Esas No: 2023/3824
Karar No: 2023/4980
Karar Tarihi: 05.10.2023

**8. Hukuk Dairesi         2023/3824 E.  ,  2023/4980 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2015/237 E., 2017/299 K.

KARAR : Kabul

Davacı vekili, dava dilekçesinde sınırlarını bildirdiği Kestel Kasabası, Merkez Mahallesi, Göçer Kavak Mevkiinde bulunan taşınmazın tapuda kayıtlı olmadığını, kazandırıcı zamanaşımı zilyedliği yoluyla taşınmaz edinme koşullarının yararına oluştuğunu iddia ederek Medenî Kanun'un 713 üncü maddesi hükmüne göre müvekkili adına tescilini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesinin 14.10.2008 tarihli ve 2006/271 Esas, 2008/509 Karar ... kararı ile, davanın kabulüne, Ü.G. tarafından düzenlenen 20.05.2008 havale tarihli raporda A ile gösterilen 2.046,61 m2 yerin davacı ... adına tesciline karar verilmiş, hüküm davalı Hazine tarafından temyiz edilmekle, Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 25.06.2009 gün 2009/8670 - 10718 ... kararı ile bozulmuştur. Bozma kararında özetle; yörede 1984 yılında yapıldığı anlaşılan orman kadastro çalışmasına ilişkin tüm belgeler getirilip, dava konusu taşınmazın bu çalışmadaki durumunun ortaya konulması, yöntemince zilyetlik araştırması yapılması gereğine değinilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyulduktan sonra 30.03.2012 tarih ve 2009/515 Esas, 2012/335 Karar ... karar ile orman kadastrosunun kesinleşmesi suretiyle orman dışında bırakıldığı tarih ile dava tarihi arasında 20 yıllık zilyetlik süresinin davacı yararına gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmekle Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 02.12.2014 tarihli ve 2014/6385 Esas, 2014/10071 Karar ... kararı ile bozulmuştur. Anılan bozma ilamında özetle; bozma kararına uyulduğu ancak gereklerinin yerine getirilmediği belirtilerek, yöreye ait en eski tarihli memleket haritası ve hava fotoğrafları ve dava tarihinden 15 - 20 yıl önce çekilmiş steroskopik hava fotoğrafları ve bu fotoğraflara dayanılarak üretilmiş orijinal renkli memleket haritaları bulunduğu yerlerden istenerek, bu belgeler dava konusu taşınmaz ile çevresine uygulanıp, hava fotoğrafları ve dayanağı haritalar stereoskop aletiyle ve üç boyutlu olarak incelettirilip taşınmazın niteliğinin bu belgelerde ne şekilde görüldüğünün ve dava tarihinden geriye 15-20 yıl önce çekilmiş steroskopik hava fotoğrafları getiretilerek, uzman bilirkişilerce incelenmesi ve özellikle yeni tarihli haritadaki yeşil rengin halen üzerinde mevcut bitki örtüsünden kaynaklanıp kaynaklanmadığının belirlenmesi, gerektiğinde komşu parsellere ait kesinleşen ve derdest bulunan dava dosyalarının da getirtilmesi, teraslama öncesi gerçek eğim durumunun eğim ölçer ve münhanili haritalar ile bilimsel metodlarla saptanması, halen çalılık, kayalık ve yüksek eğimli bölümler varsa ölçülerek ayrılması, taşınmazın bulunduğu yerde 1/25000, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planı bulunup bulunmadığının araştırılması, varsa imar planına alındığı tarihe kadar bulunan zilyedliğe değer verileceği gözetilerek elde edilecek tüm delillere göre karar verilmesi gereğine değinilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyulduktan sonra davacı lehine zilyetlikle kazanım koşulları oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, Alanya İlçesi, Kestel Beldesinde bulunan 22.02.2016 tarihli bilirkişi heyetinin raporuna ekli krokide fen bilirkişisi B. A tarafından düzenlenen raporda taralı olarak A harfi ile gösterilen 2.046,61 m²'lik taşınmazın davacı ... oğlu ... adına kuru tarım arazisi olarak tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, Medenî Kanun'un 713 üncü maddesi hükmü uyarınca tapusuz olan taşınmazın tescili istemine ilişkindir.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde dava tarihinden önce 6831 ... Kanuna göre 26.10.1984 tarihinde yapılıp 26.04.1985-26.04.1986 tarihleri arasında ilân edilerek kesinleşen orman kadastrosu ile 2896 ... Kanunla değişik 2/B madde çalışması bulunmaktadır. Daha sonra 30.09.1987 tarihinde yapılıp 24.11.1988-24.05.1989 tarihleri arasında ilân edilerek kesinleşen aplikasyon, evvelce sınırlaması yapılmamış ormanlarda orman kadastrosu ve 3302 ... Kanunla değişik 2/B uygulaması vardır.

