Esas No: 2022/3276
Karar No: 2023/3935
Karar Tarihi: 22.06.2023

**8. Hukuk Dairesi         2022/3276 E.  ,  2023/3935 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2019/17 E. 2019/201

KARAR : Asıl ve birleşen davanın kabulüne

Taraflar arasındaki galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 23.02.2022 tarihli ve 2020/497 Esas, 2022/1507 Karar ... kararıyla onanmasına karar verilmiştir.

Davalı vekili tarafından Dairece verilen kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacılar ..., ..., ..., ... ve ... vekili dava dilekçesinde; ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 1943/1232 E., 1944/69 K., ... ilamı ile ... ... .../... Aga/Paşa Bin ... Ağa Bin ... Vakfı'nın evlatlarının tespit edildiğini, davacıların iş bu ilamda evlatlığına karar verilen ... ... kızı ... ...'nin mirasçıları olduğunu ileri sürerek davacıların ... ... .../... Aga/Paşa Bin ... Ağa Bin ... Vakfı'nın galleye müstehak vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

2. Birleşen ... Anadolu 28. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/31 Esas ... dosyası üzerinden davacılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... vekili dava dilekçesinde; asıl dava dilekçesindeki iddiaları tekrar ederek davacıların ... ... .../... Aga/Paşa Bin ... Ağa Bin ... Vakfı'nın galleye müstehak vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

3. Yargılama sırasında aralarında fiili ve hukuki bağlantı bulunduğu gerekçesiyle davaların birleştirilmesine karar verilmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 23.02.2016 tarihli ve 2014/318 Esas, 2016/31 Karar ... kararıyla; galle fazlasının vakfedenin birinci ve ikinci nesli ile sınırlı olduğu yönündeki bilirkişi raporu doğrultusunda asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin 23.02.2016 tarihli ve 2014/318 Esas, 2016/31 Karar ... kararına karşı, davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 07.11.2017 tarihli ve 2017/3080 Esas, 2017/14659 Karar ... ilamı ile; vakfiye gereği galle fazlasının batın şartı, kız-erkek evlat ayrımı olmaksızın bütün evlatlar arasında eşit olarak dağıtılmasının şart kılındığı, ... ... .../... Aga/Paşa Bin ... Ağa Bin ... Vakfı ile ilgili düzenlenen evlat listesinin Vakfın, Vakıflar İdaresince emaneten yönetildiği dönemde dikkate alınan evlat listesi olduğu ve bu listenin dosyada mevcut ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 1943/1232 Esas, 1944/69 Karar ... ilamına dayandığı, davacılarının da iş bu vakfın evlat listesinde yer alan ... kızı ... ... ve altsoyu ile soybağını, nüfus kayıtları ile ispat etmiş olduklarından davanın reddine karar verilmesi doğru görülmeyerek, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma ilamına uyularak, asıl ve birleşen davanın kabulü ile davacıların ... ... .../... Ağa / Paşa Bin ... Ağa ... Vakfı’nın galleye müstehak vakıf evladı olduğunun tespit ve tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalı ... Genel Müdürlüğü vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sonucu Verilen Karar

Dairemizin 23.02.2022 tarihli ve 2020/497 Esas, 2022/1507 Karar ... ilamı ile; İlk Derece Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR DÜZELTME

A. Karar Düzeltme Yoluna Başvuranlar

Dairemizin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalı ... Genel Müdürlüğü vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

