Esas No: 2022/6562
Karar No: 2024/2984
Karar Tarihi: 17.04.2024

**11. Hukuk Dairesi         2022/6562 E.  ,  2024/2984 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2019/2880 Esas, 2022/1205 Karar

HÜKÜM : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Marmaris 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2015/371 E., 2019/182 K.

Taraflar arasındaki menfi tespit ve tazminat, davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalıya ait .... adıyla bilinen işyerini, işletmesini mevcut demirbaşlarıyla birlikte toplam 249.800,00 euro karşılığında devri hususunda taraflar arasında 14.11.2014 tarihinde sözleşme düzenlendiğini, sözleşme kapsamında davalıya 122,000,00 euronun peşin kalan miktarın ise 20.01.2015 tarihinde 17.800,00 euro, 31.10.2015 tarihinde 55.000,00 euro 31.10.2016 tarihinde de 55.000,00 euro olmak üzere 14.11.2014 tanzim tarihli senetler verildiğini, davalının sözleşmeye aykırı davranarak sözleşmede belirtilen mallar ile imalat ve işletmeyi yasaya uygun şekilde devir ve teslim etmediğini, ödenen bedellere ilişkin fatura kesmediğini, işletmenin ayıplı olarak devredildiğini, işletmedeki imara aykırılık nedeni ile ruhsat alınamadığını, işletme faaliyetine başlayamadığını, plan tadilat değişikliğine giderek imara aykırılığın giderilmek zorunda kalındığını, sözleşmenin imzalanmasından 9 ay sonra Marmaris Noterliğinden devir sözleşmesi imzalandıktan sonra ruhsat alabildiğini, ruhsat alabilmek içinde ayrıca davalının Marmaris Belediyesine olan 25.000,00 TL'ye varan borcu ödediğini, ruhsat alamaması nedeni ile restoranlar, acenta ve firmalarla anlaşma yapılamadığı için müşteri ve gelir kaybına uğradığını, işletmenin imara uygun hale getirmesi için yapılan masraflar ile birlikte 100.000,00 TL'ye varan harcama yaptığını, bu süreçte yaklaşık 550.000,00 TL gelir kaybı zarara uğradığını, KDV indiriminden faydalanamadığını belireterek; oluşan zararın tespiti ile davalıdan tahsilini, söz konusu zararın sözleşme kapsamında verilen 14.11.2014 tanzim 31.10.2015 ödeme tarihli 55.000,00 euro ve 14.11.2014 tanzim 31.10.2016 ödeme tarihli 55.000,00 euro senet bedelden mahsup edilmesini, senetlerin ödeme tarihlerinin 9 ay sonraya bırakılmasını, icra takibine konu olması halinde icranın geri bıraktırılmasını, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davacılar vekili İlk Derece Mahkemesinin 18.10.2017 tarihli ara kararı ile davacıların taleplerinin açıklatılmasının istenmesi üzerine, 24.10.2017 tarihli dilekçesiyle davanın taraflar arasındaki 14.10.2014 tarihli sözleşmenin feshi, sözleşmeye binaen verilen ve henüz ödenmeyen kambiyo senetleri nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile zararın tahsili istemine ilişkin olduğunu belirtmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sözleşmenin damga vergisini yatırılması ve dava dilekçesinde ileri sürülen miktar üzerinden eksik harcın tamamlatılması gerektiğini, taraflar arasında 14.11.2014 günlü işyeri devir sözleşmesi düzenlendiğini, ruhsat devrinin sözleşmenin konusu olmadığını, devir sözleşmesi ile işyerinde bulunan tüm demirbaşların faal ve işler vaziyette davacılara teslim edildiğini, sözleşmeden sonra davacılar, taşınmaz maliki ile kira sözleşmesi yaparak ve ruhsat başvurusu yaptığını, işyerinin devir edildiği tarih itibariyle işyerinde ayıplı bir imalat ve ayıplı bir durum bulunmadığını, iş yerinin ruhsatı ve TPDAK belgesi bulunduğunu, davacıların talebi üzerine ayrıca 15.07.2015 tarihinde ruhsat devir sözleşmesi yapıldığını, davalının ilk sözleşmede ruhsat devri yükümlülüğü bulunmadığını, davalı şirketin sözleşmeye aykırı davranmadığını, davacıların dava konusu işyerini görerek, inceleyerek teslim aldıklarını, sözleşmede faturaların ne zaman kesileceğine dair bir düzenleme bulunmadığını, sözleşmenin imzalanması anında davacılara ait bir vergi kaydı olmadığı için fatura