Esas No: 2023/1593
Karar No: 2023/2965
Karar Tarihi: 22.03.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/1593 E.  ,  2023/2965 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/2756 E., 2022/979 K.

vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ : 28.05.2019

KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Diyarbakır 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2019/190 E., 2021/80 K.

Taraflar arasındaki alacak istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Valilik bünyesinde bulunan Diyarbakır Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi ile müvekkil kurumun 1059497.21 sicil numarasında işlem gören "... Tem. Sağlık Hiz. Ltd Şti" ünvanlı işyeri arasında "36 aylık 54 Bakım elemanı Hizmet Alım İşi" ihalesi sonucu sözleşmesi imzalandığını, yüklenici şirketin alınan sözleşmeye ilişkin kanun kapsamına alınan işyerinin işyerinin 109.754,67 TL sigorta primi, 10.006,77 TL işsizlik sigortası primi, 115,60 TL damga vergisi ve bu borçlara ilişkin 1.844,15 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 121.721,19 TL borcunun bulunduğunu, adı geçen şirketten alınan kesin teminatın nakde çevrilerek borcun ödenmesinin davalıdan istenildiğini ancak davalı tarafından teminat mektubunun süresinin dolduğu gerekçesi ile taleplerinin reddedildiğini ileri sürerek toplam 121.721,19 TL borcun davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; söz konusu borçtan sorumluluklarının olmadığını, davanın kurumlarına bağı Diyarbakır Bakım ve Rehabilitasyon Merkez Müdürlüğü ile ihale yapan şirkete davanın ihbarının gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "5510 sayılı Kanun'un 90 ıncı maddesi ve bu maddenin uygulanmasına yönelik yönetmelik gereğince işverenlerin hakedişlerinin kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması kaydıyla ödeneceği, kesin teminatların ise ihale konusu işle ilgili olarak kuruma borçlarının bulunmadığının tespit edilmesinden sonra iade edilmesi gerektiği, idarenin işverene yapacağı her hakediş ödemesinden önce işverenin ve varsa alt işverenlerinin kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer ferilerinden oluşan borçlarının olup olmadığını, üniteye yazı ile sorması gerektiği, ünite tarafından bildirilen yazı cevabı gereğince işlem yapılması gerektiği açıktır. Davalı kurum bünyesindeki Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğünün alt işveren ... Temizlik Ltd. Şti. İle yapmış olduğu ihalenin 31.12.2017 tarihinde sona erdiği, bu nedenle alt işverenin almış olduğu teminat mektubunun süresinin 31.12.2017 tarihinde hükümsüz kaldığı açıktır. İhale makamı davalı işveren, ihale süresini uzatmasına rağmen yükleniciden yeni bir teminat mektubu alınmamıştır. Ayrıca davalı kurumun bünyesindeki Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğünün hakediş ödemesinden önce Sgk ünitesine alt işverenin borcu olup olmadığına ilişkin yazı yazmadığı, buna rağmen asıl işverenlikçe yükleniciye hakediş ödemesi yaptığı görüldüğünden, yapılan davalı kurum işleminin haksız olduğu ve izlenmesi gereken yasal prosedür tamamlanmadan hakediş ödemesi yapıldığı anlaşılarak" davanın kabulüne karar, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, şirkete ödeme yapılırken borcu olup olmadığına ilişkin sorgulamaların yapıldığını, söz konusu şirketin 05.07.2018 tarihinde borçlarını 7043 sayılı Kanun'dan faydalanmak için yapılandırdığını, bu nedenle dava konusu yapılan borcun hangi döneme ait olduğunun anlaşılamadığını, kuruma yazılan müzekkerinin ihale sürecinin bitmesinden 5 ay sonraya ilişkin olduğu, süreli verilen teminatın ise kendiliğinden sona erdiğini, şirkete hakedişlerin SGK'ya olan borçları ilişkin kesintiler yapıldıktan sonra ödeme yapıldığını, yapılan işlemlerinin kurumun ekranından da görüleceğini, eksik bilgi ve inceleme ile varılan sonucun hatalı olduğunu ileri sürerek kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "5510 sayılı Kanun'un 88 nci maddesine göre "4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalıları çalıştıran işveren, bir ay içinde alıştırdığı sigortalıların primlerine esas tutulacak kazançlar toplamı üzerinden bu Kanun gereğince hesaplanacak sigortalı hissesi prim tutarlarını ücretlerinden keserek ve kendisine ait prim tutarlarını da bu ekleyerek en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma öder." hükmü mevcuttur. Bu nedenle işverenin ay be ay ödenmesi gereken prim borcu ertesi ayın sonunda muaccel hale gelir. Bu nedenle davalının 5510 sayılı Kanun'un 90 ncı maddesindeki sorumlulukları yerine getirmediğinden dava dışı şirketin borcundan sorumlu olduğu, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı" gerekçesi ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili, istinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı kurumdan ihale ile iş alan dava dışı yüklenici şirketin prim, işsizlik ve damga vergisi borcunun davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1) 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 88, 90 ıncı maddeleri

