Esas No: 2022/11989
Karar No: 2023/7017
Karar Tarihi: 20.06.2023

**10. Hukuk Dairesi         2022/11989 E.  ,  2023/7017 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2020/664 E., 2021/240 K.

HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ : Niğde 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI : 2019/476 E., 2019/1164 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Filiz Müteahhitlik Turizm... Ltd. Şti. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesince davalılar Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Filiz Müteahhitlik Turizm... Ltd. Şti. vekillerinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ..., Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesi ile; kazalı sigortalının 28.05.2011 günü meydana gelen iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğradığını iddia ederek 10.000,00 TL maddi, 150.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili yargılama sırasında 07.05.2018 tarihli dilekçe ile maddi tazminat talebini toplam 304.327,55-TL.'ye çıkarmıştır.

II. CEVAP

1.Davalı Filiz Müteahhitlik Turizm Gıda Deri Temizlik İşletmecilik Tic. San. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle: Dava dilekçesinde ileri sürülen hususları kabul etmediklerini, müvekkil şirketin herhangi bir kusurunun olmadığını, davacının Niğde İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne bağlı Sevgi Evleri denilen işyerinde bakıcı anne olarak çalıştığını, sözleşmeye göre çalışanların özlük işlemlerinden müvekkili şirketin yapılacak işler, çalışma şart ve koşullarından ise davalı ... İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünün sorumlu olduğunu, davacının dönme dolaba iradesi ile bindiğini, müvekkil şirketin meydana gelen kazada herhangi bir kusurunun olmadığını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... İl Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle: Davanın iş kazası olarak değerlendirilemeyeceğini, mahkemenin görevsiz olduğunu, görev yönünden davanın reddini talep ettiğini, kazanın meydana gelmesinde müvekkilin hiçbir kusur ve ihmalinin bulunmadığını, müvekkilinin meydana gelen kazada diğer davalılar ile birlikte sorumluluğunu gerektirecek hiçbir illiyet bağının olmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: Kazanın meydana geldiği lunaparkın Öztuğrul İnşaat Taah. Hay. Tarım Ürün. Nakl. Gıda San.v e Tic. Ltd Şti'ne 06.04.2010-31.12.2010 tarihine kadar kiraya verildiğini, kira süresinin 30 ay süre ile aynı şartlarda uzatıldığını, taraflar arasında sadece kiracı-kiralayan ilişkisinin mevcut olduğunu, aralarında taşeronluk ilişkisinin söz konusu olmadığını, kira sözleşmesinin 17. Maddesi ve ihale şartnamesinin 23. Maddesine göre oluşabilecek her türlü zarar, ziyan ve can ve mal güvenliğinden kiracının sorumlu olduğunun belirtildiğini, kaza ile müvekkil belediye arasında illiyet bağının olmadığını, kazadan dolayı sorumluluğunun olmadığını, husumet ve zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

4. Diğer davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle;

1-Davacı tarafından davalılar ..., Öztuğrul İnş. Taah. Hayv. Tarım Ürünl. Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti., Filiz Müt. Tur. Gıda Deri Tem. İş. Tic. ve San. Ltd. Şti., ... aleyhine açılan tazminat davasının kısmen kabulü ile kısmen reddine,

2-Sabit olan 304.327,55 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 28.05.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan alınarak alınarak davacıya verilmesine.

