Esas No: 2023/5329
Karar No: 2023/5162
Karar Tarihi: 10.05.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/5329 E.  ,  2023/5162 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

KARAR : Ret

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkeme kararı davacı vekili tarafından tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin dava dışı ... Gıda Paz. Tur. İnş. San. Tic. Ltd. Şti'nin eski çalışanlarından olduğunu, davalı kurum tarafından davacıya 01.08.2015 tarihinden itibaren emekli aylığı bağlandığını, ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Denetmenliğince düzenlenen 13.06.2016 tarih ve 2016/SY/080 sayılı raporuna istinaden 1030408.43 sicil numaralı dava dışı ... Gıda Paz. Tur. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. unvanlı işyerinden 05.05.2007-30.09.2007 tarihleri arasındaki hizmet bildirimlerinin iptaline karar verildiğini, konu ile ilgili olarak kurum tarafından müvekkiline borç tahakkuk ettirildiğine dair bildirimde yapıldığını, yapılan işlemlere itiraz edildiğini, itirazın reddedildiğini, yapılan tüm işlemlerin yasa hükümlerine aykırı olduğunu, denetmen raporunun davacıya verilmediğini belirterek dava, faiz ve munzam zarar gibi fazlaya ilişkin her türlü hakkın saklı kalması kaydı ile; müvekkilinin ... Gıda Paz. Tur. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan hizmet bildirimlerinin ve emekli aylıklarının iptaline ilişkin hukuka aykırı olan kurum işleminin iptaline, iptal edilen hizmetlerin gerçek ve fiili çalışmaya dayandığının tespiti ile emekli aylığının kesildiği tarihten başlayacak faiziyle başlatılmasına ve müvekkilinin kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.07.2020 tarihli ve 2016/1478 Esas, 2020/173 Karar sayılı kararıyla; 030408 sicil numaralı iş yerinde vergi yoklama memuru yapılan tutulan kapanış yoklama tutanağında ... Gıda Pazarlama Turizm İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketinin sözleşme hükümlerine riayet etmemesi nedeniyle Emet Kaymakamlığı İdare Kurulunun 04.05.2007 tarih ve 2007/01 numaralı kararıyla sözleşmenin tek taraflı feshedilerek 05.05.2007 tarihi itibariyle iş yerinin boşaltıldığının ve bu tarih itibariyle şirketin ticari faaliyetinin sona erdiğinin belirtilmiş olması, tanık ...'ün belediyenin şirkete el koyması sebebiyle işi bıraktıklarını beyan etmiş olması, sigortalının çalışmasından bahsedilebilmesi için çalışılabilecek bir iş yerinin var olmasının gerekmesi sebebiyle davacı adına ...sicil numaralı iş yerinden yapılan bildirimlerin iptal edilmesine ilişkin davalı kurum işleminin yerinde olduğu kanaatiyle; davanın reddine, karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine;

... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin 21.03.2022 tarih, 2020/1175 Esas, 2022/301

Karar sayılı kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 22.06.2022 tarihli ve 2022/6140 Esas, 2022/9565

Karar sayılı Bozma ilamında;

2.1.Mahkemece, iş yerinde vergi yoklama memuru yapılan tutulan kapanış yoklama tutanağında ... Gıda Pazarlama Turizm İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketinin sözleşme hükümlerine riayet etmemesi nedeniyle Emet Kaymakamlığı İdare Kurulunun 04.05.2007 tarih ve 2007/01 numaralı kararıyla sözleşmenin tek taraflı feshedilerek 05.05.2007 tarihi itibariyle iş yerinin boşaltıldığının ve bu tarih itibariyle şirketin ticari faaliyetinin sona erdiğinin belirtilmiş olması, tanık ...'ün belediyenin şirkete el koyması sebebiyle işi bıraktıklarını belirtir beyanı esas alınmak suretiyle davanın reddine karar verilmiş ise de; verilen karar eksik araştırma ve hatalı değerlendirmeye dayalıdır.

Her ne kadar dosya içeriğine göre; 04.05.2007 tarihinde sözleşmenin feshedildiği sabit ise de; davacının otelde personel müdürü-şefi olarak çalıştığı hususu da göz önüne alındığında; sözleşme sona erdikten sonra termal otelin fiilen ne zaman boşaltıldığı ve bu boşaltma süreci ve işlemleri sırasında davacının fiilen çalışıp çalışmadığı somutlaştırılmalı; Kaymakamlıktan ihalenin teslim tarihi, ilgili teslim tutanakları ve belgeler getirtilmeli, bu kapsamda elde edilecek tüm deliller bir arada değerlendirilerek uyuşmazlık konusu, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; kurum denetiminin yerinde olup olmadığı belirlenmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Kararı

İlk Derce Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ...sicil numaralı iş yerinde vergi yoklama memuru yapılan tutulan kapanış yoklama tutanağında ... Gıda'nın sözleşme hükümlerine riayet etmemesi nedeniyle Emet Kaymakamlığı İdare Kurulunun 04.05.2007 tarih ve 2007/01 numaralı kararıyla sözleşmenin tek taraflı feshedilerek 05.05.2007 tarihi itibariyle iş yerinin boşaltıldığının ve bu tarih itibariyle şirketin ticari faaliyetinin sona erdiğinin belirtilmiş olması, bozma öncesi dinlenen tanık ...' ün belediyenin şirkete el koyması sebebiyle işi bıraktıklarını beyan etmiş olması, sigortalının çalışmasından bahsedilebilmesi için çalışılabilecek bir iş yerinin var olmasının gerektiği ayrıca Emet İlçe Emniyet Müdürlüğü ve Emet Kaymakamlığı tarafından ... Gıda Pazarlama Turizm İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketinin tahliyesine ilişkin kararın 04.05.2007 tarihinde tebliğ edilerek aynı gün Emet İlçe Emniyet Müdürlüğü ve Emet Belediye Başkanlığına ait ekipler ile birlikte tahliye işlemlerinin gerçekleştirildiğinin bildirilmesi karşısında davacı adına ...sicil numaralı iş yerinden yapılan bildirimlerin iptal edilmesine ilişkin davalı kurum işleminin yerinde olduğu kanısına varılarak; davanın reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; tanık ifadelerine rağmen verilen kararın hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının dava dışı ... Gıda Pazarlama Turizm İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketinde 05.05.2007 -30.09.2007 tarihleri arasında fiilen çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanun'un 79 ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

3. Değerlendirme

1-Mahkemece bozma ilamının gereği tam olarak yerine getirilmemiştir.

Davacının otelde personel müdürü-şefi olarak çalıştığı hususu da göz önüne alındığında; sözleşme sona erdikten sonra termal otelin fiilen ne zaman boşaltıldığı ve bu boşaltma süreci ve işlemleri sırasında davacının fiilen çalışıp çalışmadığı somutlaştırılmalı; bu bağlamda tahliyeden sonra yapılan işlemler araştırılmalı, kayden 04.05.2007 tarihinde tahliye işlemi gerçekleşmiş ise de; tahliyeden sonra şirket adına eşyaların taşınması ve iş yerinin boşaltılması hususları araştırılmalı, davacı vekilinin temyiz dilekçesinde tahliye yapılırken içerideki eşyaların taşınması ve imalatların söküm işlemlerinin aylar aldığının iddia edilmesi karşısında; gerekirse tanık dinlenilerek bu kapsamda elde edilecek tüm deliller bir arada değerlendirilmek suretiyle uyuşmazlık konusu, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; kurum denetiminin yerinde olup olmadığı belirlenmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,10.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.