Esas No: 2022/5677
Karar No: 2024/215
Karar Tarihi: 11.01.2024

**11. Hukuk Dairesi         2022/5677 E.  ,  2024/215 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2020/1188 Esas, 2022/970 Karar

DAVA TARİHİ :

HÜKÜM : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 1.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2017/191 E., 2018/372 K.

Taraflar arasındaki eserden kaynaklı haklara tecavüzün tespiti, ref'i, tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 09.01.2024 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili meslek birliğinin hak sahibi olduğu ve dava dilekçesinde listesi sunulan eserlerin 2012 yılında, davalıya ait TV24 logolu televizyon kanalında izin alınmaksızın ve mali hak bedeli ödenmeksizin kullanıldığını ve kullanılmaya devam edildiğini ileri sürerek tecavüzün tespiti ile ref'ini, men'ini, 2012 yılı yasal tarife üzerinden hesaplanan 4.000,00 TL telif bedelinin 3 katı olan 12.000,00 TL'nin ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, verilecek kararın ilanına karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili ıslah dilekçesi ile, maddi tazminat istemini 277.310.11 TL'ye yükseltmişitr.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu yayının "..." isimli sanatçının 50. sanat yılı ve ... isimli sanatçının 13. ölüm yıl dönümü sebebiyle yapılan haber içerikli anma ve klip tanıtım programları olduğunu, programda bazı sanatçıların katılımıyla ... ve ...'nun sanat yaşamlarının, müziğe yaptıklarının dile getirildiğini, geçmişteki söyleşi, canlı yayın ve konser görüntülerinin ve şarkılarından görüntülerin alıntı-kolaj yapılarak haber maksadıyla aktarıldığını, topluma mal olan sanatçıların hayatı hakkında yapılan anma programlarında kullanılan sanatçının eserlerinin "izin alınmadan işlenmesi, temsil edilmesi veya çoğaltılıp değiştirilmesi veya satışa sunulması" olarak nitelenemeyeceğini, Eser Sahibinin Haklarına Komşu Haklar Yönetmeliği'nin 24 üncü maddesinin g bendi uyarınca fikir ve sanat eserlerinin kamu düzeni, eğitim, bilimsel araştırma yada röportaj amacıyla kazanç amacı güdülmeden icra edilmesi halinde komşu hak sahibinin izni alınmasının zorunlu olmadığı hallerden olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bilirkişi raporları esas alınmak sureti ile davanın kabulüne, FSEK'in 68. maddesine göre 277.310.11 TL'nin 03.02.2012 tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsili ile davacıya ödenmesine, taraflar arasında FSEK 'in 68. maddesine dayalı talep sebebiyle farazi sözleşme kurulmuş olduğundan ref ve men taleplerinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ıslahın zamanaşımı süresi içerisinde yapılmadığını, davacının meslek birliği tarifesi üzerinden kullanıcılarla sözleşme yapıp bu fiyatlar/değerler üzerinden faturalandırmalarda bulunduğu 28.12.2012 tarihili dilekçe ekinde dosyaya sunduğu belgeyle doğruladığından belirsiz alacak davasından söz edilemeyeceğini, dava konusu yayının haber amaçlı anma programı olduğunu, yapımcı ve sunucu ... tarafından hazırlanan programda ..., ..., ... gibi sanatçıların katılımlarıyla ... ve ...'nun sanat yaşamları dile getirilirken, onların geçmişteki söyleşi ve konserinden yapılan alıntıların da habere konu yapıldığını, topluma mal olan bir sanatçıyı anmanın, yaşamından anlık görüntüler alıntı yapılarak haber yapılmasının hukuka aykırı bir eylem olarak değerlendirilemeyeceğini, ...' ın programda kendi şarkılardan kısa bölümler/kesitler söylemesinin haberin müzik yayını olması anlamına gelmeyeceği gibi, davacının münhasır haklarına bir tecavüz olarak da değerlendirilemeyeceğini, şarkıların bestecileri olan ..., ... ve ...'ın katıldığı programda bağlantılı ve komşu hakların ihlalinin de söz konusu olamayacağını, davalı 24 TV'nin muhafazakâr çizgide tematik yayın yapan ve ağırlıklı olarak haber yayınlayan bir kanal olduğundan müzik-dinleti yayını yapması düşünülemeyeceğini, keza Komşu Haklar Yönetmeliğinin 24 ncü maddesinin g bendi gereğince fikir ve sanat eserlerinin kamu düzeni, eğitim-öğretim, bilimsel araştırma veya haber amacıyla icra edilmesinin hukuka aykırı olamayacağının vurgulandığını, programa katılan sanatçıların seslendirdiği veya alıntı/kolaj olarak verilmiş şarkıların zaman itibarıyla bir dakikadan az olduğunu, 6112 Sayılı Yasa'nın ''Kısa gösterim hakkı'' başlıklı 16. maddesinde; haber tanıtımlarda ''90 saniye'' süreyle yayın yapmanın hukuka uygun bir eylem sayıldığını, davacının 18.11.2014 günlü oturumda sunduğu listesine