Esas No: 2013/1844
Karar No: 2013/10216
Karar Tarihi: 27.06.2013

**8. Hukuk Dairesi         2013/1844 E.  ,  2013/10216 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Aile Mahkemesi

DAVA TÜRÜ : Mal rejimi tasfiyesi, eşya iadesi

... (...) ile ... aralarındaki mal rejimi tasfiyesi, eşya iadesi isteğinin kısmen kabulüne ve kısmen reddine dair ... . Aile Mahkemesi'nden verilen 29.12.2011 gün ve 1505/1427 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı-karşı davalı ... (...) tarafından süresinde istenilmiş olmakla dosya incelendi gereği düşünüldü:

KARAR

Asıl ve birleşen davalarda davacı-karşı davada (birleşen ... . Aile 2010/ 56 Esas) davalı ... vekili, asıl davada; dava konusu 775 ada 2 parselde kain B/3-8 nolu bağımsız bölümün vekil edeninin maaşı, nöbet ve başkaları yerine para karşılığı tutttuğu nöbet gelirlerinden sağladığı birikimler, altınlarının bozdurulması ve babasından aldığı 1.000 TL ( bir milyar TL) ile 1998 yılında satış yoluyla edinildiğini, nöbette olduğu gün tapuya gidememesi nedeniyle davalı adına tapuya tescil edildiğini, satın alındıktan sonra taşınmazda bakım ve tamirat yaptırdığını, taşınmazın edinilmesinde davalının hiçbir katkısının bulunmadığını açıklayarak mal rejiminin tasfiyesi kapsamında fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 60.000 TL'nin taşınmazın tapu kayıt tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak vekil edenine verilmesini istemiştir. Birleşen davada; ... . Aile Mahkemesi'nin 2009/182 D.İş sayılı dosyasında tespit edilen 1 ila 67. sıralarda belirtilen taşınır malların tamamı ile ... . Aile Mahkemesi'nin 2009/151 D.İş sayılı dosyasında tespit edilen eşyalardan 2, 5, 6, 7, 10, 12, 13, 14, 20 ve 21. sıralardaki eşyalar ile tespiti yapılmayan beş adet avizenin tamamen vekil edeninin geliri ile 01.01.2002 tarihinden önce edinildiğini, bu eşyalarda davalının katkısının bulunmadığını açıklayarak, dava konusu eşyaların aynen mümkün olmadığı taktirde bedellerinin değeri olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 10.000 TL'nin davalıdan tahsili ile vekil edenine verilmesine karar verilmesini istemiştir.

Asıl ve birleşen davalarda davalı-karşı davada davacı ... vekili, vekil edeninin evlilik birliği içerisinde satın aldığı ve davalı adına tescil ettirdiği ... plakalı araç, boşanma davası öncesi davalıya verdiği 7.000 USD ve dört adet cumhuriyet altını bakımından mal rejiminin tasfiyesi kapsamında araç bakımından 14.000 TL, 7.000 USD için 5.000 TL ve cumhuriyet altınları bakımından 700 TL olmak üzere fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere toplam 19.700 TL'nin davalıdan alınarak vekil edenine verilmesini istemiştir.

Asıl ve birleşen davalarda davalı-karşı davada davacı ... vekili savunmalarında; davacının aşırı ve hesapsız harcalamalarının ve pahalı zevklerinin olduğunu, sadece hemşire maaşıyla dava dilekçesinde belirttiği tasarrufları yapmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, dava konusu taşınmazda davacının katkısının bulunmadığını, vekil edeninin evlilik birliğinden önce 1985 yılında üye olduğu kooperatif hissesini satması ve üzerine 1997-1998 yılında ... çalışması ile gerçekleştirdiği birikimleri eklemesi ile dava konusu taşınmazı satın aldığını, evlilik birliği içerisinde kooperatif aidatlarını babasının karşıladığını, bu aidatların ödenmesinde de davacının katkısının olmadığını, evliliklerinin başlarında 1991-1993 yılları arası ile ... marka araç aldıklarını ve taksitlerini ödediklerini, dava konusu eşyaların bir kısmının birlikte, bir kısmının ise vekil edeni tarafından alındığını, bir bölümünün de davacı ...'e iade edildiğini açıklayarak davaların reddini savunmuştur.

