Esas No: 2023/3039
Karar No: 2023/10124
Karar Tarihi: 03.10.2023

**4. Hukuk Dairesi         2023/3039 E.  ,  2023/10124 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 11. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2018/439 E. 2020/59 K.

HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı İsfalt Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı Fehmi'nin sürücüsü olduğu, Ray Sigorta A.Ş. tarafından Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) ile sigortalı, İsfalt Sanayi ve Ticaret A.Ş'nin işleteni olduğu aracın aniden yola çıkması sonucu müvekkillerinin oğlu ...'ın yolcu olarak bulunduğu davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi'ne ZMSS ile sigortalı aracın kontrolünü kaybederek orta refüje çarparak alev aldığını, kazada ...'ın yanarak can verdiğini, ölmeden önce akaryakıt istasyonunun araç yıkama bölümünde bahşişlerle beraber net 1.000,00 TL maaşla çalıştığını, ailesinin bu ölüm nedeniyle destekten yoksun kaldıklarını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla her bir davacı için ayrı ayrı 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze gideri ile 20.000,00'er TL manevi tazminatın tahsilini talep etmiş; 29.09.2014 tarihli dilekçesiyle destekten yoksun kalma tazminatı talebini ... için 41.970,78 TL, Mehmet için 45.066,18 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili; karşı araç sürücüsünün aşırı alkollü, hızlı ve ehliyetsiz olarak araç kullanırken yaptığı kazada tarafların kusur oranının kesinleşmediğini, davalının aracının karşı araca fiziki müdahalesi bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı Ray Sigorta A.Ş. vekili; kazada vefat eden davacıların murisi ... Akça'nın eşine 39.072,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ödediklerini, davacıların destek durumunu ispat etmeleri gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı İsfalt Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili; aracın maliki ya da işleteni olmadıklarını, araç kiralama şirketinden kiralanan bir araç olduğunu, kazada sorumlulukları bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi; davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 16.12.2014 tarihli ve 2010/64 Esas 2014/412 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne, ... için 15.108,15 TL, Mehmet için 16.245,45 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 1.500,00 TL defin giderinin sigorta şirketleri için dava tarihinden, diğer davalılar için olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte müteselsilen tahsiline, davalı sigorta şirketlerinin poliçe limiti ile sınırlı sorumlu sayılmalarına, her bir davacı için ayrı ayrı 10.000,00 TL manevi tazminatın davalı ... ve İsfalt Sanayi ve Ticaret A.Ş'den olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı İsfalt Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili ile feri müdahil vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 09.04.2018 tarihli ve 2015/9022 Esas, 2018/3925 Karar sayılı ilamıyla; "Kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun "tazminat miktarının tayini" başlıklı 43. maddesinde (6098 sayılı TBK 51. md); hakimin, tazminatın türü ve kapsamının derecesini, durum ve mevkiinin gereğine ve hatanın ağırlığına göre belirleyeceği belirtilmiş; "Tazminatın tenkisi" başlıklı 44. maddesinde (6098 sayılı TBK 52. md) ise; zarar gören taraf, zarara razı olduğu veya kendisinin eylemi zararın doğmasına ya da zararın artmasına yardım ettiği ve zararı yapan kişinin durum ve mevkiini ağırlaştırdığı takdirde hakimin, zarar ve ziyan tutarını indirebileceği veya zarar ve ziyanı hüküm altına almaktan vazgeçebileceği açıklanmıştır. Müterafik kusur indiriminde her somut olayın özelliğine göre, olayın meydana geliş tarzı ve zararın artmasında zarar görenin kusurlu davranışının sonuca etkisi değerlendirilerek uygun oranda bir indirim yapılmasını gerektirir. Müterafik kusur indirimi, murisin yolcu olarak bulunduğu araç için söz konusu olup; karşı araç için söz konusu olmadığından mahkemece, karşı araç ZMSS'si Ray Sigorta A.Ş., işleten ve sürücüsü aleyhine hükmedilecek tazminattan desteğin alkollü sürücünün arabasına binmesi nedeniyle indirim yapılması doğru görülmemiştir. Somut olayda; davacıların desteği ...'ın, arkadaşı olan araç sürücüsü ... ile birlikte alkol aldıktan sonra ve sürücünün alkollü olduğunu bilerek araca bindiği, ceza soruşturma dosyasıyla sabittir. Desteğin alkollü sürücünün aracına binmekle müterafik kusurlu olduğu, yerel mahkeme tarafından doğru biçimde tespit edilip tazminattan indirim yapılmış ise de; desteğin müterafik kusuru nedeniyle tazminattan yapılan %30 oranındaki indirim Dairemiz'in yerleşik uygulamaları ve somut olayın özelliklerine göre bir miktar fazla olmuştur. Bu durumda mahkemece; az yukarıda yapılan açıklamalar da gözetilerek, desteğin müterafik kusuru nedeniyle, Dairemiz uygulamaları ile de benimsenen, somut olayın özelliklerine ve hakkaniyete uygun olan %20 oranında indirim yapılması gerekirken, somut olay şartlarına uymayan yüksek oranda müterafik kusur indirimi yapılması bozmayı gerektirmiştir.

