Esas No: 2023/3385
Karar No: 2023/4447
Karar Tarihi: 04.10.2023

**7. Hukuk Dairesi         2023/3385 E.  ,  2023/4447 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2018/224 E., 2022/197 K.

KARAR : Davanın kabulüne

Taraflar arasında görülen geçit ... davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalılar ... ve ... vekili ile davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ... Mahallesi 311 ada 22 parsel ... taşınmazın maliki olup geçit ihtiyacı olduğunu belirterek 3 metre genişliğinde ve davalılara ait parsellerden geçit ... tesisini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı hazine vekili cevap dilekçesinde; devlet hüküm tasarrufu altındaki yerden geçit ... talebinin suiniyetli olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 25.11.2014 tarihli ve 2008/333 Esas, 2014/730 Karar ... kararı ile; davanın kabulüne, 09.05.2014 tarihli Fen bilirkişilerinin raporunda Çankırı Merkez ... Mahallesi 311 ada 27 parsel içinde kalan krokide K harfi ve kırmızı renkte gösterilen 27,32 m2'lik yer ve devamında paşaarkı denilen yerde kalan krokide L harfi ve ... renkle gösterilen 13,04 m2'lik yer ve devamında 634 ada 5 No.lu parselde kalan krokide M harfi ve yeşil renkle gösterilen 10,07 m2'lik yerden daha önce tesis edilen geçit irtifakına ilave olarak 311 ada 22 parsel lehine geçit ... tesisine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin 25.11.2014 tarihli ve 2008/333 Esas, 2014/730 Karar ... kararına karşı süresi içinde ... ve Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi 10.04.2018 tarih ve 2015/10337 Esas, 2018/2894 Karar ... ilamında; "...Mahkemece, Çankırı 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/772 Esas, 2008/332 Karar ... ilamı ile 337 ada 4 parsel ... taşınmaz lehine 634 ada 4 parsel ... taşınmaz ile 311 ada 22, 27 ve 4 parsel ... taşınmazlar aleyhine tesis edilen geçit hakkına ilave suretiyle geçit ... kurulması doğru değildir. Çankırı 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/772 Esas, 2008/332 Karar ... ilamı ile aleyhine geçit ... kurulmasına karar verilen taşınmaz maliklerinin geçit yükü ağırlaşacağından, aleyhine geçit ... kurulan taşınmaz malikleri lehine de bedele hükmedilmeli; davacıya ait taşınmaz lehine, 09.05.2014 tarihli fen bilirkişi raporuna ekli krokide belirlenen güzergaha, anılan mahkeme kararı ile hüküm altına alınan güzergah ilave edilmeksizin bağımsız olarak geçit ... kurulmak suretiyle karar verilmelidir..." şeklindeki gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının maliki olduğu Çankırı ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi 311 ada 22 parsel ... taşınmazın yola ulaşma imkanının bulunmadığı, bu nedenle mutlak geçit ihtiyacının olduğu ve bilirkişi raporuna göre paşa arkı zarar görmeden üzerine kapak yapılarak 2 numaralı alternatifin tarafların menfaatleri göz önüne alındığında en uygun ve en ekonomik alternatif olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle 311 ada 22 parsel ... taşınmaz lehine olacak şekilde 634 ada 3 parsel ve 311 ada 3 parsel ... taşınmazlar aleyhine olacak şekilde geçit irtifakı kurularak tapuya kayıt ve tesciline ve daha önce davalı olarak gösterilip aleyhlerinde karar verilmeyen diğer malikler yönünden de davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ve ... vekili, Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde;

1. Dava konusu yer ve çevresinde imar çalışması ile davacının evinin önündeki yolun genişletileceğini ve dava açmakta hukuki yararının kalmayacağını,

2. Bozma ilamına uyulmasına rağmen, ilamın dışına çıkılarak müvekkillerin davaya dahil edildiğini,

3. Davacının tam parselinin ve evinin önüne gelen devlet eli ile açılmış olan bir yolun halihazırda zaten bulunduğunu, davacının bilerek ve isteyerek arazisini büyütmek amacı ile bu yol üzerine ... yapılaşmaya gittiğini, yolun üzerine sanki kendi arazisine dahilmiş gibi duvar örmüş olduğunu,

4. Geçit ... tesis edilecek güzergahların hepsinde paşa arkı denilen bir ark bulunduğunu, bu ark nedeni ile Çankırı Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünden ve Park ve Bahçeler Müdürlüğünden arkın tesis edilecek geçit ... nedeni ile zarar görüp görmeyeceği ve geçit ... tesis edilmesine muvafakat verilip verilmediği konusunda görüş sorulduğunu, belirtilen kamu kurumlarının, geçit ... tesis edilmesi durumunda arkın ve dolayısıyla kamu malının zarar göreceği, geçit ... tesis edilmesine muvafakat etmediklerini belirtmesine rağmen geçitin kamu malı olan paşa arkı üzerinden tesis edildiğini,

5. Davacıya daha önceden verilmiş olan geçit ... bulunduğunu, bu geçişin kot farkı nedeni ile zorlaştığından bahisle dava açtığını bu durumda nispi geçit ihtiyacı bulunduğunu ileri sürmüştür.

2- Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde;

Kararda ... açısından davanın kabul yada reddine dair hükümde hiçbir ibare yer almamasına rağmen paşa arkı üzerinde 10,62 m2'lik alan açısından aleyhlerine geçit ... tesis edildiğini,

Mahkemece bozma ilamında belirtilen hususlara riayet edilmeden hüküm tesis edildiğini, bozma ilamında da belirtildiği üzere bedelin saptanmasından sonra hüküm tarihine kadar taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek uzunca bir süre geçmiş veya bedel tespitinden sonra yörede taşınmazın değerini artıracak değişiklikler meydana gelmiş olduğunu, bu gibi durumlarda mülkiyet ... kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olmamak ve diğer tarafın hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak olası davranışlarını önlemek için hüküm tarihine yakın yeni bir değer tespiti yapılması gerektiğinin belirtilmesine rağmen bozma ilamına uyulmadığını, ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, geçit ... istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 ... Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 ... Kanun) 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası.

3. Değerlendirme

1. Dosyada mevcut 19.10.2021 ve hükme esas alınan bilirkişi raporlarında taşınmazların paftadaki durumları ile fiili durumlarının farklı olduğu bilirkişiler tarafından değerlendirilerek fiili duruma göre geçit alternatiflerinin belirlendiği, hükme esas fen bilirkişisi raporu krokisi ile kadastro paftası arasında farklılık bulunduğu anlaşılmıştır.

2. Bu durumda; mahkemece mevcut kadastral pafta gözetilerek uygun geçit seçenekleri belirlenmesi suretiyle hüküm kurulması gerekirken, taşınmazın fiili durumu üzerinden belirlenen seçeneklerin hükme esas alınması, hükmün infazı sırasında tereddüt yaratacağından yeniden mahalinde keşif yapılarak belirtilen hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle geçit alternatiflerinin değerlendirilmesi gerekmektedir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

04.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.