Asıl ve birleşen davalarda davacı-karşı davada davalı ... vekili savunmasında, davacının iddialarının asılsız olduğunu, dava konusu aracın alımında davacının katkısının bulunmadığını, aracın tamamen davalının birikimleri ile edinildiğini ayrıca davacının davalıya dolar ve altın vermesinin söz konusu olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece;tarafların evlendikleri 1991 yılında kampanyadan ... marka otomobil aldıkları ve 1993 yılına kadar bu aracın taksitlerini ödedikleri, bu nedenle asıl davada davacının taşınmaz alımına katkısı olarak 1993 yılından sonraki gelirlerinin esas alınması gerektiği, 1994 yılından, taşınmazın edinildiği tarihe kadar olan dönemde davacının çalışarak elde ettiği gelir toplamının 1.980,91 TL olduğu, taraflar arasında 743 sayılı Yasa'nın mal ayrılığı rejimi hükümlerinin yürürlükte bulunduğu dönemde, yasanın 152. maddesi uyarınca ailenin infak ve iaşesinden davalı-kocanın sorumlu bulunduğu, bu kapsamda davacı kadının gelirinin %20'sini kişisel ihtiyaçlarına, %20'sini aileye yardım olarak harcayacağı ve gelirinden %60 oranında tasarrufta bulunacağı dikkate alınarak, taşınmazın alım tarihine kadar davacının yapabileceği tasarruf miktarının 1.980,91x%60=1.884,54 TL olacağı, taşınmazın edinilme değeri konusundaki davacının açıklamaları ile tanıkların beyanları kısmen örtüştüğünden taşınmazın 6.250 TL'ye alındığının kabul edilerek, davacının taşınmazın alımına katkı oranının 1.188,54 TL x100/6.250=%19,01 olarak kabul edileceği, dava konusu taşınmazın dava tarihindeki değerinin 72.000 TL olarak hesaplanması nedeniyle davacının katkı payının 72.000x0,1901=13.687,20 TL olacağı, davacının taşınmaz içerisine her yıl yaptırıldığı iddia olunan ve iyileştirme katkısı niteliğindeki katkısını ispat edemediği, birleşen davada dava konusu olan aracın alım tarihi itibarı ile 4721 sayılı TMK kapsamında edinilmiş mal kapsamında bulunduğu, davalı kadının aracın kişisel malı olduğunu veya araç alımına kişisel malından giden bir değerin mevcut olduğunu kanıtlayamadığı, bu nedenle tasfiye sırasında denkleştirme ve borç mahsubu yapılamayacağı, dava konusu aracın davalı tarafından 17.12.2009 tarihinde satıldığı ve 02.04.2011 tarihli bilirkişi raporuna göre 04.12.2009 tarihi itibarı ile aracın değerinin 33.000 TL olarak tespit edildiği, bu kapsamda aracın değerinin artık değer olarak kabul edilmesi gerektiği ve davacı kocanın artık değere katılma alacağının 33.000/2=16.500 TL olduğu, Mahkeme'nin 2009/151 D.İş ve ... . Aile Mahkemesi'nin 2009/182 D.İş sayılı dosyası ile dava konusu eşyalarla ilgili tespit yapıldığı, tüm dosya kapsamından söz konusu eşyalardan Mahkeme'nin 2009/151 D.İş sayılı dava dosyasında tespit edilen eşyaların taraflarca ortak alındığı, ... . Aile Mahkemesi'nin 2009/182 D.İş sayılı dava dosyasında tespit edilen eşyaların davacı kadına ait olduğu, bu eşyaların bir kısmının davacıya teslim edildiği beyanlar ve tutanaktan anlaşıldığı ve beş adet avizeye ilişkin davanın ispat edilemediği gerekçesiyle; asıl davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, 13.687,20 TL katılma alacağının dava tarihi 07.12.2009 tarihinden itibaren yasal

faiziyle davalı ...’dan alınarak davacı ...'e verilmesine, birleşen 2010/56 esas sayılı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine 16.500 TL artık değere katılma alacağının karar tarihinden itibaren yasal faiziyle davalı ...'den alınarak davacı ...’a verilmesine, birleşen ... . Aile Mahkemesi'nin 2010/121 esas sayılı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, Mahkeme'nin 2009/151 Değişik iş sayılı dosyasında tespiti yapılan; yemek masası köşeli orta boy ahşap masa, 2 sandalye (200 TL), 2 adet 6 M2 halı (400 TL), 1 adet 5 m2 halı (200 TL), 2 adet 3'er m2 yolluk (250 TL), 4 adet camlık ferbalı tül perde (600 TL), 1 kapılı ahşap ayakkabı dolabı (100 TL), 4 kapılı portmanto (250TL), sandıklı yatak, (2 adet tek kişilik Baza üzerinde yatak) (450 TL), mutfak dolabı (mutfağa monte edilmiş,medefe takriben 4m dolap, 2m tabandan tavana dolap) (250 TL), yatak odası dolabı 8 kapılı (900 TL), bosch marka aygaz (300TL), bosch marka bulaşık makinesi (400 TL)'nin taraflarca ortak alındığı anlaşılmakla aynen iade mümkün olmadığından yarı bedelleri 2.150 TL'nin dava tarihi 25.01.2010 tarihinden itibaren yasal faizi ile davalı ...'dan alınarak davacı ...'e verilmesine, birleşen ... .Aile Mahkemesi'nin 2009/182 değişik iş sayılı dosyasında tespiti yapılan;1 adet tefal marka 4 lt tencere (100 TL) 7 adet linens marka kırmızı renkli servis tabağı (35 TL), 8 adet güral marka beyaz renkli yemek tabağı (25 TL), 3 adet güral marka beyaz renkli salata tabağı (10 TL), 2 adet çelik cezve (10 TL), 3 adet ahşap kepçe (değersiz), 1 adet ahşap ekmek sepeti (10 TL), 1 adet ahşap sebzelik (10 TL), 6 adet plastik saklama kabı(10 TL)6 adet ayaklı cam su bardağı (10 TL), 6 adet su bardağı(10 TL), 8 adet linens marka neskafe fincanı (20 TL), 2 adet neskafe fincanı (10 TL), 8 adet borcam yemek tenceresi (40 TL), 8 adet aircopal marka kahve fincanı (16 TL), 6 adet cam baharatlık (10 TL), 6 adet porselen çay tabağı (10 TL) ,6 adet güral marka kahvaltı tabağı (150 TL), 1 adet plastik piknik sepeti (10 TL), 6 adet narin marka yemek tenceresi (90 TL), 2 adet tefal marka tava (20 TL), 4 adet plastik saklama kabı (10 TL), 2 adet plastik dikdörtgen kapaklı, saklama kabı (15 TL), 2 adet porselen şekerlik (20 TL), 2 adet cam spagetti kabı (15 TL), 1 adet cam 3 lü bulaşık deterjan kabı, (değersiz) 1adet plastik beyaz renkli bulaşık sepeti (değersiz), 2 adet porselen beyaz renkli biri oval biri kare servis tabağı, (10 TL), 1 adet istanbul marka 12 kişilik yemek takımı,(800 TL) 1 adet emsan marka porselen 6 kişilik kahvaltı seti (100 TL), 12 adet porselen servis tabağı (50 TL), 12 adet cam çay bardağı (10 TL), 1 adet çay tepsisi (50 TL), 8 adet linens marka cam su bardağı (20 TL), 2 adet porselen şekerlik (10 TL), 1 ayaklı servis kabı (10 TL), 2 adet borcam tepsi (10 TL), 1 adet porselen 3 lü klozet seti (değersiz), 1 adet porselen 3'lü diş fırçalık seti (değersiz), 2 adet plastik kova, çamaşır sepeti (değersiz), 1 adet linens marka halı paspas, (20 TL) 2 adet çekmece içi hasır sepet (10 TL), 5 adet hasır sepet içi küçük el havlusu (değersiz), 1 adet plastik merdiven (50 TL), 1 adet beyaz renkli 4 kapak bir çekmeceli banyo dolabı (50 TL), 2 adet ceyo marka terlik (20 TL), 2 adet beyaz renk deri kaplı sandalye, (40 TL) 2 adet ahşap sandalye (30 TL), 1 adet süs nazarlık, (10 TL) 1 adet krem renkli tek pencerelik stor perde (100 TL) bu eşyaların aynen veya değerleri toplamı 2.066 TL'nin dava tarihi 25.01.2010 tarihinden itibaren yasal faizi ile davalı ...'dan alınarak davacı ...'e verilmesine, tespiti yapılan diğer eşyaların teslim edilmesi nedeniyle konusu kalmadığından bu eşyalarla ilgili karar verilmesine yer olmadığına, beş adet avizeye ilişkin davanın ispat edilemediğinden reddine karar verilmiştir. Hüküm, asıl ve birleşen davalarda davacı-karşı davada davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya muhtevasına, dava evrakı ile yargılama tutanakları münderecatına ve ilâmda belirlenip dayanılan gerektirici sebeplere, asıl ve birleşen davalarda davacı-karşı davada davalı ... vekilinin 27.04.2010 tarihli yargılama oturumunda D.İş dosyalarında dava konusu eşyaların yapılan değer tespitlerine itirazlarının olmadığını açıkladığına göre, asıl ve birleşen davalarda davacı-karşı davada davalı ... vekilinin dava konusu

eşyaların aynen iadesi mümkün olmadığı taktirde bedelinin tahsili isteklerine ilişkin (birleşen ... . Aile Mahkemesi'nin 2010/121 Esas) hükmün 3. fıkra "A " ve " B" bölümlerine ilişkin kısmına yönelik yerinde olmayan tüm temyiz itirazlarının reddi ile, hükmün anılan bölümlerinin ONANMASINA;

