Esas No: 2021/22313
Karar No: 2022/14131
Karar Tarihi: 08.11.2022

**4. Hukuk Dairesi         2021/22313 E.  ,  2022/14131 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda verilen hükmün temyizen tetkiki davacı vekili ile davalı Botaş Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Vekili ve davalılar ..., ... ve ... vekillerince talep edilmiş, davalı Botaş Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. vekilince duruşma istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen 08.11.2022 Salı günü davacı vekili Av. ... ile davalı Botaş Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. vekili Av. ... geldiler. Temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan tarafların vekilleri dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Davacı vekili, Botaş Boru hattının yapımı esnasında kaynak makinesinden etrafa sıçrayan kıvılcımlardan dolayı orman yangını çıktığını, davalıların ihmali ve kusuru nedeniyle hektarlarca ormanlık sahanın yanarak kül olduğunu belirterek orman yangını nedeniyle oluşan zararın davalılardan tazminini talep etmiştir.

Davalılar vekilleri davanın reddi gerektiğini savunmuşlardır.

Mahkemece, yangının Botaş Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş., AZK İnş. A.Ş. ve Sutek İnş. A.Ş. konsorsiyumu arasında bağıtlanan sözleşme gereği doğalgaz boru hattı yapımı sırasında gerekli güvenlik önlemlerinin alınmaması neticesinde kaynak-taşlama sırasında akkor haldeki metal çapakların kurumuş buğday tarlasına sıçraması neticesinde çıktığı, yangının çıkışında davalılar Botaş Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş., AZK İnş. Tic. ve San. ile Sutek İnş. Tic. ve San. A.Ş., ..., ... ve ...'ın kusurlu oldukları gerekçesiyle adı geçen davalılar yönünden alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne, diğer gerçek kişi davalılar yönünden davanın reddine dair verilen ilk kararın davacı vekili ve davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin 15/03/2016 gün, 2015/15451 Esas ve 2016/3379 Karar sayılı ilamı ile; Mahkemece orman idaresinden yangınla ilgili tüm bilgi ve belgeler getirtilerek yanan alanın miktarı, emvallerin cinsi ve yangının türü (örtü-tepe vs) belirlendikten sonra konusunda uzman bilirkişilerden rapor alınarak şartları oluştuğu takdirde ağaçlandırma giderine hükmedilmesi gerekitiği, orman yangınına müdahale eden araçların kiralık olup olmadıkları, kiralık iseler sezonluk veya sadece o yangın için mi kiralık oldukları, özellikle kiralık olduğu anlaşılan helikopterlere ilişkin davacı idare ile helikopter sahipleri arasında kira sözleşmesi tanzim edilip edilmediği, böyle bir sözleşme varsa helikopter kullanım ücretinin ne şekilde belirlendiği, hiç kullanılmasa bile kira ücretinin ödenmesinin gerekip gerekmediği, fiilen kullanımın kira ücretine etkisinin araştırılması ve haklarındaki dava reddedilen davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ...,, ..., ..., ..., ... ve ... kendisini vekil ile temsil ettirmesine rağmen adı geçen davalılar yararına, karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca avukatlık ücretine hükmedilmemiş olmasının doğru olmadığı gerekçeleriyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde; ağaçlandırma giderinin üzerinde ağaç örtüsü bulunsun, bulunmasın yanan tüm alan için hesaplama yapılacağı, dosyanın güncel haliyle yeniden rapor tanzimi amacıyla bilirkişi kuruluna tevdii ile alınan son bilirkişi raporunun kurum tarafından hazırlanan tazminat raporunu destekler mahiyette bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 791.753,060 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar Botaş-Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş., AZK İnşaat Tic. San. A.Ş., SUTEK İnşaat Tic.San. A.Ş., ..., ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı tarafa verilmesine, diğer davalılar açısından davanın reddine, lehlerine dava red olunan davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... kendilerini vekille temsil ettirdiklerinden yürürlükte bulunan AAÜT. uyarınca belirlenen 56.637,65 TL nispi vekalet ücretinin davacı taraftan alınarak davalılar vekiline verilmesine karar verilmiş, karar davacı vekili ve davalı BOTAŞ - Boru Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş. vekili, davalılar ..., ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve bozmanın kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan yönlere ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi olanağı bulunmamasına göre davacının ve davalı Botaş ve gerçek kişi davalılar vekillerinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Davalı Botaş ve davalılar ..., ... ve ... vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince;

a) Dava, orman yangını nedeniyle uğranılan zararın ödetilmesi istemine ilişkindir.

