Esas No: 2023/5894
Karar No: 2023/6196
Karar Tarihi: 31.05.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/5894 E.  ,  2023/6196 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2022/3 E., 2023/37 K.

HÜKÜM/KARAR : Davanın reddi

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen davalılar murisinin 21.08.2008 tarihinde geçirdiği kazanın iş kazası olmadığının tespiti istemli davasında verilen kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Bozma sonrasında yapılan yargılamada İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; o müvekkilinin çalışanı olan ...’ın 21.08.2008 tarihinde geçirmiş olduğu kazanın davalı kurum tarafından iş kazası sayıldığını, adı geçenin olay tarihinde müvekkili yanında hizmet sözleşmesiyle çalışıyor olmasına karşın mesai saatleri dışında ve çalışma sahasının çok uzağında, işle ilgili olmayan uğraşı sırasında müvekkil şirkete ait iş makinesi ile geçirdiği kazanın iş kazası olmadığını, işçi ...’ın define aramak için işyerine ait aracı izinsiz aldığını, olayın adı geçenin özel işini yaparken ve işyeri dışında olduğunu, olayın adı geçenin kusuru ile meydana geldiğini belirterek olayın iş kazası olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Kurum vekili, olayın iş kazası olduğunu, ...’ın "define aradığı sırada" kaza geçirdiği iddiasının doğru olmadığını, davacının 4857 sayılı Kanun'un 77 inci maddesi kapsamında gerekli tedbirleri almadığını, şantiye sahasının ve çalışanlarının denetimini yeterince yaptırmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalılar ... mirasçıları, olayın iş kazası olduğunu belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 01.07.2020 tarihli ve 2018/651 Esas 2020/125 Karar sayılı kararıyla; tüm dosya kapsamı, özellikle tazminat davasında alınan bilirkişi raporu ile ceza mahkemesi dosyası birlikte değerlendirildiğinde, vefat eden işçi ...'ın 21,08,2008 tarihinde geçirdiği kazanın iş kazası olduğu sonucuna varıldığı belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 05.11.2020 tarihli ve 2020/1373 Esas, 2020/1674 Karar sayılı kararıyla; "...Somut olayda, 506 sayılı Kanunun 1. maddesinde sigortalının işyerinde bulunduğu sırada geçirdiği kazanın iş kazası olarak tarif edildiği, aynı Kanun'un 5 inci maddesine göre de işin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunan araçların işyerinden sayılacağının hükme bağlandığı anlaşıldığından yaşanan kazanın iş kazası olduğunun kabul edilmesinde hata bulunmamaktadır. Ayrıca, kazalı sigortalının söz konusu iş makinesini işverenin bilgisi dahilinde olmadan kendi özel amacı için kullandığına yönelik iddianın iş kazasından kaynaklanan tazminat davasında tarafların kusur durumunun belirlenmesi bakımından etkili olduğu ve yaşanan kazanın iş kazası olmasını etkileyen bir sonuç ortaya çıkarmadığı kanaatine varıldığından ..."gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Daire kararında;"... Somut olaya dönüldüğünde, davalı şirketin sigortalısı kazalı ..., davalı işverenin Erzurum Yoncalık köyünde bulunan taş ocağı işyerinde iş makinası operatörü olarak çalışırken, 21.08.2008 tarihinde saat 20:45 sularında davalı işverene fatura karşılığında iş yaptığı belirtilen kamyon şoförü ... ile birlikte şantiyeye yaklaşık 2-3 km uzaklıkta, dosyada mevcut kurum müfettişi, ceza dosyası ve mahkeme dosyası kapsamında beyanı alınan tanıkların bir kısmının anlatımlarına göre köylülere ait tarla yolunun düzeltilmesi için, bir kısmının anlatımlarına göre define aramak için, yine bir kısmının anlatımlarına göre aracı izinsiz alarak, bir kısım anlatımlara göre ise davalı işveren yetkililerinin izni dahilinde aldığı iş makinası ile eğimli arazide iş makinasıyla takla atması nedeniyle ezilen kabin içerisinde sıkışarak vefat etmiştir.

Nitekim, kaza sırasında kazalının yanında bulunduğu belirtilen ..., Kurum müfettişine verdiği ifade ile Mahkemede verdiği beyanda, tarla yolunu düzeltmek için şantiye sorumlusu...’dan izin aldığını, ...’ın kazalıyı kastederek ...’e söyle, yolu açsın dediğini, mahkemedeki beyanında devamla benim ...’e söylememle gelmez, siz söyleyin dediğini, ...’ın da kendisine sen git ben ...’i göndereceğim dediğini ve kazalının bu şekilde iş makinası ile kazanın olduğu yere geldiğini beyan ettiği, buna karşın şantiye sorumlusu ...’in müfettiş raporundaki beyanında, kazalının kendisinden tarla yolunu kepçe ile düzeltilmesi için izin istediğini, kendisinin ise mesai bitiminden sonra kendisine kepçe veremeyeceğini söylediğini, öte yandan ceza dosyasında sanık olarak yargılanan makine şefi ... ile şantiye şefi...’ın ceza davası kapsamında alınan ifadelerinde ise mesai saatlerinin sabah 07:00-18:30 arası olduğu, kazalının mesai saati dışında akşam 20:45 sıralarında kendilerinden ve şantiyedeki sorumlulardan habersiz ve izinsiz şekilde şantiye güzergahının uzağında tarla yolu açmaya gittiği yönünde beyanda bulunmuşlar, ... mahkemedeki beyanında ayrıca define aramak için gittiği yönünde söylentilerin olduğunu belirtmiş öte yandan kazalı gibi şantiyede kepçe operatörü olduğunu belirten ... ise mahkemedeki beyanında diğer tanık anlatımlarının aksine vardiya usulü çalıştıklarını, hatta kaza günü kazalının kepçeyi getirmesini beklediğini, arkadaşlarından kazanın oluş şekli ile ilgili olarak kazalının taş ocağına patlatma malzemesi götürdüğü, dönüşte ise yolda kaza geçirdiği şeklinde duyduğunu beyan etmiştir.

Yukarıdaki belirtilen tanık anlatımlarının çelişkili olduğu görülmekle kazalının hangi amaçla ya da hangi işi görmek için, işverenin izni ve talimatı dahilinde mi yoksa izinsiz şekilde mi kepçeyi aldığı, öte yandan işyerinde çalışma saatlerinin tam olarak hangi aralıkta olduğu, vardiya yöntemiyle çalışmanın olup olmadığı, hususları araştırılarak açık bir şekilde ortaya konulmalı, şantiye sorumlusu olduğu belirtilen ... dinlenmeli, yine tanık beyanları arasındaki çelişkiyi giderecek şekilde tanıklar tekrar dinlenmeli, tüm dosya kapsamı değerlendirilmek suretiyle olayın iş kazası olup olmadığı tam olarak belirlenmelidir..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Dosya kapsamında dinlenen tanıklar arasındaki çelişkili beyanları gidermek için tüm tanıklar bozma ilamı doğrultusunda yeniden dinlenmiştir. Yeniden dinlenen tanıklardan Muammer Emeç'in beyanında "Müteveffanın kaza geçirdiği gün ben davacı iş yerinde çalışmakta idim. Müteveffa ... kaza geçirdiği yere bildiğim kadarıyla iş yeri formeni ... 'in talimatı doğrultusunda gitti. ... 'ın kaza yerine gitme amacı taşımış olduğumuz taşların bir kısmını zamanla yola dökülerek yolu kapatması sebebiyle formenin talimatıyla yolu açmak üzere gitti. " şeklinde beyanda bulunduğu, tanık ...'nun mahkememizce alınan beyanında "gittiğimde müteveffa ... vefat etmişti. Sonradan soruşturarak öğrendiğim kadarıyla ... olay yerine davacı şirket araçlarının taşıdığı taşların dökülmesi sonucunda, yolu açmak için olay yerine gitmişti. Olay sonrası davacı iş yerinin formeni... isimli bir kişi beni arayarak yolu açması için ... 'ı olay yerine gönderen kişinin kendisi olduğunu bizzat bana söyledi. " , tanık ...'nin mahkememizce alınan beyanında " Davacı iş yerinde taşımış olduğumuz taşlar nedeniyle ara sıra yollar kapandığı için davacı işverene ait kepçeler ile bu yollar açılırdı. Aslında olay gününde her zaman yaptığımız gibi, müteveffa ... yolu açmak için talimat aldı. Bu talimatı veren kişi ... 'tir. " şeklinde beyanda bulundukları , mahkememizce bozma ilamı doğrultusunda dinlenen ... dışındaki tüm tanıkların beyanlarının birbiriyle uyumlu olduğu anlaşılarak , olay günü kazazede ...'ın kepçe operatörü olarak vardiyalı sistem ile davacı işveren bünyesinde çalıştığı, kazazedenin diğer vardiya arkadaşı olan ...'nin mahkememizce alınan beyanında " Müteveffa ... ile aynı kepçe aracını kullanmaktaydık. Müteveffa ... benim vardiya arkadaşımdır. Davacı iş yerinde 12 saatlik vardiya ile çalışmaktaydık. İlk vardiya 07:00-19:00 saatleri arasında, ikinci vardiya ise 19:00-07:00 saatleri arasında idi. Olay günü ben vardiya saatinin gelmesini şantiyede beklemekteydim. Çünkü vardiya saatinin başlamasına 1 saat kala iş yerinde hazır bir şekilde beklerdik. Müteveffa ... kaza saatinde kendi vardiya saati içerisinde çalışmaktaydı." şeklindeki ifadesi doğrultusunda davacının kaza saatinde kendi vardiya saati içerisinde çalışma yaptığı, olay günü davacı iş yerinde yapılan iş gereği taş ocağında yapılan patlama neticesinde ortaya çıkan taşların kamyonlarla şantiyeye taşındığı, ...'ın kaza gününde kepçe operatörü olarak taşları kamyonlara yüklediği, kamyonlarla taşınan taşların şantiyeye giden güzergah üzerindeki yola dökülmesi nedeniyle davacı iş yerinde çalışan formen ...'in kazazede ...'a yolu açması için talimat verdiği, davacının formen ...'in talimatı doğrultusunda kazanın gerçekleştiği olay yerine gittiği ve kazanın kepçe ile yol üzerinde bulunan kayayı alabilmek için ...'ın araç ile geri geri çıkarken aracın yoldan devrilmesi suretiyle gerçekleştiği Yargıtay'ın bozma ilamı sonrasında dinlenen ... dışındaki tüm tanık beyanları ile sabittir.... "gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, müteveffanın geçirdiği kazanın iş kazası şartları taşımadığını, davalı tanıklarının da müteveffanın görevi olmayan ve iş yeri dışında olan bir yolu düzeltmesi neticesinde meydana geldiğini ifade ettikleri belirtilerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, iş kazası olmadığının tespiti davasıdır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanunu'nun 13 üncü maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

31.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.