Esas No: 2023/6320
Karar No: 2023/8101
Karar Tarihi: 13.09.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/6320 E.  ,  2023/8101 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince bozma sonrası yapılan inceleme sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece bozma sonrası verilen karar tüm taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı kuruma kayıtlı 211.52.01- 42727.52.01 sicil sayılı işyeri dosyasında işlem gören ... belediyelerinin ortaklaşa kurdukları ve başkanlığını Ordu belediye başkanının yaptığı davalı ... İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş. adlı işyeri sigortalılarından iken 09.11.1999 tarihinde geçirmiş olduğu iş kazası nedeniyle ... Maluliyet Daire Başkanlığının 10.12.2005 tarih ve 66 363 sayılı yazılarına istinaden %33 oranında sürekli iş göremezlik durumuna duçar olduğu tespit edilen 30312176 sigorta sicil numaralı Olgun Türkeli'ye 116.495,97 TL ilk peşin sermaye değerli gelir bağlandığını, ayrıca sosyal yardım zammına ait ödemelerin peşin sermaye değerinin 302,78 TL olduğunu, toplam 116.798,75 TL ödemede bulunulduğunu, olayın Olgun Türkeli'nin temizlik işçisi olarak çalıştığı davalı ... şirketinin üstlendiği Ordu Belediyesi çöp toplama, kamyona yükleme ve boşaltma işlemleri sırasında meydana geldiğini, kurum sigortalısı Olgun Türkeli'nin olay günü hazırlanan program gereğince davalı ... ve diğer arkadaşı Adem Karabulut ile birlikte çöp toplamak, kamyona yüklemek ve boşaltmak üzere görevlendirildiklerini, mesai saatleri içerisinde kamyondaki çöpü boşaltmaya giderken davalı ...'in kullandığı davalı ... Belediyesinin maliki olduğu 52 AC 986 plakalı aracın karayolunda seyir halinde iken kaza meydana geldiğini, kazanın meydana gelmesinde kurum sigortalısı Olgun Türkeli'nin bir kusurunun olmadığını, araç sürücüsü davalı ...'nın olayda 4/8 oranında kusurlu olduğunu ATK raporu ile tespit edildiğini,olay sonrası kurum müfettişi tarafından tanzim edilen tahkikat raporuna göre "kurum sigortalısının %33 oranında işgücü kaybına uğradığı, olayın trafik iş kazası olduğu, olayın oluşumunda davalı ...'in kusurlu sigortalının ise kusursuz olduğu" tesbitlerinin yapıldığını belirterek kusur ve miktar bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla yapılacak bilirkişi incelemesi ile kusur oranları tespit edileceğinden şimdilik alacaklarının %50'sine tekabül eden 58.399,37 TL gelirin tahsis ve onay tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, 22.12.2014 havale tarihli dilekçesi ile davadaki alacak talebini 116.798,75 TL olarak ıslah etmiş, gelirlerin tahsis ve onay tarihinden, masrafların ise sarf ve ödeme tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek faiziyle birlikte tahsiline hükmedilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Belediyesi vekili cevap dilekçesinde; kazanın oluşumunda davalı Belediyeye atfedilebilecek bir kusurun bulunmadığını, mülga 506 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesi gereği davalı belediyeden rücuan tazminat talebinde bulunulabilmesi için belediyenin "kazada kastı" veya "olayın, işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi veyahut suç sayılabilir bir hareketi sonucu oluşması" gerektiğini, olayda ise bunların hiçbirinin bulunmadığını, olayın oluşumu ile ilgili olarak bilirkişi heyetinden çelişkilerden uzak rapor alınması gerektiini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ... İnşaat şirketi vekili süresinde cevap dilekçesi vermemiş, aşamalarda davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

3.Davalı ... süresinde cevap dilekçesi vermemiş, sonradan verdiği dilekçesinde dava konusu alacağın zamanaşımına uğradığını ileri sürerek iş kazasının yaşandığı dönemde yürürlükte olan 01.03.1999 - 14.02.2001 dönemine ait toplu iş sözleşmesini sunmuş, aşamalarda davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 09.04.2015 tarihli ve 2013/588 Esas, 2015/212 Karar sayılı kararıyla;

"1- Davanın kısmen kabulü ile; 58.247,98 TL ilk peşin sermaye değerli gelirin tahsis ve onay tarihinden, 151,39 TL sosyal yardım alacağının ise sarf ve ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı kuruma verilmesine, davacı kurumun fazlaya ilişkin talebinin reddine, " karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz kanun yoluna başvurulmuştur.

2. Dairenin 22.05.2017 tarihli 2015/15332 Esas 2017/4287 Karar sayılı ilamı ile; "Somut olayda, tüm bu açıklamalar dikkate alındığında dava konusu Kurum sigortalısına bağlanan sürekliş göremezlik geliri ve sosyal yardım zammı tespit edilecek kusur raporuna göre belirleneceğinden, tartışmasız veya açıkça belirli olduğundan söz edilmesi mümkün değildir. Bu nedenle dava konusu alacaklar yönünden kısmi dava açılabilmesinin mümkün olduğu gözetilmeksizin, tam eda belirli alacak davası olarak nitelendirilmesi, dolayısıyla dava dilekçesi ile talep edilen dışında ıslah dilekçesi ile artırılan kısım yönünden talebin reddi gerektiği değerlendirilmesi hukuka uygun değildir.

