Esas No: 2023/318
Karar No: 2023/440
Karar Tarihi: 18.01.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/318 E.  ,  2023/440 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2020/350 E., 2022/48 K.

DAVALILAR : 1- ... Görüntü ve Ses Hizmetleri-... vekili Av. ...

2-... vekil Av. ...

DAVA TARİHİ : 11.11.2013

HÜKÜM/KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet ve prime esas kazancın tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı, işveren ...'a bağlı olarak ... Görüntü ve Ses Hizmetleri isimli şirket bünyesinde Eylül 2011 yılında çalışmaya başladığını, davacının aylık 1.500 TL net maaş aldığını, iş başlangıcında SGK'ya işe başlama bildiriminin yapılmadığını, sigorta primlerinin ödenmediğini, iş akdinin 19.03.2013 tarihinde tek taraflı olarak feshedildiğini, davacının ücretlerinin banka hesabına yatırıldığını, davacının adına kayıtlı gayrimenkul ve menkullerinin bulunmadığını, iş akdi feshedildiğinden beri işsiz ve sosyal güvencesinin bulunmadığını, ailesinin yardımıyla geçimini sağladığını, davacının ekonomik durumuna ilişkin sorgulama ve soruşturma yapılarak davacının Adli Yardım kapsamında yargılama giderleri ve harçlardan muaf tutulmasını, açıklanan nedenlerle öncelikle Adli Yardım talebinin kabulünü, davacının ... Görüntü ve Ses Hizmetleri - ... isimli işverenlik bünyesinde 01.09.2011 tarihinden 19.03.2013 tarihine kadar aylık 1.500 TL ücretle işçi olarak çalıştığının tespitini, tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretlerinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde; davacının yaptığı iş dikkate alındığında davacının ... Görüntü ve Ses Hizmetleri - ... firmasında çalışmadığını, davalı ...'ın eski bir müzisyen olduğunu, pek çok ünlü şarkının altında imzasının bulunduğunu, önceden yaptığı şarkılardan MESAM aracılığıyla telif ödemesi aldığını, anılan şahıs firmasını da müzik çalışmalarından gelen telif Ödemelerine ilişkin fatura kesmek amaçlı kurduğunu, firmanın tüm faaliyetinin bu olduğunu, bundan dolayı herhangi bir çalışana ihtiyacı bulunmadığını, davacının dilekçesinde iş ve çalışma saatleri ile ilgili bilgi verilmemişse de davacının ...'ın kurucularından olduğu Türkiye Küçük Millet Meclisleri - TKMM isimli sivil toplum kuruluşunda gönüllü ve kısmi zamanlı olarak çalıştığını, söz konusu sivil toplum faaliyetleri ...'ın çalışmaları ve çabalan ile ilerlediğinden çalışanlara yapılan ödemelerde ... 'ın banka hesabından yapıldığını, davacının söz konusu sivil kuruluşunda çalıştığını kabul ettiğini/davacının işinin ayda bir toplanan TKMM toplantılarında gösterilmek üzere hazırlanan 15 dakikalık videonun montajını hazırlamak olduğunu, daha sonrasında haftada bir 10 dakikalık söz milletin adlı videonun montajından ibaret olduğunu, davacının çalışması haftada sadece birkaç gün ve o günlerde de asla yarım günü geçmediğini, davacının her gün işe düzenli gelmesini de tam zamanlı çalışmasını da gerektirmediğini, davacının davalının firmasında değil sivil toplum kuruluşunda tam zamanlı değil kısmı zamanlı çalıştığını, açıklanan nedenler ve aşamada ortaya çıkacak gerçekler karşısında haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının dilekçesinde 09.2011 - 19.03.2013 tarihleri arasında çalıştığını, sigorta primlerinin gerçek kazanç üzerinden yatırılmadığını, hizmetlerinin gerçek prim üzerinden tespitini talep ettiğini, hizmet tespit davaları kamu düzenine ilişkin olup, resen araştırma ilkesinin geçerli olduğunu, davanın tüm yönleri ve delilleri ile incelenmesi gerektiğini, davalı iş yerinin kanun kapsamına alındığı tarih araştırılmalı, kapsam öncesi çalışmaların dikkate alınmamasını, davalı kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğinden kurum aleyhine vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilmemesini, davacının fiili çalışma olgusu belirtilen esaslar dahilinde tum deliller değerlendirilerek araştırılmasını, fiili çalışma olgusunun somut inandırıcı deliller ile ispatlanması ispatlanamaması halinde red kararı verilmesini, davanın esastan reddine, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 18.01.0222 tarihli ve 2020/350 Esas, 2022/48 Karar sayılı kararıyla;

