Esas No: 2023/14223
Karar No: 2024/944
Karar Tarihi: 08.02.2024

**10. Hukuk Dairesi         2023/14223 E.  ,  2024/944 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/2003 E., 2023/2113 K.

KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Soma İş Mahkemesi

SAYISI : 2017/412 E., 2023/143 K.

Taraflar arasındaki sürekli iş göremezlik derecesinin tespiti istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalıya ait işyerinde çalışmakta iken 29.04.2016 tarihinde işyerinde fenalaştığını, ancak bu durumun işveren tarafından dikkate alınmadığını, rahatsızlanması üzerine işyerindeki sağlık ocağına götürüldüğünü, sadece tansiyon ölçümü yapılarak kendisine bir şeyinin olmadığının söylendiğini, aynı gün servis aracıyla evine döndüğünü, ertesi gün iyileşmediği için Soma Özel Medigün Hastanesine gittiğini, burada kendisine bir teşhis koyulmadığını, daha sonra Soma Devlet Hastanesi’ne gittiğini, oradan 9 Eylül Üniversitesi Hastanesine sevkinin yapıldığını, burada kendisine kalp damarlarında rahatsızlık olduğu yönünde teşhis koyulduğunu, müteakiben 13.05.2016 tarihinde by – pass ameliyatı olduğunu, ameliyat ile damarlarının değiştirildiğini, işe girişi ve işe devamı sırasında hiçbir rahatsızlığının olmadığını, çalıştığı sırada işveren tarafından periyodik muayenelerinin yapılmadığını, işe girerken sadece göz hastanesinden rapor aldırıldığını, kalp rahatsızlığı geçirmesinin işin ağır şartlarından kaynaklandığını, işyerinde rahatsızlanması olayının işveren tarafından Kuruma iş kazası olarak bildirilmediğini, bunun üzerine olayın bir iş kazası olduğunun tespiti için Kuruma başvuru yaptığını, ancak Kurumun olayı iş kazası olarak kabul etmeyerek başvurusunu reddettiğini, kalp rahatsızlığı geçirmesinin bir iş kazası olduğunu iddia ederek iş kazasının tespiti ile iş kazasında işverenin kusur oranının tespitine ve davacının iş göremezlik mesleki güç kaybı oranının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; davacının işyerinden kendi isteği ile kıdem tazminatlarını alarak ayrıldığını, davacının kalp krizi geçirdiğini beyan ettiğini ancak işyeri kayıtları incelendiğinde işyerinde yaşanan böyle bir vakıanın olmadığını, eğer bir kaza geçirmiş olsaydı bu konuda müdahalenin yapılacağını ve bildirimlerin gerçekleşeceğini ayrıca SGK tarafından yapılan değerlendirmenin kendileri için de geçerli olduğunu, davacının işyeri dışında yaşadığı bir kalp krizi mevcut ise bu iş kazası mahiyetinde olmayıp müvekkil şirkete kusur atfedilemeyeceğini, 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü madde kapsamında iş kazası sayılabilmesi için kazanın işyerinde işinin yapılması esnasında meydana gelmesi gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

2. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının 24.04.2017 tarihli, 5435429 sayılı evrak kaydıyla Kurumlarına dilekçe verdiği ve 29.04.2016 tarihinde rahatsızlanmasıyla başlayan ve 13.05.2016 tarihinde by - pass ameliyatı geçirmesiyle sonuçlanan olayın iş kazası olduğunun tespitini ve buna göre gelir bağlanmasını talep ettiğini, yapılan inceleme neticesinde davacının 29.04.2016 tarihi ve sonrasında görmüş olduğu tedavilere göre davacının bir iş kazası geçirdiğine dair bir tespit yapılamadığını, iş kazasına ilişkin bir bildirim olmadığını, Soma Cumhuriyet Başsavcılığında da konuyla ilgili bir kayıt olmadığının anlaşıldığını, sonuç olarak iş kazasıyla ilişkilendirilebilecek bir tespit olmaması sebebiyle davacının başvurusunun reddedildiğini, 29.04.2016 tarihinden 13.05.2016 tarihine değin geçen sürenin uzunluğu dikkate alındığında, bu gelişmelerin 13 üncü madde kapsamında bir iş kazası olarak vasıflandırılabilmesinin mümkün olmadığını, kalp problemlerinden kaynaklanan bir maluliyet iddiası varsa bunun da ancak uzun vadeli sigorta kollarından “maluliyet aylığı” kapsamında değerlendirilebileceğini, kalp problemlerinden ötürü hissedilebilecek rahatsızlıkların iş esnasında ortaya çıkabileceği gibi iş dışında da ortaya çıkabileceğini, davacının kalp rahatsızlığının bu nitelikte olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacı ...'nun davalı ... bünyesindeki işyerinde 29.04.2016 tarihinde geçirmiş olduğu kazanın 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi uyarınca iş kazası olduğunun tespitine, davacı ...'nun 29.04.2016 tarihinde geçirmiş olduğu iş kazasının oluşumunda davalı işveren ... veya başkaca üçüncü bir kişinin kusurunun bulunmadığının tespitine, davacı ...'nun sürekli iş göremezlik oranının E cetveline göre %71,0 olduğunun ve herhangi bir mesleki maluliyetinin bulunmadığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde; müvekkilinin uğradığı kazanın işyerinde bulunduğu sırada ve işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle meydana geldiğini ve 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi uyarınca iş kazası olduğunu, müvekkilinin yaşadığı iş kazasına davalı şirketin ihmali ve ağır kusurunun neden olduğunu, kazadan önce kalp problemleri dahil olmak üzere hiçbir rahatsızlığının bulunmadığını, davalı işverenin görev ve yükümlülüklerine yerine getirmediğinden müvekkilinin maddi ve manevi zarara uğradığını, yoğun çalışma koşulları, maden ocağının tozlu ortamı ve daha verimli çalışması için işverenden gördüğü baskı, daha önce hiçbir rahatsızlığı olmayan müvekkilinin kalp krizi geçirerek genç yaşında kalıcı olarak malul kalmasına sebep olduğunu, davalı işverenin yoğun ve zorlu çalışma koşullarına rağmen müvekkili ve diğer çalışanların sağlık kontrollerini yaptırmadığını, meydana gelen iş kazasında davalının kusuru olmadığı yönündeki tespitin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde; dosyada alınan Adli Tıp Kurumu İkinci Üst Kurulu ve 09.03.2023 tarihli bilirkişi raporları gözetildiğinde davanın reddi gerekirken, bu raporlar gözetilmeden iş kazasının tespitine karar verildiğini, bu kararın raporlara aykırı olduğunu ve hukuki dayanağının bulunmadığını ileri sürmüştür.

3. Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde; bilirkişi raporu ile verilen karar arasında çelişki bulunduğunu, müvekkili Kurumca verilen komisyon kararında da iş kazası sayılamayacağının belirtildiğini, Adli Tıp 3. İhtisas Kurulu ve Adli Tıp 2. Üst Kurulu'nun kararlarının da bu yönde olduğunu, dinlenen tanığın beyanında davacının işyerinde rahatsızlandığını söylemesi olayın iş kazası olduğunu ispatlamadığını, bu tanık deliline dayanılmaması gerektiğini, dosyadaki bilirkişi raporlarının olayın anlık gelişen bir durum olmadığını, süregelen bir süreç olduğunu ısrarla belirttiğini, iş kazası sayılmasının gerekçesinin tam anlamıyla açıklanamadığını, müvekkili Kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Soma İş Mahkemesinin 12.04.2023 tarih, 2017/412 Esas ve 2023/143 Karar sayılı kararına yönelik davacı vekili, davalı İmbat Madencilik Enerji Turizm San. ve Tic. A.Ş. vekili ile davalı SGK Başkanlığı vekilinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Taraf vekilleri, istinaf dilekçeleri ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının işyerinde geçirdiği kalp rahatsızlığının iş kazası olduğunun tespiti ile söz konusu kaza nedeniyle kusur durumunun ve sürekli iş göremezlik oranının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13 üncü, 95 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1.Dosya kapsamı incelendiğinde, davacının davalı işyerindeki iş şartlarının ağır olması sebebiyle kalp krizi geçirerek iş gücü kaybına uğradığından bahisle yaşanan olayın iş kazası olduğunun tespiti ile kusur durumunun ve sürekli iş göremezlik oranının tespiti istemlerinde bulunduğu, yargılama safhasında celp olunan hastane kayıtlarına göre davalı Kurum Yüksek Sağlık Kuruluna yazılan müzekkere ile davacının rahatsızlığının çalıştığı işten kaynaklanmadığına dair görüş bildirildiği, buna göre yasal prosedür çerçevesinde Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulundan alınan 17.03.2021 tarihli mütalaada davacının rahatsızlığının çalıştığı işin yürütüm koşullarından bağımsız geliştiği, söz konusu rahatsızlık meslek hastalığı olmadığından maluliyet hesaplanmasına mahal bırakılmadığının değerlendirildiği, bu defa Mahkemece Adli Tıp 2. Üst Kurulundan alınan 28.07.2022 tarihli Kurul Raporunda da koroner arter hastalığı-koroner by-pass rahatsızlığının kişinin çalıştığı işin yürütüm koşullarından bağımsız geliştiği, mesleki olmadığı, 29.04.2016 tarihinde kalp krizi geçirdiğine dair belge olmadığı cihetle; gönderilen tıbbi belgelere göre mesleki maluliyetinin olmadığı değerlendirilmiş, ayrıca olay tarihinde yürürlükte olan 03.08.2013 tarih ve 28727 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği ile bu yönetmelik kapsamında yer almayan bölüm, cetvel ve listeler için 11.10.2008 tarih ve 27021 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği Hükümlerinden yararlanılarak davacının E cetveline (yaşına) göre %71.0(yüzdeyetmişbirnoktasıfır) oranında meslekte kazanma gücünden kaybetmiş sayılacağı yönünde bildirilen görüşüne göre davanın kısmen kabulü ile olayın iş kazası olduğunun tespitine, iş kazasının oluşumunda davalı işverenin veya başkaca üçüncü bir kişinin kusurunun bulunmadığının tespiti ile davacının sürekli iş göremezlik oranının E cetveline göre %71,0 olduğunun ve herhangi bir mesleki maluliyetinin bulunmadığının tespitine karar verildiği anlaşılmıştır.

2.Eldeki dava açısından SGK tarafından olayın iş kazası veya meslek hastalığı olarak tespiti yargılamanın esasını çözüme kavuşturmadan önce açıklığa kavuşturulması gereken bir sorun niteliğindedir.

3. Bu kapsamda iş kazasının belirlenmesine ilişkin 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesine göre;

a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

b) (Değişik bend: 17.04.2008-5754 S.K./8.mad) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,

c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,

d) (Değişik bend: 17.04.2008-5754 S.K./8.mad) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,

e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır.

4. Meslek hastalığı ise 5510 sayılı Kanun’un 14 üncü maddesinde tanımlanmış olup Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük halleridir.

5. İş kazası ve meslek hastalığı arasındaki temel fark, iş kazası ani bir olay sonucu meydana gelirken, meslek hastalığının çalışılan ortam ve koşullar neticesindeki süreç neticesinde meydana gelmesidir.

6. 5510 sayılı Kanun’un 13 üncü maddesinde iş kazasının 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 5 inci madde kapsamında bulunan sigortalılar bakımından bunları çalıştıran işveren tarafından, o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve Kuruma en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile bildirilmesinin zorunlu olduğu, iş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde iş kazasının öğrenildiği tarihten başlayacağı, Kuruma bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı hakkında bir karara varılabilmesi için gerektiğinde, Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları tarafından veya Bakanlık İş Müfettişleri vasıtasıyla soruşturma yapılabileceği bildirilmiştir.

7. Olayın SGK tarafından iş kazası veya meslek hastalığı kabulünden sonraki aşamada ise sigortalının sürekli iş göremezlik oranının tespiti ve gelir bağlanması önem arz etmektedir. 5510 sayılı Kanunu’nun 18 inci maddesinde Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması şartıyla; iş kazası nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verileceği, 19 uncu maddesinde iş kazası sonucu oluşan hastalık ve özürler nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık Kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az %10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanacağı bildirilmiştir.

