Esas No: 2023/745
Karar No: 2023/7693
Karar Tarihi: 26.12.2023

**11. Hukuk Dairesi         2023/745 E.  ,  2023/7693 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İstanbul 3.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2014/147 Esas, 2015/244 Karar

DAVACILAR : 1....

2.A. ... ...

3....

4....

5.... vekilleri Avukat ...

DAVALILAR : 1.... vekili Avukat ... Ayyıldız

2.... vekili Avukat ... ...

FERİ MÜDAHİL : ... vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ :

HÜKÜM : Davanın reddi

Taraflar arasındaki ... sahipliğinden kaynaklanan haklara vaki tecavüzün meni, refi ve telif tazminatı davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinin Türk şiirinin en büyük şairlerinden ... ... ...'nın varisleri olduğunu, bu nedenle şairin eserleri üzerindeki mali ve manevi haklarının tamamının müvekkillerine intikal ettiğini, davalıların ... ... ...'nın eserlerini, müvekkillerinin izni olmadan haksız ve hukuka aykırı bir biçimde bastıklarını ve çoğalttıklarını, bu çerçevede davalıların "... ...'in İstanbul'u" adlı bir kitabı basmak ve yaymak suretiyle ... ...'in eserleri üzerindeki haklarını izinsiz olarak kullandıklarını, söz konusu eserde şairin birçok eserinin bütün halinde ya da parça parça kullanılarak basıldığını, davalılardan ...'nun dava konusu kitabı meydana getirirken izinsiz olarak ... ...'in eserlerini kitapta toplayan şair olduğunu, diğer davalının da bu kitabı dağıtarak piyasaya sürdüğünü ve bu durumun müvekkili haklarına tecavüz teşkil ettiğini ileri sürerek, davalıların hukuka aykırı eylemleri nedeniyle uğranılan zararın 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 68 ve 70 ... maddeleri çerçevesinde tesbitine, şimdilik toplam 4.800,00 TL maddi tazminatın, her bir baskı için haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline ve hükmün ilanına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu eserin diğer davalı tarafından hazırlandığını, ATM Ajansı tarafından yayınlandığını, müvekkili Belediyenin bu eseri sadece satın aldığını, yayıncı ile ... sahibi arasındaki sözleşmeden de anlaşılacağı üzerine, kitapla ilgili telif hakları ATM'ye ait olduğunu, eserin satın alınmış olmasının, onun müvekkili tarafından hazırlandığını gösteremeyeceğini, eserin Belediye tarafından ücretsiz dağıtılması sebebiyle yüksek miktarda alındığını, bu nedenle de davaya konu kitapta Belediye logo ve ambleminin bulunmasının yayıncıdan talep edildiğini, iddiasının aksine, söz konusu kitaptan 15.000 adet değil, 3.000 adet alındığını ve bunun içinde müvekkili tarafından 47.485,00 TL ödendiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; ... ... ve eserleri hakkında müvekkilinin yaptığı çalışmaların eşsiz ve ... olduğunu, ... ...'in sağlığında hiçbir eserini yayınlamadığını, yazarın ölümünden sonra 07.12.1958 tarihinde ... ... Enstitüsü'nün kurulduğunu, yazarın tüm eserlerinin neşir ve yayın hakkının İstanbul ... Cemiyeti'ne devredildiğini, müvekkilinin eserinin tamamen orijinal ve bağımsız bir ... olduğunu ve bu eserde ... ...'in düşünce fikirlerine yer verilmiş olmasının doğal olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

