Esas No: 2022/8341
Karar No: 2023/6953
Karar Tarihi: 15.06.2023

**10. Hukuk Dairesi         2022/8341 E.  ,  2023/6953 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/2731 E., 2022/1153 K.

KARAR : Kısmen kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 10. İş Mahkemesi

SAYISI : 2016/804 E., 2021/262 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde, asıl işverenin Akdeniz Elektrik Üretim A.Ş. olduğunu, davacının Enertest Enerji...Şti.nde Scada otomasyon montajcısı olarak çalıştığını, 20.11.2015 günü 00:30-01:00 sıralarında ... Muratpaşa Konserve Trafo Merkezinde çalışırken elektrik çarpması sonucunda yaralandığını, davalı ...Ş.’ye ait olan konserve indirici merkezinde Scada Alt Yapı Sistemleri ve HTK montajı işi yapılacağından müvekkilin de bulunduğu bir grup işçinin çalışma alanına geldiklerini, hazırlıklara başladıkları sırada şantiye yetkilileri tarafından montaj ve bakım yapılacak olan trafoların elektrik kesme işlemlerinin yapılmaya başlandığını, elektrikleri kesilen trafoların kapağının açık bırakılacağının işçilere bildirildiğini, ardından işçilere, trafolarda elektrik kesildiği ve işe başlayabileceklerinin bildirildiğini davacının kapısı açık olan ve elektriği kesildiği belirtilen bölümlerden birine girerek tamirata başladığı sırada elektrik akımına kapılarak ağır şekilde yaralandığını, tedavisinin halen devam ettiğini, ... C. Başsavcılığı tarafından başlatılan soruşturmanın devam ettiğini, davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi olduğunu belirterek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmak kaydıyla, 1.000,00 TL maddi, 100.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 21.11.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsilini talep etmiştir.

2.Davacı vekili bedel artırım dilekçesi ile maddi tazminat tutarını 475.199,03.-TL' olarak artırarak,bu tutrdaki maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Enertest...Şti. vekili, davacının, iş kazasının tarihinden 4,5 ay sonra 07.03.2016 tarihinde sağlık raporunun bittiğini ve müvekkil şirkette tekrar iş başı yaptığını, 3 ay sonra ise 12.06.2016 tarihinde kendi isteğiyle, başka bir işyerinde çalışacağını beyan ederek istifa ettiğini, müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, diğer davalı ...Ş.'nin çalışanları tarafından hücrede elektrik akımının kesilmediğini ve o hücreye girmemeleri konusunda davacının ve diğer çalışanların uyarılmasına rağmen davacının kimseye bilgi vermeden, sormadan enerjili hücreye girdiğini, enerji kesme ve verme, güvenli bir şekilde teslim etmenin Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin görevi olduğunu, kaza esnasında olay yerinde Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin ilgili personelleri bulunduğunu, müvekkilinin “Elektrik- Elektronik Teknolojisi Alanı/Tehlikeli ve Çok Tehlikeli işlerde Yüksek Gerilim Sistemleri Programı" eğitimini aldırdığını, şirketin personele iş güvenliği eğitimlerini aldırdığını, sağlık kontrollerini yaptırdığını, kişisel koruyucuları teslim ettiğini beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ......Şti. vekili, müvekkilinin ..., Burdur ve ... illerindeki 168 adet İM-TM-DM-KÖK Merkezlerindeki mevcut altyapının SCADA'ya (Merkezi Denetleme Kontrol ve Veri Toplama Sistemi) uyumlu hale getirilmesi için 09.03.2015 tarihinde Elmak Enerji ...Şti. ile hizmet sözleşmesi imzaladığını, sözleşmenin 21 inci maddesine göre yüklenici işe başlama tarihinden itibaren belirtilen adet ve özellikte teknik personeli iş yerinde devamlı olarak bulundurmak zorunda olduğunu, alt yüklenici çalıştırıldığı takdirde bu sözleşmede yüklenici için belirtilen hükümler alt yükleniciler için de geçerli olduğunu, müvekkili ile yüklenici arasında İş Sağlığı ve Güvenliği/Çevre Ek Sözleşmesi imzalandığını, davacının alt yüklenicinin işçisi olduğunu, sözleşme gereğince müvekkilinin iş kazasından sorumlu olmayacağını, iş sağlığı ve güvenliğinden yüklenici ve alt yüklenici davalı firmanın müteselsilen sorumlu olduklarını, iş kazasının davacının kendi ağır kusuru ve ihmali nedeniyle meydana geldiğini, davacıya iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verildiğini, kişisel koruyucu malzeme verildiğini, gerekli eğitimleri aldığını, müvekkilinin kusuru olmadığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının kaza nedeniyle %25,0 nispetinde maluliyete uğradığı, davacının davalı Enertest Şirketinde elektrikçi olarak çalışırken gece saat 01.00 sıralarında Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş.nin işlettiği Konserve İndirici Merkezinde çalışmakta iken Fider 12 hücresine girdiği esnada bu hücrenin alt kısımdaki giriş ayırıcı kontakları açılamadığı için kapalı konumda olduğu esnada hücre içinde çalışırken hücreye tersten enerji gelmesi ve giriş ayırıcısına yakın olması nedeniyle elektrik ark alevleri oluşması sonucunda yanarak 20/11/2015 tarihinde iş kazası geçirdiği, ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü, Muratpaşa Sosyal Güvenlik Merkezi'nin 16/02/2017-309 Karar tarih sayılı Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespitine İlişkin Kurum Sağlık Kurulu Kararında %27,2 nispetinde maluliyete uğradığının bildirildiği, Yüksek Sağlık Kurulu raporuna göre %25 maluliyeti olduğu, 3. Adli Tıp İhtisas Kurulu raporuna göre %25.0 maluliyeti olduğu, SGK tahkikat raporunda davacının kusursuz, davalı Enertest...Şti.nin %50, davalı AEDAŞ.nin %50 oranında kusurlu olduğu,mahkemece alınan ve birbiri ile örtüşen kusur raporlarında, davacının %10, davalı Enertest...Şti.nin %50, davalı AEDAŞ.nin %40 oranında kusurlu olduğu, 25.03.2019 tarihli kusur heyet raporunda davacının %10, davalı Enertest...Şti.nin %50, davalı AEDAŞ.nin %40 oranında kusurlu olduğu gerekçesiyle,

1.Davanın kısmen kabulüne, 425.199,03 TL maddi, 60.000,00 TL manevi olmak üzere tazminatın kaza tarihi olan 20.11.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde, mahkemece TÜİK verisi nazara alınarak davacının kaza tarihi itibariyle gelirinin aylık asgari ücretin 1,9122 katı olduğu tespit edilerek bu ücretin esas alındığını, itiraz üzerine alınan 01.02.2021 tarihli bilirkişi ek raporda davacının AGİ hariç net ücretin 2.909,89 TL olarak yani asgari ücretin 3,19 katı oranında maaş aldığından bahisle hesaplama yapıldığını, ek rapora göre artırım yapıldığını, mahkemenin ise kök raporu esas aldığını, Enerji-Sen tarafından dosyaya gönderilen müzekkere yanıtında sendikalı ve sendikasız işçi ayrımı yapılarak iki ayrı durum ihtimal için yanıt verildiğini, sendikasız işçinin 2.950,00 TL-3.250,00 TL alabileceğinin belirtildiğini, sendika vasfına sahip olmayan Elektrik Teknisyenleri Odası tarafından "asgari ücretin 1-3 katı arasında" olabileceğinin bildirildiğini, banka kayıtlarına göre 03.11.2015 tarihinde "maaş ... açıklamasıyla 1.000,00 TL", 04.11.2015 tarihinde "harun yavuz-..." (firma yetkilisi) açıklamasıyla 2.090,00 TL, 3.12.2015 tarihinde "maaş ... açıklamasıyla" 500,00 TL, 11.12.2015 tarihinde ise yine "maaş ... açıklamasıyla" 1.500,00 TL ödeme yapıldığını, müvekkilinin işinin özel uzmanlık gerektiren, çok tehlikeli nitelikte olduğunu, TÜİK verisinin esas alınamayacağını, 09.02.2021 tarihli bedel artırım dilekçesi doğrultusunda karar verilmesi gerektiğini, manevi tazminatın düşük olduğunu, davacının defalarca ameliyat geçirdiğini, uzun bir süre hareket edemediğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı ......Şti. vekili istinaf dilekçesinde, müvekkiliyle diğer davalı arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi olmadığını, müvekkilinin scada altyapı adaptasyon işlerini yerine getirmek amacıyla ihale düzenlediğini, ihaleyi alan Elmak Enerji firması ile hizmet sözleşmesi imzaladığını, bu şirketin sözleşme kapsamında hizmeti kendine ait işçiler vasıtasıyla yerine getirmeyi üstlendiğini, müvekkilinin kendi işçilerini çalıştırmadığını, asıl işveren sıfatı bulunmadığını, yüklenicinin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili her türlü tedbiri almayı, sahada yapacağı her türlü çalışmada işin takibi, sorumluluğu ve alınacak önlemlerden sorumlu olacağını taahhüt ettiğini, davacının alt yüklenicinin işçisi olduğunu, müvekkilinin sorumluluğunun olmadığını, olayda davacının ağır kusurlu olduğunu, çalışılacak hücrede Meydan İndirici Merkezi'nden gelen enerji kesilinceye kadar çalışılmaması gerektiğinin tüm ekibe ikaz edildiğini, bu arızanın müvekkili şirkete bilgi verilmeksizin TEİAŞ tarafından yapılan yük aktarımı nedeniyle yaşandığının tespit edildiğini, davacıyı iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin verildiğini, kişisel koruyucu malzemelerin zimmetinin yapıldığını, iş güvenliği talimatı ve taahhütnamesini imzaladığını, müvekkilinin kusuru olmadığını, tüm hesaplamaların fahiş olduğunu, manevi tazminatın fahiş olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

3.Davalı Enertest....Şti. vekili istinaf dilekçesinde, bilirkişi raporuna itirazlarının dikkate alınmadığını, enerji kesme ve kontrol etme görevinden diğer davalı ...Ş. sorumlu olduğunu, Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. çalışanları tarafından, hücrede elektrik akımının kesilmediğini ve o hücreye girmemeleri konusunda davacının ve diğer çalışanların uyarılmasına rağmen, davacının kimseye bilgi vermeden, sormadan enerjili hücreye girdiğini, tüm kusurun davacıya ait olduğunu, kazanın olduğu Elektrik Dağıtım Merkezinin Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş’ne ait olduğunu, enerji kesme ve verme, çalışma yapılacak hücrelerin enerjisi kesilerek güvenli bir şekilde teslim etmenin Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş’nin görevi olduğunu, kazadan sonra davacıya kısım kısım ödemeler yapıldığını, müvekkilinin kusuru olmadığını, tüm hesaplamaların ve manevi tazminatın fahiş olduğunu, bilirkişi raporlarında yazılı tüm aleyhe hususlara itiraz ettiklerini, adli tıp raporuna itiraz ettiklerini, hesap rapordaki hesaplamalar denetime elverişli olmadığını, tüm kusur raporları ve maluliyet raporlarının yasaya ve usule aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile"... Davalı ......Şti.nin Burdur-...-...'da mevcut tesislerin altyapısının scadaya uyumlu hale getirilmesi işini 09.03.2015 tarihli sözleşmeyle dava dışı Elmak Enerji...Şti.ne verdiği, Elmak Enerji...Şti.nin işin bir kısmını davalı Enertest...Şti.ne verdiği, davacının da Enertest...Şti.nin işçisi olarak çalıştığı, davalılar ile dava dışı Elmak Enerji...Şti. arasında düzenlenen sözleşmelerin gönderilmediği, davalı ......Şti.nin de dava dışı Elmak Enerji...Şti. ile aralarındaki ilişkiyi kabul ettiği, Yargıtay 21. HD.nin 2019/5948 Esas, 2020/1722 Karar sayılı kararıyla davalı ......Şti. ile dava dışı Elmak Enerji...Şti. arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi olduğunun kesinleştiği, davalı Enertest...Şti.nin de dava dışı Elmak Enerji...Şti.nin alt işvereni olduğu, nitekim davalı ......Şti.nin çalışanı olan Mevlüt Baysal'ın olay esnasında başteknisyen olarak işyerinde bulunduğu, davacı ve diğer alt işveren işçileriyle birlikte çalıştığı, dolayısıyla davalıların davacının taleplerinden müteselsilen sorumlu oldukları, husumet itirazının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Davacının 20.11.2015 tarihinde 00:30-01:00 sıralarında ... Muratpaşa Konserve Trafo Merkezinde çalışırken elektrik çarpması sonucunda yaralandığı, Muratpaşa SGM.nin raporuna göre %27,2 oranında malul kaldığı, bu rapora yapılan itiraz sonrası Sosyal Sigortalar Yüksek Sağlık Kurulunca maluliyetin %25 olarak belirlendiği, bu kurulun kararına yapılan itiraz sonrası Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulunca da aynı oranın belirlendiği, YSK ve ATK ihtisas kurulu raporları arasında çelişki bulunmadığından maluliyet oranının %25 kabul edilmesinin yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Olay nedeniyle yapılan SGK soruşturması sonucu düzenlenen raporda davacının kusursuz, davalı ......Şti.nin %50, davalı Enertest...Şti.nin %50 oranında kusurlu olduğunun belirtildiği, mahkemece alınan 26/.11.2018 tarihli ve 25.03.2019 tarihli kusur raporlarında davacının %10, davalı ......Şti.nin %40, davalı Enertest...Şti.nin %50 oranında kusurlu olduğunun belirlendiği, mahkemece esas alınan kusur dağılımının oluşa ve dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılmıştır.

Davacının dava dilekçesinde ücretinin net 3.000,00 TL olduğunu iddia ettiği, dosyada emsal ücret araştırması yapıldığı, Enerjisen'nin sendikalı-sendikasız işçi ücretlerini ayrı ayrı bildirdiği, (sendikasız işçi 2015 yılı ücreti 2.950,00-3.250,00 TL arası), odalardan bildirilen ücretler, banka kayıtları ve davacının kalifiye işçi olması dikkate alındığında ücretinin net 3.000,00 TL olduğunun kabulünün dosya kapsamına uygun olacağı anlaşılmış, bu ücrete göre düzenlenen ek rapor esas alınmıştır.

...

Olay tarihi, davacının maluliyet oranı, olayın özelliği, kusur durumu, tarafların ekonomik durumları, davacının 14 ay gibi bir süre hastanede yatarak yanık tedavisi görmesi hususları dikkate alındığında manevi tazminat miktarının makul takdir edildiği değerlendirilmiştir.

Davalı tarafça davacıya olay sonrası ödemeler yapıldığı belirtilmişse de buna ilişkin delil sunulmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, davalılar Akdeniz Elektrik...Şti. ve Enertest...Şti.nin istinaf başvurularının reddi, davacının istinaf başvurusunun kabulünün ..."gerektiği gerekçesiyle, davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kısmen kabulüne,

1. Davacının maddi tazminata ilişkin davasının kabulü ile 475.199,03 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 20.11.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

2.Davacının manevi tazminata ilişkin davasının kısmen kabulü ile 60.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 20.11.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Enertest...Şti. Vekili ile davalı ......Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Enertest...Şti. vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ......Şti. vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 417 inci maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 18 inci maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunun 4 ncü maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme

1. İnsan yaşamının kutsallığı çevresinde işverenin, işyerinde işçilerin sağlığını ve iş güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki şartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlü olduğu 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesinin açık buyruğu iken, 4857 sayılı Kanun'un 77 nci ve devamı bir kısım maddeleri 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 37 nci maddesiyle, 01.01.2013 tarihinde yürürlüğe girmek üzere yürürlükten kaldırılmış olup, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverenin sağlık ve güvenlik önlemlerini alma yükümünü daha ayrıntılı bir biçimde düzenlemiştir.

2. Buna göre, 6331 sayılı Kanun’un "İşverenin Genel Yükümlülüğü" kenar başlıklı 4 üncü maddesinde:

"İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede;

a)Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dahil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar.

b)İş yerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.

c)Risk değerlendirmesi yapar ve yaptırır.

ç)Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu gözönüne alır.

d)Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışında ki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır." hükmü düzenlenmiştir.

Aynı Kanun’un 5 inci maddesinde de risklerden korunma ilkeleri düzenlenmiştir. Buna göre maddede, "İşverenin yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde aşağıdaki ilkeler göz önünde bulundurulur:

a)Risklerden kaçınmak,

b)Kaçınılması mümkün olmayan riskleri analiz etmek,

c)Risklerle kaynağında mücadele etmek,

ç)İşin kişilere uygun hale getirilmesi için iş yerlerinin tasarımı ile iş ekipmanı, çalışma şekli ve üretim metotlarının seçiminde özen göstermek, özellikle tekdüze çalışma ve üretim temposunun sağlık ve güvenliğe olumsuz etkilerini önlemek, önlenemiyor ise en aza indirmek,

d)Teknik gelişmelere uyum sağlamak,

e)Tehlikeli olanı, tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanla değiştirmek,

f)Teknoloji, iş organizasyonu çalışma şartları, sosyal ilişkiler ve çalışma ortamı ile ilgili faktörlerin etkilerini kapsayan tutarlı ve genel bir önleme politikası geliştirmek,

g)Toplu korunma tedbirlerine, kişisel korunma tedbirlerine öncelik vermek,

ğ)Çalışanlara uygun talimatlar vermek." hükmü yer almaktadır.

3. Görüldüğü üzere, işverenin çalışanlarla ilgili sağlık ve güvenliği sağlama yükümünün genel çerçevesi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 4 üncü maddesinde çizilmiştir. Bu çerçevede işverenin, “çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü” olduğu belirtildikten sonra, yapacağı ve uymakla yükümlü bulunacağı birtakım esaslara yer verilmiştir. Bunun gibi 5 inci maddede, işverenin anılan yükümlülükle gerçekleştireceği korunma sırasında uyacağı ilkeler belirlenmiştir. 10 uncu maddede ise, işyerinde sağlık ve güvenlik sağlanırken, işverenin yapacağı risk değerlendirmesi çalışmasında dikkate almakla yükümlü bulunduğu hususlar belirlenmiştir (Hukuk Genel Kurulu’nun 09.10.2013 tarih 2013/21-102 Esas 2013/1456 sayılı kararı)

4. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 4 ve 5 inci maddeleri ile bunu uygun olarak çıkarılan iş güvenliği yönetmelikleri hükümleri, işverenin sorumluluğunu objektifleştiren kriterler olarak değerlendirilmelidir. Bu sebeple mevzuatta yer alan teknik iş güvenliği kurallarına uyulmaması işverenin kusurlu davranışı olarak kabul edilmelidir. Ancak, işveren sadece anılan yazılı kurallara değil, yazılı olmayan ve teknolojinin gerekli kıldığı önlemlere aykırı davrandığında da kusurlu görülerek oluşan zararı karşılamalıdır.

5. Öte yandan, objektifleştirilen kusur, kusur sorumluluğunu kusursuz sorumluluğa yaklaştırsa da, onu kusursuz sorumluluk haline dönüştürmez. Çünkü, bu halde dahi işverenin sorumluluğu için kusurun varlığı şarttır. Kusurun objektifleştirilmesi kriterinin yanısıra, Türk Borçlar Kanunu’nun 417/2 nci maddesinin, Anayasa hükümleri ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 4 üncü maddesi kapsamında yorumlanması da işverenin sorumluluğunu oldukça genişletecektir.