Taraflar 30.11.1991 tarihinde evlenmişler, 31.07.2009 tarihinde açılan boşanma davasının kabulü ve hükmün 20.01.2010 tarihinde kesinleşmesiyle boşanmışlardır. 4721 sayılı TMK.nun 179. maddesine göre mal rejiminin tasfiyesinde eşlerin bağlı olduğu rejime ilişkin hükümler uygulanacaktır. Taraflar arasında başka bir mal rejiminin seçildiği ileri sürülmediğine göre, evlenme tarihinden 4721 sayılı TMK.nun yürürlüğe girdiği 01.01.2002 tarihine kadar mal ayrılığı, bu tarihten mal rejiminin sona erdiği boşanma davasının açıldığı tarihe kadar TMK.nun 202. maddesine göre yasal edinilmiş mallara katılma rejimine tabi olacaklardır. Eşler arasındaki mal rejimi TMK.nun 225/2.maddesine göre boşanma davasının açıldığı 31.07.2009 tarihi itibariyle sona ermiştir.

Asıl ve birleşen davalarda davacı-karşı davada davalı ... vekilinin, hükmün karşı davaya konu ... plakalı araca ilişkin bölümüne yönelik temyiz itirazlarına gelince; dava konusu ... plakalı araç edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli bulunduğu 20.10.2008 tarihinde satış suretiyle eldeki davada davalı ... adına tescil edilmiştir. 4721 sayılı TMK'nun 222.maddesinin son fıkrası hükmü uyarınca, bir eşin 01.01.2002 tarihinden sonra edindiği bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal olarak kabul edilecektir. Aksini ispat eden eş, iddiasını ispatlamakla yükümlüdür. Dosya kapsamına göre, davalı ... dava konusu araç bakımından 4721 sayılı TMK kapsamında kişisel mal veya kişisel mal yerine geçen değer savunmasında bulunmamıştır. Bu durumda, Mahkemece nizalı aracın edinilmiş mal olarak kabul edilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Mahkemece, dava konusu araç bakımından davacı ... lehine 16.500 TL katılma alacağının hüküm tarihinden itibaren yasal faiz ile birlikte tahsiline karar verilmiştir. Dava konusu araç edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli bulunduğu 20.10.2008 tarihinde edinilmiş, 31.07.2009 tarihinde boşanma davası açılmış (Eşler arasındaki mal rejimi TMK.nun 225/2.maddesine göre boşanma davasının açıldığı 31.07.2009 tarihi itibariyle sona ermiştir.), boşanma davasının açıldığı tarihten sonra 17.12.2009 tarihinde ise araç davalı ... tarafından üçüncü kişiye devredilmiştir. 4721 sayılı TMK'nın 232. maddesi uyarınca mal rejiminin tasfiyesinde malların sürüm değerleri esas alınır. Boşanma davasının açıldığı tarihte, nizalı araç davalı ...'in uhdesinde (mülkiyetinde) bulunduğuna göre, Mahkemece davacının katılma alacağının tespitinde uyuşmazlık konusu aracın sürüm değeri esas alınması gerekirken, boşanma dava tarihi olan 31.07.2009 tarihindeki değerinin esas alınması usul ve yasaya aykırı olmuştur. Öte yandan, HMK'nun 26. (HUMK.nun 74.) maddesi uyarınca hâkim tarafların isteği ile bağlı olup ondan fazlasına ve başka bir şeye karar veremez. Davacı ... vekili, dava dilekçesinde, açıkça dava konusu araç bakımından isteklerini 14.000 TL ile sınırlamış ve faiz isteğinde bulunmamıştır. Yine, istek miktarının arttırılması ve faiz isteği yönünden yöntemine uygun biçimde ıslah isteğinde de bulunmamışlardır. Bu durumda, Mahkemece, dava konusu araç bakımından davacı yanın isteği aşılarak HMK'nun 26. (HUMK.nun 74.) maddesine aykırı olacak şekilde 16.500 TL katılma alacağına ve hükmedilen miktara faiz yürütülmesine karar verilmesi de isabetsiz olmuştur.

