Esas No: 2022/6143
Karar No: 2024/2299
Karar Tarihi: 20.03.2024

**11. Hukuk Dairesi         2022/6143 E.  ,  2024/2299 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5.Hukuk Dairesi

SAYISI : 2019/2446 Esas, 2022/666 Karar

HÜKÜM : Esastan ret

İLK DERECE

MAHKEMESİ : Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

(Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi Sıfatıyla)

SAYISI : 2013/592 E., 2018/73 K.

Taraflar arasındaki tecavüzün ref'i, men'i ve tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Detay Yayıncılık tarafından baskısı yapılan ve davalı ... tarafından yazılan 'İdare Hukuku' isimli kitabında, müvekkiline ait 'İdare Hukukuna Giriş' isimli kitabından kaynak ve isim belirtilmeden '28' ayrı alıntı yapıldığını, davalı ...'ın hukuk fakültesi mezunu olmadığını, hukuk yüksek lisansına sahip olmadığını, herhangi bir alanda bir doktora bitirmemiş birisinin İdare Hukuku kitabı yazmasının başlı başına şüphe uyandıran bir durum olduğunu, kitabın 'bilimsel özgünlük taşıyan nitelikte' kitap olduğunu ileri sürerek dava konusu kitabın yeni baskısının yapılmaması konusunda tecavüzün men'ine, mahkemenin vereceği hükmün masrafı davalılara ait olmak üzere Türkiye genelinde yayınlanan en yüksek tirajlı üç gazetede ilanına ve ilgili kurumlara bildirilmesine, ayrıca 1.000,00 TL maddi, 9.000,00 TL manevi olmak üzere zarar tam olarak belirlenebilir duruma geldiğinde artırmak üzere toplam 10.000,00 TL tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; öncelikle kaynaksız alıntı yapıldığı iddia edilen kitabın herhangi bir bilimsel özgünlük iddiası taşımadığını, kitabın takdim bölümü ve arka kapağında kitabın meslek yüksek okulu ve iktisadi idari bilimler fakültesi öğrencileri ile iş sınavlarına yönelik ders notu niteliğinde olduğunu, kitap hazırlanırken idare hukuku kitaplarında anonim olarak aktarılan genel kavramların kullanıldığını, ayrıca çeşitli bilgi ve belgeyi dosyaya sunarak ...'ın İdare Hukuku kitabı yazacak eğitim ve donanıma sahip olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının, davacıya ait olan eserden 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu(5846 sayılı Kanun)'nun 35'inci maddesi hükümlerine aykırı olarak alıntılar yaptığı, maksadın haklı gösterdiği sınırların aşılması bir yana, alıntı yapılan kısımlarda davacının eserine ve davacının kimliğine usulüne uygun olarak atıf yapılmadığı, bu yönüyle davalı tarafın davacının eser sahipliğinden doğan mali hakları arasında çoğaltma ve yayma hakkını ihlal ettiği, yine manevi haklar arasında adın belirtilmesi ve umuma arz yetkisini ihlal ettiği, ayrıca maddi tazminat bakımından davacının talebi ile sınırlı kalınacağı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu edilen müvekkili tarafından yazılmış olan “İdare Hukuku” kitabının esas itibariyle herhangi bir “bilimsel özgünlük” iddiası taşımadığı, kitapta herhangi bir akademik unvan kullanılmadığı, herhangi bir doktriner tartışmaya girilmediği, kitabın “Meslek Yüksek Okulu ve İktisadi İdari Bilimler Fakültesi öğrencileri ile iş sınavlarına yönelik ders notu” niteliğinde yazıldığı, söz konusu kitapta “özgün/hususiyet arz eden” bilgilere yer verilmemesinin iki nedeni olduğu , ilki kitabın hukuk fakültesi öğrencilerine değil, Meslek Yüksek Okulu ve İktisadi İdari Bilimler Fakültesi öğrencilerine hitap ettiği, kitabın, öğrencileri iş sınavlarına hazırlamak amacıyla yazıldığı, cevap dilekçelerinde ve bütün beyanlarında belirttikleri üzere, kitap hazırlanırken gerek Fransa, İngiltere ve Almanya’daki gerekse Türkiye’deki İdare Hukuku alanında anonim olarak yer alan genel kavramlar kullanıldığı, kitabın niteliği, hacmi ve amacı daha fazla ayrıntıya girilmesine, özgün ifadelerin kullanılmasına engel olduğu, bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya elverişli ve yeterli olmadığı, davacı tarafın iddialarının tek tek incelenip söz konusu alıntı yapıldığı iddia edilen kısımların davacının özgün ifadeleri olup olmadığı ve alıntı yapılıp yapılmadığı tartışılmadan bilirkişi raporuyla verilen hükmün eksik incelemeye dayalı olduğu, alıntıların Anayasa ve İdare Hukukunun temeli sayılan Fransızca kitaplardan çeviri yapılarak aktarılmış ve müvekkilin de bu konuda yeterli olduğunu gösteren belgelerin dosyaya eklendiği, hukukun temel ve genel geçer kavramlarının alıntılanmasında kaynak göstermeye gerek olmadığı, manevi tazminat konusunda vermiş olduğu kararın hukuka, hakkaniyete ve dosya içeriğine aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının anılan eser ile ilgili çoğaltma ve yayma haklarına sahip bulunduğu, davacının mali ve manevi hak sahibi olduğu eserin, ilmi eser niteliğinde olduğu, bir başkası tarafından anılan eserden yapılacak çoğaltma ve yayma için davacıdan yazılı izin alınmasının gerektiği, buna karşın davalıların yazar ve yayımcı oldukları ve dosyaya sunulan 'İdare Hukuku' isimli eserde davacının mali haklarına sahip olduğu eserden maksadı aşacak biçimde usulsüz biçimde, kaynak gösterilmeksizin çokça iktibaslar yapıldığı, bu suretle davacının çoğaltma ve yayma haklarının ihlal edildiği, davalıların bu eserlerden alıntı yaptığının hüküm kurmaya elverişli bulunan bilirkişi raporları ile açıkça belirlendiği, bu suretle davacının 5846 sayılı Kanun'un 22 ve 23 üncü maddelerinden kaynaklanan mali haklarından “çoğaltma” ve “yayma” haklarının ihlal edildiği, bu sebeple davacı tarafından 5846 sayılı Kanun'un 68'inci maddesinin birinci fıkrası hükmüne göre telif tazminatı ve manevi tazminat isteyebileceği, dolayısıyla mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; dilekçelerindeki ve istinaf başvurusundaki nedenlerle kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı Detay Yayıncılık tarafından baskısı yapılan ve davalı ... tarafından yazılan 'İdare Hukuku' isimli kitabın, davacıya ait "İdare Hukukuna Giriş" adlı eserinden kaynaklanan haklarına tecavüz oluşturup oluşturmadığı noktasındadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.5846 sayılı Kanun'un 22,23 ve 68'inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.