Esas No: 2022/3418
Karar No: 2023/2518
Karar Tarihi: 27.04.2023

**11. Hukuk Dairesi         2022/3418 E.  ,  2023/2518 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2019/517 Esas, 2021/611 Karar

HÜKÜM : Açılmamış sayılmasına

Taraflar arasındaki menfi tespit ve istirdat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; tarafların 11.11.2005 tarihinde yapılan sözleşme ve protokol gereği ticaret yaptıklarını, zaman içerisinde davacı şirketin bir alt şirketi olan...-Su ... A.Ş.'nin de bu sözleşme uyarınca ticarete dahil olduğunu, sözleşme gereği davacı şirketin sene içerisinde davalı şirketten alacağı mallara karşılık davalı şirkete çek keşide ettiğini, satın aldığı malları piyasaya sunarak aldığı müşteri evraklarını davalıya verip kendi çeklerini iade aldığını, karşılıksız kalan çek ya da senetlerin davacı şirkete iade edilerek karşılığında yeni kambiyo senetleri ya da nakit para verildiğini, davalının ürettiği mallar ayıplı çıktığından yaklaşık 800.000,00 TL bedelli malların iade edilmesi ve ekonomik kriz sebebiyle taraflar arasında tanzim edilen 14.10.2009 tarihli protokol ile keşide tarihi gelecek çekleri iade almak üzere daha ileri tarihli çek keşide etme hususunda anlaştıklarını, davacı şirketin yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdiğini, protokolün 1 inci maddesi gereğince davalıya protokole istinaden 14 adet çek keşide edildiğini, 2 nci maddesi uyarınca ipotekli gayrimenkulün davalıya devrinin yapıldığını, 3 üncü maddesi gereğince cari hesaplar için 500.000,00 TL bedelli müşteri senetlerinin ciro edilerek davalıya verildiğini, 4 üncü maddesi gereğince davalı şirketin personeli ...'e güneydoğu tahsilatına ilişkin evrakların ciro edilerek teslim edildiğini ancak davalının protokolün 5 inci maddesi gereğince davacı şirkete iade edilmesi gereken çekleri iade etmediğini ileri sürerek davacının 14.10.2009 tarihli protokole istinaden davalıya vermiş bulunduğu toplamda 1.350.000,00 TL bedelli 14 adet çek ve davacı tarafından davalıya verilen ...Bankasına ait 1025662, 1025656 ve 1025663 nolu her biri 100.000,00 TL bedelli toplamda 300.000,00 TL bedelli 3 adet çeke istinaden davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, şimdilik 1,00 TL alacağın davalıdan istirdatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı şirketin yetkilileri tarafından herhangi bir belge ve çek teslim tutanağının tanzim edilmediğini, şirket adına yapılan işlemin geçerlilik kazanabilmesi için imzanın çift imza şeklinde olması gerektiğini, çeklerin niteliği gereği ödeme vasıtası olduğu, çeklerin teminat niteliğinde olduğunu davacının yazılı belgelerle ispat etmesi gerektiğini, çeklerle ilgili bir icra takibinin bulunmadığını, yasal süresi içinde bankaya ibraz edilmeyen çeklerle ilgili davacı tarafça menfi tespit davası açılmasının herhangi bir hukuki yararının bulunmadığını, ...-Su ... A.Ş. ve Mert-Su ... Ltd. Şti. isimli iki şirketin davacı şirketten aldığı mallar karşılığında muhtelif çek verdiğini, davacının davalı şirketten alacaklı olduğunu ileri sürmesinin yasal bir dayanağının bulunmadığını savunarak davanın reddi ile davacı aleyhine tazminata hükmedilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 08.10.2015 tarih, 2010/457 E. ve 2015/506 K. sayılı kararı ile 14.10.2009 tarihli protokole imza atan ...’in yönetim kurulu tarafından ticari temsilci olarak atanmış olmasa dahi, davacı şirketlerin edimlerini kabul eden davalı şirketin ticari temsilcinin yetkisine zımnen onay verdiğinin kabul edilerek tanzim edilen protokolün geçerli sayılması gerektiği, verilen çeklerin ödenmemesi halinde davacı şirketlerin sorumluluğunun devam edeceği, gayrimenkulün devir bedelinin tapu senedi fotokopisinin ön yüzünde yer alan beyan değeri kısmında 636.000,00 TL yazması nedeniyle bu rakam üzerinden değerlendirilmesi gerektiği, taraf defterleri ve ticari hesap dökümlerinin incelenmesiyle davacı Mert-Su ... Ltd. Şti.'nin ve davacı...-Su ... A.Ş.’nin davalı ... A.