Esas No: 2024/3832
Karar No: 2024/6369
Karar Tarihi: 05.06.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/3832 E.  ,  2024/6369 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/243 E., 2023/2371 K.

KARAR : Davanın Kısmen Kabulüne

İLK DERECE MAHKEMESİ : Şemdinli Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2020/157 E., 2021/366 K.

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve Fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin ücretli öğretmen olarak çalıştığını ancak çalıştığı dönem içerisinde çalışmalarının kuruma eksik olarak bildirildiğini ileri sürerek kuruma bildirilmeyen eksik günlerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı MEB vekili, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.04.2021 tarih ve 2020/157 Esas - 2021/366 Karar sayılı kararında aylık çalışma saati ek ders ücret çizelgesi ve bordrolara uygun olarak düzenlendiği, çalışma saatinin günlük 7,5 saate bölümü sonucunda prime esas gün sayısının bildirilen kadar olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 28.12.2021 tarih ve 2021/2222 Esas - 2021/2313 Karar sayılı kararıyla; Yerel mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına yönelik davalı vekilinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353-(1)-b-2 maddesi gereğince kabulüne, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında ve delillerin değerlendirilmesinde hata edildiği ve yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı anlaşılmakla HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca mahkeme kararının ortadan kaldırılmasına, davanın kabulü ile, davacının 01/01/2011 - 17.06.2011, 03.10.2011 - 08.06.2012, 04.10.2012 - 14.06.2013, 01.10.2013 - 13.06.2014, 09.10.2014 - 12.06.2015, 08.10.2015 - 17.06.2016 tarihleri arasında ayda 30 gün üzerinden tam gün esası ile Şemdinli İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü idaresinde bulunan okul/okullarda çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 29.09.2022 tarih ve 2022/9745 Esas - 2022/11535 Karar sayılı ilamında özetle; Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesinde, davacının her gün günde 6 saat ve haftada 30 saat derse girdiği, Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından davacı ile aynı konumda bulunan kadrolu öğretmenlerin de haftada 30 saat derse girdiklerinin belirtildiği, buna göre davacının kendisi ile aynı konumda bulunan kadrolu öğretmenler ile aynı şekilde derse girerek okulda mesaisini tamamladığı anlaşıldığından davacının çalıştığı süre içerisinde ayda 30 gün üzerinden tam gün esası ile çalıştığı varsayılarak hüküm kurulduğu görülmektedir. Mahkemece, dosyada eksik olan sözleşmeler, ek ders ücret bordroları, davacının günlük ve haftalık girdiği ders saatlerini gösteren puantaj kayıtları celp edilerek ve kayıtlardaki çelişkiler giderilerek, tespite konu dönemde hangi aylar kaç saat çalıştığı tespit edilmeli ve yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, ücretli öğretmen statüsünde ki davacının prim ödeme gün sayıları hesaplanırken, toplam aylık çalışma saatleri, 1 gün = 7,5 saat esası üzerinden aylık çalışma gün sayısına dönüştürülerek, varılacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır. işaretle karar bozulmuştur.

B.Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının Şemdinli İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü adına kayıtlı 1001649 sicil numaralı işyerinde,

2010 yılı ekim ayında 4 gün,

2011 yılı Şubat ayında 7 gün,

2011 yılı Haziran ayında 13 gün,

2011 yılı Ekim ayında 1 gün,

2012 yılı Ocak ayında 15 gün,

2012 yılı Şubat ayında 7 gün,

2012 yılı Haziran ayında 3 gün,

2012 yılı ekim ayında 2 gün,

2012 yılı Kasım ayında 8 gün,

2012 yılı Aralık ayında 9 gün,

2013 yılı Ocak ayında 12 gün,

2013 yılı şubat ayında 12 gün,

2013 yılı Mart ayında 9 gün,

2013 yılı Nisan Ayında 8 gün,

2013 yılı Mayıs ayında 7 gün,

2013 yılı Haziran ayında 9 gün;