Yasal, hakkaniyet ve takdiri indirimler nedeni ile davanın kısmen kabul edilmesi halinde, indirimden dolayı reddedilen kısım yönünden davalı yararına vekalet ücreti takdir edilip edilmeyeceği önem kazanmaktadır. Kısmen reddedilen miktar, Borçlar Kanunu'nun 43,44 ve 161/son maddesinden kaynaklanan bir indirim ise indirim miktarı yasadan kaynaklandığından bu indirim nedeni ile davalılar yararına vekalet ücreti takdir edilemeyecektir. Şu durumda; mahkemece, kısmen reddedilen miktarın, asıl alacaktan takdiri indirim yapılması nedeniyle yasadan kaynaklandığı ve bu durumda davalılar yararına vekalet ücreti takdir edilemeyeceği nazara alınarak karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde, BK.nun 44. madde gereğince yapılan indirimden dolayı reddedilen kısım için davalılar yararına vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmadığından kararın bozulması gerekmiştir.

Fer'i müdahil vekilinin temyiz itirazlarına gelince, mahkemece feri müdahil Himtek Mühendislik İnş. Tic. San. Ltd. Şti. ne 11.03.2015 tarihli temyiz harç ve masraflarının yatırılmasına ilişkin muhtıranın gönderildiği ve 31.03.2015 tarihinde tebliğ edildiği, temyiz harç ve masraflarının yatırılmadığı anlaşılmakla, bu nedenle fer'i müdahil vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma öncesi hükme esas alınan aktüer raporunda ... için 21.583,09 TL, Mehmet için 23.207,79 TL maddi tazminat hesaplandığı, müterafik kusur nedeniyle reddedilen miktar yönünden davalılar lehine vekalet ücreti takdir edilmeyeceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, ... için 21.583,09 TL (davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş.'nin 15.108,15 TL'lik kısmı ile sorumlu olması kaydıyla), Mehmet için 23.207,79 TL (davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş.'nin 16.245,45 TL'lik kısmı ile sorumlu olması kaydıyla) ile 1.500,00 TL defin giderinin davalılardan müteselsilen tahsiline, davalı sigorta şirketleri için dava tarihinden, diğer davalılar için olay tarihinden yasal faiz uygulanmasına, davalı sigorta şirketlerinin poliçe limiti ile sınırlı sorumlu sayılmalarına, her bir davacı için ayrı ayrı 10.000,00 TL manevi tazminatın davalı ... ve İsfalt Sanayi ve Ticaret A.Ş'den olay tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı İsfalt Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı İsfalt Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; husumeti kabul etmediklerini, LPG sisteminin usule uygun olup olmadığının araştırılmadığını, kusura göre sorumluluğun söz konusu olması gerektiğini, müteveffanın müterafik kusuru olduğunu, hüküm altına alınan manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu ve cenaze giderinden sorumlu olmadıklarını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı Fehmi'nin sürücüsü olduğu, Ray Sigorta A.Ş. tarafından ZMSS ile sigortalı, İsfalt Sanayi ve Ticaret A.Ş'nin işleteni olduğu aracın aniden yola çıkması sonucu davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi'ne ZMSS ile sigortalı aracın kontrolünü kaybederek karıştığı 16.03.2009 tarihli trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze gideri ile manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi delaletiyle mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427 vd maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53 ve 56 ncı maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı İsfalt Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden İsfalt Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

03.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.