Esas No: 2025/926
Karar No: 2025/1843
Karar Tarihi: 05.05.2025

**6. Hukuk Dairesi         2025/926 E.  ,  2025/1843 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2015/681 E., 2024/75 K.

Mahkemece bozmaya uyularak verilen kararı davacı vekilince ve davalılar ... vekili, ... vekili, ..., ..., ..., ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı yüklenici ... ile Ağrı-Taşlıçay 30 Yataklı Devlet Hastanesi ve lojman ikmal inşaatının yapımı konusunda 24.12.1993 tarihli sözleşme imzalandığını, müfettiş tarafından düzenlenen soruşturma raporuna istinaden yükleniciye 2000 yılı fiyatları ile toplam 126.879,87 YTL fazla ödeme yapıldığının tespit edildiğini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 126.879,87 YTL nin 2000 yılını takip eden yılbaşından itibaren ödeme tarihine kadar işleyecek yasal faizi ile beraber davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Günday cevap dilekçesinde; sözleşme kapsamında düzenlenen hakediş raporlarından sadece 32 no'lu hakedişte imzasının bulunduğunu, bu hakedişin müfettiş talimatı ile düzenlendiğini, davaya konu imalatların kesin hesaba esas imalatlar olduğunu, kesin hesapta imzasının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... cevap dilekçesinde; ihalenin kendisinin göreve başlamasından önce yapıldığını, göreve başladığında inşaatın fiziki gerçekleşme oranının %95 olduğunu, fazla ödenen hakedişlere ait metraj ve ataşmanların kontrol teşkilatı tarafından tanzim edilerek imza altına alındığını, tekemmül eden evrakı imza eden müdür ve müdür yardımcılarının sorumluluğunun bulunmadığını savuarak davanın reddini istemiştir.

3.Davalı ... cevap dilekçesinde; son hakediş olan 33. hakedişi müdür yardımcısı olarak imzaladığını, inşaat mühendisi Remzi Duran’ın tayini çıkınca bu göreve baktığını, asıl branşının harita olduğunu hakedişlerin içeriğini bilmediğini, fazla ödeme olup olmadığını anlayamadığını, bu işle ilgili kontrollerin inşaat, makine, elektirik uzmanlarınca yapıldığını, prosedür gereği idareci eksik olduğundan hakedişi imzaladığını, fazla ödemeden sorumlu tutulmaması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

4.Davalı ... Duran vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, müvekkilinin hiç bir hakedişte imzasının bulunmadığını, kaldıki ara hakedişlerde fazla ödeme var ise bunun kesin hakedişte mahsup edilmesi gerektiğini, müvekkilinin kesin hakediş konusunda yetkisinin bulunmadığını, fazla ödemeler nedeniyle müvekkilinin menfaatinin ve sebepsiz zenginleşmesinin olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

5.Davalı yüklenici ... vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, zamanaşımının kesin hesap tarihinde başladığını, kesin hesabın 05.08.2000 tarihinde yapıldığını davanın 07.12.2005 tarihinde açıldığını, 5 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Diğer davalılar davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinimn 17.07.2007 tarihli kararı ile zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Mahkemenin 17.07.2007 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin (Yargıtay Kapatılan 15. Hukuk Dairesi) 19.02.2009 tarihli 2008/4380 Esas, 2009/868 Karar sayılı ilamı ile fazla ödemenin tahsiline ilişkin davalarda zamanaşımının başlangıç tarihinin yüklenici yönünden kesin hesabın onaylandığı tarih olduğu, kamu görevilleri hakkında ise haksız fiillere ilişkin zamanaşımı hükümleri uygulanacağı, mahkemece davalı yüklenici yönünden dava konusu işe ilişkin kesin hesabın onay tarihinin araştırılarak BK'nın 126/IV maddesi uyarınca zamanaşımının gerçekleşip gerçekleşmediğinin değerlendirilmesi, kamu görevlisi davalı ... yönünden haksız fiile ilişkin zamanaşımı ilkelerinin gözönünde bulundurularak karar verilmesi gerekirken mahkemece kesin hesabın onay tarihi belirlenmeden ve zamanaşımı def'inde bulunan davalı kamu görevlisi ... yönünden gerekli araştırma yapılmadan davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesinin doğru olmadığı belirtilerek karar bozulmuştur.

