Esas No: 2021/11195
Karar No: 2021/11235
Karar Tarihi: 15.11.2021

**8. Hukuk Dairesi         2021/11195 E.  ,  2021/11235 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, hükmün davacı ... ile davalı ... ve arkadaşları vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Mahkemenin verdiği önceki karar Yargıtay tarafından bozulmuş olmakla bozma ilamında özetle; “Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin karar vermek için yeterli olmadığı belirtilerek, davalı tarafın dayandığı ... 1292 tarih ve 1093 sıra numaralı tapudan gelme 1950 tarih ve 22, 23 ve 24 numaralı tapu kayıtlarının revizyon gördüğü parsellerin tutanak örneklerinin getirtilmesi, taşınmaz başında yeniden keşif yapılarak tapu kaydının uygulamasının yapılması ve kök muris adına zilyetliğe dayanılarak tespit edilmiş taşınmaz bulunup bulunmadığının araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi” gereğine değinilmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda, davacı Hazinenin davasının kısmen kabulüne, çekişmeli 197 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespitinin iptali ile fen bilirkişisi ... 18.11.2014 tarihli rapor ve krokisinde (C) harfi ile işaretli 12.872,00 metrekarelik kısmın ifrazı ile aynı ada son parsel numarası verilerek mera vasfıyla sınırlandırılmasına ve özel siciline yazılmasına, aynı tarihli raporda (D) harfi ile işaretli 104.128,00 metrekarelik kısmın çayır vasfıyla hükümde gösterilen paylarla davalılar adına tapuya kayıt ve tesciline; çekişmeli 195 parsel yeni ... Köyü 518 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespitinin iptali ile aynı tarihli raporda (C) harfi ile işaretli 54.840,00 metrekarelik kısmın ifrazı ile aynı ada son parsel numarası verilerek mera vasfıyla sınırlandırılmasına ve özel siciline yazılmasına, aynı tarihli raporda (D) harfi ile işaretli 105.160,00 metrekarelik kısmın tarla vasfıyla ve hükümde gösterilen paylarla davalılar adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı ... vekili ile davalı ... ve arkadaşları vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, dava konusu 197 parselin temyize konu (D) harfiyle gösterilen bölümü üzerinde muris ... mirasçıları, 195 parsel sayılı taşınmazın temyize konu (D) harfiyle gösterilen bölümü üzerinde ... ve müşterekleri lehine zilyetlikle iktisap koşullarının gerçekleştiği, dava konusu 195 parselin temyize konu (C ) harfiyle gösterilen bölümünün ise mera olduğu kabulü ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermek için yeterli bulunmamaktadır. Şöyle ki; dava konusu taşınmazlara revizyon gören Mayıs 1290 tarih ve 1093 sıra numaralı ve 10.11.1965 tarih ve 20 sıra numaralı tapu kayıtlarının zeminde uygulanabilirliği bulunmadığından, mahkemenin, dava konusu taşınmazların tespite esas tapu kayıtları kapsamında kalmadığına yönelik kabulü yerindedir. Bu durum karşısında, taraflar arasındaki uyuşmazlığın zilyetlik hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiği halde, Mahkemece yapılan zilyetlik araştırması yeterli değildir. Dava konusu taşınmazların komşuları olan 267, 268, 263, 262 ve 261 parsel sayılı taşınmazların mera olduğu anlaşılmasına rağmen, yöntemine uygun şekilde mera araştırması yapılmamış, ziraat bilirkişisinden taşınmazların niteliğine, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şekline ve süresine ilişkin olarak rapor aldırılmamış, söz konusu hususların tespiti amacıyla hava fotoğrafları getirtilerek jeodezi-fotogrametri bilirkişi eliyle inceleme yapılmadığı gibi dava konusu 197 parselin sınırında dere bulunduğunun belirtilmesine rağmen, keşfe jeolog bilirkişi götürülerek, bu taşınmazın dere yatağı vasfında olup olmadığı, dere yatağından kazanılıp kazanılmadığı ve derenin aktif etki alanında kalıp kalmadığı hususlarında rapor alınmamıştır. Öte yandan, dava konusu taşınmazlara komşu parsellerin tamamının tespit tutanakları ile hükmen kesinleşen parseller var ise bunlara ilişkin dosyalar getirtilip incelenmeksizin karar verilmesi cihetine gidilmiştir. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak hüküm kurulamaz.