Esas No: 2023/8990
Karar No: 2023/11001
Karar Tarihi: 08.11.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/8990 E.  ,  2023/11001 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/355 E., 2022/695 K.

KARAR : Ret

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen sigortalılık iptal işlemine dair Kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddinne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, 06.09.2007 - 29.05.2009 tarihleri arasında davalı işverene ait iş yerinde geçen, ancak Kurum tarafından fiili çalışma olmadığı gerekçesi ile çalışmalarını iptal eden Kurum işleminin iptali ile davacının belirtilen tarihler arasında davalı iş yerinde çalıştığının tespitini istemiştir.

II. CEVAP

1- Davalı Kurum vekili, Kontrol Memurluğunun 25.08.2010 tarih ve 103 sayılı raporunda belirtildiği üzere davacının anılan dönemde işyerinde fiilen çalışmadığının tespit edildiğini, işyerinde ortalama 6-7 kişinin çalıştığını, 250-300 kg hazır köfte imal edildiğini ancak işyeri muhasebe kayıtlarını tutan muhasebecilerin fiilen çalışmayan kişileri sigortalı olarak gösterdiklerinin anlaşıldığını, bu itibarla davacının fiilen çalışmadığı anlaşılan sürelere ilişkin sigortalılığının iptal edildiğini, işyerinde dört kez fiili tespit ve çevre soruşturması yapılarak Kuruma verilen bildirge ve bordrolar incelenerek, çalışanlar ve işverenler ile muhasebecilerin yazılı ifadelerinin alındığını, işyerinin 1044648.061.02.35 sicil numarasıyla 05.04.2007 tarihinde kanun kapsamına alındığını ve faaliyete başladığını, işyeri tescil beyanında 5 adet sigortalı çalıştırılacağının beyan edildiğini, 2007 Nisan döneminde 5 adet sigortalı bildirimi yapıldığını, sayının sürekli artırıldığını, 2009 Şubat döneminde 44 sigortalı bildiriminin yapıldığını ve işyerinin fiilen Kasım 2009 döneminde faaliyetine son verdiğini ancak terk bildiriminin yapılmadığını, 01.05.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un olumsuz sonuçlarından korunmak için Nisan 2008 döneminde 16 sigortalının ilk kez tescilinin yapıldığını, işyerinin yaklaşık 100 m2 büyüklüğünde mutfak ve iki odadan oluştuğunı, tanık beyanları ile işveren beyanlarından faaliyette olduğu dönemde ortalama 6-7 kişi çalıştırıldığını, işlerin en yoğun olduğu dönemde dahi günde 300 kg. köfte imal edildiğini, fazla kişinin çalışmasının mümkün olmadığını, fazla bildirimlerin muhasebeci tarafından maddi menfaat karşılığı sahte olarak yapıldığının tespit edildiğini, bu itibarla belirtilen döneme ilişkin sigortalılık kayıtlarının iptal edildiğini, Kurum işleminde hiçbir hukuka aykırı yön bulunmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2- Davalı şirket usulüne uygun dava dilekçesi tebliğine rağmen davalı taraf davaya cevap vermemiş, davalı temsilcisi 06.12.2011 tarihli beyan dilekçesinde ise özetle; davacının şirketlerinde hayvan tedariki işinde ve köfte pazarlamacısı olarak sürekli çalıştığını, devamlı işyeri dışında çalışmalarını sürdürdüğünü, asgari ücret karşılığı çalıştığını, çalıştığı süre içinde hayvan tedariki için bazen işyerine iki günde, bazen haftada bir geldiğini, ancak düzenli maaşını ay sonunda aldığını, sigortasını aksatmadıklarını ve çalıştığı süre içinde Kuruma bildirimde bulunduklarını beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 17.12.2019 tarihli ve 2013/183-2019/997 sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 18.03.2020 tarihli ve 2020/380-2020/309 sayılı kararıyla; Mahkeme hükmü yerinde görülerek istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Daire kararında; Mahkemece yapılacak işin; belediye, vergi dairesi, ticaret odası ve bağlı olduğu odadan davalı işyerinin hangi tarihler arasında faaliyette bulunduğunu kapsamlı şekilde araştırmak, ihtilaflı dönemde belirtilen yerlerden, davalı işyeri tarafından yapılan işlemleri sormak ve davalı işyeri tarafından verilen bildirgeleri getirtmek, davacının davalı işyerine dışarıdan et temin etmek şeklinde çalıştığı şeklindeki iddiası ile ilgili olarak, davacının davalı işverene nerelerden et temin ettiğini araştırmak ve buna dair fatura, irsaliye ve diğer belgeleri getirtmek, bu belgelerde davacının imzası olup olmadığını araştırmak, davalı işyerine ait defter, fatura ve irsaliye gibi belgeleri getirtmek, davacının bu belgelerde imzası olup olmadığını araştırmak, kolluk aracılığı ile davalı işyerine komşu olan işyerlerinden davacının çalışmasının gerçek ve fiili çalışma olup olmadığı şeklinde araştırma yapmak, 25.08.2010 tarihli müfettiş raporunda adı geçen ve çalışmaları iptal edilmeyen kişilerden tanık olarak beyanı alınmayan kişiler ile Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek davacının çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra eğer çalışma varsa çalışmanın tam zamanlı mı yoksa kısmi zamanlı mı olduğunu araştırmak ve sonucuna göre karar vermekten ibaret olduğu gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde, eksik araştırmaya dayalı olarak hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, sigortalılık iptal işlemine dair iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 506 sayılı Kanun'un 79 ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ıncı maddeleridir.

3. Değerlendirme

Eldeki davada verilen karar eksik araştırmaya dayalı olup önceki bozma ilamının gereği yerine getirilmemiştir. Bu kapsamda önceki bozma ilamında da belirtildiği üzere, Mahkemece yapılması gereken iş; belediye, vergi dairesi, ticaret odası ve bağlı olduğu odadan davalı işyerinin hangi tarihler arasında faaliyette bulunduğunu kapsamlı şekilde araştırmak, ihtilaflı dönemde belirtilen yerlerden, davalı işyeri tarafından yapılan işlemleri sormak ve davalı işyeri tarafından verilen bildirgeleri getirtmek, davacının davalı işyerine dışarından et temin etmek şeklinde çalıştığı şeklindeki iddiası ile ilgili olarak, davacının davalı işverene nerelerden et temin ettiğini araştırmak ve buna dair fatura, irsaliye ve diğer belgeleri getirtmek, bu belgelerde davacının imzası olup olmadığını araştırmak, davalı işyerine ait defter, fatura ve irsaliye gibi belgeleri getirtmek, davacının bu belgelerde imzası olup olmadığını araştırmak, kolluk aracılığı ile davalı işyerine komşu olan işyerlerinden davacının çalışmasının gerçek ve fiili çalışma olup olmadığı şeklinde araştırma yapmak ve tespit edilecek komşu iş yerleri sahipleri ve bordroları çalışanlarını dava konusu uyuşmazlık dönem ve konusu kapsamında beyanlarına başvurulmaktan ibaret olup bu gerekliliklerin gözetilmemesi isabetsiz bulunmuştur.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

08.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.