Esas No: 2013/4536
Karar No: 2013/5532
Karar Tarihi: 19.09.2013

**23. Hukuk Dairesi         2013/4536 E.  ,  2013/5532 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :... Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen sıra cetveline şikayet sonucunda verilen hükmün bozulmasına ilişkin Dairemizin 05.....2012 gün ve 4479 Esas, 6395 Karar sayılı ilamının karar düzeltme yoluyla incelenmesi şikayet olunan vekilince istenilmekle, dosya incelendi, gereği görüşüldü:

- KARAR -

Şikayetçi vekili, şikayet olunanın icrai haczi sonrasında yaptığı satış talebinin ... Müdürlüğü'nce reddedildiğini, şikayet olunan bu karara karşı yargı yoluna başvurmadığından bir yıllık sürede geçerli bir satış talebinin olduğunun kabul edilemeyeceğini, haczin düşmesi sebebiyle sıra cetvelinde yer alamayacağını ileri sürerek, sıra cetvelinin iptaline karar verilmesini talep ve şikayet etmiştir.

Şikayet olunan vekili, şikayetin reddini istemiştir.

Mahkemece, şikayet olunanın, bir yıllık süre dolmadan ....09.2009 tarihinde “dosyada hacizli bulunan menkullerin, menkul hükmündeki malların ve vasıtaların satışını taleple satış avansının dosyaya depo edilmesini talep ederim” şeklinde satış talebinde bulunduğu ve ... Müdürlüğü'nce öngörülen 100,00 TL' yi dosyaya satış avansı olarak yatırdığı, bu talebinin, ... Müdürlüğü'nce reddedilmesi üzerine herhangi bir şikayette bulunulmadığı, kural olarak menkul malların, fiilen mala vaziyet edilmek suretiyle haczedildiği ve haczin tatbiki sırasında kıymet takdiri de yapılabildiği, böyle durumlarda alacaklı vekilinin ... takibinin kesinleşmesi üzerine haczettiği malın, bir yıllık süre içinde satışını talep etmekte hiçbir engeli bulunmadığı, oysa satışı talep olunan menkul malın, trafik siciline kayıtlı kara nakil aracı olması durumunda araç kaydına icrai haciz konulması tarihinde satış isteme süresinin başlamasına rağmen, aracın fiilen ele geçirilememesi sebebiyle kıymet takdiri yapılamadığından satışının da yapılması mümkün olmadığı, bu sebeple fiilen haczedilemeyen araçların satışını talep etme süresinin, kayden haczedildiği tarihte başlamasına rağmen, fiilen satışı gerçekleşme imkanı bulunmadığı, takip alacaklısının, malın satışını yapmak imkanı olmamasına rağmen, satış isteme sürelerinin geçmesi sebebiyle haczin düşmesini engellemek için yapılması gerekenin, mahcuzun satışını talep edip, bu konuda İİK'nın 59. maddesi gereğince bir satış avansı yatırmak olduğu, kıymet takdiri yapılmayan bir malın satışının talep edilmesi durumunda ... Müdürlüğü'nün satış talebini reddetmesinde bir usulsüzlük bulunmadığı, bu sebeple ... dairesinin bu kararına karşı ... Mahkemesine müracaat edilmesi halinde ... Mahkemesince de şikayetin reddine karar verildiğinde de satışın talebinin reddi kararının kesinleşeceği, bu sebeple de alacaklının şikayete zorlanmasının gereksiz olacağı, şikayet olunanın süresi içindeki satış talebinin usulüne uygun olduğu, mahcuz aracın satışının yapıldığı tarih itibariyle anılan dosyalardan konulan haczin devam ettiği, bu sebeple şikayetçi vekilinin sıra cetveline itirazının yerinde olmadığı gerekçesiyle, şikayetin reddine dair verilen karar, şikayetçi vekilinin temyiz istemi üzerine,

