Esas No: 2021/5791
Karar No: 2023/7102
Karar Tarihi: 20.06.2023

**10. Hukuk Dairesi         2021/5791 E.  ,  2023/7102 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2020/359 E., 2021/387 K.

KARAR : Kısmen kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 3. İş Mahkemesi

SAYISI : 2015/27 E., 2016/362 K.

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen rücuan tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı Kurum vekili Kurumlarının ... İl Müdürlüğünde 1242632.035 sicil numaralı dosyasında işlem gören ... Deri Ürünleri San. ve Tic. AŞ 'ne ait işyeri işçisi 3501021674338 sigorta sicil numaralı...'in ... tarafından 15.12.2011 tarihinde öldürülmesi şeklinde meydana gelen iş kazasıdan dolayı

Asıl dava dosyasında fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla toplam 69.588,50 TL Kurum alacağının davalı ...'den tahsiline,

Birleşen dava dosyasında fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla toplam 65.477,51 TL Kurum alacağının davalı bakanlıktan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl dava dosyasının davalısı ... cevap dilekçesinde özetle maktül...'i öldürdüğü hususunun doğru olduğunu, ancak maktulün olaydan 1 gün önce şahsına ve ailesine ağza alınmayacak küfürler ettiğini, bu küfürleri kendine yediremediğini, gece alkol aldığını, ertesi gün işyerine gittiğinde ölenin özür dilemesi gerekirken tekrardan şahsına küfür ve hakaret ettiğini, kendisinin de yanında götürmüş olduğu av tüfeği ile hedef gözetmeksizin korkutmak amacı ile 2 el ateş ettiğini, amacının maktulü öldürmek olmadığını, çok pişman olduğunu, zaten olay nedeni ile ... 1. Ağır Ceza mahkemesinden 15 yıl ceza aldığını, hayatının karardığını, olayın iş kazası ile ilgisi olmadığını, gereğinin yerine getirilmesini ve de şahsının mağduriyetinin giderilmesini istemiştir.

