Esas No: 2023/9163
Karar No: 2024/9644
Karar Tarihi: 08.10.2024

**10. Hukuk Dairesi         2023/9163 E.  ,  2024/9644 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/171 E., 2023/160 K.

KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen iş kazasından kaynaklanan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacılar ve davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava ve birleşen dava dilekçesinde özetle, ... sigortalı ...'ın davalı Çamlı Enerji A.Ş. emrinde çalışmaktayken 19.10.2015 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucunda yaşamını yitirdiğini, meydana gelen kazada müteveffanın herhangi bir kusurunun bulunmadığını, kazanın işveren davalıların iş güvenliği kurallarına aykırı tutum ve davranışları ve çalıştırdığı kişilerin kusuru sonucunda oluştuğunu ileri sürerek, maddi ve manevi tazminat talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın süresinde açılmadığını, hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazında bulunduklarını, ... ile müvekkili şirket arasında herhangi bir işçi işveren ilişkisinin bulunmadığını, ayrıca müvekkili şirketin ihale makamı olduğunu, bu nedenle sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkil şirket ile Çamlı Enerji A.Ş. arasında imzalanan 12.02.2015 tarihli arıza, onarım ve bakım işleri ile ilgili sözleşme gereği iş güvenliği ile ilgili önlemlerin alınmasından sorumlu Çamlı Enerji A.Ş. tarafından gerekli iş güvenliği önlemleri alındığını, iş güvenliği malzemelerinin müteveffaya teslim edildiğini, olayın müteveffanın kendi kusurundan kaynaklandığını ifade ederek haksız davanın reddini savunmuştur.

2.Davalı Çamlı Enerji Dağıtım A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın süresinde açılmadığını, bu nedenle hak düşürücü süre ve zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkili şirketin meydana gelen kazada hiçbir kusurunun bulunmadığını, müvekkili şirketin İş Kanunu'nun kendisine yüklemiş olduğu işçilerin sağlığı ve iş güvenliğinin sağlanması için gerekli olan her türlü tedbirleri tam ve eksiksiz olarak yerine getirdiğini, müteveffanın şoför olarak çalıştığını, yaptığı işte eğitimli ve deneyimli olduğunu, iş güvenliği ile ilgili çeşitli eğitimlerden geçtiğini, iş güvenliği malzemelerinin teslim edildiğini, söz konusu kazanın müteveffanın kendisine ait olmayan ve sorumluluğunda olmayan ağaç kesimi işine yardım etmekte iken kendi kusuru ile gerçekleştiğini, bu nedenle meydana gelen kazada müvekkili şirkete atfedilecek bir kusur olmadığını, müteveffanın ağır kusurunun illiyet bağını kestiğini, müteveffanın görev tanımının dışında olan ağaç kesimi işi için ısrarcı olduğunu, ağaç kesimi yapılırken ekip elemanı gerekli uyarıyı yaptığı fakat müteveffanın yanlış istikamete kaçması sonucu istenmeyen kazanın gerçekleştiğini ifade ederek haksız davanın reddini savunmuştur.

3.Davalı ... Genel Sigorta A.Ş. vekili tarafından 12.10.2016 havale tarihli dilekçe ile cevap süresinin uzatılmasına dair dilekçesi ve ekinde vekaletname verdiği, 12.10.2016 tarihinde süre uzatım talebinin kabulüne dair ara karar yazıldığı, ancak davalı vekili davaya cevap vermeyerek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 21.12.2018 tarihli ve 2015/805 Esas, 2018/821 Karar sayılı kararı ile ... sigortalının 19.10.2015 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucunda vefat ettiği, hükme esas alınan kusur raporunda kazanın meydana gelişinde, ... ...'ın % 40 oranında, Çamlı Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş. 'nin % 48 oranında, Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin % 10 oranında, ... Şenen'in % 2 oranında kusurlu olduğunun bildirildiği, hesap bilirkişisi tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda, tarafların kusur oranı, Kurum tarafından yapılan ödemeler ve dosya kapsamı nazara alınarak davacı eş ve çocukların maddi zararının olduğunun tespit edildiği ve lehlerine manevi tazminat takdir edildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalılar Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş. ve Çamlı Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 05.02.2020 tarihli ve 2019/969 Esas, 2020/355 Karar