Dairemizin 05.....2012 tarih ve 4479 E, 6395 K sayılı ilamıyla, “Şikayet olunanın, avans yatırmak suretiyle ....09.2009 tarihinde yapmış olduğu satış talebi, ....09.2009 tarihinde ... Müdürü tarafından reddedilmiş olup, bu karara karşı şikayet yoluna başvurulmamıştır. Satışın reddine ilişkin ... Müdürü kararının, bu şekilde kesinleşmesi nedeniyle, geçerli bir satış talebinin varlığından söz edilemez. Mahkemece bu husus gözetilerek, sonucuna göre karar vermek gerekirken, ... Mahkemesince de şikayetin reddine karar verileceği varsayımıyla yazılı şekilde yanılgılı gerekçeyle hüküm tesisinin doğru olmadığı" gerekçesiyle oy çokluğu ile bozulmuştur.

Bu kez, şikayet olunan vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Şikayet olunan tarafından bedeli paylaşıma konu aracın haciz tarihinden itibaren bir yıl içinde satışının talep edilip satış avansının yatırıldığı, ... memuru tarafından aracın henüz ele geçirilememesi nedeniyle satış talebinin reddine karar verildiği dosya kapsamıyla sabittir. Mahkemece yazılı gerekçelerle süresinde satış talebinde bulunulduğu sonucuna varılarak, haczin ayakta olduğunun kabulü ile şikayetin reddine karar verilmiş, yukarıda anılan gerekçelerle yerel mahkeme kararı oyçokluğu ile bozulmuştur. Oysa; İİK'nın 106. maddesi, "Alacaklı haczolunan mal taşınır ise bir sene, taşınmaz ise iki sene içinde satılmasını isteyebilir." hükmünü; İİK'nın 59. maddesi, "bir talepte bulunan taraf bununla ilgili masrafları peşin olarak verir" hükmünü; İİK'nın 110. maddesi, "Bir malın satılması kanuni müddet içinde istenmez veya takip geri alınıp da bu müddet içinde yenilenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar." hükmünü içermektedir. Haciz düşse dahi ... takibi ayakta kalmaya devam eder.

Somut olayda, şikayet olunan alacaklı tarafından bedeli paylaşıma konu aracın haciz tarihinden itibaren bir yıllık kanuni süre içinde satış istendiği, satış avansının ... ve İflas Kanunu Yönetmeliği'nin .... ve 61. maddesinde belirlendiği şekilde para olarak yatırıldığı, satış talebi üzerine ... memurunun taşınırın (aracın) henüz elde olmadığı, satışın bu nedenle yapılamayacağı gerekçesiyle satış talebini reddettiği dosya kapsamı ile sabittir.

İİK'nın 106. maddesi ile alacaklının takibi sürüncemede bırakmaması amaçlanmıştır. Bu amaca uygun olarak alacaklı tarafından satış talebinde bulunulmuş, avans da yatırılmıştır. Satış talebinin ret gerekçesi aracın elde olmamasıdır. Burada ... memurunun ret kararının sadece satışın fiilen yapılamayacağına yönelik bir tesbitten ibaret olduğunu, anılan yasal düzenlemeye uygun olan satış talebindeki haklılığı ortadan kaldıran bir karar niteliğinde bulunmadığını kabul etmek gerekir. Zira, İİK'nın 106. maddesinde satış istenmesinden söz edildiği, bu talebin ... Müdürlüğü tarafından reddedilmesi halinde talebin geçerliliğini kaybedeceğine ilişkin hiç bir yasa hükmü bulunmadığı gibi, İİK'nın 106. maddesinden kaynaklanan hukuki uyuşmazlıklara ilişkin ... .... Hukuk Dairesince alınan yargısal kararların da bu yönde olduğu, ... yıllık süre içerisinde alacaklının bir an evvel satışa yönelik iradesini ... dosyasına yansıtmak zorunda olduğu ve isteğini ... Müdürlüğü'ne iletip İİK'nın 59. maddesi uyarınca gereğini yerine getirmesi halinde geçerli bir satış talebinin doğduğu, bundan sonra satışın da aynı ... yıllık süre içerisinde yapılması yönünde bir zorunluluk bulunmadığı, söz konusu haczin de geçerliliğini kaybettiğinden söz edilemeyeceği kabul edilmelidir. Aynı Kanun'un 59. maddesi uyarınca, bir işlemin yapılmasını isteyen taraf, o işlemin yapılması için gerekli masrafları avans olarak (peşin) yatırmalıdır. ... ve İflas Kanunu Yönetmeliği'nin .... maddesine göre, bu masrafların, tahsilat makbuzu karşılığında para olarak alınması gerekir. Aksi takdirde talep yapılmamış sayılır. Cüz’i de olsa satış avansının yatırılmış olması, usulüne uygun bir satış talebinin bulunduğu anlamına gelir. Yatırılan masrafın yetmeyeceği sonradan anlaşılırsa, bunun tamamlanması istenebilirse de, masraf hiç yatırılmamışsa geçerli bir talebin varlığından söz edilemez.

