Esas No: 2023/1702
Karar No: 2023/7453
Karar Tarihi: 04.07.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/1702 E.  ,  2023/7453 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/79 E., 2022/226 K.

HÜKÜM/KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen iptal edilen çalışmaların gerçek ve fiili olduğunun tespiti ile kurum tarafından aylık kesme işleminin iptali ile kesilen aylıkların yasal faizi ile ödenmesi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılardan SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının sahte tescil iddiası ile silinen fiili ve gerçek çalışmalarının tespiti, kesilen yaşlılık aylığının yeniden bağlanıp iptal tarihinden itibaren birikmiş tüm yaşlılık aylıklarının faizi ile birlikte tahsili ile Kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; kurumlarının resmi bir kuruluş olduğunu ve yasanın emrettiği üzere yaşlılık aylığından yararlanabilmek için yaş, belirli bir süre sigortalı olmak, belli gün sayıda prim ödemek, sigortalı olarak çalışılan işten ayrılmış olmak ve aylık bağlanması için talepte bulunmuş olmak koşularının birlikte gerçekleşmesi gerektiğini; oysa ki davacının bu koşulların birlikte gerçekleşmediğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... Güneşer cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde hakkında ileri sürülen iddiaların birçoğunun mesnetsiz ve gerçeği yansıtmadığını, aleyhine açılan işbu davayı kabul etmediğini, davacının oluşan mağduriyetiyle ilgisinin olmadığını, dava dilekçesinde diğer davalı ...’ın herhangi bir ticari faaliyetinin olmadığı iddia edildiğini, bu iddianın asılsız olduğunu, ...’ın kendilerinin şirketinin fason işlerini yapan kişi olarak ticari faaliyet yürüttüğünün SGK müfettişlerince de zamanında yapılan incelemeyle tutanak altına alındığını, îşbu tutanaklar SGK’dan celbedilirse durumun daha iyi anlaşılacağını, davacı ...’in iddia ettiği çalışma günleri ile ilgili bir usulsüzlük ve hata varsa bunun kendi şirketlerinden kaynaklı olmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 18.12.2019 tarihli ve 2019/112-2019/453 E.K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan SGK vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması ve Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi üzerine, davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Daire kararında, dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinde; 08.04.1971 doğumlu davacı ...’in, ilk kez 24.08.1987 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamında... ss numarası ile tescil edildiği, 24.08.1987-28.04.2015 tarihleri arasında 5285 gün 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi kapsamında çalışmasının bulunduğu, davacının 29.04.2015 tarihli tahsis talep dilekçesi ile davalı Kurumdan yaşlılık aylığı bağlanması talebinde bulunması üzerine, Kurumca davacıya 01.05.2015 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığı, Kurum Denetmeni tarafından düzenlenen 14.01.2016 tarih, 2016/ÖD-003 sayılı rapora istinaden, davacının ... adına tescilli A..../... adresinde bulunan ...sicil numaralı “t...atölyesi” işyerinden bildirilen 26.09.2013-31.12.2013 dönemi 95 gün ve denetim yapılan...ak/ ... adresinde bulunan ...sicil numaralı tekstil giyim atölyesi işyerinden bildirilen 01.01.2014-28.01.2014 dönemi 28 günlük çalışmasının gerçek ve fiili olmadığının tespit edilerek iptal edilmesi üzerine, emeklilik için gün şartını yerine getirmediği gerekçesi ile 2015/5.aydan itibaren yaşlılık aylığının kesildiği, davacı adına yersiz ödenen aylıklar için, 2015/6-7-8-9-10-11-12, 2016/1-2-3-4 dönemlerine ait 15.082,63 TL Kurumca borç tahakkuk ettirildiğinin anlaşıldığı, yine dosyadaki belgelerden, ... adına A..../... adresinde ...sicil numaralı t...atölyesi ile ...’in ortağı ve yöneticisi olduğu, ...'in ortak olduğu A..../... adresinde (aynı adreste)...sicil numaralı... Gıda Tekstil İnşaat ve San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait ... işi işyerinin aynı adreste tescilli olduğunun görüldüğü, mahkemece yapılacak işin; davalılardan ... ve ...’in adi ortaklık durumu araştırılıp varsa ortaklık adına aksi halde her biri adına işyeri tescil ve kapsam durumları açıklığa kavuşturulup ayrıca bunların hangi tarih itibariyle şirketleşip ortak oldukları hususu belirlenmeli, anılan şahıslara ait işyerlerinin kapsama alınış ve çıkış tarihleri de dikkate alınarak ve talep gözetilerek, husumet hususunun irdelenmesi gerektiği, diğer yandan hizmetlerinin nezdinde geçtiğine karar verilen davalı... Gıda Tekstil Ltd. Şti'ne ait iptale konu döneme ilişkin bordrolar celp edilip, anılan işverenlik nezdinde çalıştığı tespit edilen bordro tanıkları dinlenmek suretiyle çalışma iddiası irdelenmeli buna bağlı olarak davalılardan ... adına kapsama alınan işyeri adresi ile davalı şirket adına tescil edilen işyeri adresinin aynı olduğu gözetilip bu husus üzerinde durulmalı, aralarındaki ilişki de irdelenmeli, kabule göre de; kurumca iptal edilen çalışmaların davalı şirket nezdinde geçtiğine hükmedilirken, tahsise esas alınan ve davalı ... adına kayıtlı işverenlik nezdinde yapılan bildirimlerin Kurumca iptal edilmesi işleminin hukuka uyarlı olmadığından iptali gerektiğine hükmedilmek suretiyle hükümde kendi içinde çelişkiye meydan verilmesi yerinde görülmediği belirtilerek, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 02.11.2022 tarihli ve 2021/79 - 2022/226 E.K. sayılı kararı ile; Yargıtay bozma ilamı ile yeniden toplanan delillerin incelenmesinde;.../... adresinde ilk önce 12.02.2010 tarihinden itibaren ... ve ...’