2. Mahkemenin 14.05.2013 tarihli kararı ile; dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarına göre fazla ödemelerden istihkakı düzenleyen ve inceleyenlerin sorumlu olduğu, istihkakı onaylayan Bayındırlık ve İskân Müdürlerinin imzasının dosyanın tekemmülüne yönelik bulunduğu ve doğrudan sorumlu tutulmalarının mümkün bulunmadığı, davalı yüklenicinin zamanaşımı itirazı bakımından kesin hesap onay tarihinin 05.08.2000 olduğu eldeki davanın 08.12.2005 tarihinde açıldığı, kesin hesap onay tarihi ile dava tarihi arasında 5 yıllık sürenin geçtiği, yine zamanaşımı definde bulunan kamu görevlisi ... yönünden ise davacı idarenin zarar ve zarara sebep olan kişiyi 06.10.2005 tarihli müfettiş raporuna dayanarak öğrenmiş olduğu, BK'nın 66. maddesi uyarınca 1 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde davanın açıldığı, müfettiş Serdar Kasap tarafından hazırlanan 06.10.2005 tarihli soruşturma raporuna istinaden yükleniciye 2000 yılı fiyatları ile toplam 126.879,87 TL fazla ödeme yapıldığı, istihkakları onaylayan davalılar ..., ... ve ...'nın sorumlulukları bulunmadığından bu davalılar yönünde davanın reddine, diğer davalılar ..., ..., ..., ..., ... ve ...'in fazla ödenen bedelden sorumlu olduğuna, 126.879,87 TL fazla ve yersiz ödemenin dava tarihi olan 08.12.2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte bu davalılardan alınarak davacı kuruma verilmesine, davalı yüklenici ... yönünde zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemenin 14.05.2013 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili, davalı ... vekili ile davalılar ..., ..., ..., ... tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin (Yargıtay Kapatılan 15. Hukuk Dairesi) 18.09.2014 tarih ve 2013/5714 Esas, 2014/5327 Karar sayılı kararı ile; bozma ilâmına uyulmuş ve davalı yüklenici ... yönünden, zamanaşımı süresinin dolduğu belirtilerek davanın reddine karar verilmiş ise de kesin hesabın onaylandığı tarihin 13.12.2000 olarak tespit edildiği, davanın 08.12.2005’te açıldığı, bu durumda 5 yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığı ayrıca dosya içeriğinde davalılardan yüklenici ..., ... ve ... hakkında henüz kesinleşmemiş bir ceza yargılaması bulunduğu, görülmekte olan ceza davasının sonuçları hukuk davasını etkileyeceğinden, 6100 sayılı HMK’nın 165. maddesi hükmü gereğince ceza davası bekletici sorun yapılarak, ceza davası sonuçlandıktan sonra ceza yargılamasında sübuta eren maddi olaylar ve toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek ve davalı yüklenici hakkındaki davada da işin esasına girilmek suretiyle sonucuna uygun bir karar verilmesi gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

3. Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, bekletici mesele yapılan Ağrı Ağır Ceza Mahkemesinin (Ağrı 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin) 2007/27 Esas, 2009/20 Karar sayılı ilamı ile; davalı ...’in hakedişlerin düzenlenmesinde birinci derecede sorumlu inşaat mühendisi olduğu, davalı yüklenici ...’ın azmettirmesi ile görevi gereği düzenlemesi gereken resmi belge olan 33 no'lu hakediş raporunu sahte olarak düzenlediği, her iki davalının hapis cezası ile cezalandırılmalarına karar verildiği, davalılar ..., ..., ve ... hakkında görevi ihmal suçunu işledikleri, suçun işlendiği tarihten itibaren zamanaşımı süresi dolduğundan cezalarının ortadan kadırılmasına karar verildiği, ceza mahkemesi kararının kesinleştiği, bu hale davalılar ..., ..., Korkut Altuntaş ve ... ve ...’in ceza yargılamasından hüküm giymeleri, müteveffa yüklenici ...’ın asli kusurlu olması ve davanın açılış tarihi itibariyle zamanaşımı süresinin dolmaması nedeniyle davanın kısmen kabulüne 126.879,87 TL fazla ve yersiz ödemenin dava tarihi olan 08.12.2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ..., ..., ..., , ..., ... (mütevefffa ... mirasçıları) ..., ..., ..., , ..., ve ...,dan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı kuruma verilmesine, davalılar ..., ... ve ... yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; mahkemece davalılar ..., ... ve ...'nın sorumlulukları bulunmadığı gerekçesiyle bu davalılar yönünde davanın reddine karar verilmiş ise de dosya kapsamında bu şahısların sorumluluklarının açıkça görüleceğini, bu davalıların da fazla ödemeden sorumlu tutulmaları gerektiğini beyan etmektedir.

