Esas No: 2016/12229
Karar No: 2017/7005
Karar Tarihi: 28.09.2017

**21. Hukuk Dairesi         2016/12229 E.  ,  2017/7005 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, aylık kesilmesine yönelik Kurum işleminin iptaliyle, ödenmeyen aylıkların faiziyle birlikte tahsiline, borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

K A R A R

Dava; 5510 sayılı Yasa'nın 56/2.fıkrası uyarınca davacının boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının tespit edilmesi nedeni ile ölüm aylığının kesilmesine ilişkin davalı Kurum işleminin iptali ve davalı Kurum'a borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hüküm, davalı Kurum vekilince temyiz edilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinden; Davacı ... 'in 17.07.2014 tarihinde eşi ... ’dan boşandığı, 01.08.2014 tarihinden itibaren babasından dolayı 506 sayılı Yasa hükümleri uyarınca ölüm aylığı aldığı, Sosyal ... Denetmeni tarafından tanzim edilen 10.04.2015 tarih, ...-32 sayılı rapora göre davacı ve boşandığı eşinin birlikte yaşadıklarının tespit edildiği, bu rapora dayanılarak davacının aylığının kesilerek, Kurumca 21/09/2014-20/07/2015 tarihleri arasında ödenen 2.108,... TL aylık tutarı ve işlemiş faizinin borç çıkarıldığı anlaşılmıştır.

10.04.2015 tarih, ...-32 sayılı raporda; Davacının ve eşinin ortak ikametgahı “... Mah. .../4 Sk. No:... .../ ...” adresine gidildiği, ...’in; 20 yıla yakın bu adreste yaşadığını, şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşandığını, aynı binada yaşadıklarını, eşinin üst katta oturduğunu,elektrik su faturalarının eşinin adına olduğunu, birlikte yaşamadıklarını beyan ettiği, eşi ... ’nın; 20 yıldır bu adreste yaşadığını, eşinden şiddet gördüğü için ayrıldığını, 2 katlı bu binanın üst katında oturduğunu, eşiyle arasıra görüştüğünü, iki dairenin de elektrik ,su faturalarının üzerine olduğunu, nafakayı elden verdiğini beyan ettiği, 3921. sokaktaki şikayetçi kızkardeşi ... ve yeğeni ...’ın boşanmalarının kağıt üzerinde olduğunu, fiilen birlikte yaşadıklarını,söylediği, Mahkemede de beyanlarını yineledikleri, aynı sokak 23 numaradaki ...’in ; üst katta oğlu ... ve eşinin yaşadığını, alt katta Rabiye’nin eşiyle birlikte yaşadıklarını söylediği, Mahkemede beyanlarını yinelediği görülmüştür.

Davanın, yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır. Fıkrada: “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96. madde hükümlerine göre geri alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Düzenleme ile ölen sigortalının kız çocuğu veya dul eşi yönünden, boşanılan eşle boşanma sonrasında fiilen birlikte olma durumunda, ölüm aylığının kesilmesi ve ödenmiş aylıkların geri alınması öngörülmektedir. Buna göre, daha önce sosyal ... kanunlarında yer almayan, boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusu, gelir veya aylık kesme nedeni ve bağlama engeli olarak kabul edilmiştir.

Anılan maddenin gerekçesinde de açıklandığı üzere, düzenleme ile hakkın kötüye kullanımının olası uygulamaları engellenmek istenmiş ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için kötüye kullanımın varlığı belirlendiği takdirde ilgiliyi haktan yararlandırmama; hakkın kötüye kullanılması durumunda haksahipliğinin ortadan kalkması ve dolayısıyla gelir veya aylıktan yararlandırılmama yöntemi benimsenmiştir.

5510 sayılı Yasa'nın 56. maddesinde oldukça yalın olarak; "eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen" ibareleri yer almakta olup kanun koyucu tarafından örneğin; "sosyal ... kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan", " hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan", "gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan" veya bunlara benzer ifadelere yer verilmemiş, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanı genişletilmiştir. Maddede, boşanma amacına/saikine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek Kurum'ca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken, eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin/samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma/irdeleme ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalı, özellikle kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan "boşanma" hukuki durum ve sonucunun, eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, kaldı ki, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda "anlaşmalı boşanma" adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır. Şu durumda sonuç olarak vurgulanmalıdır ki, boşanma tarihi itibariyle gerçek/samimi boşanma iradelerine sahip olan (evlilik birliği temelinden sarsılan) veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda gelirin/aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Somut olayda; Sosyal ... Denetmeni tarafından tanzim edilen rapor içeriği, şiddetli geçimsizlik nedeniyle ayrılan eşlerin aynı binada, altlı üstlü yaşamalarının hayatın olağan akışına aykırı oluşu, denetmen raporundaki tutanak tanıklarının Mahkemede de beyanlarını yinelemeleri hususları birlikte değerlendirildiğinde davacı ve eşinin, boşandıkları süreçte de birlikte yaşamaya devam ettikleri sabit olup 5510 sayılı yasanın 59/2. maddesi gereğince Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen tutanak içeriğinin de aksi ispat edilemediğinden, davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, .../09/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi.