Esas No: 2022/176
Karar No: 2023/2234
Karar Tarihi: 22.02.2023

**4. Hukuk Dairesi         2022/176 E.  ,  2023/2234 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2016/62 E- 2021/298 K

HÜKÜM/KARAR : Kabulüne

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 05.05.2015 gün, 2014/18636 E, 2015/6642 K sayılı bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karar davalı ... Tic. Ltd. Şti vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı borçlu ... Yem Tarım ve Hayvancılık San Tic. Ltd. Şti hakkında takip başlattığını, borçlunun alacağı karşılayacak mal varlığı olmadığını, davalı borçlunun adına kayıtlı Osmaniye İli, Bahçe İlçesi, ... köyü, 73 ada, 7 parselde kayıtlı gayrımenkulünün ipotek borcundan kaynaklı olarak Türkiye İş Bankası tarafından yapılan ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takipte alacağa mahsuben banka tarafından satın alındığını, dava dışı banka ile davalı borçlu arasında geri alım sözleşmesi imzalandığını, davalı borçlunun sözleşme gereğini yerine getirmediğini, davalı borçlu ile organik bağı bulunan ... Turizm ve İnş. San Tic. AŞ tarafından geri alım sözleşmesi gereğinin yerine getirilip gayrımenkulün kendi adına tescilinin sağlandığını beyan ederek davalılar arasındaki nam-ı müstear a dayalı tasarrufların iptalini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Turizm ve İnş. San. ve Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin bu fabrikayı İş Bankasından pazarlıkla satın aldığını, müvekkili şirketin sahiplerinin, ... şirketi sahiplerini tanıdığından esasen fabrikanın İş Bankasına geçtiğini, müvekkili şirketin bu fabrikayı almasını önerenin ... Şirketi sahipleri olduğunu, fabrikayı satın alma görüşmesine ... Şirketi sahiplerinden ... ile birlikte gidildiğini, İş Bankasının öncelikle ... Şirketine teklifte bulunduğunu, ... Şirketinin alamayacağını beyan etmesi üzerine usulen ...'den fabrikanın ... Şirketine satılması için muvafakat alındığını, buradaki muvafakatın hiçbir hukuki kıymetinin olmadığını, sadece ticari ahlak kuralları gereği eski malikin bilgisine dayalı olarak başkasına satışın yapıldığını göstermek için alınmış bir muvafakat olduğunu, fabrikanın müvekkili şirket tarafından satın almasında ... Şirketi veya ...'in hiçbir katkısı olmadığını, müvekkilinin, sırf ... Şirketi sahiplerine iyilik yapmak ve moral vermek için bir protokol yaptığını, bu protokolün karşılığında karşı tarafın asla bir katkısı olmadığından fabrikada ... firmasının bir ortaklığının söz konusu olmayıp muvazaalı bir alım satım olmadığını, dava konusu fabrikanın T. İş Bankası tarafından icra ihalesi yoluyla 176.000,00.-TL'ye satın alındığını, açık arttırmada satın alınan malın fiyatının açık arttırma bedeli olduğunu, bu bedelin düşük olduğunu ileri sürmenin mümkün olmadığını, müvekkili şirketin ise 2.804,00.-TL kar vererek bu fabrikayı 178.804,00.-TL'ye İş Bankasından satın aldığını, borçlunun icra yolu ile satılan bir malda satıştan sonra mülkiyet hakkının olduğunu iddia etmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan ederek davanın reddini istediklerini bildirmiştir.

