Esas No: 2022/7138
Karar No: 2023/6175
Karar Tarihi: 27.11.2023

**8. Hukuk Dairesi         2022/7138 E.  ,  2023/6175 K.**

**"İçtihat Metni"**

...

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2015/387 E., 2016/340 K.

VEKİLİ : Avukat ...

VEKİLLERİ : Avukat ..., Avukat ...

DAVA TARİHİ : ...

KARAR : Davanın kabulü

Taraflar arasındaki davanın sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı Hazine vekili tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

İlk Derece Mahkemesinin verdiği önceki karar Yargıtay tarafından bozulmuş olup, bozma ilamında özetle; "davanın taşınmazın aynına yönelik olması nedeniyle, mahkemece tarafların sunduğu delillerin ve davalı taşınmaz ya da taşınmazlara ilişkin kayıtların değerlendirilmesi bakımından keşif yapılmasının zorunlu olduğu belirtilerek keşif tutanağı yöntemince imzalanmadığından ve tutanağın son sayfası da dosyada bulunmadığından keşif, keşifte alınan beyanlar ve keşif sonrası bilirkişiler tarafından düzenlenen uygulamaları izleyip denetleme olanağı bulunmadığından, mahallinde yeniden yöntemince uzman bilirkişiler refakatinde keşif ve uygulama yapılarak tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda bildirdikleri ve bildirecekleri delillerin değerlendirilmesi, keşfe katılacak uzman bilirkişilerden yapılacak keşif ve uygulamaları izleyip denetlemeye olanak verir ayrıntılı rapor alınması, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek ulaşılacak sonuca göre bir karar verilmesi" gereğine değinilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda, davanın kabulüne, dava konusu 151 ada 441 ve 324 parsel ... taşınmazların davalı hazine adına olan tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiş; hüküm davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozma kararına uyulmuş ise de bozma gerekleri yerine getirilmemiş, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilmiştir. Şöyle ki; bozma kararından önce yapılan imzalı keşif tutanaklarına dosya içerisinde rastlanılmamakla birlikte keşif sonrasında alınıp dosya içinde yer alan bilirkişi raporları ile, bozma kararı sonrasında yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi raporlarının birbiri ile çelişmesine rağmen çelişki giderilmeksizin hükme esas alınan rapora hangi gerekçe ile üstünlük tanındığı açıklanmamıştır. Bununla birlikte fen bilirkişisinin krokisinde çekişmeli taşınmazların arasından dere geçtiği belirlenmesine ve keşif sırasında kot farkı oluştuğunun gözlemlenmesine rağmen, taşınmazların dere yatağı vasfında olup olmadıkları, dere yatağından kazanılıp kazanılmadıkları yada derenin aktif dere olup olmadığı, etki alanından kalıp kalmadığı, hususunda jeolog bilirkişisinden rapor alınmadan, fiili durumla örtüşmeyen rapora itibar edilerek sonuca gidilmiştir. Öte yandan dava konusu taşınmazlar içerisinde yer alan zeytin ağaçlarının yaşlarının tespiti ile yetinilmiş zeytin ağaçlarının aşı yaşları uzman bilirkişi tarafından belirlenmemiş, uyuşmazlığın çözümünde hava fotoğrafları, memleket haritası ve amenajman planından yararlanılmamıştır.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılması için İlk Derece Mahkemesince öncelikle, çekişmeli taşınmazların bulunduğu yörede 1965 yılında yapıldığı anlaşılan orman tahdidine ve bilirkişi heyetinin raporunda belirttiği 6831 ... Kanun'un 2/B maddesi uyarınca 1985 yılında yapılan çalışmaya ilişkin işe başlama, çalışma, işi bitirme ve sonuçlarının askı ilan tutanakları ile taşınmazın bulunduğu yeri orman tahdit sınır noktalarıyla birlikte gösterir onaylı orman tahdit harita örneği dosyaya getirtilmeli, yine yöreye ait en eski tarihli hava fotoğrafları ve memleket haritası ve amenajman planı ile zilyetlik şartlarının denetlenmesi bakımından tespit tarihi olan 1993 yılından 15, 20 ve 25 yıl öncesine ait hava fotoğraflarıyla, komşu parsellere ait kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları hükmen oluşmuş ise mahkeme karar örnekleri ilgili yerlerden getirtilip; yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3 kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek bir orman mühendisi bilirkişi, bir ziraat mühendisi bilirkişi, bir jeolog bilirkişisi bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi aracılığıyla yeniden keşif yapılmalı ve bu keşifte dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazın öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, evvelinde dere yatağı veya imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, mahalli bilirkişi ve tanık beyanları arasında oluşacak çelişkilerin gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmesine çalışılmalı; orman ve jeodezi- fotogrametri mühendisi bilirkişilerinden, dosya kapsamında bulunan hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aleti ile inceleme yaptırılmak suretiyle, taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, evveliyatı itibari ile dere yatağı veya imar ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadığını, imar ihyaya muhtaç yerlerden olması halinde hangi tarihte imar ihyaya başlandığı ve tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak hangi tarihten beri hangi tasarruflarla zilyet edildiğini, üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini, ağaçların cinsinin ne olduğu, hangi tarih itibariyle yaşının tespit edildiği açıkça belirtir ve önceki bilirkişi raporlarında yazan bilgilerin tartışıldığı ayrıntılı rapor düzenlettirilmeli, bilirkişiden dava konusu taşınmazın konumunun hava ve uydu fotoğrafları üzerinde gösterilmesi ve yukarıda değinilen çelişkilerin üzerinde önemle durulması istenilmeli; ziraat mühendisi bilirkişiden, taşınmazın toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmaz üzerindeki bitki örtüsünü, taşınmazın evveliyatı itibari ile imar ihyaya muhtaç yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu olmaya başladığı ve imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarını içerir, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı ve rapor içeriğinde taşınmazların üzerinde bulunan ağaçların (zeytinlerin) cins, yaş, aşı yaşı ve dağılımlarının belirtilmesi istenilmeli; fen bilirkişisinden ise, keşfi izlemeye ve bilirkişi ve tanık sözlerini denetlemeye elverişli ayrıntılı harita ve rapor düzenlemesi istenilmeli; jeolog bilirkişiden ise çekişmeli taşınmazın dere yatağında kalıp kalmadığı, derenin aktif dere yatağı olup olmadığı, yatak değiştirip değiştirmediği, aktif olma özelliğini kaybetmiş ise tam olarak hangi tarihte kaybettiğine ilişkin duraksamaya yer vermeyecek şekilde rapor düzenlettirilmeli ve bundan sonra iddia ve savunma çerçevesinde toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

İlk Derece Mahkemesince, bu hususlar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilmesi isabetsiz olduğundan, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davalı Hazine vekilinin temyiz itirazları yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün 6100 ... HMK'nin Geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 ... HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 1086 ... Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

27.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...