Esas No: 2024/2242
Karar No: 2025/1928
Karar Tarihi: 07.04.2025

**3. Hukuk Dairesi         2024/2242 E.  ,  2025/1928 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/1134 E., 2024/391 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 20. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/175 E., 2022/515 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı; eşi muris ... ile 41 yıl evli kaldıklarını, eşi ile birlikte eşinin şirketlerinde 20 yıl çalıştığını, bu dönemde eşinin sahibi olduğu ... Film A.Ş.yi satmaya karar verdiğini, bu satışın gerçekleşmesi halinde eşi tarafından, gerek bu şirketteki gerekse bütün çalışma hayatı boyunca emek ve desteklerinden dolayı kendisine 1.000.000 ABD doları ödenmesinin taahhüt edildiğini ve dava konusu belgenin verildiğini, ancak firmanın satılmasına rağmen eşinin taahhüt ettiği parayı kendisine ödeyemeden 01.07.2000 tarihinde vefat ettiğini, davalılardan Pelin ve Ragıp ...'in eşinin yasal mirasçıları, Türk Eğitim Vakfı'nın ise atanmış mirasçı olduklarını ve bedelden sorumlu olduklarını ileri sürerek; 1.000.000 ABD dolarının ödeme tarihindeki kur üzerinden davalılardan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili; davanın zaman aşımına uğradığını, davanın terekeye yöneltilmesi gerektiğini, dava konusu belge tarihinde muris ve davacının boşanma aşamasında olduklarını, boşanma davasında her ikisinin de ayrı yaşadıklarını belirttiklerini, dava konusu belge ile boşanma davasının açılma tarihi arasında 16 günlük bir süre olduğunu, murisin boşanma davası açtığı eşi için böyle bir borçlandırıcı belge vermesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, murisin hesaplarına şirket satışı ile ilgili bir meblağın girmediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... vekili; davaya kabul etmiştir.

3. Davalı ...; davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1. İlk Derece Mahkemesinin 27.06.2019 tarihli kararıyla; 02.12.1996 tarihli imzası muris ...'e ait olan ancak içeriği daktilo ile yazılan borç taahüdünü içeren belge içeriği yazıların murise ait imza ile aynı anda yazılıp yazılmadığının bilimsel olarak tespitinin mümkün olmadığı, murisin bu belgenin verilmesinden yaklaşık 16 gün sonra davacıya karşı boşanma davası açtığı ve dava dilekçesinde tahminen 10 yıldan beri ayrı yaşadıklarını iddia ettiği, davacının da cevap dilekçesinde evi terk eden kişinin muris olduğunu kabullendiği, bu şartlar altında borçlandırıcı belgenin ayrı yaşayan muris tarafından davacıya verilmiş olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, murisin bütün mal varlığını dava konusu belgeden sonra düzenlemiş olduğu vasiyetname ile mirasçı atadığı Türk Eğitim Vakfı'na bıraktığı, vasiyetnamede taahhüt ettiği borcun ödenmesi ile ilgili bir bilginin yer almadığı, davacı ve diğer yasal mirasçılar tarafından açılan vasiyetnamenin iptali ve tenkisine ilişkin davaların da reddedilerek kesinleştiği, bu belge içeriğinin muris tarafından düzenlenmiş olduğunun kabulü halinde dahi murisin vefat tarihi olan 01.07.2000 tarihine kadar belge içeriğinde şart olarak belirlenen ... Film A.Ş.'deki hisselerin satışdan elde ettiği gelirden ödeme imkanı varken ödememiş olmasının davalı iddialarını doğruladığı, sadece murisin imzasını taşıyan içeriği daktilo ile doldurulmuş belgeye dayalı olarak yüklü miktarda alacak talebinde bulunulmuş olmasının, bu belgenin imzalı olarak murisden bir şekilde sağlığında aynı şirket ve iş yerlerinde birlikte çalıştığı eşi tarafından boş olarak elde edilme imkanının bulunduğu da göz önünde tutulduğunda hukuken ispat için elverişli sayılmasının mümkün olamayacağı gerekçesiyle; davanın reddine karar verilmiş, karara karşı süresi içinde davacı vekili ve davalılardan Türk Eğitim Vakfı vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

2. Bölge Adliye Mahkemesinin 02.03.2022 tarihli kararıyla; imza incelemesi konusundaki raporların yeterli ve hüküm kurmaya elverişli olmadığı, Üniversitelerin (grafoloji alanında uzman) Güzel Sanatlar Fakültesi öğretim üyelerinden oluşturulacak bilirkişi kurulundan, dava konusu belgedeki imzanın murisin eli ürünü olup olmadığı konusunda bilirkişi raporu alınarak, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve varsayıma dayalı olarak karar verildiği gerekçesiyle; istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

3. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kaldırma kararı doğrultusunda dosyanın Güzel Sanatlar Fakültesi öğretim üyelerinden oluşturulan bilirkişi kuruluna tevdi edildiği, grafoloji uzmanı bilirkişi heyetindeki iki bilirkişinin belgedeki imzanın ... el ürünü olduğunun kuvvetle muhtemel olduğunu, muhalif kalan bilirkişinin de ...'in el ürünü olmadığının kuvvetle muhtemel olduğu yönünde rapor düzenledikleri, İstanbul ATK Fizik Dairesinden ve Jandarma Genel Komutanlığından alınan raporlarda da, belge aslındaki imzanın ... 'in eli ürünü olduğunun tespit edildiği, yapılan tespitlere göre davaya dayanak belgedeki imzanın ...'e ait olduğunun kabulünün zorunlu olduğu, bu belgeye göre murisin sahibi olduğu ... Film şirketindeki hisselerin satıldığı, muris tarafından taahhüt edilen 1 milyon USD'nin bu satış bedelinden davacı muris eşine ödenmesi taahhüt edildiği halde ödenmediği, davalıların mirasın gerçek ya da hükmen reddi talebinde bulunmadıkları, muris mal varlığından yararlandıkları gibi borçlarını da olduğu gibi ödeme yükümlülüklerinin olduğu gerekçesiyle; davanın kabulüne, 1.000.000 USD'nin ödeme tarihindeki TC Merkez bankasındaki efektif satış TL kuru üzerinden hesaplanacak değerinin davalılardan müştereken ve

müteselsilen tahsiline karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili ve davalılardan Türk Eğitim Vakfı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; hükme esas alınan bilirkişi raporunun yeterli, denetime ve somut olayın özelliklerine uygun olduğu, davaya konu 02.12.1996 tarihli belgede bulunan imzanın murise ait olduğu, murisin yasal ve atanmış mirasçılarının belgede yer alan borçtan sorumlu oldukları ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, ancak harç ve vekalet ücreti hesabının hatalı yapıldığı gerekçesiyle; davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden davanın kabulüne, 1.000.000 USD'nin ödeme tarihindeki TC Merkez bankasındaki USD'nin efektif satış TL kuru üzerinden hesaplanacak karşılığındaki TL cinsinden alacağın TL olarak davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili; murisin terekesinin müvekkil vakfa intikal etmediğini, terekenin tereke idare memuru tarafından yönetildiğini, davada müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, davanın kesinleşmesi halinde murisin terekesinin borca batık hale geleceğini, bu nedenle müvekkili Vakıf tarafından mirasın hükmen reddi davası ikame edildiğini, müteveffanın 10 yıldır ayrı yaşadığı ve boşanma davası açma safhasında olduğu eşine davaya konu borçlandırıcı belge vermesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, bu hususun istinaf incelemesinde değerlendirilmediğini, kaldırma kararı sonrası alınan raporun kendi içerisinde dahi tereddüt barındırdığını ve kesin olmadığını, Mahkemece rapora karşı itirazlarının değerlendirilmediğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, tarafların ortak murisinin yazılı belge ile davacıya ödeyeceğini taahhüt ettiği bedelin mirasçılarından tahsili istemine istemine ilişkindir.

1. Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillere göre; davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2. Türk Medenî Kanununun 605/1. maddesinde gerçek ret, 605/2. maddesinde ise hükmen ret düzenlenmiştir. TMK'nın 605/1. maddesi uyarınca miras ancak üç ay içinde reddolunabilir. (TMK m. 606) Ölümü tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır. Bu hüküm çerçevesinde, mirasın hükmen reddi bir süreye tabi olmayıp, mirasçılar, alacaklılara karşı açacakları tespit davası ile terekenin borca batık olduğunun tespitini her zaman isteyebilecekleri gibi, mirasçılara karşı açılacak davada defi olarak da her zaman terekenin borca batık olduğu ileri sürülebilecektir.

3. Somut olayda; davalı ... tarafından Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/50 E. sayılı dosyası ile mirasın hükmen reddi davası açıldığı ve henüz karar verilmediği anlaşılmıştır.

O halde, Bölge Adliye Mankemesince açılan mirasın hükmen reddi davasının temyize konu davanın sonucunu etkileyecek nitelikte olduğu değerlendirilerek, Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/50 E. sayılı dava dosyasının bekletici mesele yapılıp, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine,

07.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.