Esas No: 2024/3703
Karar No: 2025/2212
Karar Tarihi: 16.04.2025

**3. Hukuk Dairesi         2024/3703 E.  ,  2025/2212 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/216 E., 2024/36 K.

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirketin davalı şirketten OKİTSU cinsi mandalina fideleri aldığını, fidelerin dikiminden sonra meyve verme aşamasında köklerin bozuk çıkması nedeniyle istenen randımanın alınamadığı, toplamda 11.435 fidenin alınmış olup bunun 4.140 adedinin OKİTSU olup bunlardan 1029'unun kökünün bozuk çıktığı, alınan 3.222 fidenin de başka türlere ait olduğunun belirlendiği, fidelerin Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca verilen sertifikayla alındığını, fidelerin düzenli bakımlarının yapıldığını, bahçeyi gezen ziraatçilerce dahi fidelerdeki anlaşmaya aykırı durum özelliğinin durumun saptandığını, fidelerin istenilen özellikte çıkmaması nedeniyle müvekkilinin zarar ettiğini ileri sürerek; fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik fidelerin bedeli için 10.000,00 TL, fidelerin dikin masrafı için 1.000,00 TL, fidelerin ilaçlanması gübrelenmesi, sulanması ve bakım gideri için 1.000,00 TL, 2013 ve 2014 yılı ürünlerin farklı olması nedeniyle elde edilemeyen gelirler için 1.000,00 TL, 3 yıllık elde edilemeyen gelirler için 1.000,00 TL olmak üzere toplam 14.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; 03.06.2015 tarihli ıslah dilekçesi ile taleplerini 201.988,00 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; dava konusu fidanların dikili olduğu arazilerin kime ait olduğunun dosya içeriğinden anlaşılmadığını, bu konunun araştırılarak davacının dava ehliyetinin olup olmadığının resen araştırılması gerektiğini, müvekkilinin yokluğunda yapılan keşfi kabul etmediklerini savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 14.12.2015 tarihli kararıyla; hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre davanın kabulü ile 201.988,00 TL alacağın 14.000,00 TL'sinin dava tarihinden, bakiye kısmının ıslah tarihi olan 03.06.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş; karara karşı, davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1.Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesinin 18.04.2019 tarihli ilamıyla; dosya kapsamından ve hükme esas alınan bilirkişi raporundan davanın süresinde açılıp açılmadığının anlaşılamadığı, Mahkemece davacının satın aldığı fidelerin özelliklerini anlayabileceği ve zararının tespit edilebilir hale geldiği tarihin uzman bilirkişi kurulundan alınacak taraf, Mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli bilirkişi raporu ile belirlenip, ilgili madde hükmü değerlendirilerek karar verilmesi gerektiği, bozma nedenine göre davalının sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmediği gerekçesiyle, kararın bozulmasına karar verilmiştir.

2. Bozmaya uyan Mahkemenin 17.03.2021 tarihli kararıyla; bilirkişi raporuna göre fidanların isminin doğru olup olmadığının en uygun tespitinin 2014 yılı Ağustos - Eylül aylarında yapılabileceği, davacı vekilinin davasını süresinde açtığı, keşif yapılan bahse konu taşınmazlara ilişkin alınan bilirkişi raporu ve Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının çiftçi kayıt sistem kayıtları ile sabit olduğu üzere mandalina üretiminin yapıldığı, söz konusu taşınmazların davacı şirket adına tapuda kayıtlı olduğu, tapu kayıtları araziye uygulandığında tapu ile uyumlu olduğu, ziraatçi bilirkişi raporundan değişik arazilerde bulunan toplam 3222 adet mandalina fidanının Okitsu dışında başka bir türe ait olduğunun belirlendiği, dava konusu taşınmazlarda ismi doğru çıkmayan 3222 adet fidandan dolayı oluşan toplam zararın 115.992,00 TL olduğunun belirtildiği gerekçesiyle, davanın kabulü ile 201.988,00 TL alacağın, 14.000 TL'sinin dava tarihi olan 08.09.2014 tarihinden, kalan kısmın ise ıslah tarihi olan 03.06.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş; karara karşı, davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

3.Dairece verilen 15.12.2021 tarihli ilamıyla; yargılama sırasında alınan 20.10.2014 tarihli ilk bilirkişi raporu ile 23.12.2020 tarihli bilirkişi raporunun çelişkili olduğu, davalı vekilinin bu rapora itiraz ettiği, Mahkemece, hükme esas alınan ilk bilirkişi raporuna hangi gerekçe ile üstünlük tanındığı açıklanmadan, raporlar arasındaki çelişki giderilmeden itiraza uğrayan bilirkişi raporuna göre karar verilmesinin hatalı olduğu, Mahkemece raporlar arasındaki çelişkiyi giderecek, karşılaştırmalı, tarafların itirazlarını karşılayan, taraf ve Yargıtay denetimine elverişli şekilde önceki bilirkişiler dışında oluşturulacak uzman bilirkişi kurulundan rapor alınarak sonucuna uygun karar verilmesi gerektiği, bozma nedenine göre davalının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmediği gerekçesiyle, kararın bozulmasına karar verilmiştir.

