Esas No: 2022/5838
Karar No: 2024/2295
Karar Tarihi: 20.03.2024

**11. Hukuk Dairesi         2022/5838 E.  ,  2024/2295 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3.Hukuk Dairesi

SAYISI : 2019/2880 Esas, 2022/975 Karar

ASIL VE BİRLEŞEN

DAVADA DAVACI : T.C. ... vekili ...

ASIL DAVADA DAVALILAR : 1. ...

2. ...

3. ...

4. ... vekili Avukat ...

5. ...

6. ...

7. ...

8. ...

9. ...

10. ... vekili Avukat ...

Asıl ve birleşen 2018/36 E. Sayılı dava dosyalarında

DAVA TARİHİ :

HÜKÜM : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Erzurum 3.Asliye Hukuk Mahkemesi

(Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi Sıfatıyla)

SAYISI : 2018/33 E., 2019/416 K.

Taraflar arasındaki tecavüzün ref'i, tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Dekanlığı programlarında kullanılmak üzere 2016-2017 eğitim-öğretim yılı güz yarıyılında Prof.Dr. ... ve Prof. Dr. ... editörlüğünde yazdırılan telif hakları, telif hakkı devir sözleşmeleri ile devir alınan Türk Dili I kitabını %100'e yakın benzerlikle Grafiker Yayınevinden bastırdıkları tespit edildiğini, davalıların telif hakkını devrettirdiği kitabı davacının izni ve onayı olmadan bastırıp yayınlamasının hukuka aykırı bulunduğunu ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (5846 sayılı Kanun)'nun 70'... maddesinin birinci fıkrası uyarınca, davalılardan Grafiker Yayımcılık tarafından yayımlanan Türk Dili 1 El kitabından edinilen kâr olarak şimdilik 1.000,00 TL'nin basım tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine karar verilmesini, 5846 sayılı Kanun'un 68 ... maddesi uyarınca üç ... tazminat talebine karşılık şimdilik 1.000,00 TL’nin basım tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek müvekkili davacıya verilmesine karar verilmesini, 5846 sayılı Kanun'un 67 nci ve 70 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ihlal edilen manevi haklara karşılık toplam 20.000,00 TL'nin basım tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikle davalılardan müştereken ve mütesellilen tahsil edilerek müvekkili davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Birleşen dava dilekçesinde ise; Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Dekanlığı programlarında kullanılmak üzere 2016-2017 eğitim-öğretim güz yarıyılında Prof. Dr. ... ve Prof. Dr. ... editörlüğünde yazdırılan ve telif hakları, telif hakkı devir sözleşmeleri ile devir alınan Türk Dili I kitabi için Prof. Dr. ...'ün 27.09.2017 tarihli dilekçesi ile kitabın farklı formatlarda başka alanlarda kullanılmak üzere Açıköğretim Fakültesinden ... istediğini ancak bu talebe ... verilmediğini, Prof. Dr. ... ve Prof. Dr. ...'in ise Açıköğretim Fakültesi cevabını beklemeden %100'e yakın benzerlikle Grafiker yayınevinden dava konusu kitabı bastırdıklarının tespit edildiğini, Grafiker Yayınlarından yayınlanan Ekim 2017 tarihli 1. Baskı Türk Dili I El Kitabı incelendiğinde editörlerinin Prof. Dr. ... ve Prof. Dr. ... olduğu, yazarlarının da Prof. Dr. ..., Prof. ..., Yrd. Doç. Dr. ..., Yrd. Doç. Dr. ..., Yrd. Doç, Dr. ..., Doç. Dr. ..., Yr. Doç. Dr. ..., Yrd. Doç. Dr. ... Doç. Dr. ... ve Okutman (kitapta unvanı Yrd. Doç. Dr. Olarak gösterilmiş) Bahatin ... olarak görüldüğünü, bu nedenlerle fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla müvekkili davacının maruz kaldığı tecavüzün ref'ine karar verilmesini talep etmiştir.

Karşı dava açan davalılar; ..., ..., ... ve ... davacı tarafça telif hakkı alınarak yazdırılan kitabın basımının yapılmaması ve sözleşmenin haksız feshi nedeniyle uğranılan 10.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi zararın davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada davalı Grafiker Grafik Ofset Matbaacılık Reklamcılık San. Tic. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirket ... sahibi ... ile telif hakları sözleşmesi imzaladığı, Kültür Bakanlığı izninden sonra kitap ... 2017 ayında baskıya girdiği, bir kısmının yazarlara verildiği, bir miktar kitabın ise Ocak 2018 de dağıtıma verildiği, müvekkil şirketin ... sahibi ile davacı arasındaki sözleşme, anlaşma ya da sorunlarla ilgisi ve bilgisinin olmadığı, bu nedenle herhangi bir kusur ve sorumluğunun bulunmadığını, müvekkil şirketin bastığı kitabın bire bir aynı olduğu davacı iddiası olduğu, davacı yönünden herhangi bir maddi ve manevi zarar doğmadığı, davacının bastığı, dağıttığı, okuttuğu kitapla müvekkilin bastığı kitabın farklı olduğu belirtilmek suretiyle haksız ve dayanaksız davanın reddini istemiştir.

