Esas No: 2022/8854
Karar No: 2023/345
Karar Tarihi: 16.01.2023

**5. Hukuk Dairesi         2022/8854 E.  ,  2023/345 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 39. Hukuk Dairesi

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Çerkezköy 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usûl eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; dava konusu Tekirdağ ili, .... ilçesi, ... Mahallesi 575 ada 22 parsel sayılı taşınmaza kaldırım genişletilmesi yapılarak el atıldığını, belirlenen bedele dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde; idare mahkemesi görevli olduğundan adlî yargı yoluna başvurmasının hatalı olduğunu, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun (3194 sayılı Kanun) 34 üncü maddesi gereği olarak, davacının zemin kat olan taşınmazını dükkan olarak kullanmasına rağmen yaya kaldırımı ile aynı seviyedeki ön bahçelerini yayaya açık bulundurmayarak bahçe duvarı yapıldığından bahçe duvarı kaldırılarak mevzuata uygun olarak çalışma yapıldığı mülkiyete hiçbir şekilde el atmadığını, davacının yararına olarak ön bahçesini düzenlediğini, parselin bulunduğu güzergaha TESKİ ve TREDAŞ tarafından yapılan elektrik ve su hattı çalışmaları sebebiyle yolda çalışmalar yapıldığını, bu çalışmalar sonrasında yolun düzenlenmesi için dava konusu taşınmazın bahçe duvarının kaldırılması ile ilgili 3194 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesi gereği işlem yapıldığı belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bedeline hükmedilen taşınmazın tapusunun iptali idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; açılan davada ileri sürülen iddiaların 3194 sayılı Kanun'un 32 ve 34 üncü maddelerine dayalı olduğunu ve bu nedenle idari yargının görevli olduğunu, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin on dördüncü fıkrasına göre parselin yola olan cephesinin kamulaştırılmasının hukuken ve fiilen mümkün olmadığını, müvekkili idarenin dava konusu taşınmaza kamulaştırmasız el atmasının söz konusu olmadığını, müvekkili Belediyenin 3194 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesi gereğince taşınmazın ön bahçesini düzenlemek ve yayaya açık hale getirmek amacıyla ön bahçe duvarını kaldırdığını, dava konusu alanda TESKİ ve TREDAŞ tarafından da çalışma yapıldığını, bilirkişi raporunun hükme esas olabilecek yeterlilikte olmadığını, sunmuş oldukları emsallerin dikkate alınmadığını, emsal incelemesinin usulüne uygun yapılmadığını, ağaçlara zarar verilmediğini ve ağaçların davacıların kullanımında olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmazın arsa niteliğinde olduğu kabul edilerek, emsal karşılaştırılması yoluyla değerinin tespit edilmesinin, idarenin 3194 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesi kapsamında yıkım işlemi gerçekleştirmediği, davacılara ait taşınmazın Fen Bilirkişisi ... tarafından düzenlenen 11.02.2019 tarihli rapor ve ekindeki krokide B harfi ile gösterilen 66,20 m²lik kısmında yol genişletme çalışması yapmak suretiyle dava konusu taşınmaza kamulaştırma yapmaksızın el attığı, bedelinin sorumlu davalı idareden tahsil edilmesinin doğru olduğunu, bu hususta davalı idare vekilinin istinaf sebebi olarak ileri sürdüğü hususlar yerinde görülmediğini, böylece mahkeme kararının usûl ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepler doğrultusunda temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasında kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu Tekirdağ ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 575 ada 22 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak bedel belirlendiği, dava konusu taşınmazın bir kısmına kamulaştırma yapılmadan kaldırım yapılmak suretiyle el atıldığı gözetilerek taşınmazın el atılan kısmının bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı idare yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı kalan harcın davalı idareye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,16.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.