kesilmesi mümkün olmadığını, faturaların Kasım 2015 itibariyle kesildiğini, davalının ruhsat alındıktan sonra projeye aykırı bir imalatı bulunmadığını, sunulan belgelere göre işyerinin ruhsatsız olduğu için mühürlendiğini, imar ve projeye aykırılıktan bahsedilmediğini, davacıların taşınmazda her hangi bir imalat yapmadıklarını, taraflar arasında yapılan sözleşmede ruhsat devir sorumluluğu bulunmadığını, henüz vadesi gelmeyen senetlerle ilgili olarak bir talepte bulunulmadığını, davalı şirketin belediyeye herhangi bir borcu bulunmadığını, davacıların ruhsat alamamasının sorumluluğu davalı şirkete yüklenemeyeceğini, davacıların işletmeyi açık tutarak ve faaliyette bulunduklarını, davacıların uğradığını iddia ettiği zararları kabul etmediklerini, zararın ıspat edilmesi gerektiğini, davalı şirkete ait belediyeye ödediğini iddia edilen bedel ile yapılan masraflara ilişkin ilişkin ödeme belgelerini sunulması gerektiğini, Kasım 2015 de fatura kesilen faturayı gider olarak kullanabileceğini, KDV indirimi zararı oluşmayacağını savunarak davanın reddine, yargılama giderlerinin ve vekâlet ücretinin davacılara yüklenmesine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davacılar tarfından taşınmazda yeniden ruhsat alınmasına engel bir imara aykırılık bulunduğu, bunun giderilmesi ve ruhsat alınabilmesi için taşınmazda tadilat yapıldığı, davalının belediyeye olan borcunun ödendiği ileri sürülmüş ise de davacının bu iddiasını doğrular nitelikte ödeme ve tadilat yapıldığını gösterir herhangi bir fatura veya ödeme belgesi vb. delil ibraz edilmediği gibi bilirkişi raporu ve belediye yazı cevapları içeriğinden davacı tarafından devralınan işletmenin imara aykırılık nedeni ile değil iş yerinin devralınmış olmasına rağmen işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın işletildiğinden bahisle kapatıldığı, iş yerinin devir tarihinden önce ruhsatı bulunduğu, devir tarihinden sonra ruhsat alınamaması nedeniyle davalıya kusur yüklenemeyeceği ve davacının ileri sürdüğü zararın da ispatlanamaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının sözleşmeye aykırı davranarak sözleşmede belirtilen mallar ile imalat ve işletmeyi yasaya uygun şekilde devir ve teslim etmediğini, ödenen bellere ilişkin fatura kesmediğini, işletmenin ayıplı olarak devredildiğini, işletmedeki imara aykırılık nedeni ile ruhsat alınamadığını, işletme faaliyetine başlayamadığını, plan tadilat değişikliğine giderek imara aykırılığın giderilmek zorunda kalındığını, müşteri ve gelir kaybına uğradığını, işletmenin imara uygun hale getirmesi için masraf yaptığını, bu süreçte gelir kaybı zarara uğradığını, KDV indiriminden faydalanamadığını, davalının mevcut ruhsatını iptal etmeyerek davacıları zarara uğrattığını, iş yerinin imara aykırılık nedeni ile mühürlendiğini, bilirkişi raporundaki tespitleri kabul etmediklerini, yeniden rapor alınması gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davacı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflar arasında düzenlenen sözleşme ile devredilen işletmeye ait olan ve devir tarihi öncesinde doğan mali, hukuki ve ticari her türlü sorumluğun devredene ait olduğunun kararlaştırıldığını, sözleşme konusu iş yeri imara aykırı olduğundan itfaiye raporu alınamadığını, bu nedenle Belediye tarafından ceza kesilerek ve iş yerinin kapatıldığını, iş yeri sezon başında kapandığından davacıların müspet ve menfi zararlara uğradığını, 14.11.2014 tarihli sözleşme ile bedeli ödenenen işletme ruhsatının devri için bir kez daha ödeme yaparak Marmaris 3. Noterliğinin 20.07.2015 tarihli iş yerinin işletme ruhsatı devir sözleşmesi yapıldığını, bilirkişi raporundaki tespitleri kabul etmediklerini, dava konusu işletmede imara aykırılık nedeniyle ruhsat alınamadığını, yeniden rapor alınması gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasındaki sözleşmenin iş yerinin