Davalı bakanlık vekili cevap dilekçesinde özetle; olayın iş kazası olmadığını, ... Serbest Bölge sınırları içine bir kişinin girebilmesi için ilk önce özel güvenlik bölgesinden geçmesi gerektiğini, davalı İdarenin ana giriş kapısının olayın gerçekleştiği saatte geçişe kapalı olduğunu, İdarenin herhangi bir kusurunun olmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 07.09.2016 tarih ve 2015/27 Esas, 2016/362 Karar sayılı kararıyla; müteveffa sigortalının %25, asıl dava dosyasınının davalısı fail ...’in %70, birleşen dava dosyasının davalısı bakanlığın ise %5 oranında kusurlu olduğu yönünde görüş bildiren kusur raporları hükme dayanak kılınarak 60.667,87 TL ilk PSD ve fiili ödemenin gelir onay tarihi olan 21.05.2013 tarihinden, 122,79 TL tedavi yardımının 15.12.2011 tarihinden, 131,20 TL cenaze yardımının 21.02.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte olmak üzere toplam 60.921,85 TL’nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin 07.09.2016 tarih ve 2015/27 Esas, 2016/362 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili ile davalı bakanlık vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 20.11.2017 tarih, 2017/597 Esas, 2017/1513 Karar sayılı kararı ile davalı Bakanlığın istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı Kurum'un başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, 65.001,29 TL ilk PSD ve fiili ödemenin gelir onay tarihi olan 21.05.2013 tarihinden, 230,23 TL tedavi yardımının 15.12.2011 tarihinden, 246,00 TL cenaze yardımının 21.02.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte olmak üzere toplam 65.477,51 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin 20.11.2017 tarih, 2017/597 Esas, 2017/1513 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili ile davalı bakanlık vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemiz'in 18.12.2019 tarih ve 2018/676 Esas, 2019/10027 Karar sayılı kararı ile eldeki davada, davalı ...'un olaydan bir gün önce sigortalı ile arasında yaşanan tartışmanın ardından, izin gününde alkollü olarak, av tüfeği ile işyerine gelerek sigortalıyı av tüfeği ile öldürmesi nedeniyle Mahkemece alınan kusur raporunda davalı ...’un %70 kusurlu, sigortalının ise olayın meydana gelmesinde tahrik edecek davranışlarda bulunması nedeniyle %25 ve ana giriş kapısında av tüfeğinin işyerine sokulmasına mani olmayan elemanların bağlı bulunduğu Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü'nün %5 oranında kusurlu olduğunun belirlendiği, ancak, yapılan kusur incelemesinde davalı Gümrük ve Tic. Bakanlığı Gümrük Muhafaza Genel Müdürlüğünün sorumluluğunun yeterince irdelenmediği, olayda kulanılan av tüfeğinin ruhsatlı olup olmadığı, ruhsatlı silahla olayın meydana geldiği Serbest Bölge’ye girişin mümkün olup olmayacağı, gümrük muhafaza memurlarının tabi olduğu ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirme yapılmak suretiyle; bu personelin özellikle Serbest Bölge içinde çalışan kişilerin Bölgeye giriş kontrol ve denetimini nasıl yapmaları gerektiği, ne tür yetkilerinin olduğu, hususları da incelenmek suretiyle davalı Genel Müdürlüğün sorumluluğuna ilişkin kusur irdelemesinin buna göre yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesince bozma ilamına uyulduktan sonra av tüfeğinin davalı ... adına ruhsatlı olduğu ancak ruhsat süresinin olay tarihi itibariyle dolduğunun anlaşılmış, emekli 1. Sınıf Emniyet Müdürü ve Polis Başmüfettişi, iş güvenliği uzmanı ve olay yeri inceleme uzmanından oluşan heyetten 27.10.2020 tarihli bir kusur raporu alındığı kusur raporu alınmış, raporda davalı ...’e karşı tahrikte bulunduğu gerekçesiyle murisin %5, ana giriş kapısında yeterli denetim kontrolü yapmayan ve serbest bölgeye tüfekle gelen davalı ...’i kolluğa teslim etmediği gerekçesiyle dava dışı ... Güvenlik Hizmetleri A.Ş.’nin %10, ana giriş kapısından girildikten sonra ikinci kontrol noktasında görev yapan gümrük muhafaza görevlilerinin de aynı zaafiyeti göstererek etkin ve yeterli denetim yapmamalarından dolayı %5, davalı ...’in işyerine alkollü bir şekilde tüfekle gelmesi, koğuşta yatması konusunda müsamaha gösterdiği gerekçesi ile dava dışı işveren ... şirketinin %10, davalı ...’in %70 oranında kusurlu oldukları yönünde görüş bildirilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi'nce verilen 03.03.2021 tarih, 2020/359 Esas, 2021/387 Karar sayılı kararla her ne kadar son alınan kusur raporunda işverene ve davalılardan başka üçüncü kişilere de kusur verilmesi nedeniyle kusur oranları değişmiş ise de üçüncü kişi konumundaki dosya davalılarına verilen kusur oranlarında bir değişiklik olmadığından bahisle 65.001,29 TL ilk PSD ve fiili ödemenin gelir onay tarihi olan 21.05.2013 tarihinden, 230,23 TL tedavi yardımının 15.12.2011 tarihinden, 246,00 TL cenaze yardımının 21.02.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte olmak üzere toplam 65.477,51 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin 03.03.2021 tarih, 2020/359 Esas, 2021/387 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle, davalı bakanlık yönünden tüm talepleri kabul edildiği halde Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bakanlık lehine red vekalet ücreti verilmesinin hatalı olduğunu, bozma kararından sonra kusur durumunda değişmeler olduğunu, bu nedenle Bölge Adliye Mahkemesi'nden yeni bir hesap raporu almasını istediklerini, taleplerinin kabul edilmediğini, davalı ... yönünden fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, müteveffa sigortalıya kusur verilmesinin doğru olmadığını,

Davalı ... temyiz dilekçesinde özetle, yeterli inceleme yapılmadan karar verildiğini, olay işyerinde oldu diye olay iş kazasına sokulduğunu, aslında olayın iş kazası olmadığını, hüküm altına alınan tutarların çok yüksek olduğunu,

