Esas No: 2023/1827
Karar No: 2024/574
Karar Tarihi: 12.02.2024

**6. Hukuk Dairesi         2023/1827 E.  ,  2024/574 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraflarca istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraflarca temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ile ... Derslik binası 2.blok inşaatı için ... 1. Noterliğinin 03/09/2012 tarihli sözleşmesi ile inşaat yapımı işine başlandığını, sözleşmeye göre 14500 m² yapılması gereken betonerme inşaat işinin olduğunu, bu işten kaynaklanan alacak talebinin ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/114 E sayılı dosyasında kabul edilip onama kararı verilmek suretiyle kesinleştiğini, işin devamı sırasında davalı idare baskısı ile, 18.586 m² lik betonarme inşaat ve mekanik, elektrik ve çevre düzenlemesi toplam ... yapıldığını, fazladan 4086 m² işin maliyetinin d.... dosyasında 5.636.485,32 TL olarak tespit olunduğunu belirterek fazla yapım ve imalat bedeli olan 6.000.000,00 TL imalatın imalat tarihinden itibaren avans faiziyle ve yargılama giderleriyle tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile yapılan derslikler binası 2.blok inşaatının açık ihale usulu ile anahtar teslimi götürü bedeli olarak yapıldığını, ihale dökümanlarının davacı tarafça önceden okunup kabul edildiğini, işin ihalede götürü usulüne toplam 12.590,000 TL anahtar teslimi bedeli üzerinden anlaşma sağlandığını, bu miktarın davacı tarafça kabul gördüğünü, itiraz dilekçesinin yer tesliminden 13 ay sonra verildiğini, sözleşme hükümleri ile ihale dökümanı arasında çelişki olduğunda ihale dökümanının esas alınması gerektiğinin sözleşmenin 8.maddesinde düzenlendiğini, davacının yargı kararlarına göre alacağının bulunmadığının belirlendiğini, ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1.bilirkişi raporunda yüklenicinin işin tamamının bitirmesi gerekip alacağın olmadığının tespit edildiğini, TBK 480 maddesince götürü bedelle sözleşme yapıldığından, eserin ön görülenden fazla emek ve masraf olsa bile bedel artırımının istenemeyeceğini aksinin kabulü halinde davacı şirket tarafından bildirilen 18586 m² lik inşaatta 2 blok arası boş olduğu için m² değerinin çok az olduğunu, yapılacak keşifte bu durumun anlaşılacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/114 E 2018/296 K sayılı ilamı ile 2012/70056 sayılı ihale ile ilgili eser sözleşmesinden davacının ... Merkez Derslikler binasında 2. Blok inşaatı kapsamında taahhüt ettiği ... miktarının 14.500 m² olduğunun tespitine karar verildiği, hükmün Yargıtay 15 H.D'nin 19/03/2019 t 2019/653 E 2019/1230 K sayılı ilamıyla onandığı, bu surette karar düzeltme yolundan da geçerek 11/07/2019 tarihinde kesinleştiğinin anlaşıldığı, buna göre davacı ile davalı arasında yapılan mezkur 2012/70056 ihale sayılı dosyasındaki eser sözleşmesindeki ... için taahhüt edilen ... miktarının 14.500 m² olduğunun sübuta erdiği, Yargıtay 15 H.D'nin bu husustaki müstekar uygulamaları nazara alınarak fazladan yapılan 4086 m²lik işin anahtar teslimi ... bedeli kapsamında kalıp kalmadığı, sözleşme dışında fazla imalat bedeli olup olmadığı, sözleşme kapsamında ise sözleşme şartname ve belgeler ile mevzuata göre bedelinin ödenip ödenmeyeceği, taraflar arasındaki sözleşmenin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanuna göre imzalanan sözleşmelerden olup olmadığı, sözleşme dışı ihale ... ise, KİSK 24 ve sözleşme eki kapsamında ise ... işleri şartnamesinin 22. maddesindeki koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği, gerçekleşmişse fazla işlerin götürü bedelli işlerde %10'una kadar kısmının sözleşme fiyatlarıyla artan kısmının bedelinin ise vekaletsiz ... görme hükümlerine göre yapıldığı yılı mahalli piyasa rayiçleriyle belirlenmesi gerekip gerekmediği konularında bilirkişi raporu alınarak davacının gerçekleştirdiği 14.500 m² üzerindeki 4.086 m² lik inşaat işinin sözleşme dışı ve fazladan yaptırılan ... kapsamında olduğu, bu imalatın %10'luk yasal keşif artış içinde kalan kısmının sözleşmede belirlenen fiyatlar üzerinden %10'u aşan kısmının ise TBK 526 maddesince yapıldığı yıl piyasa rayiç fiyatlarına göre ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davacının davasının 6.000.000,00 TL imalat bedeli üzerinden kabulü ile bu miktara dava tarihinden itibaren avans (davacı şirket tacir olduğundan ve taraflardan birinin tacir olduğu sözleşmelerde avans faizi istenebileceğinden) faiziyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraflar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili tarafından verilen 10.05.2022 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle; Dilekçelerinde ayrıntılı olarak açıkladıkları nedenlerle, ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 31.03.2022 tarih ve E:2019/279 - K:2022/221 sayılı hükmünün istinaf itirazları kapsamında müvekkili lehine ortadan kaldırılarak neticede haklı ve hukuka uygun olarak hükmedilen müvekkili alacağına dava dilekçelerindeki talepleri gibi imalat tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi işletilmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalı idareye tahmiline karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflar arasında kararlaştırılan sözleşmenin anahtar teslim olduğu, yapılan bütün işlerin sözleşme kapsamında kaldığı ve bedelinin istenemeyeceği ve tacir olmadıklarını avans faizine hükmedilmemesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasındaki eser sözleşmesi nedeniyle ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/114 Esas, 2018/296 Karar ve 17.04.2018 tarihli ilamı ile davanın Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin bozma ilamını dikkate almak suretiyle sözleşme kapsamında yapılan imalatlardan kaynaklanan alacak ile ilgili olarak eksik ödenen 1.507.079,90 TL'nin dava tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilerek bu kararın Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 19.03.2019 tarih ve 2019/653 Esas, 2019/1230 Karar sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiği,eldeki dava da ise davacı yüklenicinin fazla yaptığı imalat bedelinin talep edildiği, sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesine göre fazla imalat bedelinin %10'una kadar sözleşme fiyatları ile yasal keşif artışını aşan fazla imalat bedellerinin ise vekaletsiz ... görme hükümleri uyarınca imalatın gerçekleştiği tarihteki mahalli piyasa rayiçleri göz önüne alınarak hesaplanması gerektiği,her ne kadar davalı vekili’nin istinaf dilekçesinde belirtilen nedenlerle ilk derece mahkemesi kararını istinaf etmiş ise de, mahkemece dayanılan hukuksal ve yasal gerekçelere göre ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf taleplerinin HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine,