sayılı kararıyla; davacılar vekili ile davalı ...Ş. ve Çamlı Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş. vekilinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Kararın davacılar ve davalılar Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş. ve Çamlı Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 23.03.2021 tarih ve 2020/7034 Esas, 2021/3758 Karar sayılı kararı ile "... Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden; ... sigortalının, davalı Çamlı Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş.'de şoför olarak çalıştığı, şirket çalışanı olan bakım ekiplerinin elektrik hattında bakım yaptıkları sırada, motorlu testere ile elektrik tellerine temas eden kavak ağacının kesilmesi esnasında kesilen ağacın üzerine düşmesi sonucu vefat ettiği, hükme esas alınan kusur bilirkişi raporunda, olayın meydana gelmesinde ... ...'ın % 40 oranında, Çamlı Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş.'nin % 48 oranında, Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin % 10 oranında, ... Şenen'in % 2 oranında kusurlu olduğunun bildirildiği, SGK Başkanlığınca düzenlenen müfettiş raporunda ise ... ...'ın % 50 oranında, Çamlı Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş.'nin % 40 oranında, ... Şenen'in % 5 oranında, işletme şefi olarak görev yapan ... Parlak’ın ise % 5 oranında kusurlu olduğunun bildirildiği, kusur oranlarında oluşan bu çelişkinin mahkemece giderilmediği gibi bahse konu raporlarda kusurun aidiyeti ve oranı hususlarının duraksamaya yer vermeyecek biçimde saptanmadığı anlaşılmaktadır. Bu açıklamalar doğrultusunda mahkemece yapılacak iş, hüküm altına alınacak tazminat miktarlarına etkisi bakımından, rücu dava dosyasındaki kusur raporu da dosya kapsamına getirtilip, tarafların kusurunun aidiyeti ve oranının hiç kuşkuya yer vermeyecek biçimde ortaya konulması açısından olay tarihindeki iş güvenliği mevzuatı gözetilerek dosya kapsamında yer alan ve kusurun ağırlığının aidiyetini birbirinden farklı şekilde yorumlayan, Sosyal Güvenlik Kurumu Müfettişi raporu ile bilirkişi heyet raporu arasındaki çelişkiyi gidermek için, A sınıfı İş güvenliği uzmanlarından oluşturulacak bilirkişi heyetine dosyayı tevdi etmek, özellikle kazalının davalı şirkette şoför olarak çalıştığı hususunun gözönünde tutulması suretiyle tarafların iş kazasının gerçekleşmesindeki kusur oranlarını her türlü şüpheden uzak şekilde tespit ettirmek, dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile taraflar lehine oluşan usuli kazanılmış hakları da gözeterek, maddi ve manevi tazminat istemleri hakkında bir karar vermekten ibarettir." gerekçeleriyle Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda, 2. İş Mahkemesine müzekkere yazılarak 2018/121 Esas sayılı dosyası dosya arasına alınmış, dosya tüm kapsamı ile birlikte Sosyal Güvenlik Kurumu Müfettişi raporu ile bilirkişi heyet raporu arasındaki çelişkiyi gidermek için, A sınıfı iş güvenliği uzmanlarından oluşan bilirkişi heyetine dosya tevdi edilmiş, 17.01.2022 tarihli raporda; dosya içeriğindeki mevcut belge bilgilere göre Mapfre Genel Yaşam Sigorta A.Ş.'nin mezkur iş kazasının meydana gelmesinde bir etkisinin olmadığı, mevcut belge ve bilgilere göre başkaca kişi veya kişilerin kazanın meydana gelmesinde etkili olmadıkları, dosya içeriğindeki mevcut belge ve bilgilere göre Ankara 36. İş Mahkemesine sunulan 10.08.2021 tarihli bilirkişi kurulu raporunda ve 20.10.2021 tarihli bilirkişi kurulu ek raporunda iş sağlığı ve güvenliği anlamında tespit edilen eksikliklere iştirak edildiği, sonuç ve kanaatinin ifade edildiği, aldırılan bilirkişi raporunun hadiseye uygun olması, dosya kapsamında bulunan kusur raporları arasındaki çelişkiyi giderir mahiyette olması ve iş güvenliği mevzuatı kapsamında yapılan değerlendirmelerin olaylarla örtüşmesi nedeniyle bilirkişi heyeti tarafından sunulan rapor içeriğine ve kusur oranlarına itibar edildiği, davacıların maddi zarar miktarının hesabı için hesap bilirkişisinden 18.04.2022 tarihli kök rapor, 26.09.2022 tarihli ek rapor ve 19.02.2023 tarihli 2.ek rapor alındığı, bilirkişi raporlarının dosya kapsamına uygun olması, ayrıntılı ve gerekçeli