Esas No: 2024/1899
Karar No: 2025/1079
Karar Tarihi: 17.03.2025

**6. Hukuk Dairesi         2024/1899 E.  ,  2025/1079 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/1081 E., 2023/308 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Mersin 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2014/404 E., 2019/188 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, duruşma masraflarının yatırılmadığı anlaşıldığından duruşma isteminin reddine, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı kooperatif ile aralarındaki mevcut sözleşme gereğince öncelikle 5 katın tabliye döküm işlerinin yapılması karşılığında 143 ada, 2 parsel, E blok, 1. kat 2, 12. kat 23 ve 13. kat 25 no'lu bağımsız bölümlerin kendisine verilmesinin kararlaştırıldığını, anlaşma gereği iki katın işlemlerinin tamamlandığını, 3. katın kalıplarının çakıldığını, işin geldiği aşama ile bağımsız bölümlerden birinin tapusunun verilmesi gerekirken verilmediğini, bu nedenle inşaatın devam ettirilmediğini, kooperatifin bu kez E blokta bulunan eksik inşaat işlerinin tamamlanması halinde dava konusu bağımsız bölümlerin temlikinin sağlanacağını beyan ettiğini, belirtilen işlerin yapıldığını, dava konusu 3 adet bağımsız bölümün fiilen kendisine teslim edildiğini, ancak tapusunun verilmediğini, inşaata devam edilemediği süreçte inşaat mahallinde bulunan malzemelerinin zayi olduğunu, buna ilişkin D.İş dosyası ile tespit yaptırıldığını, zararın 161.158,45 TL olduğunun belirlendiğini, arsa sahipleri, kooperatif ve şirket arasında 137 ada, 1 parseldeki inşaatın bitirilmesi için anlaşma yapıldığını, 143 ada, 2 parseldeki inşaatın bitmiş olduğunu, arsa sahiplerinin bu taşınmazda bulunan E blokta hak ve alacaklarının bulunmadığını, bu taşınmazda davalı kooperatifin 9 adet bağımsız bölümü olduğunu, bu bağımsız bölümlerden 3’ünün kendisine temlik edilmesi gerektiğini, davalı şirket yetkilisi Abbas Çelik’e bağımsız bölümlerin temlikinin sağlanması amacıyla toplam 25.500,00 TL ödeme yapıldığını, devamında davalı şirkete 30.000,00 TL ve 8.500,00 TL ödeme yapıldığını, toplam ödemenin 64.000,00 TL olduğunu, dava konusu 3 adet bağımsız bölümün arsa sahipleri adına kayıtlı bulunduğunu, arsa sahibi olan Mustafa Şahin’in mirasçılarının murislerinden kendilerine intikal eden payları muvazaalı olarak davalı ...’a temlik ettiklerini, dava konusu bağımsız bölümlerin yaklaşık 10 yıldır fiilen kendisi ve harici olarak devrettiği kişiler tarafından davasız ve aralıksız olarak kullanıldığını belirterek; 143 ada, 2 parselde bulunan 2, 23 ve 25 no'lu bağımsız bölümlerin tapu kaydının iptali ile adına tesciline, olmadığı takdirde bağımsız bölümlerin güncel rayiç değerinin avans faizi ile birlikte müşterek ve müteselsilen davalılardan tahsiline, iki talebinin de kabul görmemesi durumunda 2004 yılında yaptığı imalat ve zayi olan malzeme bedellerinin işin tamamlandığı 01.03.2005 tarihinde itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ..., Rahime Kahveci varisleri ..., ..., ..., ... ve Ahmet Kiracı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilleri ile diğer davalı S.S. Akdeniz Dershanesi Konut Yapı Kooperatifi arasında müvekkillerinin arsasına konut yapılmak üzere Mersin 5. Noterliği'nin 16.10.1995 tarihli ve 44083 yevmiyeli kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye göre yapılacak bağımsız bölümlerin % 38'nin arsa sahiplerine, % 62'sinin ise müteahhit olan S. S. Akdeniz Konut Yapı Kooperatifine verilmesinin kararlaştırıldığını, daha sonra yüklenici kooperatifin mali sıkıntıya düşmesi nedeni ile arsa sahiplerinin muvafakati ile Mersin 8. Noterliği'nin 04.08.2011 tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesinin kısmi devir ve muvafakatname başlıklı sözleşmesinin ile E blok dışındaki inşaatın Mersin 5. Noterliği'nin 16.10.1995 tarihli ve 44083 yevmiyeli kat karşılığı inşaat sözleşmesi yüklenici kooperatif tarafından Işın Yapı İnş. San. ve Tic.Ltd. Şti'ne devredildiğini, Mersin 5. Noterliği'nin 16.10. 