Esas No: 2022/14699
Karar No: 2023/7235
Karar Tarihi: 30.05.2023

**4. Hukuk Dairesi         2022/14699 E.  ,  2023/7235 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/1257 E., 2022/1202 K.

HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ : Trabzon 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/351 E. 2022/112 K.

Taraflar arasındaki haksız eylem nedeniyle maddi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı Teryap Termik Mak. Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ile Kur Enerji Elektrik Üretim A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiş, incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalı ...vekili tarafından istenilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 30.05.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte gelen asıl ve birleşen davada davacı asil ... ile davalı ...vekili Avukat ... ve davalı Teryap Termik Mak. Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili Avukat ... geldiler, davacı asil ... ile davalılar vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 30.05.2023 gününde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Asıl davada davacı vekili; Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğünden almış olduğu 30.06.2008 tarihli su ürünleri yetiştiricilik belgesine istinaden Trabzon İli Yomra İlçesi Kömürcü Mahallesi Özdil Deresi üzerinde alabalık üreticiliği yaptığını, Karayolları l0. Bölge Müdürlüğünden ihale suretiyle iş alan Teryap Termik Mak. Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin dere kenarında ve dere üzerinde zaman zaman yapmakta olduğu kazı, hafiyat, duvar yapımı ve dere tabanına beton kütleler dökmek gibi eylemleri nedeniyle üretime ve balıkların gelişmelerine engel olmak suretiyle zararına neden olduklarını, yaptırmış olduğu tespite dayanarak davalılar aleyhine 27.06.2014 tarihinde tazminat davası açtığını, 27.11.2014 tarihinde davalıların aynı eylemlerine devam etmek ve üretim çiftliğine 300 - 400 metre mesafeden 5 mikser yaş betonu iş makinesiyle dereye boşaltmak suretiyle Yomra Tarım İl Müdürlüğü görevlilerince yapılan tespite göre 140.000 adet 10 gramlık ve 30 bin adet 250 gramlık balıkların topluca ölümlerine sebebiyet vererek büyük çapta zararına neden olduklarını, bu konuda kendilerine yapmış bulunduğu uyarılara hiç aldırış etmediklerini belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 70.000.00 TL'nin müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsilini talep ve dava etmiş; 26.10.2018 tarihli dilekçesiyle talebini 120.800,00 TL'ye yükseltmiştir.

2. Birleşen 2015/866 E. sayılı dosyada davacı vekili; Teryap Termik Mak. Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin çiftliğine zarar verdiğini, ardından Kur Enerji Elektrik Üretim A.Ş. ile Horon İnşaat Ltd. Şti.'nin HES yapmak için çifliğinden 4-5 km yukarıda dere içerisinde kayaları patlatarak çıkan hafriyatları iş makineleri ile kamyonlara yükleyerek suyu kirletmeye başladıklarını, ikaz ettiğinde işin en geç iki hafta içersinde biteceğini söylediklerini, ancak aynı firmanın biraz zaman geçtikten sonra bu kez de çifliğinden 1400 metre mesafede HES projesinin çıkış suyunun yerinde çalışmaya başladıklarını, cebri boru inşaatı için tepeden aşağı kayaları iş makineleri ile kırarak ve patlatarak dere yatağına yuvarladıklarını, bu çamurlu malzemeyi dere suyunda yıkayarak kirli suyun çifliğine akıp dolmasına neden olduklarını, bu yoğun çamurlu suda balıklarda çiflikte yemleme yapımının imkansız hale geldiğini belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 105.000.00 TL'nin müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsilini talep ve dava etmiş; 26.10.2018 tarihli dilekçesiyle talebini 356.250,00 TL'ye yükseltmiştir.

