Esas No: 2012/2426
Karar No: 2013/18643
Karar Tarihi: 24.10.2013

**11. Hukuk Dairesi         2012/2426 E.  ,  2013/18643 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

BİRLEŞEN DAVA : İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ 2009/59 ESAS

Taraflar arasında görülen davada İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 22.12.2011 tarih ve 2008/103-2011/604 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 22.10.2013 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalılar vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili asıl ve birleşen davalarda, müvekkili ile davalıların dava dışı ...enizcilik ve Taşımacılık Turizm San. ve Gümrükleme Tic. Ltd. Şti.'nin ortakları iken aralarında vardıkları mutabakat sonucu akdetmiş oldukları 17.05.2004 tarihli sözleşme ile müvekkilinin şirketteki hisselerinin tamamını davalılara sattığını, buna karşılık davalıların da müvekkiline her ay 2.000 ABD Doları ödemeyi kabul ve taahhüt ettiklerini, bu ödemenin aynı sözleşmenin 5. maddesi uyarınca Mayıs 2004'ten başlamak üzere ve birer yıllık süreçler ile bonolara bağlanmak suretiyle ödenmesinin kararlaştırıldığını, bu sürecin şirket tüzel kişiliği ve şirketin bağlantılı işi olan ... A.Ş. ve H.C. Trading Şirketi ile olan iş münasebeti devam ettiği sürece devam edeceğinin sözleşmede kararlaştırıldığını, sözleşmenin imzalanması ile ilk yılın bonolarının müvekkiline teslim edilerek ödendiğini, ancak Mayıs 2005 tarihinde ikinci yılın bonolarının müvekkiline teslim edilmesi gerekirken müvekkilinin ortaklığını sona erdirdiği ...enizcilik ve Taşımacılık Turizm San. ve Gümrükleme Tic. Ltd. Şti. tarafından gönderilen 11.05.2005 tarihli ihtarnameyle ... A.Ş. ve H.C. Trading Şirketi ile olan iş münasebeti devam etmediğinden ve ...enizcilik ve Taşımacılık Turizm San. ve Gümrükleme Tic. Ltd. Şti. tasfiye sürecine girdiğinden bahisle sözleşmenin 5. maddesinde yazılı ödemelerin yapılmayacağının beyan edildiğini, oysaki davalıların ...enizcilik ve Taşımacılık Turizm San. ve Gümrükleme Tic. Ltd. Şti.'ni tasfiyeye sokmadan önce şirketin yegane işi olan ... A.Ş. ve HC Trading Şirketlerine verilen acentelik hizmeti işini Çanakkale'de kurulu Aryamar Denizcilik A.Ş. unvanlı bir şirkete kaydırarak, 11.03.2005 tarihinde bu şirketten bir vekaletname aldıklarını, bu vekaletname ile anılan şirketlere ait gemilere acentelik hizmeti vermeye devam ettiklerini, 31.03.2005 tarihinde de ...enizcilik ve Taşımacılık Turizm San. ve Gümrükleme Tic. Ltd. Şti.'nin faaliyetlerine son verip, şirketi tasfiyeye soktuklarını, davalıların Aryamar A.Ş. vasıtasıyla ... A.Ş. ve H.C. Trading Şirketi ile olan iş münasebetlerini sürdürmeye devam ettiklerini, davalıların söz konusu eylemlerinin müvekkilinden satın almış oldukları hisselerin bedellerini müvekkiline ödememek kastıyla yapıldığını, müvekkilinin Mayıs 2005-Ocak 2006 tarihleri arasındaki alacağının tahsili amacıyla açtığı davanın mahkemece kabul edildiğini, müvekkilinin bu kez de Şubat 2006-Ocak 2007 dönemi ile Şubat 2007-Aralık 2007 ve Ocak 2008-Kasım 2008 dönemlerine ilişkin hisse devir bedellerinin faizleriyle birlikte tahsili amacıyla davalılar aleyhine icra takiplerine geçtiğini ancak davalıların haksız olarak takiplere itiraz ettiklerini ileri sürerek, asıl ve birleşen davalarda davalıların icra takiplerine vaki itirazlarının iptali ile takibin devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, taraflar arasındaki sözleşmenin 5. maddesinde, şirket tüzel kişiliği ve şirketin bağlantılı işi olan ... A.Ş. ve H.C Trading Şirketi ile olan iş münasebetleri devam ettiği sürece davacıya ödeme yapılacağının kararlaştırılmış olduğunu, anılan maddede öngörülen bozucu şartların gerçekleşmiş olduğunu, esasen davacının sözleşme yapıldığı sırada şirketin tasfiye sürecine gireceğini bildiğini ve sözleşmenin diğer maddelerinden de bu durumun açıkça anlaşıldığını, aksi takdirde davacıya yapılacak ödemelerin belirsiz bir süre boyunca devam etmesinin iktisadi hayatın akışına aykırı olduğunu, davacının iddialarının dayanaksız bulunduğunu savunarak, asıl ve birleşen davaların reddini istemiş; davalılar vekili tarafından davacı aleyhine açılan birleşen davada ise müvekkilleri tarafından davalı tarafa ödenmesi gereken hisse devir bedelinin TTK'nın