Genel arazi kadastrosu işlemi ise 1960 yılında yapılmış ve kesinleşmiş, çekişmeli taşınmaz taşlık ve çalılık olduğu gerekçesiyle mülga 766 ... Kanun uyarınca tescil harici bırakılmıştır.

Uyulan bozma ilamında dava tarihinden geriye 15-20 yıl önce çekilmiş stereoskopik hava fotoğrafları ve bu fotoğraflardan üretilmiş orijinal memleket haritaları getirtilerek, uzman bilirkişilerce incelenmesi ve özellikle yeni tarihli haritadaki yeşil rengin halen üzerinde mevcut bitki örtüsünden kaynaklanıp kaynaklanmadığının belirlenmesi gereğine işaret edildiği halde, mahallinde yapılan keşif sonrası hazırlanan ve hükme esas alınan raporlarda 1963 ve 1989 memleket haritaları ile 1958, 1986 hava fotoğrafları incelenmiş, ancak hava fotoğraflarının stereoskopik incelendiği açıkça belirtilmediği gibi yeni tarihli memleket haritasındaki yeşil rengin sebebi de net olarak ortaya konulmamış, incelenen hava fotoğraflarının kadastro paftası ile çakıştırılmış hali de rapora eklenmemiştir.

Keşifte dava konusu taşınmazın üzerinde hububat tarımı yapıldığının görüldüğü, raporda 1986 hava fotoğrafında dava konusu taşınmazın tamamının ekilip dikildiği, ağaç ve çalı bulunmadığı belirtildiği halde, 1986 hava fotoğrafının altlık teşkil ettiği 1989 memleket haritasında dava konusu taşınmazın yeşil olduğunun belirtildiği ancak ortaya çıkan çelişkinin tereddüde yer bırakmayacak şekilde giderilmediği ve ayrıca dava tarihi olan 2006'dan (öncesinde dava konusu taşınmazı kapsayan bir imar planı var ise bu planın onaylanma tarihinden) geriye 20 yıl malik sıfatı ile zilyetlik gerektiği ve dosyada bu aralıkta sadece 1986 hava fotoğrafının incelendiği bu haliyle de araştırmanın yeterli olmadığı anlaşılmıştır.

O halde İlk Derece Mahkemesince, yöreye ait en eski tarihli memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ile varsa amenajman planı ve komşu parsellere ait kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise mahkeme karar örnekleri dava konusu taşınmaza ilişkin yapılan imar planı belgeleri ilgili yerlerden getirtilip, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek bir orman mühendisi bilirkişi, bir ziraat mühendisi bilirkişi, bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi aracılığıyla yeniden keşif yapılmalıdır. Keşifte getirtilen belgeler çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazın dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri ile uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak)denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmaz, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli; taşınmazın gerçek eğimi klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle belirlenmeli; stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak, temyize konu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarını belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyada daha önce yapılan keşifler ve alınan raporlarla karşılaştırmalı, ortaya çıkan tereddüdleri gideren, denetime elverişli rapor alınmalıdır.

Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı; imar ihya taşınmazın bir kısımında tamamlanmış ise hangi kısımda hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmalı; dava konusu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı; yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; ziraat bilirkişisinden taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki alınmalı, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli 3402 ... Kanunun 14 üncü maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile diğer mirasçılar ve onların miras bırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği tapu müdürlüğü ve ilgili kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup, aynı Kanunun 03.07.2005 tarihli ve 5403 ... Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile değiştirilen 14/2 inci maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, Kanunun getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak; uyulan bozma kararında da belirtildiği üzere, keşifte hububat tarımı yapıldığı, 1986 hava fotoğrafında tamamının ekilip dikildiği, üzerinde ağaç ve çalı olmadığı ve 1986 hava fotoğrafından üretilmiş memleket haritasında yeşile boyalı olan dava konusu taşınmaza ilişkin dava tarihinden (öncesinde imar planı kapsamına alınmış ise bu tarihten) itibaren geriye 20 yıl süre ile zilyetlik şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin özellikle eski tarihli belgeler üzerinde inceleme yapılarak belirlenip ve tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

Mahkemece bu hususlar gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup, temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle, Yerel Mahkeme hükmünün 6100 ... HMK'nin Geçici 3. maddesi yollamasıyla uygulanacak olan 1086 ... HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, HUMK'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine 05.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.