Bozma kararı sonrası, mahkemece Bilecik Orman İşletme Müdürlüğünden orman yangın olayı ile ilgili olarak yanan alanın mikarı, emvallerin cinsi ve yangının türünü gösterir yangın ile ilgili tüm bilgi ve belgelerin çıkartılarak gönderilmesi istenilmiş, verilen cevabi yazıda, yanan alanın 127 Ha, emvallerin cinsi ve yangın türü, (tepe, örtü yangını) olduğu bildirilerek, yangın ile ilgili istenilen belgelerin tasdikli örneklerinin gönderildiği, bozma ilamı doğrultusunda rapor tanzimi bakımından 11.04.2018 tarihli bilirkişi heyeti raporu alındığı, raporla, yanan orman alanının 127 Ha, olduğu, yanan alan içinde şiddetli rüzgarın etkisiyle ağaçların sadece dalları ve yapraklarının yandığı, yanan orman alanının alt tabakasının yanması nedeni ile toprağın humus tabakasının yangından olumsuz yönde etkilenmesi söz konusu olmadığı, yangının 5,0 hektar orman alanında örtü yangını, 121,0 hektar orman alanında tepe yangını olduğu hususlarının belirlendiği ancak bozma kararımıza aykırı olarak; ağaçlandırılan SahaHa: Birim Fiyatı TL/Hektar Tutarı 127,0 Ha 4797,00 TL hesabı ile yangın etkisi altında kalan 127,0 Ha alanın tamamı için 114. maddeye göre kurum tazminat raporu gibi ağaçlandırma giderinin 609.218,00 TL. olduğu yönünde hesaplama yapıldığı anlaşılmıştır.

Dosya kapsamında, yanan alanın miktarı, emvallerin cinsi ve yangının türü belirlenmiş olmakla; yangın nedeniyle sadece hayatiyetini kaybeden - tepe yangını olan, 121,0 hektar orman alanı için ağaç sayısı belirlenerek, bu alan üzerinden hesaplanan ağaçlandırma giderine hükmedilmesi gerekir. Bu doğrultuda konusunda uzman bilirkişilerden rapor alınarak ve bu veriler dikkate alınarak ağaçlandırma giderine hükmedilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

