Esas No: 2024/3019
Karar No: 2024/9252
Karar Tarihi: 27.11.2024

**5. Hukuk Dairesi         2024/3019 E.  ,  2024/9252 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/2557 Esas, 2023/3116 Karar

DAVA TARİHİ : 07.07.2021

KARAR : Esastan ret/Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ : Çarşamba 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/305 Esas, 2023/120 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazların bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yapılan yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacılar vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Samsun ili, ..., ... 113 ada 23, 35, 36 ve 76 parsel sayılı taşınmazların bir kısmının dere yatağı içinde kaldığını, taşınmazlara kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atmanın devam ettiğini belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dere yatağının değişmesi nedeniyle davalı idarenin kusurunun olmadığını, sorumluluğun Belediye ve Büyükşehir Belediyesine ait olduğunu, idari yargıda davanın görülmesi gerektiğini, hak düşürücü süre ve zamanaşımının geçtiğini belirterek haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatının davalı taraftan tahsil edilerek davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazların bedelinin düşük belirlendiğini, taşınmazın tarım için en çok tercih edilen muhitte yer aldığını ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

2.Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazların bedelinin yüksek belirlendiğini, kendilerinin taşınmaza müdahalelerinin olmadığını, kendi sorumluluklarından bahsedilemeyeceğini, davanın açılmasına sebebiyet vermeyen davalı idarenin yargılama masrafından sorumlu tutulamayacağını ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazların bir kısmının Yeşilırmak yatağında kaldığı, bu kısımın fiilen tarım yapılamaz durumda olduğu, dere ırmak ve yataklarının ıslahından sorumlu olması sebebi ile davalı idarenin yasal hasım olarak tespitinde (Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 13.10.2015 tarihli ve 2015/5443 Esas, 2015/17091 Karar sayılı kararı) dava konusu taşınmazın arazi niteliğinde değerlendirmeye esas alınmasında, taşınmazın konumu ve bilirkişi raporundaki özelliklerine göre özellikle yakınlığı dikkate alınarak %50 oranında objektif değer artışına gidilmesinde ve net gelirin hesaplama yönteminde ve dosya kapsamı ile uyumlu olarak belirlenen tazminat miktarında herhangi bir isabetsizlik olmamakla birlikte, aynı bölgede bulunan ... Mahallesi 118 ada 2 parsel numaralı taşınmaz ile ilgili aynı sebebe dayalı ve aynı davalı hakkında açılan Çarşamba 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/278 Esas, 2022/495 Karar sayılı dava dosyasının temyiz incelemesinde ve yine Çarşamba 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen Kumtepe 113 ada 8 parsel ile ilgili aynı sebebe dayalı ve aynı davalı hakkında açılan Çarşamba 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/158 Esas, 2021/277 Karar sayılı dava dosyasının temyiz incelemelerinin yapıldığı, Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin 2022/5848 Esas, 2022/13685 Karar ve 2022/818 Esas, 2022/10027 Karar sayılı dosyalarında el atmaların 04.11.1983 tarihinden önce yapıldığının kabul edilmesi gerektiğinin belirtilmesine ve tüm dosya kapsamına göre somut davada da el atmanın 04.11.1983'ten önce gerçekleştiğinin anlaşılmasına göre, davacılar lehine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi hatalı olduğundan davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş ayrıca, taşınmazın 1983 yılına en yakın hava fotoğraflarında tarım arazisi olup olmadığına dikkat edilmeksizin, tam olarak 1983 yılına hava fotoğraflarının olmaması idare lehine yorumlanarak maktu vekâlet ücretine hükmedilmesinin yerleşik içtihatlarla bağdaşmadığını ileri sürmüştür.

2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazların değerinin biçilmesi ile bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun)369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanun'un Geçici 6 ncı ve 11 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki Samsun ili, ..., ... 113 ada 23, 35, 36, ve 76 parsel sayılı taşınmazlara net geliri esas alınarak değer biçilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,27.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.