Davacı vekilinin istinaf taleplerine gelince; davacı vekili istinaf dilekçesi ile imalat tarihinden itibaren avans faiz uygulanması gerektiğini belirtmiş ise de, faize hükmedilebilmesi için öncelikle davalının temerrüde düşürülmesi gerektiği, davacı tarafından, davalının, ... bu dava tarihinden önce temerrüde düşürüldüğüne ilişkin bir iddia ve ispatı bulunmadığından, dava tarihinden itibaren avans faizinin uygulanması doğru olmakla" gerekçesiyle tarafların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraflar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı ve davalı vekilleri istinaf dilekçesinde belirttiği itirazlarını temyiz dilekçesinde yinelemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan sözleşme dışı ... bedeli alacağına istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (6100 sayılı Kanun) 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri,

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 470 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, taraflar arasında imzalanan sözleşmedeki işin miktarının daha önceden görülen ve kesinleşmiş bulunan mahkeme kararı ile belirlenerek kesinleştiği, bu hususta ihtilaf kalmadığı, kesinleşen ... miktarının üzerinde yapılan ... miktarının sözleşme dışı ... olduğu ve davacı tarafından bu işlerin yapıldığının sabit olduğu, hükme esas alınan rapordaki hesaplamanın sözleşme şartlarına uygun olduğu, raporun denetime elverişli ve hükme esas alınmaya yeter olduğu, davacı tarafça davalı taraf dava konusu alacak için temerrüde düşürülmediğinden dava tarihinden itibaren faiz uygulanmasının doğru olduğu ve taraflar arasındaki ... ticari ... niteliğinde olduğundan ve davacı talebi bulunduğundan avans faizi uygulanmasında aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, taraflar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12/02/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.