olması, denetime elverişli olarak hazırlanması, usul ve kanuna uygun bulunması gerekçeleriyle itibar edildiği, her ne kadar davalı taraf usuli müktesep hak kurallarına aykırı davranıldığı iddiasında ise de; Yargıtay bozma ilamının içeriği, ve davacı tarafın kanun yollarına başvuru dilekçeleri dikkate alındığında yapılan hesaplamalarda davalılar lehine oluşmuş herhangi bir usuli müktesep hak durumunun olmadığının anlaşıldığı, maddi tazminat taleplerine hükmederken davalı ... şirketince Sivas İcra Dairesinin 2019/30737 Esas sayılı dosyasına yapılan ödemeler gözetilmek suretiyle tahsilde tekerrüre sebebiyet vermemek üzere karar vermek gerektiği, Yargıtay bozma ilamı, tüm dosya kapsamı, kusur ve hesap raporları dikkate alındığında, davacının maruz kaldığı olayın, sigortalının işyerinde bulunduğu sırada ve işveren tarafından yürütülmekte olan iş sırasında meydana geldiği, olayın iş kazası oluşu, tarafların kusur durumları, hesap bilirkişisi raporu, SGK evrakı ve dosya kapsamına uygun olarak; tarafların kusur durumlarına göre tespit edilen, davacı ... için 137.335,37 TL maddi tazminatın ve birleşen dosya yönüyle 544.256,46 TL maddi tazminatın, davacı ... için 14.289,08 TL maddi tazminatın, davacı ... için 8.903,23 TL maddi tazminatın, davacı ... için 12.352,42 TL maddi tazminatın, davacı ... için 1.775,86 TL maddi tazminatın, davalı Çamlı Enerji A.Ş ve Çamlıbel A.Ş. yönünden 19.10.2015 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte, Mapfre Sigorta AŞ yönünden 20.09.2016 davanın açıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte (sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limitiyle sınırlı olacak şekilde) müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacılara ödenmesine, manevi tazminat bozma ilamı kapsamı dışında kaldığından, kaza tarihi, davacı işçinin kazadaki kusur oranı ve yaşı, tarafların mali-sosyal durumları gözetilerek, mevzuat ve Yüksek Mahkeme kararları ışığında, önceki kararda belirtildiği şekilde ve Sivas İcra Dairesinin 2019/30737 Esas sayılı dosyasına yapılan ödemeler (yargılama giderleri ve vekalet ücretleri dahil olmak üzere) gözetilmek suretiyle tahsilde tekerrüre sebebiyet vermeyecek şekilde asıl dava ve birleşen Sivas 2. İş Mahkemesinin 2016/278 Esas sayılı dava ile talep edilen maddi tazminat davasının kısmen kabulü kısmen reddi ile Sivas İcra Dairesinin 2019/30737 Esas sayılı dosyasına yapılan tahsilat gözetilerek, tahsilde tekerrür olmaması kaydıyla 137.335,37 TL maddi tazminatın davalı Çamlı Enerji A.Ş. ve Çamlıbel A.Ş. yönünden 19.10.2015 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte, Mapfre Sigorta AŞ yönünden 20.09.2016 davanın açıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte (sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limitiyle sınırlı olacak şekilde) müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacı ...'a ödenmesine, Sivas İcra Dairesinin 2019/30737 Esas sayılı dosyasına yapılan tahsilat gözetilerek, tahsilde tekerrür olmaması kaydıyla 14.289,08 TL maddi tazminatın davalı Çamlı Enerji A.Ş. ve Çamlıbel A.Ş. yönünden 19.10.2015 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte, Mapfre Sigorta AŞ yönünden 20.09.2016 davanın açıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte (sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limitiyle sınırlı olacak şekilde) müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacı ...'a ödenmesine, Sivas İcra Dairesinin 2019/30737 Esas sayılı dosyasına yapılan tahsilat gözetilerek, tahsilde tekerrür olmaması kaydıyla 8.903,23 TL maddi tazminatın davalı Çamlı Enerji A.Ş. ve Çamlıbel A.Ş.. yönünden 19.10.2015 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte, Mapfre Sigorta A.Ş. yönünden 20.09.2016 davanın açıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte (sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limitiyle sınırlı olacak şekilde) müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacı ...'a ödenmesine, Sivas İcra Dairesinin 2019/30737 Esas sayılı dosyasına yapılan tahsilat gözetilerek, tahsilde tekerrür olmaması kaydıyla 12.352,42 TL maddi tazminatın davalı Çamlı Enerji A.