Kıymet takdiri kesinleşmeden satış yapılmamakla birlikte, kıymet takdiri yapılmadan da satış istenebilir. Diğer bir anlatımla, aracın elde edilmemesi nedeniyle kıymet takdirinin yapılmaması sadece satışın yapılmasına engel olur. ... Müdürünün ret kararının ayrıca ... Hakimliğince iptalinin talep ve dava edilmesine gerek dahi olmadan mahkemece re'sen nazara alınması anılan madde hükümlerine uygun olacaktır.

Şikayet olunanın satış talebi, yukarıda belirtilen ilke çerçevesinde usulüne uygun bir satış talebi olup, avansın kıymet takdiri aşamasında kullanılmasının sorumluluğu alacaklıya yüklenemeyeceği gibi, eksik masraf avansının ... Müdürlüğü'nce her zaman tamamlatılması da esasen mümkündür.

Diğer yandan, İİK'nda, süresinde satış istendikten sonra haczi ve satışı düşüren sebepler öngörülmemiş, sadece aynı Kanun'un 129/son maddesinde, ikinci ihalede alıcı çıkmazsa ''satış talebinin'' düşeceği düzenlenmiştir. İİK'nın 106 ve 110. madde hükümleri alacaklının takibi sürüncemede bırakmaması amacıyla getirilmiş olup, bu amaca uygun olarak anılan şikayet olunan tarafından İİK'nın 106. maddesindeki ... yıllık süre içerisinde İİK'nın 59. maddesine uygun olarak satış talep edilerek avansı yatırılmış olmakla, bir daha satış istemesine gerek kalmaksızın, haczi ve satışının ayakta olduğunun kabulü gerekir. Satışın da aynı iki yıl içinde yapılmasının zorunlu olduğu, aksi halde haczin düşeceği yönünde yasada bir hüküm bulunmamaktadır. Alacaklıya yüklenen görev, süresinde satış isteyerek avansı yatırmaktır. İİK'nın 123. maddesinde satış görevi, ... dairesine yüklenmiş olup, satış ne zaman yapılırsa yapılsın, haciz ve satış talebi ayaktadır. Dairemizin son uygulaması bu yöndedir. İİK'nın kesinleşen kıymet takdirinin yapıldığı tarihten itibaren iki yıl geçmedikçe yeniden kıymet takdiri yapılamayacağını öngören 128/a-... fıkrası, varılan bu sonucu bertaraf eden bir düzenleme değildir. Dairemizin ....06.2012 tarih ve 2868 E, 4131 K, ....03.2012 tarih ve 1020 E, 2296 K, ....09.2013 tarih ve 4460 E, 5835 K sayılı ilamları bu yöndedir.