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece, öncelikle taşınmaz bölümlerine ait en eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin harita sorgulama sayfasına girilerek, taşınmazların bulunduğu köyü/mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya arasına konulmak suretiyle, buradan elde edilen verilere göre tespit tarihi olan 1986 yılından 15-20-25 yıl öncesine ilişkin farklı dönemlerde çekilmiş stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğü'nden getirtilerek dosya arasına konulmalı, dava konusu taşınmazları dıştan çevreleyen komşu parselleri (ada ve parsel numaralarını da gösterir şekilde) bir arada gösterir geniş çaplı kadastro paftası ile bu paftaya göre belirlenecek tüm yönlerden komşu taşınmazların (dava konusu taşınmazların hududlarında dere, yol vs bulunması halinde bunlardan sonra gelen parsellerde dahil olmak üzere) tutanak örnekleri ile kadastro tespitleri kesinleşmişse kadastro sonucunda oluşmuş sicil kayıt örneklerinin, hükmen tescil edilmiş olanlara ilişkin mahkeme dosyaları getirtilerek dosya ikmal edilmeli ve bundan sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile 3 kişilik ziraat bilirkişisi kurulu, jeolog bilirkişisi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi ve fen bilirkişisi hazır olduğu halde yeniden keşif icra edilmeli ve bu keşif sırasında dinlenilecek mahalli bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların kime ait olduğu, öncesinde kim tarafından kullanıldığı, kimden kime ne şekilde intikal ettiği, öncesinin mera, yaylak, kışlak ya da genel harman yeri olup olmadığı, taşınmazların devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği, dava konusu taşınmazların derenin taşkınına maruz kalıp kalmadığı, taşınmazların sınırlarında meraya doğru genişleme olup olmadığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; komşu taşınmazların dayanak kayıtlarının çekişmeli taşınmazlar yönünü ne okuduğu belirlenmeli ve bu yolla yerel bilirkişi ve tanık sözleri denetlenmeli; yargılama boyunca dinlenen bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişki giderilmeye çalışılmalı; fen bilirkişisinden, keşfi takibe ve dinlenilen tanık ve bilirkişi sözlerini denetlemeye elverişli rapor ve harita düzenlettirilmeli; jeolog bilirkişisinden, taşınmazların önceki ve halihazırdaki niteliğinin ne olduğu, taşınmazların dere yatağında kalıp kalmadıkları, dere yatağından kazanılıp kazanılmadıkları, derenin etkisi altında kalıp kalmadıkları, derenin taşkın riski taşıyıp taşımadığı, taşınmazların jeolojik yönden zilyetlikle mülk edinilmeye olanaklı yerlerden olup olmadıkları hususlarında ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; ziraatçi mühendisi bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazlar üzerinde ekonomik amaca uygun zilyetlik bulunup bulunmadığını, ekonomik amaca uygun zilyetlik varsa hangi tarihten beri ve hangi tasarruflar ile sürdürüldüğünü, çekişmeli taşınmazların toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerilerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmazların komşu mera parsellerinden kazanılıp kazanılmadığı, sınırlarında genişleme olup olmadığı, bu parseller ile mera parselleri arasında ayırıcı unsur bulunup bulunmadığı hususlarını kesin olarak belirleyen, taşınmazlar üzerindeki bitki örtüsünü, taşınmazların imar-ihyaya konu olabilecek yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu olmaya başladığı ve imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı şekilde, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan, ayrıntılı ve gerekçeli rapor hazırlattırılmalı ve rapora hangi taşınmaza ait olduğuna dair gerekli açıklamanın yapıldığı renkli fotoğrafların eklenmesi istenilmeli; jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiye, hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelenmesi suretiyle, taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, öncesinin ne olduğunu, imar-ihyaya konu edilip edilmediğini, imar-ihyası tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor düzenlenlettirilmeli; mahkeme hakiminin, taşınmazların konumuna, niteliğine ve çevre parsellerle karşılaştırılmalı olarak fiziksel özelliklerine ilişkin gözlemi keşif tutanağına aynen yansıtılmalı; HMK' nin 290/2. maddesi uyarınca keşfe götürülecek bir fotoğrafçı aracılığıyla çekişmeli taşınmaz bölümünün ve çevresinin yakın plan ve panoramik fotoğrafları çektirilip, taşınmaz bölümlerinin sınırları kabaca işaretlendikten ve mahkemece onaylandıktan sonra dosya arasına konulmalı; bundan sonra, taşınmazların öncesinin mera olduğunun anlaşılması halinde, meralar üzerinde sürdürülen zilyetliğin hukukça değer taşımayacağı hususu göz önünde bulundurulmak suretiyle tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu hususlar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmadığından, hükmün bozulmasına karra vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, davacı ... vekili ile davalı ... ve arkadaşları vekilinin temyiz itirazları yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, taraflarca HUMK'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden davalıya iadesine, 15.11.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.