Esas No: 2023/3832
Karar No: 2025/885
Karar Tarihi: 05.03.2025

**6. Hukuk Dairesi         2023/3832 E.  ,  2025/885 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/3397 E., 2023/1003 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/107 E., 2022/71 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı idare arasında 13.06.2016 tarihinde Diyarbakır ili, ... ilçesi, 388 ada, 1 no’lu parselde yapılacak 16 Derslikli İmam Hatip Lisesi ve 200 kişilik Pansiyon yapım işi sözleşmesi imzalandığını, inşaatın yapım işini yüklenen müvekkili firmaların yetkilileri ile idarece atanan müşavir firma ... Müşavirlik Tic. Ltd. Şti. arasında 24.06.2016 tarihinde ihale dokümanında, ihale sözleşmesinde ve yer tesliminde belirtilen 388 ada, 1 parsel için yer teslim tutanağı imzalandığını, müvekkillerinin 388 ada, 1 parseli daha önceden gezip gördüklerini, herhangi bir inşaat engelinin bulunmadığını bildikleri için yer teslim tutanağını imzaladıklarını, daha sonra davalıların, inşaat yapılacak olan taşınmazın 388 ada, 53 parsel olduğunu bildirdiğini, bu parsel üzerinde ağaçlar olduğunu, ihaleye çıkılırken arazi boş olduğundan üzerinde yapı bulunmadığından buna yönelik bir kalemin yaklaşık maliyet analizi teklifinde ve yaklaşık maliyet cetvelinde bulunmadığını, idarenin kendi aralarındaki yazışmalar sonucu 388 ada 1 parsel olarak yanlışlık ile ihale teklifi verildiği ve ihaleye çıkıldığı kendilerinden kaynaklı yanlışlık yapıldığının belirtildiği, ilk başta 388 ada, 53 parselde zemin etüdü ve vaziyet planı yaptırılmış olmasına karşın bu vaziyet planı ile zemin etüdünü İl Milli Eğitim Müdürlüğü kontrolörlerince yer gidilip görülmeden inşaat alanı gezilmeden, inşaata mani bir sorun olup olmadığı yerinde incelenmeden resmi evraklardaki hatalı parsel ve tapu bilgileri nedeni ile yanlış taşınmaz üzerinden ihaleye çıkıldığını, işin yapılacağı yer noktasında bu sorunun yaşanmasının idarenin kusuru olduğunu, davacı firmalara verilen sözlü cevaplarda, idarece ihale evraklarında hata yapıldığı, inşaatın yapılacağı asıl alanın idarece gösterilen 388 ada, 53 parsel no'lu taşınmaz olduğunun belirtilmesi üzerine müvekkili firma yetkilileri ve denetim firması yetkilileri ile beraber taşınmaza gidildiğini, üzerinde 400 adete yakın dev boyutta çam ve kızılçam ağaçlarının yer aldığının görüldüğünü, bu durumun inşaata engel olacağının belirtildiğini, ihaleye çıkılan ve gezilen yer ile sonradan gösterilen alanın çok farklı olduğunu bu ağaçların kaldırılması gerektiğini, ağaçlar kaldırılmadan işe başlanamayacağının, inşaat alanının inşaata uygun hale getirilmesi eğer bu işi idare yapmayacak ise bu iş için ihale bedelinde fiyat artırımı yapmak suretiyle kendilerinin bu işi üstlenebileceğinin müvekkilleri tarafından idareye yazılı olarak bildirildiğini, idareden bir netice alamayınca sözleşme süresininde başlamış olduğu dikkate alınarak müvekkilleri tarafından mecburi olarak söz konusu 388 ada, 53 parsel üzerinde bulunan ağaçları masraf ve zaman harcamak suretiyle kaldırıp idarece gösterilen yere nakledip dikildiğini, masraf ve külfet altına girildiğini, müvekkillerinin inşaatın yapılması husunda ek süre ve iş artışı kapsamında fiyat farkı alacağı için talepte bulunduklarını, taleplerinin ret edildiğini ileri sürerek müvekkilleri tarafından söküm, nakil ve dikimi yapılan ağaçların fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik müvekkillerinin harcadığı 1.096.168,00 TL'nin 24.04.2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Milli Eğitim Bakanlığı vekili cevap dilekçesinde; davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, ihale dokümanları incelendiğinde söz konusu durumun böyle olmadığının görüleceğini, vaziyet planı ve zemin etüd raporlarında gösterilen parselin 388 ada, 53 no'lu parsel olduğunu, davacı şirketlere yer tesliminin müşavir firma tarafından 388 ada, 53 no'lu parselde yapıldığını, söz konusu işin Uygulama Proje Revizeleri, Vaziyet Planı ve Zemin Etüdlerinin müşavir firma tarafından yapıldığını, binanın yapılacağı alanın müşavir firma tarafından bilinmemesinin imkânsız olduğunu, ihale dokümanının çeşitli yerlerinde ve kurumsal yazışmalarda inşaatın ... Kaymakamlığı'nın arkasında yapılacağının belirtildiği, 388 ada, 1 no'lu parsel ile arasında epey mesafe bulunduğunu, davacıların bu durumu bilmemesinin mümkün olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; ihale dokümanları incelendiğinde söz konusu durumun