Esas No: 2023/8244
Karar No: 2024/1629
Karar Tarihi: 14.02.2024

**5. Hukuk Dairesi         2023/8244 E.  ,  2024/1629 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/577 Esas, 2023/321 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/182 Esas, 2023/5 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Batman ili, Hasankeyf ilçesi, ... köyü 117 ada 73 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin bloke ettirilerek davalı tarafa derhal ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile taşınmaz baraj gölü sahasında kaldığından 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 16 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda tek yıla ait veriler üzerinden değerlendirme yapılmasının hatalı olduğunu, kapitalizasyon faiz oranının hatalı tespit edildiğini, taşınmaz üzerindeki ağaçların askı ilanından sonra dikildiğini, bu nedenle hesaplamada dikkate alınmaması gerektiğini, kapitalizasyon faiz oranının yüksek alındığını ileri sürülerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; üretim masraflarının yüksek alındığını, bedelin düşük olduğunu, objektif değer artışı uygulanmamasının hatalı olduğunu ileri sürülerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza net gelir metoduna göre değer biçilmesinin ve belirlenen bedelin bloke ettirilerek davalıya ödenmesine karar verilmesinin doğru olduğu, her ne kadar davacı idarece dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların askı ilan tarihinden sonra dikildiği ve bu nedenle ağaç bedellerine hükmedilmemesi gerektiği ileri sürülmüş ise de dosyada bulunan bilgi ve belgelere göre, dava konusu taşınmazın bulunduğu ... köyünde 25.05.2005 tarihli olur onayı ile verilen kamu yararı kararının 02.10.2013 tarihinde askıdan indirildiği, keşifteki mahkeme gözleminde ve bilirkişi kurulu raporunda, taşınmazın su altında olmayan kısmında kurumuş ağaç gövde ve köklerinin bulunduğunun, ağaçların tespit edilen yaşları itibarıyla 2011-2012 yıllarında sıralı ve düzenli bir şekilde dikildiğinin tespit edildiği, duruşmada dinlenen yeminli tanık ve mahalli bilirkişilerin beyanlarının da aynı yönde olduğu, bu nedenle davaya konu taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların askı ilan tarihinden önce dikildiği anlaşıldığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması talep edilmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması talep edilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi yöntem itibarıyla doğrudur.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki taraf vekillerinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Somut olayda, askıdan indirme tutanağının 02.10.2013 tarihinde imzalandığı, 11.10.2013 tarihli Türksat uydu görüntüsünde ise dava konusu taşınmazda dağınık halde ağaçların mevcut olduğu ve sıralı halde dikili ağaç/fidan ve yapı benzeri herhangi bir muhdesatın bulunmadığı belirtilmiştir.

5.Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, kurumuş olan 46 adet 7-8 yaşlarında kayısı ağaçları ile 6 adet ceviz ağacının olduğu, bu ağaçların askı ilanından önce dikildiği belirtilerek kapama karışık meyve bahçesi olarak değerlendirilmiş ve kamulaştırma bedeli hesap edilmiştir. Her ne kadar ağaçların askı ilan tarihinden önce dikildiği belirtilmişse de keşfin 24.10.2022 tarihinde yapıldığı, ağaçların yaşları dikkate alındığında ağaçların askı ilanından önce dikildiği hususunun şüpheden uzak şekilde ortaya konulamadığı, yine kıymet takdir raporunda ağaçların varlığı tespit edilmediği gibi uydu görüntüsünde de dağınık halde ağaçların bulunduğu anlaşılmış olup hükme esas alınan bilirkişi raporu ile dosya içerisindeki bilgi ve belgeler arasında çelişki oluşmaktadır. Buna göre, tüm bu hususların değerlendirildiği, çelişkiyi giderici rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Davacı idare vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

14.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.