Esas No: 2022/502
Karar No: 2023/6187
Karar Tarihi: 31.05.2023

**10. Hukuk Dairesi         2022/502 E.  ,  2023/6187 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2020/2105 E., 2021/1723 K.

KARAR : Kısmen kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 44. İş Mahkemesi

SAYISI : 2017/578 E., 2019/605 K.

Taraflar arasındaki iş kazası nedeniyle vefat eden sigortalının hak sahiplerinin maddi ve manevi tazminat istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili ile davalı Doranet A.Ş. vekili, davalı ...Ş. vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı Doranet A.Ş. vekili, davalı ...Ş. vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine, davacıların istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacılar vekili ile davalılardan Proyap İnşaat A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde, müvekkillerinin murisi ve kardeşleri olan ...'in yüklenici şirketler bünyesinde çalışırken 23.07.2017 tarihinde ... ili Keçiören ilçesi Osmangazi Mahallesi ... nolu binanın önünde kazılan çukurun içerisinde iken üzerinin kapatılması ile gerçekleşen iş kazası sonucunda vefat ettiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile; davacı eşi ... için 5.000,00 TL maddi, 200.000,00 TL manevi, oğlu ... için 75.000,00 TL manevi, kızı ... için 75.000,00 TL manevi, kardeşi ... için 30.000,00 TL manevi, kardeşi... ... için 30.000,00 TL manevi, kardeşi ... Kaynak için 30.000,00 TL manevi, kardeşi ... için 30.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 23.07.2017 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalılardan tahsilini talep ve dava etmiş, yargılama sırasında ıslah dilekçesi sunmuştur.

2.Davacılar vekili 27.09.2019 tarihli talep arttırım dilekçesi ile maddi tazminat talebini eş Nefise için, 55.030,43 TL olarak artırmıştır.

II. CEVAP

1.Davalı ... Telekominikasyon A.Ş. vekili cevap dilekçesinde, kazalı işçinin müvekkili şirketin işçisi olmadığını, ... ili sınırları içerisinde imzalanan anahtar teslim sözleşme ile fiberoptik ve bakır kablolu erişim şebekesi bakım işleri ile proje ve ankastre yapım işlerini yapmakta olan diğer davalı ...Ş. nin alt taşeronu olan Doranet A.Ş. nin sorumluluğunda meydana gelen kazada müvekkili kuruma her hangi bir husumet yöneltilemeyeceğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, müvekkilinin iş güvenliği uzmanı olarak Özel Tema Ortak Sağlık Güvenlik Birimi ve Çevre Danışmanlığı Mühendislik Ticaret Ltd. Şti de çalıştığını, müteveffanın çalıştığı Doranet A.Ş. ile aralarında yapmış oldukları sözleşme uyarınca saatlik hizmet verdiğini, olayın gerçekleştiği kaza alanında çalışma yapıldığının müvekkiline bildirilmediğini, izinli olduğu pazar günü çalışma yapıldığından haberdar olmadığını, müvekkiline atfedilecek bir kusur bulunmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

3.Davalı Doranet A.Ş. vekili cevap dilekçesinde, müvekkili şirketin tüm iş sağlığı ve iş güvenliği eğitimini eksiksiz ve zamanında yerine getirdiğini, ceza dosyasına sunulan ve dava dilekçesinde işaret edilen bilirkişi raporunun hükme esas teşkil edecek nitelik taşımadığını, dava konusu kazanın meydana gelmesinde davacıların murisinin ağır kusuru bulunduğundan sorumluluk oranlarının buna göre tespiti gerektiğini beyanla davanın reddini savunmuştur.

4.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde, müteveffa ...'in vefatı ile sonuçlanan iş kazasında müvekkili şirketin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, davacıların müteveffa işçinin kusursuzluğunu kanıtlamak zorunda olduklarını, kendisinin tecrübeli bir işçi olup, açılan çukura tedbirsiz olarak girilemeyeceğini ... seviyede olduğunu, aslen ve tam kusurlu bulunduğunu, iş güvenliği ile ilgili tüm tedbirlerin alındığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

