Esas No: 2006/2287
Karar No: 2006/7500
Karar Tarihi: 06.07.2006

**21. Hukuk Dairesi         2006/2287 E.  ,  2006/7500 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi     :  Trabzon İş Mahkemesi

Tarih               :  27.12.2005

Davacı 1.12.1998-20.3.2005 tarihleri arası döneme ait ödenmemiş olan aylıklarının ödeme tarihi  olan 20.3.2005 tarihined kadar hesaplanan faiz alacağının tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı  vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan  ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

Dava,  davacının yaşlılık aylıklarının  geç ödenmesi sebebiyle birikmiş faiz alacağının tahsili  istemine ilişkindir.

Mahkemece    istemin kabulüne karar verilmiştir.

Borçlar Kanunu’nun 113.maddesi uyarınca gayrimenkul rehni, kıymetli evrak ve konkordatoya ilişkin özel hükümler dışında, asıl borç ifa ile veya başka bir suretle sona erdiği takdirde kural olarak kefalet, rehin ve diğer fer’i haklarda sona erer. Fer’i haklar borç ilişkisinin içerdiği alacak hakkının bir kısmı, bir parçası değildir. Asıl borca bağlı, asıl borç mevcut ve geçerli olduğu sürece geçerlidir ve asıl alacak ile birlikte doğar, varlığını sürdürür, onunla birlikte sona erer.Kural bu olmakla beraber, Borçlar Kanunu işlemiş faizin devam edip etmeyeceği konusunda özel bir hüküm getirmiştir. Borçlar Kanunu’nun 113/2.maddesi hükmüne göre, evvelce işleyen faizleri talep hakkının saklı tutulduğu (ihtirazi kayıt) ve saklı tutulduğunun hal ve koşullardan çıkartılması kaydıyla, ödenmemiş faizlerin istenebilme hakkı ortadan kalkmamakta, asıl borç ifa veya sair bir suretle son bulmuş olsa bile borcun fer’isi olan faiz varlığını sürdürmekte ve alacaklı bunları talep edebilme hakkını yitirmemektedir.

İhtirazi kayıt, alacaklının borçluya yönelttiği bir irade bildirimi ile yapılır. Bu bildirim ifadan önce ya da en geç ifanın ardından derhal yapılmalıdır. Ön koşul ileri sürülmezse ilişkin olduğu hakkın düşmüş sayılması, o haktan zımni olarak vazgeçilmiş olması esasına dayanır. İslemiş faizleri talep hakkının saklı tutulduğuna ilişkin beyanla ilgili olarak yasada bir şekil öngörülmemiştir. Asıl borç son bulduğu halde alacaklı, bu hakkını saklı tuttuğunu veya durumun koşullarından bunun anlaşılması gerektiğini kanıtladığı taktirde işlemiş faizlerle ilgili alacak hakkı son bulmayacaktır.

Dosyadaki belgelerden davacının  3201 sayılı Yasa'ya göre  yaptığı  borçlanma esas  alınarak davalı kurumca 1.4.1993 tarihi itibariyle  yaşlılık aylığı  bağlandığı, 30.11.1998  tarihine kadar  işsizlik yardımı aldığının  öğrenilmesi  üzerine 14.4.1999  tarihi itibariyle   yaşlılık aylığının başlangıçtan itibaren iptal  edildiği, davacının açtığı dava üzerine  Trabzon İş Mahkemesince davacıya 1.12.1998 tarihi itibariyle aylık bağlanmasına karar verildiği  ve kararın Dairemizin  8.6.2004 tarihli kararı ile onanmak suretiyle kesinleştiği, SSK'nun  açtığı dava sonucu davacıyı 1.4.1993-30.11.1998 tarihleri arasında yersiz ödenen  aylıkların  ödeme tarihinden itibaren  yasal faiziyle davacıdan  istirdadına karar verildiği,  kararın kesinleştiği, davacıya birikmiş  aylıkların 19.3.2005 tarihinde ödendiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece davacıya birikmiş  aylıkların ödenmesinden  önce veya ödeme tarihinde davacı tarafından  faiz hakının saklı  tutulup  tutulmadığına ilişkin bir araştırma yapılıp  ödeme anında faiz  hakkının sona erip ermediği tesbit edilmeksizin istemin kabulüne karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olmuştur.