Tüm dosya kapsamı değerlendirilmekle birlikte; Yargıtay bozma ilamı ile her ne kadar "...davacının aylık 1500 TL ücretle çalıştığının kabul edilmesine karşın hüküm fıkrasında; davacının çalışmalarının asgari ücret üzerinden belirlenerek davanın kabulüne şeklinde hüküm kurulması nedeniyle hüküm ile gerekçe arasında çelişki oluşturulmuştur." denilmiş ise de, dinlenen tanıkların davacının 1.500 - TL ücretle çalıştığı yönündeki beyanları ve banka hesap dökümleri dikkate alındığında davacı yana maaş ödemesi adı altında düzenli olarak yapılan ödeme miktarına göre davacının davalı yanında 1.500 - TL net ücretle çalıştığı yönünde kanaat getirilmiş olup, gerek bozma öncesi gerek ise bozma sonrası alınan bilirkişi raporlarında 1.500 - TL net ücret üzerinden davacının kuruma bildirilmesi gereken prime esas kazanç miktarının tespit olunduğu alınan raporların denetime uygun olduğu gerekçesiyle,

Davanın kabulü ile,

Davacının davalı işyerinde

01.09.2011-31.12.2011 tarihleri arasında 119 gün ve günlük 49,94 TL

01.01.2012-31.06.2012 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 52,89 TL

01.07.2012-31.12.2012 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 56,11 TL

01.01.2013-19.03.2013 tarihleri arasında 79 gün ve günlük 58,38 TL

Prime esas ücretle çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Bozma ilamında;

2.1- Mahkemece, gerekçesinde, davacının aylık 1500 TL ücretle çalıştığının kabul edilmesine karşın hüküm fıkrasında; davacının çalışmalarının asgari ücret üzerinden belirlenerek davanın kabulüne şeklinde hüküm kurulması nedeniyle hüküm ile gerekçe arasında çelişki oluşturulmuş olduğu,

2.2-Yine Mahkemece; davacının talebinin aylık 1500 TL ile çalıştığına ilişkin olmasına karşın, asgari ücretle çalıştığının tespitine yönelik kısmen kabul kararı vermesi gerekirken, kabule dair hüküm tesis etmek suretiyle hüküm fıkrasında kendi içinde çelişki oluşturulmuş olduğu,

2.3-Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular üzerinde durulmadan çelişkili ve infaza elverişli olmayacak şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olduğundan bahisle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1-Davalı Kurum vekili; davanın kanıtlanamadığını, yazılı delil bulunmadığını, tanık beyanlarının soyut kaldığını, ücret iddiasının yazılı belge ile kanıtlanması gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

2-Davalı şirket vekili; davalının somut bir işi ve faaliyeti bulunmadığından çalışana ihtiyacı olmadığını, davacının bu işyerinde ne işi yaptığının kanıtlanamadığını, davanın husumet yokluğundan reddinin gerektiğini, husumetli tanık beyanlarına itibar edilmesinin doğru olmadığını, davacının iş akdinin sona ermesinden sonra sivil toplum kuruluşları çalışanı olduğunu ifade ettiğini, davacının Türkiye Küçük Millet Meclisleri (TKMM) isimli sivil toplum kuruluşunda gönüllü ve kısmi zamanlı olarak çalıştığını, tam zamanlı çalışmasının bulunmadığını belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının davalı şirket bünyesinde 01.09.2011-19.03.2013 tarihleri arasında aylık 1500 TL ücretle çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 7. maddesi uyarınca, 01.10.2008 tarihi öncesi isteme ilişkin davanın yasal dayanağı mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 79/10. ve 01.10.2008 tarihi sonrası isteme ilişkin davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddeleridir.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, gönderilmesine,

18.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...