Asıl davada davalılar ..., ..., ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından hukuki bir ... olmaktan uzak, çelişkilerle ve gereksiz tekrarlarla dolu cevabi yazıları hukuki dayanaktan yoksun ve öznellik taşımadığı, karşı tarafın sözleşmesindeki maddelerin, iddialarının ve savunmasınaki ifadelerin ilgili kanunların ya da yönetmeliğin maddelerine uygun olması gerektiği, aksi takdirde bunların herhangi bir hukuki temelinin olamayacağını, AÖF, editörler ve yazarlarla imzaladığı sözleşmeyi hazırlarken ilgili kanunların ve yönetmeliklerin emredici nitelikte olduklarını göz ardı edildiği ve söz konusu kanunların yazar ve editörlerin haklarını koruyan ilgili maddelerini de kendi lehine sonuçlar doğuracak biçimde görmezden geldiklerini önemli bölümünde AÖF yerine halen okutulan Türk Dili I ve II müelliflerinin savunmasını anımsatır ifadelerin yer aldığı açıklamalar başlıklı yazılarındaki iddialarının gerçeği yansıtmadığını belirtmek suretiyle idarenin davasının reddini istemiştir.

Asıl davada davalılar ..., ..., ..., ... ve ... vekili cevap dilekçesinden özetle; aleyhe açılan davanın hukuki bir dayanağı bulunmadığı, davacının maddi ve manevi tazminat davası açtığı, davacı idare ile aralarında yapılan sözleşmeyi uymayarak hiçbir ihtarname ve sözlü uyarıda bulunmadan, gerekçe göstermeden sözleşmenin bütün hükümlerini ortadan kaldırdığını ve sözleşmeyi feshettiğini, sözleşmeler sorumluluk doğuran ve sözleşmeyi yapan tarafları bağlayan kapsamlı ve bağlayıcı akitler olduğu, sözleşmeyi dikkate almayarak ... bir heyet kurarak kendilerine yazdırılan kitabın aynısını başka yazarlara yazdırıp yürürlüğü sokması idarenin iyi niyetli olmadığını ortaya koyduğu ve sözleşmeyi zımni olarak feshettiğin de gösterdiğini belirtmek suretiyle haksız ve gerekçesiz açılan davanın reddini istemiştir.

