Esas No: 2023/7118
Karar No: 2023/7598
Karar Tarihi: 06.07.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/7118 E.  ,  2023/7598 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/1877 E., 2023/552 K.

HÜKÜM/KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 25. İş Mahkemesi

SAYISI : 2017/383 E., 2021/114 K.

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, davacı müvekkilinin eşinden boşandığını, davalı Kurum tarafından 3/842951 tahsis numarası ile 15.08.2008 tarihinden itibaren yetim aylığı bağlandığını, daha sonra yetim aylığının SGK İl Müdürlüğü kontrol memurluğu tarafından düzenlenen 20.05.2009 tarihli ve 2009/31 AE sayılı rapora istinaden 21.10.2009 tarihinde kesildiğini, Kurum işleminin hatalı olduğunu, davacı müvekkilinin hiçbir zaman boşandığı eşi ile birlikte yaşamadığını, bu nedenle yetim aylıklarının yeniden bağlanması için Kuruma başvuru yaptıklarını. ancak Kurumun bu talebi de reddettiğini belirterek, davacının talebinin reddine dair kurum işleminin iptaline, yetim aylığının 07.01.2011 den itibaren yeniden bağlanmasına ve ödenmeyen maaşlarının ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, dava konusu işlemin denetmen raporuna dayandığını, işlemde hata bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; ... İş Mahkemesinin 2014/174-2015/511 E-K sayılı ilamıyla davacının ...'la boşandığı halde fiilen birlikte yaşadığı olgusunun sabit hale geldiği ve kararın Yargıtay tarafından onanması suretiyle kesinleştiği, davalı Kurumun davacının yetim aylığının kesilmesine ilişkin işleminin yerinde olduğu anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, davacı müvekkilinin çocukları ile birlikte ...’da yaşadıklarını, boşanmış oldukları eşi ile birlikte ...’da asla birlikte yaşamadıklarını, davacı müvekkilinin kesilen yetim aylığının yeniden bağlanması için yapılan başvurunun reddedildiğini belirterek, kararın kaldırılmasını, davanın kabulünü talep etmiştir

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Somut olayda, her ne kadar mahkemenin kesinleşen karara dayanan gerekçesi yerinde değil ise de davacı ve boşandığı eşinin aynı adreste ikamet edip kurum denetmen rapor tarihinden bir süre sonra adreslerini değiştirmeleri, boşandığı eşinin 2013-2017 tarihleri arasındaki adresinde oturmadığı, davacının ölüm aylığının kesilmesine dair işlemin iptali için açtığı davanın reddine dair kararın kesinleşmesinden kısa bir süre sonra iş bu davaya konu ölüm aylığı talebinde bulunması tüm dosya kapsamı ile birlikte değerlendirildiğinde, davacının boşanmasının ölüm aylığı almaya yönelik olduğu, davacının davasını ispatlayamadığı, mahkeme kararının yerinde olduğu, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının tahsis talebinin reddine dair kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 56 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunun 56 ncı maddesidir.

İnceleme konusu dosyada; Davacı 25.07.2008 tarihinde boşanmış, 20.07.2001 tarihinde vefat eden babasından aylık bağlanmıştır. Kurum tarafından boşandığı eşiyle birlikte yaşadığı gerekçesiyle aylıkları kesilmiş ve 21.11.2008-20.08.2009 dönemi yersiz ödeme çıkartılmıştır. Davacının, aylığının yeniden bağlanarak kesilme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ödenmesi talebiyle açtığı davada; davanın reddine karar verilmiş, söz konusu karar Dairemizce onanarak 28.02.2016 tarihinde kesinleşmiştir. Davacının aylığının yeniden bağlanmasına ilişkin 10.06.2016 tarihli talebi ise aylığının kurum denetmen raporuna istinaden kesildiği ve yeniden bağlanmasına yönelik mahkeme kararı bulunmadığı gerekçeleriyle kurum tarafından reddedilmiştir.

Somut dosyada; Mahkemece davacının boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşayıp yaşamadığı hususu değerlendirilmeden karar verilmiş olup, aylık bağlama koşulları yöntemince araştırılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.

Davacı dava dilekçesinde 07.01.2011 tarihinden itibaren aylık bağlanmasını talep etmiş ise de, dosyadaki bilgi ve belgelerden 10.06.2016 tarihinde kurumdan tahsis talebinde bulunduğu görülmektedir.

Bu itibarla mahkemece, davacının ve eski eşinin adres bilgileri raporları celp edilmeli, adres bilgileri raporunda kayıtlı adreslerinde talep tarihi itibariyle birlikte yaşayıp yaşamadıkları araştırılmalı, söz konusu adreslerden komşu olarak ikamet eden kişiler tespit edilerek tanık olarak beyanları alınmalı, anılan dönemde görev yapan mahalle muhtar ve azaları dinlenilmeli, seçmen ve medula kayıtları celp edilerek irdelenmeli, bu şekilde 10.06.2016 tarihli talep tarihi itibariyle birlikte yaşama olgusunun var olup olmadığı, dosyada toplanmış ve toplanacak deliller değerlendirilmek suretiyle tespit edilerek sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.