Esas No: 2024/12723
Karar No: 2024/14445
Karar Tarihi: 04.11.2024

**9. Hukuk Dairesi         2024/12723 E.  ,  2024/14445 K.**

**"İçtihat Metni"**

I. BAŞVURU

Başvurucu vekili dilekçesinde; işçilik alacaklarına ilişkin aynı davalıya karşı açılan davalarda, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3 ve 12. Hukuk Dairelerince aynı yönde karar verilmesine rağmen Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince aksi yönde karar verildiğini, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. ve 12. Hukuk Dairelerince kar yollarını temizleme işi bakımından Karayolları Genel Müdürlüğünün asıl işveren sıfatıyla sorumlu olduğu kabul edilmesine karşın Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince yol bakım onarım kar ve buzla mücadele işlerinin Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından dava dışı şirketlere ihale suretiyle yaptırılmakta olup söz konusu işin anahtar teslimi iş mahiyetinde olduğunun ve bu nedenle Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunun 4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun) 36 ncı maddesi kapsamında olduğunun kabul edildiğini, müvekkilince Karayolları Genel Müdürlüğü bünyesinde yapılan işin anahtar teslim iş olmadığını, emsal mahiyetteki Yargıtay kararlarında da belirtildiği üzere müvekkilinin istihdamına da vesile olan faaliyetin niteliğinin belli bir zaman dilimi ile sınırlı olmadığını ve anahtar teslimi iş olarak kabulünün mümkün olmadığını, açıklanan nedenlerle Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince verilen kesin nitelikteki kararlar ile Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. ve 3. Hukuk Dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasındaki uyuşmazlığın, 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'un (5235 sayılı Kanun) 35 inci maddesi uyarınca giderilmesini talep etmiştir.

II. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ HUKUK DAİRELERİ BAŞKANLAR KURULU KARARI

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulunun 16.09.2024 tarihli ve 2024/11 Esas, 2024/14 Karar sayılı kararı ile; davalı Karayolları Genel Müdürlüğü ile davacı işçiler arasında görülen işçilik alacaklarına ilişkin davalarda İlk Derece Mahkemelerinin vermiş olduğu kararlara yönelik yapılan istinaf incelemeleri sonucunda Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 13.07.2023 tarihli ve 2021/1315 Esas, 2023/1756 Karar sayılı kararı ile; davacının istihdamına da vesile olan faaliyetin niteliğinin belli bir zaman dilimi ile sınırlı ve anahtar teslimi iş olarak kabulünün mümkün olmadığı, davalı Kurumun kayden 4857 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin yedinci fıkrası çerçevesinde dava dışı Kadraj ve ... AŞ-... Proje Müh. AŞ (iş ortaklığı) ile hizmet alım ilişkisine girdiği, davalı asıl işveren Karayolları Genel Müdürlüğünün bu sıfatla davacının işçilik alacaklarından müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu gerekçesiyle husumete ilişkin istinaf başvurusunun yerinde olmadığına karar verildiği; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 16.05.2024 tarihli ve 2022/2533 Esas, 2024/1105 Karar sayılı kararı ile, yardımcı iş olan karlı yolları temizleme işlerinin anahtar teslimi bir iş olmadığı, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün işçilik alacaklarından asıl işveren sıfatıyla sorumlu olduğunun kabul edildiği; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin kararlarında ise Karayolları Genel Müdürlüğünün yol bakım onarım kar ve buzla mücadele işlerini dava dışı şirketlere ihale suretiyle yaptırmakta olup söz konusu işlerin anahtar teslimi iş mahiyetinde olduğu ve davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale makamı olarak sorumluluğunun 4857 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi kapsamında olduğu, Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale ile kurulan bu işyerinde işçi çalıştırmadığı, yapım işlerinin tamamının dava dışı şirketlere verildiği, davalı Karayolları Genel Müdürlüğü hakkında açılan davanın husumet yönünden reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle yeniden hüküm kurulduğu, 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un (6001 sayılı Kanun) 4 üncü maddesine göre asıl işlerin Kurumun kendi eliyle yapılacağı gibi bu işlerin Kurum dışı da yaptırılabileceği, Karayolları Genel Müdürlüğü ile işçileri çalıştıran şirketler arasında asıl işveren alt işveren ilişkisinin olduğu, ayrıca Karayolları Genel Müdürlüğünün, mevzuat çerçevesinde görevi olan işin bütününü başka bir işverene bırakmadığı, bir kısım yolların bakım ve onarım işi ile ilgili olarak sözleşme imzaladığı ve işin anahtar teslimi olmadığı, sürekliliği olan ve devamlılık arz eden bir iş olduğu, alt işverenlerle imzalanan sözleşmenin süreli olmasının sözleşmeyi anahtar teslim sözleşme hâline getirmeyeceği, yine alt işverenlere verilen işlerin Kurumun kendi iştigal konusu olan işlerden olduğu, aynı işi farklı bölgelerde kurum personeli eliyle yürüttüğü, bir kısım işlerde alt işverenlere işlerin tevdi edildiği, davacıların karayolu bakım işçisi (şoför) olarak alt işveren şirketler bünyesinde çalıştığı, hizmet alım sözleşmesine göre yapılan işin, rutin yol bakım onarım işlerinin yapılması olduğu, emsal olarak alınan Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 04.07.2017 tarihli ve 2017/35872 Esas, 2017/15912 Karar sayılı kararında, Karayolları Genel Müdürlüğünün asıl işveren olarak kabul edildiği, Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin sözü edilen içtihadında belirtildiği üzere davacının istihdamına da vesile olan yol bakım onarım ve kar veya buzla mücadele yapım işi faaliyetinin niteliği belli bir zaman dilimi ile sınırlı ve anahtar teslimi iş olarak kabulünün mümkün olmadığı belirtilerek Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. ve 12. Hukuk Dairelerinin kesin nitelikteki kararları ile Bursa 9. Hukuk Dairesinin kesin nitelikteki kararları arasında uyuşmazlık bulunduğuna ve uyuşmazlığın Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. ve 12. Hukuk Dairelerinin kararları doğrultusunda giderilmesine dair görüşte bulunulmasına karar verilmiştir.

III. UYUŞMAZLIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU KARARLAR

A. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 16.05.2024 Tarihli ve 2022/2533 Esas, 2024/1105 Karar Sayılı Kararı

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesince, işin yardımcı iş olan kar yollarını temizleme işlerinin yürütülmesi ile ilgili olduğu, ortada bir eser sözleşmesi ile anahtar teslimi bir iş olmadığından davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün asıl işveren olarak dava konusu alacaklardan sorumlu olduğu gerekçesiyle tarafların istinaf başvurularının esastan reddine kesin olarak karar verilmiştir.

B. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 13.07.2023 Tarihli ve 2021/1315 Esas, 2023/1756 Karar Sayılı Kararı

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Yargıtay 22. Hukuk Dairesi içtihadında da belirtildiği üzere, davacının istihdamına da vesile olan faaliyetin niteliğinin belli bir zaman dilimi ile sınırlı ve anahtar teslimi iş olarak kabulünün mümkün olmadığı, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün asıl işveren olarak sorumlu tutulmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ancak hükmün başka yönlerden hatalı olduğu gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne kesin olarak karar verilmiştir.

C. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 15.05.2024 Tarihli ve 2022/646 Esas, 2024/1147 Karar Sayılı Kararı

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Karayolları Genel Müdürlüğünün yol bakım onarım kar ve buzla mücadele işlerini dava dışı şirketlere ihale suretiyle yaptırmakta olup söz konusu işlerin anahtar teslimi iş mahiyetinde olduğu ve davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale makamı olarak sorumluluğunun 4857 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi kapsamında olduğu, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale ile kurulan bu işyerinde işçi çalıştırmadığı, söz konusu yapım işlerinin tamamının dava dışı şirketlere verildiği, buna göre davalı Karayolları Genel Müdürlüğü ile şirketler arasındaki ilişki ihale makamı-müteahhit ilişkisi olup bu ilişkinin İlk Derece Mahkemesince asıl işveren alt işveren olarak değerlendirilmesinin isabetli olmadığı, davalı Karayolları Genel Müdürlüğü hakkında açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.

D. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 15.05.2024 Tarihli ve 2022/645 Esas, 2024/1146 Karar Sayılı Kararı

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Karayolları Genel Müdürlüğünün yol bakım onarım kar ve buzla mücadele işlerini dava dışı şirketlere ihale suretiyle yaptırmakta olup söz konusu işlerin anahtar teslimi iş mahiyetinde olduğu ve davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale makamı olarak sorumluluğunun 4857 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi kapsamında olduğu, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale ile kurulan bu işyerinde işçi çalıştırmadığı, söz konusu yapım işlerinin tamamının dava dışı şirketlere verildiği, buna göre davalı Karayolları Genel Müdürlüğü ile şirketler arasındaki ilişki ihale makamı-müteahhit ilişkisi olup bu ilişkinin İlk Derece Mahkemesince asıl işveren alt işveren olarak değerlendirilmesinin isabetli olmadığı, davalı Karayolları Genel Müdürlüğü hakkında açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.

E. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 15.05.2024 Tarihli ve 2022/644 Esas, 2024/1145 Karar Sayılı Kararı

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Karayolları Genel Müdürlüğünün yol bakım onarım kar ve buzla mücadele işlerini dava dışı şirketlere ihale suretiyle yaptırmakta olup söz konusu işlerin anahtar teslimi iş mahiyetinde olduğu ve davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale makamı olarak sorumluluğunun 4857 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi kapsamında olduğu, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale ile kurulan bu işyerinde işçi çalıştırmadığı, söz konusu yapım işlerinin tamamının dava dışı şirketlere verildiği, buna göre davalı Karayolları Genel Müdürlüğü ile şirketler arasındaki ilişki ihale makamı-müteahhit ilişkisi olup bu ilişkinin İlk Derece Mahkemesince asıl işveren alt işveren olarak değerlendirilmesinin isabetli olmadığı, davalı Karayolları Genel Müdürlüğü hakkında açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.

F. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 15.05.2024 Tarihli ve 2022/643 Esas, 2024/1144 Karar Sayılı Kararı

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Karayolları Genel Müdürlüğünün yol bakım onarım kar ve buzla mücadele işlerini dava dışı şirketlere ihale suretiyle yaptırmakta olup söz konusu işlerin anahtar teslimi iş mahiyetinde olduğu ve davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale makamı olarak sorumluluğunun 4857 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi kapsamında olduğu, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale ile kurulan bu işyerinde işçi çalıştırmadığı, söz konusu yapım işlerinin tamamının dava dışı şirketlere verildiği, buna göre davalı Karayolları Genel Müdürlüğü ile şirketler arasındaki ilişki ihale makamı-müteahhit ilişkisi olup bu ilişkinin İlk Derece Mahkemesince asıl işveren alt işveren olarak değerlendirilmesinin isabetli olmadığı, davalı Karayolları Genel Müdürlüğü hakkında açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle ücret alacağı bakımından dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına ve diğer alacak talepleri yönünden davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.

G. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 15.05.2024 Tarihli ve 2022/642 Esas, 2024/1143 Karar Sayılı Kararı

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Karayolları Genel Müdürlüğünün yol bakım onarım kar ve buzla mücadele işlerini dava dışı şirketlere ihale suretiyle yaptırmakta olup söz konusu işlerin anahtar teslimi iş mahiyetinde olduğu ve davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale makamı olarak sorumluluğunun 4857 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi kapsamında olduğu, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale ile kurulan bu işyerinde işçi çalıştırmadığı, söz konusu yapım işlerinin tamamının dava dışı şirketlere verildiği, buna göre davalı Karayolları Genel Müdürlüğü ile şirketler arasındaki ilişki ihale makamı-müteahhit ilişkisi olup bu ilişkinin İlk Derece Mahkemesince asıl işveren alt işveren olarak değerlendirilmesinin isabetli olmadığı, davalı Karayolları Genel Müdürlüğü hakkında açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.

H. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 15.05.2024 Tarihli ve 2022/641 Esas, 2024/1142 Karar Sayılı Kararı

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Karayolları Genel Müdürlüğünün yol bakım onarım kar ve buzla mücadele işlerini dava dışı şirketlere ihale suretiyle yaptırmakta olup söz konusu işlerin anahtar teslimi iş mahiyetinde olduğu ve davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale makamı olarak sorumluluğunun 4857 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi kapsamında olduğu, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale ile kurulan bu işyerinde işçi çalıştırmadığı, söz konusu yapım işlerinin tamamının dava dışı şirketlere verildiği, buna göre davalı Karayolları Genel Müdürlüğü ile şirketler arasındaki ilişki ihale makamı-müteahhit ilişkisi olup bu ilişkinin İlk Derece Mahkemesince asıl işveren alt işveren olarak değerlendirilmesinin isabetli olmadığı, davalı Karayolları Genel Müdürlüğü hakkında açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.

I. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 15.05.2024 Tarihli ve 2022/640 Esas, 2024/1141 Karar Sayılı Kararı

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Karayolları Genel Müdürlüğünün yol bakım onarım kar ve buzla mücadele işlerini dava dışı şirketlere ihale suretiyle yaptırmakta olup söz konusu işlerin anahtar teslimi iş mahiyetinde olduğu ve davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale makamı olarak sorumluluğunun 4857 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi kapsamında olduğu, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale ile kurulan bu işyerinde işçi çalıştırmadığı, söz konusu yapım işlerinin tamamının dava dışı şirketlere verildiği, buna göre davalı Karayolları Genel Müdürlüğü ile şirketler arasındaki ilişki ihale makamı-müteahhit ilişkisi olup bu ilişkinin İlk Derece Mahkemesince asıl işveren alt işveren olarak değerlendirilmesinin isabetli olmadığı, davalı Karayolları Genel Müdürlüğü hakkında açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.

İ. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 15.05.2024 Tarihli ve 2022/639 Esas, 2024/1140 Karar Sayılı Kararı

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Karayolları Genel Müdürlüğünün yol bakım onarım kar ve buzla mücadele işlerini dava dışı şirketlere ihale suretiyle yaptırmakta olup söz konusu işlerin anahtar teslimi iş mahiyetinde olduğu ve davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale makamı olarak sorumluluğunun 4857 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi kapsamında olduğu, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale ile kurulan bu işyerinde işçi çalıştırmadığı, söz konusu yapım işlerinin tamamının dava dışı şirketlere verildiği, buna göre davalı Karayolları Genel Müdürlüğü ile şirketler arasındaki ilişki ihale makamı-müteahhit ilişkisi olup bu ilişkinin İlk Derece Mahkemesince asıl işveren alt işveren olarak değerlendirilmesinin isabetli olmadığı, davalı Karayolları Genel Müdürlüğü hakkında açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.

J. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 15.05.2024 Tarihli ve 2022/638 Esas, 2024/1139 Karar Sayılı Kararı

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Karayolları Genel Müdürlüğünün yol bakım onarım kar ve buzla mücadele işlerini dava dışı şirketlere ihale suretiyle yaptırmakta olup söz konusu işlerin anahtar teslimi iş mahiyetinde olduğu ve davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale makamı olarak sorumluluğunun 4857 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi kapsamında olduğu, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale ile kurulan bu işyerinde işçi çalıştırmadığı, söz konusu yapım işlerinin tamamının dava dışı şirketlere verildiği, buna göre davalı Karayolları Genel Müdürlüğü ile şirketler arasındaki ilişki ihale makamı-müteahhit ilişkisi olup bu ilişkinin İlk Derece Mahkemesince asıl işveren alt işveren olarak değerlendirilmesinin isabetli olmadığı, davalı Karayolları Genel Müdürlüğü hakkında açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.

K. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 15.05.2024 Tarihli ve 2022/637 Esas, 2024/1138 Karar Sayılı Kararı

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Karayolları Genel Müdürlüğünün yol bakım onarım kar ve buzla mücadele işlerini dava dışı şirketlere ihale suretiyle yaptırmakta olup söz konusu işlerin anahtar teslimi iş mahiyetinde olduğu ve davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale makamı olarak sorumluluğunun 4857 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi kapsamında olduğu, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale ile kurulan bu işyerinde işçi çalıştırmadığı, söz konusu yapım işlerinin tamamının dava dışı şirketlere verildiği, buna göre davalı Karayolları Genel Müdürlüğü ile şirketler arasındaki ilişki ihale makamı-müteahhit ilişkisi olup bu ilişkinin İlk Derece Mahkemesince asıl işveren alt işveren olarak değerlendirilmesinin isabetli olmadığı, davalı Karayolları Genel Müdürlüğü hakkında açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.

L. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 15.05.2024 Tarihli ve 2022/636 Esas, 2024/1137 Karar Sayılı Kararı

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Karayolları Genel Müdürlüğünün yol bakım onarım kar ve buzla mücadele işlerini dava dışı şirketlere ihale suretiyle yaptırmakta olup söz konusu işlerin anahtar teslimi iş mahiyetinde olduğu ve davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale makamı olarak sorumluluğunun 4857 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi kapsamında olduğu, davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale ile kurulan bu işyerinde işçi çalıştırmadığı, söz konusu yapım işlerinin tamamının dava dışı şirketlere verildiği, buna göre davalı Karayolları Genel Müdürlüğü ile şirketler arasındaki ilişki ihale makamı-müteahhit ilişkisi olup bu ilişkinin İlk Derece Mahkemesince asıl işveren alt işveren olarak değerlendirilmesinin isabetli olmadığı, davalı Karayolları Genel Müdürlüğü hakkında açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, davacıların işvereni dava dışı şirketler ile davalı Karayolları Genel Müdürlüğü arasındaki hukuki ilişkinin belirlenmesi ve sonucuna göre işçilik alacaklarından davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumlu olup olmadığı noktasındadır.

B. İlgili Hukuk

1. Bölge adliye mahkemelerinin benzer olaylarda kesin nitelikteki kararları arasındaki uyuşmazlığın giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 5235 sayılı Kanun’un 35 inci maddesinde yer alan düzenlemedir.

2. 5235 sayılı Kanun'un 35 inci maddesinin birinci fıkrasının (3) üncü bendinde yer alan düzenlemeye göre; “Re'sen veya bölge adliye mahkemesinin ilgili hukuk veya ceza dairesinin ya da Cumhuriyet başsavcısının, Hukuk Muhakemeleri Kanunu veya Ceza Muhakemesi Kanununa göre istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların, benzer olaylarda bölge adliye mahkemesi hukuk veya ceza dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında ya da bu mahkeme ile başka bir bölge adliye mahkemesi hukuk veya ceza dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında uyuşmazlık bulunması hâlinde bu uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, kendi görüşlerini de ekleyerek Yargıtaydan bu konuda bir karar verilmesini istemek” bölge adliye mahkemesi ceza daireleri başkanlar kurulu ve hukuk daireleri başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.

3. 5235 sayılı Kanun’un 35 inci maddesinin ikinci fıkrası ise şöyledir:

“(3) numaralı bende göre yapılacak istemler, ceza davalarında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına, hukuk davalarında ise ilgili hukuk dairesine iletilir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı uyuşmazlık bulunduğuna kanaat getirmesi durumunda ilgili ceza dairesinden bir karar verilmesini talep eder. Uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak dairece bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir.”

4. 4857 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin yedinci fıkrası ile 36 ncı maddesi, 6001 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi.

C. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemesinin benzer olaylarda kesin nitelikteki kararları arasında uyuşmazlık bulunması durumunda, 5235 sayılı Kanun’un 35 inci maddesinde belirtilenler tarafından yapılacak gerekçeli başvuru sonrasında, mevcut başvuru hukuk daireleri başkanlar kurulunca değerlendirilerek Yargıtaydan bu konuda bir karar verilmesi istenecektir.

2. Uyuşmazlığın giderilmesinin gerekip gerekmediği veya hangi daire kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği yönündeki karar, Yargıtay ilgili hukuk dairesince verilir. Keza ilgili daire uyuşmazlığı mutlaka uyuşmazlık konusu daire kararları çerçevesinde ele alıp gidermek zorunda değildir. Gerektiği takdirde uyuşmazlığın, bölge adliye mahkemesi kararlarında belirtilen gerekçelerden farklı gerekçe ile de giderebilir.