Ş. ve Çamlıbel A.Ş. yönünden 19.10.2015 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte, Mapfre Sigorta AŞ yönünden 20.09.2016 davanın açıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte (sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limitiyle sınırlı olacak şekilde) müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacı ...'a ödenmesine, 1.775,86 TL maddi tazminatın davalı Çamlı Enerji A.Ş. ve Çamlıbel A.Ş. yönünden 19.10.2015 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte, Mapfre Sigorta AŞ yönünden 20.09.2016 davanın açıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte (sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limitiyle sınırlı olacak şekilde) müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacı ... 'a ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, birleşen Sivas 2. İş Mahkemesinin 2022/204 Esas sayılı dava ile talep edilen maddi tazminat davasının kabulü ile 544.256,46 TL maddi tazminatın davalı Çamlı Enerji A.Ş. ve Çamlıbel A.Ş. yönünden 19.10.2015 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte, müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacı ...'a ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, birleşen Sivas 2. İş Mahkemesinin 2018/39 Esas sayılı dosyasında talep edilen manevi tazminat yönüyle davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile Sivas İcra Dairesinin 2019/30737 Esas sayılı dosyasına yapılan tahsilat gözetilerek, tahsilde tekerrür olmaması kaydıyla 50.000,00 TL manevi tazminatın davalı Çamlı Enerji A.Ş. ve Çamlıbel A.Ş. yönünden 19.10.2015 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte, müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacı ...'a ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, Sivas İcra Dairesinin 2019/30737 Esas sayılı dosyasına yapılan tahsilat gözetilerek, tahsilde tekerrür olmaması kaydıyla 30.000,00 TL manevi tazminatın davalı Çamlı Enerji A.Ş. ve Çamlıbel A.Ş. yönünden 19.10.2015 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte, müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacı ...'a ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, Sivas İcra Dairesinin 2019/30737 Esas sayılı dosyasına yapılan tahsilat gözetilerek, tahsilde tekerrür olmaması kaydıyla 30.000,00 TL manevi tazminatın davalı Çamlı Enerji A.Ş. ve Çamlıbel A.Ş. yönünden 19.10.2015 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte, müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacı ...'a ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, Sivas İcra Dairesinin 2019/30737 Esas sayılı dosyasına yapılan tahsilat gözetilerek, tahsilde tekerrür olmaması kaydıyla 30.000,00 TL manevi tazminatın davalı Çamlı Enerji A.Ş. ve Çamlıbel A.Ş. yönünden 19.10.2015 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte, müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacı ...'a ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, Sivas İcra Dairesinin 2019/30737 Esas sayılı dosyasına yapılan tahsilat gözetilerek, tahsilde tekerrür olmaması kaydıyla 30.000,00 TL manevi tazminatın davalı Çamlı Enerji A.Ş. ve Çamlıbel A.Ş. yönünden 19.10.2015 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte, müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacı ... 'a ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; asıl ve birleşen davalar yönünden maddi tazminatın tamamının kabul edilmediğini, kısmen kabulüne karar verildiğini, verilen kararın bu nedenlerle usul ve kanuna aykırı olduğunu, müteveffaya atfedilen kusur oranının hak ve nesafet kurallarıyla bağdaşmadığını, uğranılan zarar karşısında hükmedilen manevi tazminatın miktarının az olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; kusur raporunu ve atfedilen kusur oranını kabul etmediklerini, hükmedilen manevi tazminatların fazla olduğunu, maddi tazminat hesabında hataya düşüldüğünü, davacının ücretinin yanlış değerlendirilerek yüksek miktar üzerinden hatalı bir şekilde hesaplandığını, hesap bilirkişi raporunda davacı eş ...'ın evlenme ihtimalinin hatalı değerlendirildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

