Esas No: 2013/7503
Karar No: 2013/13766
Karar Tarihi: 04.09.2013

**7. Hukuk Dairesi         2013/7503 E.  ,  2013/13766 K.**

**"İçtihat Metni"**

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1-Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı davalıya ait halk otobüsünde 26.08.2008-11.02.2011 tarihleri arasında muavin hizmet akdi ile kesintisiz çalıştığını, 11.02.2011 tarihinde davalı tarafça müvekkilinin iş akdine haksız ve bildirimsiz olarak son verildiğini, kıdem ve ihbar tazminatlarının ödenmediğini müvekkilinin en son aldığı net ücretinin 1800,00 TL olduğunu, çalıştığı süre boyunca her gün 15 saatin üzerinde çalıştığını iddia ederek, kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin, fazla mesai, Ulusal ... genel tatil, hafta tatili alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, davacının müvekkili şirkette 06.12.2008 tarihinde çalışmaya başladığını, bu durumun resmi belge ve kayıtlarla sabit olduğunu, davacının ard ... 2 iş günü, işe izin almaksızın ve mazeret bildirmeden gelmediğini, bunun üzerine müvekkili tarafından 06.02.2011 tarihinde iş akdi haklı olarak feshedildiğini, asgari ücretle davalı işyerinde çalıştığını, davacının müvekkili şirkete ait halk otobüsünde muavin olarak vardiyalı şekilde çalıştığını, günlük çalışmasının 8 saati geçmediğini, zaman aşımı itirazlarının bulunduğunu belirterek, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece feshin haksız yapıldığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında işçiye ödenen aylık ücretin miktarı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununda 32. maddenin ilk fıkrasında, genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

Ücret kural olarak dönemsel (periyodik) bir ödemedir. Kanunun kabul ettiği sınırlar içinde tarafların sözleşme ile tespit ettiği belirli ve sabit aralıklı zaman dilimlerine, dönemlere uyularak ödenmelidir. Yukarıda değinilen Yasa maddesinde bu süre en çok bir ay olarak belirtilmiştir.

İş sözleşmesinin tarafları, asgarî ücretin altında kalmamak kaydıyla sözleşme özgürlüğü çerçevesinde ücretin miktarını serbestçe kararlaştırabilirler. İş sözleşmesinde ücretin miktarının açıkça belirtilmemiş olması, taraflar arasında iş sözleşmesinin bulunmadığı anlamına gelmez. Böyle bir durumda dahi ücret, Borçlar Kanunun 323 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre tespit olunmalıdır. İş sözleşmesinde ücretin kararlaştırılmadığı hallerde ücretin miktarı, işçinin kişisel özellikleri, işyerindeki ya da meslekteki kıdemi, meslek unvanı, yapılan işin niteliği, iş sözleşmesinin türü, işyerinin özellikleri, emsal işçilere o işyerinde ya da başka işyerlerinde ödenen ücretler, örf ve adetler göz önünde tutularak belirlenir.

4857 sayılı Yasanın 8 inci maddesinde, işçi ile işveren arasında yazılı iş sözleşmesi yapılmayan hallerde en geç iki ay içinde işçiye çalışma koşullarını, ... ücret ve varsa eklerini, ücret ödeme zamanını belirten bir belgenin verilmesi zorunlu tutulmuştur. Aynı yasanın 37. maddesinde, işçi ücretlerinin işyerinde ödenmesi ya da banka hesabına yatırılması hallerinde, ücret hesap pusulası türünde bir belgenin işçiye verilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır. Usulünce düzenlenmiş olan bu tür belgeler, işçinin ücreti noktasında işverenden sadır olan yazılı delil niteliğindedir. Kişi kendi muvazaasına dayanamayacağından, belgenin muvazaalı biçimde işçinin isteği üzerine verildiği iddiası işverence ileri sürülemez. Ancak böyle bir husus ileri sürülsün ya da sürülmesin, muvazaa olgusu mahkemece resen araştırılmalıdır.

Çalışma belgesinde yer alan bilgilerin gerçek dışı olmasının da yaptırıma bağlanmış olması, belgenin ispat gücünü arttıran bir durumdur. Kural olarak ücretin miktarı ve ekleri gibi konularda ispat yükü işçidedir. Ancak bu noktada, 4857 sayılı Kanunun 8. ve 37. maddelerinin, bu konuda işveren açısından bazı yükümlülükler getirdiği de göz ardı edilmemelidir. Bahsi geçen kurallar, iş sözleşmesinin taraflarının ispat yükümlülüğüne yardımcı olduğu gibi, çalışma yaşamındaki kayıt dışılığı önlenmesi amacına da hizmet etmektedir. Bu yönde belgenin verilmiş olması ispat açısından işveren lehine olmakla birlikte, belgenin düzenlenerek işçiye verilmemiş oluşu, işçinin ücret, sigorta pirimi, çalışma koşulları ve benzeri konularda yasal güvencelerini zedeleyebilecek durumdadır. Çalışma belgesi ile ücret hesap pusulasının düzenlenerek işçiye verilmesi, iş yargısını ağırlıklı olarak meşgul eden, işe giriş tarihi, ücret, ücretin ekleri ve çalışma koşullarının belirlenmesi bakımından da önemli kolaylıklar sağlayacaktır. Bu bakımdan ücretin ispatı noktasında delillerin değerlendirilmesi sırasında, işverence bu konuda belge düzenlenmiş olup olmamasının da araştırılması gerekir.

Çalışma yaşamında daha az vergi ya da sigorta pirimi ödenmesi amacıyla zaman zaman, iş sözleşmesi veya ücret bordrolarında gösterilen ücretlerin gerçeği yansıtmadığı görülmektedir. Bu durumda gerçek ücretin tespiti önem kazanır. İşçinin kıdemi, meslek unvanı, fiilen yaptığı iş, işyerinin özellikleri ve emsal işçilere ödenen ücretler gibi hususlar dikkate alındığında imzalı bordrolarda yer alan ücretin gerçeği yansıtmadığı şüphesi ortaya çıktığında, bu konuda tanık beyanları gözetilmeli ve işçinin meslekte geçirdiği süre, işyerinde çalıştığı tarihler, meslek unvanı ve fiilen yaptığı iş bildirilerek sendikalarla, ilgili işçi ve işveren kuruluşlarından emsal ücretin ne olabileceği araştırılmalı ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir sonuca gidilmelidir.

Somut olayda, davacı ücretinin 1800,00 TL net olduğunu iddia ederek dava açmış, davacı vekili ise davacının asgari ücretle çalıştığını beyan etmiştir. Davacı tanıkları davacının günlük 60,00 TL yevmiye ile çalıştığını, davalı tanıkları ise davacının günlük 40,00-50,00 TL ücret karşılığı çalıştığını belirtmişlerdir. Yapılacak iş; ilgili meslek odalarından il ile ilçe arasında ... yapan otobüs firmalarında muavinlik yapan bir işçinin alacağı ücreti yevmiye usulü mü yoksa aylık mı olduğunu sorarak ücretin ödeme şekline göre işçinin alabileceği emsal ücreti belirledikten sonra tüm alacakları belirlenen bu ücrete göre hesaplattırıp çıkacak sonuca göre bir karar vermektir.

Mahkemece eksik araştırmayla hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ;Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı nedenle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine 04.09.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.