Esas No: 2022/4388
Karar No: 2024/867
Karar Tarihi: 08.02.2024

**11. Hukuk Dairesi         2022/4388 E.  ,  2024/867 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2020/797 Esas, 2022/411 Karar

DAVA TARİHİ :

HÜKÜM : Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Milas 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2017/486 E., 2018/597 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili idare tarafından haksız yere ödenen 7.918.342,90 TL (KDV dahil) orman izin bedellerinin, ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak ticari reeskont faizleriyle birlikte ...-Kemerköy Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş.'den tahsil ile yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı şirkete yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı yanın dava dilekçesinde belirtmiş olduğu iddiaların kabulünün, devir sonrası dönemi kapsayan orman izin bedelinin müvekkili şirketin sorumluluğu olmadığından taraflarınca iadesinin mümkün olmadığını, 23.12.2014 tarihli "Satış ve İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi" ile yapılan satış ve devrin; santralleri ile santrallerin üzerinde bulunduğu ve kullanımında olan taşınmazlarla ile bunlar üzerindeki yeraltı ve yerüstü düzenleri, binalar, tesis, makine ve teçhizat, cihazlar, taşıtlar, envanterinde kayıtlı diğer tüm maddi ve maddi olmayan varlıklar, demirbaşlar ile benzeri diğer varlıkları, ... Linyit İşletmesinin üzerinde bulunduğu ve kullanımında olan taşınmazlar ile üzerindeki yeraltı ve yerüstü düzenleri, binalar, tesis, makine ve teçhizat, cihazlar, taşıtlar, envanterinde kayıtlı diğer tüm taşınır ve taşınmazları kapsadığını, kapsam dışı bırakılan satış ve devre konu edilmeyen varlıkların münhasıran sözleşmede belirtildiğini, satış sözleşmesinde orman izinleri için istisnai bir düzenleme yapılmamış olmasından dolayı arazi için bedellerinin ödeme yükümlüsünün EÜAŞ olduğunu, kaldı ki satış sözleşmesi bedeli içinde, stokta bulunan kömürlerin bedelinin de sözleşmeye konulduğunu, sözleşme konusu varlıkların faaliyetleri ile ilgili olarak, devir tarihinden önceki döneme ait olan borçlar ile bunların ferileri ilgisine göre YEAŞ/EÜAŞ'a devir tarihi ve sonraki döneme ilişkin olanların ise alıcıya ait olacağını, devir tarihinden öncekinin tahakkuk etmiş olmakla birlikte, ödeme vadesi devir tarihi ve sonrasına denk gelen ... vergisi taksitlerinin ödeme yükümlülüğünün alıcıya ait olacağını, davacı şirket tarafından orman izin bedellerinin devir tarihinden önce tahakkuk ettiğini ve sözleşme bedeline eklenerek şirket tarafından ödendiğini, Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından devirden sonra bir ödeme yapılması durumunun bir kez daha vurgulandığını ve böyle bir durumda devralan şirketin sorumlu olacağının ifade edildiğini belirterek, davacı şirketin taleplerinin kanun ve hukuka aykırı olmasından dolayı davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, Yüksek Planlama Kurulunun 30.07.2015 tarihli ve 2015/T-14 sayılı kararı ile, YEAŞ ve KEAŞ'ın herhangi bir faaliyet konusu kalmadığı için tüzel kişilikliklerinin sonlandırılması amacıyla bütün hak ve vecibeleriyle davacı EÜAŞ Genel Müdürlüğüne devredilmek suretiyle tasfiyesinin yapıldığı; devirden sonra davacı kurumca orman izin bedellerinin ödendiği, bilimsel verilerden yararlanılarak hazırlanan denetime elverişli bilirkişi raporunda belirtildiği üzere dava konusu edilen ödemelerin sözleşmenin imzalanmasından sonra davalılarca kullanılmış olduğu, sözleşme sonrası döneme ilişkin kısmın davalılardan talep edilebileceğinin belirlendiği; her ne kadar bilirkişi raporunda faiz başlangıç tarihi olarak 07.04.2016 olarak tespit edilmiş ise de davacı kurumca yapılan ihtarda 08.04.2016 tarihine kadar dava konusu bedellerin ödenmesi gerektiği ihtar edildiği, bu tarih itibari ile temerrüdün gerçekleşeceği gerekçesiyle; davanın kabulüne, 7.918.342,90 TL'nin 08.04.2016 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili idarece, devir sonrasına ait orman izin bedellerinin tahsilinin, davalı ... Kemerköy Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş.’den 28.03.2016 tarih ve 14701 sayılı yazı ile talep edilmiş olduğundan, borcun 07.04.2016 tarihinden değil 28.03.2016 tarihinden itibaren muacceliyet kesbedeceğinin belirtildiğini, ancak ilk derece mahkemesi tarafından, bu yöndeki itirazlarının dikkate alınmaksızın faiz başlangıç tarihinin 28.03.2016 tarihi yerine hatalı bir şekilde 08.04.2016 tarihine