Esas No: 2023/2925
Karar No: 2024/5525
Karar Tarihi: 03.07.2024

**11. Hukuk Dairesi         2023/2925 E.  ,  2024/5525 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/793 Esas, 2023/219 Karar

HÜKÜM : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 4. ... ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2018/477 E., 2021/31 K.

Taraflar arasındaki eser sahipliğine dayalı tecavüzün tespiti, meni, refi ve maddi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince miktar veya değer söz konusu olmaksızın duruşmalı olarak incelenmesi gereken dava ve işlerin dışında bulunduğundan duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Isı ve Kütle Transferi (Heat of Mass Transfer) isimli kitap için 07.06.2012 tarihinde kitabın yayıncısı MC GRAWHILL ile 10 senelik bir çeviri anlaşması imzaladığını, kitabın çevirisi için Fırat Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümünden Prof. Dr. ... Tanyıldızı ile 05.06.2014 tarihinde Çeviri Eser Mali Hak Devir Sözleşmesi imzaladıklarını, Akışkanlar Mekaniği (Fluid Mechanics) isimli kitap için 07.06.2012 tarihinde kitabın yayıncısı MC GRAWHILL ile 10 senelik bir çeviri anlaşması imzaladığını, kitabın çevirisi için Sakarya Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümünden Prof. Dr. ... ... ile 05.06.2014 tarihinde Çeviri Eser Mali Hak Devir Sözleşmesi imzaladıklarını, Termodinamik (Thermodynamics) isimli kitap için 07.06.2012 tarihinde kitabın yayıncısı MC GRAWHILL ile 10 senelik bir çeviri anlaşması imzaladığını, kitabın çevirisi için Cumhuriyet Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümünden Prof. Dr. ... ... ile 01.10.2012 tarihinde Çeviri Eser Mali Hak Devir Sözleşmesi imzaladıklarını, hakların halen müvekkilinde olduğunu, davalıların Türkçe hakları 2012’den önce bitmesine ve müvekkiline geçmesine rağmen kitaplara usulsüz olarak bandrol alarak bastığını, sattığını, 2012’den 2017’ye kadar bandrol aldığını, davalıların müvekkilinin çoğaltma ve yayma haklarını ihlal ettiğini, Isı ve Kütle Transferi (Heat of Mass Transfer) isimli kitabın fiyatının 98 TL olduğunu, Akışkanlar Mekaniği (Fluid Mechanics) isimli kitabın fiyatının 97,50 TL olduğunu, Termodinamik (Thermodynamics) isimli kitabın fiyatının 98 TL olduğunu, yurtdışı telif hakkı oranının %10, çeviri telif oranının %10 olmak üzere emsal telif oranının %20 olduğunu ileri sürerek 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 68 inci maddesi kapsamında şimdilik 1.000 TL telif tazminatının haksız fiil tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte ödenmesini, kitapların yeni baskılarının yapılmasının ve bandrol alınmasının önlenmesi için muhtemel tecavüzün menine ve bu kapsamda ihtiyati tedbir karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ... açısından husumet itirazları bulunduğunu, asıl hak sahibi McGraw-Hill şirketi tarafından davacıya basit lisans verildiğini, başka kişilere lisans verme hakkının asıl hak sahibi şirket tarafından saklı tutulduğunu, taraflar arasındaki sözleşmeye göre eserlerin sadece çeviri ve bu kapsamda çoğaltma hakkının davacıya verildiğini, dava konusu hakların ihlal edildiği iddia edilen eserler ile müvekkili tarafından basılan eserlerin birbirinden farklı olduğunu, asıl hak sahibi şirket ve davacı arasında imzalanan sözleşmeye göre devredilen baskı hakkının, Isı ve Kütle Transferi (Heat of Mass Transfer) isimli kitabın 4. baskısına, Akışkanlar Mekaniği (Fluid Mechanics) isimli kitabın 3. baskısına, Termodinamik (Thermodynamics) isimli kitabın 7. baskısına ilişkin olduğunu, oysa müvekkili ile asıl hak sahibi McGraw-Hill şirketi arasında imzalanan 27.04.2005 ve 16.12.2004 tarihli sözleşmelere göre devredilen baskı hakkının, Isı ve Kütle Transferi (Heat of Mass Transfer) isimli kitabın 3. baskısına, Akışkanlar Mekaniği (Fluid Mechanics) isimli kitabın 