3. Uyuşmazlığın esasına yönelik değerlendirmeden önce, Bölge Adliye Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 5235 sayılı Kanun'un 35 inci maddesine dayanan taleplerle ilgili olarak dosyanın ilgili daireye gönderilmesine karar verdiği sırada, uyuşmazlığın hangi daire görüşü doğrultusunda veya ne şekilde giderilmesi gerektiğine yönelik görüş bildirip bildiremeyeceği ele alınmalıdır.

İlgili hükümde, uyuşmazlığın giderilmesinin gerekçeli olarak istenmesi üzerine bölge adliye mahkemesi başkanlar kurulunun kendi aralarında toplanacakları ve kendi görüşlerini de ekleyerek Yargıtaydan bu konuda bir karar verilmesini isteyecekleri düzenlenmiştir. Kanun'daki "kendi görüşleri" ifadesinden anlaşılması gereken husus, başkanlar kurulunun bölge adliye mahkemesi kararları arasında uyuşmazlık bulunup bulunmadığı yönündeki görüşüdür. Uyuşmazlığın giderilmesinin gerekip gerekmediği veya hangi daire kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği yönündeki karar, Yargıtay ilgili hukuk dairesince verilir. Keza ilgili daire uyuşmazlığı, mutlaka uyuşmazlık konusu daire kararları çerçevesinde ele alıp gidermek zorunda değildir. Gerektiği takdirde uyuşmazlığı, bölge adliye mahkemesi kararlarında belirtilen gerekçelerden farklı gerekçe ile de giderebilir. Buna göre Başkanlar kurulunun uyuşmazlığın hangi bölge adliye mahkemesinin kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği konusunda bir görüş ortaya koyması, ilgili yasal düzenlemeye aykırı olduğu gibi yargısal bir faaliyette bulunulması anlamına geleceğinden yerinde de değildir.

Somut olayda Bursa Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulunca; Daire kararları arasında uyuşmazlık bulunup bulunmadığının belirlenmesi ile yetinilmesi gerekirken, uyuşmazlığın hangi Daire görüşü doğrultusunda giderilmesi gerektiğinin belirtilmesi isabetsiz olup eleştirilmiştir.

4. Diğer yandan 5235 sayılı Kanun ile bu Kanun'da sayılan kişi ve kurumlara tanınan uyuşmazlığın giderilmesini talep etme hakkı, mutlak biçimde her uyuşmazlığın esasına yönelik çözüm geliştirilmesine imkân vermez. Uyuşmazlığın giderilmesi talebi bir kanun yolu olmayıp böyle bir talebin varlığı hâlinde Yargıtayca temyiz incelemesine benzer bir inceleme yapılması da mümkün değildir.

5. Yukarıda özetlerine yer verilen başvuru konusu dosyalarda; ilk bakışta, 5235 sayılı Kanun anlamında benzer olaylar bulunduğu sonucuna varılabilir. Şüphesiz benzer olaylardan söz edebilmek için davaların taraflarının aynı olması yahut olaylar arasında mutlak bir özdeşlik bulunması gerekmez. Ancak bazı dava dosyalarındaki maddi vakıaların fazlasıyla farklılık göstermesi farklı sonuçlara ulaşılmasına neden olabilir.