2.Davalı ... Ltd. Şti. adına çıkartılan davetiyenin usulüne uygun olarak tebliğ edilerek dönmesine rağmen yargılamaya katılmadığı, cevap dilekçesi de vermediği anlaşılmıştır.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 03.06.2014 tarihli ve 2013/57 E., 2014/300 K. sayılı kararı ile " yasal şartları oluşmayan davanın reddine " karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz yoluna başvurulmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 17.Hukuk Dairesi'nin 05.05.2015 tarihli, 2014/18636 E- 2015/6642 Karar sayılı ilamı ile; "..... davalı ...nin ortakları ile borçlu Şirket ortakları arasındaki tanıdıklıktan kaynaklı ilişkiler nazara alındığında ve cevap dilekçesinin içeriği irdelendiğinde borçlunun, dava dışı İş Bankası AŞ elindeki taşınmazı diğer davalı ile anlaşarak satın aldığı hususu anlaşıldığından davanın kabulü yerine yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığı " gerekçesi ile hükmün BOZULMASINA karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 10.06.2021 tarih, 2016/62 E., 2021/298 K sayılı uyulan bozma kararı doğrultusunda yapılan yargılama neticesinde, ,davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Tic. Ltd. Şti vekili temyiz dilekçesinde davacı tarafından aynı davalılar aleyhine başka bir icra dosyasındaki alacağın tahsili için açılan Bahçe Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/46 E sayılı tasarrufun iptali davasının lehlerine reddedildiğini, bu dosya incelenmeden karar verilmesinin doğru olmadığını, dava değerinin belli olmadığını, alacağın gerçek bir alacak olmadığını, vekillerin aynı olmasının muvazaayı ispatlamayacağını, müvekkili hakkında kötü niyetli olduğunun da ispat edilemediğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalılar arasındaki tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3/2 maddesi delaletiyle 1086 sayılı HUMK'nun 427 ve devamı maddeleri,

2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanun'un 277 ve devamı maddeleri

3. Değerlendirme

1- Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davalı ... Tic. Ltd. Şti vekilinin aşağıdaki bent dışında yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2- İptal davasından maksat İİK.nun 278, 279 ve 280. maddelerinde yazıldığı gibi alacağın tahsilini temin için borcun doğumundan sonra yapılan tasarrufların iptaline hükmettirmektir. Özellikle İİK.nun 278.maddede akdin yapıldığı sırada kendi verdiği şeyin değerine göre borçlunun ivaz olarak pek aşağı bir fiyat kabul ettiği ve yasanın bağışlama hükmünde olarak iptale tâbi tuttuğu tasarrufların iptali gerektiğinden mahkemece ivazlar arasında fark bulunup bulunmadığı incelenmelidir. Aynı maddede sayılan akrabalık derecesi vs. araştırılmalıdır. Keza İİK.nun 280.maddesinde malvarlığı borçlarına yetmeyen bir borçlunun alacaklılarına zarar vermek kastıyla yaptığı tüm işlemler, borçlunun içinde bulunduğu mali durumu ve zarar verme kastının işlemin diğer tarafınca bilindiği veya bilinmesini gerektiren açık emarelerin bulunduğu hallerde tasarrufun iptal edileceği hususu düzenlendiğinden yapılan işlemde mal kaçırma kastı irdelenmelidir. Öte yandan İİK.nun 279.maddesinde de iptal nedenleri sayılmış olup bu maddede yazılan iptal nedenlerinin gerçekleşip gerçekleşmediği de takdir olunmalıdır.

İİK.nun 282. maddesi gereğince iptal davaları borçlu ve borçlu ile hukuki muamelede bulunan veya borçlu tarafından kendilerine ödeme yapılan kimseler ile bunların mirasçıları aleyhine açılır. Ayrıca, kötü niyetli üçüncü şahıslar hakkında da iptal davası açılabilir. Buradaki üçüncü kişiden maksat, borçlu ile doğrudan işlem yapan değil, borçlu ile işlemde bulunan kişiden mal veya hakkı satın alan kişi olup uygulamada buna dördüncü kişi denilir. Borçlu ile işlemde bulunmayan dördüncü veya ondan sonraki kişiler hakkında dava açılıp açılmaması davacının isteğine bağlıdır ve bu kişiler yönünden iptal kararı verilebilmesi kötü niyetli olduklarının yani borçlunun alacaklılara zarar verme kastı ile hareket ettiğini bilen veya bilmesi gereken kişilerden olduklarının kanıtlanmasına bağlıdır.

