Esas No: 2022/15973
Karar No: 2023/60
Karar Tarihi: 09.01.2023

**4. Hukuk Dairesi         2022/15973 E.  ,  2023/60 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2020/269 E., 2020/491 K.

HÜKÜM/KARAR : Davanın reddi

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen itirazın iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; 6303 sayılı Eskişehir Türk Dünyası Kültür Başkenti Hakkında Kanun kapsamında Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansının kurulduğunu, Ajansın görevinin Eskişehir’i 2013 yılı Türk Dünyası Kültür Başkenti olarak hazırlamak, bu amaçla 2013 yılında yapılacak etkinlikleri planlamak ve yönetmek, kamu ve sivil kurum ve kuruluşların yapacakları çalışmalarda koordinasyonu sağlamak olduğunu, 6303 sayılı Kanunun 3. maddesine göre Ajansın gelirleri arasında davalı ... Belediyesinin 2012 ve 2013 bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneğin de bulunduğunu, Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansı Koordinasyon Kurulu Başkanlığı’nın 15.01.2013 tarih ve 2013/01 sayılı kararı uyarınca, davalı ... Belediyesinin 2013 yılı bütçesinde öngörülen gelirlerinin yüzde 2’sinin ajans geliri olarak ödenmesine karar verildiği, davadışı Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansı tarafından söz konusu geliri davalı ... Belediyesinden tahsil etmek için 30.12.2014 tarihinde 2.014.331,64 TL asıl alacağın takip tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsili amacıyla Eskişehir 2. İcra Dairesinin 2014/14610 sayılı takip dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı ... Belediyesi'nin 13.01.2015 tarihinde takibe itiraz ettiği, takibin 13.01.2015 tarihinde durduğu, Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansının 31.12.2014 tarihinde tasfiye edildiği, anılan Ajansın alacaklarını 16.12.2014 tarihinde tasfiye edilmeden hemen önce davacı ... Valiliğine temlik ettiği, bu temlik nedeniyle davacının eldeki davayı açtığını belirterek itirazın iptali ile takibin devamına, takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak kaydı ile icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 13.12.2016 tarihli ve 2015/675 Esas, 2016/477 Karar sayılı kararıyla; 6303 sayılı Kanunla kurulan Ajansın gelirleri arasında aynı yasanın 3/1-a maddesinde Odunpazarı Belediyesi tarafından konulacak ödeneğin gösterildiği, belirtilen yasanın 7. maddesi atfı üzerine verilen Bakanlar Kurulu Kararı üzerine kurulan Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansı Koordinasyon Kurulu Başkanlığı’nın ise Ajansın gelirlerini belirleme görevini haiz olmamasına karşın davalı belediyeye bütçenin %2'si oranında bir borç çıkardığı, bu yönüyle Koordinasyon Kurulunun yasada öngörülen görevi dışına çıktığı, yasada belediyenin ne şekilde ödenek ayıracağının düzenlenmemesine karşın Koordinasyon Kurulunun belediye bütçesine yasanın kendisine vermediği bir şekilde müdahale anlamına gelen bir işlem tesis ettiği, bu nedenle talebin yerinde olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 26.01.2018 tarihli ve 2017/476 Esas, 2018/100 Karar sayılı kararıyla; dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, 6303 sayılı kanun'la ve kanunla belirlenen sınırlar içinde yetkilendirilen Bakanlar Kurulu Kararı ile öngörülmeyen bir mali yükümlülüğün Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansı Koordinasyon Kurulu kararı ile getirilmesinin mümkün bulunmamasına, Ajans Koordinasyon Kurulunun ancak, mahalli idarelerin (davalı Belediyenin) ilgili kanunla yetkilendirilen organlarının ajans gelirleri arasında gösterilen ödenekleri belirleyip bütçelerine koyarak kabulü hususunda eş güdümü sağlayacak tedbirleri alma görevinin bulunmasına, ilgili mevzuata uygun biçimde mahalli idareler (davalı ...) bütçesine konulmayan ve 6303 Sayılı Kanun'la getirilmeyen bir mali yükümlüğünün davacı yönünden kamu alacağı niteliği de oluşturmamasına göre ilk derece mahkemesi kararı usul ve yasaya uygun bulunduğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 18.06.2020 tarihli 2018/1802 Esas-2020/2092 Karar sayılı kararı ile "3533 sayılı Umumi Mülhak ve Hususi Bütçelerle İdare Edilen Daireler ve Belediyelerle Sermayesinin Tamamı Devlete veya Belediye veya Hususi İdarelere Ait Daire ve Müesseseler Arasındaki İhtilafların Tahkim Yolu ile Halli Hakkındaki Kanun'un 1. maddesine göre genel, katma ve özel bütçelerle yönetilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete veya belediyelere yahut özel idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan uyuşmazlıklardan, adli yargının görevi içinde bulunanlar o kanunda yazılı tahkim usulüne göre çözümleneceği, tarafların sıfatı gereği aralarındaki uyuşmazlığın tahkim usulüne göre çözümlenmesi gerektiği gözetilerek sözü edilen Kanun’daki düzenleme uyarınca dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğu" gerekçesiyle temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 3533 sayılı Yasa gereğince eldeki davaya hakem sıfatıyla en yüksek dereceli hukuk mahkemesi başkanı veya