Esas No: 2023/4740
Karar No: 2023/5671
Karar Tarihi: 22.05.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/4740 E.  ,  2023/5671 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2020/2003 E., 2022/1644 K.

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 36. İş Mahkemesi

SAYISI : 2019/221 E., 2020/291 K.

Taraflar arasındaki prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, davacının 2000 yılı Şubat ayından -13.01.2016 tarihleri arasındaki çalışmasına ilişkin prime esas kazançlarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, davacının huzurdaki dava ile ileri sürdüğü iddialarının kurum kayıtlarına eş değerde belgelerle kanıtlaması gerektiğini, gerektiğini, davacının bu iddiasını ve çalışmanın niteliği ve ödenen ücretin somut delillerle ispatlaması gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; somut olayda, davacı vekili davacının 2000 yılının Şubat ayından 13.01.2016 tarihine kadar davalı işyerinde kesintisiz olarak çalıştığını, son net ücretinin 4.015 TL olduğunu ve kuruma bildirilen ücretlerinin gerçek ücreti üzerinden tespitini talep etmiştir. Davacının ücret iddiaları senetle ispat sınırı üzerindedir. Yapı Kredi Bankasından celp edilen davacıya ait banka kayıtları incelendiğinde davacı hesabına yatırılmış ücretlerin 23.05.2012 tarihinde yatırılmaya başlandığı ve 29.12.2015 tarihine kadar ‘İnnova Kozmetik’, ‘...’ ve ‘.../İnnova Kozmetik’ açıklamaları ile olmak üzere yatırılmış olduğu görülmektedir. Davacının banka hesap hareketleri incelendiğinde, yatırılmış olan ücretler, dava dosyası kapsamına sunulmuş olan davalı işyeri unvanı ile antetli 07.12.2007 tarihli belgelerin yazılı delil başlangıcı niteliğinde olduğu ve bu durumunda, emsal ücret bilgileri, tanık anlatımları ve tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler de dikkate alındığında davacının 07.12.2007 tarihinden itibaren talep etmiş olduğu ücretlerle davalı işyerinde çalıştığı kanaatine varılmakla davanın kısmen kabulüne, davacının 01.12.2007-14.01.2016 dönemindeki prime esas kazançlarının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı kurum vekili, HMK 288 inci maddesi gereğince yazılı sınırları aşan ücret iddialarının yazılı delil ile ispatlanması gerektiğini eksik ve hatalı incelemeye dayalı kararın kaldırılması gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosyaya ibraz edilen 07.12.2007 tarihli davalı iş yerinin anteti bulunan davacının aylık net 2800 TL ücret aldığı yazılı belge, gelen emsal ücret araştırmaları cevabi yazıları değerlendirildiğinde mahkemeye ibraz edilen belgenin yazılı delil başlangıcı sayılarak hesaplanan bilirkişi raporuna göre verilen kararın yerinde olduğu istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının prime esas kazancının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 77 nci, 5510 sayılı Kanunun 80. ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme

Somut dosyada; davacı prime esas kazancının tespitini talep etmiş, Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de prime esas kazancın tespiti yönünden yeterli araştırma yapılmadan hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanun'un “Prime esas ücretler” başlığını taşıyan 77 nci maddesinin 1 inci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “Prime esas kazançlar” başlıklı 80 inci maddesinin 1 inci fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır.

1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun; 288 inci maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belirli bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belirli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, 289 uncu maddesinde, 288 inci madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 292 nci maddesinde de, senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça verilen kağıt ve belgeler olduğu belirtilmiştir. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 200 üncü ve 202 nci maddelerinde de bu düzenlemeler korunmuştur.

Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır. Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

İnceleme konusu dosyada; davacının 01.05.2000-14.01.2016 tarihleri arasında davalı iş yerinde çalıştığı, çalıştığı dönemde asgari ücretten bir miktar fazla olmak üzere bildirim yapıldığı anlaşılmaktadır. Dosyada buluna Yapı Kredi Bankası hesap ekstresinde davacı adına 23.05.2012-29.12.2015 döneminde ücret yatırılmış olup, 07.12.2007 tarihli davalı iş yeri antetli yazıda sosyal yardımlar dahil davacının aylık net ücretinin 2.800.00 TL olduğu belirtilmiştir.

Somut dosyada banka ödemelerinin bulunduğu dönemler dışında kalan sürelerdeki kabul hükmü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Bu itibarla mahkemece davacıya yapılan ücretlere ilişkin bordrolar celp edilmeli, ödemeye ilişkin banka kayıtları celp edilmeli, bütün bilgi ve belgeler değerlendirilmek suretiyle yukarıda belirtilen açıklamalar kapsamında inceleme yapılarak sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.