2.Davalı ... temyiz dilekçesinde; inşaatın yapımına 1993 yılında başlandığını ve 2000 yılında bitirildiğini, ihale sürecinde yapılan şikayet üzerine teftiş kurulu müfettişleri tarafından yapılan inceleme sonucu 32 no'lu hakedişin müfettişlerce düzenlendiğini, 32 no'lu hakedişte imzasının bulunduğunu, fazla ödemenin 33 no'lu kesin hakedişte olduğunu, bu hakedişte imzasının bulunmadığını, mahkemece imzası bulunmayan hakedişle ilgili haksız olarak sorumluluk yüklendiğini beyan etmektedir.

3.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; müvekkilinin Ağrı Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü'ne müdür yardımcısı vekili olarak atandığını, ikinci müdür yardımcısı olan ve aslında proje ve yapım şube müdürlüğünden asıl sorumlu olan davalı ...’ın bir başka ile tayin olması üzerine müvekkilinin tüm şubelerin sorumluluğunu üstlenmek zorunda kaldığını, sorumluluğu üstlendiği tarihte dava konusu işin geçici kabulünün yapılmış olduğunu ve binanın hizmete girmiş olduğunu, bu aşamada müvekkilinin ihale dosyasından sorumlu tutulamayacağını, müvekkilinin kontrol amiri olmadığını, imzasının dosyanın tekemmülüne yönelik bulunduğunu, yine bekletici mesele yapılan ceza dosyasında ceza almadığını, zamanaşımı sebebiyle dosyada müvekkili açısından düşme kararı verildiğini, sadece son hakedişte imzası bulunduğunu, önceki ara hakedişlerde hiçbir şekilde imzası bulunmadığını, son hakedişte ödenen meblağın 10.000,00 TL olduğunu, müvekkilinin aslında hiçbir sıfatı ve sorumluluğu bulunmamasına rağmen devlette işlerin aksamaması için son hakedişi imzaladığını beyan etmektedir.

4.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; ceza yargılamasında davalı müvekkilinin mahkumiyetine karar verilmediğini, gerekli inceleme ve araştırma yapılmaksızın denetime elverişsiz, hükme esas teşkil edecek mahiyette bulunmayan bilirkişi raporları dikkate alınarak karar ihdas edildiğini, müvekkilinin kontrol amiri görevinde bulunduğunu, dava konusu işin projeye uygun imal edildiğini, kontrol sistemi içerisinde davalı müvekkilinin sadece onaylayan konumunda olduğunu, istihkakları onaylayan olarak sorumluluklarının bulunmadığını, dolayısıyla fazla ödemeden ve zarardan herhangi bir sorumluluğunun da bulunmadığını, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı'nca yayınlanan Bayındırlık Kontrol yönetmenliğinin 10.19 maddesi gereğince asıl sorumlu kişinin kontrol mühendisi olduğunu, zararın doğmasında davalı müvekkilinin doğrudan doğruya bir sorumluluğunun bulunmadığını, mahkemece sorumlulukların tespiti konusunda hiçbir inceleme yapılmaksızın eksik inceleme ve denetime elverişsiz bilirkişi raporları dikkate alınarak usul ve yasaya aykırı karar verildiğini beyan etmektedir.

5.Davalı ... temyiz dilekçesinde; maddi olayların varlığını saptayan Ağrı Ağır Ceza Mahkemesi kararının taraflar yönünden kesin delil niteliği taşıdığını, Ağrı Ağır Ceza Mahkemesi kararında 33 no'lu hakediş raporunun sahte olarak düzenlendiğinin, 32 no'lu hakediş raporunun doğru olduğunun kabul edildiğini, bilirkişi raporlarında da fazla ve yersiz ödemenin 33 no'lu hakediş ile yapıldığının tespit edildiğini, kendisinin 32 no'lu hakedişte imzasının bulunduğunu, 33 no'lu hakediş raporu ile ilgisinin bulunmadığını, mahkemece sorumlu tutulmasının sebebini anlayamadığını, beyan etmektedir.

6.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; öncelikle davanın zamanaşıma uğradığını bu nedenle davanın reddi gerektiğini, dava konusu işin yapımı esnasında Ağrı ilinde Bayındırlık ve İskân Müdür ve Müdür Yardımcılığı görevlerini yürüttüğünü, dava konusu olan bu işle ilgili hiçbir zaman kontrollük ve inceleme görevlerinde bulunmadığını iş yeri tesliminden geçici kabul yapılana kadar işin kontrollüğünü başka teknik elemanların yaptığını, söz konusu işin kesin hesabını de yine başka teknik elemanların çıkardığını, 33 no'lu ve kesin hakediş kapağı incelendiğinde sorumlu kişilerin isim ve imzalarının açıkça görüldüğünü, kendisinin sadece 32 no'lu hak edişi hazırladığını, 32 no'lu hakedişle yükleniciye herhangi bir fazla ödeme yapılmadığını, haksız şekilde sorumlu tutulduğunu, beyan etmektedir.