3.Davalı Çamlı Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; kusur raporunu ve atfedilen kusur oranını kabul etmediklerini, hükmedilen manevi tazminatların fazla olduğunu, maddi tazminat hesabında hataya düşüldüğünü, davacının ücretinin yanlış değerlendirilerek yüksek miktar üzerinden hatalı bir şekilde hesaplandığını, hesap bilirkişi raporunda davacı eş ...'ın evlenme ihtimalinin hatalı değerlendirildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

4.Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararda müvekkili sigorta şirket bakımından muğlak bir şekilde hüküm kurulduğunu, belirsiz alacak davasında maddi tazminat tutarları için ek dava açılamayacağını, poliçe kapsamında ödeme yapıldığını, yapılan bu ödemeler ile müvekkili şirketin sorumluluğunun sona erdiğini, bilirkişi raporunda beklenen ömürlerin TRH mortalite tablosuna göre belirlendiğini ancak genel şartlarda tanımlanan belirli süreli hayat formülünün (ax:n) ve 1.8 teknik faizinin kullanmadığını, hesaplamanın asgari ücret üzerinden yapılması gerektiğini, davacı yanın taleplerinin sigorta teminatı içinde olup olmadığının araştırılması gerektiğini, müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, kararın hüküm kısmında asıl alacak bakımından müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun ayrı ve açık bir şekilde ifade edilmediği gibi vekalet ücreti bakımından da müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun ayrı olarak belirtilmesi gerektiği halde tüm davalılar bakımından müşterek müteselsilen hüküm kurulmuş olmasının kabul edilemez olduğunu, ayrıca yargılama gideri, harç ve vekalet ücreti sorumluluğunun poliçe limitinin hükmedilen tutarlara oranlanması neticesinde bulunması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasında vefat eden sigortalının yakınlarının tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddeleri, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51, 52, 54, 55 ve 417 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 13, 16,19 ve 21 inci maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanun'u hükümleri.