ün hissedarı oldukları dava dışı...Tekstil İnşaat Gıda Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin faaliyet göstermekte iken, 14.03.2013 tarihinden itibaren aynı adreste ... ... ve ...’ün hissedarı oldukları... Gıda Tekstil İnşaat ve Malzemeleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin de faaliyet göstermeye başladığı, her iki şirket arasında organik bağ bulunduğu, bordro tanıklarının beyanlarından çalışanların...Tekstil adı altında çalışmakta iken ...’in de ortak olması ile tabelasının... Tekstil olarak değiştiği, bordro tanıklarının beyanlarında; davacının 2010 yılından 2015 yılına kadar hep aynı adreste adı önce...Tekstil, sonra da... Tekstil olan işyerinde çalıştığı, emir ve talimatların ... Bey ve...hanım tarafından verildiği, ...'ı hiç tanımadıkları, ne adını duydukları ne de kendisini gördükleri ifade ettikleri, bu delil durumu karşısında davacının hizmet döküm cetvelinde 26.09.2013-28.04.2014 tarihleri arasında davalı kurum tarafından sahte olduğu gerekçesi ile iptal edilen ...... işyerinden Kuruma bildirilen 123 günlük çalışmasının gerçekte davalılar ... ...’in ortağı oldukları husumet tevcih edilen ... sicil numaralı Gıda Tekstil İnşaat ve Malzemeleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. işyerinde geçtiği anlaşılmış olup, bu husus bordro tanıkları tarafından da doğrulanmış olmakla ... adına tescil edilen işyerinin paravan bir şirket olduğu ve davacının gerçekte... Gıda Tekstil İnşaat ve Malzemeleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. işyerinde çalıştığı tespitine varıldığı, sonuç olarak, dosyada toplanan deliller, taraf iddia ve savunmaları ile bozma sonrası alınan ek rapor birlikte değerlendirildiğinde, davacının dava konusu talebinin yerinde olduğu kanaati ile, davanın kabulü ile;... TC Kimlik nolu,... ss numaralı davacı ...’in, 26.09.2013-31.12.2013 ve 01.01.2014-28.01.2014 döneminde davalılar ... ve ...’in ortağı ve yöneticisi olduğu .../... adresinde bulunan ... sicil numaralı... Gıda Tekstil İnşaat ve San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait “...” işi işyerinde hizmet akdine istinaden makineci olarak fiilen çalıştığı tespit edildiğinden; davalı Kurum SGK ... İl Müdürlüğünün 13.04.2016 tarihli kararı ile tesis edilen ve davacının ... adına tescilli .../... adresinde bulunan ...sicil numaralı “t...atölyesi” işyerinden bildirilen 26.09.2013-31.12.2013 dönemi 95 gün ve denetim yapılan ... ... adresinde bulunan ...sicil numaralı “tekstil giyim atölyesi” işyerinden bildirilen 01.01.2014-28.01.2014 dönemi 28 (27) gün bildirimin gerçekte davalılar ... ve ...’in ortağı ve yöneticisi olduğu .../... adresinde bulunan ... sicil numaralı... Gıda Tekstil İnşaat ve San.Tic.Ltd.Şti’ne ait “...” işi işyerinde geçtiği anlaşıldığından, Kurum işleminin iptali ile; davacının kesilen yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması ve yaşlılık aylıklarının "ödenmesi gereken tarihten itibaren" işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesi, davacının 01.05.2015 tarihinden itibaren 2206159762 tahsis numaralı dosyası ile aldığı 2015/6 ila 2016/4.dönemine ait 14.493,33-TL yaşlılık aylığından Kuruma borçlu olmadığı, tahakkuk ettirilen bu borcun iptal edilmesi gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK Vekilinin Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili; tanık ifadelerinin çelişkili olduğunu, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda bu hususun dikkate alınmadığını, davacının hizmet akdine dayalı olarak çalışmadığını, gerçek ve fiili çalışmasının varlığının yazılı belgelerle ispat edilemediğini, mahkemece eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile kurulan hükmün usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, denetmen raporuna istinaden bir kısım çalışmaların gerçek ve fiili olmadığı gerekçesiyle iptali ile yaşlılık aylığını iptal eden kurum işleminin iptaline, kesilen aylıkların yasal faizi ile birlikte ödenmesine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı SGK vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı SGK vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

04.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.