Esas No: 2023/2053
Karar No: 2024/2817
Karar Tarihi: 22.05.2024

**7. Hukuk Dairesi         2023/2053 E.  ,  2024/2817 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/2399 E., 2023/367 K.

DAVA TARİHİ : 18.09.2017

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2017/318 E., 2022/99 K.

Taraflar arasındaki el atmanın önlenmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... ve Turizm Bakanlığı vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin ... İl Kültür Müdürlüğünün 30.09.1992 tarih ve 1097 sayılı yazısına istinaden, Belediye Meclisi kararıyla dava konusu 534 ada 1 parsel sayılı taşınmazının Kültür ve Turizm Bakanlığına "Kültür Merkezi" yapılması amacıyla 49 yıllığına tahsis edildiğini, dava konusu yerin daha sonra ... ile ... ve ... Valiliği tarafından yapıları protokolle ... tarafından ... Üniversitesi Rektörlüğüne tahsis edilmiş olduğunu, yapının Kültür Merkezi olarak kullanılmayıp halen Rektörlük binası olarak kullanıldığının tespit edildiğini, davalılardan ... Üniversitesi Rektörlüğünün ... merkez Kayalı kampüsüne taşınmış olup dava konusu taşınmazı kullanmakta herhangi bir gerekçesi kalmadığını, fakat halen ... Üniversitesi Rektörlüğünün kullanımının devam ettiğini, taşınmazın tahsis amacının değişmesine yönelik durumun Sayıştay 2015 yılı denetim raporuna konu edilerek müvekkili tarafından tahsisin kaldırılması gerekirken bu işlemin yerine getirilmediğinin belirtildiğini, söz konusu Sayıştay denetim raporuna istinaden 03.05.2016 tarihli, 88 sayılı ... Belediye Meclisi kararında; 06.10.1992 sayılı 10/7 sayılı Belediye Meclis kararının iptaline karar verildiğini, kararın 18.05.2016 tarihli yazılarla Kültür ve Turizm Bakanlığına, ... Valiliği'ne, ... Üniversitesi Rektörlüğüne bildirilmesine rağmen her hangi bir cevap alınmadığını, davalıların kullanımının haksız işgal niteliğinde olduğunu ileri sürerek davalıların müdahalesinin men’ine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili; dava konusu ... Merkez ... mahallesi 534 ada 1 parselde bulunan Kültür Merkezi'nin Belediye Meclisi kararı ile kültür merkezi olarak kullanılmak üzere müvekkili kuruma tahsis edildiğini, kültür merkezinin yapılarak faaliyete geçirildiğini, 2007 yılında kurulan ... Üniversitesinin Rektörlük binasının olmaması nedeniyle; 2008 yılında ..., ... Valiliği ve ... Üniversitesi ile yapılan ortak protokol ile ... Üniversitesi Rektörlük binası yapılıncaya kadar ... Üniversitesi'nin kullanımına verildiğini, protokolün 6 ncı maddesi “Ortak kullanım süresi, Üniversite kendi Rektörlük binasını yaparak kullanıma açılması ile sona erecektir. Bakanlığın talebi doğrultusunda Üniversite, taşınmazı koşulsuz olarak terk etmekle yükümlüdür.” şeklinde olmasına karşın Üniversitenin merkezi boşaltmadığını, Belediye Meclisinin iptal kararından sonra müvekkili kurumca taşınmazın boşaltılmasının talep edilerek ilgili kurumlarla yazışmaların yapıldığını, taşınmazın amacı dışında değil kültür merkezi olarak kullanıldığını, Üniversitenin kullanmasının kültür faaliyetine engel olmadığını, belediyenin tüm kültür faaliyetlerinin burada yapıldığını, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde tahsisi kaldırma şartlarının oluşmadığını, işlemlerin doğru olduğunu, davacı aleyhine bir durum olmadığını, davalı Üniversite tarafından boşaltılmamasında müvekkili idarenin bir sorumluluğunun bulunmadığını, davanın haksız ve yersiz olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... vekili; Rektörlük ile ... ve ... Valiliği arasında 16.06.2008 tarihinde ortak kullanım protokolü düzenlendiğini, protokol gereği taşınmazın kullanıldığını, protokolün 6 ncı maddesinde “ortak kullanım süresi, Üniversite kendi Rektörlük binasını yaparak kullanıma açması ile sona erecektir. Bakanlığın talebi doğrultusunda Üniversite, taşınmazı koşulsuz olarak terk etmekle yükümlüdür” düzenlemesi yer aldığını, taşınmazın bu protokolden sonra Üniversitenin kullanımına verildiğini, haksız kullanım olmadığını, taşınmazın tapuda mezarlık olarak görülmesine karşın ... tarafından Kültür Merkezi olarak inşaa edildiği, davacı Belediyeye başvurularak ruhsat alındığını, su aboneliğinin yapıldığını, davacının 2008 tarihinde yapılan protokolden haberdar olduğunu, TMK'nın 2 nci maddesine aykırı olarak tahsis kararının kaldırıldığını, kararın doğru olmadığını, Üniversite binasının ihtiyacı karşılamadığını, taşınmazın Kırklarelinde gerçekleştirilen neredeyse tüm kültürel etkinliklere ev sahipliği yaptığını, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre tahsis kararının kaldırılması koşullarının oluşmadığını, protokol hükümlerine göre Bakanlığın talebi ile idarenin boşaltacağını belirterek haksız davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile men’i müdahale talebi yönünden; davanın tüm davalılar yönünden ayrı ayrı kısmen kabul-kısmen reddine, dava konusu 1 parsel sayılı taşınmazda bulunan ve dava dosyasında sunulu olan 21.05.2021 havale tarihli fen bilirkişi heyeti raporu içeriğinde açıkça ifade edilen ve eki krokilerde belirtilen 1.237,09 metrekare yola terk alanı ve 3.076,31 metrakare mezarlık alanını kapsayan toplam alan bakımından davalılar tarafından kullanıldığı ispat edilemediğinden davanın tüm davalılar yönünden ayrı ayrı reddine; bunların dışında bulunan alana ilişkin davacının talebinin kabulü ile davalıların tarafından el atmasının önlenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalıların tamamen haksız olduğunu, davalılar lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini belirterek davalılar lehine hükmedilen 91.372,76 TL vekalet ücretinin kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza ilişkin tahsis kararının kaldırıldığını, davanın husumetten reddi gerektiğini, müvekkili idare lehine olan tahsisin kaldırılmasının doğru ve yerinde olmadığını, kültür merkezinin müvekkili tarafından yapıldığını, amacına uygun kullanıldığını, üniversite tarafından geçici kullanıldığını belirterek kararın kaldırılarak davanın usul ve esastan reddini talep etmiştir.

