Esas No: 2024/3289
Karar No: 2024/10098
Karar Tarihi: 18.12.2024

**5. Hukuk Dairesi         2024/3289 E.  ,  2024/10098 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2016/11 Esas, 2018/221 Karar

DAVA TARİHİ : 08.01.2016

KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz ve değer kaybı bedelinin tahsili istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın değer kaybına ilişkin talebinin feragat nedeniyle reddine, davalı DSİ Genel Müdürlüğüne karşı açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine, Göle Belediye Başkanlığına karşı açılan davanın tazminat talebi yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Ardahan ili, .... ilçesi, ... Mahallesi, 221 ada 15 parsel sayılı taşınmaza 2001 yılında dere ıslahı yapılarak ve dere ıslahı çalışmaları sırasında çıkan hafriyatın davacının taşınmazına dökülerek el atıldığını, çayır bitki örtüsü tahrip edildiğini, taşınmazın tümü üzerinden uğradığı değer kaybı ve el atma nedeniyle uğranılan zararı 01.06.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; husumet ve hak düşürücü süre itirazında bulunduğunu, esasa ilişkin davanın reddine karar verilmesini, faiz başlangıç tarihine itiraz ettiğini, ayrıca uzlaşma hükümlerine uyulmadan dava açıldığını ileri sürmüştür.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 10.12.2014 tarihli ve 2012/168 Esas, 2014/343 Karar sayılı kararı ile davanın gelir kaybına ilişkin kısmının feragat nedeni ile reddine, el atılan kısmın bedeline ilişkin talebin davalı idareler yönünden kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin 10.12.2014 tarihli ve 2012/168 Esas, 2014/343 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dosya kapsamındaki, Ardahan Göle İlçe Merkezi Koruma İnşaatı İşi kapsamında davalı idareler arasında düzenlenen 17.06.2009 tarihli protokol suretinin 6.6 maddesinde, işletme süresince açılacak kamulaştırmasız el atma davalarının sorumlusunun belediye olacağı düzenlenmiş ve yetkili temsilcileri tarafından imza edildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, mahkemece davalılardan DSİ Genel Müdürlüğü hakkında açılan davanın sıfat yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması, arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza emsal satışların değerlendirme tarihindeki karşılıklarının fiyat artış endekslerinin uygulanması suretiyle tespiti, bundan sonra emsal ile dava konusu taşınmazın eksik ve üstün yönlerinin neler olduğu ve oranları açıklanmak suretiyle taşınmazın değerinin belirlenmesi gerekir. Bilirkişi raporunda, bu yönteme uyulmadan piyasa rayiç değerlerinden bahsedilmek suretiyle soyut ifadelerle değer biçildiğinden, bu rapora göre hüküm kurulması mümkün değildir. Bu durumda taraflara, yakın zaman içinde satışı yapılan, dava konusu taşınmaza benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi ve bu emsallere göre değer biçilmesi için yeniden oluşturulacak bilirkişi kuruluyla keşif yapılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi nedeniyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 03.04.2018 tarihli ve 2016/11 Esas, 2018/221 Karar sayılı kararı ile davanın değer kaybına ilişkin talep yönünden feragat nedeniyle reddine, davalı DSİ Genel Müdürlüğüne karşı açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine, davalı ... Başkanlığına karşı açılan davanın tazminat talebi yönünden kabulüne verilmiştir.

V. TEMYİZ

A.Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda taşınmazın niteliği ve kamulaştırmasız el atmaya ilişkin hesaplamaların kabul edilebilir olmadığını, bilirkişi raporunda dava konusu taşınamaza emsal olarak sunulan dosyada mevcut Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yapılan kamulaştırma bedelinin dikkate alınmadığını, ayrıca 10.741,20TL değer kaybı hesaplandığını, bilirkişi raporunda 221 ada 15 parsel sayılı taşınmazın değer kaybı hesaplamasında bilirkişilerce taşınmazda % 15 değer kaybının neye göre hesaplandığının açık olmadığını, bilirkişilerce bu kanaate nasıl varıldığı hususunun da bilirkişi raporundan anlaşılamadığını, taşınmaz üzerinde bulunan dere yatağının bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere kaim bir dere yatağı olduğu düşünüldüğünde hesaplanan bu oranın oldukça yüksek olduğunu, bu yüksek ve neye göre hesaplandığı belirlenemeyen değer kaybı oranının kabul edilebilir olmadığını, bunlar göz önünde bulundurulduğunda dosyada eksik incelemelere dayalı olan bilirkişi raporuna istinaden hüküm kurulmasının açıkça hukuka ayrılık teşkil ettiğini ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararı.

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı

4. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla yürürlükte bulunan 1086 sayılı Kanun'un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmış olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

3. Buna karşın, dava konusu taşınmaza 04.11.1983 tarihinden sonra fiilen el atıldığı anlaşıldığından nispi harca hükmedilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme sonucu maktu harca hükmedilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden Mahkeme kararının düzeltilerek onanmasına karar verilmesi gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddine,

2. Kamu düzeni gereğince yapılan inceleme sonucunda; Mahkeme kararının hüküm fıkrasının 5 numaralı bendinin çıkartılması, yerine " Alınması gereken 1.006,87 TL karar ve ilam harcından 21.15 TL peşin harç ve 290.40 TL tamamlama harcı mahsup edildikten sonra 695.32 TL'nin davalı ... Başkanlığından alınarak Hazineye irat kaydına, Davacı tarafça yatırılan 311.55 TL harcın davalı ... Başkanlığından alınarak davacıya verilmesine" cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,Davalı ... Başkanlığından aşağıda yazılı kalan harcın alınmasına,18.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.