Esas No: 2024/12317
Karar No: 2025/6568
Karar Tarihi: 30.04.2025

**5. Hukuk Dairesi         2024/12317 E.  ,  2025/6568 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/3621 Esas, 2023/28 Karar

KARAR : Kabul

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozma kararının (1) numaralı bendine direnilmesine, (2) numaralı bendine uyulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin direnme kararı davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; dosya Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna sunulmuş, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca direnme kararının yerinde olduğu değerlendirilerek davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerinin diğer temyiz itirazlarına ilişkin inceleme yapılmak üzere dosya Dairemize gönderilmiş olmakla Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Çanakkale ili, ..., ... köyü 287 ada 39 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini talep etmiştir.

II. CEVAP

Bir kısım davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın arsa niteliğinde olduğunu, tarla olarak değerlendirildiği takdirde bir yılda birden fazla ürün yetiştirmeye olanaklı olduğunu, kapitalizasyon faiz oranının %3 olarak belirlenmesi gerektiğini, objektif değer artış oranının yüksek belirlenmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 06.03.2019 tarihli ve 2018/661 Esas, 2019/165 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ve bir kısım davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 14.12.2021 tarihli ve 2019/2501 Esas, 2021/2851 Karar sayılı kararıyla dava konusu taşınmazın sulu arazi vasfında olduğu hususunun bilirkişi heyetince kaynak da belirtilmek suretiyle kök raporda açıklandığı, sulu arazi niteliğindeki taşınmaza son dönemdeki uygulamalara göre %4 oranında kapitalizasyon faizi uygulanmasının yerinde olduğu, arazi niteliğindeki taşınmaza yöre koşullarına uygun münavebe ürünleri, bir yılda iki ürün alınabilecek şekilde (buğday ve silajlık mısır) seçilerek dava tarihinde geçerli olan resmî veri listesi esas alınarak net gelir yöntemine göre değer belirlenmesinin isabetli olduğu, eldeki davada üretim masraflarının net gelirin %40'ı olarak hesaplandığı, aynı bölgeden intikal eden diğer dosyalardaki taşınmazlarda üretim masrafı net gelirin 1/3'ü olarak esas alınıp hesaplamalar yapıldığı, dolayısıyla aynı yöntem uygulanmak suretiyle taşınmazın metrekare birim bedelinin 60,25 TL olarak hesaplanması gerektiği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, bir kısım davalılar vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulü ile, kamulaştırma bedelinin 324.165,48 TL olarak tespitine, ancak kayıt maliki olan davalı ... istinaf yoluna başvurmadığından istinaf yoluna başvuran davalılar ..., ..., ...'e ödenmesi gereken toplam kamulaştırma bedelinin 316.189,13 TL olduğunun tespitine, dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ve bir kısım davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; Dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi niteliğine göre bulunduğu yörede yaygın olarak uygulanan münavebe sistemi İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden sorulup, tespit edilecek sulu tarım arazisindeki münavebe sistemine göre taşınmazın değerinin belirlenmesi gerekirken, bu husus gözetilmeden değer biçen bilirkişi kurulu raporuna göre hüküm kurulması, İlk derece mahkemesince tespit edilen bedelden acele el koyma bedelinin mahsubuyla kalan 24.211,56 TL’ye ilk derece mahkemesi karar tarihi olan 06.03.2019 tarihine kadar faiz işletilmesi gerekirken, faiz bitiş tarihinin hatalı gösterilmesi doğru gösterilmediğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile önceki karardaki gerekçeye ek olarak resen hesaplama yapılırken tarım müdürlüğünün sulu tarıma özgü münavebe sisteminin esas alındığı, aynı yılda açılan davalarda aynı özellikleri bulunan ve aynı niteliklere sahip komşu taşınmazlar için bir yandan benimsenen metrekare birim değerleri üzerinden karar verilip onama yapılırken diğer yandan başka bir münavebenin esas alınması gereğinden hareketle kararların bozulmasının adil yargılama ilkesine aykırı olacağı gerekçesiyle bozma kararının (1) numaralı bendi yönünden direnme kararı verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; objektif değer artış oranının %35 olarak alınmasının hatalı olduğunu, taşınmazın kuru tarım arazisi olmasına rağmen kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak alınmasının doğru olmadığını, üretim giderlerinin brüt üretim gelirinin 1/3'ünden fazla alınabileceğini, müvekkili lehine vekâlet ücreti takdir edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Bir kısım davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; münavebe deseninin gerçeğe aykırı olduğunu, aynı bölgedeki taşınmazların farklı münavebe ürünleriyle değerlendirildiğini, münavebeye alınan ürünlerin ortalama değerlerinin hatalı hesaplandığını, sulu tarım arazisinin kuru arazi ürünleri ile değerlendirildiğini, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ünden fazla olamayacağı kuralının gözetilmediğini, kapitalizasyon faizinin %3 oranında, objektif değer artış oranının ise en az %200 oranında uygulanması gerektiğini, cevap dilekçesindeki delillerinin toplanmadan hatalı karar verildiğini ileri sürmüştür.

C. Dairemizce Yapılan İnceleme Sonucu Dosyanın Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna Gönderilmesi Kararı

Dairemiz bozma kararının usul ve kanuna uygun olduğu anlaşıldığından dosyanın temyiz incelemesi için Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

D. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 09.10.2024 tarihli ve 2023/5-619 Esas, 2024/516 Karar sayılı kararı ile direnme kararının yerinde olduğu gerekçesiyle davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerinin esasa ilişkin diğer temyiz itirazları ile uyulan kısımlar yönünden kurulan hükme yönelik temyiz itirazlarına ilişkin inceleme yapılmak üzere dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

E. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki Çanakkale ili, ..., ... köyü 287 ada 39 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, davalılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,30.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.