İİK’nın 283/II maddesine göre de iptal davası, üçüncü şahsın elinden çıkarmış olduğu mallar yerine geçen değere taalluk ediyorsa, bu değerler nispetinde üçüncü şahıs nakden tazmine (davacının alacağından fazla olmamak üzere) mahkûm edilmesi gerekir. Bu ihtimalde 3. kişinin sorumlu olduğu miktar, elden çıkarılan malın elden çıkarıldığı tarihteki gerçek değeridir.

Somut olayda, davalı boçlu ... Yem Tarım ve Hayvancılık San Tic. Ltd. Şti 'nin adına kayıtlı Osmaniye İli, Bahçe İlçesi, ... köyü, 73 ada, 7 parselde kayıtlı gayrımenkulünün ipotek borcundan kaynaklı olarak Türkiye İş Bankası tarafından yapılan ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takipte alacağa mahsuben banka tarafından satın alındığını, dava dışı banka ile davalı borçlu arasında geri alım sözleşmesi imzalandığını, davalı borçlunun sözleşme gereğini yerine getirmediğini, davalı borçlu ile organik bağı bulunan ... Turizm ve İnş. San Tic. AŞ tarafından geri alım sözleşmesi gereğinin yerine getirilip gayrımenkulün kendi adına tescilinin sağlandığını, bozmaya uyularak yapılan yargılama sırasında da dava konusu gayrımenkulün ... Temizlik İlaçlama Tic. Ltd. Şti ne devredildiği, ... şirketinin de davaya dahil edildiği anlaşılmıştır.

Uyulan bozma ilamı gereğince mahkemece; davalılar ... ile ... Turizm vekilinin bu dosyada ortak olduğu, dava konusu taşınmazda davalı ...'ın diğer davalı ... Turizm'in 2011 yılından itibaren kiracısı olduğunun vekili tarafından belirtildiği, bu nedenle tarafların birbirinin maddi durumunu bilebilecek kişiler olduğu, ayrıca davalılar ... ve ... vekilinin bozma öncesinde 10.08.2019 tarihli ... Limited şirketi ile borçlu ... limited şirketi dava dışı ... ve ... arasındaki protokole göre dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan fabrikayı ortak olarak işletmek amacı ile satın aldığı, gerekçesi ile davacının davasının kabulü ile, Osmaniye ili Bahçe ilçesi, ... Köyü 199 ada 7 ve 8 nolu parsellerde davalılar ... Limited şirketi ile ... Temizlik Limited şirketinin tasarrufun iptali ile davacıya Osmaniye 2. İcra müdürlüğünün 2006/65 esas sayılı dosyasındaki alacak ve ferileri ile sınırlı olmak üzere cebri icra ve tahsil yetkisi verilmesine karar verilmiştir.

Mahkemece davalı ... Tic. Ltd. Şti ile davalı ... Turizm ve İnş. San Tic. Ltd. Şti'nin vekillerinin aynı olduğu, davalı ...'ın da davalı ... Turizm'in kiracısı olduğu gerekçesi ile tüm davalılar yönünden davanın kabulüne karar verilmişse de; davalı ... Tic. Ltd. Şti'nin davalı borçlu ... Yem Tarım ve Hayvancılık San. Tic. Ltd. Şti'nin durumunu bilen veya bilmesi gereken kişilerden olduğu, veya aralarında (davalı borçlu ile ... Temizlik Ltd. Şti arasında) ticari iş, arkadaşlık vs herhangi bir organik bağ olduğu da davacı tarafından ispat edilememiştir.

Ayrıca davacı tarafından farklı bir alacak için aynı taşınmaz yönünden aynı davalılar aleyhine açılan Bahçe Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2014/46 sayılı dosyasın da da davalı ... Tic. Ltd. Şti yönünden davanın reddine karar verildiğinin anlaşılmasına göre, iş bu dava dosyasının da incelenerek sonucuna göre(kararın kesinleşip kesinleşmediği de belirlenerek) İİK 283/II hükmü gereğince işlem yapılması gerekirken, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle

Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... San Tic. Ltd. Şti vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine,

Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... San Tic. Ltd. Şti 'nin temyiz itirazlarının kabulü ile; İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalı ... San Tic. Ltd. Şti 'ne iadesine,

22.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.