bakıldığında, hiçbir eserin niza konusu haber yayınında 90 saniye süreyi aşmadığının anlaşıldığını, bir sanatçının ölüm yıldönümünde onun sanat yaşamından verilen anlık görüntü ve şarkıların asla bir hak tecavüzü veya tazminatı gerektiren bir eylem olarak nitelenemeyeceğini, hüküm özetinin tirajı yüksek bir gazetede ilanına hükmedilmesinin hukuk ve uygulamaya aykırı olduğunu, bilirkişi raporları arasında çelişkiler bulunduğunu, davacı tarafın tüm eserleri temsile yetkili olduğuna dair bir belge sunulmadığını, bu hususun bilirkişiler tarafından da tespit edildiğini, yayının yapıldığı 2012 yılındaki gelir durumu sorulmadan hüküm kurulduğunu, bilirkişilerin mali hak sahipliğine ilişkin değerlendirmelerinin hatalı olduğunu, ortada bir yetki belgesi veya vekâletname bulunmadığını, dava konusu eserlere ilişkin yetki belgelerinin ise geçersiz olduğunu, FSEK' un 35. maddesi kamuya mal olan sanatçının yaşamıyla ilgili, toplum kültürüne katkıda bulunacak haber/anma amaçlı programların yapılmasını öngörürken bir eserden, bilimsel ve kültürel amaçlı iktibas yapılmasını hukuka uygunluk sebebi saydığını, Komşu Haklar Yönetmeliğinin 24 üncü maddesinin c bendinde de; eserin röportaj amacıya ve kazanç amacı güdülmeden icra edilmesini hukuka uygun eylem saydığını, bu durumlarda hak sahibinden izin almanın şart olmadığını, bilirkişinin tüm tarife bedelini dikkate alınarak lisanslama bedeli üzerinden hesap yapmasının kabul edilemeyeceğini ileri sürerek Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ıslahın tahkikatın sona ermesine kadar yapılabileceği, ıslaha karşı zamanaşımı definde bulunulamayacağı, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla tazminat davası açan davacının hukuki yararının bulunduğu, davacı meslek birliğinin sunduğu MSG üyelik başvuru formları ve üyelik yetki belgeleri ile eserlere ilişkin eser bildirim listeleri incelendiğinde, davacının ...'ya ait listelenen on altı şarkı ile ilgili hak takibine yetkili olduğu, kaldı ki, 01.10.2015 tarihli bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere, ... varisleri ile Müzikotek firması arasında yapılan sözleşmelerin eki olarak dosyaya sunulan ''Ek liste A'' ve ''Ek liste B'' başlıklı listelerin üzerinde yer alan ''MSG.A.2007 50/06377'' formatlı kaşeler ile bu kaşelerin altında yer alan 15.01.2007 tarih kaşesinin, bu dökümanın ''meslek birliğine eser bildirim listesi'' olarak verildiği yönünde değerlendirilmesi gerektiği, bu değerlendirmenin sektörel teamüllere de uygun olduğu, diğer yandan, yine üyelik başvuru formları ve üyelik yetki belgeleri ile eserlere ilişkin eser bildirim listeleri incelendiğinde; 12.05.2012 tarihli yayınında tespit edilen ''Kara kara badem gözler'' adlı eserin söz ve müzik (...), ''Eylülde gel'' ve ''Sonbahar kokulu şiirler'' adlı eserlerin söz (..., ... ...) yönünden davacı meslek birliğinin mali hak takibi yetkisinde olduğu, 3112 sayılı Kanun'un un 16. maddesinde yer alan kısa gösterim hakkının ancak kamu için büyük önem arz eden olaylara münhasır olarak haber programları için geçerli olduğunun düzenlendiği, eldeki davanın konusunun izinsiz yayınlanan müzik eserleri olması sebebiyle, davalı eyleminin kısa gösterim hakkı kapsamında hukuka uygunluk sebebi sayılamayacağı, meslek birliklerinin toplu hak yönetimi usulüne göre sektörde takip yaptığı, bu takibin tarifeler üzerinden yapıldığı, tarifelerin yayın kategorisine göre değişkenlik gösterdiği, dolayısıyla somut olayda yayın yapılan kanalın tematik olmasının bir hukuka uygunluk sebebi olamayacağı, yapılan lisanslamaların, ilgili meslek birliği repertuvarında yer alan eserlerin, ilgili mecra tarafından takvim yılı içerisinde kullanılma haklarıyla ilgili olduğu, kullanılan eser sayısının ve kullanım sıklığının değil, repertuvarın kullanım haklarının lisanslanmasının söz konusu olduğu, dolayısıyla tek tek eser üzerinden bir hesaplamanın söz konusu olamayacağı, sadece tespiti yapılan eserler üzerinden bir hesaplama yapılabilmesi için kriterleri belirli olan sektörel uygulamaların varlığı gerektiği, ancak bu durumun sektörel gerçeklerle örtüşmediği gerekçesi ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davacı meslek birliği üyelerine ait eserlerin davalıya ait tv kanalında izinsiz ve mali hak bedeli ödenmeksizin kullanıldığı iddiasına dayalı tecavüzün tespiti ve meslek birliği tarifesi nazara alınarak hesaplanacak tazminatın tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu 42 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir

2. Davalıya ait TV 24 logolu tv kanalında 03.02.2012 ve 12.05.2012 tarihlerinde yayınlanan ''Bir Şarkısın Sen '' isimli tv programında davacı meslek birliği üyesi olan sanatçılara ait eserler davacıdan izinsiz şekilde kullanılmış ise de; yayınların tematik ve anma amacı taşıyan bir nitelikte olduğu, yayında kullanılan eserlerin oldukça kısa süreli birer alıntı şeklinde olduğu, yayınların eserin izinsiz kullanılması amacıyla değil sanatçıların hayatları ve eserleri hakkında bilgi verilmesi amacı ile yayınlandığı görülmüştür.

3. Öte yandan davaya konu programlara ...'nun varisleri ile ...'ın bizzat kendisinin de katıldığı, programlarda eserlere yer verilmesinin ticari kullanım amacı taşımadığı, nitekim 1 Ocak 2021 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere kabul edilen Meslek Birliklerine Verilecek Yetki Belgesi Hakkında Yönetmelikte de yetki belgesi veren hak sahibinin eserlerinin ve bağlantılı hak konularının ticari olmayan amaçlarla kullanıma izin verme hakkına sahip olduğu da yeni bir düzenleme olarak getirilmiştir.

4. Bu itibarla Mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, hükmün temyiz eden davalı yararına bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı vekilinin bozma kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.