Esas No: 2023/2291
Karar No: 2023/2303
Karar Tarihi: 09.03.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/2291 E.  ,  2023/2303 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/445 E., 2022/2274 K.

DAVALILAR :1- ... vekili Avukat ...

2-... vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ : 05.04.2021

HÜKÜM/KARAR : Kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ : Tire 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI : 2021/214 E., 2021/495 K.

Taraflar arasındaki itibari hizmet süresi tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı işverene ait ambalaj fabrikası işyerinde flekso baskı makinesi operatörü olarak üretim bölümünde çalıştığını belirterek, bu çalışmalarından dolayı yapılan bildirimlerine karşılık 506 sayılı Kanun'un ek 5 inci maddesi kapsamında itibari hizmet süresi verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 12.10.1992 tarihinden 01.04.2020 tarihine kadar makine işçisi, vardiya formeni, vardiya amiri olarak, 01.04.2020 tarihinden 27.01.2021 tarihine kadar proses kalite teknisyeni olarak çalıştığını, davalı işyerinin basım işyeri niteliğinde olmadığını, davalı işyerinin bir kısmında sınırlı kapasite ile çalıştırılan ofset bölümünün bulunmasının bu işyerinin basım ve gazetecilik işyeri olduğu anlamına gelmediğini, davacının iddialarının asılsız olduğunu ve davanın hakdüşürücü süre geçtikten sonra açıldığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı işyerinin niteliğinin itibari hizmet süresinden yararlanabilecek iş kollarına girmediğini, davacının Kurum'a herhangi bir başvurusu olmadan dava açtığını, davacının çalışmasının niteliğinin net bir şekilde ortaya koyulması gerektiğini beyanla davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, davalı şirkete ait iş yerinde fiili hizmet süresi zammının uygulanmasını gerektirecek unsurlar bulunmadığını, iş yerinde kutu ve kağıt üretimi yapıldığını, bilirkişiler tarafından herhangi bir bilimsel ölçüm yapılmadığını beyanla istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının fiziksel dış etkenlere nasıl maruz kaldığının incelenip bireyselleştirilmediğini, dava açılmadan önce Kurum’a müracaat edilmediğini, davacının farklı bir iş yerinden bildiriminin olup olmadığının tespit edilmesi gerektiğini beyanla istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacının çalışmasının, itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir koşullarda geçip geçmediğinin tespiti amacıyla bilirkişi kurulu katılımıyla iş yerinde keşif yapılarak tarafların bildirdiği tanıklar da dinlenilip bilirkişi kurulundan konuya ilişkin yargısal denetime elverişli irdeleme içeren rapor alındığı, hükme dayanak alınan rapor içeriğinde dava konusu uyuşmazlık yönünden; işyerinin kapsamı, çalışma düzeni ve koşulları ile bölümleri ve bu bölümlerin taşıdıkları özellikler, hangi bölümlerdeki çalışmalarda söz konusu yasal düzenlemede sayılan fiziksel dış etkenlere maruz kalındığı ve buna bağlı olarak itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir işlerden olup olmadığı yönlerinin teknik özellikleri ortaya konularak belirlendiği, ambalaj metaryalleri üzerine baskı işi yapılması esnasında mürekkep, etanol, etil alkol, izopropil alkol, etil asetat, hekzan, selülozik tiner gibi kimyasallar kullanıldığı, davacının çalıştığı dönemde işin gereği pozlama ve kalıp banyo makinesi, uv-lak makinesi, 2 renkli-4 renkli baskı makineleri, man baskı makinesi, polar kesim makineleri, bobin ebatlama makinesinin ofset baskı bölümü olarak adlandırılan bölümde bir arada ve aynı çatı altında bulundukları, dynafleks baskı makinesi, laminasyon makinesi, asitrade laminasyon makinesi, katlama makinesi, 2 renkli bobst baskı ve kesme makinesi, SP130 ve SP1260 bobs kesim makineleri ve kırpıntı balya makinesinin kutu imal bölümü olarak adlandırılan bölümde bir arada ve aynı çatı altında bulundukları, ofset baskı bölümü ile kutu imal bölümü arasında bölme olmakla birlikte 2 adet 5 metre genişliğinde geçişler olduğu, bu kapı ve geçişlerin sürekli açık oldukları, iş makinesi forkliftlerin bu kapılardan rahatça geçtikleri, makinelerden çıkan gaz, buhar ve kokuların bitişik diğer bölümlere de yayıldığı, üretim alanı içinde baskı makinesi operatörü olarak aynı ortamda çalışmış olan davacının, solunum ve cilt yoluyla vücuda geçen gaz veya diğer zehirleyici maddelerle çalışarak, işyeri ortamındaki etkenlere maruz kaldığı için itibari hizmet süresinden yararlanma koşullarına sahip olduğu, itibari hizmet süresinden yararlanmak için yasal düzenlemenin öngördüğü etkenlere maruziyet yeterli olup bu etkenler nedeniyle bir hastalığın ortaya çıkması gibi bir koşulun aranmadığı, etkenler nedeniyle oluşan arazların kusur durumuna da bağlı olarak farklı yasal yaptırımlara bağlandığı, bu kapsamda sigortalının beslenmesi veya alışkanlıkları konusunda da herhangi bir inceleme gereğinin bulunmadığı, sıralanan maddi ve hukuki olgular ışığında; 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesini yürürlükten kaldıran 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihine kadarki döneme ilişkin isteminin kabul edilmesi gerektiği ve 5510 sayılı Kanun'un Geçici 7/2 nci maddesindeki "...17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı Kanun'un ek 5 inci maddesinde sayılan itibari hizmet süresi kapsamında yer alıp bu Kanunun 40 ıncı maddesinde sayılmayan işlerde bu Kanunun yürürlük tarihinden önce geçen çalışma sürelerinin bu maddenin birinci fıkrası kapsamında değerlendirilmesinde 3600 gün prim ödeme şartı aranmaz." düzenlemesi de dikkate alınarak ilk derece Mahkemesince davanın kabulünün usul ve yasaya uygun olduğu kanaatine varılmıştır. Ancak; 6552 sayılı Kanun'un 11.09.2014 günü yürürlüğe giren 64 üncü maddesiyle 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7 inci maddesine eklenen 4 üncü fıkrasında; hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi ile işveren aleyhine açılan davalarda, davanın Kurum'a re'sen ihbar edileceği, ihbar üzerine davaya davalı yanında fer'i müdahil olarak katılan Kurum'un yanında katıldığı taraf başvurmasa dahi kanun yoluna başvurabileceği belirtilmiştir. Buna göre; dava salt itibari hizmet süresinin tespitine ilişkin olup hizmet tespiti istemine ilişkin olmadığından, davalı konumunda bulunan Sosyal Güvenlik Kurumu'nun davada fer'i müdahil olarak benimsenmesi isabetsiz olmuştur. Bu itibarla; 6100 sayılı HMK'nın 355 inci maddesinde yer alan ve incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı, ancak kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde bunun kendiliğinden gözetileceği yönündeki düzenleme çerçevesinde yapılan incelemede; Kurum'un davalı olması gerekliliğine ilişkin hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, davalıların istinaf taleplerinin reddi ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekilleri istinaf gerekçeleri ile temyiz isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, itibari hizmet süresi tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile

2. 506 sayılı Kanun'un Ek madde 5 inci hükmüdür.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalılar vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

09.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...

...