Esas No: 2014/14955
Karar No: 2015/10799
Karar Tarihi: 26.11.2015

**14. Hukuk Dairesi         2014/14955 E.  ,  2015/10799 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 23.06.2010 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve tescil olmaz ise tazminat istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; tapu iptali ve tescil davasının kabulü dair verilen 06.05.2014 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı ... tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

\_ K A R A R \_

Dava, TMK'nın 724. maddesine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Davacı 10 ada, 5 parsel sayılı taşınmazın 660 metrekaresini daha önce paydaş .....'den haricen satın alan ...'den bedeli karşılığında haricen satın aldığını, taşınmazın imar uygulamasıyla 207 ada, 6 parsel olarak davalı adına tescil edildiğini ileri sürerek tapunun iptaliyle adına tesciline, mümkün olmadığı takdirde taşınmaz üzerindeki yapı ve ağaçların bedelini, yine satış bedeli olarak ödenen 50.000,00 TL'nin, denkleştirici adalet kuralına göre güncellenerek, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalı ...'den tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalılar ..., ...davanın reddini savunmuşlar, diğer davalılar davaya cevap vermemişlerdir.

Mahkemece davanın kabulüne, 267 ada 6 parsel sayılı taşınmazın davalı ... adına kayıtlı 287/752 payının iptali ile 633/3008 payının davacı adına tesciline, kalan 515/3008 payının davalı ... üzerinde bırakılmasına, diğer davalılar yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davalı ... temyiz etmiştir.

TMK’nın 684 ve 718. maddeleri hükümleri gereğince yapı, üzerinde bulunduğu taşınmazın mütemmim cüzü (tamamlayıcı parçası) haline gelir ve o taşınmazın mülkiyetine tabi olur. Ancak, yasa koyucu somut olaydaki taşınmazların durumunu genel hükümlere bırakmamış, bu konumdaki taşınmazların maliki ile yapıyı yapan kişi arasındaki ilişkiyi TMK’nın 722, 723. ve 724. maddelerinde özel olarak düzenlemiştir. Uyuşmazlığın bu kapsamda değerlendirilmesi gerekecektir.

Bir kimsenin kendi malzemesi ile başkasının tapulu taşınmazına sürekli, esaslı ve mütemmim cüzü (tamamlayıcı parçası) niteliğinde yapı yapması halinde diğer koşullar da mevcutsa malzeme sahibi yapının bulunduğu alan ile yapının kullanılması için zorunlu arazi parçasının tescilini mülkiyet hakkı sahibinden isteyebilir.

TMK’nın 724. maddesinde yapı sahibine tanınan bu hak, kişisel hak niteliğinde olup, bina sahibi ve onun külli halefleri tarafından, inşaat yapılırken taşınmazın maliki kim ise ona ya da onun külli haleflerine karşı ileri sürülebilir. Hemen belirtmek gerekir ki, taşınmaza sonradan malik olan kişiye karşı da bu kişisel hak ancak yapı sahibini bu haktan mahrum bırakmak amacıyla arsa sahibi ile el ve işbirliği içinde olduğu iddiasıyla ileri sürülebilir.

Malzeme sahibinin TMK’nın 724. maddesine dayanarak tescil talebinde bulunabilmesi bazı koşulların varlığına bağlıdır;

a) Birinci koşul, malzeme sahibinin iyiniyetli olmasıdır.

TMK'nın 724. maddesi hükmünden açıkça anlaşılacağı üzere, taşınmaz mülkiyetinin yapı sahibine verilebilmesi için öncelikli koşul iyiniyettir. Öngörülen iyiniyetin TMK'nın 3. maddesinde hükme bağlanan sübjektif iyiniyet olduğunda da kuşku yoktur. Bu kural, malzeme sahibinin, elattığı taşınmazın başkasının mülkü olduğunu bilmemesini veya beklenen tüm dikkat ve özeni göstermesine karşılık bilebilecek durumda olmamasını ya da yapıyı yapmakta haklı bir sebebinin bulunmasını ifade eder.

Malzeme sahibinin tescil istemi ile açtığı davada iyiniyetin varlığı iddia ve savunmaya bakılmaksızın mahkemece re’sen araştırılmalıdır. Ne var ki, 14.02.1951 tarihli ve 17/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında belirtildiği gibi olay ve karinelerden, durumun özelliklerine göre kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermemiş olduğu açık bulunan malzeme sahibinin temliken tescil talebinde bulunması mümkün değildir. Çünkü bu gibi durumlarda kötüniyet karşı tarafın ispatı gerekmeden belirlenmiş olur. Ayrıca iyiniyet inşaatın başladığı andan tamamlandığı ana kadar devam etmelidir. (Sübjektif koşul)

İyiniyet koşulunun gerçekleşmediği durumlarda diğer koşulların gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılmasına gerek bulunmamaktadır.

b)İkinci koşul, yapı kıymetinin taşınmazın değerinden açıkça fazla olmasıdır. (Objektif koşul)

c)Üçüncü koşul ise yapıyı yapanın (malzeme sahibinin), taşınmaz malikine uygun bir bedel ödemesidir.

d)Yukarıda değinilen üç koşulun yanısıra, yapının bulunduğu arazi parçası davalıya ait taşınmazın bir kısmını kapsıyor ise tescile konu olacak yer, inşaat alanı ile zorunlu kullanım alanını kapsayacağından mahkemece iptal ve tescile karar verebilmek için bu kısmın ana taşınmazdan ifrazının da mümkün olması gereklidir.

Yukarıda açıklanan ilkeler uyarınca somut olaya gelince;

Davacı, haricen düzenlenen 29.10.1990 tarihli sözleşme ile davalı ...'den 5 parsel sayılı (imar sonucu 2017 ada, 6 parsel) taşınmazdaki payından, 660 m2 yer satın aldığını, üzerine betonarme ev inşa ettiğini ve ağaç diktiğini ileri sürerek TMK'nın 724. maddesi uyarınca temliken tescil talebinde bulunmuştur. Paylı mülkiyete tabi bir taşınmazın tamamında paydaşların her birinin hakkı bulunduğundan diğer paydaşların onayı alınmadan bina yapılması, ağaç dikilmesi halinde TMK'nın 724. maddesinde öngörülen iyiniyet koşulunun gerçekleştiğinden söz edilmez. Bu nedenle davacının tapu iptali, tescil talebinin reddi gerekir.

Ancak davacı ikinci kademede tapu iptali ve tescil, mümkün olmadığı takdirde yapı ve ağaç bedelinin ve yine haricen düzenlenen satış sözleşmesindeki 50.000,00 TL bedelin denkleştirici adalet ilkesine göre güncellenerek dava tarihindeki değerini faiziyle birlikte istemiş olduğundan, tazminat yönünden bir karar verilmesi gerekir.

Belirtilen hususlar gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda yazılı nedenlerle hükmün BOZULMASINA, istek halinde temyiz harcının yatırana iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 26.11.2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.