Esas No: 2022/4673
Karar No: 2024/2463
Karar Tarihi: 05.03.2024

**4. Hukuk Dairesi         2022/4673 E.  ,  2024/2463 K.**

**"İçtihat Metni"**

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2020/154 E., 2022/9 K.

DAVALILAR : 1-..., 2-... vekilleri Avukat ..., 3-..., 4-... vekilleri

Avukat ...

DAVA TARİHİ : 03.03.2015

HÜKÜM/KARAR : Davanın Kabulü

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda verilen kararın temyiz edilmesi üzerine Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalılar vekilleri tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 05.03.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen gün ve saatte davacı vekili Avukat .....geldi. Davalılar tarafından gelen olmadı. Davacı vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 05.03.2024 gününde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; ... tarafından 2010 yılında...Devlet Hastanesi görevlileri hakkında yapılan idari soruşturma sonucunda 2009 yılı ekim ayında personelin kartlı sisteme geçisinden sonra tüketim malzemeleri günlük tabelalarını hazırlamayarak tahmini rakama göre hasta ve refakatçı formları doldurulduğunu, refakatçi gerektiğine dair form doruldurulmadığı halde her hasta için refakatçı varmış gibi işlem yapılarak refakatçi yemek bedellerinin yemek temin eden firmaya ödendiğini, sorumluluğu tespit edilenlere karşı 96.551,70 TL kamu zararının tahsili amacıyla...1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2011/87 Esas sayılı dosyası üzerinden dava ikame edildiğini, yapılan yargılama sonucunda mahkemece sorumluluğu belirlenen üç davalı...,...,... yönünden kısmen kabul, diğer davalılar yönünden red kararı verildiğini, dava değerinin yarısının tazmin raporunda yer almayan dava dışı bir kısım görevlilerin sorumlu oldukları gerekçesiyle red edildiğini, kararın temyizi neticesinde onandığını, mahkemenin kararına dayanak olan bilirkişi raporunda denetim görevini yerine getirmeyerek kamu zararına sebep oldukları gerekçesiyle dava değerinin %50'si olan 48.275,85 TL den dava dışı o dönemki il sağlık müdür ve müdür yardımcılarının sorumlu olduğunun tespit edildiğini ve eldeki davanın açıldığını, davalıların denetim görevini yerine getirmeyerek kamu zararına yol açtıklarını, bu nedenle 48.275,85 TL kamu zararının meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen yasal faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar Aytekin Kemit ve ... vekili cevap dilekçesinde; mahkemenin yetkisiz olduğunu, esasa ilişkin olarak ise davalı ...'in 2009-2011 yılları arasında ... İl Sağlık Müdürü olarak, davalı ...'ın ise 2007-2008 yılları arasında ... il Sağlık Müdür Yardımcısı olarak görev yaptığını, davanın haksız olduğunu,...1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2011/87 Esas nolu dosyasında davalıların taraf olmadığını, yargılama aşamasında davaya dahil edilmediklerini, kendilerini savunamadıklarını, mahkeme kararının davalılar yönünden bağlayıcı olmadığını, dava konusu olaydan ... Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğinin yazısı ile haberdar olarak idari yönden yazı içeriğine itirazda bulunduklarını, bu itirazın kamu hasteneleri kurumunun taktirine bırakıldığını ve başkanlığın da dava açtığını, davalıların il sağlık müdürü ve yardımcısı sıfatıyla olay tarihinde...Devlet Hastanesi'ni mali yönden denetleme yetkisi bulunmadığını, ancak sağlık işleyişi yönünden denetleyebileceklerini, bunu da yaptıklarını, buna rağmen aleyhlerine tazminat davası açıldığını,...1. Asliye Hukuk Mahkemesi kararının karar düzeltme aşamasında olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; mahkemenin yetkisiz olduğunu, ayrıca...1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2011/87 Esas nolu dosyasındaki 13.02.2013 tarihli bilirkişi raporunun davacı idareye tebliğinin üzerinden iki yılı aşkın süre geçtiğinden davanın zamanaşımından reddi gerektiğini, davalıların sağlık müdürü ve sağlık müdür yardımcısı olarak görev yaptıklarını, Sağlık Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkındaki Yönergenin 7 nci maddesinde il sağlık müdürünün görevlerinin sayıldığını, sağlık müdürünün hastenelerin mali denetimini yapma görev ve yetkisi bulunmadığını, sağlık müdürünün