Davalı bakanlık vekili temyiz dilekçesinde özetle, tüm kusur raporlarında kendilerine %5 oranında kusur verilmesine karşın müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmalarının hatalı olduğunu, müvekkili bakanlık kusursuz olmakla birlikte, kusuru olan diğer kişi ve kurumlara mahkeme kararında yer verilmediğini, diğer bekçi tanık ...'in davalı ...’in silahla işyerine geldiğini görmesine karşın müdahale etmediğini, gerekli yerlere haber vermediğini, davalı ...'in ... Deri şirketinin güvenlik görevlisi olup sürekli giriş çıkış yapan dolayısıyla daimi giriş izin belgesi sahibi bir personel olduğunu, bu nedenle Serbest Bölgenin giriş çıkışını kontrol eden Gümrük Muhafaza Memurları ya da özel güvenliğin olay gecesi bu kişinin kartını kontrol ettikten ve kişide kartı ibraz ettikten sonra kuvvetli şüphe olmadıkça üst araması yapmak gibi bir yükümlülüğü bulunmadığını, dava konusu olayın Aralık ayının ortalarında vukuu bulduğunu, kış ayında kişilerin kalın giysilerle dolaştığı ve bu nedenle kolaylıkla tüfeği kıyafetlerinin altında gizleyerek şüphe çekmeden olay mahalline taşıyabileceğinin olası olduğunu, söz konusu kişinin bölgeye motosiklet ile giriş yaptığını, motosikletin bagaja benzer kapalı bölgeleri olmaması ve göz yordamıyla kontrol edilebilecek olması nedeniyle kendi personellerinin olayda görevi ile ilgili bir noksanlığı olmadığını bu nedenle bilirkişi raporunda kendilerine izafe edilen %5 kusuru kabul etmediklerini, davalı ...'in maktule ulaşabilmesi için ilk olarak, özel güvenlik noktasından geçmesi gerektiğini, bunun yanında muhafaza kontrol noktasından saat itibariyle zaten geçemeyeceğini çünkü gece saatlerinde özel güvenliğin bulunduğu yerde Bölge girişinin kapalı olduğu dolayısıyla özel güvenliğin sorumlu olduğunu, diğer taraftan olayda kullanılan silahın içeriye güvenlik kapısından girdiğine dair bir kanıtın bulunmadığını, ... Serbest Bölgesi'nin 1.760.000 metrekarelik büyük bir alan üzerine kurulu olduğunu ve etrafının tellerle çevrili olması dolayısıyla söz konusu silahın tellerden atılmak suretiyle sokulabileceği düşünüldüğünde kendi personellerinin olayda görevi ile ilgili bir noksanlığının olmadığını bu nedenle idarenin kusurunun olmadığını, bu nedenle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 21/1 ve 21/4 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme

İnceleme konusu dosyada; Dairemiz'in bozma kararı açıkça davalı idarenin kusur durumunun irdelenmesine ilişkin olduğu halde bozmaya uyulmasından sonra alınan ve hükme dayanak kılınan 27.10.2020 tarihli bilirkişi kusur raporunda ana giriş kapısından girildikten sonra ikinci kontrol noktasında görev yapan "gümrük muhafaza görevlilerinin" zaafiyet göstererek etkin ve yeterli denetim yapmamalarından dolayı %5 oranında kusurlu olduklarının belirtildiği, davalı idarenin kusuru konusunda bir değerlendirme yapılmadığı, Bölge Adliye Mahkemesi'nce bu %5 oranındaki kusurun davalı idareye verildiği kabulünden hareketle sonuca gidildiği, aynı kusur raporunda ana giriş kapısında yeterli denetim kontrolü yapmayan ve serbest bölgeye tüfekle gelen davalı ...’i kolluğa teslim etmediği gerekçesiyle dava dışı ... Güvenlik Hizmetleri A.Ş.’ne %10 oranında kusur izafe edilmiş ise de dosya kapsamına göre olay tarihinde serbest bölge ile sözleşmesi olan şirketin ... şirketi olmadığı T90 Güvenlik isimli başka bir şirket olduğu, T90 şirketinin sözleşmesinin kaza tarihini kapsadığı, 01.05.2011 tarihinden itibaren itibaren 1 yıl süre ile geçerli olduğu anlaşılmaktadır.

Buna göre Bölge Adliye Mahkemesi'nce %5 oranındaki kusurun davalı idareye mi yoksa davalı idarenin görevlilerine mi ait olduğu konusunun açıklığa kavuşturulması noktasında 27.10.2020 tarihli bilirkişi kusur raporunu düzenleyen bilirkişi heyetinden bu hususu tereddüte yer bırakmayacak şekilde açıklayan ve ayrıca kaza tarihinde serbest bölgede görevli olan özel güvenlik şirketinin dava dışı ... şirketi değil dava dışı T90 şirketi olduğunu gözeten ek rapor alınmalı ve sonucuna göre karar verilmelidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.