b) Mahkemece verilen ilk karar Dairemizce, tazminat yönünden hükme esas alınan bilirkişi raporunda; idare tarafından düzenlenen “Yangın sicil fişi” ve “Yangın hasarat raporu” verileri aynen kullanılarak yangın söndürme gideri hesaplandığı, fakat orman yangınına müdahale eden araçların kiralık olup olmadıkları, kiralık iseler sezonluk veya sadece o yangın için mi kiralık oldukları, özellikle kiralık olduğu anlaşılan helikopterlere ilişkin davacı idare ile helikopter sahipleri arasında kira sözleşmesi tanzim edilip edilmediği, böyle bir sözleşme varsa helikopter kullanım ücretinin ne şekilde belirlendiği, hiç kullanılmasa bile kira ücretinin ödenmesinin gerekip gerekmediği, fiilen kullanımın kira ücretine etkisinin araştırılmadığı gereğine değinilerek bozulduğu, bozma sonrasında dosya kapsamına toplanan evrakların tetkikinden; yangının söndürülmesi için (28.06.2007) — (30.06.2007) tarihleri arasında, Balıkesir Orman Bölge Müdürlüğünden (bir) adet, Çanakkale Orman Bölge Müdürlüğünden (bir) adet, İzmir Orman Bölge Müdürlüğünden (iki) adet, Muğla Orman Bölge Müdürlüğünden (bir) adet olmak üzere (beş) adet helikopterin uçuş yaparak söndürme çalışmalarına katıldıkları, (9) adet dozer, (7) adet loder, (16) adet arazöz, (9) adet greyder, (8) adet treylerin de söndürme çalışmalarına katıldıkları, (24) adet pikap, (1) adet kamyonet, (6) adet minibüs-midibüs, (2) adet otobüs, (100) adet traktör ve (20) adet diğer vasıtaların da yangın söndürme çalışmalarma katıldıklarının belirtildiği, mahkemece bozma gereği yerine getirilmek üzere alınan ve hükme de esas kabul edilen bilirkişi raporuyla ise bozma ilamına aykırı olarak; yangında görev alan dozer, loder, greyder gibi iş makinalarının masrafının, yangın söndürme çalışmalarına katılan iş makinalarının, bu çalışmalarda çalıştığı saat toplamının o iş makinesinin (bir) saatlik çalışma ücreti ile çarpılmasıyla bulunan miktar olduğu, Treyler ve kamyon masrafi olarak kiralanan treyler ve kamyonun, yangın için yaptığı kilometre ile bir kilometre için (yağ ve yakıt dahil) kilometre ücretinin çarpımı ile bulunan miktar olduğu, yine helikopter masrafı olarak, helikopterin yangın için uçtuğu süre ile bir saatlik uçuş ücreti çarpılarak hesaplanan Döviz olarak belirlenen bir saatlik uçuş ücreti, yangın günündeki resmi gazetede yayınlanan T.C. Merkez Bankası döviz kuruna göre hesaplanan KDV ilave edilerek, harcanan akaryakıt ve yağ ilave edilerek hesaplanan miktar olduğu, Arazöz masrafı olarak, yangın söndürmek üzere bulundukları yerden yangın alanına hareket eden arazözlerin, dönüşlerine kadar çalıştıkları süreler (saat) belirlenerek, arazöze ait birim saat ücreti ile çarpılması sonucu bulunan miktar olduğu, dolayısıyla araçlara dair orman idaresi tarafından yapılan hesaplamaların doğru olduğu yönünde görüş bildirildiği anlaşılmıştır.

Hava aracı uçuş takip formunda Bilecik'te yangında görev alan 5 adet helikopterle ilgili uçuşa dair tüm bilgilerin yer aldığı, davacı kurum tarafından verilen cevabi yazıda; her yangın sezonunun başında ... tarafından belirli bir saat karşılığı helikopter kiralandığı, kiralanan helikopterin yangın sezonunun sonuna kadar görev yaptığı, her ay helikopterlerin hangi yangında kaç saat fiili görev yaptığına dair uçuş formlarının düzenlendiği, kiralanan helikopterin yangında görev yapmış ise bu çalışmasının karşılığı sözleşmeye göre hesaplanarak tazminat raporunda belirtildiği ve yangına sebep olan taraftan istendiği, kiralanan helikopterin yangında görev almamışsa tazminat raporunda helikopter bedelinin hesaplanmadığı ve davalı taraftan talep edilmediği hususunun belirtildiği ve düzenlenen yangın hasarat raporu ile de kullanılan helikopterlerle ilgili bedelin ve diğer araçların kurum tarafından karşılanan tüm yangın söndürme bedellerinin hesaplandığı, dosya kapsamına bozma kararı sonrası eklenen helikopter ihalesi teknik şartnamesinin 4.3. maddesinde ise " Ödemeye esas garanti edilen günlük uçuş saati, toplam ve genel toplam uçuş saatine dair: ...Yangın sicil fişi ile 28-30.06.2007 tarihinde Bilecik Osmaneli'nde çıkan yangında 5 adet helikopter kullanıldığı ve helikopter kullanım ücreti olarak toplam uçuş saatleri tek tek belirlenmek suretiyle 3916.40 saat olduğu" şeklinde belirleme yapıldığı, kullanılan helikopterler dışındaki diğer araçlarla ilgili ise garanti edilen ya da belirlenen ücret dışında herhangi bir ödeme yapılıp yapılmadığı hususunda hiçbir araştırma yapılmadığı, bu şekilde bozma kararımızdaki hiç kullanılmasa bile kira ücretinin ödenmesinin gerekip gerekmediği, fiilen kullanımın kira ücretine etkisi hususunda herhangi bir değerlendirme yapılmadığı, dosya kapsamındaki uçuşa dair ekli tüm evrakların tetkikinden aslında Orman Bakanlığının ödemeyi dönemsel olarak yaptığı, ancak yangında görev alınan süreler bazında inceleme yapılarak garanti edilen uçuş süresinin dışında kalan bir süre olup olmadığı ve bu nedenle ayrıca bir ödeme yapılıp yapılmadığının belirlenmesi gerektiği, bu şekilde davacının dava konusu yangın nedeniyle helikopter ve diğer araçların kullanımından kaynaklanan gerçek bir zararı olup olmadığı, varsa bu zararın miktarının tespiti hususunda davaya konu yangın söndürme işinin garanti edilen uçuşlar ve diğer araçların da kullanım süreleri kapsamında kalıp kalmadığı araştırılmalı, bunların dışında kalıyorsa tazminata hükmedilmelidir.

