Esas No: 2023/4031
Karar No: 2023/13241
Karar Tarihi: 21.12.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/4031 E.  ,  2023/13241 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/1772 E., 2022/2436 K.

KARAR : Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 2. İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/177 E., 2022/156 K.

Taraflar arasındaki hizmet ve prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin aynı ortaklık yapısı ve aynı iş sahasında faaliyet gösteren davalı iş yerlerinde "satış ve pazarlama grubu genel müdür yardımcısı" olarak 01.12.2012-15.01.2014, 01.01.2015-03.09.2015 tarihleri arasında sürekli olarak ayda 30 gün ve aylık 4635,10 TL ücretle çalıştığı halde bildirilmediğini, çalışmalarının kısmen ve eksik bildirildiğini belirterek hizmetlerinin ve prime esas kazancının tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı işverenler vekili, davacının çalıştığı sürelerin bildirildiğini, bildirilmeyen çalışmasının bulunmadığını, davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Fer'i müdahil Kurum vekili, davacının bildirilmeyen çalışmasının bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...davacının şirketlerin genel müdür yardımcısı olarak çalıştığını iddia etmesine karşılık sigortasının yapılmadığından bihaber olması düşündürücüdür. Dosya kapsamında anlaşıldığı kadarıyla davacıya aydan aya belirli bir ücret ödenmemiş, ancak muhtemelen şirketlerin menfaatine gösterdiği gayretleri sebebiyle davacının ailecek edindiği ev için kolaylık gösterilmesi gibi bir takım menfaatler sağladığı görülmektedir. Dosya içerisine sunulan kayıt ve belgelere göre davacının şirketlerin bazı toplantı, yemek ve faaliyetlerine katıldığı görülmekte, tanık beyanlarına göre de işyerine sürekli gelmediği, ancak zaman zaman şirketin bazı evrak işlerinin takibini yaptığı anlaşılmaktadır. Ayrıca davacının genel müdür yardımcısı olarak veya başkaca bir vasıfla her hangi bir şirket evrakında imzası görülebilmiş değildir. Bu şekliyle davacının şirketlerdeki iştigalinin zaman ve bağımlılık unsurunu içermediği, ücret niteliğinde bir para almadığı sonucuna varılmıştır. Davacı, davalı şirketlerin patronunun eniştesi olması ve muhasebe işlerine de eşinin bakması sebebiyle şirketleri aile şirketi görmüş, bu vesileyle zaman zaman şirketlere gelmiş, şirketin bazı yemek ve toplantılarına katılmış hatta bazı zamanlarda gayri resmi ortak gibi davranarak şirket işlerinin takibini yapmıştır. Elbetteki davacı, şirketleri aile şirketi olarak sahiplenip şirketlerin menfaati için gayret göstermiş olabilir, ancak bu yöndeki çalışmaları zaman ve bağımlılık unsuru içermediği gibi belirli bir ücrete tabi değildir. Bu şekliyle taraflar arasında işçi-işveren ilişkisinden oluşan hizmet akdinin bulunmadığı kanaatine..." varıldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi.

2- Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Değerlendirme

İnceleme konusu davada, davacının davalı iş yerlerinden 03.09.2015-21.09.2015, 01.02.2016-24.07.2017, 05.08.2017-08.09.2017 tarihleri arasında bildirimlerinin bulunduğu, hizmet dökümüne göre 01.01.1991 tarihinden itibaren hizmet akdi ile çalışan olduğu, sadece eldeki dava ile talep edilen sürelerde bildiriminin bulunmadığı, aynı tarihlerde başka sosyal güvenlik kolundan sigortalılığının bulunmadığı, dosya içinde davacının talep ettiği süreleri içerir şekilde, iş yerinde görülen işlerle ilgili olarak, davalı iş yerleri ile iş yapan başka iş yerleri ve aynı işyeri çalışanları ile çok sayıda elektronik posta üzerinden yazışmaların bulunduğu görüldüğünden, Mahkemece, davalı iş yerinin halihazır çalışanlarının değil, davacının çalışmasını bilebilecek kamu tanıklarının tespiti ile dinlenmesi, dosyada bulunan fotoğraf, elektronik postalar ve diğer yazılı belgelerin hep birlikte değerlendirilmesi suretiyle tüm deliller toplanarak davacının hizmetleri ile ilgili bir karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirmeyle ret kararı verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.12.2023 gününde oybirliğiyle karar verildi.