./.

-3-

ilgili hükümleri uyarınca saptanarak bu tutar üzerinden sabitlenmesine ve davalı tarafa yapılacak ödeme ile protokolün sona ereceği yönünde sözleşmenin uyarlanarak bu suretle taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin tasfiye edilmesine karar verilmesi talep ve dava olunmuştur.

Davacı-davalı ..., açılan davanın uyarlama şartlarından yoksun olduğunu savunarak, reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasındaki sözleşmenin 1.maddesinde davacının hisse bedellerini talep edebilmesi için şirket tüzel kişiliğin devam etmesi ve 5. maddede belirtildiği üzere şirketin ... A.Ş ve H.C Trading şirketi ile olan iş münasebetinin devam etmesi şeklindeki iki şartın birlikte varlığının arandığı, sözleşmede 'nin tasfiyesine gidilemeyeceği ve davalıların fesih kararı veremeyeceği, şirket tüzel kişiliğini sona erdiremeyecekleri konusunda bir hüküm bulunmadığı, davacının emsal olarak dayandığı davada alacağın muaccel olduğu tarihte şirketin tüzel kişiliğinin devam ettiği, asıl ve birleşen davalardaki alacakların ise 2006-2007 ve 2008 yıllarına ait olduğu, bu yıllar itibari ile şirket tüzel kişiliğinin son bulması nedeniyle sözleşmenin 5. maddesinde belirtilen bozucu şartın gerçekleşmiş olduğu, davalılar tarafından açılan davada, davalıların ödemesi gereken hisse devir bedelinin saptanmasını talep ettikleri ve sözleşmenin buna göre uyarlanmasını istedikleri göz önüne alındığında davacının devrettiği hissesinin belli bir değerinin olduğunun kabulünün gerektiği, ancak şirket tüzel kişiliği devam ettiği müddetçe ilanihaye her ay 2.000 ABD Doları'nın ödeneceği şeklinde bir sonuca varılmasının Türk Medeni Kanunu'nun 23.maddesine uygun düşmeyeceği, bu nedenle ...Ltd. Şti'nin reel değerlere göre özvarlığının ve buna bağlı olarak payların gerçek değerinin tespiti ile davacının toplam 70 payının devir bedelinin tespitinin gerekeceği, ancak davacı tarafın bu şekilde bir inceleme yapılmasını kabul etmediği, bu nedenle asıl ve birleşen davalarda sonuca ulaşılabilmesi için gerekli olan inceleme ve araştırmanın yapılamadığı gerekçesiyle davacı ... tarafından açılan asıl ve birleşen davaların ayrı ayrı reddine, davalılar tarafından açılan davanın ise dosyadan tefriki ile ayrı bir esasa kaydına karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Asıl ve birleşen davalar, davacının davalılara sattığı şirket hisselerinden kaynaklanan alacaklarının tahsili istemine ilişkindir.Taraflar arasında akdedilmiş olan 17.05.2004 tarihli sözleşme ile davacının dava dışı ...enizcilik ve Taşımacılık Turizm San. ve Gümrükleme Tic. Ltd. Şti.'deki hisselerini davalılara sattığı, davalıların davacıya her ay 2.000 ABD Doları ödemeyi kabul ve taahhüt ettikleri, ancak bu ödemelerin şirket tüzel kişiliği ve şirketin bağlantılı işi olan ... A.Ş. ve H.C. Trading Şirketi ile olan iş münasebeti devam ettiği sürece devam edeceğinin sözleşmede kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.Davacı, davalıların sözleşme ile taahhüt ettikleri bu yükümlülükten kurtulmak amacıyla önce şirketin tek işi olan ... A.Ş. ve H.C Trading şirketlerine verilen acentelik hizmeti işini aralarında organik bağ bulunan Aryamar Denizcilik A.Ş. unvanlı başka bir şirkete kaydırdıklarını, sonra da ...enizcilik ve Taşımacılık Turizm San. ve Gümrükleme Tic. Ltd. Şti.'nin faaliyetlerine son verip, şirketi tasfiyeye soktuklarını, davalıların Aryamar A.Ş. vasıtasıyla ... A.Ş. ve H.C. Trading Şirketi ile olan iş münasebetlerini sürdürmeye devam ettiklerini, davalıların söz konusu eylemlerinin satın aldıkları hisselerin bedellerini ödememek amacına yönelik olduğunu iddia etmiştir. Davalılar