böyle olmadığının görüleceğini, vaziyet planı ve zemin etüd raporlarında gösterilen parselin 388 ada, 53 no'lu parsel olduğunu, davacı şirketlere yer tesliminin müşavir firma tarafından 388 ada, 53 no'lu parselde yapıldığını, söz konusu işin Uygulama Proje Revizeleri, Vaziyet Planı ve Zemin Etüdlerinin müşavir firma tarafından yapıldığını, binanın yapılacağı alanın müşavir firma tarafından bilinmemesinin imkânsız olduğunu, ihale dokümanının çeşitli yerlerinde ve kurumsal yazışmalarda inşaatın ... Kaymakamlığı'nın arkasında yapılacağının belirtildiğini, 388 ada, 1 no'lu parsel ile arasında epey mesafe bulunduğunu, davacıların bu durumu bilmemesinin mümkün olmadığını, müşavir firmaca ağaç işaretlemesinin yapılmamış olmasının davacıların dava konusu parseli basiretli bir tacir gibi gidip bizzat yerinde görme yükümlülüklerini ortadan kaldırmadığını, davacıların belirttiği gibi sözleşmeye aykırılık hali mevcutsa davacıların haklı fesih yoluna başvurma ve varsa uğradıkları zararları isteme imkânlarının olduğunu, fesih yoluna başvurmayan davacıların bu aşamada anahtar teslim götürü bedel bir sözleşmede fiyat artışı, fiyat farkı veya ek bedel istemelerinin haksız olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Milli Eğitim Bakanlığı’nın sözleşmenin tarafı olmadığı, davacının bu sözlemeden kaynaklı alacağı davalı Milli Eğitim Bakanlığı’ndan talep edemeyeceği gerekçesiyle davalı Milli Eğitim Bakanlığı yönünden davanın husumet yokluğundan reddine, davalı Diyarbakır Valiliği ... yönünden ise her ne kadar davalı tarafından işin taşınmazın yapılacağı ada parsel numarasında maddi hata yapılmış ise de bu durumun dava konusu işin Diyarbakır İli, ... İlçesi, 15 Temmuz Mahallesi, 388 ada, 53 no'lu parsel üzerinde yapılmasının planlandığı ve bu esas dahilinde projelendirildiği gerçeğini ortadan kaldırmadığı gibi ihale dosyası eklerini detaylı olarak incelemek ve teklifini bu projelere, mahal listelerine, şartnamelere göre vermesi gerekli olan basiretli tacir yüklenicinin de ihale tarihi öncesi teklif hazırlama aşamasında işin adı kısmında idare tarafından yapılan bu maddi hatayı tespit ederek idareye yazılı olarak işin 388 ada, 53 no'lu parsele göre projelendirilmesine rağmen işin isminin 388 ada, 1 no'lu Parsel olarak yazıldığı hususunun bildirilerek sorgulama yapmaması nedeniyle kusurlu olduğu, ihalenin anahtar teslimi götürü bedel olması nedeniyle basiretli bir tacir olarak nitelendirilen yüklenicinin almış olduğu bahse konu işe ait ihale dosyasının ekinde yer alan projeler (vaziyet planı, zemin etüd raporu), mahal listeleri ve şartnameleri detaylı şekilde inceleyerek bu belgelerde belirtilen Diyarbakır İli, ... İlçesi, 15 Temmuz Mahallesi, 388 ada, 53 no'lu parseli ihale tarihi öncesi arazi eğimlerini, röper noktalarını, bitki örtüsünü, ağaçları, üzerinde yapı kaya vb. yıkılması gerekli unsurları yerinde inceleyerek bahse konu ağaçların rahatlıkla farkedilebileceği, fiyat teklifini işin tamamına göre verdiğinin kabul edilmesi gerektiği, bu nedenle 388 ada, 53 no'lu parsel üzerinde bulunan 365 adet ağacın söküm nakil dikim işleri için yüklenicinin herhangi bir bedel talep edemeyeceği ve zorunlu olarak yapması gereken işlerden sayılması gerektiği, bu işlerin ilave iş kapsamına giremeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekilince tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; dava dilekçesini tekrar ederek, ihale öncesinde işin yapılacağı yerin belirlemesinin Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yapıldığını, söz konusu işin Milli Eğitim Bakanlığı’nın işi olduğunu, Milli Eğitim Bakanlığı yönünden taraf yokluğu nedeni ile davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, yaklaşık maliyet hesaplamalarında dahi hesaplanmayan ve pursantaj tablolarında dava konusu taşınmaz üzerindeki ağaçların söküm, nakil ve dikim işi ile ilgili bir poz bulunmadığını, hesap cetvelinde dava konusu taşınmaz üzerindeki ağaçların söküm dikim işi ile ilgili bir kalem bulunmamasının ve sözleşmede de bu işe ilişkin herhangi bir bedel belirlenmemiş olmasının dikkate alınması gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talebine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup,davacılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA,

Fazla yatırılan harcın istek halinde davacılara iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.03.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.