Esas No: 2021/1884
Karar No: 2023/506
Karar Tarihi: 24.01.2023

**11. Hukuk Dairesi         2021/1884 E.  ,  2023/506 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi

HÜKÜM : Esastan Red

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 111 inci maddesine göre tasarruf sahiplerinin haklarını korumak üzere kurulduğunu, Sümerbank A.Ş. hisselerinin ve yönetiminin müvekkiline devredildiğini, daha sonra gelişen süreçte .... bünyesinde devren birleştirilen bankaların yönetim ve denetiminin fon tarafından devralınmasından sonra anılan bankalarda bulunan hesapların kendilerinin bilgi, talimat ve iradesi dışında off shore bankasına havale edildiği iddiasıyla davalı hakkında davalar açıldığını, aleyhe sonuçlanan davalar sebebiyle davalının yaptığı ödemelerin davacıdan istendiğini, müvekkilinin ihtirazi kayıtla ödemeler yaptığını, bu ödemelerle ilgili 06.03.2013 tarihinden itibaren işlemiş faizlerle birlikte toplam 21.769.628,26 TL'nin tahsili için icra takibi başlattıklarını, davalının takibe itiraz ettiğini iddia ederek itirazın iptaline, takibin devamına, icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalıya husumet yöneltilemeyeceğini, hisse devir sözleşmeleri gereğince takip konusu alacağın müvekkilinden istenemeyeceğini savunarak davanın reddi ile kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı TMSF tarafından alınan kararlar, mahkemelere sunulan yazılar ve off shore hesaplarla ilgili olarak kaybedilen davalar kapsamında ihtirazi kayıtta bulunmaksızın ....’ye davacı yanın ödemeler yaptığı dikkate alındığında yapılan bu ödemelerin, 09.08.2001 tarihli sözleşmenin "Taahhütler" kısmının 6.13 maddesine göre TMSF tarafından yerine getirildiği, davacının yaptığı bu ödemelerin "banka hakim ortaklarının off shore hesaplara ilişkin nitelikli dolandırıcılık suçundan kaynaklanan eylemlerinden dolayı bankalara ve mudilere verdikleri zararlara ilişkin" olduğu, bu zararlar için 4389 sayılı Bankalar Kanunu’nun 17 nci maddesine göre davacı Fon tarafından banka hakim ortaklarına rücu edilerek tahsilatta bulunulduğu, böylece sözleşmede yer alan hususun fiili olarak davacı tarafça kabul edildiği, TMSF’nin külli halefiyeti söz konusu olduğundan devir öncesi gerçekleşen off-shore uygulamalarından kaynaklanan yükümlülüklerden sorumluluğunun devam ettiği, devir bilançosunda yer almayan borç ve yükümlülüklerden dolayı hisseleri devralan OYAK ve davalı ....’nin sorumlu olmayacağı, TMSF tarafından off shore mevduat hesapları ile ilgili olarak mudiler tarafından açılmış/açılacak davaların riskleri ile ilgili olarak bankaların hakim ortakları ile protokoller imzalandığı ve rücuen kısmi tahsilatlar yapıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın somut delillere dayanmadığını, davanın konusunun teknik anlamda yeterince irdelenmediğini, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu (6762 sayılı Kanun) çerçevesinde birleşmenin bir bütün halinde devralınma olduğunu, bilançoların kapsadığı alanın aynı zamanda tarafların borç ve yükümlülüklerinin de sınırını belirleyeceğini, imzalanan hisse devir sözleşmesinin ayrıntılı olarak irdelenmesi gerektiğini, dayanak yapılan maddenin Borçlar Kanunu’nun genel prensiplerine uygun düşmediğini, TMSF'nin off shore ödemelerinden sorumlu olmadığını, yargısal muafiyetlerden yararlanmak amacıyla davaları takip etmesinin borçların üstlenildiği şeklinde değerlendirilemeyeceğini, üstlenmenin ikrar anlamına gelmediğini, kendi serbest iradesi ile talimat veren off shore müşterilerinin İstanbul 8. Ağır Ceza Mahkemesi kararında dolandırılan olarak belirtilen kişiler olmadığını, yüksek faiz geliri elde edildiğinde iradenin sağlam ancak banka battığı zaman iradenin sakat denmesinin hukuken kabul edilemeyeceğini, hisse devir sözleşmesiyle ilişkili olan 18.06.2007 tarihli olduğu söylenen hisse devir sözleşmesinin dosyaya ibraz edilmediğini, kararın hatalı bilirkişi raporuna dayandığını, Bankacılık Kanunu gereğince bilirkişilerin resmi kurum ve kuruluşlarda görev yapanlar arasından seçilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı TMSF ile dava dışı OYAK’ın aralarında imzaladıkları 09.08.2001 tarihli sözleşme ile kendi aralarındaki hisse devrinin yanında hisselerin ait olduğu ve ayrı bir tüzel kişiliği bulunan Sümerbank A.Ş. isimli üçüncü kişi lehine, başkası lehine şart veya üçüncü kişi yararına sözleşme denilen yolla bazı haklar oluşturdukları, bu üçüncü kişi, daha sonra ayrı bir tüzel kişi olan Oyakbank A.Ş.’ye bütün hak ve borçlarıyla birlikte iltihak ederek birleştiğinden, bu sözleşmedeki hakkın halefinin de Oyakbank A.Ş. olduğu, Oyakbank A.Ş.’nin daha sonra ticari unvanını değiştirerek .... ismini almışsa da ticari unvan değişikliğinin haklarda ve borçlarda hiçbir değişiklik meydana getirmeyeceği, bu durumda anılan sözleşmedeki üçüncü kişinin artık davalı .... olduğu, yasal düzenlemeler ve davacı TMSF ile dava dışı OYAK arasında imzalanmış 08.09.2001 tarihli hisse devir sözleşmesi içeriğine göre İlk Derece Mahkemesince verilen kararda her hangi bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının somut bir gerekçeye dayanmadığını, davanın konusunun teknik anlamda yerel mahkemece yeterince irdelenmediğini, Fon bünyesine alınan Sümerbank A.Ş ile OYAK’a hisseleri devredilen Sümerbank’ın birbirinden tamamen farklı bankalar olduklarını, TMSF’nin hisseleri devrederken, sözleşmenin tanımlar başlığı altında sayılan kesinleşmiş bilanço ve kesinleşmemiş bilanço içeriğini devrettiğini, sadece bu bilançolar kapsamında doğmuş veya doğacak zarar kalemleri ile ilgili sorumluluk maddelerini kabul ettiğini, bu sebeple hisse devir sözleşmesinin 6.13 maddesinin bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini, öte yandan bu hisse devir sözleşmesinin sadece 6.13 maddesinden ibaret olmadığını, diğer maddelerinin ekleri ile birlikte ayrıntılı irdelenmesi gerektiğini, devir sözleşmesinin ve eki protokollerin off shore hesaplara ilişkin herhangi bir hüküm içermediğini, bu konuların teknik irdeleme gerektirmesine rağmen itirazlarının mahkemece reddedilmesinin yerinde olmadığını, 09.08.2001 tarihli hisse devir sözleşmesinin lafzi yorumunun tek başına sözleşmenin yorumlanmasında esas alınamayacağını, off shore hesapların güvence kapsamında olmadığı, bu sebeple kendi iradeleri ile off shore hesaplara para yatıran müşterilere ödenen paralardan davacının hisse devir sözleşmesi uyarınca sorumlu tutulmasının doğru olmadığını, hisse devir sözleşmesiyle ilişkili olan 18.06.2007 tarihli olduğu söylenen hisse devir sözleşmesinin dosyaya ibraz edilmediğini, eksik inceleme ile karar tesis edildiğini, ibraz edilen iş bu sözleşmede tazminleri ortadan kaldıran veya sorumlusunu farklı kılan hükümlerin olup olmadığının bilinmediğini, bu sebeple mahkemece bu sözleşme dosyaya ibraz ettirilip hükümleri bilirkişilere incelettirilerek karar verilmesi gerektiğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, off shore hesabı sahibi mudiler tarafından .... aleyhine açılan davaların banka aleyhine sonuçlanması üzerine, banka tarafından hesap sahiplerine ödenen paraların, davacı TMSF tarafından ihtirazi kayıtla ....’ye ödenmesinden sonra, bu paraların TMSF tarafından ....’den iade alınıp alınamayacağı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 31 inci maddesi.

2. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 10.03.2021 tarih, 2020/5097 esas ve 2021/2263 karar sayılı kararı ile 24.01.2022 tarih, 2020/4486 esas ve 2022/558 karar sayılı kararı.

3. Değerlendirme

1.İlk Derece Mahkemesi'nce 12.11.2015 tarihli celsede, ihbar olunan OYAK'ın davalı yanında fer'i müdahil olarak duruşmalara kabulüne karar verilmesine rağmen, İlk Derece Mahkemesi gerekçeli karar başlığı ile Bölge Adliye Mahkemesi karar ilamı başlığında OYAK'ın ihbar olunan olarak gösterilmesi doğru görülmemiştir.

2. Davacı vekili, davacı tarafından tamamı davacıya ait Sümerbank A.Ş. hisselerinin 09.08.2001 tarihinde dava dışı OYAK’a satıldığını, daha sonra Sümerbank A.Ş.’nin Oyakbank A.Ş.’ne iltihak ederek onunla birleştiğini ve en sonunda dava dışı OYAK tarafından kendisine ait Oyakbank A.Ş. hisselerinin Hollanda’da mukim ING Bank N.V. isimli şirkete 18.06.2007 tarihinde satıldığını açıklayarak, bu son satışa ilişkin sözleşmenin mahkemece dosyaya kazandırılmasını talep etmiş ve bu durumda davanın daha iyi anlaşılacağını bildirmiştir. 6100 sayılı Kanun'un 31 inci maddesi hakime davayı aydınlatma görevi vermiştir. Madde metni şöyledir: “Hâkimin davayı aydınlatma ödevi, MADDE 31- (1) Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir.” Bu durumda mahkemece, Oyakbank A.Ş hisselerinin Hollanda'da mukim ING Bank NV isimli şirkete 18.06.2007 tarihinde satışına ilişkin sözleşmenin taraflardan istenilerek veya bu satış Türk kamu otoritesinin onayına tabi olduğundan BDDK’dan talep edilerek tarafların tüm delilleri eksiksiz olarak toplandıktan sonra yeni bir bilirkişi heyetinden tüm delillerin ve önceki bilirkişi raporunun da incelendiği bir rapor aldırılarak davanın aydınlatılıp elde edilen sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik tahkikatla yazılı şeklilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu sebeple bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2-İlk Derece Mahkemesi Kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.01.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

MUHALEFET ŞERHİ

Yargıtay (kapatılan) 19. Hukuk Dairesi'nin 30.09.2019 tarih, 2018/2249 esas ve 2019/4543 karar sayılı kararında "ilave gerekçe şerhi" başlığı altında açıkladığım görüşlerim de eklenmek suretiyle kararın onanması gerektiğini düşündüğümden sayın çoğunluğun bozma yönündeki düşüncesine iştirak etmiyorum.