./.

-4-

ise yaptıkları savunmalarda, davacıya ödeme yapılabilmesinin şirket tüzel kişiliği ve şirketin bağlantılı işi olan ... A.Ş. ve H.C Trading Şirketi ile olan iş münasebetlerinin devam etmesine bağlı olduğunu, sözleşmede öngörülen bu bozucu şartların gerçekleştiğini, esasen davacının sözleşme yapıldığı sırada şirketin tasfiye sürecine gireceğini bildiğini, aksi takdirde davacıya yapılacak ödemelerin belirsiz bir süre boyunca devam etmesinin iktisadi hayatın akışına aykırı olduğunu belirterek, asıl ve birleşen davaların reddini istemiş olup, davacıya karşı açtıkları birleşen davada ise kendileri tarafından ...'e ödenmesi gereken hisse devir bedelinin TTK'nın ilgili hükümleri uyarınca saptanarak bu tutar üzerinden sabitlenmesine ve yapılacak ödeme ile protokolün sona ereceği yönünde sözleşmenin uyarlanarak bu suretle taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin tasfiye edilmesine karar verilmesini istemişlerdir.

Tarafların iddia ve savunmaları ile davaların temelini oluşturan 17.05.2004 tarihli sözleşme değerlendirildiğinde, dava dışı ...enizcilik ve Taşımacılık Turizm San. ve Gümrükleme Tic. Ltd. Şti.'nin ortakları olan davalıların yine aynı şirketin ortağı olan davacıya ait hisseleri devralırken bu hisseler için ödenmesi gereken devir bedelini şirketin değerine, varlıklarına göre belirlemedikleri veya belirli bir hisse devir bedelinin ödenmesini kararlaştırmayıp, her ay 2.000 ABD Doları olmak üzere sabit bir bedelin ödenmesinin kararlaştırıldığı, ancak bu ödemenin yapılmasının hem şirketin devamı hem de şirketin dava dışı ... A.Ş ve H.C.Trading şirketleri ile olan iş ilişkisinin devamı koşullarına bağlandığı anlaşılmıştır.Bir sözleşme ilişkisinde taraflardan beklenen husus, birbirine uygun, karşılıklı, rızai ve serbest iradeleriyle yaptıkları sözleşme koşullarına uygun davranmaları ve yapılan sözleşme uyarınca edimlerini ifa etmeleridir.Somut olayda taraflar arasında geçerli şekilde kurulmuş olup, geçersizliği ileri sürülmeyen 17.05.2004 tarihli sözleşmeye dayalı olarak davacının şirketteki hisselerini davalılara devrettiği, davalıların da sözleşme ile üstlendikleri ödeme edimlerini bir süre sorunsuz olarak yerine getirdikleri anlaşılmaktadır. Davalılar, sözleşmede öngörülen bozucu şartların gerçekleştiğini ileri sürerek sözleşmede öngörülen edim yükümlülüklerinin ortadan kalktığını savunmuşlarsa da davalılar sözleşmedeki bozucu şartların muvazaadan ari olarak gerçekleştiğini, bir başka anlatımla, şirket tüzel kişiliğinin ve şirketin dava dışı şirketlerle olan iş ilişkisinin sona erdirilmesinin davacıya karşı üstlendikleri yükümlülükten kaçmaya yönelik bir amaç taşımadığını kanıtlamadıkları veya bu sözleşmenin iptalini sağlamadıkları sürece anılan sözleşme uyarınca üstlendikleri hisse devir bedelini ödemeleri gerekmektedir. Davacının, bu davada emsal dava olarak dayandığı İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde görülerek karara bağlanan ve kesinleşen hisse devir bedeline ilişkin davada ...enizcilik ve Taşımacılık Turizm San. ve Gümrükleme Tic. Ltd. Şti.'nin tüzel kişiliği devam ettiğinden ve bu şirketin diğer şirketler ile olan iş ilişkisinin devam etmesi gerektiğine ilişkin şartın da Dairemiz tarafından davalılar tarafından muvazaalı işlemlerle bertaraf edilmeye çalışılması olarak değerlendirilmek suretiyle sözleşmedeki bozucu şartların gerçekleşmediği kabul edilmiş ise de işbu davada, dava dışı ...Ltd.