Mahkemece, davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesi olduğu kabul edilerek, Kurum sigortalısı Olgun Türkeli'nin işvereni veya işverenleri tespit edilmeli,dava konusu olayda işverenler dışında sorumluluğu olan kişiler tespit edilerek, yasal dayanak kapsamında sorumluluk belirlenmeli, davalı ... ile ... İnş. Tic. ve San. A.Ş. arasında asıl-alt işveren ilişkisi olup olmadığı tazminat ve ceza davası dosyaları da gözetilerek belirlenip bu kapsamda kusur oran ve aidiyeti belirlenmeli, Kurum sigortalısına bağlanan sürekli iş göremezlik gelirinin ilk peşin değeri esas alınmalı, kısmi dava açılabileceği gözetilmeli, Kurum sigortalısının meslekte kazanma gücü kaybına ilişkin kontrol kaydı araştırılmalı, davalı ... tarafından ileri sürülen ödeme iddiaları araştırılarak sonucuna göre karar verilmelidir." hususlarına işaret edilmiştir.

B. İkinci Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 08.06.2021 tarihli, 2017/538 E. 2021/392 K. sayılı kararıyla; "1- Davanın kısmen kabulü ile; 114.568,75 TL ilk peşin sermaye değerli gelirin tahsis ve onay tarihinden, masrafların sarf ve ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı kuruma verilmesine, davacı kurumun fazlaya ilişkin talebinin reddine," karar verilmiş, karara karşı davacı ... Başkanlığı ve davalılar ... İnş. Tic. ve San. A.Ş. ile ... vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Dairemizin 28.03.2022 tarihli, 2022/1176 E. 2022/4438 K. sayılı ilamında; "Yargılama ve inceleme konusu somut olaya ilişkin tüm dosya kapsamından; kurum sigortalısının %38 sürekli iş göremezlik derecesi oranına göre ilk peşin sermaye değerli gelirin 170.008,73 TL olduğu, 24.04.2000-20.02.2014 tarihleri arasında 94.302,75 TL tutarında fiili ödemenin mevcut olduğu görülmekle, kurum tarafından sigortalıya ödenen fiili ödemelerin, peşin sermaye değerli gelirin altında olduğu görülmekle, Mahkemece kurum alacağının açıklanan ilkeler doğrultusunda, tazminine olanak bulunan kısmının tespiti ile tazmin sorumlusunun, sigortalıya yapmış olduğu ödemenin ve ibranın kurumun rücu alacağından düşülmesine imkan bulunmadığı da dikkate alınarak karar verilmesi gereğinin gözetilmemesi isabetsiz bulunmuştur." hususlarına değinilmiştir.

C. Mahkemece Uyulan Bozma Kararı Sonrası Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "1- Davanın kısmen kabulü ile; 94.302,75 TL ilk peşin sermaye değerli gelirin tahsis ve onay tarihinden, masrafların sarf ve ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı kuruma verilmesine, davacı kurumun fazlaya ilişkin talebinin reddine," karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde tüm taraf vekilleri temyiz kanun yoluna başvurulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalıların kusur oranları, müşterek müteselsil sorumluluk ilkeleri göz önüne alındığında, kurum alacağının fazla olmasına rağmen fiili ödemenin dikkate alınmasının isabetli olmadığı, kararın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu belirtilerek bozulması talep edilmiştir.

2. Davalı ... vekili; açılan davanın müvekkili yönünden hukuki dayanaktan yoksun olduğu, dava konusu alacağın zamanaşımına uğradığı, ileri sürülen zamanaşımı definin dikkate alınmadığı, Kurumca talep edilen masrafların müvekkili tarafından karşılanmasına rağmen dava açılmasının hukuka aykırı olduğu belirtilerek kararın bozulması istenmiştir.

3.Davalı ... vekili tarafından; kaza ile ilgili olarak belediyenin herhangi bir sorumluluğunun olmadığı, olayın oluş şekli ile ilgili olarak müvekkil ile kurum arasında herhangi bir illiyet bağının bulunmadığı, maluliyet oranına itirazlarının dikkate alınmadığı, eksik inceleme ve araştırma sonucu karar verildiği ileri sürülerek kararın bozulması istenmiştir.

4. Davalı ... İnş. Tic. ve San. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; müvekkil şirkete atfedilecek herhangi bir kusurun olmadığı, diğer davalı ...'nın olayın meydana gelmesinde %100 oranında kusurlu olduğu ileri sürülerek kararın bozulması talep edilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 ncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası ve 506 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; tüm taraf vekillerinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle,

Tüm taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgililerden alınmasına,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine

13.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi