Esas No: 2013/22304
Karar No: 2014/27790
Karar Tarihi: 01.10.2014

**4. Ceza Dairesi         2013/22304 E.  ,  2014/27790 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ : İmar kirliliğine neden olma

HÜKÜM : Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Sanığa yükletilen imar kirliliğine neden olma eylemiyle ulaşılan çözümü haklı kılıcı zorunlu öğelerinin ve bu eylemin sanık tarafından işlendiğinin Kanuna uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı,

Eylemin doğru olarak nitelendirildiği ve Kanunda öngörülen suç tipine uyduğu,

Anlaşılmış ve ileri sürülen başkaca temyiz nedenleri yerinde görülmediği gibi hükmü etkileyecek oranda hukuka aykırılığa da rastlanmamıştır.

Ancak,

Kısa süreli hapis cezasından çevrilip ödenmeyen adli para cezalarının nasıl infaz edileceğinin 5275 sayılı CGTİK’nın 109 ve bu Kanunun uygulanmasını öngören, 20.03.2006 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe giren 2006/10218 numaralı Tüzüğün 51. maddesinde belirtildiği ve hükmün kesinleşmesinden sonra Cumhuriyet Savcılığının görevi dahilinde değerlendirilmesi gereken bir husus olduğu gözetilmeden, infazı kısıtlar biçimde adli para cezasının ödenmemesi halinde hapse çevrileceğinin ihtar edilmesi,

Kanuna aykırı, sanık ...'in temyiz iddiaları bu nedenle yerinde ise de, bu aykırılık, yeniden duruşma yapılmasına gerek olmaksızın düzeltilebilir nitelikte bir yanılgı olduğundan, temyiz edilen kararın açıklanan noktası tebliğnameye uygun olarak, adli para cezasının ödenmemesi halinde hükmü veren mahkemece hapse çevrileceğinin ihtarına ilişkin bölümün hükümden çıkarılması” biçiminde DÜZELTİLMEK ve başkaca yönleri Kanuna uygun bulunan hüküm, bu bağlamda ONANMAK suretiyle 5320 sayılı Kanunun 8/1. madde ve fıkrası aracılığıyla 1412 sayılı CMUK'nın 322. maddesi uyarınca davanın esasına, 01/10/2014 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY:

5275 sayılı İnfaz Yasası’nın 109 ncu maddesinde, TCY’nın 50 nci maddesine göre hükmedilen seçenekli yaptırımların infazında uygulanacak rejimin ilgili Tüzükte gösterileceğine işaret edilmiştir. Somut olayımızda, sanığa hükmolunun kısa süreli hapis cezası adli para cezasına çevrilmiş; bu adli para cezası TCY’nın 52/4 ncü maddesi gereğince takside bağlanmış ve ödenmesi konusunda hüküm getiren 52/4 ncü maddedeki karşılaşılacak sonuçlara işaret edilmiştir.

1-Maddi ceza Hukuku Düzenlemeleri

TCY’nın 52/4 ncü maddesindeki düzenleme şöyledir: “Hakim, ekonomik ve şahsi hallerini göz önünde bulundurarak, kişiye adlî para cezasını ödemesi için hükmün kesinleşme tarihinden itibaren bir yıldan fazla olmamak üzere mehil verebileceği gibi, bu cezanın belirli taksitler halinde ödenmesine de karar verebilir. Taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit miktarı dörtten az olamaz. Kararda, taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi halinde geri kalan kısmın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen adlî para cezasının hapse çevrileceği belirtilir”. Bu düzenleme, taksitin ödenmemesi halinde, adli para cezasının hapse çevrileceğine ilişkin genel bir ifadeyi içermekte ve hapse çevirmenin nasıl olacağı konusunda açıklama getirmediğinden, infazla ilgili gibi gözükmekle birlikte, maddi ceza hukuku ile ilgilidir. Çünkü hüküm, adli para cezasının taksitlendirilmesiyle ilgili olup, taksit süre, miktar ve sonuçlarına işaret etmektedir.

