Esas No: 2020/752
Karar No: 2021/5849
Karar Tarihi: 26.04.2021

**10. Hukuk Dairesi         2020/752 E.  ,  2021/5849 K.**

**"İçtihat Metni"**

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, pnömokonyoz meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik durumuna giren sigortalıya bağlanan gelir ve yapılan masraflar nedeniyle uğranılan Kurum zararının davalı işverenden rücuan tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, pnömokonyoz meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik durumuna giren sigortalıya bağlanan gelir ve yapılan masraflar nedeniyle uğranılan Kurum zararının davalı işverenden rücuan tahsili istemine ilişkin olup, davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunun 21 ve 76. maddeleridir.

01.11.1996 - 31.03.1998, 01.08.1998 - 14.09.2002 ve 01.02.2006 halen devam şeklinde davalı işverene ait 13285 no’lu diş lojistik destek faaliyetleri işyerinden tam bildirimli çalışması, 01.04.1998 - 15.07.1998 arası dava dışı ...Laboratuvar.... Ltd.Şti.’ne ait 1118366 no’lu diş laboratuarı, 01.08.2003 - 08.10.2004 arası Beşir Ceviz’e ait 1211206 no’lu diş ürünleri pazarlama ve 02.11.2004 - 31.01.2006 arası ...’e ait 1242385 no’lu diş lojistik destek işi işyerlerinden sigortalı çalışmaları bildirilen davacıya; ... Meslek Hastalıkları Hastanesinin 18.11.2011 Tarihli sağlık kurulu raporu ve epikrizi uyarınca 01.12.2011 tarihinden itibaren % 19,20 sürekli iş göremezlik oranı üzerinden gelir bağlanıştır.

Mahkemece verilen 05.10.2015 tarihli karar, Dairemizin 26.06.2018 tarih ve 2016/21 E., 2018/6118 K. sayılı ilamı ile “…yapılması gereken iş; sigortalıda meydana gelen meslek hastalığının vuku bulduğu iş kolunda işçi sağlığı ve iş güvenliğinde uzman bilirkişi ile göğüs hastalıkları uzmanı ve kimya mühendisinden oluşan bilirkişilerden rapor alınarak; işyeri koşulları, işin niteliği, yürütüm şartları, sigortalıda ki bünyesel faktörler ve dava dışı işverenler nezdinde geçen çalışmalar da dikkate alınarak, yukarıdaki ilkeler kapsamında yapılacak değerlendirmeyle kaçınılmazlık durumu irdelenmeli ve varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.” şeklinde açıklama yapılarak bozulmuş; Mahkemece bozma ilamına uyularak karar verilmiş ise de, bozma gereği yerine getirilmemiştir.

Eldeki davada, sigortalının, davalı işveren yanındaki çalışmalarından önce, dava dışı Grup Diş Laboratuarı, ...Diş Laboratuarı ve ... Diş Laboratuarı’nda çalıştığı yönündeki beyanları ve davalı işveren haricinde hizmet döküm cetvelinde de görülen 01.04.1998 - 15.07.1998 arası dava dışı ...Laboratuvar.... Ltd.Şti.’ne ait diş laboratuarı, 01.08.2003 - 08.10.2004 arası ...’e ait diş ürünleri pazarlama ve 02.11.2004 - 31.01.2006 arası...’e ait diş lojistik destek işi işyerlerinden sigortalı çalışmasının bildirildiğinin anlaşılması karşısında, Mahkemece, Kurum kayıtlarına geçen ve geçmeyen işyerlerindeki çalışma süreleri, işyeri koşulları, işin niteliği, bu işyerlerinde hangi ortamda ve ne görevle çalıştığı, sigortalıdaki bünyesel faktörler gerektiğinde tanık da dinlenmek suretiyle araştırılıp, bu işyerlerindeki çalışmaların sigortalıdaki meslek hastalığı sonucu oluşan sürekli iş göremezlik oranına etkisi olup olmadığı belirlenmeli, bu noktada dava dışı işyerlerinde ve meslek hastalığına sebep olmaya elverişli çalışmalarının geçtiği işyerlerinin bulunması halinde bu işverenlere de husumetin yöneltilmesi ile açılacak ek davalar ile bu davaya katılımlarının sağlanması, gerekirse sigortalının çalıştığı yerde keşif de yapılarak eksiklikler giderilmeli, meslek hastalığının, işin niteliğine göre tekrarlanan sebepler veya işin yürütüm şartlarına göre ortaya çıkan hastalık, sakatlık veya ruhi arıza halleri olduğu dikkate alınarak, meslek hastalığının engellenmesinde, iş güvenliği mevzuatına göre işverence hangi önlemlerin alınması gerekeceği, bu önlemlerin işverence alınıp alınmadığı ve alınmış önlemlere sigortalının uyup uymadığı irdelenerek; işverenin, mevzuatın kendisine yüklediği tedbirleri, sigortalının tecrübeli oluşu veya dikkatli çalıştığı takdirde önlem alınması gerekmeyeceği gibi bir düşünceyle önlem almaktan çekinemeyeceği, çalışma hayatında süregelen kötü alışkanlık ve geleneklerin varlığının da işverenin önlem alma ödevini etkilemeyeceği, işverenin, çalıştırdığı sigortalıların beden ve ruh bütünlüğünü korumak için yararlı her önlemi, amaca uygun biçimde almak, uygulamak ve uygulatmakla yükümlü olduğu gerçeğinden hareketle, meslek hastalığının oluşumunda davalının kusurunun belirlenmesi için içinde bir tabip (meslek hastalıkları konusunda uzmanlığı bulunan) üyenin de bulunduğu konunun uzmanı bilirkişilerden bu doğrultuda kusur raporu alınmalı, kusur irdelemesinde, meslek hastalığında, işverenin bu konuda her türlü tedbiri almış olsa bile, işin ve işyerinin niteliği sebebiyle bu hastalığın ortaya çıkması ihtimali nazara alınarak, şartların varlığı halinde belli orandaki bir kaçınılmazlığın olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Belirtilmelidir ki, kusur irdelemesinde, dava dışı işverenler yanındaki çalışmaların sigortalıdaki sürekli iş göremezlik oranına etkisi de belirlendikten ve davalı işyerindeki çalışmaları ile hastalığın oluşması ve ilerlemesi bakımından illiyet bağı olup olmadığı ile çalışılan işverenlerin kusurlu olduğu sonucuna varılacak olursa, birlikte kusurları olmayıp ayrı zamanlarda ve ayrı ortamlarda meslek hastalığının oluşmasına birbirleriyle irtibatlı olmaksızın katkılarının bulunması nedeniyle her işverenin sadece kendi kusuru oranındaki maddi zarar miktarından sorumlu tutulması gerektiği göz önünde bulundurulmak suretiyle yapılacak değerlendirme sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine, 26/04/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.