3. Değerlendirme

1.Manevi tazminatlara ve davacı çocuklar için hükmedilen maddi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun'un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2.6100 sayılı HMK.'nın 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı dikkate alınmalıdır.

3.Dosya içeriğine göre, temyize konu edilen miktarın Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 238.735,737 TL’nin altında bulunduğu anlaşılmakla bu kısma yönelik temyiz itirazlarının aşağıdaki şekilde reddine karar verilmiştir.

2.Davacı eş için hükmedilen maddi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, temyiz kapsam ve nedenlerine göre davacılar vekilinin, davalı Çamlı Enerji Dağıtım.. A.Ş. ve davalı ..... A.Ş. vekillerinin tüm, davalı ...Ş. vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Uyuşmazlığın Mapfre Sigorta Şirketinin yargılama gideri, harç ve vekalet ücretinden ne şekilde sorumlu olacağı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır. Bilindiği üzere sigorta şirketlerin sorumluluğu sigorta poliçesi ve sigortanın tabi olduğu genel şartlara göre belirlenir. Mali Mesuliyet Sigortası Genel şartlarının 2/4 üncü maddesinde, sigortacının karşı taraf lehine hükmedilen dava masrafları ile mahkemece hükmedilen karşı taraf avukatlık ücretlerini ödemekle yükümlü olduğu, şu kadar ki hükmolunan tazminatın sigorta bedelini geçmesi halinde, sigortacının bu masrafları sigorta bedelinin tazminata oranı dahilinde ödeyeceği düzenlenmiştir.

3.Bu açıklamalar doğrultusunda, Mahkemece davalı ... Şirketinin teminat altına aldığı miktarın hükmedilen tazminata oranı dahilinde yargılama gideri ve vekalet ücretlerinden sorumlu tutulması gerekirken diğer davalılar ile birlikte bu miktarlardan müştereken ve müteselsilen sorumluluğuna karar verilmesi hatalı olmuştur.

4.Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Manevi tazminatlara ve davacı çocuklar için hükmedilen maddi tazminata yönelik temyiz isteminin miktardan REDDİNE,

2.Davalı Çamlı Enerji Dağıtım.. A.Ş. ve davalı ..... A.Ş. vekillerinin davacı eş için hükmedilen maddi tazminata yönelik temyiz itirazlarının reddine,

3.Davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

4. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 4, 5, 6 ve 7 nci bendinde yer alan;

"4-Kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 60.721,60 TL harçtan, asıl davada peşin alınan 34,16 TL, birleşen 2016/278 Esas sayılı dosyada alınan 34,16 TL, birleşen 2018/39 Esas sayılı dosyada alınan 1.536,98 TL harcın, birleşen 2022/204 sayılı dosyada alınan 1.678,41 TL harcın ve ıslahta alınan 564,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 56.873,89 TL harçtan bozma öncesi 28.02.2019 tarih ve 2019/101 nolu harç tahsil müzekkeresi ile yazılan 21.252,83 TL harcın mahsubu ile bakiye 35.621,06 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek hazineye gelir kaydına,

5-Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan avukatlık vekalet ücreti tarifesi uyarınca;

Asıl dava ve Birleşen Sivas 2. İş Mahkemesinin 2016/278 Esas sayılı dava ile talep edilen maddi tazminat yönü ile kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan (Sivas İcra Müdürlüğünün 2019/30737 Esas sayılı dosyasında yapılan tahsilatlar gözetilmek suretiyle tahsilde tekerrüre sebebiyet vermeyecek şekilde); 21.600,31 TL vekalet ücretinin, davalılardan (Çamlı Enerji A.Ş., Çamlıbel A.Ş. ve Mapfre Sigorta A.Ş.) müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacı hak sahibi ...'a ödenmesine,

6-Davacılar tarafından harcaması yapılan muhtelif davetiye ve müzekkere gideri, bilirkişi ücreti 4.456,30 TL yargılama giderinin davanın kabul ve reddine göre 3.373,30 TL'sinin davalılar Çamlı Enerji A.Ş., Çamlıbel A.Ş. ve Mapfre Sigorta A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacılara ödenmesine, sair kısmının davacılar üzerinde bırakılmasına,

7-Yine davacılar tarafından harcaması yapılan 3.484,01 TL ilk masraf ve ıslahta alınan 564,00 TL harç olmak üzere toplam 4.048,00 TL'nin davalılar Çamlı Enerji A.Ş., Çamlıbel A.Ş. ve Mapfre Sigorta A.Ş.'den tahsil edilerek davacılara ödenmesine," ibarelerinin hükümden çıkarılmasına, yerine,

"4-Kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 60.721,60 TL harçtan, asıl davada peşin alınan 34,16 TL, birleşen 2016/278 Esas sayılı dosyada alınan 34,16 TL, birleşen 2018/39 Esas sayılı dosyada alınan 1.536,98 TL harcın, birleşen 2022/204 sayılı dosyada alınan 1.678,41 TL harcın ve ıslahta alınan 564,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 56.873,89 TL harçtan bozma öncesi 28.02.2019 tarih ve 2019/101 nolu harç tahsil müzekkeresi ile yazılan 21.252,83 TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 35.621,06 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek hazineye gelir kaydına ( davalı ... şirketinin harçtan poliçedeki limitiyle sınırlı tutulmasına),

