Esas No: 2023/10289
Karar No: 2023/12038
Karar Tarihi: 29.11.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/10289 E.  ,  2023/12038 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/44 E., 2023/935 K.

KARAR : Davanın reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ: Van 2. İş Mahkemesi

SAYISI : 2020/255 E., 2021/492 K.

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmak suretiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı yanında 02.05.2016 tarihinden 13.02.2019 tarihine kadar fizyoterapist olarak olarak çalıştığını, müvekkilinin çocukların rehabilite edildiği rehabilitasyon merkezinde haftanın 5 günü sabah 08:00 ile 17:00 arasında çalıştığını, müvekkilinin çalıştığı süre içerisinde hiç yıllık izin kullanmadığını, doğum izninin de kullanıldırıldığını, bunlara rağmen müvekkiline yıllık ücretli yasal haklarının ödenmediğini, müvekkilinin davalı iş yerinde çalıştığı en son dönemde aylık 5.000.00 TL maaş aldığını ancak çalıştığı süre boyunca asgari ücretin çok üstünde maaş almasına rağmen primlerinin SGK'ya asgari ücret olarak bildirildiğini belirterek açıklanan nedenlerle fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin sigorta prim kazancının gerçek maaşına göre yeniden düzenlenmesi ve SGK'ya yatırılması için hizmet tespit davasının kabulüne, 100,00 TL kıdem tazminatı, 100,00 TL ücret ve 100,00 TL yıllık izin alacağı olmak üzere toplam 300,00 TL'nin bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hizmet tespiti davalarının kamu düzenine ilişkin olduğunu, çalışma olgusunun hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde ortaya konması gerektiğini, davacının dava açmadan önce müvekkili Kuruma müracaat etmediğinden dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkili ile akdettiği iş sözleşmesini süresi dolmadan başka bir Kurumla anlaşmasından dolayı tek taraflı olarak ve haksız bir şekilde feshettiğini, davacının son ay maaşının 5.000,00 TL olduğu iddiasının gerçeği yansıtmadığını, davacı tarafın tek taraflı olarak haksız bir şekilde iş akdini feshederek müvekkili kurumu mağdur ettiği gibi aynı zamanda iş etiğine aykırı olarak müvekkili şirkette kaydı devam eden bir kısım öğrencileri yeni anlaştığı rehabilitasyon merkezine götürerek müvekkilini zarara uğrattığını, davacı tarafın iyi niyet kurallarına aykırı olarak hareket ettiğini belirterek açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "Davanın kabulü ile

-Davacının, davalı Özel ... Zihinsel Engelliler Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi İnş. ve San. Tic. Ltd. Şti. yanındaki çalışmalarına ilişkin olarak SGK'ya bildirilmesi gereken aylık PEK tutarlarınının ve dönemlerinin,