3. Değerlendirme

1.Somut olayda, davalı kurumdan ihale ile iş alan dava dışı yüklenici şirketin prim,işsizlik ve damga vergisi borcunun ödenmemesi nedeniyle, davalı kurumun davalıdan aldığı teminat mektubunun nakte çevrilerek borcun ödenmesinin davalıdan istendiği, yapılan yargılamada mahkemece davanın kabulüne karar verildiği, Mahkemece verilen kararın davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 28.11.2022 tarihli geri çevirme kararı ile "Dava dışı şirketin prim borçları nedeniyle ihale makamı davalı valilik aleyhine açılan davada, davacı kurum denetmeni tarafından düzenlenen ön inceleme raporunda dava dışı şirketin prim borçlarına mahsuben hakedişlerden kesinti yapılarak kuruma gönderildiği belirtilmiş olmakla valilikçe davacı kuruma yapılan ödemeler sorularak cevabi yazı dosya arasına alındıktan sonra gönderilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine" iadesine karar verildiği anlaşılmıştır.

2. Geri çevirme kararı sonrası, dava dışı şirketin aldığı ihale ile ilgili olarak, dönem borç görüntüleri, banka tahsilat izleme dökümleri, müfredat kartı dosya arasına alınmış ise de geri çevirme kararında da açıkça belirtildiği üzere dava dışı şirketin prim borçlarına mahsuben hakedişlerden kesinti yapılarak kuruma gönderildiğinin belirtilmiş olmasına göre, bu yönden herhangi bir irdelemenin kararda yapılmadığı ve kararın eksik inceleme ile verildiği anlaşılmıştır.

3. Mahkemece yapılacak iş; davacı Kurum denetmeni tarafından düzenlenen ön inceleme raporunda dava dışı şirketin prim borçlarına mahsuben hakedişlerden kesinti yapılarak kuruma gönderildiği belirtilmiş olmakla valilikçe davacı kuruma yapılan ödemelere ilişkin geri çevirme sonrası dosya arasına alınan dönem borç görüntüleri, banka tahsilat izleme dökümleri, müfredat kartı içeriğinin incelendiği yeni bir bilirkişiden rapor alınmalı, Sosyal Güvenlik Kurumunun prim alacaklarının teminatlardan tahsilinde kolaylık, çabukluk, garanti ve güvence sağlanarak, kamu kurum ve kuruluşlarına yükümlülükler getirildiği, alacağın tümünün tahsilinin sağlanmasına ilişkin olarak özel kanun niteliğinde bulunan 5510 sayılı Kanun'un Prim ve idari para cezası borçlarının hak edişlerden mahsubu, ödenmesi ve ilişiksizlik belgesinin aranması başlığını taşıyan 90 ıncı maddesinin uygulama önceliği olduğu gözetilmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...