7.Davalı ... temyiz dilekçesinde; Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin emsal kararlarında fazla hakediş ödemelerinin, kamu zararının, fazla ödemeye sebep olanların tespiti ve bu tespitin nasıl yapılması gerektiğinin belirtildiğini, ancak mahkemece bu yönde tespit yapılmadığını, keşif raporlarının gerekçeye dahil edilmediğini, kesin hesap ve özellikle diğer hakedişlerin imzalanmasının üzerinden 5 yıldan fazla zaman geçtiğini, mahkemece zamanaşımının dikkate alınmadığını, mahkemenin yönetici konumundaki imza sahiplerine kusur yüklemediğini, evrakların düzenlendiği tarihte yeni atanmış tecrübesiz mühendisler olduklarını, gerek iş yükü gerekse eleman azlığı ve tecrübesizlikten kaynaklı hatalar yapılmış olabileceğini, tecrübeli müdürlerin ayrı tutulmasının hukuken mümkün olmadığını, fazla ödemeye ilişkin kendi imzası ile ne kadar hakediş ödendiğinin belirlenmesi gerektiğini, yine müfettiş raporundaki hesaplamalarla ilgili olarak tartı tutanaklarının olup olmadığı, birim fiyat tarifindeki ölçü tarifine uygun hesaplama yapılıp yapılmadığı, kesin hesap metrajlarındaki miktarların yerinde olup olmadığının tespit edilmesi gerektiğini, ancak bu şekilde dosyadaki eylemlerin haksız fiil olup olmadığının ortaya çıkacağını bu işlemlerin yapılmadığını beyan etmektedir.

C. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine bozmaların mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklı fazla ödenen iş bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

1.Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkan bulunmadığı anlaşılmakla; davalı ...’in tüm davacı vekili ve davalılar ... vekili, ... vekili, ..., ... ve davalı ...’ın aşağıdaki bentler kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacı vekilinin kamu görevlisi davalılar ... ve ...’ya yönelik temyizi bakımından bu davalıların ceza yargılamasında ceza almadıkları, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarına göre istihkakı onaylayan Bayındırlık ve İskân Müdürleri olup imzalarının dosyanın tekemmülüne yönelik bulunduğu, hakedişleri düzenleyen ve inceleyen konumunda olmadıkları bu nedenle doğrudan sorumlu tutulmalarının mümkün bulunmadığı, davacı vekilinin bu davalılar bakımından temyiz itirazlarının yerinde olmadığı, davalı ... bakımından ise; mahkemece gerekçe kısmında davalı ... bakımından davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği belirtilmesine rağmen hüküm fıkrasında ... bakımından davanın reddine karar verilerek sehven gerekçe ile hüküm fıkrası arasında çelişki oluşturulmuş ise de kamu görevlisi ...’nın ceza yargılamasından hüküm giydiği yapılan fazla ödemeden sorumlu olduğu, bu nedenle fazla ödemenin yapıldığı hakedişlerde imzasının bulunup bulunmadığının belirlenerek imzası bulunan hakedişle sınırlı olarak sorumlu tutulması gerektiği,

3- Diğer davalı kamu görevlileri, ..., ..., ..., vekili ve ... vekilinin temyizi bakımından ise; ceza mahkemesi kararında zamanaşımı nedeniyle mahkumiyet hükmü kurulmaması davalıların sorumluluğunu gerektirecek vakıaların tespiti ile uyuşmasa bile ceza dosyasında tespit edilen vakıaların hukuk dosyasında delil olarak kullanılmasının mümkün olduğu bu nedenle kamu görevlisi davalıların fazla ödeme yapıldığı belirlenen hakedişlerden hangi hakedişte imzaları bulunduğunun tespit edilerek her birinin o hakedişle sınırlı olarak sorumlu tutulmaları gerekirken kamu görevlisi davalıların fazla ödemenin tamamından sorumlu tutulmaları doğru olmamış kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ...’in tüm temyiz itirazlarının, davacı vekili ve davalılar ..., ..., ...’in .... vekili ve ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin, (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalılar ..., ..., ...’in ... vekili ve ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın BOZULMASINA,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının ilgililere iadesine,

Karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,05.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.