1995 tarihli ve 44083 yevmiyeli kat karşılığı inşaatı sözleşmesindeki tüm hakların korunduğunu, bu sözleşmenin 7. maddesinin site inşaatının tüm blokları ile bir bütün olduğu, kooperatifin genel iskân raporu alınıncaya kadar binalar üzerinde hiçbir tasarruf hakkına sahip olamayacağı ve talepte bulunamayacağı hükmünü içerdiğini, davacının S.S. Akdeniz Yapı Kooperatifi ile harici bir gayrimenkul alım satım sözleşmesi imzaladığını, bu sözleşmede müvekkillerinin taraf olmadığını, her ne kadar müvekkilleri satıma konu edilen gayrimenkulün arsa sahipleri iseler de davacının sözleşme imzaladığı S. S. Akdeniz Yapı Kooperatifi ile müvekkilleri arasında imzalanan sözleşmenin 7. maddesinde müteahhit genel iskân raporu alınıncaya kadar binalar üzerinde hiçbir tasarrufta bulunamayacağı kararlaştırıldığından ve müteahhit ile müvekkiller arasında imzalanan kat karşılığı inşaat sözleşmesi davacıyı da bağlayacağından müvekkillerinin iş bu davada pasif husumeti olmadığından davanın husumet yokluğundan reddi gerektiğini, Mersin 5. Noterliği'nin 16.10.1995 tarihli ve 44083 yevmiyeli kat karşılığı inşaat sözleşmesinin 6. maddesine göre sözleşmenin süresinin inşaat ruhsatının alınmasından itibaren 48 ay olduğunu, inşaatın halen bitirilmediğini, müvekkillerinin kooperatifi sürekli denetlediğini, inşaatın bitirilmesi hususunda defalarca uyarıda bulunduğunu ileri sürerek açılan davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı 3-Işın Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. yetkilisi cevap dilekçesi ile özetle; dava konusu inşaatın E ve A,B,C,D, bloklar olmak üzere iki bölümden oluştuğunu, davacının yapmak zorunda olduğu işlerin A,B,C,D, bloklarda olduğunu, fakat davacının E bloktaki daireleri işgal ettiğini, 3- Işın Yapı olarak A,B,C,D, bloklarını temlik aldıklarını, E bloğun temlik dışı kaldığını, arsa sahibi ile kooperatif anlaşamadıkları için E bloktaki 9 adet dairenin de kendilerine devredilmesini istediklerini, 3- Işın Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti'nin yetkili müdürlerinin Ali Kenan Naçar ve Nesim Ekrem olduğunu, Abbas Çelik’in şirketin kuruluşundan bugüne hiçbir yetkisinin olmadığını, sadece E bloktaki dokuz adet dairenin 3- Işın Yapı’ya devredilmesi ile ilgili noterden yediemin belgesi olduğunu, bunu da davacının iddia ettiği gibi muvazaalı olarak kullandığını, davacının taleplerinin yerinde olmadığını, tamamlamadığı işlerden dolayı 3 adet daireyi işgal ettiğini ve uygun olmayan yollardan satış vaadi ile sattığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yüklenici Akdeniz Dersanesi Konut Yapı Kooperatifi'nin arsa sahiplerine karşı yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebiyle dava konusu daireleri hak etmediği, dolayısıyla hak etmediği bir hakkı başkasına devretmesinin de söz konusu olamayacağı, davacının davalı ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'a yönelik tapu iptali ve tescil talebinin yerinde olmadığı, davalı S.S. Akdeniz Dersanesi Konut Yapı Kooperatifi ile yüklenici 3-Işın Yapı İnş. San. ve Tic.Ltd. Şti arasında yapılan ve davacı ...'ın da imzasını taşıyan 07.09.2013 tarihli sözleşme ile Mersin 5. Noterliği'nin 16.10.1996 tarihli, 44083 yevmiye numarasında kayıtlı kat karşılığı inşaat sözleşmesi ile arsa sahipleri ile karşılıklı olarak imza altına alınan sözleşmedeki hakların yer aldığı ve halen aynı sözleşmede yer alan E Bloktaki hakları S.S Akdeniz Dersanesi Konut Yapı Kooperatifi'ne ait olan 9 adet bağımsız bölümün 3-Işın Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti'ne devredilmiş olması, dairelerin tapuda taşeronlara devri konusunda yapılacak hesaplaşmada yüklenici 3-Işın Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti'nin hem yetkili hem de malen kefil konumunda olacağının düzenlenmiş olması, söz konusu devre davacı ...'ın da onay vermesi sebebiyle davacının Konut Yapı Kooperatifi'ne yönelik taleplerinin de yerinde olmadığı, davacının tapu iptal ve tescil talebi ile taşınmazların rayiç değerinin tahsiline ilişkin talebinin reddine karar verilmesi gerektiği, davalı Konut Yapı Kooperatifi'nin diğer davalı 3-Işın Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti ile yapmış olduğu 07.09.2013 tarihli sözleşmeye göre dava konusu taşınmazların da bulunduğu ki daireler üzerindeki haklarını 3-Işın Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti'ye devrettiği, söz konusu devrin gerçekleştiği 07.09.2013 tarihli sözleşmeye davacı ...'