Diğer yandan, 19.12.1984 gününde yürürlüğe giren 3095 sayılı  Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine ilişkin Kanun, Mmurabaha Nizamnamesini  yürürlükten  kaldırarak bu tarihi kadar % 5 olan kanuni faiz oranını %30 olarak belirlenmiş, ancak Bakanlar Kuruluna bu oranı % 80'ine kadar artırma ve eksiltme yetkisi verilmiş,  Bakanlar Kurulunca bu yetkiye dayanılarak 1.1.998 tarihinde kanuni faiz oranı  %50'ye  çıkartılmış, Anayasa Mahkemesi 15.12.1998 tarihli  kararı ile  3095 sayılı  Yasa'nın 1 ve 2. maddelerini  iptal etmiş, karar 26.11.1999 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak 6 ay sonra 26.5.2006 tarihinde yürürlüğe girmeden önce 15.12.1999  tarihli 4489 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile 3095 sayılı Yasa'nın 1. maddesi  değiştirilerek Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli   kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranını  yasal faiz oranı olarak  belirlemiştir.

Ancak 1.4.2003 tarihinde itibaren uygulanan 2003 yılı Bütçe Kanununda ilgili  Kanunda düzenleme yapılıncaya kadar Genel Bütçeye dahil daireler ile Katma Bütçeli idarelerin  ilama bağlı kararları  için 3095 sayılı Yasa'nın  1. maddesindeki kanuni faiz oranı 1.4.2003 tarihinden itibaren aylık %2,5 olarak, 2004 yılı Bütçe Kanununda %1.25 , 2005 yılı Bütçe Kanunu ile 1.1.2005 tarihinden itibaren  aylık %1  olarak belirlenmiş, ancak  Anayasa Mahkemesince  2003 ve 2004 yılı  Bütçe Kanunlarındaki bu hükümler Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmiş, 2005 yılı Bütçe Kanunu ile  ilgili iptal başvurusu hakkında henüz karar verilmemiştir.   5335 sayılı Yasa ile 3095 sayılı Yasa'nın 1. maddesi ile değiştirilmiş yasal faiz oranı  1.5.2005  tarihinden itibaren %12  olarak belirlenmiş, bu oran Bakanlar Kurulu Kararı ile 1.1.2006 tarihinden itibaren   % 9'a  yükseltilmiştir. Gerek 12. Hukuk Dairesinin oturmuş içtihatlarında  gerekse Hukuk Genel Kurulu'nun 1.12.2004 tarihli 2004/12-667 Esas  2004/628 Kararında  Bütçe Kanunundaki aylık faiz oranının  sadece gerel bütçeye dahil  dairelerle   katma bütçeli  idarelerin ilama bağlanmış borçlarıyla  sınırlı bir düzenleme getirdiği,  bu nitelikte olmayan borçların kapsam dışı  tutulduğu bildirilmiştir.

T.C. Merkez Bankası  Başkanlığınca  İskonto oranı 17.5.2002 tarihinde % 55, 14.6.2003 tarihinde % 50, 8.10.2003 tarihinde % 43, 15.6.2004 tarihinde % 38, 13.1.2005 tarihinde % 32 olarak tesbit edilmiştir.

Bu tesbitler karşısında  yasal faiz oranlarının 19.12.1984 tarihine kadar %5, 20.12.1984-31.12.1997 arasında %30, 1.1.998-14.12.1999 arasında %50, 15.12.1999-16.5.2002 arasında 60, 17.5.2002-13.6.2003 arasında %55,  14.6.2003-7.10.2003  arasında %50 8.10.2003-14.6.2004 arasında %43, 15.6.2004-12.1.2005 arasında %38, 13.1.2005 - 30.4.2005  arasında %32, 1.5.2005-.31.12.2005 arasında %12, 1.1.2006 tarihinden itibaren %9  olarak uygulanması gerekir.

Mahkemece hükme dayanak tutulan  5.11.2005  tarihli raporda yasal faiz oranı 17.5.2002- 30.6.2002 tarihleri arasında % 55  olduğu halde % 60  olarak alınmak suretiyle faiz alacağının fazla olarak hesaplanması da  kabul şekli  bakımından  hatalı olmuştur.

Yukarıda belirtilen maddi ve hukuku olgular dikkate alınmaksızın mahkemece yazılı şekilde hüküm tesis edilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalının   bu yönleri amaçlayan  temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 6.7.2006  gününde oybirliğiyle karar verildi.