ruhsatının devrini de kapsadığı belirtilmiş ise de sözleşme içeriğinde buna ilişkin bir ibareye yer verilmediği gibi ilgili mevzuat gereğince işletme devri halinde davacının işin devamı için belediyeden ruhsat alınması ve faaliyetini kendi adına devam edilmesi de zorunlu olduğu, taraflar arasında ayrıca ruhsat devri için 20.07.2015 tarihli yeni bir sözleşme yapılmış olması da göz önüne alındığında tarafların 14.11.2014 tarihli ilk sözleşme ile ruhsat devrini sözleşme konusu yapmadıklarının anlaşıldığı, sözleşmede kayıt altına alındığı üzere sözleşme tarihten sonraki iş ve işlemlerden kaynaklı hukuki, mali ve ticari her türlü sorumluluğun devralan davacılara ait olduğu, davacı tarafından sunulan belge içeriklerinden 06.04.2015 tarihinde yapılan denetimde davacılar tarafından " ... Restaurant " adı ile işletilen devir sözleşmesine konu işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadığından bahisle mühürlenerek kapatıldığının sabit olduğu, Marmaris Belediye Başkanlığı tarafından ... - ... adına " .... " işyeri unvanlı 24.07.2015 tarih ve 60(237856) sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği ve taşınmazın yapı kullanma izin belgesi verildiği, devir tarihinde ruhsatı bulunan, devirden sonra ilgili mevzuat gereğince yeni bir ruhsat çıkarılmaması nedeni ile kapatılan ve 20.07.2015 tarihli sözleşme sonrası yapılan başvuru üzerine 24.07.2015 tarihinde yeniden ruhsat verilen işletmenin ilk sözleşme tarihi olan 14.11.2014 tarihi ile yeni ruhsat tarihi olan 24.07.2015 tarihleri arasında kapalı kalması şeklinde gerçekleşen maddi olayda, davalının sözleşmeye aykırılık teşkil edecek, davalıya atfı kabil kusur olarak yüklencek bir eyleminin varlığı ispatlanamadığı gerekçesiyle davacılar vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalının sözleşme hükümlerine uymadığını, ayıplı mal nedeniyle davacıları zarar uğrattığını hem yerel mahkemeye hem de bölge mahkemesine işletmenin ayıplı olarak devir edilip edilmediğine ilişkin hususları işletmedeki tadilat ve belediyenin hatalı cevabına göre değerlendirildiğini, sözleşme konusu menkul malların bir kısmının teslimini yapılmadığını işletmenin usulüne uygun şekilde çalıştırılması ve ruhsat alınması için gerekli olan devir sözleşmesini noterde davalı tarafından yapılmasının 9 ay boyunca kaçınıldığını, bu nedenle zarara uğradıklarını, istinaf mahkemesi kararına gerekçe oluşturduğu bilirkişi raporunda, sadece taşınmazın keşif sırasında ki hali ele alındığını, davalının dava konusu işletmeyi devir ederken, işletmeyi tam olarak devir ettiğini göstermediğini, işletmede belediyece davacılardan istenen tadilatların yapılıp yapılmadığının incelenmediğini, eksik bilirkişi raporuna göre davalı taraf dava konusu işletmeyi tam ve eksiksiz olarak devretmiş gibi değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, davacılardan sonra dava konusu yerde kiracı olanların.... ile aralarında görülen Marmaris İcra Hukuk Mahkemesinin 2016/745 E., 2018/1005 K. sayılı ilamında, dava konusu işletmenin Marmaris Belediyesinden işletme ruhsatı alamayacağının ayıplı olduğunun tespit edildiğini, kiralayan Netsel Marina'nın kira alacağı talebinin ret edildiğini, kiralayanın dava konusu yerde ki imara aykırılık ayıbı yüzünden davayı kaybettiğini, bu dosya incelendiğinde haklılıklarının bir başka mahkemecede tespit edilmiş olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, söz konusu sözleşmenin ruhsat devrini içerip içermediği ve işletmede devir tarihinden önce ruhsat alınmasına engel olacak şekilde davalı tarafından imalat yapılıp yapılmadığı hususlarına ilişkindir.

Dava, taraflar arasında düzenlen sözleşmeye aykırılık nedeni ile oluşan zararın tespiti ile davalıdan tahsili ve ödenmeyen senetler nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2004 sayılı İcra İflas Kanun'un 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.