Esas No: 2023/1990
Karar No: 2023/4391
Karar Tarihi: 25.04.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/1990 E.  ,  2023/4391 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/4442 E., 2022/3683 K.

KARAR : Kısmen Kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ : Karabük İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/259 E., 2022/175 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı ve davalılardan... İnşaat Otomotiv Turizm Tic. Ltd. Şti. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine, davalı... İnşaat Otomotiv Turizm Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf itirazının kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacı ve davalılardan... İnşaat Otomotiv Turizm Tic. Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edildiği; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile; davacının 04.06.2016 günü meydana gelen iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğradığını iddia ederek 20.000,00 TL maddi, 100.000,00 TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 16.03.2021 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 218.769,91 TL' ye, 21.04.2022 tarihli talep artırım dilekçesi ile toplam 716.155,44 TL 'ye çıkarmıştır.

II. CEVAP

1.Davalı... İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesi ile davacının davalı işyerinde asgari ücretle çalışan inşaat işçisi olduğunu ve iş kazasının davacının kusuru neticesinde meydana geldiğini beyanla haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... İnşaat Taah. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesi ile davacının davalı işyerinde asgari ücretle çalışan olduğunu, şirketlerinin taşeron olarak okul inşaatında yer aldığını, asıl işverenin davalı ... olduğunu, iş kazasının oluşumunda kusur ve sorumluluklarının bulunmadığını, kazayı davalı... İnşaat çalışanının sebebiyet verdiğini beyanla haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı ... vekili cevap dilekçesi ile davacının kendi çalışanları olmadığını, davacı ile aralarında hizmet akdinin de bulunmadığını, dava dışı Çınar Eğitim Sağlık Bakım Reh. Ltd. Şti. ile aralarında okul isminin kullanımına dair Franchise sözleşmesinin bulunduğunu, bu nedenle mevcut davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

1-Davacının Maddi Tazminata ilişkin davasının kabulü ile 716.155,44-TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 04.06.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve... İnşaat Otomotiv Turizm Sanayi Ticaret Limited şirketlerinden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

2-Davacının manevi tazminatına ilişkin davasının kısmen kabulü ile 20.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 04.06.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve... İnşaat Otomotiv Turizm Sanayi Ticaret Limited şirketlerinden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

3-Davalı ....'ye açılan maddi tazminat ve manevi tazminat taleplerinin ayrı ayrı reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalılardan... İnşaat Otomotiv Turizm Tic. Ltd. Şti. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; lehine hükmedilen manevi tazminatın az olduğunu, reddedilen tazminat talebi nedeniyle davalı tarafından her birine ayrı ayrı vekalet ücreti takdir edilmesinin doğru olmadığını ileri sürmüştür.

2.Davalı... İnşaat vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının ücretinin yüksek belirlendiğini, davacının 15.03.2021 tarihili bilirkişi raporuna itiraz etmediğini ve talebini bu rapor doğrultusunda artırdığını bu nedenle lehine usulü müktesep hak doğduğunu, İlk Derece Mahkemesi'nce bu hususun göz ardı edildiğini, kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığını, işçi lehine fahiş tazminata hükmedildiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamından davacının iş kazası sonucu %14,3 oranında sürekli iş göremezliğinin bulunduğu ve iş kazasının meydana gelişinde davacı sigortalının kusurunun bulunmadığı, davalı... İnşaat Otomotiv Turizm Tic. Ltd. Şti.'nin %30, davalı ...'in %50, dava dışı Çınar Eğitim Sağlık Bakım Rehabilitasyon Ltd. Şti.'nin %10 ve yine dava dışı beton pompası operatörü M.Albas'ın kaza olayının meydana gelmesinde %10 oranında kusurlu olduğunun kabul edildiğinin anlaşıldığı, dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre ve özellikle ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, olayın ağırlığı ve olay tarihi nazara alındığında davacı lehine hükmedilen manevi tazminatın makul seviyede olduğu, davalı .... aleyhine açılan davanın husumet nedeniyle reddedilmesi nedeniyle ayrıca ve tek vekalet ücretine hükmedilmesinin karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine uygun olduğu, davalı... İnşaat Otomotiv Turizm Tic. Ltd. Şti.'nin çalışanı beton pompası operatörü M. Albas'a yapacağı işin tehlike ve riskleri ve bu tehlike ve risklerden kaçınma ilkelerini de içerecek şekilde iş sağlığı ve güvenliği eğitimi ve beton pompasının kullanımı ile ilgili teknik eğitim verilmemesi, kaza anında yapılan beton döküm işinin ehil bir kişi gözetiminde yapılmaması, alınan ya da alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığının denetim ve gözetiminin yapılmaması, iş kazasının oluşmaması için geniş bir denetim mekanizması oluşturmaması nedenleri ile kazanın oluşumunda davalı... İnşaat Otomotiv Turizm San. Tic. Ltd. Şti.'nin kusurlu olduğunun anlaşıldığı, davacının tüm istinaf itirazları ile davalı... İnşaat Otomotiv Turizm Tic. Ltd. Şti. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan istinaf itirazlarının yerinde görülmediği,

