Esas No: 2022/2530
Karar No: 2023/2947
Karar Tarihi: 25.09.2023

**6. Hukuk Dairesi         2022/2530 E.  ,  2023/2947 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2018/331 E., 2021/838 K.

HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekilince duruşmalı, davalı vekilince duruşmasız olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 25.09.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde tebligata rağmen taraflar adına gelen olmadığından incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya evrak üzerinde incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ... Mekanik A.Ş.'nin iş sahibi sıfatına sahip olduğu "Tunceli Trafo Merkezi ve Adıyaman Trafo Merkezi Yapım İşi"nin, davacı şirket tarafından 1.582.630.950.000 TL tutarındaki ihale bedeli ile üstlenildiğini, söz konusu işe ait istisna aktinin 01.12.2003 tarihinde akdedildiğini, işin neredeyse tamamının ikmal edildiğini, davalının hak edilen alacakları zamanında ödememesi nedeniyle işin tümden bitirilmesinin mümkün olmadığını, yapılan ihtarlara rağmen hak edilen alacakların ödenmediğini, söz konusu iş kapsamında Metal Clad Binası için sözlemede TL/m² birim fiyatı ön görülürken, davalının buna uymayarak bodrum + zemin kat olmak üzere 2 kattan oluşan bu bina için bir kat bedelinin ödendiğin ileri sürerek, sözleşme dışı fazla imalat, malzeme fiyat farkı bedellerinin tahsili, eskalasyon fiyat farkı bedeli, haksız yapılan kesintilerin iadesi, ödenmeyen fatura bedelinin tahsili, gecikme cezalarının tahsilini talep etmiş ıslah yoluyla talebini toplam 370.024.398.488 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının, davalı asıl yüklenicinin taşeronu olarak iş yaptığını, asıl iş verenin TEİAŞ olduğunu, davacı ile yapılan sözleşmesinin asıl iş veren TEİAŞ ile yapılan sözleşme ile aynı olduğunu Metal Clad Binasının tip proje olup bu nedenle oturum alanının dikkate alınması gerektiği belirtilerek eksik ödemede bulunulduğunu, eskalasyon fiyat farkının, malzeme fiyat farkı ve kesilen gecikme cezası bedellerinin ödenmesi taleplerinin süre uzatımının kabulüne bağlı taleplerden olduğunu, asıl iş veren TEİAŞ tarafından süre uzatım talebinin kabul edilmemesi nedeniyle taleplerin yerinde olmadığını, TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından ilave iş bedeli olarak talep edilen kalemlere ilişkin ödeme yapılmaması nedeniyle bu kalemde ödeme yapılmadığını, hak edişlerin ödenmediği iddiasının doğru olmadığını 3. kişinin icra takibi gereğince yapılan işlemlerin İ.İ.K ve ilgili mevzuat gereği yapıldığını, dava konusu işin bitmemiş ve kabulünün yapılmamış olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 08.04.2015 tarihli ve 2014/715 Esas, 2015/187 Karar sayılı kararıyla; davacının dava kapsamında Tunceli 154 kV Trafo Merkezi Clad binası ile ilgili olarak sözleşmede yer almayan 269,40 m² bodrum kat alanı için talep edebileceği alacak tutarı 91.095,26 TL’den davalı yanın yapılan işler ve cari hesap ilişkisinden kaynaklanan davacıdan alacağı 73.095,00 TL’nin indirilmesinden sonra davacının bakiye 18.446,74 TL alacak yönünden talebinde haklı olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne 18.446,74 TL’nin tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin (kapatılan 15. Hukuk Dairesi) 18.01.2018 tarihli ve 2017/1343 Esas, 2018/90 Karar sayılı ilamıyla; Adıyaman işiyle ilgili 1. ve 2. bilirkişi kurulu rapor ve ek raporlarındaki çelişki giderilmeden, Adıyaman trafo merkezi işinde metal-clad binası ile ilgili ikinci bilirkişi kurulu raporuna itibar edildiği, mahkemece öncelikle Adıyaman trafo merkezi inşaatı ile ilgili sözleşme eki mimari ve uygulama projeleri dahil tüm proje ve şartnameler getirtildikten sonra yeniden oluşturulacak konusunda uzman teknik bilirkişi kurulundan, Adıyaman trafo merkezi işinde metal clad binası işi ile ilgili davacı yüklenicinin sözleşme ve eki şartnameler ve projelere göre fazla kat ve fazla imalât yapıp yapmadığı, bunların sözleşme dışı fazla imalât olup olmadığı sözleşme dışı fazla imalât ve iş sahibi yararına ise sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 22. maddesini de göz önünde tutarak birim fiyatlı sözleşme olduğundan %20'sine kadar fazlasının sözleşme fiyatlarıyla artan fazlalığın işin yapıldığı tarihteki mahalli piyasa rayiçleriyle bedeli konusunda önceki raporlar arasındaki farklılığı giderecek gerekçeli ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alınması,

Bundan sonra davacının hakedişinden 3. kişinin icra takibi nedeniyle kesilip davalının 3. kişiden geri alıp davacıya iade etmesi gereken 103.000,00 TL ile 3 nolu ve 10 no.lu hakedişlerinden davacının hak edip davalı defterlerinde yer alan toplam 74.556,97 TL ile ilgili davalı defterlerinde yer alıp davacı tarafça kabul edilmeyen ve defterlerinde yer almayan davalının 320 nolu hesapta kestiği 22.03.2005 tarih 78 no.lu virman fişi ile 320,50 TL no.lu hesapta kestiği 05.07.2005 tarih 221 no.lu ve 06.07.2005 tarih 225 no.lu virman fişlerindeki ödemelerin ve virmanların davacı ile davacı hesabına yapılıp yapılmadığı ilgili banka ya da virman yapan kuruluştan sorulup açıklığa kavuşturulması,

