Esas No: 2022/8994
Karar No: 2023/11286
Karar Tarihi: 15.11.2023

**10. Hukuk Dairesi         2022/8994 E.  ,  2023/11286 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/3535 E., 2022/876 K.

KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... Anadolu 8. İş Mahkemesi

SAYISI : 2019/584 E., 2021/953 K.

Taraflar arasındaki iş kazasına dayalı maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının davalı işveren şirket tarafından gerekli önlemler alınmadan, son derece sağlıksız bir ortamda çalıştırılması sonucunda ağır ve kalıcı sağlık problemlerine maruz bırakıldığını, bu doğrultuda çalışma koşullarının ağır olması nedeniyle müvekkilinin akciğerlerinde kalıcı hasar oluştuğunu, bu kalıcı hasar nedeniyle de müvekkilinin iş gücü kaybına uğradığı sağlık kurulu raporuyla sabit olduğunu, akciğerlerinde kalıcı hasar bulunan davacının Tersan Tersanesi nezdinde söz konusu sağlık sorunu nedeniyle çalıştırılmadığını beyanla davanın kabulüne, manevi tazminat hakkı ile fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak ve maddi tazminat miktarının bilirkişi incelemesi sonucunda belirlenmesinin akabinde şimdilik 100,00 TL'nin davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı işçi hakkında kesinleşmiş bir meslek hastalığı bulunmadığını, henüz davacı işçi hakkında tespit edilmiş bir meslek hastalığı bulunmazken, huzurda açılmış olan dava meslek hastalığı sebebiyle açılmış davanın reddi gerektiğini, davacının müvekkil şirkette yalnızca 11 ay çalıştığını, kaynakçı olarak toplamda 15 yıldır çalışmakta olduğunu ve hatta müvekkil şirketten ayrıldıktan sonra da kaynakçı olarak çalışmaya devam ettiğini, müvekkil şirket üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiğini, gerekli havalandırma sistemini kurduğunu ve çalışanlarının sağlıklarını tehlikeye düşürmeyecek şekilde faaliyetlerde bulunduğunu, davacının henüz tespit edilmiş bir meslek hastalığı tanısının veya meslek hastalığı kaynaklı maluliyet oranının bulunmaması ve davacının herhangi bir hastalık ortaya çıksa dahi müvekkil şirkete kusur atfedilemeyeceği sebepleriyle haksız ve dayanaksız davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile meslek hastalığı hususunda uygun illiyet bağının mevcut olduğunu, kaçınılmazlık ilkesi gözetildiğinde dahi davalı işverenin kusurunun sabit olduğunu, işverinin çalışanların sağlığını koruma ve iş güvenliği hükümlerine aykırı hareket ettiğini, yetersiz bilirkişi raporuna göre karar verdiğini, mahalinde keşif yapılarak işyeri koşullarının incelenmesiyle rapor alınması gerektiği halde eğitim ve araştırma hastanesinden alınan sağlık raporu ve meslekte kazanma gücünün tespitine ilişkin rapor verildiğini, gerekçeli karardaki tashih şerhinin hak arama özgürlüğünün kısıtladığını, bu şerhe rağmen istinaf başvurusunun süresinde ve usulüne uygun olduğunu, hükmün ortadan kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, "Davacı davalı işyerinde 20/11/2017 - 22/10/2018 tarihleri arasında kaynakçı olarak çalışmış olup bu husus SGK kayıtları ile sabit olduğu gibi taraflarında kabulündedir.

Bizzat davacı tanıklarının beyanlarına göre işyerinde maske baret ve gerekli ekipmanların temin edildiği sabit olup İl Sağlık Müdürlüğünün Süreyya Paşa Göğüs Hastalıkları ve Gögüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesinin mesleki sağlık kurulunun 10/01/2020 tarihli raporu ile ayrıntılı şekilde değerlendirildiği üzere davacının mevcut sağlık sorunlarının 15 yıllık süreç içinde gelişmiş olabileceği kanaatine varıldığı, Yalova SGK İl Müdürlüğünün 13/10/2020 tarihli cevabi yazısına göre ... Bölge Sağlık Kurulunun incelemesi sonucu davacının iş gücü kaybının %0 olduğunun belirlendiği davacının davalı işyerindeki çalışma süresinin 1 yıldan az olması davacı tanık beyanları ile işyerinde maske baret gibi koruyucu ekipmanların işveren tarafından temin edildiğinin anlaşılması davacının sağlık sorunlarının çalışma süresi olan 1 yıl gibi kısa sürede gerçekleşmiş olmadığı 15 yıllık bir süreç içinde geliştiği ve iş gücü kaybının %0 olduğu bu konudaki raporların ve belgelerin bir bütün olarak değerlendirildiğinde kanaat oluşmasına yeterli olduğu ilk derece Mahkemesi kararının objektif değerlendirmeye dayalı olduğu..." gerekçesiyle davacı tarafın istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf aşamasında ileri sürdüğü hususları tekrar etmekle birlikte işe başlamadan önce alınan sağlık raporunun dikkate alınmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının tazminat isteminin yerinde olup olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369, 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanun'un 49 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Dosya kapsamı incelendiğinde, davacının davalı işveren tarafından gerekli önlemler alınmadan sağlıksız bir ortamda çalıştırılması sonucunda akcigerlerinde kalıcı hasar oluştuğunu, bu kalıcı hasar nedeniyle iş gücü kaybına uğradığından bahisle maddi ve manevi tazminat isteminde bulunduğu, yargılama safhasında Süreyya Paşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesinin mesleki sağlık kurulunun 10.01.2020 tarihli raporu ile davacının mevcut sağlık sorunlarının 15 yıllık süreç içinde gelişmiş olabileceği kanaatine varıldığı, yargılama safhasında Sosyal Güvenlik Kurumunca davacının iş gücü kaybının %0 olduğunun belirlendiği, davacının çalışmasının davalı işyerinde 1 yıldan az olması, koruyucu ekipmanların işveren tarafından temin edildiğinin anlaşılması karşısında davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