2011 yılı Eylül ayındaki 26 gün için brüt 3.319,38 TL,

2011 yılı Ekim ayında aylık brüt 3.830,06 TL,

2011 yılı Kasım ayındaki 15 gün için brüt 1.915,03 TL,

2012 yılı Mart ayındaki 10 gün için brüt 1.352,19 TL,

2012 yılı Nisan ayında aylık brüt 4.056,57 TL,

2012 yılı Mayıs ayında aylık brüt 4.056,57 TL,

2012 yılı Haziran ayında aylık brüt 4.056,57 TL,

2012 yılı Temmuz ayında aylık brüt 4.303,67 TL,

2012 yılı Ağustos ayında aylık brüt 4.303,67 TL,

2012 yılı Eylül ayında aylık brüt 4.303,67 TL,

2012 yılı Ekim ayında aylık brüt 4.303,67 TL,

2012 yılı Kasım ayında aylık brüt 4.303,67 TL,

2012 yılı Aralık ayında aylık brüt 4.303,67 TL,

2013 yılı Ocak ayında aylık brüt 4.478,01 TL,

2013 yılı Şubat ayında aylık brüt 4.478,01 TL,

2013 yılı Mart ayında aylık brüt 4.478,01 TL,

2013 yılı Nisan ayında aylık brüt 4.478,01 TL,

2013 yılı Mayıs ayında aylık brüt 4.478,01 TL,

2013 yılı Haziran ayında aylık brüt 4.478,01 TL,

2013 yılı Temmuz ayında aylık brüt 4.634,72 TL,

2013 yılı Ağustos ayında aylık brüt 4.634,72 TL,

2013 yılı Eylül ayında aylık brüt 4.634,72 TL,

2013 yılı Ekim ayında aylık brüt 4.634,72 TL,

2013 yılı Kasım ayında aylık brüt 4.634,72 TL,

2013 yılı Aralık ayında aylık brüt 4.634,72 TL,

2014 yılı Ocak ayında aylık brüt 4.900,83 TL,

2014 yılı Şubat ayında aylık brüt 4.900,83 TL,

2014 yılı Mart ayında aylık brüt 4.900,83 TL,

2014 yılı Nisan ayında aylık brüt 4.900,83 TL,

2014 yılı Mayıs ayında aylık brüt 4.900,83 TL,

2014 yılı Haziran ayında aylık brüt 4.900,83 TL,

2014 yılı Temmuz ayında aylık brüt 5.189,12 TL,

2014 yılı Ağustos ayında aylık brüt 5.189,12 TL,

2014 yılı Eylül ayında aylık brüt 5.189,12 TL,

2014 yılı Ekim ayında aylık brüt 5.189,12 TL,

2014 yılı Kasım ayında aylık brüt 5.189,12 TL,

2014 yılı Aralık ayında aylık brüt 5.189,12 TL,

2015 yılı Ocak ayında aylık brüt 5.497,99 TL,

2015 yılı Şubat ayında aylık brüt 5.497,99 TL,

2015 yılı Mart ayında aylık brüt 5.497,99 TL,

2015 yılı Nisan ayında aylık brüt 5.497,99 TL,

2015 yılı Mayıs ayında aylık brüt 5.497,99 TL,

2015 yılı Haziran ayında aylık brüt 5.497,99 TL,

2015 yılı Temmuz ayında aylık brüt 5.827,46 TL,

2015 yılı Ağustos ayında aylık brüt 5.827,46 TL,

2015 yılı Eylül ayında aylık brüt 5.827,46 TL,

2015 yılı Ekim ayında aylık brüt 5.827,46 TL,

2015 yılı Kasım ayında aylık brüt 5.827,46 TL,

2015 yılı Aralık ayında aylık brüt 5.827,46 TL,

2016 yılı Ocak ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2016 yılı Şubat ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2016 yılı Mart ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2016 yılı Nisan ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2016 yılı Mayıs ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2016 yılı Haziran ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2016 yılı Temmuz ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2016 yılı Ağustos ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2016 yılı Eylül ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2016 yılı Ekim ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2016 yılı Kasım ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2016 yılı Aralık ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2017 yılı Ocak ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2017 yılı Şubat ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2017 yılı Mart ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2017 yılı Nisan ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2017 yılı Mayıs ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2017 yılı Haziran ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2017 yılı Temmuz ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2017 yılı Ağustos ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2017 yılı Eylül ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2017 yılı Ekim ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2017 yılı Kasım ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2017 yılı Aralık ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2018 yılı Ocak ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2018 yılı Şubat ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2018 yılı Mart ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2018 yılı Nisan ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2018 yılı Mayıs ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2018 yılı Haziran ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2018 yılı Temmuz ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2018 yılı Ağustos ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2018 yılı Eylül ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2018 yılı Ekim ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2018 yılı Kasım ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2018 yılı Aralık ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2019 yılı Ocak ayında aylık brüt 6.993,89 TL,

2019 yılı Şubat ayındaki 13 gün için brüt 3.030,69 TL olduğunun tespitine, dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Başkanlığı ve davalı Özel ... Zihinsel Engelliler Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi İnşaat ve San. Tic. Ltd. Şti. vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri

1.Davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, raporun ispat külfeti takdir mahkemeye ait olmak üzere 2010 Kasım TÜİK verilerine göre katsayı belirlenerek karar verildiğini, prime esas kazanç davalarının hizmet tespiti davalarının aksine geniş ispat serbestisinin bulunmadığını, bu davalarda yazılı delil veya delil başlangıcı bulunmaksızın tek başına tanık anlatımları ile belirlenen ücretin kabulünün mümkün olmadığını, kuruma bildirilen kazancın üzerindeki ücret iddiasının hukuksal geçerliliğe sahip düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları ve ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanabileceğini, yazılı delil ve ispat sınırı altında kalan miktarlar yönünden tanık dinlenebileceğini, bu miktarı aşan durumda ise yazılı delil başlangıcı bulunması halinde tanık dinlenmesinin mümkün olduğunu, bu hususta Yargıtay kararlarının bulunduğunu, TÜİK kayıtları ile sonuca gidilmesinin hatalı olduğunu, yazılı delil bulunmadığını, emsal ücret araştırmasında Türk Tabipler Birliği Van-Hakkari odası cevabında belirleme yapılmadığını, fizyoterapistler derneği tarafından verilen cevapta asgari ücret tarifesi bulunmadığını, TÜİK verilerine atıf yapıldığını, kriterlere göre değişiklik yapılabileceğini, bu nedenle ispat sınırını aşan miktarların kabulünün mümkün olmadığını, davacının kredi çekmek amacıyla ilgili makama sunulmak üzere verilen belgenin her zaman düzenlenmesinin mümkün belge olduğunu, bu belgenin ücret ispatında yazılı belge veya yazılı delil başlangıcı olarak kabulünün mümkün olmadığını, tanık beyanlarının 2012-2013-2014 yıllarına ilişkin ücret yönünde olduğunu, davacının dosyaya sunulan evrakta 2016 yılında da 5.000 TL aldığının belirtildiği, davacı tanıklarının ve davacının 5.000 TL aldığı yönündeki beyanlarının işçinin 7-8 yıl 5.000 TL maaş ile çalışmış olmasının hayatın olağan akışına aykırı olması nedeniyle gerçeğe aykırı olduğunu, davacı tarafça ücret miktarının ispat edilemediğini, beyanla ilk derece mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, dosyada toplanan deliller yetersiz olduğunu, davacının sadece tanık deliline dayandığını, kararın yeteri kadar yasal dayanağı barındırmadığını, tanık beyanına göre davacının 2012 yılından 2019 yılına kadar 5.000 TL ücret ile çalışmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, kredi çekmek için işveren tarafından verilen belgelenin her zaman düzenlenebilecek evrak olduğunun kabul edildiği halde başka bir somut delil bulunmaksızın kabul kararı verilmesinin hatalı olduğunu, davalı tanığının beyanında davacının bu belgeyi kredi çekmek için istediğini, bu konuda yönetici konumunda olan tanığı belgeyi düzenlemesi konusunda zorladığını, bu belgenin talebi üzerine düzenlendiğinin açık olduğunu, ispat açısından HMK 200 inci maddesinde yazılı sınırı aşan miktarların yazılı delil ile ispatı gerektiğini, dosyada tanık beyanı dışında yazılı delil bulunmamasına rağmen tanık deliline dayalı şekilde düzenlenen rapora göre karar verilmesinin hatalı olduğunu, bu hususta Yargıtay kararlarının açık ve istikrarlı olduğunu, alınan bilirkişi raporunun yetersiz ve denetime elverişli olmadığını, hakimin davayı aydınlatma ve gerçeği bulma görevinin bulunduğunu, hak düşürücü sürenin oluştuğunu, bordro tanıklarının dinlenmesi gerektiğini beyanla ilk derece mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "İnceleme konusu somut olayda; mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporunda TÜİK 2010 yılı dönemine oranlama yapılarak prime esas kazanç tespitinin yapıldığı, ancak dosyada tanık anlatımları dışında davacının iddia ettiği 5.000 TL ücretin bulunduğu yönünde yazılı delil, banka ödeme belgesi vb. Belgelerin bulunmadığı, davacının kredi çekmek amacıyla işveren tarafından bankaya verilen belgenin her zaman düzenlenebilecek belgelerden olması nedeniyle yazılı delil veya yazılı delil başlangıcı olarak kabulünün mümkün olmadığı değerlendirilmiştir. Dairemizce davacının asgari ücret ile çalışmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu gerekçesiyle kaldırma kararı verilmiş ise de hizmet döküm cetvelleri, davalı şirkete ait iş yeri kayıtları ve bordrolar, Milli Eğitim Bakanlığı kayıtları, emsal ücret araştırma tutanakları, Yargıtay içtihatlarında belirtilen mahkememizce yapılan araştırmalar ve tüm dosya kapsamının tetkik edilmesi neticesinde, mahiyeti prime esas asgari kazanç tespitine ilişkin davalarda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 200 maddesinde yazılı sınırları aşan, ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunduğu, üzere ücret miktarı HMK 200 üncü maddesinde belirtilen sınırları aşıyorsa, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe haiz olarak düzenlenmiş bulunmak kaydıyla, işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle ispatının mümkün olduğu, yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için veya bu miktar üzerinde olsa bile varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgelerin bulunması halinde tanık dinletilmesi mümkün olduğu, hizmet sözleşmesi niteliği gereği devri edim sözleşmelerden olup, sözleşmenin belirsiz süreli olduğu durumlarda ise ücrete ilişkin ihtilafta tanıkla ispatın sınırının 1 yıllık ücret üzerinden belirlenmesi gerektiği, davacının iddia ettiği prime esas asgari kazanç ücret miktarının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda belirtilen miktar sınırını aştığı, tanıkların bilgisi ve görgüsüne başvurulduğu, ancak dosya kapsamında davacının iddiasını ispatlayacak yazılı delil başlangıcı bulunmadığı gibi dosyaya getirtilen TÜİK emsal araştırmalarının hükme esas alınmasının tek başına mümkün olmadığı anlaşıldığından yasal mevzuat ve Yargıtay içtihatları doğrultusunda usulünce ispat edilemeyen prime esas kazanç iddiası bakımından ret karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi hatalıdır." gerekçelerine dayalı olarak "A-Davalı şirket vekili ile davalı Sosyal Güvenlik Kurumu vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, Van 2. İş Mahkemesinin 29/09/2021 tarih ve 2020/255 Esas, 2021/492 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince kaldırılmasına,

B-Davanın reddine," karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; emsal ücrete ilişkin yapılan araştırma sonucu elde edilen verilerin, davacının prime esas kazancının asgari ücrette olmadığının en açık kanıtı olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesince davalıların istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmesi gerektiği halde, yazılı şekilde karar verilmesinin hatalı olduğunu beyanla, kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, prime esas ücretin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 80 inci madde hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgisinden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.