5.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, meydana gelen kazaya müteveffanın sebebiyet verdiğini, müvekkiline yüklenebilecek herhangi bir kusur bulunmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıların murisi ...'in 13.06.2017 tarihinde Doranet A.Ş.'de işe başladığı, 23.07.2017 tarihinde saat 15:00 sıralarında ... ili, Keçiören ilçesi, Osmangazi Mahallesi, ... yerde davalı ...Ş.'nin taşeronu olan Doranet A.Ş.'nin 5 kişilik ekibi tarafından yapılmakta olan Türk Telekom'a ait erişim sistemi tamiratı işinde çalışan ekip üyesi davacıların murisi ...'in açılan 4 metre uzunluğunda, 3,50 metre derinliğinde, 80 cm. genişliğindeki kazı alanı içerisinde bulunduğu esnada çukurun üzerinin, çukuru açan operatör ... tarafından kepçe yardımıyla kazıdan çıkan toprakla kapatılması sonucunda vefat ettiğinin anlaşıldığı,yapılan kusur incelemesinde, hükme esas alınan bilirkişi heyet raporu ile, müteveffa işçinin işvereni Doranet Telekominikasyon İnş. Müh. Nakliyat Turizm A.Ş.'nin %75 (yüzde yetmiş beş) oranında kusurlu olduğu, bu kusurun %5 (yüzde beş)'inin Keçiören saha sorumlusu ...'ya ait olduğu, asıl işveren davalı ...Ş.'nin %15 (yüzde on beş) oranında kusurlu olduğu, davalı operatör ...'in %10 (yüzde on) oranında kusurlu olduğu,davalı ... Telekominikasyon A.Ş.'ye, davalı İş Güvenliği Uzmanı ...'ya ve müteveffa ...'e atfı kabil kusur bulunmadığının tespit edildiği, alınan hesap raporuna göre davacı ...'nin talep edebileceği maddi tazminatın 55.030,43 TL olarak tespit edildiği,

Manevi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede; davacılarda bir manevi huzur duygusu doğurmak ve zenginleşme aracı olmayacak şekilde her bir davacı için ayrı ayrı takdir edilen manevi tazminatın hüküm altına alınmasına gerektiği..." gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile

1.5.030,43 TL Maddi Tazminatın kaza tarihi olan 23.07.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar Doranet A.Ş., Proyap A.Ş., ... ve ...'den müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,

2. Davacı ... için 100.000,00 TL, davacı ... için 35.000,00 TL, davacı ... için 35.000,00 TL, davacı ... için 7.500,00 TL, davacı ... için 7.500,00 TL, davacı ... Kaynak için 7.500,00 TL ve ... için 7.500,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 23.07.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar Doranet A.Ş., Proyap A.Ş., ... ve ...'den müteselsilen alınarak adı geçen davacılara ayrı ayrı verilmesine, davacıların fazlaya ilişkin taleplerinin ayrı ayrı reddine,

