Esas No: 2023/10228
Karar No: 2023/12041
Karar Tarihi: 29.11.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/10228 E.  ,  2023/12041 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2018/131 E., 2022/121 K.

KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararının davacı Kurum, davalılardan ... Çelik Kons. İml. İnş. San. Ltd. Şti.,... Tesisleri İmalat ve Montaj A.Ş. , ... Yapı ve ... İmalat ve Montaj A.Ş., Tekfen İnşaat ve Tesisat A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle; 4.4003.01.1001466.02 sicil sayısı dosyasında işlem gören ... Adi Ortaklığı İnşaat iş yeri taşeronu ... Çelik konstrüksiyon İm. İnş. Tic. Ltd. Şti. işyeri sigortalılarından ...'ın 20.07.2002 tarihinde geçirdiği ve ölümü ile sonuçlanın iş kazası nedeniyle hak sahiplerine peşin değer gelir bağlandığını beyanla, şimdilik %75 kusura tekabül eden 25.392,53 TL nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın usul ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 24.03.2015 tarihli ve 2013/411 Esas, 2015/102 Karar sayılı kararıyla davanın kısmen kabulü ile,

1- 20.314,03 TL peşin sermaye değerli gelirin gelir bağlama onay tarihi olan 29.12.2003' den itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... Çelik Konst. Ltd. Şti., ..., ..., ... ve ... mirasçılarından (davalı ... ve ...) müştereken ve müteselsilen alınarak davacı kuruma verilmesine,

2-Davalı ... A.Ş - ... A.Ş - Tekfen A.Ş. Adi Ortaklığı aleyhinde açılan davanın reddine karar verilmiştir

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davacı Kurum ve davalılardan ... Çelik Kons. İml. İnş. San. Lt.d. Şti. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 09.10.2017 tarihli ve 2015/18214 Esas, 2017/6507 Karar sayılı ilamında; "Mahkemece, davaya konu iş kazasının meydana geldiği işyerinde ... A.Ş. - ... A.Ş. - Tekfen A.Ş. adi ortaklığının sigortalı çalıştırıp-çalıştırmadığı, işin tamamından el çekerek, anahtar teslimi şeklinde davalı ... Kons. İml. İnş. San. Ltd. Şti.’ne yaptırıp-yaptırmadığı, ... A.Ş. - ... A.Ş. - Tekfen A.Ş. adi ortaklığının asıl işveren sıfatına sahip olup olmadığı hususları ayrıntılı olarak araştırılarak, varsa taraflar arasındaki sözleşmelerin bir sureti celp edilip, ... A.Ş. - ... A.Ş. - Tekfen A.Ş. adi ortaklığı ile ... Çelik Kons. İml. İnş. San. Ltd. Şti. arasındaki asıl işveren ve taşeron ilişkisi irdelenerek ve ceza da gözetilip, mahkum olanlara bir miktar kusur verilmesi gerektiği gözetilerek İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği ile iş kazasının vuku bulduğu iş kolunda uzman bilirkişi heyetinden; kusur oran ve aidiyeti konusunda yeniden rapor alınarak hüküm kurulmalıdır.

Hükme esas alınan kusur raporunda, ... A.Ş. - ... A.Ş. - Tekfen A.Ş. adi ortaklığının asıl işveren olarak kabul, davalı ... Kons. İml. İnş. San. Ltd. Şti.’nin alt işveren olarak kabul edilerek kusur raporu düzenlendiği, raporda; davalı İşveren ... Çelik Kons. İml. İnş. San. Ltd. Şti.'nin % 52, davalı ... % 2, davalı ...'nun % 2, davalı ...'ın % 2, davalı Mazhar Şirin'in % 2 oranlarında kusurlu oldukları, kazalı ...’ın % 40 kusurlu olduklarının tespit edildiği ... A.Ş. - ... A.Ş. - Tekfen A.Ş. adi ortaklığının kusurunun olmadığının tespit edildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, rapordaki kusur tespitleri dikkate alınarak davalı ... A.Ş. - ... A.Ş. - Tekfen A.Ş. adi ortakları hakkında davanın reddine karar verilmiştir. Asıl işveren, kusuru olmasa da bu Kanunun işverene yüklediği ödevlerden dolayı alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. ... A.Ş. - ... A.Ş. - Tekfen A.Ş. adi ortaklığının asıl işveren olarak kabul edilmesi durumunda, kusuru olmasa da 506 sayılı Kanun 87'nci maddesi birinci fıkrası "Sigortalılar üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bununla sözleşme yapmış olsalar bile, bu kanunun işverene yüklediği ödevlerden dolayı, aracı olan üçüncü kişi ile birlikte asıl iş veren de sorumludur." gereği sorumlu olduğu gözetilerek karar verilmelidir." hususlarına işaret edilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; davanın kısmen kabulü ile 21.497,94 TL peşin sermaye değerli gelirin gelir bağlama onay tarihi olan 29.12.2003'den itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı kuruma verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

