Esas No: 2024/11810
Karar No: 2025/5594
Karar Tarihi: 21.04.2025

**5. Hukuk Dairesi         2024/11810 E.  ,  2025/5594 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2024/406 Esas, 2024/650 Karar

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. İstanbul Anadolu 25. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15.05.2024 Tarihli ve 2023/688 Esas, 2024/365 Karar Sayılı Kararı

Somut olayda davalının, davacıdan haksız şekilde kredi kartından para çektiği, kendisinin davalı şirketten alım satım yapmadığına ilişkin dava açıldığı, uyuşmazlığın para alacağına ilişkin olup götürülecek borç olduğu, alacaklı sıfatına haiz davalının ikamet adresinin Merkez/Tokat olduğu, bu hali alım satımın gerçekleştiği yerin yani sözleşmenin ifa edildiği yerinde Tokat ili olduğu, bu nedenle davalının süresi içerisinde yaptığı yetki itirazının kabulünün gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Tokat 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 08.10.2024 Tarihli ve 2024/406 Esas, 2024/650 Karar Sayılı Kararı

Davanın, motosiklet satışı için kredi kartından gönderilen bedelin araç satışının gerçekleşmemesi nedeniyle iadesi istemine ilişkin olduğu, davacı tarafın, araç satışına ilişkin olarak sözleşme bedelini gönderdiğini; ancak malın teslim edilmediğini, davalının da sözleşmenin tarafı olmadığını, davalının parayı iade etmediğini, davalının ise taraflar arasında satış sözleşmesi ilişkisi olmadığını, ancak paranın dava dışı satıcı ile yapılan anlaşma sonucu kendisine havale edildiğini ileri sürdüğü, davacı tarafça bir miktar paranın kredi kartı ödemesi yoluyla davalının hesabına gönderildiği, bu itibarla; taraflar arasında havale ilişkisi olduğunun çekişmesiz olduğu, dava bir miktar para alacağına ilişkin olduğuna göre davacı alacaklının ikametgahı nazara alındığında davacı tarafın seçim hakkını kullandığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, ödenen bedelin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iadesi ile borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkin davada yetkili mahkemenin neresi olduğuna ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) “Menfi tesbit ve istirdat davaları” başlıklı 72 nci maddesinin sekizinci fıkrası şöyledir:

“Menfi tesbit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir.”

3. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

4. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesi şöyledir:

“(1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.

(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.

(3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.

(4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”

C. Değerlendirme

1. Menfi tespit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Sebepsiz zenginleşmeden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davalarda ise yetki konusunda özel bir düzenleme bulunmadığına göre, yetkili mahkeme genel yetki kuralı gereği davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Bu davalarda kesin yetki kuralı bulunmadığından 6100 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesinde belirlenen süre ve yöntemle yetkisizlik itirazında bulunulmaz ise davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir ve mahkemece kendiliğinden yetkisizlik kararı verilemez.

2. Dosya kapsamından, davacı tarafından 18.07.2023 tarihinde Pendik/İstanbul adresinde faaliyet gösteren SM ... isimli motosiklet satıcısından 106.500,00-TL karşılığında motosiklet siparişi verildiğini, motosiklet bedeli olan 106.500,00-TL'nin 100.000,00-TL'si ise 9 taksit olarak kredi kartından çekileceği söylenerek kredi kartı bilgilerinin alındığını ve mail order yoluyla kredi kartından 100.000,00-TL çekildiğini, bakiye 6.500,00-TL'nin ise SM Motor iş yeri sahibi ...'in hesabına gönderdiğini, motosikletin taahhüt edilen tarihte teslim edilmemesi üzerine banka kayıtlarından yaptığı araştırma neticesinde kredi kartının hiç tanımadığı davalı ... Tic. A.Ş. tarafından kullanıldığının öğrenildiği, davacı ile davalı arasında hiç bir ticari iş ve alım satım ilişkisi bulunmadığını, adına fatura düzenlenmediğini ve motosiklet teslimi yapılmadığını, 18.07.2023, 18.08.2023 ve 18.09.2023 tarihlerinde davacının kredi kartına 3 aylık toplam 33.333,34-TL taksit yansıtılarak davacıdan tahsil edildiğini, henüz kredi kartına yansımayan 6 taksit tutarı 66.666,66-TL olduğunu, davacı ile ticareti olmayan davalının davacıdan yaptığı tahsilat neticesinde sebepsiz zenginleştiği, bu nedenle tahsil edilen 33.333,34-TL'nin davalıdan faizi ile birlikte alınarak tahsiline, henüz kredi kartına yansımamış 66.666,66-TL bakımından ise davalıya borcu olmadığının tespitine karar verilmesi talep edilmiş olup, uyuşmazlık ödenen bedelin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iadesi ile borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. Kesin yetki halinin kuralının bulunmadığı ve birden fazla genel ve özel yetkili mahkemenin bulunduğu hallerde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı davasını, bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir.

3. Dosya kapsamından, davacının yetkisiz İstanbul Anadolu 25. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açtığı anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca seçme hakkı davalıya geçmiş ve davalı vekilince de süresinde ve usulüne uygun olarak yerleşim yerinin bulunduğu yer olan Tokat Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin itirazında bulunduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın Tokat 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde çözümlenmesi gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Tokat 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 21.04.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.