3. Birleşen 2020/337 E. sayılı dosyada davacı vekili; Teryap Termik Mak. Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. 'nin dere kenarında ve dere üzerinde yapmakta oldukları kazı, hafriyat ve duvar yapımı nedeni ile suyun bulandığını, suya karışan kimyasal malzemelerin balıklara zarar verdiğini, bir kısım balığın ölümüne sebebiyet verdiğini, zararın tespiti için 09.04.2014 tarihinde delil tespiti yapıldığını belirterek 100.000,00 TL'nin tahsilini talep ve dava etmiş; 21.07.2017 tarihli dilekçesiyle talebini 133.518,03 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Teryap Termik Mak. Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili; davacının müvekkili aleyhine dava açmayı alışkanlık haline getirdiğini, davacının Karayolları 10. Bölge Müdürlüğünden tesisin kamulaştırılmasını talep ettiğini ve talebin reddedildiğini, müvekkilinin Karayolları 10. Bölge Müdürlüğünün işini yaptığını, çalışmalarını yaparken gerekli dikkati ve özeni gösterdiğini, davacının alabalık tesisinin kurulması için gerekli şartları sağlamadığını, iddiaları kabul etmediklerini belirterek davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ...Ş. vekili; zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, müvekkilinin pasif husumet ehliyeti olmadığını, HES inşaatını aleyhine tespit yaptırılan Horon İnşaat Ltd Şti.'ye ihale ettiğini, dereye yakın veya uzak yerde müvekkilinin yaptığı herhangi bir inşaat bulunmadığı gibi sahada çalışan iş makinası ve/veya işçisi olmadığını, davacının bulanıklığı engelleyecek hiçbir önlem almadığını, davacının müterafık kusuru olduğunu, iddiaları kabul etmediklerini, 7 adet havuzda davacının üretim faaliyeti olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tarafların sorumluluk miktarlarına ilişkin sunulan bilirkişi raporunun somut olayın özelliklerine uygun olduğu gerekçesiyle asıl davada ... hakkında hüküm kurulmasına yer olmadığına, davanın ... dışındaki diğer davalılar yönünden kısmen kabulüne, 79.875,00 TL'nin 70.000,00 TL'sinin dava tarihinden, bakiyesinin ıslah tarihi 26.10.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ... dışındaki davalılardan müştereken tahsiline; birleşen 2020/337 E. sayılı dosyada ... hakkında hüküm kurulmasına yer olmadığına, davanın ... dışındaki davalılar yönünden kabulüne, 100.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ... dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline; birleşen 2015/866 E. sayılı dosyada ... hakkında hüküm kurulmasına yer olmadığına, davanın ... dışındaki davalılar yönünden kısmen kabulüne, 135.305,44 TL'nin 105.000,00 TL'sinin dava tarihinden, 30.305,44 TL'sinin ise ıslah tarihi 26.10.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ... dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı Teryap Termik Mak. Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ile davalı ...Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde; müvekkilinin gerçek zararının tazminini sağlayacak bir rapor alınmadığını, bilirkişi raporunda iki kez maliyet düşürüldüğünü, olmaması gereken gider kalemlerinin hesaplandığını, 2014 yılı sonunda davalıların ölümüne sebep olduğu 140.000 yavru balığın bedelinin hesaba katılmadığını, bilirkişinin konunun uzmanı olmadığını, raporda 2014 yılı için 154.000,00 TL hesap yapıldığını ancak ıslah dilekçesi vermedikleri için 100.000,00 TL'ye karar verildiğini, ıslah dilekçesi için taraflarına süre verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

2. Davalı Teryap Termik Mak. Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde; gerekli şartları sağlamadan tesis kuran davacının kusurunun dikkate alınmadığını, mikserlerin hangi firmaya ait olduğu ile ilgili bir tespit yapılmadığını belirtmiştir.

3. Davalı ...Ş. vekili istinaf dilekçesinde; ıslah dilekçesi ile talep edilen alacakların zamanaşımına uğradığını, müvekkili şirketin iddia edilen olay ve zarardan sorumluluğunun tespit edilemediğini, gerekçeli kararda müvekkili şirketin sadece 2015 yılı üretim sezonundaki zarardan sorumlu olduğu belirtilmesine rağmen tüm zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulamasının hakkaniyete aykırı olduğunu, müvekkili yönünden davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle reddi gerektiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporlarındaki hesaplamaların hatalı olduğunu, raporların hükme esas alınabilecek nitelikte olmadığını, bilirkişiler tarafından görev alanlarının dışındaki hususlarda da değerlendirmelerde bulunulduğunu, kararda müvekkilinin kusuru ve sorumluluğuna ilişkin gerekçeye yer verilmediğini ve davacının müterafik kusurunun dikkate alınmadığını belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın esasıyla ilgili tarafların gösterdiği hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) inci alt bendi uyarınca ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı Teryap Termik Mak. Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ile davalı ...Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; yem maliyetinin 2 kez hesaba katıldığını, Jandarma Tutanağında 140.000 balığın öldüğü tespit edilmişken bu durumun değerlendirilmediğini, ıslah için süre verilmediğini belirtmiştir.