3. Feri müdahil vekili cevap dilekçesinde; davacıların iş bu dava bakımından aktif husumet ehliyeti bulunmayıp eserlerin sahibinin müvekkili olduğunu, davalıların eserlerin basımı için müvekkillerinden gerekli olan izinleri aldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemenin 24.05.2012 tarih, 2008/191 E. ve 2012/128 K. sayılı kararı ile davacıların murisi ... ... ...'nın gerek yaşamı, gerek edebiyat anlayışı, gerekse İstanbul'la ve semtleriyle ilgili düşünceleri duyguları vs. birçok konularda eseri yazan davalı ...'nun mirasçılarla ilgili görüşme yapmadan, izin almadan yorum yapmış olmasının yanında, şiir ve nesir şeklindeki eserlerinin kısmen aynen, kısmende bazı bölümlerinin alıntı şeklinde kitapta kullanılmasının iktibas serbestisi sınırını aştığı, davalıların ... ... ...'nın eserleri ile ilgili daha önceden mali hak sahibi olan İFC ile telif ile ilgili görüşme yapmış olsa dahi, bu konudaki görüş ve anlaşmalarının adı geçenler arasında sonuç doğuracağı, davacılar ile İFC arasında önceki sözleşmelerden kaynaklanan fesih ve benzeri hukuksal sorunlarında bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 18.03.2014 tarih, 2012/15372 E. ve 2014/5289 K. sayılı kararı ile "... ...'in eserlerinin dava konusu eserde kullanıldığı ... olup, uyuşmazlığın, davaya konu eserde, daha önce yayınlanmış eserlerden alıntılar yapılmasının bir hak ihlali teşkil ... etmediği noktasında toplandığı, Mahkemece, uyuşmazlığın çözümünün ... ve teknik bilgiyi gerektirdiği kabul edilerek bilirkişi görüşüne başvurulduğu, bilirkişi kurulunca sunulan raporda, davaya konu eserdeki alıntıların iktibas serbestsisi içinde kaldığı ve davacıların haklarını ihlal etmediğinin mütala edildiği, Mahkemece, bilirkişi raporununda belirtilen görüşün aksine alıntıların hak ihlali teşkil ettiği sonucuna varıldığı ancak işin çözümünde teknik bilgi ve birikimin gerekliliğine inanılarak bilirkişi incelemesi yaptırıldığına göre, verilen raporu yetersiz, noksan veya müphem gören Mahkemenin ek bilirkişi raporu veyahut ... bir bilirkişi raporu alması gerektiği, bu itibarla, Mahkemece, uyuşmazlık konusunda uzman ... bir bilirkişi kurulu oluşturulması, davacının iddia ettiği şekilde bir hak ihlalinin bulunup bulunmadığı, diğer bir deyişle davalı yazarın eserinin ... bir ... olup olmadığı, alıntıların iktibas serbestisi içerinde değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hususunda denetime ve hüküm kurmaya elverişli ... bir rapor alınması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, bu yönden eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm kurulmasının doğru olmadığı" gerekçesiyle hükmün bozulmasına ve dosyanın mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