2-İnfazla İlgili Düzenlemeler

a-TCY’nın 50/6 ncı maddesindeki düzenleme şöyle: “Hüküm kesinleştikten sonra Cumhuriyet savcılığınca yapılan tebligata rağmen otuz gün içinde seçenek tedbirin gereklerinin yerine getirilmesine başlanmaması veya başlanıp da devam edilmemesi halinde, hükmü veren mahkeme kısa süreli hapis cezasının tamamen veya kısmen infazına karar verir ve bu karar derhal infaz edilir. Bu durumda, beşinci fıkra hükmü uygulanmaz”. Görüldüğü gibi, bu düzenleme infazla ilgilidir. Çünkü, doğrudan infazla ilgili işlemlerin nasıl yapılacağına işaret etmektedir. Yani bu düzenleme, TCY’nın 52/4 ncü maddesindeki düzenlemeden farklıdır.

b-Esasen, söz konusu Tüzük hükmü, 5275 sayılı Yasanın 109 ncu değil, 5237 sayılı TCY’nın 50/6 ncı maddesinin uygulanmasını göstermektedir. Çünkü, Tüzük yasadaki bir düzenlemenin uygulanmasını göstermek üzere hazırlanır ve çıkarılır (Anayasa, m.115). 5275 sayılı İnfaz Yasasının 109 ncu maddesinde açık bir düzenleme olmayıp, 109 ncu maddedeki düzenleme, doğrudan TCY’nın 50/6 ncı maddesinin uygulanmasının ilgili Tüzükte gösterileceğine işaret etmektedir.

Tüzükte, yasada açıkça çerçevesi çizilmiş bir husus olmaksızın, ilk elden/doğrudan düzenleme yapılamaz. Yani idarenin yasadan kaynaklanmayan bir hususu doğrudan düzenlemesi mümkün değildir. Dolayısıyla Tüzükte yer alan husus, İnfaz Yasası’nın 109 ncu değil; TCY’nın 50/6 ncı maddesiyle ilgilidir.

Görüldüğü gibi, TCY’nın 50/6 ncı maddesinde açıkça sanığa ihtarda bulunulacağına ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiş ise de, yasayı bilmemek mazeret olmasa dahi (TCY, m.4), sanık hakkındaki yaptırımlarla (seçenek tedbirlerle) ilgili olarak neler yapılabileceği konusunda ihtar şeklinde bilgi verilmesi hukuka aykırılık oluşturmamaktadır. Mahkemelerin sanığın lehine olabilecek, ki bu husus lehinedir, ihtarda bulunmada/bilgi vermede bulunması kararın bozulmasını ve düzeltilerek onanmasını gerektirmez.

Diğer yandan, anılan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Tüzüğünün (R.G.: 6/4/2006, Sayı: 26131) 51/1-c maddesindeki düzenlemeye göre ise, “Hükümde, adlî para cezası takside bağlanmamış ise, otuz günlük süre içinde adlî para cezasının üçte birini ödeyen hükümlünün isteği üzerine geri kalan kısmının birer ay ara ile iki eşit taksitte ödenmesine imkan sağlanır. İlk taksidin süresinde ödenmemesi hâlinde, durum mahkemeye bildirilir. Cumhuriyet savcısının talebi üzerine mahkemece, kısa süreli hapis cezasının kısmen infazına karar verilir ve bu karar derhâl infaz edilir” düzenlemesine yer verilmiştir.

Tüzükteki bu düzenleme ile TCY’nın 50/6 ncı maddesindeki düzenleme birbiriyle örtüşmektedir. Çünkü, Tüzükteki bu düzenleme TCY’nın 50/6 ncı maddesinin uygulanmasını göstermekte ve hükümlü hakkında hangi işlemlerin yapılacağına işaret etmektedir. Yargıcın, Yasa ve Tüzüğün bu düzenlemelerinden hareketle, infazın nasıl yapılacağı konusunda bilgi vermesinin insan hakları, sanık hakları ve hukuka aykırı bir yönü bulunmamaktadır.

