Esas No: 2024/6754
Karar No: 2024/7630
Karar Tarihi: 03.07.2024

**10. Hukuk Dairesi         2024/6754 E.  ,  2024/7630 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/539 E., 2024/678 K.

KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Rize İş Mahkemesi

SAYISI : 2019/293 E., 2022/541 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, davacının 01.01.2013-01.01.2019 döneminde davalı nezdinde muavin ve şoför olarak çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

Fer'i müdahil Kurum vekili, davacının iddilarının soyut olduğunu, çalıştığını ispatlaması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının 01.01.2013 - 22.09.2017 ile 17.02.2018 - 31.12.2018 tarihleri arasında davalıya ait 1018702 sicil nolu ... Seyehat ve Tic. A.Ş. unvanlı iş yerinde sigorta primine esas kazancın alt sınırı üzerinden hizmet akdiyle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili, davacının çalışmasının ispatlanamadığını, tanık beyanları ile davacının idiaları arasında çelişki olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Fer'i müdahil SGKB istinaf dilekçesinde özetle; kabulüne karar verilen dönem yönünden fiili çalışmayı ispatlar nitelikte tanık beyanı olmadığını, mahkemece gerekli araştırma ve inceleme yapmaksızın, davanın kısmen kabulüne karar verildiğini belirterek İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler, tanık beyanları, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının 01.01.2013-01.01.2019 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesidir. 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

İnceleme konusu dosyada; davacı davalıya ait otobüste ilk yıllarda muavin olarak daha sonra şoför olarak çalıştığının tespitini istemiş, Mahkemece davacının 01.01.2013-22.09.2017 ve 17.02.2018-31.12.2018 tarihleri arasında davalıya ait ... seyahat ve Ticaret A.Ş. ünvanlı iş yerinde çalıştığına karar verilmiştir.

Somut dosyada davacının çalıştığı yönünde hüküm kurulan 1018702 sicil no.lu iş yerinin ... Seyahat Ticaret A.Ş. adına tescilli olduğu bildirilmiş olup, davalının anılan şirketin yönetici ortağı olduğu anlaşılmaktadır. Hizmet tespiti davalarında gerçek işverenin tespit edilerek onun hakkında hüküm kurulması gerekmektedir. Bu itibarla davacının çalıştığını iddia ettiği işverenin gerçek kişi mi yoksa tüzel kişi mi olduğu araştırılmalı, işverenin kim olduğu tespit edilmeli, HMK'nın 124 üncü maddesi gereğince davaya katılımı sağlanarak taraf teşkili sağlanmalı, göstereceği deliller toplanmak suretiyle elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.