Esas No: 2023/9402
Karar No: 2024/2054
Karar Tarihi: 22.02.2024

**5. Hukuk Dairesi         2023/9402 E.  ,  2024/2054 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/2396 Esas, 2023/939 Karar

KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ : Gürpınar Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/188 Esas, 2021/193 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonucunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait Van ili, Gürpınar ilçesi, ... köyü 122 ada 2 parsel sayılı taşınmazın kenarından geçmekte olan derenin yatak değiştirmesi nedeniyle müvekkilin taşınmazını kullanamadığını, bu nedenle kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat ve ecrimisil isteminde bulunmuştur.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; ilgili davanın süresinde açılmadığını, zamanaşımı definde bulunduklarını, dava konusu parsele müvekkil idarenin herhangi bir müdahalesinin söz konusu olmadığını, davacı yanın davasında kamulaştırma bedeli talep ettiğini, kamulaştırmasız el atmanın söz konusu olması için Yargıtay tarafından da arandığı üzere taşınmaza kamulaştırma yetkisine sahip bir idarece el atılması, kamulaştırma işleminin yapılmamış olması ve taşınmaza el koymanın geçici değil daimi ve sahiplenme amacıyla olması gerektiğini, açıklanan bu sebeplerle davanın reddine, mahkeme masrafları ile yasal vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; kamulaştırmasız el atmadan söz edebilmek için kişiye ait gayrimenkulün idarece işgal edilmiş olması gerektiğini, idarenin dava konusu taşınmaz üzerinde bir kamulaştırma planı ve müdahalesinin olmadığını, idari yargı yolunun görevli olduğunu, dava konusu taşınmazın tescil aşamasında da dere olarak geçtiğini ve tescil dışı bırakılması gereken yerlerden olduğunu, bilirkişi raporunun hükme elverişli olmadığını ve kamulaştırma bedelinin yüksek hesaplandığını ileri sürerek kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaza dava tarihi olan 2021 yılı verileri esas alınmak suretiyle değer biçilmesi gerekirken, 2020 yılı resmi verilerine göre değer biçen ve bu değere enflasyon farkı uygulayarak hesaplama yapılan bilirkişi raporu doğrultusunda hüküm kurulmasının doğru olmadığını, Dairece dosya içine alınan Gürpınar İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2021 yılına ait verileri uyarınca resen yapılan hesaplamada taşınmazın m² bedeli belirlenmiş ve bilirkişilerce aynı bölge yakın ya da komşu taşınmazlarla ilgili açılan ve Daireye intikal eden başka dosyalarda 2021 verileri kullanılarak 31,75 TL bulunduğundan; İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza o yörede mutad olarak ekilen münavebe ürünleri buğday ve yonca verileri esas alınarak olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla taşınmazın m² birim fiyatının 25,54 TL olarak hesaplanmasında, hesaplamaya esas alınan ürünler ile kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak alınmasında istinaf edenin sıfatına göre bir isabetsizlik görülmediği, ancak dava konusu taşınmazın dere yatağı haline gelen kısmının tapudan terkin edilmesi gerekirken davalı adına tescil edilmesi, tapu kaydında yer alan takyidatların hükmedilen bedele yansıtılmaması doğru görülmediğinden davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm tesisine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazdan dere yatağı geçmesine rağmen hukuka aykırı bir şekilde davacı yararına tescil edildiğini, dere yataklarının kanunen özel mülkiyete konu olamayacağını, bilirkişi raporunda taşınmazın değerinin olduğundan daha yüksek belirlendiğini, münavebe ürünü olarak sadece çayır bitkisi alınması gerekirken buğday gibi ürünlerin münavebeye alındığını, davacının ecrimisil talep edebilmesi için el atanın kötüniyetli olması gerektiğini, taşınmazın evveliyattan beri deri yatağı olması nedeniyle taşınmaz malikinin dava konusu taşınmazdan hiçbir zaman ürün elde edemediğini ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin ve ecri misilin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usulü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

4. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu Van ili, Gürpınar ilçesi, ... köyü 122 ada 2 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net gelir esas alınarak taşınmaza değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.