3.Davalılar Türk Telekominikasyon ve ... haklarındaki davanın ayrı ayrı reddine,karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı Doranet A.Ş. vekili, davalı ...Ş. vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacılar vekili, ölümün feci şekilde gerçekleştiğini, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının çok düşük olduğu, davacı ...’in 12.05.2017 tarihinde resmi olarak evlendiğini ve babasının vefat ettiği tarihlerde düğün yapacakken ölüm nedeniyle planlanan düğünün yapılamadığını, bu hususun da manevi tazminat miktarı tespitinde dikkate alınması gerektiğini, davacı ...’ın kaza tarihinde 7 aylık hamile olduğunu, babasının vefat ettiği haberini aldığında hastaneye kaldırıldığını, bebeğini kaybetme riskinin oluştuğunu, bu hususun da manevi tazminat miktarı tespitinde dikkate alınması gerektiğini,mahkemece avans faizine hükmedilmesi gerektiğini, davacılar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğunu, her bir davacı için ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, toplam manevi tazminat miktarı üzerinden hesaplama yapılarak vekalet ücretine hükmedildiğini beyanla mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Doranet A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde, yerel mahkeme kararının gerekçesiz olduğunu, davalının iş ve sosyal güvenlik açısından üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirdiğini, davalı aleyhine davanın kabulü yönünde karar verilmesinin hatalı olduğunu, müteveffanın kazanın meydana gelmesinde ağır kusuru bulunduğunu, dosya içerisinde bulunan ve kusur oranının tespiti için en önemli delil niteliğinde olan olayın meydana gelişine ilişkin video görüntülerinin bilirkişi tarafından izlenmediğini, bu rapora dayalı olarak kurulan hükmün hukuka aykırı olduğunu, atfedilen kusur oranlarının gerçeği yansıtmadığını, 2017/124667 numaralı soruşturma için hazırlanan raporda şirketlerinin kusurlu bulunmadığını, SGK müfettişi tarafından düzenlenen raporda davalıya kusur yüklenmemişken, hükme esas alınan raporda %75 oranında kusur atfedilmesinin çelişki oluşturduğunu, aradaki çelişki giderilmeden davalıya %75 oranında kusur yüklenmesinin açıkça hukuka aykırı olduğunu, davacı lehine hükmedilen maddi tazminatın yanlış hesaplandığını, maddi ve manevi tazminatların fahiş nitelikte olduğunu, hükme esas bilirkişi raporunda davacının evlenme ihtimali olmadığı ve bu nedenle indirime gidilmediğinin ifade edildiğini, ancak gerek AYİM tablosuna gerekse Moser tablosuna göre davacının evlenme ihtimalinin bulunduğunu, Moser tablosuna göre davacının %9 oranında evlenme ihtimali bulunduğunu, maddi tazminat hesabında bu oranın indirilmesi gerektiğini, bilirkişi raporunda müteveffanın bakiye ömrünün de hatalı hesaplandığını, PMF tablosuna göre müteveffanın 18,98 yıllık bakiye ömrü bulunduğunu, tablodaki oranın yanlış uygulanması neticesinde müteveffanın bakiye ömrünün de fazla hesaplandığını, davalı lehine tüm davacılar açısından ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, vekalet ücreti hesabının hatalı olduğunu beyanla mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı ...Ş. vekili istinaf dilekçesinde, davalı şirketin dava konusu zararda herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, işin anahtar teslimi verildiğini, davacının davalılardan Doranet işçisi olduğunu, davalı şirketin ölen işçiyi gözetme borcunun bulunmadığını, kazanın meydana gelmesinde asli kusurlunun iş makinesi operatörü ... ile bu kişi ile iş akdi bulunan Doranet şirketi olduğunu, davalı şirket ile kaza arasındaki nedensellik bağına koparan ağır kusur halinin mahkemece dikkate alınmadığını, kazazedeye verilen iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin kusur oranının belirlenmesinde dikkate alınmadığını, kazazedenin gerekli dikkat ve özeni göstermediğinin açık olduğunu, hükme esas alınan aktüer bilirkişi raporunda ciddi hatalar bulunduğunu, kazazedenin bakiye ömrü ve aktif çalışma döneminin hatalı hesaplandığını, müteveffanın emeklilik koşullarına sahip olup olmadığının araştırılmadığını, bu noktada pasif dönem başlangıcı olarak 60 yaşının baz alınması ve müteveffanın yasal olarak pasif dönemde bulunduğunun görmezden gelinmesinin kanuna ve Yargıtay içtihatlarına aykırı olduğunu, müteveffanın emeklilik koşullarının SGK’dan yeniden sorulması ve bu doğrultuda aktif dönem-pasif dönem ayrımının yeniden değerlendirilmesinin gerektiğini, müteveffanın işlemiş devredeki kazanç tespitine yönelik hesaplamaların hatalı olduğunu, müteveffanın mali-sosyal durumu hakkındaki raporlara hiç değinilmediğini, hesaplamayı önemli derecede etkileyecek olan gelir durumu ve aktif olarak bir işyerinde faaliyet gösterilmesi araştırılmadan hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, SGK tarafından müteveffanın yakınlarına daha önce bağlanmış bir gelir var ise destekten yoksun kalma tazminatı hesabından yapılan ödemelerin mahsubunun gerektiğini beyanla mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

4.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde, davacılar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğunu, her davacı yönünden davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, maddi ve manevi talepli her iki dava hakkında davalı açısından red kararı verildiğini, davanın maddi tazminata ilişkin kısmı için ayrı, manevi tazminata ilişkin kısmı için davalı lehine ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini beyanla mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

5. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde, ceza dosyası sonucunun bekletici mesele yapılması gerektiğini, kazanın meydana gelmesine müteveffanın sebebiyet verdiğini, davaya konu kazanın gerçekleştiği sıradaki hiyerarşinin şu şekilde olduğunu; proje şantiye şefi ..., bölge sorumlusu ..., olay anındaki ekip çavuşu ..., işçi .... ...’in sorumluluğu ve kusurunun tespit edilemediğini, meydana gelen kaza ve zarardan davalının sorumlu tutulamayacağını beyanla mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Bu açıklamalar doğrultusunda somut olayda, tarafların sosyal ve ekonomik durumu, iş kazasının meydana geldiği tarih, kazanın oluş şekli, tarafların kusur oranları gözetildiğinde, yerel mahkemece murisin çocukları davacı ... ve davacı ... lehine ayrı ayrı takdir edilen 35.000,00 TL manevi tazminat miktarı düşük bulunmuş, davacının istinaf talebi bu açıdan kabul edilerek davacı ... ve davacı ... lehine ayrı ayrı 50.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği kanaatine varılmış, davacı vekilinin sair istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir..." gerekçesiyle,

