Esas No: 2020/5803
Karar No: 2021/4863
Karar Tarihi: 08.06.2021

**11. Hukuk Dairesi         2020/5803 E.  ,  2021/4863 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Diyarbakır 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 28.11.2018 tarih ve 2018/505-2018/988 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, ...-99 ekmeklik buğday çeşidinin 5042 sayılı Kanun kapsamında ıslahçı kuruluş Çukurova (Doğu Akdeniz) Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü adına koruma altına alındığını, tescilinin yapıldığını, müvekkili idarece bu çeşidin üretim hakkının "İnhisari Lisans" niteliğindeki 09.05.2005 tarihinde "Üretim Hakkı Satış Sözleşmesi" ile beş yıl için devralındığını, sözleşmenin 4. maddesi çerçevesinde beş yıllık sözleşme süresinin 2 yıl daha uzatıldığını, sözleşmenin 5.1/c.ı hükmü gereğince Enstitünün sözleşme döneminde bir başkasına lisans vermeyi yasakladığını, üçüncü kişiler yönünden sözleşmenin 6/r hükmü gereğince inhisari lisans hakkının içeriğine uygun olarak müvekkili idarenin yetkilendirildiğini, üretim hakkı lisans bedeli olarak müvekkili idarece tekel niteliğinde alınan lisans için ürün satış fiyatının %3'ü üzerinden bedel ödendiğini, Tigem Yönetim Kurulunun kararı ile 2011-2012 yılları için ... 99 sertifikalı buğday tohumu çeşidinin satış bedellerinin usulünce belirlenerek satış işlemlerinin bu rakam üzerinden gerçekleştiğini, kamuoyuna bu rakamların ilgili tarım sezonunda duyurulduğunu, yapılan araştırmalar sonucunda Diyarbakır Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğünden gelen 20.03.2012 tarihli yazı ile davalının inhisari lisans hakkı kapsamında bulunan çeşidi sertifikalandırmak sureti ile satış yaptığının öğrenildiğini, müvekkili idarenin elde edeceği gelirden mahrum kalmasına yol açtığını iddia ederek müvekkili idarenin ...-99 ekmeklik buğday tohumu üzerindeki inhisari üretim lisans hakkına tecavüzünün tespitine, lisans hakkı ihlal edilerek haksız sertifikalandırılıp piyasaya sürülen 3.008,450 Kg tohumluk miktarı üzerinden hesaplanan şimdilik 82.040,43 TL üretim hakkı tazminat bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 26.01.2016 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini 106.348,70 TL’ye çıkarmıştır.

Davalı vekili, asıl hak sahinin Çukurova Enstitüsü olduğunu, davacının dava açma hakkının olmadığını, 5402 sayılı Kanun'da belirtilen sürelerin geçtiğini, zamanaşımına uğradığını, ıslahçı hakkı verilen tohumun yeni olmadığını, davacının izni ile üretim yapıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece,iddia, savunma, uyulan bozma ilamı ve tüm dosya kapsamına göre, davaya konu edilen ...-99 ekmeklik buğday çeşidinin 5042 sayılı Kanun kapsamında ıslahçı kuruluş Çukurova (Doğu Akdeniz) Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü adına tescilinin yapıldığı, davacı idarece bu çeşidin üretim hakkı "İnhisarı Lisans" niteliğindeki 09.05.2005 tarihinde imzalanan 1. Noterliğinin 03790 yevmiyesinde kayıtlı "Üretim Hakkı Satış Sözleşmesi" ile beş yıl için devralındığı, sözleşmenin 4. maddesi çerçevesinde beş yıllık sözleşme süresinin ek 2 yıl daha uzatıldığı, sözleşmenin 5.1/c.ı hükmü gereğince Enstitününün sözleşme döneminde bir başkasına lisans vermeyi yasakladığı, üçüncü kişiler yönünden sözleşmenin 6/r hükmü gereğince inhisarı lisans hakkının içeriğine uygun olarak davacı idarenin yetkilendirildiği, üretim hakkı lisans bedeli olarak davacı idarece tekel niteliğinde alınan lisans için ürün satış fiyatının % 3'ü üzerinden bedel ödendiği, Tigem Yönetim Kurulu kararı ile 2011-2012 yılları için ... 99 sertifikalı buğday tohumunun satış bedellerinin usulunce belirlenerek satış işlemlerin bu rakam üzerinden gerçekleştirildiği, Diyarbakır Gıda Kontrol Labaretuar Müdürlüğünden 20.03.2012 tarih ve 913 sayılı yazı ile davalının inhisarı lisans hakkı kapsamında bulunan çeşidi sertifikalandırmak sureti ile satış yaptığının öğrenildiği, buna göre davalınında aralarında bulunduğu Avşar Tohumculuk Tarım Ür. ve İlt. San. Tic. Şti. 2.250.000 Kg, ... (Asya Ticaret) 3.008,450 Kg, Orhas İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. 1.708,500,00 TL olmak üzere usulsuz olarak lisans hakkını ihlal etmek suretiyle ayrı ayrı sertifkalandırma yapıldığının ortaya çıktığı, davalı tarafça ürünü piyasaya sürülerek davacı idarenin elde edeceği gelirden mahrum kalmasına yol açtığı ve davacı idarenin sözleşmeden doğan haklarının ihlal edildiği, Somut olayda bilirkişi raporuna göre davacının davalıdan talep edebileceği tazminat tutarı 106.348,70 TL olarak hesaplanmış ise de, Yargıtay bozma ilamındada değinildiği üzere bilirkişi raporunda hesap hatası yaptığı, bilirkişinin esas aldığı veriler ve değerler üzerinden mahkememizce re'sen yeniden hesaplama yapıldığında davacının davalıdan talep edebileceği tazminat tutarının KDV dahil 95.713,82 TL tazminata tekabül ettiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabul kısmen reddi ile; 95.713,82 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 4.903,41 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davalıdan alınmasına, 08.06.2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.