c-5275 sayılı İnfaz Yasasının 106 ncı maddesindeki düzenleme doğrudan adli para cezalarının infazıyla ilgilidir. Buna göre, “Adlî para cezası, Türk Ceza Kanununun 52 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen usule göre tayin olunacak bir miktar paranın Devlet Hazinesine ödenmesinden ibarettir” (m.106/1); “Adlî para cezasını içeren ilâm Cumhuriyet Başsavcılığına verilir. Cumhuriyet savcısı otuz gün içinde adlî para cezasının ödenmesi için hükümlüye 20 nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca bir ödeme emri tebliğ eder” (m.106/2); “Hükümlü, tebliğ olunan ödeme emri üzerine belli süre içinde adli para cezasını ödemezse, Cumhuriyet savcısının kararı ile ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına çevrilerek, hükümlünün iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verilir. Günlük çalışma süresi, en az iki saat ve en fazla sekiz saat olacak şekilde denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir. Hükümlünün, hakkında hazırlanan programa ve denetimli serbestlik görevlilerinin bu kapsamdaki uyarı ve önerilerine uymaması hâlinde, çalıştığı günler hapis cezasından mahsup edilerek kalan kısmın tamamı açık ceza infaz kurumunda yerine getirilir” (m.106/3); “Çocuklar hakkında hükmedilen adlî para cezasının ödenmemesi hâlinde, bu ceza hapse çevrilemez. Bu takdirde onbirinci fıkra hükmü uygulanır” (m.106/4); “Adlî para cezasının hapse çevrileceği mahkeme ilâmında yazılı olmasa bile üçüncü fıkra hükmü Cumhuriyet Başsavcılığınca uygulanır” (m.106/5); “Hükümde, adlî para cezası takside bağlanmamış ise, bir aylık süre içinde adlî para cezasının üçte birini ödeyen hükümlünün isteği üzerine geri kalan kısmının birer ay ara ile iki eşit taksitte ödenmesine izin verilir. İlk taksidin süresinde ödenmemesi hâlinde, verilen ikinci takside ilişkin izin hükümsüz kalır” (m.106/6); “Adlî para cezası yerine çektirilen hapis süresi üç yılı geçemez. Birden fazla hükümle adlî para cezalarına mahkûmiyet hâlinde bu süre beş yılı geçemez” (m.106/7); “Hükümlü, hapis yattığı veya kamuya yararlı işte çalıştığı günlerin dışındaki günlere karşılık gelen parayı öderse hapisten çıkartılır veya kamuya yararlı işte çalıştırılma sona erer” (m.106/8); “Adlî para cezasından çevrilen hapsin infazı ertelenemez ve bunun infazında koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz. Hapse çevrilmiş olmasına rağmen hak yoksunlukları bakımından esas alınacak olan adlî para cezasıdır” (m.106/9); “İnfaz edilen hapsin veya kamuya yararlı işte çalışmanın süresi, adlî para cezasını tamamıyla karşılamamış olursa, geri kalan adlî para cezasının tahsili için ilâm, Cumhuriyet Başsavcılığınca mahallin en büyük mal memuruna verilir. Bu makamlarca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre kalan adlî para cezası tahsil edilir” (m.106/11).

3-Değerlendirme

Görüldüğü gibi, somut dosyamızdaki olay bakımından, esas mahkemesi, maddi ceza hukukuyla ilgili sonuç taksitlendirilmiş adli para cezası için TCY’nın 52/4 ncü maddesindeki, “kararda, (…) hapse çevrileceği belirtilir” amir hükmü gereğince sanığa yasaya uygun olarak ihtarda bulunmuştur.

Bu ihtar maddi ceza hukukuyla ilgili olup, ihtardan sonraki hususlar infaz sırasında dikkate alınacağından, maddi ceza hukukunu ilgilendiren hususu kararda belirtmenin yasaya uygun olması, sanık haklarına aykırı olmaması ve sanığa ek yükümlülükler getirmeyip bilakis yasanın amir hükmü olması ve sanık lehine olması nedenleriyle, hükmün doğrudan onanması yerine düzeltilerek onanması yönündeki çoğunluk görüşüne iştirak edilmemiştir.