Ş.'nden 08.02.2010 dava tarihi itibariyle alacaklı olduğu gerekçesiyle menfi tespit davasının kabulüne, davacının 300.000,00 TL borçlu olmadığının tespitine, davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, davacının istirdat davası yönünden davasının usulden reddine karar verilmiş davalı vekili ve katılma yoluyla davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 06.03.2019 tarih, 2018/2493 E. ve 2019/1460 K. sayılı kararıyla davanın toplam 17 adet ve 1.650.000,00 TL tutarlı çekler için menfi tespit ve 1,00 TL için istirdat davası olduğu, Mahkemece dava için hüküm kurulurken sadece 3 adet çek için hüküm kurulduğu, diğer 14 adet çek için olumlu veya olumsuz bir karar verilmediği, Mahkemenin bu şekilde karar vermesinde davacı tarafından 1.650.000,00 TL tutarlı dava açıldığı halde, davanın 300.001,00 TL üzerinden harçlandırılmış olmasının etkili olduğu ancak dava dilekçesindeki açıklamalar ve talep sonucundan davanın 1.650.000,00 TL bedelli 17 adet çek için açıldığı, davanın harç değerinin tespiti ve eksik harcın tamamlatılması Mahkemece resen yapılması gerektiği, Mahkemece davacıya dava dilekçesi açıklattırılarak, harcın eksik yatırıldığı belirtilip, davacının dava konusu yaptığı çeklerin hangisi olduğu belirlenerek eksik harcın tamamlanıp yargılamaya belirlenmiş ve netleştirilmiş müddeabih üzerinden devam edilmesi gereğine işaret edilerek Mahkeme kararı bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin 02.01.2020 havale tarihli dilekçesiyle dava konusunu açıkladığı ve davanın hangi çeklere ilişkin olduğunu beyan ettiği, davacıya 2 haftalık kesin süre verilerek 23.722,83 TL harcın yatırılmasının istenilmesine, kesin süre içerisinde yatırılmadığı takdirde 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun (492 sayılı Kanun) 30 uncu ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 150 inci maddesi gereğince dosyanın işlemden kaldırılacağının ihtar edildiği, davacının yasal süre içerisinde harcı tamamlamadığından dosyanın 11.02.2021 tarihinde işlemden kaldırıldığı, harcın 3 aylık süre geçtikten sonra 13.09.2021 tarihinde yatırıldığı gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece eksik harcın yatırılması için üzere süre verildiğini, ancak gelinen aşamada aradan geçen 10 yılı aşkın süre dikkate alınarak usul ekonomisi gereği sadece harcı yatırılan çekler için davaya devam olunması diğer çekler yönünden ise davaya devam etmek istenilmediği beyan edilmesine rağmen Mahkemece mazeretli oldukları duruşmada eksik harç yatırılmadığı gerekçesi ile dosyanın işlemden kaldırıldığı, bu kararın tebliğ olunduğu ve 3 aylık süre içerisinde harç yatırıldığını, Mahkemece harcı yatan 3 çek için davaya devam edilmesi gerektiği halde, davanın açılmamış sayılmasına dair verilen kararın yanlış olduğunu ileri sürerek Mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, somut olayda 492 sayılı Kanun'un 30 uncu ve 6100 sayılı Kanun'un 150 inci maddesi şartlarının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

1. 492 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesi.

2. 6100 sayılı Kanun'un 150 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı vekilinin 14 adet çek bakımından davanın açılmamış sayılmasına yönelik temyiz itirazları yerinde değildir.

2. 3 adet çek yönünden davanın başlangıcından itibaren harcı yatırılmış dava bulunduğundan ve davacı vekilinin 11.02.2021 havale tarihli dilekçesindeki beyanında harcı yatırılmış 3 adet çeke yönelik olarak davanın devamını istediğinden, 3 adet çeke yönelik dava yönünden esasa girilerek bir karar verilmesi gerekirken bu çeklere yönelik olarak davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş olması doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davacı vekilinin 14 adet çeke yönelik temyiz itirazlarının REDDİNE,

2.Mahkeme kararının 3 adet çek yönünden BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

27.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.