ın imza atarak onay vermesi sebebiyle dava konusu taşınmazların mülkiyetinin devrini istemeye yönelik hakkın yine davalı 3-Işın Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti'ne geçtiği, dava konusu uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için 07.09.2013 tarihli sözleşmede bahsedilen hesaplaşmanın yani tasfiyenin yapılması gerektiği, 29.03.2012 tarihli sözleşme ve 07.09.2013 tarihli sözleşmeler birlikte değerlendirildiğinde davalı 3-Işın Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti'nin 07.01.2004 tarihli betonarme sözleşmesindeki hak ve yükümlülükleri zımnen benimsediği, dolayısıyla davalı 3-Işın Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti'nin davacı ...'ın yapmış olduğu işlerin dava tarihi itibariyle değeri ile zayi olan malzemelerin ve inşaat mahalline getirilen, kullanılamaz hale gelmiş kerestenin inşaatta kullanılmaya devam edilmesi ya da başka inşaatta kullanılması halinde elde edilecek gelir tutarının davacıya ödemesi gerektiği, bu hususta alınmış 22.11.2016 tarihli raporda söz konusu inşaat ve malzeme bedelinin toplamının 251.062,80 TL olarak tespit edildiği gerekçesi ile tapu iptal ve tescil talebi ile taşınmazların rayiç değerinin tahsiline ilişkin taleplerin reddine, davacı tarafından taşınmaz üzerine yapılan imalatların bedeli, zayi olan inşaat malzemelerinin, kereste ile kerestenin kullanılamaması nedeniyle uğranılan zararın dava tarihi itibari ile bedeli olan 251.062,80 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı 3-Işın Yapı İnş. San. Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı 3-Işın Yapı İnş. San. ve Tic.Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı 3- Işın Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile inşaat seviyesinin % 90’ı aşmaması nedeniyle yüklenicinin edimini yerine getirmediği, bu nedenle asıl yüklenici veya alt yüklenici ile sözleşme imzalayan davacı taşeronun bu aşamada tapu iptali ve tescil isteyemeyeceği, taşeronun ancak yaptığı imalat bedelini hangi tarihte yapmış ise yaptığı yıl serbest piyasa fiyatlarına göre hesaplanarak verilmesini isteyebileceği, alt yüklenici olan davacının yaptığı imalatların bedelini istemesi gerektiği, bedelden devir sözleşmesinin tarafları olan 3-Işın Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile S.S. Konut Yapı Kooperatifi’nin müşterek ve müteselsil olarak sorumlu oldukları, davacının bu yöne ilişkin istinaf başvurusunun yerinde olduğu, karara esas alınan 22.11.2016 tarihli bilirkişi raporunda inşaatta kullanılmaz hale gelen malzeme tutarının 76.340,75 TL olduğunun bildirildiği, akdin feshi üzerine ihzarat olarak şantiyede bulunan malzemelerin yüklenici tarafından orada bırakılmayıp götürülmesi gerekirken şantiyede bırakılması nedeniyle kullanılamaz hale gelmesinde, davalının kusurlu sayılamayacağı, davalılar 3-Işın Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve kooperatifin 251.062,80 TL’den 76.340,75 TL düşülmesi ile hesaplanacak 174.722,05TL’den müşterek ve müteselsilen sorumlu oldukları gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

a. İnşaat % 93 seviyesinde bitirildiğinden öncelikli talepleri olan tapu iptal ve tescil talebinin kabulüne karar verilmesi gerektiğini,

b. Ruhsat alındıktan sonra belediye tarafından kat yoğunluğu 2 den 1,5 a düşürüldüğü için tamamlanamadığını, çünkü yeniden alınan ruhsatta bulunmadığını, zaten belediye yazısında da bu durumun belirtildiğini,

c. Kat yoğunluğu hususunda yapılmamasının objektif imkânsızlık olup olmadığının mahkemece araştırılmadığını,

d. Müvekkili tarafından 3- Işın...Ltd. Şti. 'e 55.500,00 TL ve 8.500,00 TL ödeme yapıldığı halde alacakları hesaplanırken bu kalemlerin dikkate alınmadığını,

e. Tüm davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, eser ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinden kaynaklanan tapu iptal ve tescil, tazminat istemlerine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.