İlk Derece Mahkemesi'nce alınan 01.02.2021 tarihli hesap bilirkişisi raporuna davacı vekilinin itiraz etmesi üzerine alınan ve davacının emsali bir işçinin ücretinin Türkiye İstatistik Kurumu verileri esas alınmak suretiyle davacının hak kazanabileceği tazminat miktarına ilişkin 11.03.2021 tarihli hesap raporundaki ücret seviyesine itiraz etmeyerek alacağının belirli hale geldiğini belirtmek suretiyle talep miktarını artırdığı, bu nedenle burada belirtilen ücret miktarı yönünden davalılar yönünden müktesep hak oluşmuş ise de davalıların da itirazı nedeniyle Dairece 29.09.2021 tarihli 2021/2236 Esas, 2021/2331 Karar sayılı ilam ile davacının ücretinin araştırılması yönünden İlk Derece Mahkemesi'nin kararının kaldırıldığı, İlk Derece Mahkemesi'nce yapılan araştırma neticesinde davacının dava dilekçesindeki taleple bağlı kalınarak yapılan ek hesap bilirkişisi raporuna itibar edilerek davalılar lehine daha önce oluşan müktesep hak nazara alınmak suretiyle davacının talebinin 11.03.2021 tarihli hesap bilirkişisi raporu verileri esas alınmak suretiyle hüküm altına alınması gerekirken, İlk Derece Mahkemesi'nce HMK'nun 107 nci maddesinin gerekçesinde de açıklandığı üzere alacak belirli hale geldiğinde artırım, sadece bir kez yapılabileceğinden davacı vekilinin 21.04.2022 tarihli ikinci kez artırım dilekçesine değer verilerek iddianın genişletilmesi yasağının ihlal edildiğinin anlaşıldığı, bu nedenle istinaf incelemesi talebinde bulunmayan davalılar açısından hüküm davacı lehine kazanılmış hak oluşturmuş ise de istinaf eden davalı... İnşaat Otomotiv Turizm Tic. Ltd. Şti. yönünden bu nedenle kaldırıldığı gerekçesiyle;

1)Hakkında istinaf başvurusunda bulunulan İlk Derece Mahkemesi kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine, davalı... İnşaat Otomotiv Turizm Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf itirazının kısmen kabulüne, hakkında istinaf başvurusunda bulunulan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 2 numaralı alt bendi gereğince düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak üzere kaldırılmasına,

