Esas No: 2023/5641
Karar No: 2024/4496
Karar Tarihi: 14.10.2024

**7. Hukuk Dairesi         2023/5641 E.  ,  2024/4496 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/231 E., 2023/343 K.

DAHİLİ DAVALILAR : ... vd. vekili Av. ... vd.

DAVA TARİHİ : 12.11.2018

KARAR : Davanın kabulü

İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 12. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/147 E., 2022/324 K.

Taraflar arasındaki men'i müdahale, tahliye ve ecrimisil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı dahili davalı ... (İstanbul) vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili tarafından 14.09.2014 tarihinde 34 ada 15 parseldeki zemin kat 1 numaralı bağımsız bölümün satın alındığını, söz konusu taşınmazın davalı ... tarafından mescit olarak kullanıldığını, ... 5. Noterliğinin 30.10.2018 gün ve 11266 sayı ile keşide edilen ihtarnameye rağmen haksız kullanımının devam ettiğini belirterek mülkiyeti müvekkiline ait dükkana vaki haksız el atmanın men ve tahliyesi ile davacıya boş olarak teslimine karar verilmesini, bilirkişice takdir edilecek bedelden fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydı ile doğmuş ve doğacak ecrimisil alacağından şimdilik 5.000,00 TL’lik kısmın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

2. Davacı vekili 21.05.2019 tarihli duruşmada ecrimisil talebinden feragat etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, usul bakımından sorumluluğun büyükşehir belediyeleri ile ilçe belediyelerine ait olduğunu, esas bakımından müvekkilinin 633 sayılı Kanun'un 1. ve 35. maddelerine göre cami ve mescitlerin açılmasına izin vermek ve cami görevlilerini atamak dışında bir sorumluluğu bulunmadığını, davalı idarenin cami yaptırmak gibi kanuni bir görevinin olmadığını, ayrı bir tüzel kişiliği bulunmadığını, husumet yöneltilemeyeceğini, dava konusu...Mescidi için Eğitim Yardımlaşma ve Dostluk Vakfı (HAKYOL) tarafından ...’na 08.01.1998 tarihli dilekçe ile kadro talebinde bulunulduğunu ve 01.01.1999 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere anılan mescide imam-hatip kadrosu tahsis edildiğini, bu nedenle davanın husumetten aksi halde esastan reddi gerektiğini, Eğitim Yardımlaşma ve Dostluk Vakfının (HAKYOL), Çevre ve Şehircilik Bakanlığının, İstanbul Valiliğinin ve ... Kaymakamlığının davaya dahil edilmesini talep etmiştir.

2. Dahili davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili; taraflarına husumet yöneltilmesinin doğru olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

3. Dahili davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili idareye husumet yöneltilemeyeceğini ileri sürerek davanın reddi gerektiğini beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "dava konusu bağımsız bölümün 24.09.2014 tarihinde davacı tarafından satın alınmış olduğu, bağımsız bölümün 13.09.1995 tarihinde...mescidi olarak, davalı idareye bağlı ... Müftülüğü tarafından ibadete açıldığı, bu hususta ... Müftülüğü Camii İbadete Açılış Beratı düzenlendiği, Eğitim Yardımlaşma ve Dostluk (HAKYOL) Vakfı ... Şubesi’nin 08.01.1998 tarihinde bu mescide kadro tahsisi için talepte bulunduğu, davalı idare tarafından 01.01.1999 tarihinden geçerli olmak üzere imam-hatip kadrosu tahsis edildiği, bu durumda bu taşınmazın davalı idareye bağlı ... Müftülüğünce açılmış olması, açılış beratı düzenlenmesi, imam-hatip kadrosu tahsis edilmesi nedeni ile davalı idarenin taşınmaza, 13.09.1995 tarihinden itibaren el attığı" gerekçesiyle davalı ... hakkındaki davanın kısmen kabulü ile 34 ada 15 parseldeki 1 numaralı bağımsız bölüme ilişkin, davalının vaki müdahalesinin men’ine davalının taşınmazdan tahliyesine, ecrimisil talebinin feragat nedeni ile reddine, dahili davalılar hakkındaki davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; müvekkilinin sadece camilerin ve mescitlerin idari yönetiminden sorumlu olduğunu, mülkiyet ile ilgili herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, tüzel kişiliği bulunmadığından gayrimenkul edinmesinin de mümkün olmadığını, husumet yöneltilemeyeceğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "5216 sayılı Yasanın 7. maddesinde 12.11.2012 tarihli ve 6360 sayılı Yasa ile yapılan düzenleme gereğince mabetlerin yapım, bakım ve onarım görevi ilçe belediyelerine ait olduğundan, dava konusu taşınmazda bulunan mescide ilişkin davada davaya dahil edilen ... Belediye Başkanlığı yönünden davanın kabulüne, diğer davalı ve dahili davalı idare yönünden husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulmasının doğru görülmediği" gerekçesiyle davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına davanın davalı ... ve dahili davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı yönünden husumet nedeniyle reddine, dahili davalı ... yönünden davanın kısmen kabulü ile; 34 ada 15 parsel sayılı taşınmazda 1 numaralı bağımsız bölüme ilişkin, dahili davalı ...'nın vaki müdahalesinin men’ine, dahili davalı ...’nın taşınmazdan tahliyesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde dahili davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Dahili davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; dava dilekçesinde davalı olarak gösterilmeyen bir kişinin sonradan davaya dahil edilmesinin mümkün olmadığını, davalı taraf yanında da davaya müdahil olunamayacağını, dava konusu taşınmazda işgallerinin bulunmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, men'i müdahale, tahliye ve ecrimisil istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

633 sayılı ... Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un

Camilerin ibadete açılması ve yönetimi başlıklı 35. maddesi; "Cami ve mescitler Diyanet İşleri Başkanlığının izni ile ibadete açılır ve Başkanlıkça yönetilir. Hakiki ve hükmi şahıslar tarafından yapıldığı halde izinli veya izinsiz olarak ibadete açılmış bulunan cami ve mescitlerin yönetimi üç ay içinde Diyanet İşleri Başkanlığına devredilir. Diyanet İşleri Başkanlığınca buralara imkanlar nispetinde kadro tahsis edilir. Kadro tahsis edilinceye kadar buralarda görev yapanların mesleki ehliyetleri ile ilgili esas ve usuller yönetmelikle düzenlenir."

3. Değerlendirme

1. 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki Kanun’un 35. maddesi uyarınca cami ve mescitlerin açılmasına izin vermek, ibadete açılmış cami ve mescitlere kadro tahsis etmek, buralarda görev yapanların mesleki ehliyetleriyle ilgili esas ve usulleri düzenlemek ve atamalarda bulunmak ...’nın görevidir.

2. Eldeki davada; dava konusu bağımsız bölümün 13.09.1995 tarihinde...mescidi olarak, davalı ...’na bağlı ... Müftülüğü tarafından ibadete açıldığı, bu hususta ... Müftülüğü Camii İbadete Açılış Beratı düzenlendiği, Eğitim Yardımlaşma ve Dostluk (HAKYOL) Vakfı ... Şubesi’nin 08.01.1998 tarihinde bu mescide kadro tahsisi için talepte bulunduğu, davalı ... tarafından 01.01.1999 tarihinden geçerli olmak üzere imam-hatip kadrosu tahsis edildiği, cami ve mescitlerin yönetim ve denetimi davalı ... Başkanlığına ait olduğundan, davalı ...’nın dava konusu taşınmaza yaptığı el atmanın önlenmesine karar verilmesi gerekirken mahkemece yanılgılı değerlendirmeyle davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Dahili davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

14.10.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.