Şti.'nin 26.04.2006 tarihinde sicilden terkin edilerek tüzel kişiliği sona ermiş olduğundan davacının dayandığı anılan davanın işbu dava için aynen emsal teşkil etmesi mümkün değildir.Bu durumda, yukarıda da açıklandığı gibi davalılar sözleşme ile öngörülen bozucu şartların muvazaadan ari olarak gerçekleştiğini kanıtlamadıkları veya sözleşmeyi iptal ettirmedikleri sürece bu sözleşme ile bağlı olduklarından mahkemenin

...enizcilik ve Taşımacılık Turizm San. ve Gümrükleme Tic. Ltd. Şti.'nin reel değerlere göre özvarlığının ve buna bağlı olarak payların gerçek değerinin tespiti ile davacının toplam 70 payının devir bedelinin tespitinin gerekeceği, ancak davacı tarafın bu şekilde bir inceleme yapılmasını kabul etmediği, bu nedenle asıl ve birleşen davalarda sonuca ulaşılabilmesi için gerekli olan inceleme ve araştırmanın yapılamadığı, davacının davasını ispat edemediği yönündeki gerekçe ile davacının açtığı asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.Diğer yandan, davalılar tarafından sözleşmenin uyarlanması amacıyla açılan ve davacının açtığı davalarla birleşen davanın ise mahkemece tefrikine karar verilmiştir.Davalılar tarafından açılan davada, davacının hisse devrinden dolayı alacaklı olduğu kabul edilerek bunun tespit edilmesi ve tespit edilen miktarın ödenmesi suretiyle sözleşmenin ortadan kaldırılmasının istenmiş olup, bu durumda davacının hisse devri nedeniyle alacaklı bulunduğunun esasen davalıların da kabulünde olması karşısında mahkemece davacının açtığı asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmesi bu nedenle de yerinde olmamıştır.Buna göre, yukarıda da vurgulandığı gibi davalılar, sözleşme ile öngörülen bozucu şartların muvazaadan ari olarak gerçekleştiğini kanıtlamadıkları veya sözleşmeyi iptal ettirmedikleri sürece bu sözleşme ile bağlı olduklarından davalılar tarafından açılan davada yapılacak yargılama sonucu verilecek karara göre ortaya çıkacak hukuki durumun davacı tarafından açılan asıl ve birleşen davaları ve bu davalarda verilecek kararları da etkileyebilecek olması ihtimali karşısında mahkemece tefrikine karar verilen davalılar tarafından açılan davanın işbu eldeki davalar ile birleştirilerek görülmesi ve ortaya çıkacak sonuca göre davacı tarafından açılan hisse devir bedelinin tahsiline ilişkin asıl ve birleşen davaların karara bağlanması gerekirken, yazılı gerekçe ile asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, takdir olunan 990,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden davacıya iadesine, 24.10.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.