6. Bu bağlamda başvuru konusu dosyalar incelendiğinde; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin istinaf incelemesine konu kararların ... Mahkemesince verildiği, davaların 2019 yılında açıldığı, dava açan işçilerin 2013 ila 2018 yılları arasında değişen tarihlerde çalışmaya başladıkları, karar içeriklerinde Karayolları Genel Müdürlüğünce dava dışı şirketlere verilen işin yol bakım onarım kar ve buzla mücadele olarak belirtildiği; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin istinaf incelemesine konu kararın ... Mahkemesince verildiği, dava tarihinin 15.10.2019 olduğu, davacının 2015-2017 yılları arasında çalıştığı, karar içeriğinde Karayolları Genel Müdürlüğünce dava dışı şirketlere verilen işin rutin yol bakım onarım işi olduğunun belirtildiği; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin istinaf incelemesine konu kararın ... Mahkemesince verildiği, dava tarihinin 25.08.2021 olduğu, karar içeriğinde Karayolları Genel Müdürlüğünce dava dışı şirketlere verilen işin yardımcı iş olan kar yollarını temizleme işi olarak belirtildiği, davacının 24.01.2013-12.08.2020 tarihleri arasındaki dönemde çalıştığı; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. ve 12. Hukuk Dairelerince, Karayolları Genel Müdürlüğünün 4857 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin yedinci fıkrasına göre asıl işveren olarak işçilik alacaklarından sorumlu olduğu kabul edilmişken; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi tarafından Karayolları Genel Müdürlüğünce dava dışı şirketlere verilen işin anahtar teslim iş olması, Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale ile kurulan bu işyerinde işçi çalıştırmaması ve yapım işlerinin tamamının dava dışı şirketlere verilmesi gerekçe gösterilerek Karayolları Genel Müdürlüğünün asıl işveren değil ihale makamı olduğunun ve sorumluluğunun 4857 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesine göre belirlenmesi gerektiğinin kabul edildiği görülmektedir.

7. Yukarıda açıklandığı üzere Karayolları Genel Müdürlüğünce dava dışı şirketlere verilen işin ve buna göre Karayolları Genel Müdürlüğü ile iş verilen şirketler arasındaki ilişkinin nitelendirilmesi yönünden kararlar birbiri ile çelişkili görünmektedir. Ancak uyuşmazlığın giderilmesi istemine konu Bölge Adliye Mahkemeleri ve istinaf incelemesine esas İlk Derece Mahkemeleri kararları incelendiğinde; uyuşmazlığın giderilmesi istemine konu dosyalardaki delil ve ispat durumunun aynı olduğu, buna rağmen farklı sonuca ulaşıldığı hususu belirlenememektedir. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi kararlarına konu iş, yol bakım onarım kar ve buzla mücadele olarak belirtilmişken; 3. Hukuk Dairesi kararına konu iş, rutin yol bakım onarım işi; 12. Hukuk Dairesi kararına konu iş ise yardımcı iş olan kar yollarını temizleme işi olarak belirtilmiştir. Kararların içeriğinden uyuşmazlığın giderilmesine konu hizmet alımların aynı olduğu sonucuna varılamadığı gibi davacıların aynı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında, aynı tarih aralığında, aynı Şirketler bünyesinde çalıştığı da belirlenememektedir. Dolayısıyla İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının gerekçelerinde, hizmet alım sözleşmelerine ilişkin değerlendirme yapmaya yeterli açıklama bulunmamaktadır. Bu hâlde Karayolları Genel Müdürlüğünün 4857 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin yedinci fıkrası kapsamında asıl işveren mi yoksa aynı Kanun'un 36 ncı maddesi kapsamında ihale makamı mı olduğunun belirlenmesi açısından dosyadaki hizmet alım sözleşmelerinin ve teknik şartname dâhil eklerinin ve tüm deliller ile birlikte dosya kapsamlarının değerlendirilmesi gerekmektedir ki bu durum ancak bir kanun yolu olan temyiz incelemesi ile mümkün olabilir. Uyuşmazlığın giderilmesi talebi ise bir kanun yolu olmayıp böyle bir talebin varlığı hâlinde Yargıtayca, temyiz incelemesine benzer bir inceleme yapılması mümkün değildir.

8. Bu açıklamalara göre başvurucunun dilekçesinde belirtmiş olduğu Bölge Adliye Mahkemesi Daireleri kararları arasında 5235 sayılı Kanun’un 35 inci maddesi kapsamında bir uyuşmazlık söz konusu değildir.

9. Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular karşısında uyuşmazlığın giderilmesine yer olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

V. KARAR

1. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulunun 16.09.2024 tarihli ve 2024/11 Esas, 2024/14 Karar sayılı kararına istinaden iletilen mevcut talep yönünden uyuşmazlığın giderilmesine yer olmadığına,

2. Dosyanın Bursa Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kuruluna gönderilmesine,

04.11.2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.