Esas No: 2022/4460
Karar No: 2024/1367
Karar Tarihi: 08.05.2024

**6. Hukuk Dairesi         2022/4460 E.  ,  2024/1367 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/830 E., 2022/1374 K.

HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Elazığ 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2020/12 E., 2020/43 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında Malatya Merkez Yaygın Göleti ve Sulaması İnşaatı Yapım İşi Sözleşmesinin imzalandığını, davacı şirketin sözleşme ile kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getirdiğini, sözleşme kapsamında kararlaştırılan kalemlerden daha fazlasının verilen talimat ve işin gereği olarak yapıldığını, davalı kuruma teslim edildiği ve kabulünün yapıldığını, ancak yaptırılan işlerin bedelinin tamamen ödenmeyerek kısmi ödemelerin yapıldığını, davacı şirketin edimini ifa ettiği sözleşmeye uygun olarak toplam 1.005,40 hektarlık kısmın kamulaştırma paftalarının hazırlandığını, bunun Tapu Kadastro Müdürlüğü tarafından onaylanarak davalı tarafa teslim edildiğini, tünel içi beton hakedişinde eksik ödeme yapıldığını, deriveasyon tüneli bedelinin de eksik ödendiğini, hakedişlere usulüne uygun itiraz ettiğini beyan ederek, fazlaya ilişkin hakların saklı kalınması kaydıyla 50.000,00 TL alacağın iş ve işlemlerin onay tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sözleşme gereği uygulama projelerinde belirlenen ocak yerleri, gölalanı ve ulaşım yollarına ait kamulaştırmaya esas yükleniciye hazırlatılan ve Emlak Kamulaştırma Şube Müdürlüğü tarafından da onaylanan kamulaştırma planları alanları üzerinden ödemenin yapıldığını, ihale uhdesinde bulunan davacı yüklenicinin birim fiyat cetvelinde 25 sıra numaralı bu kalemin miktar olarak 42 ha olarak belirlendiğini ve davacı yüklenicinin bu alana göre teklif verdiğini, ihale uhdesinde verilen BM-1 numaralı onaylı projede de bu alanların açıkça görülebildiğini, ocak ruhsatlarında ocakların alanlarının belli olduğu ve alanlardan malzeme alınacağını, parsel alanlarının büyük olduğu fakat işlem yapılan kamulaştırmaya esas alanların küçük olduğunu, bu nedenle davalı idarece kamulaştırmaya esas olan alan üzerinden ödemenin yapıldığını, sözleşme gereği bulundurması gereken jeoloji mühendisi kadrosunun bulundurmadığından hakkında gerekli cezai işlemlerin yapıldığını, yükleniciye projede belirtilen miktardan fazla imalat yapılmasına dair herhangi bir talimat ve onayın verilmediği, davacının iddia ettiği şekilde tünel imalatı yapılırken projenin zemine oturmaması gibi durumun olmadığını, yüklenici firmanın iddiaları ile ilgili taleplerinin haksız ve mesnetsiz olduğundan davalı idarece reddedildiğini, Orman ve Su İşleri Bakanlığı'nın yüklenicinin iddialarını incelemek üzere müfettiş görevlendirdiğini, görevli müfettişin inceleme raporlarının da davacının haksızlığını doğrular mahiyette olduğu belirtilerek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile çelişkileri gidermek amacı ile üçüncü bir heyetten rapor alındığı, aldırılan son bilirkişi heyeti raporunda sözleşmenin 28. maddesinde sözleşme dahilinde belirtilen miktardan fazla yapılan imalatlara ilişkin hükmün bulunduğu, davalı idare tarafından yapılan işlerin şartname, proje ve genel hükümlere aykırı olduğu ileri sürülmesine rağmen yapılan imalatlarla ilgili 21 adet tutanağın dosyada bulunduğu, yapılan shotcrete imalatının toplam miktarının 946,500 m³ olduğu, bu imalatların davalı idarenin elemanlarının denetiminde yapıldığı, imalatların yapımı aşamasında davalı idare elemanları