümlerine yönelik temyiz itirazlarının miktardan reddine karar vermek gerekmiştir.

B) Taraf vekillerinin maddi tazminat hükümlerine yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Gerek destek kaybından kaynaklı hak sahiplerinin, gerekse iş göremezlikten kaynaklı sigortalının maddi tazminat alacağının hesaplanmasında, gerçek ücretin esas alınması ön koşuldur. Çalışma yaşamında daha az vergi ya da sigorta pirimi ödemek amacıyla zaman zaman iş sözleşmesi veya ücret bordrolarında gösterilen ücretlerin gerçeği yansıtmadığı görülmektedir.

3.Gerçek ücretin ise öncelikle toplu iş sözleşmesi ile imzalı bordrolara, bunların yokluğu halinde ise işçinin kıdemi ve yaptığı işin özelliği ve niteliğine göre işçiye ödenmesi gereken ücrete göre tespit edileceği, işyeri veya sigorta kayıtlarına geçmiş olan miktarın ücret olarak değerlendirilemeyeceği, Yargıtay’ın yerleşmiş görüşlerindendir.

4. Öte yandan taraflar arasında işçi alacağına ilişkin görülen davada tespit edilen ücretin tazminat davasında hesaba esas alınacak ücret açısından kesin delil mahiyetinde olmayıp, kuvvetli delil mahiyetinde olduğu, davacının yaptığı işe göre alacağı ücretin Dairenin kökleşmiş içtihatları çerçevesinde TÜİK, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı rayiç ücretleri ile ilgili iş kolundaki meslek odalarından getirilecek emsal ücretler gözetilerek belirlenmesi gerektiği, sendikasız işçi için sendikalardan bildirilen ücretin de dikkate alınamayacağı gözden kaçırılmamalıdır.

5.Somut olayda; dava dilekçesinde davacının “montaj işçisi” olarak kaza tarihinde günlük 120,00 TL yevmiye ile aylık en az 3.500,00 TL/net ücret ile çalıştığının iddia edildiği, hizmet cetvelinde 2017/5 ayında 18 gün için brüt 1.445,40 TL brüt ücret bildirildiği, aynı döneme ilişkin ücret bordrosunda ücretin brüt 1.445,40 TL net 1.166,64 TL olarak gösterildiği ve ilgili dönemde davacı adına bankaya ödenen miktarın da bu şekilde olduğu, Gemi İş Sendikası tarafından montaj ustasının 2019 yılında net 3400 TL alabileceğinin bildirildiği, İstanbul Marmara Ege ..Bölgesi Deniz Ticaret Odasınca montaj ustasının 2017 yılı emsal ücretinin 2.430 TL olarak , Gemi Yapımı ve Deniz Taşımacılığı Sendikası tarafından montaj ustası ücretinin günlük net 140-150 TL olarak bildirildiği, Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı öncesi İlk Derece Mahkemesince verilen kararda asgari ücretin 2.35 katı ücrete göre yapılan hesaplamanın esas alındığı, davacının rapora itirazı üzerine alınan ek raporlar sonrası son tarihli karara esas alınan ücretin Sendika tarafından bildirilen emsal ücret, tanık beyanı ve davacı talebine göre belirlenen aylık 3.300 TL net - AGİ hariç asgari ücretin 2.59 katı ücret- olduğu kabul edilerek bulunan 845.058,97 TL zarara hükmedildiği anlaşılmaktadır.

6. Bu açıklamalar doğrultusunda dosya kapsamında ücret araştırmasının usulüne uygun olarak yapılmadığı anlaşılmakla, ... sigortalının gemi imalat işinde montaj ustası sıfatıyla istihdam edildiği gözetilerek, yaşı ve bu meslekteki eğitim ve kıdem durumu da dikkate alınmak suretiyle TÜİK, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı rayiç ücretleri ile (sendikalı olmayan sigortalı için) sendikalar haricindeki meslek odalarından bilinen dönem içerisinde alabileceği ücretler tespit edilerek hesaba esas ücretin belirlenmesi, yukarıda açıklanan şekilde belirlenecek ücret katı 24.10.2023 tarihli rapora uygulanmak suretiyle, davacı yönünden işlemiş dönem sonu 31.12.2023 olarak esas alınarak hesap yapılmalı, davalı ... Kont. Gemi. İnş. Ltd. Şirketi İlk Derece Mahkemesinin ilk kararına karşı istinaf yoluna gitmediğinden 2.35 katı ücret üzerinden hesaplanan tutar yönünden davacı yararına oluşan usuli kazanılmış hak gözetilmeli, ancak ... Kont.Gemi. İnş.Ltd. Şirketinin bu katı aşan ücret yönünden temyizde hukuki yararı bulunduğu dikkate alınmalı, ... Gemi İnş. Bakım.. A.Ş. bakımından ise emsal ücret araştırması sonucu belirlenecek ücrete göre hesaplama yapılarak sonucuna göre karar verilmelidir.

7.Mahkemece yazılı hususlar dikkate alınmadan hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma sebebidir.

8. O halde, taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmalıdır .

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davacı ve davalı ...Gemi İnş...AŞ vekillerinin manevi tazminat hükmüne yönelik temyiz isteminin miktardan REDDİNE,

2.Davacı ve davalı vekillerinin maddi tazminat hükümlerine yönelik temyiz istemi nedeniyle ,temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde temyiz eden ilgililere iadesine,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.