C. Mahkemece Bozma İlamına Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda konusunda uzman bilirkişi heyetinden görüş sorulduğu, bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen 20.05.2015 tarihli raporda, davaya konu eserdeki alıntıların iktibas serbestisi kapsamında olmayıp davacıların haklarını ihlal ettiği ancak İstanbul 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin kesinleşen kararına göre davacıların mali haklarını İstanbul ... Cemiyetine devrettiğinin bu nedenle iş bu dava bakımından aktif husumete sahip olmadıklarının mütalaa edildiği, önceki karar verildikten sonra kesinleşen İstanbul 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2008/147 E., 2012/144 K. sayılı ilamı ile, ... ... mirasçıları ile İstanbul ... Cemiyeti arasındaki telif sözleşmelerinin geçerli ve yürürlükte olduğunun tespit edildiği, kararın, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 16.09.2014 tarihli kararıyla, "Bu işleme eserler için işleme ... sahibi olduğunun ve FSEK'de yazılı mali haklara sahip bulunduğunun" ibaresi hüküm fıkrasından çıkarılarak, yerine "Davacı cemiyetin söz konusu işleme eserler nedeniyle FSEK'de yazılı mali haklara sahip olduğunun" ibaresinin konulması suretiyle düzeltilerek onandığı, dosyamızda davaya konu olan eserlerin aynı eserler olduğu, sadece işleme eserlerin ilgili dosya davalılarının ... sahibi olup, mali hakların İstanbul ... Cemiyeti Derneğine ait olduğunun belirlenmesi sebebiyle bu bağlamda dosyamız ile ilgisinin bulunduğu, somut olayda, davalılardan ... tarafından oluşturulan ve Üsküdar Belediyesince yayınlanan ... ...'in İstanbul'u adlı eserin, davacıların murisi ... ...'in muhtelif eserlerinden alıntı yapılmak ve bu alıntıların ... ...'e ait olduğu açıkça vurgulanmak suretiyle oluşturulan işleme ... niteliğinde olduğu, bu eserin oluşturulması safhasında iktibas serbestisini aşar nitelikte alıntılar yapılmış ise de yukarıda belirtilen kesinleşmiş Mahkeme kararı ile davacılar murisi ... ... ...'ya ait eserlerin murisin sağlığında basılmadığı, eserlerin, İstanbul ... Cemiyetinin, kitapların meydana getirilmesinde gösterdiği çalışmanın niteliği ve bu çalışmanın sonucunda işleme ... olarak ortaya çıkarıldığı, bu nedenle söz konusu işleme eserlerin mali haklarının İstanbul ... Cemiyetine ait olduğunun tespit edildiği ve kararın Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği, bu hale göre, her ne kadar söz konusu eserlerin sahibi davacıların murisi ise de, eserler üzerine mali hakları kullanma yetkisinin dosyaya davalı yanında katılan müdahil ... Cemiyetine ait olduğunun kabulü gerektiği, bu halde de davacıların mali hak talepli bu davada aktif dava ehliyetlerinin, dolayısıyla davacılık sıfatlarının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemenin, ... ... ...'nın eserlerinin mali haklarının feri müdahile ait olduğunun kesinleşen Mahkeme kararıyla tespit edildiği, dolayısıyla davacıların aktif husumet ehliyetine sahip olmadığına ilişkin tespitinin hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, söz konusu eserlerin sahibi müvekkillerin murisi ... ... ... olmakla birlikte, bu eserler üzerindeki mali hakları kullanma yetkisine müvekkillerin de sahip olduğunu, ... ... ... murisleri ile feri müdahil arasında akdedilen 1958, 1959, 1964 tarihli sözleşmelerle, İstanbul ... Cemiyetinin, müvekkillerine telif ücreti ödeyeceğinin kararlaştırıldığını ancak feri müdahilin sözleşmeye riayet ederek müvekkillerine telif ücreti ödemediğini, bu nedenle müvekkilleri tarafından feri müdahil aleyhine bir çok dava açıldığını, feri müdahile karşı açılan ve İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2013/98 E. sayılı dosyası üzerinden görülen yargılamada, sözleşme ile öngörülen telif ücretlerinin müvekkillere ödenmesine karar verildiğini ve kararın Yargıtayca onanmak suretiyle kesinleştiğini, İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2015/225 E. sayılı dosyası ile açılan davada da, müvekkillerine telif ücreti ödenmesine karar verildiğini, ... ... ... mirasçıları olan müvekkillerinin dava dışı şahıslara karşı eserden kaynaklanan haklara tecavüzün tespiti ve tazminat davası açtıklarını, İstanbul 2. Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2008/191 E. sayılı dosyası üzerinden görülen yargılama sonucunda, müvekilleri lehine tazminata hükmedilmediğini, sözü edilen kararın Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2021/6382 E., 2022/4084 K. sayılı kararı ile onanmak suretiyle kesinleştiğini, zikredilen Mahkeme kararlarında, müvekkillerinin ... ... ...'nın eserlerinin mali haklarına sahip olduğu tespit edilmesine rağmen Mahkemece, davanın, mali hakların feri müdahile ait olduğundan bahisle aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmesinin doğru olmadığını, feri müdahilin, hak sahibi olan müvekkillerine telif haklarını ödemediğini, dolayısıyla müvekkillerinin işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... ... ... mirasçıları ile feri müdahil arasında 1958, 1959, 1964 tarihlerinde akdedilen sözleşmelerle, ... ... ...'nın eserlerinin mali haklarının feri müdahile devredilip devredilmediği, davacıların zikredilen sözleşmelere ilişkin fesih bildiriminin geçerli olup olmadığı ve zikredilen sözleşmelerin halen geçerli olup olmadığı ve buradan varılacak sonuca göre davacıların, söz konusu eserlerin mali haklarına dayalı olarak açılmış iş bu tecavüzün men ve refi ile telif tazminatı davası bakımından aktif husumet ehliyetine sahip olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

5846 sayılı Kanun'un 6, 8 ... ve mali haklara ilişkin 20 nci vd. maddeleri.

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacılar vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

26.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.