ile davacı yüklenicinin birlikte düzenledikleri tutanaklarla yapılan imalatların miktarının belgelendirildiği, fazladan yapılan imalatların bedelinin hak edişe dahil edilmemesi nedeni ile YİGŞ dahilinde ihtirazi kayıtla hak edişlerin imzalandığı, bu sebeple fazladan yapılan shotcrete imalatı bedelinin sözleşme hükümleri çerçevesinde ödenmesi gerektiği, yine harita ölçüm aplikasyon işi sebebi ile 969,08 hektarlık alana ait kısmın ödemelerinin yapılmadığı, bu bedelin de sözleşme hükümleri çerçevesinde ödenmesi gerektiği, aynı şekilde derivasyon tünelinin projede 259,86 metre olduğu, birim fiyatlı iş niteliğindeki dava konusu uyuşmazlıkta 2,50 metre fazladan yapılan derivasyon tüneli bedelinin sözleşme dahilinde ödenmesi gerektiği belirtilmiş, mahkemece rapor hükme esas alınarak davanın kısmen kabulü ile taleple bağlı kalınarak, tünelin püskürtme beton yapım işi için 15.000,00 TL, gölet rezervuar alanı, gölete ait yapı ve tesislere ilişkin kamulaştırma haritalarının yapımı için 25.000,00 TL, son olarak derivasyon tüneli fazla imalatları için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 50.000,00 TL’nin 07.07.2015 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacı tarafın fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına, 06.11.2014 tarihinden itibaren faiz yürütülmesi talebinin ise reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili dilekçesinde özetle; sözleşme konusu olan 3 ayrı iş kaleminde belirlenen iş miktarından fazlaca yahut farklı bir iş yaptırılmadığını, yapılan iş üzerinde artışın olacağı yahut ilavece başka iş yapılmasının zorunlu olduğu durumlarda ise, sözleşmeye ve eki yapım işleri genel şartnamesine göre yüklenicinin, idareyi bilgilendirmek ve izin almak suretiyle iş artışına gidebileceğini ancak dosya içerisinde bu şartı sağlamış olmak adına tek bir belgenin dahi bulunmadığını, mahkemenin ise hatalı ve gerçeğe aykırı bir biçimde hazırlanmış bilirkişi raporunu esas alarak 3 farklı iş kaleminde de iş artışı olduğu yönünde değerlendirmede bulunarak davanın kabulü yönünde verdiği kararın açıkça usul ve yasa hükümlerine aykırı olduğunu beyan ederek, ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddi yönünde yeniden hüküm kurulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile özellikle ilk derece mahkemesinin gerekçesinde tartışıldığı gibi davacı tarafın davaya konu ettiği alacaklarına ilişkin ödemelerin bağlandığı hakedişleri davacı yüklenicinin sözleşmenin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 39. ve 40. maddelerinde belirtilen usulde ihtirazi kayıtla imzalamasına, dosya içerisinde bulunan diğer bilirkişi raporlarında bulunan çelişkiyi gidermek ve tarafların itirazlarını karşılamak için alınan 24.05.2018 tarihli bilirkişi heyeti raporunun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmasına, raporda taraflar arasındaki sözleşmenin 28.2.1. maddesi uyarınca yapılan hesaplamanın doğru olmasına ve Dairenin 27.12.2019 tarih, 2019/2758 Esas, 2019/2400 Karar sayılı kaldırma ilamında bahsi geçen eksikliklerin tamamlanarak hüküm kurulduğunun anlaşılması karşısında ilk derece mahkemesince verilen hükümde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı belirtilerek, başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz başvuru dilekçesinde istinaf dilekçesi içeriğini tekrar ederek ilk derece mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, eser sözleşmesi uyarınca bakiye iş bedelinin tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı TBK'nın 470-486. maddeleri,