Davalı Doranet A.Ş. vekili, davalı ...Ş. vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine, davacıların istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kısmen kabulüne,

1. 55.030,43 TL. maddi tazminatın kaza tarihi olan 23.07.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar Doranet A.Ş., Proyap İnşaat A.Ş., ... ve ...'den müşterek ve müteselsilen alınarak davacı ...'e verilmesine,

2.Davacı ... için 100.000,00 TL, davacı ... için 50.000,00 TL, davacı ... için 50.000,00 TL, davacı ... için 7.500,00 TL, davacı ... için 7.500,00 TL, davacı ... Kaynak için 7.500,00 TL ve ... için 7.500,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 23.07.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar Doranet A.Ş., Proyap İnşaat A.Ş., ... ve ...'den müşterek ve müteselsilen alınarak adı geçen davacılara ayrı ayrı verilmesine, davacıların fazlaya ilişkin taleplerinin ayrı ayrı reddine,

3. Davalı ... Telekominikasyon A.Ş. ve davalı ... hakkındaki davanın ayrı ayrı reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı ...Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla, ölümün feci şekilde gerçekleştiğini, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının çok düşük olduğu,nu belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ...Ş. vekili, davalı şirketin dava konusu zararda herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, işin anahtar teslimi verildiğini, davacının davalılardan Doranet işçisi olduğunu, kazanın meydana gelmesinde asli kusurlunun iş makinesi operatörü ... ve müteveffanın olduğunu,hükme esas alınan aktüer bilirkişi raporunda ciddi hatalar bulunduğunu, kazazedenin bakiye ömrü ve aktif çalışma döneminin hatalı hesaplandığını, müteveffanın emeklilik koşullarına sahip olup olmadığının araştırılmadığını, bu noktada pasif dönem başlangıcı olarak 60 yaşının baz alınması ve müteveffanın yasal olarak pasif dönemde bulunduğunun görmezden gelinmesinin kanuna ve Yargıtay içtihatlarına aykırı olduğunu,maddi ve manevi tazminat tutarlarının fahiş olduğunu belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

C.A Davacılar vekili ile davalı ...Ş. vekilinin davacılar ..., ..., ..., ..., ..., ... lehine hükmedilen manevi tazminat tutarları ile davacı ... lehine hükmedilen maddi tazminat tutarına yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde,

1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 110. maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

3.Dosya içeriğine göre davacılar ...,...,...,...,...,... lehine hükmedilen her bir manevi tazminat tutarı ile davacı ... lehine hükmedilen maddi tazminat tutarının Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 78.630 TL’nin altında kaldığı anlaşıldığından davacılar vekilinin ve davalı ...Ş vekilinin bu kısma yönelik temyiz itirazlarının aşağıdaki şekilde reddine karar verilmiştir.

C.B Davacılar vekili ile davalı ...Ş vekilinin davacı ... yönünden hükmedilen manevi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde,

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasında vefat eden sigortalının hak sahiplerinin manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 49 ve devamı maddeleri ile 417 nci maddesi, 417 inci maddesi, 5510 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunun 4 üncü maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı gözetilerek, anılan hükümlere yönelik davacılar ve davalıProyap İnşaat A.Ş vekilinin vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürdükleri nedenlerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden hükmün onanmasına karar verilmiştir

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davacılar vekili ile davalı ...Ş. vekilinin davacılar ..., ..., ..., ..., ..., ... lehine hükmedilen manevi tazminat tutarları ile davacı ... lehine hükmedilen maddi tazminat tutarlarına ilişkin temyiz istemlerinin miktardan REDDİNE,

2.Davacılar vekili ile Proyap İnşaat A.Ş. vekilinin davacı ... lehine hükmedilen manevi tazminat tutarına ilişkin temyiz istemlerine yönelik Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz karar harçlarının temyiz eden ilgililerden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

31.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.