dair hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum, davalılardan ... Çelik Kons. İml. İnş. San. Lt.d. Şti.,... Tesisleri İmalat ve Montaj A.Ş., ... Yapı ve ... İmalat ve Montaj A.Ş., Tekfen İnşaat ve Tesisat A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece kusur durumunun hatalı olarak belirlendiğini hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik olduğunu, davanın tümüyle kabulü gerekirken, kısmen kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... Kons. İml. İnş. San. Lt.d. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; hükme esas alınan rapora yönelik itirazları değerlendirilmeden karar verildiğini beyanla kararın bozulmasını istemiştir.

3. Davalılar ... Tesisleri İmalat ve Montaj A.Ş., ... Yapı ve ... İmalat ve Montaj A.Ş. ve Davalı ...Ş. vekilleri eksik inceleme sonucu karar verildiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemine ilişkindir .

2. İlgili Hukuk

Davanın yasal dayanağı, olay tarihinde yürürlükte bulunan 5510 sayılı Kanunu'nun 21/1 inci maddesidir. 5510 sayılı Kanun'un “İş Kazası ve Meslek Hastalığı İle Hastalık Bakımından İşverenin ve Üçüncü Kişilerin Sorumluluğu” başlıklı 21 inci maddesine göre iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir. Anılan madde ile davalının Kurumun rücu alacağından sorumluğu ancak kusurunun varlığı halinde mümkündür.

3. Değerlendirme

Mahkemece uyulan bozma ilamı sonrası kararında, hükme esas alınan kusur raporunda, davalılardan taşeron ... Çelik Kons İml. İnş.San. Ltd. Şti.'nin %50 oranındaki kusurunun, %4'ünün şantiye şefi ...'a, %4'ünün saha mühendisi ...'na, %1'inin teknik emniyet şefi ...'a, %1'inin teknik emniyetçi ...'e ait olduğunun belirlendiği, müteveffa sigortalının %20 oranında, diğer davalı şirketlerin ise %10'ar olmak üzere kusurlu olduğunun tespit edildiği anlaşılmaktadır.

Eldeki davada, Kurum sigortalısının yaralanarak vefat etmesi şeklinde sonuçlanan kaza olayının, davalı ... Kons. Ltd. Şti.'nde ustabaşı ve formen olarak çalışan sigortalının 21 inci kota indirilen kömür kanalının 27 nci kotta kolana sıkışmasına neden olan çelik parçayı kesmesi ve bunun üzerine serbest hale gelen kanalın serbest salınım yaparak sigortalıya iki kez ağır şekilde çarpması sonucu sigortalının 27 nci kottan düşmesi şeklinde meydana geldiği anlaşılmakla, işinin ehli ve tecrübeli bir çalışan olarak sigortalının, kazanın meydana gelmesini önlemek amacıyla kazadan önce iş yerindeki tehlike arz eden durumları iş yeri yetkililerine bildirmesi ve dikkatli davranması gerekirken, kurum sigortalısının kendi müdahalesinin kaza olayının gerçekleşmesine etken olduğu dikkate alındığında, bozma sonrası yargılamada hükme esas alınan kusur raporunun olayın oluş şekline göre uygun olmadığı, kazalının kusur oranının daha fazla olduğu gözetilerek, .olayın oluş biçimine ve maddi olguya uygun uzman bilirkişi heyetinden yeniden bilirkişi raporu alınarak sonucuna göre karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,

29.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi