Esas No: 2023/5415
Karar No: 2024/2363
Karar Tarihi: 12.03.2024

**12. Hukuk Dairesi         2023/5415 E.  ,  2024/2363 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki şikayetçi tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Şikayetçi haciz alacaklısı icra mahkemesine başvurusunda, Invest ... tarafından borçlu ... aleyhine başlatılan İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün 2012/889 E. sayılı dosyasında borçlunun hissesi bulunan taşınmazların satılarak paraya çevrildiğini, ihalelerin kesinleştiğini ve bu dosyadan düzenlenen 14/02/2013 tarihli sıra cetvelinde dosyaya yatan paranın 1.sırada yazılı dosya alacaklısı Invest ...’ye ödenmesine karar verildiğini, İstanbul 16. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2016/81 E., 2019/39 K. sayılı dosyasında açtıkları sıra cetveline itiraz davasında 19.02.2019 tarihli karar ile satıştan elde edilen paranın tarafına ödenmesi kararının 08.10.2019 tarihinde kesinleşmesi üzerine tarafına ödeme yapıldığını, akabinde İstanbul 7.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/423 Esas, 2020/37 Karar sayılı 17.01.2020 tarihli kararı ile sıra cetvelindeki paydan öncelikle ... Varlık Yönetim A.Ş.’ne ( Yeni Ünvanı; ...) ödenmesine karar verildiğinden bahisle müdürlükçe tarafına ödenen paranın İİK’nun 361. maddesi uyarınca iadesi için muhtıra gönderildiğini, müvekkilinin sıra cetvelindeki sırasının İstanbul 16. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2016/81 E., 2019/39 K. sayılı 19.02.2019 tarihli kararına dayalı olarak birinci sırada olup bu karar nedeniyle kendisine ödeme yapıldığını iddia ederek muhtıranın iptalini talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince İİK’nun 361. maddesi uyarınca muhtıra gönderilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle şikayetin reddine karar verildiği, karara karşı şikayetçi tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verildiği, kararın şikayetçi tarafından temyiz edildiği anlaşılmıştır.

İİK’nun 361. maddesi; "İcra dairelerince borçludan fazla para tahsil olunarak alacaklıya verildiği yahut yanlışlıkla bir tarafa para tediye olunduğu hesap neticesinde anlaşılırsa verilen para ayrıca hükme hacet kalmaksızın o kimseden geri alınır.” şeklinde emredici bir düzenlemeyi içermektedir.

Anılan madde hükmü, ilamlı veya ilamsız tüm icra takiplerinde, her ne sebeple olursa olsun, borçludan fazla para tahsil edilen her durumda uygulama yeri ve alanı bulunan, özel bir hükümdür. Buna göre, icra daireleri, hesaplama sonucunda fazladan tahsil edildiği ortaya çıkan tutarları, ayrı bir mahkeme hükmüne gerek olmaksızın, borçluya geri vermekle yükümlüdürler. Açıktır ki, burada, icra müdürüne kanun tarafından verilmiş, özel bir görev ve daha da önemlisi cebri icra gücünün kullanılması kapsamındaki bir yetki söz konusudur. İcra müdürü, dayanağı ve şekli ne olursa olsun, girişilmiş bir icra takibinde, borçludan tahsil edilen paranın, tahsili gerekenden daha fazla olduğunun (veya yanlışlıkla bir tarafa para tediye olunduğunun) hesap sonucunda belirlediği durumlarda, cebri icra gücünü kullanarak, fazla tahsilatı borçluya geri verecektir (HGK’nun 2009/17-242 E., 2009/290 K. ve 24.06.2009 tarihli kararı). Şu halde İİK'nun 361. maddesi hükmünün uygulanabilmesi için icra dairesince "borçludan" tahsil edilmiş bir para mevcut olmalıdır.

Takip dosyasının incelenmesinde , İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün 2012/889 E. sayılı dosyasında düzenlenen 14/02/2013 tarihli sıra cetveline karşı şikayetçi haciz alacaklısının İstanbul 16. Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı sıra cetveline itiraz davasının 2016/81 E., 2019/39 K. sayılı 19.02.2019 tarihli kararıyla satışından elde edilen 763.553,73-TL’nin öncelikle davacı alacağına mahsuben davacıya ödenmesine karar verildiği, kararın 08.10.2019 tarihinde kesinleştiği, İstanbul 10. İcra Müdürlüğünce şikayetçinin alacaklı olduğu dosyaya satıştan elde edilen paranın gönderildiği akabinde başka bir dosyanın alacaklısı olan ... tarafından İstanbul 7.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/423 Esas, 2020/37 Karar sayılı 17.01.2020 tarihli kararı icra müdürlüğüne sunularak İİK 361. maddesi uyarınca şikayetçiye muhtıra gönderilmesinin talep edildiği, şikayete konu 11.01.2022 tarihli muhtırada İstanbul 7.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/423 E., 2020/37 K. 17.01.2020 tarihli kararla 14.02.2013 tarihli sıra cetvelinde Invest ...’ye ayrılan paradan önce İstanbul 13. İcra Müdürlüğü'nün 2007/2956 esas sayılı dosya alacaklısı Boğaziçi Varlık Yönetim Anonim Şirket’ne ödenmesine karar verildiği için İİK’nun 361. maddesi gereğince anılan sıra cetveline göre tarafına ödenen 763.533,73 TL’nin 7 gün içinde ödenmesinin ihtar edildiği görülmüştür.

Somut olayda, icra dosyasından şikayetçi haciz alacaklısına ödeme yapılmasının dayanağı İstanbul 16. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2016/81 E., 2019/39 K. sayılı kesinleşmiş ilamı olup ilamdan kaynaklanan ödemenin iadesi İİK’nun 361. maddesine dayalı olarak istenemez. Ayrıca iade isteminde bulunan icra takibinin borçlusu olmayıp, borçlu hakkındaki başka bir takip dosyasının alacaklısı olduğundan İİK’nun 361. maddesine dayalı olarak iade talebinde bulunamaz.

O halde, İlk Derece Mahkemesince, şikayetin kabulü ile muhtıranın iptaline karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ : Şikayetçinin temyiz isteminin kabulü ile yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddesi uyarınca, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi'nin 03/05/2023 tarih ve 2022/753 E. 2023/1658 K. sayılı kararının (KALDIRILMASINA), İstanbul 6. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 31/01/2022 tarih ve 2022/92 E. 2022/245 K. sayılı kararının (BOZULMASINA), peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 12.03.2024 gününde oy birliğiyle karar verildi.