hükmedildiğini, ilk derece mahkemesi kararının sadece faiz başlangıç tarihi bakımından hatalı olan kısmının kaldırılarak, dava konusu alacaklarına 28.03.2016 tarihinden itibaren ticari reeskont faizi işletilmesi şeklinde hüküm kurulmasını talep ve istinaf etmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu YEAŞ ve KEAŞ tarafından devir tarihinden önce ödenmiş olan orman izin bedellellerinin de devir dosyasında yer aldığından müvekkili şirket tarafından sözleşme bedeline dahil olarak ödendiğini, davacının EÜAŞ, özelleştirme nedeni ile müvekkili şirket tarafından Özelleştirme İdaresine ödenmiş olan dava konusu bedellerin bu defa ikinci kez müvekkili şirketten tahsil etmek istediğini, müvekkili şirketin YEAŞ ve KEAŞ tarafından devir tarihinden önce ödenmiş olan orman izin bedelleri nedeniyle davacıya hiçbir ödeme sorumluluğu ve borcu bulunmadığını, dava konusu uyuşmazlığın; tamemen hukuki bir konu olduğunu, hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konular olduğunu, yetersiz bilirkişi raporuna göre hüküm tesisinin hukuka aykırı olduğunu, belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması talebi ile istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davaya konu uyuşmazlığın çözümü ... ve teknik bilgiyi gerektirmemekte olup taraflar arasındaki sözleşmenin yorumu ile ilgilidir. Bu hususla ilgili olarak da bilirkişiye başvurulmasına gerek olmadığı, bu sebeple mahkemece bilirkişiye başvurulmasına gerek olmamasına rağmen dava konusunda ayrıca ehil olmayan bilirkişiden alınan yetersiz rapor uyarınca karar verilmesinin doğru olmadığı, davacının söz konusu arazi izinleri için ödemesini sözleşmenin yapıldığı tarihten önce ve yıllık ücretin tümünü Orman Kanunu'nun 17/3 ve 18 ... maddelerinin uygulama yönetmeliği ile aynı Kanun'un 16 ncı maddesinin uygulama yönetmeliğinde belirtilen " arazi izin bedeli izin başlangıç tarihi esas alınarak bildirime gerek kalmaksızın her yıl defaten izin sahibi tarafından ödenir" hükmü gereğince izin başlangıcında defaten ödediği, davacının dayandığı sözleşme maddeleri ve yine sözleşmenin bütünü birlikte incelendiğinde satış ve devre konu olmayan varlıkların sözleşmede ayrıca gösterildiği, 8.2 ve 8.3 maddelerine göre davalının devirden sonraki dönemde ortaya çıkacak borçlardan sorumlu tutulacağı, 8.2 nci maddeye göre devir tarihinden önce tahakkuk etmiş olmakla birlikte, ödeme vadesi devir tarihi ve sonrasına denk gelen ... vergisi taksitlerini ödeme yükümlülüğünün alıcıya ait olacağının açıkça düzenlendiği, bu durumda davalı alıcının sözleşmeden önceki borçlardan sorumlu tutulmadığı, sözleşmeden önceki varsa borçlardan sözleşmeden sonra tahakkuk etmesi koşuluyla sorumlu olacağı, davacının ise söz konusu ödemeyi sözleşmeden önce defaten gerçekleştirdiği nazara alındığında davacı tarafından talep edilen bedelin işletme hakkı devir sözleşmesinde kararlaştırılan sözleşme bedeline dahil olduğunun kabulü gerektiği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf itirazlarının kararın kaldırılması sebep ve şekli nazara alındığında incelenmesine yer olmadığına, davalı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile davalının istinaf talebinin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına ve esas hakkında yeniden hüküm kurularak davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu orman izin bedellerinin, satış ve işletme hakkı devir sözleşmesinde kararlaştırılan sözleşme bedeline dahil edilmediğini, ihale süreci ve mevzuatının dikkate alınmadığını, sözleşme maddelerinin yanlış yorumlandığını, alacağın, orman iznine tabi orman arazilerinin, davalı firmaya devredilen ... ruhsatları ile bu ruhsatlar dahilindeki ... sahalarının işletme hakkı kapsamında, devir tarihinden sonra davalı firma tarafından kullanılmasından kaynaklı olarak talep edildiğini, sözleşmenin 8.2 ve 8.3 maddelerinde sayılan borçların sınırlayıcı değil örnekleyici nitelikte olduğunu, 01.12.2014 tarihinden evvel orman izninin kapsadığı dönem yönünden müvekkil İdare tarafından defaten ödenmiş olan orman izin bedellerinin, devir tarihinden sonra Yatağan Termik Enerji Üretim A.Ş.'nin kullanmaya başladığı izinler çerçevesinde devir tarihinden sonrasına denk gelen kısmı, müvekkil İdare ile Yatağan Termik Enerji Üretim A.Ş. arasında yapılan mahsuplaşma sonucunda müvekkil İdareye ödendiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, işletme hakkı devir sözleşmesine dayalı alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.