2.Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanmayan zararın ödetilmesine ilişkin iş kazası ve meslek hastalığı hukuki sebebine dayalı tazminat davaları açısından SGK tarafından olayın iş kazası veya meslek hastalığı olarak tespiti yargılamanın esasını çözüme kavuşturmadan önce açıklığa kavuşturulması gereken bir sorun niteliğindedir.

3. Bu kapsamda iş kazasının belirlenmesine ilişkin 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesine göre;

a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

b) (Değişik bend: 17.04.2008-5754 S.K./8.mad) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,

c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,

d) (Değişik bend: 17.04.2008-5754 S.K./8.mad) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,

e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır.

4. Meslek hastalığı ise 5510 sayılı Kanun’un 14 üncü maddesinde tanımlanmış olup Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük halleridir.

5. İş kazası ve meslek hastalığı arasındaki temel fark, iş kazası ani bir olay sonucu meydana gelirken, meslek hastalığının çalışılan ortam ve koşullar neticesindeki süreç neticesinde meydana gelmesidir.

6. 5510 sayılı Kanun’un 13 üncü maddesinde iş kazasının 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 5 inci madde kapsamında bulunan sigortalılar bakımından bunları çalıştıran işveren tarafından, o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve Kuruma en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile bildirilmesinin zorunlu olduğu, iş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde iş kazasının öğrenildiği tarihten başlayacağı, Kuruma bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı hakkında bir karara varılabilmesi için gerektiğinde, Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları tarafından veya Bakanlık İş Müfettişleri vasıtasıyla soruşturma yapılabileceği bildirilmiştir.

7. Olayın SGK tarafından iş kazası veya meslek hastalığı kabulünden sonraki aşamada ise sigortalının sürekli iş göremezlik oranının tespiti ve gelir bağlanması önem arz etmektedir. 5510 sayılı Kanunu’nun 18 inci maddesinde Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması şartıyla; iş kazası nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verileceği, 19 uncu maddesinde iş kazası sonucu oluşan hastalık ve özürler nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık Kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az %10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanacağı bildirilmiştir.

8. O halde, Kuruma belirtilen şekilde bir bildirimde bulunulmadığının anlaşılması halinde ise yapılacak iş, davacıya iş kazasını Sosyal Güvenlik Kurumuna ihbarda bulunmak, olayın Kurumca iş kazası veya meslek hastalığı olarak kabul edilmemesi halinde Sosyal Güvenlik Kurumuna ve hak alanını etkileyeceğinden işveren aleyhine “iş kazası/ meslek hastalığı tespiti” davası açması için önel verilmesi, önel içerisinde dava açılması halinde iş bu davanın sonucu beklenilerek, sonucuna göre davacı sigortalının Kurum tarafından sürekli iş göremezlik oranın tespiti ve giderek tespit edilen bu oran doğrultusunda gelir bağlanmasının temini sağlandıktan sonra tazminat davasının çözüme kavuşturulması gerektiği açıktır. (Kapatılan 21. HD’nin 14.01.2020 Tarih 2019/411 E- 2020/66 K, Aynı mahiyette aynı dairenin 03.07.2018 tarih ve 2016/19961 E- 2018/5961 K sayılı, 14.05.2013 tarih ve 2013/1704 E- 2013/9754K sayılı kararları da bu doğrultudadır)

9. Belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, davacı hakkında henüz Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kabul edilmiş bir meslek hastalığı durumu bulunmadığı, yargılama safhasında mahkemenin talebi üzerine Sosyal Güvenlik Kurumunca iş gücü kaybının % 0 olarak belirlendiği anlaşılmakla, söz konusu durumun meslek hastalığı olup olmadığının tespiti açısından öncelikle olayı Sosyal Güvenlik Kurumuna ihbarda bulunması için davacı tarafa önel verilmesi, önel içerisinde dava açılması halinde iş bu davanın sonucu beklenilerek, sonucuna göre davacı sigortalının Kurum tarafından sürekli iş göremezlik oranın tespitinden sonra tazminat davasının çözüme kavuşturulması gerekirken, anılan hususlarda inceleme yapılmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olmuştur.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.