2)Davanın kısmen kabulü ile;

a-) Davacının hak kazandığı 716.155,44 TL maddi tazminatın kaza tarihi 04.06.2016 gününden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı... İnşaat Otomotiv Turizm Tic. Ltd. Şti.'nın sorumluluğu 218.769,91 TL ile sınırlı olmak kaydıyla müştereken ve müteselsilen davalılar ... ve... İnşaat Otomotiv Tursan Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine,

b-)Davacının hak kazandığı 20.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi 04.06.2016 gününden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve... İnşaat Otomotiv Turizm Tic. Ltd. Şti.'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

c-)Davalı .... aleyhine açılan maddi tazminat ve manevi tazminat taleplerinin ayrı ayrı reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalılardan... İnşaat Otomotiv Turizm Tic. Ltd. Şti. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı adına doğan herhangi bir usuli müktesep hak bulunmadığını, neredeyse yargılamanın her aşamasında (dava dilekçesinde, kök rapora karşı beyanda, istinaf başvuru dilekçesinde) davacının gerçek ücretinin esas alınarak hesaplama yapılmasını talep ettiklerini, hesap bilirkişi ek raporuna itiraz süresi içinde fazlaya dair dava ve talep hakları saklı kalmak kaydı ile tamamlama yapıldığını, istinaf mahkemesinin ilk kararında, davacı müvekkilinin itirazlarını kabul ederek, mahkemeye ücreti düzgün tespit etmesi, yeniden hesaplama yapılması gerektiği nedeniyle kaldırıldığını, mahkemenin istinaf kararı doğrultusunda işlemleri yapıp karar verdiğini, bu sefer istinaf mahkemesinin yanlış değerlendirme yaparak, olmayan usuli müktesep hak nedeni ile, birden fazla talep artırım yapılamayacağını öne sürerek taleplerini reddettiğini, istinaf mahkemesinin ilk kararında ücrete yönelik itirazlarını haklı bulurken, ikinci kararında haksız bulduğunu, ayrıca istinaf mahkemesinin talep artırımı işlemlerini ıslah gibi değerlendirerek sadece bir defa yapılabileceği gibi bir yanılgıya düştüğünü, talep artırım dilekçelerinin her ikisinin de incelendiğinde tamamlama harcı yatırılması talep edildiğinin görüleceğini beyanla kararın bozulması gerektiğini belirtmiştir.

2.Davalı... İnşaat Otomotiv Turizm Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacı tarafın adli yardımdan yararlanırken müvekkilinin oldukça yüksek temyiz harcını yatırmak zorunda kalmasının taraflar arasında eşitsizlik doğurduğunu, yatırmaları gereken harcın iadesine karar verilen tutardan mahsubunu talep ettiğini, reddedilen tutar yönünden lehilerine vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilmesi gerektiğini, davacının ücretinin yüksek belirlendiğini, kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığını, işçi lehine fahiş manevi tazminata hükmedildiğini, davacının talep artırım dilekçesinin Bölge Adliye Mahkemesi kaldırma kararından sonra ikinci kez yapılmasının davanın genişletilmesi yasağını berteraf etmeyeceğini beyanla kararın bozulması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe

C.A. Davalı... İnşaat Otomotiv Turizm Tic. Ltd. Şti. vekilinin davacı lehine hükmedilen manevi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Mülga 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 20.07.2016 tarihinden itibaren uygulanan 8 inci maddesinin 3 üncü fıkrasına göre, “Bölge Adliye Mahkemesinin para ile değerlendirilemeyen dava ve işler hakkındaki kararları ile miktar veya değeri beşbin lirayı geçen davalar hakkındaki nihaî kararlara karşı tebliğ tarihinden başlayarak sekiz gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir.” Bu fıkradaki “beşbin” ibaresi 6763 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile “kırk bin Türk Lirası” şeklinde değiştirilmiştir.

Mülga 5521 sayılı Kanun'un, 6763 sayılı Kanun 5 inci maddesi ile değişik beşinci fıkrasına göre parasal sınırların, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere Maliye Bakanlığınca her yıl tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle uygulanacağı öngörülmüştür.

25.10.2017 tarihinde yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 8 inci maddesinde “temyiz edilemeyen kararlar” sayılmış ancak miktar itibariyle kesinliğe bu maddede yer verilmemiş, 7/3 üncü maddede, 6100 sayılı HMK’nın kanun yollarına ilişkin hükümlerinin, iş mahkemelerince verilen kararlar hakkında da uygulanacağı belirtilmiştir.