Şu halde, mahkemece, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile helikopter uçuş bedeli ve diğer muhtelif araçların kullanım bedelleri yönünden de davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmayıp mahkeme kararı açıklanan nedenle de bozulmalıdır.

3- Davacı vekilinin temyiz itirazlarına gelince:

Somut olayda, yargılandıkları ceza dosyasında kusurları bulunmadığı için beraatleri yönünde karar verilen davalılar ..., ..., ..., ...,..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... yönünden mahkemece davanın reddine karar verildiği, ancak bu davalıların kendilerini vekille temsil ettirdikleri anlaşıldığından yürürlükte bulunan AAÜT. uyarınca belirlenen 56.637,65TL nispi vekalet ücretinin davacı taraftan alınarak davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... vekiline verilmesine, karar verildiği anlaşılmıştır.

24 Kasım 2020 tarihli Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 3/(2) maddesiyle; "Müteselsil sorumluluk da dahil olmak üzere, birden fazla davalı aleyhine açılan davanın reddinde, ret sebebi ortak olan davalılar vekili lehine tek, ret sebebi ayrı olan davalılar vekili lehine ise her ret sebebi için ayrı ayrı avukatlık ücretine hükmolunur." şeklindeki düzenleme ve 13/ (4). maddesiyle; "Maddi tazminat istemli davaların tamamının reddi durumunda avukatlık ücreti, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre hükmolunur." şeklindeki düzenlemenin mevcut olduğu anlaşılmakla, haklarındaki dava reddedilen davalılar lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekir, ayrıca vekâlet ücreti, davada haklı çıkan tarafın davasını vekille takip etmesi durumunda, diğer yargılama giderlerinin dışında, lehine hükmedilen bir tutardır. Bu ücret, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanır ve yargılama giderleri kapsamında olup taraf lehine hükmedilebilir, mahkemece vekalet ücretinin vekile verilmesi gerektiği yönünde de hüküm kurulduğu anlaşılmakla; kararın bu yönlerden de bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Temyiz olunan kararın, yukarıda (2/a-b) sayılı bentte gösterilen nedenle davalı Botaş ve davalılar ..., ... ve ... yararına, (3) sayılı bentte gösterilen nedenle davacı yararına BOZULMASINA, davacının, davalı Botaş Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. ve gerçek kişi davalılar vekilinin öteki temyiz itirazlarının ise (1) sayılı bentte açıklanan nedenlerle reddine, 8.400,00 TL vekalet ücretinin davalı Botaş Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş'den alınarak duruşmada vekille temsil olunan davacıya verilmesine, 8.400,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davalı Botaş Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş'ye verilmesine, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalılar Botaş Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş., ..., ... ve ...'a geri verilmesine 08/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.