Esas No: 2023/3989
Karar No: 2023/3999
Karar Tarihi: 10.04.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/3989 E.  ,  2023/3999 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2019/438 E., 2022/459 K.

HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 15.10.1990 ile 11.10.2013 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

Davalı işveren cevap dilekçesinde; davalının vefat eden annesinin, 2001-2002 yıllarından itibaren davacı ve ailesinin davalıya ait evin bahçesinde bulunan müştemilatta kalmasına izin verdiğini, davacının hizmet akdine tabi çalışması olmadığını davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 19.11.2015 tarihli ve 2013/987 Esas,2015/315 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile, davacının 01.01.2007 tarihinden itibaren davalı yanında çalıştığının tespitine,bu tarihten öncesine ait süre yönünden davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. 21.Hukuk Dairesinin 29.05.2017 tarih ve 2016/2681 Esas,2017/4523 Karar sayılı kararında; davacının çalışmasının kesintisiz olması halinde 01.01.2007 tarihinden önceki çalışma yönünden hak düşürücü sürenin dolmayacağı da göz önüne alınarak, emniyet, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde ve çevre evlerde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa sahipleri re'sen araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği, süresi, gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde beyanlarını almak ve çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermek gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 12.07.2018 tarih ve 2017/288 Esas 2018/354 Karar sayılı kararı ile, davanın kabulüne, davacının askerlik süresi olan 29.08.1992 -21.12.1993 dönemi hariç olmak üzere 15.10.1990 ile 11.10.2013 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde hizmet akdiyle kesintisiz olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

C. 2'nci Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. 21.Hukuk Dairesinin 21.10.2019 tarih ve 2018/5361 Esas, 2019/6343 Karar sayılı kararında; davacının 2006 sonrasında davalı işveren nezdinde geçen hizmeti banka kayıtları ve diğer yazılı belgelerle ispatlanmışsa da, 2006 öncesine ilişkin çalışma iddiası bakımından bu kadar uzun süreyi kapsayan hizmet tespiti istemi hakkında yöntemince araştırma yapılmadan sadece tanık beyanlarına dayanılarak karar verilmesinin doğru bulunmadığı; nüfus müdürlüğünden ve muhtarlıktan davacının ikametgah kaydı araştırılarak, davacının mahkemece kabul edilen 15.10.1990-11.10.2013 tarih aralığında hangi adreslerde kayıtlı olduğunu sormak, PTT’den bu dönemde davacının davalıya ait adreste davalı adına tebligat alıp almadığını sormak, davacının çocuklarının okullarına tespiti istenen dönemde bildirilen adresini araştırmak, 01.01.2006 öncesine ilişkin banka kayıtlarını araştırmak, öncesinde davalı tarafından davacı hesabına yapılan ödeme olup olmadığını sormak, davacının davalı yanında çalışmasının kesintisiz olup olmadığını belirlemek,çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermek gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacının 2004 yılı içerisinde ikametini Adalar ilçesine aldırması, banka kayıtları, komşu tanıkların beyanları, okul kayıtları doğrultusunda davanın kısmen kabulüne, 05.01.2004-11.10.2013 tarihleri arasında asgari ücretle çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, çocukların doğum ve okul kayıtları, banka kayıtları, ikamet kayıtları ve tanık beyanları dikkate alındığında davacının 1990 yılından beri çalıştığının ispatlandığını, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek temyiz etmiştir.

Davalı vekili, davacının sürekli olarak çalıştığını ileri sürdüğü taşınmazın senenin 4-5 ayı boyunca yazlık olarak kullanılan bir ev olduğunu, davalının annesinin vefatından evvel bahçede yaptığı küçük işler için masraflar ve verilen emek karşılığı belli dönemler bahşiş olarak ödeme yaptığını, davacının evin müştemilatında halen fuzuli şagil olduğunu, kış ve bahar aylarında geçimini başka işlerle sağladığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı Kurum vekili, davanın kamu düzenine ilişkin olup, tanık beyanlarına dayalı karar verilmesinin kabul edilemeyeceğini belirterek temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 ncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası ve 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddeleridir.

3. Değerlendirme

1. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79 ve 5510 sayılı Kanunun 86 ncı maddesidir. 506 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

2.Eldeki davada, bozma öncesi ve sonrası toplanan deliller birlikte değerlendirildiğinde, her ne kadar Büyükada Maden Mahallesi Muhtarlığının 06.01.2020 tarihli yazısında davacının, ... Adalar Büyükada Maden Mahallesinde dört kişilik ailesi ile birlikte Van Erciş Karlıkaya köyünden 05.07.2004 tarihli nakili ile kayıt yaptırdığı bildirilmişse de, davacının nüfus kayıtlarına göre, 24.06.1996 doğumlu ilk çocuğun ve 1998 doğumlu ikinci çocuğunun doğum yerinin Adalar olduğu, çocukların okul kayıtları incelendiğinde Adalar ilkokulunda eğitim gördükleri, komşu işyeri tanığı olarak mahkemece resen tespit edilen ve dinlenen tanıkların beyanları ile hizmet cetveli ve ikamet kayıtlarından davalı işyerine komşu olduğu anlaşılan davacı tanıklarının beyanlarında, mahkemenin kabulünde olan dönem öncesindeki çalışma iddiasının da doğrulandığı, nitekim hizmet cetvelinde 01.09.1995 tarihinden itibaren komşu işyeri adresinde kayıtlı bulunan ...'in beyanında kendisi işe başladığında davacının burada çalışmakta olduğunu ifade ettiği yine aynı şekilde tanık...'in davacının çalışma iddiasını doğruladığı dikkate alınarak, dosya içinde komşu işyeri tanıklarının çalışma kayıtları ile doğrulanabilen tarihten itibaren davanın kabulüne karar vermek gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,10.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.