Esas No: 2023/4632
Karar No: 2023/8548
Karar Tarihi: 21.09.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/4632 E.  ,  2023/8548 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2022/302 E., 2023/19 K.

HÜKÜM/KARAR : Davanın kabulü

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesince görülen itibari hizmet süresi tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum ve davalı ......A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı şirkete ait işyerinde 19.01.2005 tarihinde çalışmaya başladığını, işyerinin basın iş kolunda faaliyet gösterdiğini, ... 1. İş Mahkemesinde açılan davada verilen ve temyiz incelemesinden geçerek kesinleşen karar ile de işyerinin basın ve yayın iş koluna girdiğinin tespit edildiğini, müvekkilinin ilk işe girdiği tarihten itibaren matbaa mürekkebi ve kimyasallarını soluyarak çalışması nedeniyle itibari hizmet süresinden yararlanması gerekirken davalı işverence itibari hizmet süresi primlerinin yatırılmadığını ileri sürerek tüm çalışma süresine ilişkin itibari hizmet süresinin ve bu sürenin sigortalılık süresi ile prim ödeme gün sayısına eklenmesi ve ilave edilen bu sürelerin emeklilik yaş haddinden indirilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... ... ...... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi (... Anonim Şirketi) vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkili şirkete ait işyerinde üretim bölümünde çalışmaya devam ettiğini, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmış olduğunu, işçilerin çalışırken maruz kalabilecekleri zararlı maddeler yönünden her türlü ölçüm ve denetimin yapıldığını, şirket müşterileri tarafından sipariş edilen ürünlerin işyerine rulo hâlinde gelen kağıt ve kartonlara... baskı tekniği kullanılarak üretildiğini,... baskının resim ve biçimlendirme tekniği olup başta kağıt olmak üzere çeşitli malzemeler üzerine kabartma, kazıma ve kesme yöntemleri ile yapıldığını, işyerinde malzeme olarak kağıt ve karton kullanıldığını, çalışanların malzemelerle teması söz konusu olmaksızın işlemlerin makinelerle yapıldığını, bu işlemler sırasında insan sağlığına zararlı kimyasal maddeler kullanılmadığını, bu nedenle 506 sayılı Kanun’un Ek 5 inci maddesindeki hüküm gereğince basım ve gazetecilik işyerinde çalışma ve maddede belirtilen fiziksel dış etkenlerden en az birine maruz kalma şartları gerçekleşmediğinden davacının itibari hizmet süresinden yararlanmasının mümkün olmadığını, ayrıca davalı şirketin kuruluşundan beri kağıt iş kolunda faaliyet gösteren ve başta sigara fabrikaları olmak üzere çeşitli firmalara ihtiyaç duydukları... baskılı karton kutu, koli vb muhafaza ürünlerinin imalatını gerçekleştiren büyük bir firma olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla itibari hizmet süresinden ancak şirketin basın ve yayın iş kolunda yer aldığının Yargıtay ilamı ile kesinleştiği 07.04.2014 tarihinden itibaren sorumlu tutulması gerektiğini, 5510 sayılı Kanun’un fiili hizmet süresi zammına ilişkin 40 ıncı maddesindeki düzenleme gözetildiğinde 01.10.2008 tarihinden sonrası için fiili hizmet süresi zammından yararlanmasının olanaklı olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK/Kurum) vekili cevap dilekçesinde; davanın kamu düzenini ilgilendirmesi nedeniyle gerekli araştırmaların re'sen yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemenin 30.12.2016 tarih ve 2015/422 Esas 2016/555 Karar sayılı ilamı ile davanın kabulüne,... sigorta sicil numaralı davacı ...'nun ....35 numaralı...Hizmet Danışmanlık A.Ş. ve ... no.lu ... ... ...... Baskı Sanayi ve Ticaret A.Ş. 'ye ait basım işyerindeki çalışmasının 506 sayılı Kanun'a 2098 sayılı Kanun'un Ek 1 inci maddesi ile eklenen Ek 5/II. madde hükmünde bulunduğu anlaşılan davacının, bu işyerinde 19.10.2005 tarihinden 30.09.2008 tarihleri arasında 1A olarak diğer davalı Kuruma bildirilen sigorta primi ödenmiş toplam 538 günlük fiili çalışma süresinin 0,25 formülüyle hesaplanan 538 x 0,25 = 134 gün itibari hizmet süresi bulunduğunun tespiti ile sürenin sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine dair verilen kararın davalı Kurum ve davalı ......A.Ş. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verildiği, kararın davalı Kurum ve davalı ......A.Ş. vekilleri tarafından temyizi üzerine 21. HD 'nin 22.11.2018 tarihli 2017/2923 Esas 2018/8587 Karar sayılı ilamı ile "...Somut olayda, davalı iş yerinde kağıt ve karton üzerine ambalaj baskı (fabrikada esas olarak kağıt ve karton üzerine sigara ambalaj baskısı) işleri yapıldığı, söz konusu iş yerinde basım ve gazetecilik adına herhangi bir faaliyette bulunulmadığı, basım iş yerinin mevkute çıkarmaya yönelik olarak faaliyet göstermesi gerektiği, bu nedenle davalı iş yerinin 506 sayılı Kanunun Ek 5’inci maddesinde belirtilen itibari hizmet süresinden yararlanılabilecek iş kollarına girmediği, itibari hizmet süresinde işçi yararına yorum ilkesi ile iş yeri alanlarının genişletilemeyeceği, bu durumda davanın reddi gerektiği..." ne işaret edilerek bozulduğu, Mahkemesince 18.03.2019 tarihli 2019/38 Esas, 2019/139 Karar sayılı ilamı ile önceki kararda direnilmesine karar verildiği, direnme kararının davalı Kurum ve davalı ......A.Ş. vekilleri tarafından temyizi üzerine, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 09.12.2021 tarih, Esas : 2019/(21)10-409 , Karar : 2021/1638 nolu ilamı ile "...davalı şirkete ait işyerinin mahiyeti matbaa olmasa dahi karton ve kağıttan ambalaj malzemesi üretimi yapıldığı, üretim aşamasında baskı makinelerinin kullanıldığı, bu hâli ile işyerinde basım işi yapıldığı ve işyerinin 506 sayılı Kanun’un Ek 5 inci maddesinin (II) numaralı bendi kapsamında itibari hizmet süresinden yararlanılabilecek işyerlerinden olduğu sonucuna varılmıştır..." denilerek direnme kararı usul ve yasaya uygun bulunarak bozma nedenine göre Özel Dairece işin esasına ilişkin temyiz incelemesi yapılmadığından davalı Kurum ve davalı ......A.Ş. vekillerinin bu yöndeki temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesi gerektiğine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum ve davalı ......A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairemiz kararında; "...Somut olayda; davacının, istem konusu 19.10.2005 - 28.02.2007 tarihleri arasında... sicil no.lu...Hizmet ve Danışmanlık A.Ş. nezdinde, 01.03.2007 - 30.09.2008 tarihleri arasında davalı işyeri nezdinde bildirimlerin yapıldığı anlaşılmaktadır. Mahkemece, kabule konu dönemde taraf olmayanlar yönünden de karar verildiği bu bağlamda HMK 124 üncü maddesi kapsamında bildirim yapılan...Hizmet ve Danışmanlık A.Ş. işyeri davaya dâhil edilmek suretiyle varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. Bu bağlamda, davacıya ...Hizmet ve Danışmanlık A.Ş. işyeri davaya dâhil edilmek üzere süre verilmeli, taraf teşkili sağlandıktan sonra asıl işveren-alt işveren ilişkisi irdelenerek, sonucuna göre karar..." verilmesi gerektiğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne,... sigorta sicil numaralı davacı ...'nun ....35 numaralı...Hizmet Danışmanlık A.Ş. ve ... no.lu ... ... ...... Baskı Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye ait basım işyerindeki çalışmasının 506 sayılı Kanun'a 2098 sayılı Kanun'un Ek 1 inci maddesi ile eklenen Ek 5/II. madde hükmünde bulunduğu anlaşılan davacının, bu işyerinde 19.10.2005 tarihinden 30.09.2008 tarihleri arasında 1A olarak Kuruma bildirilen sigorta primi ödenmiş toplam 538 günlük fiili çalışma süresinin 0,25 formülüyle hesaplanan 538 x 0,25 = 134 gün itibari hizmet süresi bulunduğunun tespiti ile sürenin sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum ve davalı ......A.Ş. vekilleri temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum ve davalı ......A.Ş. vekilleri kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının davalı işveren şirketler yanında geçen ve bildirilen ambalaj üzerine baskı işinden dolayı itibari hizmet süresi verilip verilemeyeceği hususundadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; kararın bozulmasını gerektirecek bir husus görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle

davalı Kurum ve davalı ......A.Ş. vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin igiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

21.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.