5-Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan avukatlık vekalet ücreti tarifesi uyarınca;

Asıl dava ve Birleşen Sivas 2. İş Mahkemesinin 2016/278 Esas sayılı dava ile talep edilen maddi tazminat yönü ile kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan (Sivas İcra Müdürlüğünün 2019/30737 Esas sayılı dosyasında yapılan tahsilatlar gözetilmek suretiyle tahsilde tekerrüre sebebiyet vermeyecek şekilde); 21.600,31 TL vekalet ücretinin, davalılardan (Çamlı Enerji A.Ş, Çamlıbel A.Ş. ve Mapfre Sigorta A.Ş.) müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacı hak sahibi ...'a ödenmesine (davalı ... şirketinin vekalet ücretinden poliçedeki limitiyle sınırlı tutulmasına),

6-Davacılar tarafından harcaması yapılan muhtelif davetiye ve müzekkere gideri, bilirkişi ücreti 4.456,30 TL yargılama giderinin davanın kabul ve reddine göre 3.373,30 TL'sinin davalılar Çamlı Enerji A.Ş., Çamlıbel A.Ş. ve Mapfre Sigorta A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacılara ödenmesine, sair kısmının davacılar üzerinde bırakılmasına (davalı ... şirketinin yargılama giderinden poliçedeki limitiyle sınırlı tutulmasına),

7-Yine davacılar tarafından harcaması yapılan 3.484,01 TL ilk masraf ve ıslahta alınan 564,00 TL harç olmak üzere toplam 4.048,00 TL'nin davalılar Çamlı Enerji A.Ş., Çamlıbel A.Ş. ve Mapfre Sigorta A.Ş.'den tahsil edilerek davacılara ödenmesine ( davalı ... şirketinin harçtan poliçedeki limitiyle sınırlı tutulmasına)..." rakam ve sözcüklerinin eklenmesi suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ... iadesine,

Aşağıda yazılı temyiz harçlarının davacı ve davalılardan ... ile ...'nden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Üye ...'nun muhalefetine karşı, Başkan ..., Üyeler ..., ... ve ...'ün oyları ve oy çokluğuyla,

08.10.2024 tarihinde karar verildi.

K A R Ş I O Y

Anayasa ile güvence altına alınan hukuki korunma ... (36 ncı madde) yalnızca şekli bir yargılama yapılmasını değil, bunun yanında adil ve doğru bir yargılamayı da gerektirmektedir. Adil yargılamanın teminatlarından biri de kanun yollarıdır. (... Akkaya –Modern Usul Hukukunda İstinaf)

Mahkeme kararlarının hukuka uygunluğunun bir üst Mahkeme tarafından denetlenmesi Anayasal bir gerekliliktir.

Anayasa Mahkemesine göre de mahkeme ... sadece ilk derece mahkemesine başvurmayı değil temyiz yoluna başvurmayı da kapsar.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 341 inci maddesinde ilk derece mahkemesi kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabilen kararlar, HMK’nın 361 inci maddesinde; bölge adliye mahkemelerinin temyiz edilebilen kararları, 362 nci maddesinde ise bölge adliye mahkemelerinin temyiz edilemeyen kararları düzenlenmiştir.

HMK’nın 373/4 maddesi gereğince, Yargıtayın bozma kararı üzerine, ilk derece mahkemesince bozmaya uygun karar verildiği takdirde bu karara karşı temyiz yoluna başvurulabilir.

Bu gibi hallerde, ilk derece mahkemesi kararlarına karşı istinaf yolu mevcut olmayıp, sadece temyiz yoluna başvuru mümkündür.

