Esas No: 2022/7774
Karar No: 2023/4537
Karar Tarihi: 26.04.2023

**10. Hukuk Dairesi         2022/7774 E.  ,  2023/4537 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/365 E., 2022/1207 K.

KARAR : Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 2. İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/4 E., 2021/181 K.

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali ve alacak istemli davalardan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kısmen kabulüne ve karar verilmesine yer olmadığına, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili ve ... tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı ... dava dilekçesinde özet olarak; Sosyal Güvenlik Kontrol memurları tarafından hazırlanmış olan rapor dayanak alınarak, 2005-2007 arasında işyerinde geçen çalışmalarının fiili çalışma olmadığı gerekçesiyle belirtilen süreye ilişkin sigortalı hizmetlerinin iptal edilmiş ve yaşlılık aylığının kesilmiş olduğunu belirterek, daha sonra mahkemeye sunduğu 05.06.2015 tarihli "Islah Dilekçesi"nde iptale konu sürede kendisinin 109283207/01 sicildeki şirket işyerinde asla çalışması olmadığını, iptal edilen sigortalılık sürelerine ilişkin çalışmalarının, gerçek olarak "Özyıl Temizlik ...Emlak Şirketi" bünyesinde geçtiğini, O nedenle de adına 109283207/01 sicildeki gerçek olmayan bu ( sözde şirket) işyerinden yapılmış bulunan bildirimlerden dolayı, kendisine atfedilecek bir kusur ve kabahat olmadığını ve bu konuda mağdur edildiğini, iptale konu süredeki çalışmalarının "Özyıl Temizlik ...Emlak Şirketi" işyerinde geçtiğini ve buradaki hizmetlerin gerçek ve fiili çalışmaya dayandığını, bahsi geçen ... kontrol memuru raporunun eksik inceleme ile düzenlenmiş olup gerçeği yansıtmadığını ileri sürerek, işyerinde geçen iptal konusu çalışmalarının fiili olduğunun tespitine, bu bağlamda Kurum işlemlerinin iptaline, İcra takiplerine konu olarak Kurum'a borçlu olmadığına emeklilik maaşının devam ettirilmesine, kesilen maaşların ve tüm hak edişlerinin kendisine geri ödenmesine karar verilmesini istemiştir.

Birleşen 2015/332 Esas sayılı dosyasında, ... vekili, kurum denetmenlerince davalının sigorta bildirimin yapılmış olduğu Aktif Org. Turz. Güv. Ve Tem. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti unvanlı işyerinde yapılan inceleme sonucu işyerince yapılan ... adına yapılan bildirimlerinin iptaline karar verilmiş, gerçeğe aykırı bildirimler sonucu davalının haksız olarak faydalanmış olduğu sağlık ve tedavi gideri tutarı olan 3.328,34 TL talep edilmiş ise de davalılarca bu bedelin ödenmediğini belirterek, 3328,34 TL nin davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özet olarak; kurum ... İl Md SG Denetmenliği 26.08.2014/CD-l50 sayılı rapor ile davacı için, davaya konu bahsi geçen 109283207/01 sicildeki işyerinden yapılan bildirimlere ilişkin bildirimlerin fiili olmadığı, yapılan inceleme sonucunda tespit edilmiş olup, aylık bağlanması için gerekli olan 5150 gün prim ödeme şartı yerine gelmediğinden, aylıkların 01.08.2012 olan başlangıç tarihinden itibaren durdurulması ile buna göre, 01.08.2012-25.01.2015 arasında, haksız ödenen 27.539,09 TL borç kaydı yapıldığı ve bu konuda ... 13. İcra Md. 2015/4777 E. dosyada icra takibine geçildiğini, borca itiraz üzerine takibin durmuş olduğunu ileri sürerek; haksız ve yasal dayanaktan yoksun olan davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...mahkememiz dosyası yönünden davacının iptale konu sigortalılığının, eylemli bir çalışmaya dayanmadığı ve gerçeği yansıtmadığı anlaşılmakla, davacının bu süreye yönelik talebinin reddine, davacıya 01.09.2018 tarihinde yaşlılık aylığı bağlandığı anlaşılmakla, yaşlılık aylığı talebiyle ilgili karar verilmesine yer olmadığına, davacının ... 13. İcra Müdürlüğünün 2015/4777 takip numaralı icra takibine konu bedele ilişkin borçlu olmadığının tespitine yönelik talebinin reddine, davacının kesilen maaşların ve tüm hak edişlerin ödenmesi talebinin reddine, mahkememiz dosyası ile birleşen Mahkememize ait 2015/332 esas sayılı dosya yönünden davanın reddine karar vermek gerektiği sonuç ve vicdani kanaatine varılmıştır." gerekçesi ile,