Hal böyle iken; Mahkemece, uzman bilirkişi marifetiyle dava konusu aracın, karar tarihine en yakın tarihteki sürüm değerinin belirlenmesi ve HMK'nun 26. (HUMK.nun 74.) maddesi uyarınca istek ile bağlı kalınarak belirlenen değerinin yarısının 4721 sayılı TMK'nın 231. maddesi uyarınca artık değer alacağı olarak hükmedilmesi gerekir.

Asıl ve birleşen davalarda davacı-karşı davada davalı ... vekilinin hükmün asıl davaya ilişkin (taşınmaza) bölümüne yönelik temyiz itirazlarına gelince; uyuşmazlık

konusu 775 ada 2 parselde kain B/3-8 nolu bağımsız bölüm ( geldisi 1650 ada 39 parsel ) 743 sayılı TKM.nin 170. maddesine göre eşler arasında mal ayrılığı rejiminin geçerli olduğu dönemde 15.09.1998 tarihinde satış yoluyla edinildiğine göre; taraflar arasındaki bu uyuşmazlığın Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerine göre çözüme kavuşturulması gerekmektedir. Mahkemece 16.03.2011 tarihinde yapılan keşfe katılan inşaat bilirkişi ... 21.03.2011 tarihli bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın boşanma davasının ve eldeki davanın açıldığı tarihler ile tasfiye tarihine en yakın tarihli değerlerini tespit etmiş ancak, edinim tarihindeki değerini belirlememiştir. Öte yandan, davacı ... vekili, 11.04.2011 tarihli bilirkişi raporuna itirazlarını içerir dilekçe vermiş ancak bu itirazlar araştırılmamıştır. Yine, hükme esas alınan hesap bilirkişi ... 07.08.2011 tarihli bilirkişi raporu yetersizdir.

O halde mahkemece yapılacak iş; öncelikle, davalı ...'un tarafların evlenme tarihinden taşınmazın edinildiği 15.09.1998 tarihine kadar çalışarak veya ortaklığı bulunduğu şirket veya işletmelerden elde ettiği gelirlerin tespit edilmeye çalışılması, bu kapsamda tüm bilgi ve belgelerin taraflardan ve ilgili kurum veya kuruluşlardan ( mümkünse ortaklığı bulunduğu şirket ve işletmelerden ) temin edilmesi, gelirin belirlenememesi halinde tanık beyanları da dikkate alınarak emsal durumda bulunan kişilerin gelir durumlarının esas alınması, o da mümkün olmadığı taktirde hayatın olağan akışı kapsamında hakkaniyete göre belirlenmesi, (6098 s. TBK m. 50,51) gerekirse bu konularda uzman kuruluşlardan ya da meslek odalarından bilgi edinilmesi, bu şekilde davalı koca ...'un elde ettiği toplam gelirinin tespit edilmesi, davacı ve davalının her birinin kişisel harcamaları ile davalı koca bakımından ayrıca 743 sayılı TKM.nun 152 maddesinin göz önünde bulundurulması, mahallinde yeniden keşif yapılarak dava konusu taşınmazın edinim tarihi ( 15.09.1998 ) ve eldeki davanın açılma tarihi ( 07.12.2009 ) itibariyle değerinin bir inşaat ve bir mülk (emlakçı) bilirkişi marifetiyle denetime olanak ve dosya kapsamı itibariyle tarafların itirazlarını karşılayacak biçimde belirlenmesi, ondan sonra kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde katkı oranı ve katkı alacağı miktarının tespitine çalışılması, dosyanın bu konuda uzman bir hukukçu ve bir mali müşavir veya muhasebeci ile serbest meslek odasından bu işlerden anlayan bir kişiden oluşacak kurula verilmesi, açıklanan esaslar çerçevesinde gerekçeli, denetime elverişli rapor istenmesi, ondan sonra toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırıdır.

Asıl ve birleşen davalarda davacı-karşı davada davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının açıklanan nedenlerle kabulü ile Usul ve Yasaya uygun bulunmayan hükmün asıl davada dava konusu taşınmaz ve birleşen 2010/56 esas sayılı davaya konu ... plakalı araca (hükmün 1. ve 2 fıkraları) ilişkin bölümlerinin 6100 sayılı HMK'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, taraflarca HUMK'nun 388/4. (HMK m.297/ç) ve HUMK'nun 440/I maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine ve 533,00 TL peşin harcın istek halinde temyiz eden davacı-karşı davalıya iadesine, 27.06.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.