6100 sayılı HMK’nın 362/1-a maddesi uyarınca, Bölge Adliye Mahkemelerinin miktar veya değeri kırk bin Türk Lirasını (bu tutar dâhil) geçmeyen davalara ilişkin kararların temyiz yoluna başvurulamayacağı hükme bağlanmıştır. HMK Ek madde 1 hükmüne göre de, 362 nci maddedeki parasal sınırların, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, Maliye Bakanlığınca her yıl tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle uygulanacağı belirtilmiştir.

HMK 362/2 nci maddesine göre “Birinci fıkranın (a) bendindeki kararlarda alacağın bir kısmının dava edilmiş olması durumunda, kırk bin Türk Liralık kesinlik sınırı alacağın tamamına göre belirlenir. Alacağın tamamının dava edilmiş olması hâlinde, kararda asıl talebinin kabul edilmeyen bölümü kırk bin Türk Lirasını geçmeyen tarafın temyiz hakkı yoktur. Ancak, karşı taraf temyiz yoluna başvurduğu takdirde, diğer taraf da düzenleyeceği cevap dilekçesiyle kararı temyiz edebilir.”

HMK 366 ncı maddenin yollaması ile temyiz yolunda da uygulanan 346 ncı madde uyarınca, temyiz dilekçesi kesin olan bir karara ilişkin olursa, kararı veren mahkeme temyiz dilekçesinin reddine karar verir. Ancak temyiz edilen karar kesin olduğu halde bu konuda inceleme yapılıp karar verilmeksizin dosya Yargıtay’a gönderilmiş ise, 01.06.1990 tarih, 1989/3 E. - 1990/4 K. sayılı içtihadı birleştirme kararı gereğince dosyanın mahalline çevrilmesine gerek olmaksızın Yargıtay tarafından temyiz talebinin reddine karar verebilecektir.

Yukarıda belirtildiği şekilde, iş mahkemelerinin kararlarının istinaf incelemesi sonucu Bölge Adliye Mahkemelerince verilen kararlarda karar tarihine göre kesinlik sınırı: 20.07.2016 - 01.12.2016 tarihleri arasında 5.000,00 TL; 02.12.2016 tarihi sonrası için 40.000,00 TL; 01.01.2017 sonrası için 41.530,00 TL ve 01.01.2018 tarihi sonrası için 47.530,00 TL; 01.01.2019 tarihi sonrası için 58.800,00 TL, 01.01.2020 tarihi arası için 72.07000 TL, 01.01.2021 tarihi sonrası için 78.630,00 TL, 01.01.2022 tarihi sonrası için 107.090,00 TL’dir.

Bu tür davalarda, 6100 sayılı HMK’nun 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı dikkate alınmalıdır.

Belirtilen açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde, temyize konu tutarın yukarıda değinilen temyiz (kesinlik) sınırının altında bulunduğu anlaşılmakla davalı... İnşaat Otomotiv Tursan Tic. Ltd. Şti. vekilinin bu kısma yönelik temyiz itirazlarının aşağıdaki şekilde reddine karar verilmiştir.

C.B. Davalı... İnşaat Otomotiv Turizm Tic. Ltd. Şti. ve davacı vekilinin maddi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 417 inci maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 20 ve 21 inci maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanun'un 4 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, taraflar yönünden, temyiz kapsam ve nedenlerine göre, davacı ve davalı... İnşaat Otomotiv Turizm Tic. Ltd. Şti. tarafınca temyiz sebebi olarak ileri sürülen bir kısım sebeplerin aynı zamanda istinaf sebebi olarak daha evvelce ileri sürüldüğü, diğer sebeplerin de Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesinde açıklandığı şekilde incelenerek istinaf başvurusunun değerlendirildiği bu yönle Bölge Adliye Mahkemesince oluşturulan gerekçenin yerinde olduğu dikkate alındığında kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı... İnşaat Otomotiv Turizm Tic. Ltd. Şti. vekilinin davacı lehine hükmedilen manevi tazminata yönelik temyiz isteminin miktardan REDDİNE,

2. Davacı ve davalı... İnşaat Otomotiv Turizm Tic. Ltd. Şti. vekilinin maddi tazminata yönelik Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgililere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.