İlk derece mahkemesince yanlış ve hatalı kararlar verilebilmektedir. Bu hataların giderilebilmesi ancak kanun yoluna başvuru ile mümkün ... gelir. Kararın aleyhine olduğunu düşünen taraf kararın denetlenmesini ve düzeltilmesini kanun yoluna başvurarak isteyebilir. Kanun yolları hakimin yapabileceği hatalar karşısında taraflara tanınmış yasal bir güvencedir.

Bölge adliye mahkemelerinin faaliyete geçmesi ile iki aşamalı kanun yolu sistemi söz konusu olmakla birlikte, HMK’nın 373/4 maddesi kapsamına giren ilk derece mahkeme kararlarında sadece temyiz yoluna başvuru mümkün olup, kanun yoluna incelenmesinde yüksek parasal sınırın uygulanması halinde çok sayıda dosyada İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin kanun yolu incelemesi mümkün olmayacaktır. Bu ise hak arama özgürlüğünün ağır ihlali anlamına gelir.

Hukuk davalarında asıl olanın her karar için denetim yoluna açık olmasıdır. Ancak HMK’da öngörülen parasal sınırların uygulanması gerektiği de açıktır.

HMK’da, bölge adliye mahkemesi kararları için öngörülen parasal sınırın, ilk derece mahkemesi kararları için uygulanması, yasanın lafzına ve ruhuna aykırıdır.

Mahkemeye erişim ..., kanun yoluna başvuru hakkını da içerir. Böylesi bir uygulama adil yargılanma hakkına, mahkemeye erişim hakkına ve hak arama özgürlüğüne aykırılık teşkil eder.

Yargıtayın temyiz incelemesi yapıp ilk derece mahkemesi kararını bozmasından sonra bozma üzerine verilen kararda temyiz incelemesi yapılması, Mahkemeye erişim hakkının bir gereğidir.

HMK’da, ilk derece mahkemesince verilen kararların temyiz edilmesi halinde kesinlik sınırının tespitine dair açık bir hüküm bulunmadığından, HMK’nın 341/2 maddesindeki düzenlemenin dikkate alınması gerekir. Kanun yolu başvuru sınırlarının başvurulacak kanun yoluna göre değil, kararı veren Mahkemeye göre belirlenmesi gerekir. Hukuk Genel Kurulunun 24.06.2021 tarihli, 2021/4-307 Esas, 2021/833 Karar sayılı, 05.07.2023 tarihli, 2023/2-191 Esas, 2023/703 Karar sayılı kararlarında da bu husus vurgulanmıştır.

Kanunda açık bir hüküm bulunmayan yoruma açık tartışmalı konularda hakkın engellenmesi değil, hakkın yoluna açan bir uygulamanın geliştirilmesi gerekir.

Aksi halde bölge adliye mahkemelerinin faaliyete geçmesiyle iki aşamalı kanun yolu sistemi uygulanan ülkemizde, istinaf inceleme sınırının çok üzerinde, ancak temyiz sınırının altında kalan çok sayıda ilk derece mahkemesi kararı esasa ilişkin hiçbir denetim yapılmadan kesinleşecek hak arama özgürlüğü ve mahkemeye erişim ... engellenmiş olacaktır.

Açıkladığım nedenlerden dolayı; ilk derece mahkemesi kararlarına ilişkin temyiz yolu başvurusunda, HMK’nın 341/2 maddesindeki düzenlemenin ve parasal sınırın uygulanması gerektiği, HMK.'nın 341/2 maddesine göre davacılar ..., ..., ... ve ... lehine hükmedilen maddi tazminat tutarları temyiz sınırının altında kalmakla birlikte, davacılar lehine hükmedilen manevi tazminat tutarlarının temyiz sınırının üzerinde olduğu, manevi tazminata ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi gerektiği, bölge adliye mahkemesi kararlarına ilişkin HMK’nın 362 nci maddesindeki parasal sınırların uygulanması halinde, ilk derece mahkemelerinin çok sayıda kararının hukukiliğinin denetlenme imkanı ortadan kalkacağından, çoğunluğun manevi tazminatlara ilişkin temyiz talebinin miktardan reddine ilişkin kararına katılmıyorum.