Bütün bu işlemler tamamlandıktan sonra davacının Tunceli trafo merkezi inşaatında Metal-Clad binasında yaptığı fazla imalât bedeli 91.542,00 TL'ye, alınacak 3. bilirkişi kurulunca sözleşme dışı imalât olduğu kabul edilirse Adıyaman işi trafo merkezinde Metal-Clad binası ikinci katındaki iş bedeli miktarı, davacıya iadesi gerekin 103.000,00 TL ile 3 ve 10 no.lu hakediş bedellerinden davalı defterlerinde kayıtlı olup istenebileceği kabul edilen 74.556,97 TL eklenip bulunacak miktardan davalının virman fişlerindeki ödemeler yönünden yapılacak araştırmaya göre saptanacak davacı ve hesabına virman suretiyle ödemeler düşüldükten sonra, davalı defterleri usulüne uygun tutulmayıp lehine delil teşkil etmediği ve davacı tarafça da kabul edilmediğinden davalı defterlerinde davacıdan alacak olarak görünen miktar düşülmeksizin sonucuna uygun karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... A.Ş ile dava dışı iş sahibi TEİAŞ Genel Müdürlüğü arasında 17.03.2003 tarihli anahtar teslimi, çeşitli bölgelerde trafo merkezi yapılmasına ilişkin sözleşme düzenlendiği, Tunceli ve Adıyaman Trafo Merkezlerinin yapımı sırasında da alt işveren yüklenici ... A.Ş ile taşeron davacı şirket arasında trafo merkezlerinin yapımı konusunda 01.12.2003 tarihli sözleşme imzalandığı, ilk karardaki Tunceli Metal Clad Binası için sözleşme dışı imalatlara ilişkin verilen karar Yargıtay kararı ile bozma dışında tutulduğu ve kesinleştiği, buna göre Tunceli Trafo Merkezi işinde metal clad binasına yapılan 269,40 m² alanlı bodrum katı ilave iş olarak değerlendirilerek davacının 91.542,00 TL'yi talep etmekte haklı olduğu,

Davadışı üçüncü kişi ...'ın yaptığı icra takibi sonucu davalı iş sahibince ödendiği ve davacı istihkaklarından kesilen 103.000,00 TL'nin davalı tarafça mahkeme kararı ile davadışı üçüncü kişiden istirdaden tahsil edilmesi nedeniyle bu miktarın davacı alacaklarından kesilmesinin dayanağı kalmadığı, 22.03.2005 tarih 78 no.lu virmana da rastlanmadığından, davacının 103.000,00 TL alacağının olduğu,

3 ve 10 no.lu hakediş bedellerinin ödenmesine ilişkin araştırmada, bankadan gelen kayıtlarda da ödemeye rastlanmadığından, davacının uyuşmazlığa konu iki fatura bedeli toplamı 74.556,93 TL tutarındaki alacağı olduğu,

Adıyaman Metal Clad Binası için talep edilen sözleşme dışı imalatlar yönünden ise, binanın 348 m2 yapılmasının öngörüldüğü, anahtar teslimi m² birim bedeli, 361.215.279 TL (361,22 TL) olarak teklif edildiği, II-B sınıfı (Tek katlı dükkan ve ofisler) binaların m² Yapı Yaklaşık Maliyeti sözleşmenin yapıldığı 2003 yılı için 161,00 TL/m², imalatın yapıldığı 2004 yılı için 173,00 TL/m² olduğu, davacı tarafından verilen teklif fiyatlarının Metal Clad Binalarının bodrumuna yapılacak olan 2,00 mt yüksekliğindeki kablo galerileri öngörülerek oluşturulduğu, kablo galerilerinin, Metal Clad Binalarının bodrumlarında yapılması zorunlu eklentiler olduğu, bu sebeple m² artışı ileri sürülerek ilave bedel taleplerinin yerinde olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 269.098,97 TL'nin alacağın 91.542 TL'lik kısmına 08.08.2005 tarihinden, 103.000 TL'lik kısmına 26.09.2005 tarihinden, 74.556,97 TL'lik kısmına 26.09.2005 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; bozma ilamındaki yol haritasına göre tespit ve inceleme yapmayan, bilirkişi raporlarının karara esas olamayacak nitelikte çelişkili ve hatalı, eksik olduğunu, Adıyaman ve Tunceli trafo merkeziyle ilgili fazladan yapılan imalat bedelinin özel şartnamenin 5.maddesine öre ödenmesi gerektiğini, raporun bozma ilamına ve dosya içeriğine aykırı olduğunu, Adıyaman işi Metal clad binasından olan alacak 70.673,16 TL olsa da yargılamanın uzamaması için bilirkişilerce hesaplanan 41.056,90 TL ve 33.167,20 TL olmak üzere toplam 74.224,10 TL’nin de ödenmesini, icra borcuna ilişkin kesintinin toplam 111.192 TL olup eksik hükmedildiğini, kesin hesap sonucuna göre haksız ve yönetmeliğe aykırı kesinti tutarının 510.743,83 TL olduğunu, bozma ilamında yapılması istenen incelemenin bilirkişilerce yapılmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde; kararın hukuka aykırı olduğunu belirterek, daha önceki beyanları dikkate alınarak kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, sözleşme dışı fazla imalât, malzeme fiyat farkı bedellerinin tahsili, eskalasyon fiyat farkı bedeli, haksız yapılan kesintilerin iadesi, ödenmeyen fatura bedelinin tahsili ve haksız olarak kesildiği ileri sürülen gecikme cezası alacaklarının tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427 nci ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanunun 428 inci maddesi ile 439 ncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunmayan taraflar yararına duruşma vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden taraflara yükletilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,25.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.