2. Davalı Teryap Termik Mak. Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde; davacının müvekkiline dava açmayı alışkanlık haline getirdiğini, müvekkilinin Karayolları 10. Bölge Müdürlüğüne iş yaptığını, çalışmalarını yaparken gereken özeni ve dikkati gösterip gerekli önlemleri aldığını, delil tespitinde tesisinin ilerisinde taş ocağı olduğunun belirtildiğini, ruhsat verilirken bu hususun gözden kaçırıldığını ya da görmezden gelindiğini, davacının kusurlu olduğunu, olgunun ispatlanmadığını belirtmiştir.

3. Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; alacak kalemlerinin bir kısmının zamanaşımına uğradığını, ilk tespit talebinin 19.02.2015 tarihli olduğunu, kusuru kabul etmediklerini, müşterek ve müteselsil talepte bulunulamayacağını, müvekkilinin pasif husumet ehliyeti bulunmadığını, müvekkiline EPDK tarafından HES işletmek üzere 2008 yılında lisans verildiğini, HES inşaatını yapan şirketin Horon İnşaat Ltd. Şti., inşaat sahasının malikinin ise Maliye Hazinesine izafeten EPDK olduğunu, müvekkilinin dereye yakın veya uzak yerde yaptığı herhangi bir inşaat bulunmadığı gibi sahada çalışan iş makinesi ve/veya işçisi bulunmadığını, zarar hesabında inşa edilmemiş yavru havuzlarının esas alındığını, doğal ölüm nedenleri, hastalıklar, çevre ve iklim şartlarnın dikkate alınmadığını, 11 havuzun tamamı üzerinden hesaplama yapıldığını ancak 7 havuzun aktif olmadığını, tesisin kapasitesi ve ne kadar balık yetiştirilebileceğinin tartışılmadığını, davacının ticari defterlerinde yer alan kayıtların nazara alınmadığını, mükerrer olarak 2014 yılında kırılan beton bloklar nedeniyle oluştuğu iddia edilen zarar bedelinin hesaplandığını, müvekkilinin iştigal alanı gereğince beton dökme, kaya patlatma, dere yatağına duvar yapma gibi fiilleri gerçekleştirmesinin mümkün olmadığını, gerekçeli kararda müvekkilinin neden sorumlu tutulduğuna ilişkin açıklamaya yer verilmediğini, adil yargılanma hakkının unsurlarından olan gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğini, müterafik kusurun söz konusu olduğunu, davacının bulanıklığı engelleyecek hiçbir önlem almadığı gibi tesisinde suyu dinlendirme ve çökeltme havuzu bulunmadığını belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalılarca dere suyunun kirletilmesi sonucu davacıya ait alabalık üretim tesisindeki balıkların ölümü nedeniyle uğranılan maddi zararın tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Kanun'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49 uncu maddesi.

3. Değerlendirme

1. Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre asıl dava bakımından hüküm altına alınan miktar 79.875,00 TL, reddedilen miktar 40.925,00 TL ve birleşen 2020/337 E. sayılı dava bakımından hüküm altına alınan miktar 100.000,00 TL, reddedilen miktar ise 33.518,03 TL olup temyize konu edilen miktarlar Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 107.090,00 TL’nin altında kaldığı anlaşılmakla; davacı vekili ile davalı Teyap Termik Mak. Yapı. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin asıl ve birleşen 2020/337 E. Sayılı davalara yönelik temyiz dilekçelerinin ayrı ayrı miktardan reddine karar vermek gerekmiştir.

2. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Tarafların birleşen 2015/866 E. sayılı davaya yönelik temyizi bakımından incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, hükme dayanak bilirkişi raporunun oluşa uygun ve denetime elverişli olmasına göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerin ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacı vekili ve davalı Teryap Termik Mak. Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin asıl ve birleşen 2020/337 E. sayılı davaya yönelik temyiz dilekçelerinin ayrı ayrı miktardan REDDİNE,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davacı vekili ve davalı ...Ş. vekili ile Teryap Termik Mak. Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin birleşen 2015/866 E. sayılı davaya yönelik temyizi bakımından tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Duruşmada vekille temsil olunmayan davacı yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacı ile davalılara yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,30.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.