İki yıllık satış isteme süreci içinde taşınmaz başka bir dosyadan satılmış ise haciz düşmeyecektir. İlmi ve yargısal inançların bu yolda olduğu açıktır. (M.Oskay- C.Koçak İİK şerhi ... cilt, Ank.sh. 3046; Y.... H.D. 04.....2001 gün ve 8906 E, 8078K.)

Öte yandan; ... Müdürlüğü'nce satışın fiilen yapılamadığının tespiti ile yetinilmesi gerekirken, satış talebinin reddi kararı, alacaklının yasa ile doğan hakkın özünü ortadan kaldıran bir karar olması nedeniyle süresiz şikayete tabi olan bu karara yönelik şikayetin işbu şikayet sırasında savunma yolu ile yine şikayete bakmakla görevli ... Mahkemesi'nin önüne getirildiğinin de kabulü gerekir. Bu durumda; anılan ret kararının takip hukuku bakımından kesinleştiği sonucuna varılmamalıdır.

Şikayet konusu işlemin bir hakkın yerine getirilmesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı ve kamu düzenine aykırı olan işlemlere karşı yapılacak şikayetlerin süresiz bulunduğu hususunun somut olayımızda uygulama yeri olmasına göre ... müdürünün işleminin doğru olmadığı işbu şikayet sırasında şikayet olunan tarafından savunulmuş olup, ret kararının da bu şikayet sırasında ele alınıp değerlendirilmesi gerektiği gözetilmelidir.

... uygulamalarına (örneğin ... .... Hukuk Dairesi'nin ........2003 gün ve 2126/24743 sayılı ilamı) göre en önemli kriter, tarafların, üçüncü kişilerin ve kamunun menfaatinin korunması için konulmuş emredici(amir) hükümlerine aykırılık teşkil etmesi olup, bu nitelikteki ... müdürünün işleminin süreye bakılmaksızın incelenmesi gerekecektir. (Bkz: M.Oskay-C.Koçak, İİK şerhi Ank.sh.140,141 )

Belirtilen bu nedenlerle süresiz şikayet hakkına sahip olan şikayet olunanın, aleyhindeki bu karara karşı İİK'nın .... maddesine göre süreli şikayet yoluna gitmemesi nedeniyle ...

müdürünün kararını iptal ettirilmemiş olmasının, hakkın özü olan İİK'nın 59, 106 ve 110. maddelerine uygun olarak süresinde yaptığı satış talebinin ona sağladığı hukuki sonuçları ortadan kaldırdığı sonucuna varılamaz.

Bu durumda; İİK'nın 106. maddesi uyarınca bir yıl içinde satış talebinde bulunan, 59. maddesi uyarınca masrafını yatıran şikayet olunan alacaklı, yasa ile kendisine yüklenen işlemleri yerine getirdiğinden, haczinin ayakta olduğunun kabulü gerekir. ... memurunun satışın yapılamayacağının tespiti mahiyetinde olan ret kararının, satış isteme talebinin reddi anlamında yorumlanması, buna bağlı olarak ta buna karşı süreli şikayet yoluna başvurulmadığı gerekçesiyle, haczin düştüğü sonucuna varılması, anılan yasal düzenlemelerle ve hakkaniyetle bağdaşmaz. Yerel mahkeme kararının en son paragrafından bir önceki paragrafında yer alan gerekçenin çıkartılması, yukarıda açıklanan gerekçelerin ilave edilmesi suretiyle onanması gerekirken, Dairemiz çoğunluğunca aksi yöndeki yazılı gerekçelerle bozulduğu anlaşıldığından, şikayet olunan vekilinin karar düzeltme itirazının kabulü ile Dairemizin 05.....2012 gün 4479 E, 6395 K sayılı bozma ilamının kaldırılarak, yerel mahkeme kararının bir kısım gerekçenin çıkartılması, bir kısım gerekçenin ilave edilmesi suretiyle onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, şikayet olunan vekilinin karar düzeltme itirazının kabulü ile Dairemizin 05.....2012 gün 4479 Esas, 6395 Karar sayılı bozma ilamının kaldırılarak, yerel mahkeme kararının bir kısım gerekçenin çıkartılması, bir kısım gerekçenin ilave edilmesi suretiyle ONANMASINA, evvelce alınması gereken onama harcının temyiz eden şikayetçiden alınmasına, şikayet olunanın karar düzeltme peşin harcının istek halinde iadesine, ....09.2013 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY YAZISI