Birleşen davada davalı Grafiker Grafik Ofset Matbaacılık Reklamcılık San. Tic. Ltd. Şti. vekili, müvekkili şirket ... sahibi ... ile Türk Dili 1 adlı kitabının basımı yayımı ve dağıtımı konusunda 07/10/2017 tarihinde Basım Yayım ve Telif hakları sözleşmesi imzalandığını, Kültür Bakanlığı izninden sonra kitabın ... 2017 ayında baskıya girdiğini ve bir kısmı yazarlara verildiğini, Bir miktar kitabın ise Ocak 2018 de dağıtıma verildiğini, müvekkil şirketin ... sahibi ile davacı arasındaki sözleşme, anlaşma ya da sorunlarla ilgisi ve bilgisi olmadığını, bu nedenle herhangi bir kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını ve haksız ve dayanaksız davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu Türk Dili 1 isimli kitabın 5846 sayılı Kanun'un 1 ... maddesinin (b) fıkrası uyarınca ilim ve edebiyat eseri olduğu, söz konusu eserlerin davacı tarafından iletilmediği, 5846 sayılı Kanun'un 1-2/B maddesi ve 8 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ... sahibi olmadığı, ancak davalı yazarlar ile bu eserler hakkındaki tasarruflara ilişkin sözleşmelerin imzalandığı, davaya konu olan davalı Grafiker...Ltd.Şti. tarafından yayınlanan "Türk Dili 1 el kitabı" isimli kitap ile davacı tarafa ait Atatürk Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi (AÖF) tarafından yayınlanan kitabın bilirkişi raporunda karşılaştırıldığı, buna göre kitaplarda ünitelerin, konu başlıklarının, konu anlatımlarının, konu açıklamalarında yer ... örnekler ve soruların birebir aynı olduğu, kitaplar arasındaki benzerliğin %100'e yakın olduğunun tespit edildiği, davacı T.C. ... ile davalı yazar arasında imzalanan telif hakkı devir sözleşmelerinde yazar tarafından ... üzerindeki tüm hakların sözleşmedeki koşullarla yayıncıya devredildiğinin karşılaştırıldığı ve yazarın söz konusu eserde yer ... bölümleri başka başlık altında veya ayrı kitaplar halinde yayınlatmamayı taahhüt ettiği, sözleşmede baskı adedi ya da süre sınırı bulunmadığı, taraflar arasında imzalanan ve belirli bir süre tayin etmeksizin dava konusu eserin çoğaltma ve yayma haklarını kullanma yetkisinin devrini içeren sözleşmeler uyarınca davacının devraldığı hakların kapsam ve sınırı belirlendiğinde söz konusu taraflar arasındaki sözleşmenin 2016-2017 (güz-ilkbahar) eğitim öğretim yılını kapsadığı, davacı idarenin eserleri 2016 yılında teslim almasına rağmen eserin basımını yapmadığı, davalı yazarlara ait kitap 2017-2018 yılı güz yarı yılında okutulmadığı, davalı yazarların ... sahibi olduğu Türk Dili 1 isimli eserin davacı tarafça eğitim aracı olarak kullanılmadığı, taraflar arasındaki telif hakkı devir sözleşmesi ile davacıya sonsuz ve sınırsız bir şekilde yayma ve çoğaltma hakkı verilmesinin 5846 sayılı Kanun ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (6098 sayılı Kanun) hükümleri uyarınca hakkaniyete aykırı olacağı, bu çerçevede davalı yazarların başka bir yayınevi ile yayın sözleşmesi imzalamak suretiyle eserleri çoğaltmasının ilgili kanun hükümleri uyarınca üniversitenin hakkını ihlal eden bir durum olmadığı, bu çerçevede hem asıl davada hem birleşen davada davacının ortada bir tecavüz olmadığından hem tazminat hemde tecavüzün men'i taleplerinin yerinde olmadığı, bir kısım davalıların açmış olduğu karşı davalarında ise; maddi manevi tazminat talep ettikleri, davalıların davacı idarenin sözleşmeye aykırı hareket ettiğini ve eserlerin başka birimlerde kullanıldığını iddia etmelerine rağmen, bu iddialarına ilişkin herhangi bir bilgi ve belge sunmadıkları, ayrıca dava konusu eserlerin davacı idare tarafından 2017/2018 yıllarına ait dönemde kullanılmaması sebebiyle karşı davacı yazarların bu kapsamda her hangi bir zararlarının bulunmadığı, keza yine manevi tazminat taleplerinin de yerinde olmadığı gerekçeleriyle asıl davanın, karşı davanın ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 5846 sayılı Kanun'un 48 ... maddesine göre, ... sahibinin veya mirasçılarının kendilerine kanunen tanınan mali haklarını, süre, yer ve muhteva itibariyle sınırlı ya da sınırsız, karşılıklı ya da karşılıksız olarak başkalarına devredilebileceğinin düzenlendiğini, taraflar arasında bulunan telif hakkı devir sözleşmesine göre ... sahibinin eserdeki tüm haklarını yayıncı olan davacıya devrettiğini, asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arsındaki telif hakkı devir sözleşmesinde mali hakların açıkça belirtilmediği, eserin tüm haklarının devir edildiği, yayın süresi ve baskı adetine ilişkin bir belirlenme yapılmadığı, yayın sözleşmelerinde süre ve/veya baskı adetinin kararlaştırılmış olmasının 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 491 ... maddesinde açıkça düzenlendiği, basım sayısının belirtilmemiş olması halinde yayıncının ancak bir baskı yapabileceği, davacının kitabı elektronik kitap olarak 2016-2017 eğitim ve öğretim yılında okuttuğu, 2017-2018 yılında ise farklı bir kitap okutulmasına karar verildiği, davacı tarafın 2017-2018 yılında da davaya konu kitabın ders kitabı olarak okutulmasına karar verilecek olsaydı davalılara yeniden bir ödeme yapılacağını da beyan ettiği, davacının 5846 sayılı Kanun'a göre talep edeceği bir tazminat hakkının bulunmadığı ve davalı Grafiker Grafik Ofs. Ltd. Şti.'nin ref'i gereken bir tecavüzünün olmadığı, dolayısıyla asıl ve birleşen davanın reddedilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dilekçelerindeki ve istinaf başvurusundaki nedenlerle, telif hakkı müvekkiline devredilen kitabın müvekkilinin bilgi ve onayı olmadan yayınlandığını, kitapların yazarlarının ve içeriğinin kelimesi kelimesine aynı olduklarını, davalı şirket tarafından basılan 2.000 adet kitabın tanesi 30,00 TL'den satışa sunulduğunu, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı yayın evi tarafından yayınlanan ve diğer davalıların yazarı olduğu Türk Dili I kitabının yayınlanmasının telif hakkı devir sözleşmesi kapsamında davacının mali haklarını ihlal ... etmediği noktasındadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

2.5846 sayılı Kanun ve 6098 sayılı Kanun'un 49'uncu maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacıdan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.