4. Bozmaya uyan Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; Mahkemece bozma ilamına uyularak önceki bilirkişiler dışında oluşturulan konusunda uzman bilirkişi heyeti ile mahallinde keşif yapıldığı, bilirkişi heyetince 20.10.2023 tarihli bilirkişi raporunun sunulduğu, çelişkileri gidermek üzere alınan bilirkişi raporu ve Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının çiftçi kayıt sistem kayıtları ile sabit olduğu üzere mandalina üretiminin yapıldığı, söz konusu taşınmazların davacı şirket adına tapuda kayıtlı olduğu, tapu kayıtları araziye uygulandığında tapu ile uyumlu olduğu, ziraatçi bilirkişi raporundan değişik arazilerde bulunan toplamda 3222 adet mandarin fidanının Okitsu dışında başka bir türe ait olduğunun belirlendiği, dava konusu taşınmazlarda ismi doğru çıkmayan 3222 adet fidandan dolayı oluşan toplam zararın 115.992,00 TL olduğunun belirtildiği gerekçesiyle, davanın kabulü ile 115.992,00 TL alacağın 14.000,00 TL' sinin dava tarihi olan 08.09.2014 tarihinden, kalan kısmın ise ıslah tarihi olan 03.06.2015 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; Mahkemece hükme esas alınan rapor ile önceki raporlar arasındaki çelişkilerin giderilmediğini, bozma ilam gereğinin yerine gelmediğini, Mahkemece hak düşürücü süreyi etkileyen ağaçların cinsinin hangi yıl anlaşılacağına ve hangi tarih aralığı olacağına ilişkin bilimsel ve kesin bir tespit yapılmadığını, son bilirkişi heyetince kabul edildiği üzere davaya konu ağaçların 2012 yılı itibariyle meyve vermeye başladığı, bu bağlamda davacının 2011, 2012, 2013 yıllarında ürün hasat ettiği ve dava için hak düşürücü sürenin dolduğunu, bilirkişi heyetinin zararın anlaşıldığı tarihe ilişkin tespitinin hatalı olduğunu, son bilirkişi raporunun zarar hesabı yönünden de hatalı olduğunu, önceki raporlar arasındaki çelişki giderilmeden ve ürünlerin gerçek yaşı tespit edilmeden karar verildiğini, hükme esas alınan raporda afaki hesaplamalar yapıldığını, davacıya satılan fidelerin sertifikalı ürün olup farklılık göstermesinin mümkün olmadığını, müvekkili şirket tarafından satışı yapılan ve faturaya konu edilen fideler ile dava konusu edilen fidelerin aynı olup olmadığı yönünde davacı tarafından somut herhangi bir delil sunulmadığını, davacının gerçek zararı bulunmadığını, davacının söküm masraflarını talep etmediği gözetilip hesaplamadan çıkartılması gerektiğini, davacının 2016 yılından itibaren elde ettiği gelirin yapılacak hesaplamada düşülmesi gerekirken düşülmediğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının, davalı şirketten aldığı fidelerin Okitsu cinsi mandalina olması gerekirken farklı çeşit mandalina cinsi olması nedeniyle uğradığını iddia ettiği maddi zararın tazmini istemine ilişkindir.

Mahkemece uyulan bozma ilamında gösterilen şekilde yapılan inceleme ve araştırma sonucunda, yine o ilamda belirtilen hukuki esaslar gereğince karar verildiği, bozma kapsamı dışında kalarak kesinleşen ve usuli kazanılmış hak durumunu oluşturan kısımlar hakkında yeniden inceleme yapılamayacağı, bozma sonrasında mahallinde yeniden icra edilen keşif sonrasında alınan 20.10.2023 tarihli bilirkişi raporu ile önceki raporlar arasındaki çelişkilerin giderildiği, hak düşürücü sürenin dolmadığının açık olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporu ile davacının hüküm altına alınması gereken zarar miktarının taraf ve yargı denetimine elverişli şekilde belirlendiği, davacının söküm masrafını da talep etiğinin dosya kapsamındaki tespit bilirkişi raporu, beyan dilekçeleri ile sabit olduğu, bu itibarla Mahkemece 20.10.2023 tarihli bilirkişi raporuna göre karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığının anlaşılmasına göre, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan nedenle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesi atfıyla 1086 sayılı Kanun'un (1086 sayılı Kanun) 439. maddesi uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

1086 sayılı Kanun'un 440. maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,

16.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.