3-Davacı için 80.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 28.05.2011 tarihinden itibaren yasal faiziyle müştereken ve müteselsilen davalılardan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Filiz Müteahhitlik Turizm... Ltd. Şti. vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı ..., Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle: 28.05.2011 tarihinde davacının yaralandığı kazada Niğde Belediyesinin iş kazasının meydana geldiği lunaparkın maliki olduğunu, lunaparkın işletmeciliğini ihale ile diğer davalılardan ... ile Öztuğrul İnşaat Taah. Hayvancılık...Ltd. Şti'ye devrettiği lunaparkta meydana geldiğinden iş kazası olarak değerlendirilemeyeceğini, zira dosyada yer alan her iki bilirkişi raporunda da davacının %40 oranında kusurlu bulunduğunu, davacının dönme dolap hareket halindeyken kendisini sallanan kova içerisinde oturduğu yerden ayağa kalkmasının ve dengesinin bozulmasına sebep olmasının, dönme dolabın durduğundan emin olmadan, kova içerisinde ayakta dururken dönme dolabının kovasının demirine tutunmaya devam etmeyerek kendi sağlık ve güvenliğini sağlamak için gereken dikkat ve özeni göstermediğini, bilirkişi raporunda en yüksek kusur oranının davacıya ait olduğunu, zarar görenin ağır kusurunun olaydaki nedensellik bağını kestiğini, dolayısıyla davanın müvekkili kurum yönünden reddinin gerektiğini, dava konusu olayda tazminat davalarında bulunması gereken şartlardan kusur unsurunun Niğde Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü yönünden gerçekleşmediğini ve Niğde Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün kusursuz olduğunun bilirkişi raporlarında da yer aldığını, meydana gelen kazada ihmal, kusur vesaire sebeplerle sorumluluğu doğabilecek davalıların diğer davalılar olduğunu, bilirkişi raporunda Niğde Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ile beraber kusursuz bulunan Niğde Belediyesi yönünden reddine karar verildiğini, dolayısıyla kusursuz bulunan kurum yönünden davanın reddinin gerektiğini, neticeten yukarıda arz edilen nedenler ile yerel mahkeme kararının kaldırılarak müvekkili kurum yönünden davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı Filiz Müteahhitlik Turizm... Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle: yerel mahkemece yapılan yargılama neticesinde her ne kadar davalılar ..., Öztuğrul İnş. Taah....Ltd. Şti., ... aleyhine açılan tazminat davasının kısmen kabulü ile kısmen reddine şeklinde karar vermekle birlikte maddi tazminat ve manevi tazminata ilişkin verilen kararda sadece müvekkili ve diğer davalı bakanlığın müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmak suretiyle karar verilmesi yoluna gidildiğini, diğer davalılar hakkında herhangi bir karar verilmediğini, anılan kararın infazı bakımından büyük sıkıntılara yol açacağını, müvekkili şirketin herhangi bir kusurunun olmadığını, davacının Niğde İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne bağlı Sevgi Evleri denilen işyerinde bakıcı anne olarak çalıştığını, sözleşmeye göre çalışanların özlük işlemlerinden müvekkili şirketin yapılacak işler, çalışma şart ve koşullarından ise davalı ... İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünün sorumlu olduğunu, davacının dönme dolaba iradesi ile bindiğini, müvekkili şirketin meydana gelen kazada herhangi bir kusurunun olmadığını, tanık beyanları ile meydana gelen kazada davacının öğrencileri ile birlikte dönme dolaba iradesi ile bindiği, davacının dönme dolaba binme gibi bir zorunluluğunun söz konusu olmadığı ve davacının dönme dolaba binmesi halinin davacının görevi kapsamında olmadığı hususlarının açıklığa kavuştuğunu, fakat yerel mahkemece yapılan yargılamada bu yönde herhangi bir araştırma ve inceleme yapılmadığını, hükme esas teşkil eden kusur bilirkişi raporlarının eksik incelemeye dayalı olduğunu, zira Yargıtay içtihatları ile sabit olduğu üzere meydana gelen kaza sebebiyle iş sağlığı ve güvenliği konusunda müvekkili şirketin alması gereken önlemlerin neler olduğu konusunda ayrıntılı olarak tespit edilmesi gerektiğini, dosya kapsamında yer alan 08.03.2016 tarihli bilirkişi raporu ve 31.08.2016 tarihli bilirkişi kurulu raporu ile SGK inceleme raporu ve ceza dosyasında alınan raporların hiçbir şeklide örtüşmediğini, dosya kapsamındaki hesap bilirkişi raporunda yapılan hesaplamaların hangi oran, hangi ücret ve hangi kriterler esas alınarak yapıldığı hususunun açık ve anlaşılır olmadığını, öte yandan yapılan maddi tazminat hesabının da yüksek olduğunu, yapılan hesaplamada mahsup edilen miktara dair herhangi bir açıklığın söz konusu olmadığını, yerel mahkemece yapılan yargılama neticesinde takdir olunan maddi ve manevi tazminat miktarından davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmasının ve takdir olunan maddi tazminatın tamamına ve manevi tazminata kaza tarihinden itibaren faiz işletilmesi halinin kabulünün mümkün olmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla takdir olunan maddi ve manevi tazminat miktarından müvekkilinin ancak kusuru oranında sorumlu tutulması gerektiğini, neticeten yukarıda arz edilen nedenler ile yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı Niğde İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünün taşeronu olan Filiz Müteahhitlik Tur. Gıda Deri Temizlik İş. Tic ve San. Ltd. Şti. bünyesinde öğretmen olarak çalıştığı, olay tarihinde, davalı Bakanlığın oluru ile kurumda kalan çocukların lunaparka götürüldüğü, davacının da öğretmen olarak çocuklarla birlikte gittiği, öğrencileri ile birlikte dönme dolaba bindiği ve dönme dolabın arızalı olması nedeniyle düşerek yaralandığı ve %100 oranında malul kaldığı, davacının, davalı Bakanlığın olur düzenlenen etkinlikte işveren tarafından görevlendirilerek lunaparka öğrencileri ile birlikte gitmesi ve lunaparkta kaza geçirmesi sonucu yaralanması olayının 5510 sayılı Yasa'nın 13/1-b maddesince iş kazası olduğu, dava dışı kurum tarafından yapılan tahkikatta da olayın iş kazası olduğu kabul edilerek davacıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış olduğu, davalı Bakanlığın bu yöndeki istinaf talebinin yerinde olmadığı, davacının, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı Niğde İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünün davalı Filiz Müteahhitlik Turz. Gıda Deri Tem. İş Tic. ve San. Ltd. Şti. ile yapmış olduğu hizmet alım sözleşmesi kapsamında çalıştığı ve davalı bakanlık ile şirket arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu, davalı Lunapark işleticisi Öztuğrul İnş. Taah. Hayv. Tar. Ürün. Nak. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin kazanın meydana gelmesinde %35 oranında kusurlu olduğu, (bu şirketin kusuru içinde şirket sahibi ...'un %10 oranında kusurlu olduğu) ...'ın kazanın meydana gelmesinde %40 oranında, dava dışı Şeyho Öksüz'ün de %5 oranında kusurlu olduğu, davalı Filiz Müteahhitlik Turz. Gıda Deri Tem. İş Tic. ve San. Ltd. Şti'nin kazanın meydana gelmesinde %20 oranında kusurlu olduğu, kendisine kusur atfedilmeyen bakanlığın anılan iş kazası nedeniyle asıl işveren olması nedeniyle alt işverenin kusurundan asıl işveren olarak sorumlu olduğu, mahkemece faizin olay (kaza) tarihinden işletildiği, Yargıtay 21. HD. Yerleşik içtihatları da dikkate alındığında olay tarihinden itibaren faiz işletilmesinde bir aykırılık bulunmadığı, davanın teselsül hükümlerine dayalı olarak açılmış olduğu, işveren konumundaki Bakanlık ve davalı Filiz Müteahhitlik....Ltd.Şti yönünden davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Yasa'nın 21/1.fıkrası, 3. kişi konumundaki ... ve Öz Tuğrul İnşaat....Ltd.Şti. yönünden ise 21/4 üncü fıkrası olduğu, her iki fıkra incelendiğinde, kanun koyucunun farklı sorumluluk esasları belirlendiği, işveren yönünden; gelirin ilk peşin değeri (gerçek zarar daha düşükse gerçek zarar miktarı) ile 3. kişiler yönünden ise gelirin ilk peşin değerinin yarısı ile rücu alacağına bir tavan öngördüğü, hal böyle olunca; teselsüle dayalı sorumlu olunan tutarların işveren ve 3. kişi yönünden ayrı ayrı belirlenmesi gerektiği, bilirkişinin , kurum tarafından bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin 5510 sayılı yasanın 21/1 ve 21/4 maddesi gereğince rücu edilecek miktarı belirlenerek 6098 Sayılı BK. 55. Maddesi gereğince mahsup edilerek davacının maddi zararı hesaplandığı, davalılar arasında teselsül bulunduğundan tüm davalıların toplam kusur oranında belirlenen zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmalarında usulsüzlük bulunmadığı, ancak, mahkemece gerekçeli kararda hükmedilen maddi ve manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline dediği ve hüküm fıkrasının başlık kısmında tüm davalılar yönünden davanın kısmen kabulüne şeklinde hüküm kurduğu halde hükmedilen tazminatların sadece davalı bakanlık ve davalı Filiz Müt. Tur. Gıda Deri Tem. İş. Tic. ve San. Ltd. Şti.'nden tahsiline şeklinde hüküm kurmasınıın maddi hata niteliğinde olduğu, hükmün bu yönden düzeltilmesi gerektiği gerekçesiyle;