"1-)Mahkememiz dosyası yönünden davanın kısmen kabulü ile;

Davacıya 01.09.2018 tarihinde yaşlılık aylığı bağlandığı anlaşılmakla, yaşlılık aylığı talebiyle ilgili karar verilmesine yer olmadığına,

Davacının ... 13. İcra Müdürlüğünün 2015/4777 takip numaralı icra takibine konu bedele ilişkin borçlu olmadığının tespitine yönelik talebinin reddine,

Davacının kesilen maaşların ve tüm hak edişlerin ödenmesi talebinin reddine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı, birleşen davada davalı ve asıl davada davalı, birleşen davada davacı kurum vekili vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Asıl davada Davacı ... istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Aktif Org. ... Ltd. Şti.de çalışmadığını, fiili çalışmasının Özyıl Emlak ... Ltd. Şti. de bulunduğunu, denetim görevi bulunan kurumun şartların gerçekleştiğini belirtip emeklilik işlemlerini yapmış olmasına rağmen sonrasında haksız yere emekliliğinin iptal edilerek emekli aylığının kesildiğini, kararın yerinde olmadığını, vekalet ücretine hükmedilmeyeceğini, mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

Davalı - birleşik davacı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; birleşen davada davanın reddinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının fiilen çalışması olmadığı hususunda ilk derece mahkemesinini de kabulü bulunduğunu, buna rağmen yersiz ödenmiş tedavi giderinin ödenmesi talepli açılan davanın reddedildiğini, asıl dosyada emekliliği iptali sonrasında davacının başka çalışmalarına dayanan bildirimler nedeniyle aylık bağlanmasının davanın kısmen kabulüne neden olmaması gerektiğini, davanın tamamen reddi gerektiğini, mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı ile asıl davada davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca ayrı ayrı esastan reddine

karar karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı, birleşen davada davacı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

... vekili istinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, asıl davada 24.02.2005 - 23.08.2005 ile 09.09.2006 - 08.10.2006 tarihleri arasında 1092832 sicil numaralı işyerinden yapılan hizmet bildirimlerinin fiili çalışma olmadığı gerekçesiyle sigortalı hizmetlerinin iptaline ilişkin kurum işleminin iptali ve birleşen davada yersiz aylıkların iadesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı, 96 ncı maddeleri.

Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalı, çalışmanın geçtiği iddia edilen iş yerine dair düzenlenmiş Kurum müfettiş raporu ve dayanak belgeler varsa dosya içerisine getirtilmeli, yine çalışmanın geçtiği iddia edilen işyerinden bildirimi bulunup iptal edilmeyen bordrolu tanıkların yeteri kadarının beyanlarına başvurulmalı, ilgili işyerinin hangi tarihten itibaren faal olduğu ile çalışma ruhsatı alıp almadığı araştırılmalı, işyeri işvereninin vergi kayıtları irdelenerek çalışan sayısı tespit edilmeye çalışılmalı, komşu işyeri bodro tanıkları ve işverenleri tespit edilerek beyanlarına başvurulmak suretiyle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

3. Değerlendirme

Eldeki incelemeye konu dosya kapsamından;1092832 sicil numaralı işyerinden yapılan 24.02.2005 - 23.08.2005 ile 09.09.2006 - 08.10.2006 tarihleri arasındaki toplam 208 günlük bildiriminin kurum incelemesi üzerine iptal edildiği, 02.07.2012 tarihli tahsis talebine istinaden bağlanan yaşlılık aylığının kesilmesine ilişkin kurum işleminin iptali istemli dava açıldığı, öte yandan yargılama aşamasında ...'nun 04.09.2019 tarihli müzekkere içeriğinden davacı sigortalının 25.04.2018 - 13.08.2018 tarihleri arasında 109 gün çalışarak aylık bağlanması için davacı sigortalının tahsis talebinde bulunduğu, yapılan tetkikte 5152 gün hizmeti olduğu, ilk işe giriş tarihinin 26.08.1983 tarihi olup 25 yıl, 47 yaş, 5150 gün prim ödeme şartını yerine getirdiğinden 01.09.2018 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığı, bu kapsamda mahkemece 22.04.2015 tarihinde açılan dava tarihi itibariyle, davacının taleplerini karşılar nitelikte, davanın konusuz kalmadığı gözetilerek hüküm kurulması gerekirken, davacıya 01.09.2018 tarihinde yaşlılık aylığı bağlandığı anlaşılmakla, konusuz kaldığından yaşlılık aylığı talebiyle ilgili karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.