1. baskısına, Termodinamik (Thermodynamics) isimli kitabın 5. baskısına ilişkin olduğunu, dolayısıyla davacının farklı baskılar için hiç bir hak ve yetkisinin bulunmadığını, dava konusu eserlerin bazı mali haklarının başka bir yayıncıya devredildiğinin müvekkiline bildirilmediği gibi, davacının hak sahipliği döneminde hiç bir hakkının da ihlal edilmediğini, asıl hak sahibi şirket ile davacının arasındaki sözleşmelerin 2012 yılı haziran ayında imzalandığını, müvekkilinin hak sahibi olduğu eserleri en son 2012 yılı haziran ayından önce bastığını, davacının 2012 yılından yaklaşık 7 yıllık bir süre geçmesine rağmen, eserlerin farklı baskılarının müvekkili tarafından basıldığını bilmemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, asıl hak sahibi şirket ile davacının arasındaki sözleşmelerin 5 yıllık sözleşme geçerlilik süresinin haricen bir tükenmez kalemle üstü çizilerek 10 yıl şeklinde değiştirilerek tahrif edildiğini, bu nedenle sözleşmenin geçerlilik süresinin 2017 yılının haziran ayında sona erdiğini, dolayısıyla huzurdaki davayı ikame etmesinin mümkün olmadığını, ayrıca 2 yıllık zamanaşımı süresinin de dolduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davacının yalnızca kendi işlemeleri olan; “Termodynamics: An Engineering Approach 7/e (Mühendislik Yaklaşımıyla Termodinamik) isimli kitabın 7. baskısının, “Heat and Mass Transfer 4/e (Isı ve Kütle Transferi)” isimli kitabın 4. baskısının, “Fluid Mechanics 3/e (Akışkanlar Mekaniği) isimli kitabın 3. baskısının çeviri, çoğaltma ve yayma mali haklarının sahibi bulunduğu, bu baskılar için haklarının olduğu, davalı Yayınevi’nin işlemeleri olan Isı ve Kütle Transferi (Heat of Mass Transfer) isimli kitabın 3. baskısına, Akışkanlar Mekaniği (Fluid Mechanics) isimli kitabın 1.baskısına, Termodinamik (Thermodynamics) isimli kitabın 5. baskısına ilişkin herhangi bir hakkının bulunmadığı, 5846 sayılı Kanun’dan kaynaklı hak ihlali oluşmadığı, dava konusu eserler arasında benzerlik olsa da, FSEK’ten kaynaklı hak ihlalinin değerlendirilebilmesi için öncelikle hakkın doğması gerektiği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının bu kitaplara ilişkin sözleşmelerinin 2012 yılından önce bittiğini, davalı firmanın sözleşmesi bittikten sonra ise müvekkilinin güncellenen bu üç kitap için Türkiye haklarını 07.06.2012 tarihli sözleşme ile alarak yine çevirmenler ile sözleşme yaparak yeni baskılarını yayınlamaya başladığını, ancak davalı firmanın sözleşmesi bitmesine rağmen eski baskıları basmaya ve satmaya devam ettiğini, baskılar farklı olasına rağmen kitapların her şeyiyle aynı kitaplar olduğunu, müvekkilinin bastığı kitapların eski baskılarını basan davalının müvekkilinin haklarını ihlal ettiğini, eserlerin tek olduğunu, müvekkiline karşı hem mali hak ihlali hemde haksız rekabet yaptığını ileri sürerek, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını, davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davacı şirketin “Termodynamics: An Engineering Approach 7/e (Mühendislik Yaklaşımıyla Termodinamik) isimli kitabın 7. baskısının, “Heat and Mass Transfer 4/e (Isı ve Kütle Transferi)” isimli kitabın 4. baskısının, “Fluid Mechanics 3/e (Akışkanlar Mekaniği) isimli kitabın 3. baskısının çeviri, çoğaltma ve yayma mali haklarının sahibi bulunduğu, davalı Yayınevi’nin işlemeleri olan Isı ve Kütle Transferi (Heat of Mass Transfer) isimli kitabın 3.baskısına, Akışkanlar Mekaniği (Fluid Mechanics) isimli kitabın 1. baskısına, Termodinamik (Thermodynamics) isimli kitabın 5. baskısına ilişkin herhangi bir hakkının bulunmadığı anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve re'sen tespit edilecek sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, eser sahipliğine dayalı mali hakların ihlalinin tespiti, meni, refi ve tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.