hakimi tarafından bakılması gerektiğinden Mahkemenin görevsizliği ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; mahkemenin kararının HMK'nın 30.maddesi kapsamında usul ekonomisine aykırı olduğunu, tahkim usulünün tarafların isteğine bağlı olup tarafların bu usulü uygulamaya zorlanamayacağını, tahkim usulünün öngörüldüğü hallerde, tarafların biri tahkim yoluna gitmeden mahkemede dava açmış ise mahkemece re’sen görevsizlik kararı verilemeyeceğini, ancak karşı tarafın ilk itirazda bulunması halinde hakimin görevsizlik kararı verebileceğini, davalı belediyenin tahkime ilişkin ilk itirazı olmadığını, 6303 sayılı Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Hakkında Kanun’un 3/1-a bendinde ve 2012/3432 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 10/1-a bendinde yer alan ''Odunpazarı Belediyesinin 2012 ve 2013 bütçesine bu amaçla konulacak ödenek'' hükmü ile Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansının gelirlerinin davalı kurum tarafından karşılanacak kısmının belirlendiğini, 2012/3432 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 4. maddesinde, Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansı Koordinasyon Kurulunun görevlerinin ''Koordinasyon Kurulu, 2013 yılında Türk Dünyası Kültür Başkenti olarak Eskişehir'de yapılacak etkinliklerin çerçevesini, mahiyetini ve önceliklerini belirler, hazırlıklarını izler, kamu ve sivil kurum ve kuruluşların eşgüdüm içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alır'' şeklinde belirlendiğini, ilgili Bakanlar Kurulu Kararı gereğince; Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansı Koordinasyon Kurulu Başkanlığı’nın 15.01.2013 tarih ve 2013/01 sayılı Kararının ''Gelirler'' başlıklı 5. maddesinin "a" bendinde ''Odunpazarı Belediyesinin 2013 bütçesinde öngörülen gelirlerin yüzde 2'si'' şeklinde düzenlendiğini, davalının bu karara yönelik bir itirazının olmadığını, ilgili ödemelerin yapılması için Ajans Yönetim Kurulu Başkanlığı ve T.C Başbakan Yardımcılığı tarafından davalı kuruma ihtar yazılarının gönderildiğini, davalı kurum lehine ayrılan payların söz konusu borcuna mahsup edilmesi için İller Bankası A.Ş’ye de Ajans tarafından bildirimde bulunulduğunu, İller Bankası A.Ş.'nin cevabi yazısında davalı kurumun borcunun kayıt altına alındığının bildirdiğini, davalı Kurumun 19.11.2014 tarihli yazısında, söz konusu borca mahsuben İller Bankası A.Ş. tarafından 40.435,66 TL ödeme yapıldığını, borcun geri kalan kısmının da yine İller Bankası tarafından kesileceğinin bildirildiğini, bu nedenle icra takibinden önce İller Bankası tarafından Ajansa aktarılan tutarların davalı kurumun borcundan düşüldüğünü, davalı Kurumun söz konusu borcunu, tam ve zamanında Ajansa aktarmadığını, bu nedenlerle Ajans tarafından davalı kurum aleyhine icra takibi başlatıldığı, 6303 sayılı Kanunun 6. maddesinin uygulanması neticesinde Ajansın, 31.12.2014 tarihinde tasfiye olduğunu ve Koordinasyon Kurulu Kararı gereğince alacaklarını davacıya devrettiğini, davalı kurumun icra takibine itirazının iptal edilmesine karar verilmesi gerektiğini, davalı kurumun söz konusu borcu kabul etmesine hatta icra takibinden önce İller Bankası payından kısmi ödeme yapılmış olmasına rağmen böyle bir borcu olmadığından bahisle icra takibine haksız olarak itiraz ettiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, 6303 sayılı Kanunun 3. maddesi ve Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansı Koordinasyon Kurulu Başkanlığı’nın 15.01.2013 tarih ve 2013/01 sayılı kararı uyarınca, davalı ... Belediyesinin 2013 yılı bütçesinde öngörülen gelirlerinin yüzde 2’sinin tahsili amacıyla başlatılan icra takibine ilişkin itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 3533 sayılı Umumi Mülhak ve Hususi Bütçelerle İdare Edilen Daireler ve Belediyelerle Sermayesinin Tamamı Devlete veya Belediye veya Hususi İdarelere Ait Daire ve Müesseseler Arasındaki İhtilafların Tahkim Yolu ile Halli Hakkındaki Kanun'un 1 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, 3533 sayılı Umumi Mülhak ve Hususi Bütçelerle İdare Edilen Daireler ve Belediyelerle Sermayesinin Tamamı Devlete veya Belediye veya Hususi İdarelere Ait Daire ve Müesseseler Arasındaki İhtilafların Tahkim Yolu ile Halli Hakkındaki Kanun'un 1. maddesine göre genel, katma ve özel bütçelerle yönetilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete veya belediyelere yahut özel idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan uyuşmazlıklardan, adli yargının görevi içinde bulunanlar o kanunda yazılı tahkim usulüne göre çözümleneceği, tarafların sıfatı gereği aralarındaki uyuşmazlığın tahkim usulüne göre çözümlenmesi gerektiği gözetilerek sözü edilen Kanun’daki düzenleme uyarınca dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla; davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

492 Sayılı Harçlar Yasasının 13/J maddesi uyarınca davacıdan harç alınmamasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

09.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.