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Taraflar arasında Malatya Merkez Yaydın Göleti ve Sulaması inşaatı yapım sözleşmesi düzenlenmiştir. Davacı bu sözleşme nedeniyle 1.005,40 hektarlık kısmın kamulaştırma paftalarının yapılması, tünel inşaatı kapsamında 2200 ton imalat, derivasyon tünelinde de 2,5 metrelik tünel imalatının sözleşmede kararlaştırılandan fazla yapıldığını ve bedellerinin ödenmediğini iddia etmektedir.

3. Sözleşmenin 6. maddesi "bu sözleşme, birim fiyat sözleşme olup ihale dokümanında yer alan kesin proje/projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine dayalı olarak İdarece hazırlanmış birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı olan 9.116.000,00 TL bedel üzerinden akdedilmiştir" hükmünü içermektedir. Sözleşmenin 3.3. maddesinde yer verilen, YAG, birim ve miktarını gösteren tabloda, 25.sırada "YAG-25, Her türlü harita, ölçüm, aplikasyon işleri ve kamulaştırma planlarının yapılması, hektar, miktarı 42" şeklinde sözleşmede öngörülen iş ve miktarı belirtilmiştir.

4. Sözleşmenin eklerinin sayıldığı 8. maddesinde birim fiyat tarifleri ve cetveli ile özel teknik şartnameye de yer verilmiştir. Özel teknik şartnamenin "kamulaştırma haritalarının yapımına" yönelik 1.7.6.maddesi "Projede belirtilen gölet rezervuar alanı ile gölete ait yapı ve tesislere ait kamulaştırma haritalarının yapım işi gerçekleştirilecektir" şeklindedir.

5. Bir diğer sözleşme eki olan birim fiyat cetvelinde "Her türlü harita, ölçüm, aplikasyon işleri ve kamulaştırma planlarının yapılması"na yönelik YAG-25 maddesinde "İşin gerektirdiği her türlü ölçüm, harita ve aplikasyonların, kamulaştırma planlarının yapılması ve ilgili harçların yatırılması, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamına ve Teknik Şartname ile İdarece verilen her türlü hesap ve imalat şartlarına uygun olarak raporların tanzim edilmesi, çizilip, yazılıp yedi nüshasının ve CD'lerin İdareye verilmesi, aşağıda "birim fiyatına dahil olmayan giderler" başlığı altında sayılanlar dışında kalan bütün bu iş kalemleri için gereken her türlü işçilik, malzeme, donanım, ekipman, iş makineleri, enerji, su vs. gibi giderler ve şantiye mobilizasyonu, iş zorlukları, randıman düşüklükleri, yüklenici karı ve genel giderler dahil hektar başına düşen bedeldir. ... Ödeme: Biri fiyat teklif cetvelindeki ilgili teklif birim fiyat ile ödeme yapılır. Not: 1- İdare tarafından verilecek projeler dışında olup, yüklenici tarafından yapılacak her türlü harita, ölçüm, aplikasyon işleri ve kamulaştırma planlarının yapılması ve bunları işletme talimatlarının tanzimi bedelini kapsamaktadır" şeklinde iş tanımı yapılmıştır.

6. Dosyanın tetkikinde sözleşmede geçen 44,62 ha için 15.05.2015 tarihli 9 no.lu hakediş ile iş bedeli ödemesinin yapıldığı anlaşılmıştır.

7. Dosya kapsamında incelenen haritaların, fazla hesaplanan alanların kamulaştırma sahası alanı içerisinde kalan parsellerin ayırma çapları düzenlenerek kamulaştırılan ve kamulaştırılmayan kısımlarının yüzölçümlerini gösterir cetvellerinden oluşan ifraz işlemine ilişkin olduğu ve az yukarıda tanımlanan ve anlatılan sözleşme maddeleri kapsamında yer almadığı anlaşılmıştır. Yani sözleşmede, birim fiyat cetveli ve şartnamelerin ilgili maddeleri dikkate alındığında kamulaştırma alan paftasına ilişkin haritalandırma bedelinin kamulaştırmaya esas bölge için kararlaştırıldığı görülmekle, sözleşmede kararlaştırılandan fazlasına ilişkin davacı talebinin mahkemece reddi gerekirken kabulü yerinde olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.