Kıymet takdiri yapılmayan bir malın satışının talep edilmesi, ... müdürünün bu talebi reddetmesi hukuken ortada geçerli bir satış talebinin bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

... hukuku bir talep hukukudur. ... takibinin tüm aşamalarında tarafların (alacak - borçlunun) talepte bulunması ve ... müdürünün bu kapsamda işlem yapması gerekir.

Kanun bazı işlemleri ... müdürünün kendiliğinden yapacağını öngörmüştür. Ancak satış talebi alacaklı tarafından yapılması gereken işlemlerden biridir. Alacaklı satış talebi ile birlikte gerekli masrafları İİK'nın 59. maddesi uyarınca avans olarak yatırmak zorundadır. Aksi takdirde İİK'nın 110. maddesi gereğince mahcuz üzerindeki haciz düşer. Sicil üzerinde haczedilmiş bir motorlu aracın elde olmaması, mahcuz taşınmazın kıymet takdirinin yapılmamış olması, satış talebine engel değildir. Bu işlemler satışa hazırlık işlemleri niteliğinde olduğundan, satış talebinden sonra da yakalama, kıymet takdiri vb. eksikliklerin tamamlanması mümkündür.

Geçici hacize (İİK.108) veya borçlu - alacaklı arasında satış talebinden evvel borcun taksitlendirilmesinin (İİK'nın 111.) yapılması halinde satış talebi ... müdürünce yasal engeller bulunması nedeni ile reddedilecektir. Gerek yasal gerekse yasal olmayan nedenlerle satış talebi ... Müdürlüğünce reddedilmesi halinde, bu ret kararının yerinde olup olmadığının ... Hakimi tarafından İİK'nın .... maddesi uyarınca şikayet yolu ile huzuruna gelen uyuşmazlığın yasaya uygun olup olmadığını inceleyip karara bağlaması gerekmektedir. Aksi halde ... müdürünün reddettiği bir kararın yasal olduğunu kabul etmek demek, ... mahkemelerinin kuruluş amacına ters düşer. Öğretide de; yasal süresi içerisinde şikayet yoluna gitmeyen ilgilinin kanuna uygun verilmeyen kararı kabul ettiği varsayılmaktadır. Uygulamada da; HGK'nın ........2010 gün, ...-507 E, 140 K, ... HD'nin ....03.2010 gün 9534 - 3280 K, 05.06.2008 gün, 4756 E - 6197 K, .... HD'nin 05.....2012 gün 4479 - 6395 K sayılı ilamları bu yöndedir.

Açıklanan nedenler karşısında şikayet olunanın avans yatırmak suretiyle ....09.2009 tarihinde yapmış olduğu satış talebinin, ....09.2009 tarihinde ... Müdürü tarafından reddedilmiş olması, bu karara karşı, şikayet yoluna başvurulmaması karşısında, ... Müdürü kararının bu şekilde kesinleşmiş bulunması nedeniyle, geçerli bir satış talebinin varlığından sözedilemeyeceğinden, bu hususun göz ardı edilerek ... Mahkemesince de şikayetin reddine karar verileceği varsayımından hareketle yanılgılı gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan, hükmün bozulması görüşünde olduğumdan, sayın çoğunluğun karar düzeltme itirazlarının kabulü ile hükmün onanması yönündeki görüşüne katılamıyorum.....09.2013