1-Davalıların istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nin 353/1-b.2 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, ilk derece mahkemesi hükmü yerine geçmek üzere;

-Davacı tarafından davalılar ..., Öztuğrul İnş. Taah. Hayv. Tarım Ürünl. Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti., Filiz Müt. Tur. Gıda Deri Tem. İş. Tic. ve San. Ltd. Şti., ... aleyhine açılan tazminat davasının kısmen kabulü ile kısmen reddine,

-Sabit olan 304.327,55 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 28.05.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ..., Öztuğrul İnş. Taah. Hayv. Tarım Ürünl. Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti., Filiz Müt. Tur. Gıda Deri Tem. İş. Tic.ve San. Ltd. Şti. ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığından müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

3-Davacı için 80.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 28.05.2011 tarihinden itibaren yasal faiziyle davalılar ..., Öztuğrul İnş. Taah. Hayv. Tarım Ürünl. Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti., Filiz Müt. Tur. Gıda Deri Tem. İş. Tic.ve San. Ltd. Şti.ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığından müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ..., Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı davalı ..., Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, sigortalının iş kazası nedeniyle sürekli iş göremezliğe uğraması sonucu maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanun'un 417 inci maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 13 ncü Maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunun 2 inci ve 77 inci maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunun 4 ncü Maddeleridir.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz kapsam ve nedenlerine göre, davalı ..., Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekilince temyiz sebebi olarak ileri sürülen sebeplerin aynı zamanda istinaf sebebi olarak daha evvelce ileri sürüldüğü, Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesinde açıklandığı şekilde incelenerek istinaf başvurusunun değerlendirildiği, bu yönle Bölge Adliye Mahkemesince oluşturulan gerekçenin yerinde olduğu dikkate alındığında kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davalı ..., Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.