Esas No: 2024/4560
Karar No: 2025/826
Karar Tarihi: 21.01.2025

**5. Hukuk Dairesi         2024/4560 E.  ,  2025/826 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/1213 Esas, 2024/377 Karar

DAVALILAR : 1. ... vd. vekili Avukat ...

2. ...

3. ......Defterdarlığı vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ : 23.01.2019

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Gebze 5. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2019/164 Esas, 2021/160 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare, bir kısım davalılar ve davalı ... kayyımı vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ...ili, ... ilçesi, Tepecik Mahallesi 105 ada 1 (eski 1 parsel) parsel sayılı taşınmazın 4.637,00 m²lik kısmının kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Bir kısım davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırmadan arta kalan kısımdaki değer düşüklüğünün belirlenmesi gerektiğini, taşınmazın arsa niteliğinde olduğunu beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespitine, bedelin ödenmesine ve dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare, bir kısım davalılar ve davalı ... kayyımı vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; objektif değer artışını kabul etmediklerini, ortalama verim miktarlarının alınması gerektiğini, verim, masraf ve satış fiyatları ile sulu-kuru durumunun araştırılmadığını, yapı bedelinin fahiş hesaplandığını ileri sürmüştür.

2. Bir kısım davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın arsa vasfında olduğunu, objektif değer artışı oranının düşük hesaplandığını, kapitalizasyon faiz oranının yüksek, verimlerin ve fiyatların düşük, masrafların yüksek alındığını, kamulaştırmadan arta kalanda değer düşüklüğü hesaplanması gerektiğini ileri sürmüştür.

3. Davalı ... kayyımı vekili istinaf dilekçesinde özetle; itirazlarının dikkate alınmadığını, kapitalizasyon faiz oranın yüksek, objektif değer artış oranı ve verimin düşük alındığını, mutad ürünlerin araştırılmadığını, arta kalan kısımda değer düşüklüğü oluştuğunu, değerin düşük belirlendiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, dava konusu taşınmazın plan dışında kaldığı, belediye hizmetlerinden yararlanmadığı, bilirkişi raporunda da tarım arazisi olarak değerlendirildiği, buna göre hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde olduğu, arta kalan kısmın geometrik durumu ve yüzölçümü dikkate alındığında, arta kalan kısma değer azalışı verilmemesinin de yerinde olduğu, taşınmazda yetiştirilen ürünlerin münavebe durumları ile verim, satış fiyatı ve üretim giderlerinin ilçe tarım verileri ile örtüşür şekilde uygulandığı, bilirkişi kurulunun kanuna uygun olarak oluşturulduğu, belirlenen kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu kanaatine varılmakla istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Bir kısım davalılar vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 ve 12 nci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dosyadaki bilgi ve belgelere göre; tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmazın zemininin 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değerinin tespit edilmesinde, üzerinde bulunan yapıya ise aynı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3.Dosyadaki bilgi ve belgelere göre, dava konusu taşınmazın konumu ile arta kalan kısmın yüzölçümü ve geometrik durumu dikkate alındığında, kamulaştırmadan arta kalan kısımda değer düşüklüğü oluşmadığının kabulü yerindedir.

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılama hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı ve bir kısım davalılar vekillerinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Buna karşın; kamu düzeni uyarınca yapılan incelemede, dava konusu taşınmazın kamulaştırılan ve bedeline hükmedilen kısmının 4.637,00 m² olmasına rağmen, İlk Derece Mahkemesince bu alanın hüküm fıkrasında 4.367,00 m² olarak gösterilmesi ve taşınmazın ... ilçesinde bulunmasına rağmen yine hüküm fıkrasında, ilçenin ... olarak yazılması hususları kamu düzenine ilişkin olup resen gözetilmesi gerektiğinden hükmün bozulması gerekir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davacı idare ve bir kısım davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının reddine,

2. Kamu düzeni uyarınca yapılan inceleme sonucunda; temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan “4367,00” sayısının ve “...” kelimesinin çıkartılması, yerlerine sırasıyla “4.637,00” sayısının ve “...” kelimesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı ... vd.'den peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Y.L