Davalı ... Üniversitesi Rektörü vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın davacı tarafından kültür merkezi olarak kullanılmak üzere ...'na tahsis edildiğini, daha sonra Rektörlükte valilik arasında düzenlenen 16.06.2008 tarihli ortak kullanım protokolü ile taşınmazın ortak kullanıldığını, haksız işgal olmadığını, 10 yıllık kullanımının belediyece bilinmemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, idarenin tahsis kararının tarafı olmadığını, rapora itirazın değerlendirilmediğini, eksik inceleme ve raporla karar verildiğini, güncelleme endeksleri ile hesaplamanın hatalı olduğunu, bina yıpranma payı ve oranının doğru belirlenmediğini, raporlar arasında değer bakımından çelişkiler bulunduğunu, yargılama gideri ve vekalet ücretinin HMK’nın 26 ncı maddesi gereği taleple bağlılık ilkesi gereği davacı üzerinden bırakılması gerektiğini belirterek kararın bozularak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının taşınmazda malik olduğu, kültür merkezi yapılması amacıyla davalı ... Bakanlığına tahsis edildiği, daha sonra bu Bakanlık, Valilik ve davalı ... arasında protokol düzenlenerek Üniversite tarafından taşınmazın kullanıldığı, taraflar arasındaki protokol gereği Üniversite binası bittikten sonra Üniversitenin kullanıma son vermesi gerektiği, davacının malik olduğu, mülkiyet hakkına dayanarak el atmanın önlenmesinin talep etme hakkı olduğu, Sayıştay raporundan sonra tahsis kararının iptal edildiği, davalı kurumlara bildirimde bulunulduğu, buna rağmen bu iptal karının iptali yönünde idare mahkemesine başvurulmadığı gibi taşınmazın davalının ... tarafından tahliye edilmediği gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekilleri temyiz dilekçelerinde özetle; aşamalardaki ve istinaf başvurusundaki savunmalarını tekrarla belirterek kararın bozulmasını istemişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, el atmanın önlenmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Hemen belirtilmelidir ki, mülkiyet hakkı gerek Anayasa ve yasalarla gerekse Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokolleri ile kabul edilmiş temel haklardandır.

Eşyaya bağlı ayni haklardan olan mülkiyet hakkı herkese karşı ileri sürülebileceği gibi, hakka yönelik bir müdahale durumunda ne zaman gerçekleştiğine bakılmaksızın, ileri sürüldüğü andaki hak sahibi tarafından her zaman koruma istenebileceği de kuşkusuzdur. Anılan korumanın istenmesi durumunda da hakkın kötüye kullanıldığından söz edilebilmesine hukuken olanak yoktur.

Diğer yandan; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 683 üncü maddesinde; malikin hukuk düzeninin sınırları içerisinde o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, tasarrufta bulunma, yararlanma yetkilerine sahip olduğu, malını haksız olarak elinde bulunduran kişiye karşı her türlü el atmanın önlenmesi davası açabileceği öngörülmüştür.

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir .

2. Davacı vekili, 18.09.2017 tarihli dava dilekçesinin netice-i talep kısmında el atmanın önlenmesine karar verilmesini talep etmiş, yargılama giderleri ve bu kapsamda vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul-kısmen reddine karar verilmiş, yargılama giderleri ve bu kapsamda hesaplanan avukatlık ücretinin davalı taraftan alınmasına dair hüküm kurulmuş, bu husus istinaf başvurusunda ileri sürülmesine karşın Bölge Adliye Mahkemesince bu yönde bir değerlendirme yapılmamıştır.

Hâl böyle olunca, yargılama gideri ve bu kapsamdaki vekalet ücreti konusunda istinaf incelemesi yapılmak üzere hükmün bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

(1) No.lu bentte açıklanan sebeplerle sair temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan sebeplerle davalı tarafın temyiz itirazlarının kabulüyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.