8. O halde, Kuruma belirtilen şekilde bir bildirimde bulunulmadığının anlaşılması halinde ise yapılacak iş, davacıya iş kazasını Sosyal Güvenlik Kurumuna ihbarda bulunmak, olayın Kurumca iş kazası veya meslek hastalığı olarak kabul edilmemesi halinde Sosyal Güvenlik Kurumuna ve hak alanını etkileyeceğinden işveren aleyhine “iş kazası/ meslek hastalığı tespiti” davası açması için önel verilmesi, önel içerisinde dava açılması halinde işbu davanın sonucu beklenilerek, sonucuna göre davacı sigortalının Kurum tarafından sürekli iş göremezlik oranın tespiti ve giderek tespit edilen bu oran doğrultusunda gelir bağlanmasının temini sağlandıktan sonra tazminat davasının çözüme kavuşturulması gerektiği açıktır. (Kapatılan 21. H.D.’nin 14.01.2020 tarih 2019/411 E.- 2020/66 K., aynı mahiyette aynı dairenin 03.07.2018 tarih ve 2016/19961 E.- 2018/5961 K. sayılı, 14.05.2013 tarih ve 2013/1704 E.- 2013/9754 K. sayılı kararları da bu doğrultudadır)

9. Belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, davacı hakkında kabul edilmiş bir iş kazası veya meslek hastalığı durumu bulunmadığı, yargılama safhasında Mahkemenin talebi üzerine Adli Tıp Kurumu 2. Üst Kurulunca davacının herhangi bir mesleki maluliyetinin bulunmadığının ancak iş gücü kaybının % 71 olarak belirlendiği anlaşılmakla, söz konusu durumun iş kazası yahut meslek hastalığı olup olmadığının tespiti açısından öncelikle davacının tanığı ...'in beyanında davacının tarihini hatırlamadığı bir tarihte rahatsızlandığını, tansiyonunun düştüğü sanılarak dinlendirildiğini, yine de düzelmeyince yer altındaki revire kadar beraber gittikleri yönündeki beyanı ile davacının işyerinde kalp krizi geçirdiği iddiası karşısında davalı işyeri revir kayıtları getirilerek davacının ani olay olan işyerinde kalp krizi geçirip geçirmediği araştırılarak, gerekirse bu hususta işyeri hekiminin de tanık sıfatıyla beyanları alındıktan sonra davacının işyerinde iş kazası geçirip geçirmediğine dair rapor alınması suretiyle yaşanan olayın iş kazası mı yoksa meslek hastalığı mı olduğu hususu açıklığa kavuşturulması gerekirken, Adli Tıp Kurumunun davacının herhangi bir mesleki maluliyetinin bulunmadığının ancak sürekli iş göremezlik oranı belirlemesine dayalı raporuna göre yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olmuştur.

10- Öte yandan davacı vekili, iş kazasının tespiti yanında, kusur oranlarının da tespitini talep etmiş, Mahkemece, alınan 09.03.2023 tarihli heyet bilirkişi raporu dikkate alınarak davacının geçirmiş olduğu rahatsızlıkta davalı işveren ... ve başkaca üçüncü bir kişinin kusurunun bulunmadığının tespitine dair karar verilmiştir.

11- Somut olayda davacı vekilinin usule uygun şekilde tazminat talebinde bulunmadığı, mevcut davada davalılar aleyhine iş kazasının tespitiyle birlikte iş kazasındaki kusur oranının ve sürekli işgöremezlik oranının tespiti için de talepte bulunulduğu anlaşılmakla, sadece kusur oranının tespiti yönünden hukuki menfaatin bulunmadığı, kusur oranlarının tespiti halinde Mahkeme kararının infaz kabiliyetinin bulunmayacağı, kusur oranının tespitine yönelik bir kararın infazı için davacı tarafın iş kazasından kaynaklı tazminat talebinde bulunması, bu yönde eda davası açması gerekirken, yani ancak iş kazasından kaynaklı tazminat davasında kusur oranının Mahkemece değerlendirileceği, bu itibarla sadece kusur oranının tespitine yönelik bir davada davacının hukuki yararının bulunmadığı değerlendirildiğinde bu aşamada tarafların kusur oranlarının tespiti yönünden esastan bir değerlendirmeye yer verilmesi de hatalı olup davacının kusur oranlarının tespiti talebi yönünden hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,

08.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.