2013 yılı Ekim ayında 12 gün,

2013 yılı Kasım ayında 9 gün,

2013 yılı Aralık ayında 8 gün,

2014 yılı Ocak ayında 13 gün,

2014 yılı Şubat ayında 11 gün,

2014 yılı Mart ayında 9 gün,

2014 yılı Nisan ayında 8 gün,

2014 yılı Mayıs ayında 10 gün,

2014 yılı Haziran ayında 6 gün,

2014 yılı Ekim ayında 9 gün,

2014 yılı Kasım ayında 10 gün,

2014 yılı Aralık ayında 7 gün,

2015 yılı Ocak ayında 11 gün,

2015 yılı şubat ayında 12 gün,

2015 yılı Mart ayında 12 gün,

2015 yılı Haziran ayında 2 gün,

2015 yılı Ekim ayında 3 gün sigortalı hizmetin kuruma eksik bildirildiğinin tespiti ile bu sürelerin kuruma bildirilen süreye eklenmesine, bilirkişinin 08.09.2023 tarihli raporunun kararın eki sayılmasına, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve Fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz sebepleri:

1. Davalı vekili dilekçesinde özetle; usul ve yasaya aykırı kararın bozulmasını istemiştir.

2.Feri müdahil Kurum vekili dilekçesinde özetle; usul ve yasaya aykırı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun 79 uncu, 5510 sayılı Kanun 86 ncı maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir. (05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2006 tarihli 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı).

Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. Baki KURU, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e Armağan, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 Ankara, 1974, sayfa 395 vd.)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 tarihli ve 13/5 sayılı YİBK).

2.Eldeki davada ise, Bölge Adliye Mahkemesince verilen karar, dairemizce "tespite konu dönemde hangi aylar kaç saat çalıştığı tespit edilmeli ve yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, ücretli öğretmen statüsünde ki davacının prim ödeme gün sayıları hesaplanırken, toplam aylık çalışma saatleri, 1 gün = 7,5 saat esası üzerinden aylık çalışma gün sayısına dönüştürülerek, varılacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır" gerekçesi ile bozulmasına karşın, 2010/10-2015/10 aylar arası eksik bildirilen günlerin tespitine karar verilmiştir.

Verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

a. Bozma öncesi verilen ve davacının temyiz etmediği karar da, davacının 01.01.2011 tarihinde çalışmaya başladığının kabul edilmesine karşın bozma sonrası 2010/4. aydan 4 gün eksik gün bildirimi bulunduğunun kabulü ile hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirir.

b. Kabul edilen eksik günler yönünden yapılan incelemede ise, 2011/2. ayda 7 gün eksik bildirim kabul edilmesine karşın getirtilen puantajlara göre davacının çalışma saatinin 66 saat olduğu, 66 saat/7.5= 9 gün bildirilmesi gerektiği oysa yapılan bildirimin 14 gün olduğu, eksik gün bulunmadığı, 2011/6. Ayda 13 gün eksik bildirim kabul edilmesine karşın, getirtilen puantajlara göre davacının çalışma saatinin 178 saat olduğu, 178 saat/7.5= 11 gün bildirilmesi gerektiği oysa yapılan bildirimin 17 gün olduğu, eksik gün bulunmadığı, 2011/10. ayda 1 gün eksik bildirim kabul edilmesine karşın getirtilen puantajlara göre davacının çalışma saatinin 126 saat olduğu, 126 saat/7.5= 17 gün bildirilmesi gerektiği oysa yapılan bildirimin 29 gün olduğu, eksik gün bulunmadığı, Bölge adliye Mahkemesince eksik gün kabul edilen tüm aylar için aylık çalışma saatinin/1 gün=7.5 saate bölünmesi şekilde yapılan hesaplamada, davacının bildirimlerinden eksik günün bulunmadığı, ancak Bölge Adliye Mahkemesi tarafından hatalı bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece, tespite konu dönemde hangi aylar kaç saat çalıştığı tespit edilmeli ve yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, ücretli öğretmen statüsünde ki davacının prim ödeme gün sayıları hesaplanırken, toplam aylık çalışma saatleri, 1 gün = 7,5 saat esası üzerinden aylık çalışma gün sayısına dönüştürülmeli, varılacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

VII. KARAR

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.