5. Yukarıda belirtilen açıklamalar doğrultusunda; işvereni zararlandırıcı olay nedeniyle sorumluluk halinden kurtaracak olan durum iş sağlığı ve güvenliği alanındaki ihmalleri ile oluşan zarar arasındaki uygun nedensellik bağının kesildiğini ispat etmekten ibarettir. Hukuk Genel Kurulu’nun 20.03.2013 tarih 2012/21-1121 E. 2013/386 sayılı kararında da belirtildiği üzere uygun nedensellik bağı üç durumda kesilebilir. Bunlar mücbir sebep, zarar görenin kusuru ve üçüncü kişinin kusurudur. Bu hallerden birinin varlığı halinde işverenin sorumluluğuna gidilmesi mümkün değildir.

6. İş kazası hukuki sebebine dayalı tazminat davalarında olayın gerçekleşme şeklinin tarafların gösterdiği deliller dikkate alınarak her türlü şüpheden uzak bir şekilde ortaya konulması ve giderek kusur oranlarının bu olaya uygun şekilde belirlenmesi gerektiği açıktır.

7. Borçlar Kanun'u 74 üncü (818 sayılı Borçlar Kanun'u 53 üncü) maddesi hükmü gereğince, hukuk hakimi kesinleşen ceza mahkemesi kararındaki maddi olgu ile bağlıdır. Ceza mahkemesi kendine has usuli olanakları nedeniyle hükme esas aldığı maddi olayların varlığını saptamada daha geniş yetkilere sahiptir. Bu nedenle, hukuk hakiminin, ceza hakiminin fiilin hukuka aykırılığını ve illiyet bağı saptayan maddi vakıa konusundaki kabulü ve ceza mahkemesinin kabul ettiği olayın gerçekleşme şekli diğer bir deyişle maddi vakıanın kabulü konusunda kesinleşmiş olan bir mahkumiyet veya maddi vakıa tespiti yapan beraat hükmüyle bağlı olacağı hem ilmi (Prof Dr. Kemal Gözler, “Res Judicata’nın Türkçesi Üzerine”, ... Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 56, Sayı 2, 2007, s.45-61) hem de kökleşmiş kazai içtihatlarla benimsenmiş bulunmaktadır

8.Dosya kapsamındaki bilgi ve beyanlara göre, davalı ... Üretim A.Ş., kendi işlettiği 168 adet trafo merkezindeki alt yapının scada denilen merkezi denetleme kontrol ve veri toplama sistemine uyumlu hale getirilmesi işini 09.03.2015 tarihli sözleşme ile dava dışı Elmak Enerji Yat.A.Ş.'ye verdiği, dava dışı Elmak Enerji Yatırım İnşaat San.Tic. A.Ş.'nin ise üstlendiği işi, yaptırmak üzere diğer davalı, davacının işvereni olan Enertest Enerji Test. Kont. A.Ş ile sözleşme yaptığı belirtilmiş olmakla birlikte anılan bu sözleşme örneklerinin dosya içinde mevcut olmadığı anlaşılmıştır.

9.Mahkemece, davalıların kendi aralarında ve dava dışı Elmak Elmak Enerji Yatırım İnşaat San.Tic. A.Ş. ile aralarındaki hukuki ilişkinin ne olduğu tüm sözleşme örnekleri dosya içine alınarak incelenmek suretiyle aralarında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunup bulunmadığı belirlenmeli, tarafların kusur oran ve aidiyetlerinin belirlenmesi açısından dosyanın iş kazasının gerçekleştiği alanda uzman A sınıf İş Güvenliği Uzmanlarından teşkil edilecek 3 kişilik heyete tevdi edilmesi, belirlenecek kusur oranları ile dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin bir bütün olarak değerlendirilerek, davalıların sorumlulukları hakkında bir karar verilmesi,aynı zamanda bozmadan sonra yapılacak yargılamada davacının kararı temyiz etmemiş olması nedeniyle davalı taraf lehine oluşan usuli kazanılmış hak kapsamında özellikle maddi tazminatın hesabında hükme esas alınan 01.02.2021 tarihli hesap raporuna tespit edilecek kusur oranı uygulandıktan sonra bu raporda işlemiş (bilinen) devre tarihi olarak esas alınan tarihin ileri çekilmemesine özen göstererek hüküm tesis edilmesi gerekmektedir.

10. O halde, Bölge Adliye Mahkemesince bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup verilen hüküm temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin bozulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,15.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.