B. Karar Düzeltme Sebepleri

Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili karar düzeltme dilekçesinde; galle fazlasının sadece (1.) nesil evlada bırakıldığını, dava konusu vakfın kurucusunun galle fazlasını nesiller boyu altsoyundan gelenlere bıraktığı kabul edilse bile davacıların dayandığı ve emsal olarak sunmuş oldukları mahkeme kararlarının da dayanağı olan ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 05.01.1944 tarihli ve 1943/1232 Esas, 1944/69 Karar ... kararı ile, kararda adı geçen davacıların “... ... Paşa” ve “... ... ... Paşa’nın” evlad ve ahvadı olduklarına karar verilmiş olup söz konusu ilamın bir tür veraset ilamı olduğunu, söz konusu ilamda geçen “... ... Paşa”nın dava konusu “... ... .../... Ağa/Paşa bin ... Ağa bin ... Vakfı'nın" kurucusu ile hiçbir ilgisi bulunmadığını, bu iki kişinin tamamen farklı tarihi kişilikler olduğunu, ilamda adı geçen “... ... Paşa” tarafından kurulmuş bir vakıf kaydına da İdare'nin arşiv kayıtlarında rastlanmadığını, ilamda ... olarak zikredilen kişinin söz konusu ilamla vakıflar idaresine başvurması üzerine ilamda adı geçen “... ... Paşa”nın kurmuş olduğu bir vakıf bulunmamasına rağmen, intifalı bir vakfı bulunan diğer bir ... Paşa tarafından kurulan huzurdaki davanın konusu vakıftan, ilamda adı geçenlere İdarece sehven intifa hakkı tahsisi yapıldığını, bu işlemin isim benzerliğinden kaynaklanan hatalı bir işlem olduğunu, dava konusu vakıfla ilgili Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 02.11.2017 tarihli ve 2017/2775 Esas, 2017/14436 Karar ... kararı ile iddiaları doğrultusunda mahkeme kararının bozulduğunu, ... 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2008/427 Esas ... dosyasından alınan 26.11.2014 tarihli bilirkişi raporunda tarihi kayıtlara göre “... ... Paşa” ile “Serbostana-ı ... Sadrıesbak Kaptan-ı Derya Vezir ... Paşa nam-ı diğer ... Paşa’nın” aynı kişi olmadığının açıkça tespit edildiğini, davacıların vakıf kurucusunun soyundan gelmediklerini ileri sürerek, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, vakfın gelir fazlasından faydalanma amacına yönelik galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 ... Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 440 ve 441, 442 inci maddesi, 5737 ... Vakıflar Kanunu'nun (5737 ... Kanun) 3, 6, 7 ve 75 inci maddeleri, 24.02.1943 tarihli ve 1942/27 Esas, 1943/11 Karar ... Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Vakıflar Yönetmeliğinin 23, 28, 53 ve 55 inci maddeleri

3. Değerlendirme

5737 ... Vakıflar Kanunu'nun 3 üncü maddesine göre mazbut vakıflar; bu kanun uyarınca Genel Müdürlükçe (Vakıflar Genel Müdürlüğü) yönetilecek ve temsil edilecek vakıflar ile mülga 743 ... Türk Kanunu Medenisinin yürürlük tarihinden önce kurulmuş ve 2762 ... Vakıflar Kanunu gereğince Vakıflar Genel Müdürlüğünce yönetilen vakıflar olarak tanımlanmıştır.

Galle fazlası evlada şart kılınan vakıflarda galle fazlasının alınabilmesi için açılan davada öncelikle vakfeden ile soybağının ispatlanması, sonra da vakfiyede öngörülen şartların gerçekleşmesi gerekir. Yani bu tür davalarda incelenecek ilk husus; davacılar ile vakfeden arasında iddia edildiği üzere kan bağı yolu ile soybağı mevcut olup olmadığı, eğer soybağı kurulabiliyorsa ikinci aşamada vakfiyelerde galle fazlası için öngörülen şartların somut olayda davacılar yönünden gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması olacaktır.

Bir vakfın evladı olunabilmesi için vakfın kurucusuna kadar soy bağının götürülmesi zorunlu olmayıp, daha önceden kesinleşmiş mahkeme kararı ile evlat olduğuna karar verilen kişilerle veya 1943 tarihli Yargıtay İçtihatı Birleştirme Kararına göre tevliyeti evlada bırakılan vakıflarda mütevellilik yapan kişilerle yöntemince kanbağı ilişkisinin kurulması yeterlidir.

Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili, temyiz dilekçesi ve karar düzeltme dilekçede; davacıların dayandığı ve emsal olarak sunmuş oldukları mahkeme kararlarının da dayanağı olan ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 05.01.1944 tarihli ve 1943/1232 Esas, 1944/69 Karar ... kararı ile, kararda adı geçen davacıların “... ... Paşa” ve “... ... ... Paşa’nın” evlad ve ahvadı olduklarına karar verilmiş olup söz konusu ilamın bir tür veraset ilamı olduğunu, söz konusu ilamda geçen “... ... Paşa”nın dava konusu “... ... .../... Ağa/Paşa bin ... Ağa bin ...” Vakfı'nın kurucusu ile hiçbir ilgisi bulunmadığını, bu iki kişinin tamamen farklı tarihi kişilikler olduğunu, ilamda adı geçen “... ... Paşa” tarafından kurulmuş bir vakıf kaydına da İdare'nin arşiv kayıtlarında rastlanmadığını, ilamda ... olarak zikredilen kişinin söz konusu ilamla vakıflar idaresine başvurması üzerine ilamda adı geçen “... ... Paşa”nın kurmuş olduğu bir vakıf bulunmamasına rağmen, intifalı bir vakfı bulunan diğer bir ... Paşa tarafından kurulan huzurdaki davanın konusu vakıftan, ilamda adı geçenlere İdarece sehven intifa hakkı tahsisi yapıldığını, bu işlemin isim benzerliğinden kaynaklanan hatalı bir işlem olduğunu, yapılan araştırmalar ve ulaşılan belgeler ile yaptıkları tespite göre vakıfta adı geçen ... Paşa ile ... ... Paşa'nın tamamen farklı kişiler olduğunu içeren, konuya dair düzenlenen 10.09.2015 tarihli uzman raporu ibraz etmiştir.

Bu itibarla; davacıların dayandığı ve emsal olarak sunmuş oldukları mahkeme kararlarının da dayanağı olan ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 05.01.1944 tarihli ve 1943/1232 Esas, 1944/69 Karar ... kararında adı geçen “... ... Paşa” ve “... ... ... Paşa" ile incelemeye konu davada davacıların galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduklarını ileri sürdükleri "... ... .../... Aga/Paşa Bin ... Ağa Bin ... Vakfı" kurucusunun aynı kişiler olup olmadığı, yani dava konusu edilen vakfın kurucusunun davacıların üst soyunda yer alıp almadıkları değerlendirilerek, gerekirse bu konuda bilirkişi raporu da alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken bu konuda bir değerlendirme yapılmaması doğru görülmediğinden, hükmün bu nedenle bozulması gerekirken Daire tarafından onandığı bu defa yapılan inceleme sonunda anlaşıldığından, onama kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

Buna göre Mahkemece yapılacak iş; tarafların dayandığı belgeler ile davacıların ve dava konusu vakıfta mütevellilik yapmış kişilerin gidebildiği yere kadar nüfus kayıt tablolarının ve varsa atik kayıtların Devlet Arşivleri Başkanlığından, Vakıflar Genel Müdürlüğünden ve diğer ilgili kurumlardan asıllarının veya onaylı suretlerinin getirtilmesi, gerekmesi halinde çevirilerinin yaptırılmasından sonra, eski vakıf hukuku alanında uzman ve önceki bilirkişiler dışındaki kişilerden oluşan yeni bir bilirkişi heyetinden dosyadaki tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirilmek suretiyle; Serbostiyan-i ... Paşa ile ... ... Paşa'nın aynı kişiler olup olmadığı, davacıların kök murislerinin davacısı olduğu ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 05.01.1944 tarihli ve 1943/1232 Esas, 1944/69 Karar ... veraset ilamının bu kişilerden hangisi hakkında olduğu, 1943 tarihli Yargıtay İçtihatı Birleştirme Kararı da dikkate alınarak, davacılar ile dava konusu vakıfta mütevellilik yapan kişiler arasında yöntemince bağ kurulup kurulamadığı hususlarında denetime elverişli rapor alınarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi olmalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı vekilinin karar düzeltme isteğinin kabulü ile Dairemizin 23.02.2022 tarihli ve 2020/497 Esas, 2022/1507 Karar ... onama ilamının KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkeme kararının 6100 ... Kanun'un Geçici 3 üncü maddesi yollamasıyla 1086 ... Kanun'un 428 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,

Peşin harcın istek halinde karar düzeltme talep eden Vakıflar Genel Müdürlüğüne iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

22.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.