Esas No: 2024/4278
Karar No: 2025/3420
Karar Tarihi: 19.06.2025

**3. Hukuk Dairesi         2024/4278 E.  ,  2025/3420 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/1193 E., 2024/1482 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2023/485 E., 2024/239 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; kurum üyesi olan davalının 5174 sayılı ... ve ... Birliği ile Odalar ve ... Kanunu'nun (5174 sayılı kanun) 46. maddesi gereğince alım satım işlemlerini bildirerek tescil ettirmekle mükellef olduğunu, ... Tabi Maddeler ve Bu Maddelerin Alım Veya Satımlarının Tescili Hakkında Yönetmeliğin (yazılması) 15. maddesi gereğince, kurum üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemekle yetkili olduklarını, bu nedenle hakim kararı ile üyelerin defter ve evraklarını inceleme hakları olduğunu, taleplerine rağmen davalının, incelenmek üzere defter ve evraklarını teslim etmediğini ileri sürerek davalının 2018-2023 yıllarına ait defter/evrak ve alım satım faturalarının incelenip iade edilmek üzere kuruma teslimine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; ilgili Yönetmeliğin 5. maddesine göre; dayanıklı, stoklamaya elverişli ve çabuk bozulan mallardan olmayan maddelerin borsaya tabi olduğunu, bu nedenle şirketin iştigal konusu olan yumurta alım satımının borsaya tescilinin mümkün olmadığını, zira yumurtanın stoklamaya elverişli bir ürün olmayıp, kolay tüketilebilen ve çabuk bozulan bir ürün olduğunu, yumurtaya ilişkin borsada yazılı bir ilanın dahi bulunmadığını, davacının iddialarının mesnetsiz olduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; her ne kadar davalı iştigal ettiği alanın kümes hayvanlarından yumurta üretilmesi olduğundan bahisle borsaya kayıtlı mal olmadığını ileri sürmüş ise de, dava dilekçesi ekinde sunulan ... Kotasyon Listesi başlıklı yazı içeriğinde F-Çeşitli Besin maddeleri başlıklı yazı altında "yumurta 1500 adet" olarak yazılı olduğu, Yönetmeliğin 15. maddesi uyarınca davacı kurumun, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkili olup, bu amaçla hâkim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evraklarını inceleyebileceği gerekçesiyle; davanın kabulüne, davalı şirkete ait 2018-2023 yıllarına ilişkin ticari defter, evrak ve alım-satım faturalarının incelenip iade edilmek üzere davacı kuruma teslimine karar verilmiş; karara karşı, davalı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın dayanağı olan 5174 sayılı Kanunu'nun 46. maddesinde "... hakim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilirler." hükmünün mevcut olduğu, bu durumda Mahkemece sadece "incelemeye izin verilmekle" yetinilmesi gerekirken, "davalı şirkete ait 2018-2023 yıllarına ilişkin ticari defter, evrak ve alım-satım faturalarının incelenip iade edilmek üzere davacı kuruma teslimine," şeklinde teslime ilişkin hüküm kurulmuş olmasının hatalı olduğu gerekçesiyle; İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden söz konusu belgelerin, davacı tarafından incelenmesine izin verilmesi karar verilmiş; karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; iştigal konusu ürünün çabuk bozulan bir ürün olduğu için borsaya tabi olmadığını, bu nedenle açılan davada hukuki yararın da bulunmadığını, davacı tarafın haksız kazanç elde etmek amacıyla dava açtığını belirterek, kararın bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 5174 sayılı Kanun'un 46. maddesine dayalı defter ve belgelerin incelenmesine izin verilmesi istemine ilişkindir.

Temyizen incelenen kararda belirtilen gerekçeye ve özellikle 5174 sayılı Kanun'un uygulanmasına yönelik Yönetmeliğin 5/1 maddesi hükmüne göre, ilgili bakanlığın kotasyona alınacak mallar yönünden karar verme yetkisine sahip olduğu, ilgili borsa tarafından da buna istinaden ilan edilen listede "yumurta" ürününe yer verildiği, aynı Yönetmeliğin 15/1 maddesi hükmüne göre "Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidir. Bu amaçla hâkim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilir." düzenlemesine uygun olarak karar verildiğinin anlaşılmasına göre davalı tarafın temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.06.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.