ihaleleri denetleme yetkisi de bulunmadığını,...1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2011/87 Esas sayılı dosyasında görülen davada alınan bilirkişi raporlarında davalılar hakkında herhangi bir sorumluluk veya kusur tespit edilmediğini, belirtilen rapor dayanak alınarak davalılar hakkında hüküm tesis edilemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 23.06.2016 tarihli ve 2015/173 Esas, 2016/968 Karar sayılı kararıyla; "...Buna göre davacı vekili her ne kadar davalılar aleyhine...1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde verilip kesinleşen 2011/87 Esas nolu dosyada sorumlulukları bulunduğundan bahis ile iş bu davayı açmış ise de 02 kasım 2011 tarihinde yayınlanan 663 sayılı ... ve Bağlı Kuruluşların Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile bazı tanımlar değişmekle birlikte kamu zararının oluştuğu dönemde geçerli olan Devlet Memurları Tedavi ve Cenaze Giderleri Yönetmeliği ile Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurum ve Kuruluşlarında Görevli Personele Döner Sermaye Gelirlerinden Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik'te bakanlığın ...'nı, kuruluşun il sağlık müdürlüğü ile bünyesindeki sağlık grup başkanlıklarını sağlık merkezlerini, sağlık ocaklarını, sağlık evlerini, 112 acil sağlık istasyonlarını, halk sağlığı laboratuvarlarını, ana çocuk sağlığı ve aile planlaması merkezlerini, dispanserleri, ilçe belde gün hastanelerini v.b 1. basamak sağlık hizmeti sunan kuruluşların kurum ile bakanlığa bağlı 2.ve 3. basamak yataklı tedavi kurumlarını ifade ettiği açıktır. Taraflarca dilekçelerinde belirtilen yönergede sağlık müdürlerinin denetleme yetkisi olan sağlık birimleri bünyesinde yataklı tedavi hizmeti bulunmayan il sağlık müdürlükleri sağlık merkezleri, sağlık ocakları, 112 acil sağlık istasyonları, halk sağlığı laboratuvarları, verem savaş dispanserleri gibi sağlık birimlerini ifade etmektedir. Davaya konu kamu zararının oluştuğu sağlık birimi ise 2. basamak yataklı tedavi kurumu olan...Devlet Hastanesi Baştabipliğidir. Tarafların kamu zararının oluşumu ile ilgili tanımlanan görevlerin ihmal edildiği belirtilen yönetmeliğinde yataklı tedavi kurumları işletme yönetmeliği olduğu açıktır. Sağlık müdürlüklerinin ve ilgili yataklı tedavi kurumları şube müdürlüklerinin denetim yetkisi bilirkişi raporunda belirtildiği üzere kurumların sağlık ile ilgili faaliyetleri istatistik, bulaşıcı hastalıklar, afet ilk yardım hizmetleri, 112 ilk yardım ile yoğun bakım yataklarının koordinasyonu ile sınırlıdır. Bu itibarla Yargıtay tarafından da onanan...1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararına dayanak olan bilirkişi raporunda oluşan kamu zararında sadece harcama yetkilisi başhekim ile gerçekleştirme görevlisi hastane müdürü yada yetki devri yapılan yardımcıları değil tüketim malları günlük tabelasını hazırlayıp onaylayan diyetisyen, yemek ihalesi uygulaması ile görevli hastene müdür yardımcısı, ilgili baştabip yardımcısı, her ay sonunda yemek hizmeti ödemesi ile ilgili muayene ve kabul raporunu hazırlayan komisyon üyeleri de görev süreleri ile sorumludurlar, anlatılanlar ışığında yapılan değerlendirmede hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda davalıların oluşan kamu zararından sorumlu olmadıkları kanaatine varıldığı ..." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 21.01.2019 tarihli ve 2016/14275 Esas, 2019/243 Karar sayılı ilamıyla, "... Dosya kapsamından, dava konusu olay nedeniyle dava dışı kişiler hakkında...1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2011/87 Esas sayılı dosyası ile açılan davada alınan bilirkişi raporunda kamu zararının % 50’sinden hastane üzerindeki denetim görevini gereği gibi yapmamış olan ... İl Sağlık Müdürü veya...Devlet Hastanesinden sorumlu müdür yardımcısının, % 50’sinden de hastane müdürü ile başhekimin sorumlu olması gerektiği yönünde görüş bildirildiği, mahkemece bu rapor doğrultusunda davanın bir kısım davalılar yönünden reddine, bir kısım davalılar yönünden kısmen kabulüne karar verildiği, kararın Dairemizin 16.12.2014 tarih, 2013/15928 Esas 2014/17280 Karar sayılı ilamı ile onanmasına karar verildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır. Şu durumda mahkemece, Dairemizin 16.12.2014 tarih, 2013/15928 Esas 2014/17280 Karar sayılı onama ilamının da dikkate alınarak sonuca gidilmesi gerekirken mahkemece eksik inceleme sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru değildir. Kararın bu nedenle bozulması gerekir..." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Daire kararına karşı davalılar vekilleri kararın düzeltilmesi talebinde bulunmuşlardır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 22.01.2020 tarihli ve 2019/1375 Esas, 2020/222 Karar sayılı ilamıyla, "......1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2011/87 Esas sayılı dosyasında hükme esas alınan 14.02.2013 havale tarihli raporda imzası bulunan emekli Sayıştay uzman denetçisi bilirkişiler...ve Nihat Taşkaya, anılan bu raporda zararın %50’sinden hastane üzerindeki denetim görevini gereği gibi yapmamış olan ... İl Sağlık Müdürü veya...Devlet Hastanesinden sorumlu müdür yardımcısının sorumlu olduğunu belirtmişlerdir. Eldeki dava dosyasında alınan 12,05,2016 tarihli bilirkişi kurulunda da emekli Sayıştay uzman denetçisi olarak yine...ve Nihat Taşkaya görevlendirilmiş; ancak bu defa ilk rapordan farklı olarak ... İl Sağlık Müdürü ve sağlık müdür yardımcısı olan davalıların zarardan sorumlu olmadıkları yönünde görüş bildirmişlerdir. Bu hali ile her iki bilirkişi kurulu raporu arasında çelişki oluşmuştur. Şu durumda, mahkemece yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulundan rapor alınmak suretiyle çelişkinin giderilmesi ve buna göre değerlendirme yapılarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekir. Açıklanan bu yön gözetilmeden karar verilmiş olması, usul ve yasaya uygun düşmediğinden davalıların karar düzeltme istemi kabul edilmeli, Dairemizin 21.01.2019 gün 2016/14275 Esas ve 2019/243 Karar sayılı bozma ilamı kaldırılmalı ve mahkeme kararı yukarıda gösterilen değişik gerekçe ile bozulmalıdır..." gerekçesiyle Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 440 ve 442 nci maddeleri gereğince davalıların karar düzeltme isteminin kabulüne, Dairenin, 21.01.2019 gün 2016/14275 Esas ve 2019/243 Karar sayılı kararının kaldırılmasına, mahkeme kararının yukarıda açıklanan nedenle farklı gerekçeyle bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, "...... İl sağlık Müdürleri ..., ... ile yataklı Tedavi Şubesinden sorumlu Sağlık Müdür Yardımcıları ... ve ...'un 5018 sayılı Kanun hükmüne istinaden...Devlet Hastanesinin yaptığı ihalelerde harcama yetkilisi veya gerçekleştirme görevlisi olmadıkları gibi ihalelerin ve bu ihalelere istinaden yapılan harcamaların usulüne uygun yapılıp yapılmadığının tespitine yönelik mali denetim yetkilerinin olmadığı, ancak Sağlık Hizmetleri Yönergesinin ''İl Sağlık Teşkilatı ve Görevler Başlıklı'' kısmında Sağlık Müdürünün görevlerinin tanımlandığı 7 nci maddenin g bendindeki denetim görevi ile şube müdürlerinin görevlerinin tanımlandığı 10 uncu maddesinin f bendindeki denetim görevinin sağlık hizmeti ile ilgili denetim görevlerinin olduğu, bu kapsamda kamu zararından sorumluluklarından da bulunduğu anlaşılmakla tüm dosya kapsamı, hüküm kurmaya ve denetime elverişli bilirkişi raporunda yer alan miktarlar da dikkate alınarak 17.457,01 TL'sinin Kadir Çağlar Çataktan, 6.680,91 TL'sinin ...'ten 11.609,13 TL'sinin ...'dan, 12.528,80 TL'sinin ...'tan dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacı kuruma verilmesine karar verilerek hüküm kurulmuştur..." gerekçesiyle, "...1-Davanın kabulü ile toplam 48.275,85 TL zarardan, 17.457,01 TL'sinin Kadir Çağlar Çataktan, 6.680,91 TL'sinin ...'ten, 11.609,13 TL'sinin ...'dan, 12.528,80 TL'sinin ...'tan dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacı kuruma verilmesine, ..." karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde; davalıların hastaneleri mali yönden denetleme yetkileri bulunmadığını, yetkileri olmayan bir konudan dolayı sorumlu kabul edilmelerinin hatalı olduğunu, bilirkişilerin, davalıların görev ve yetkilerini düzenleyen ilgili maddelerin sağlık hizmetleri ile sınırlı olmak üzere denetim yetkilerinin olduğu görüşünün de davalıları haklı çıkardığını, hesaplanan tazminattan davalıların müşterek ve müteselsilen sorumlu kabul edilmelerinin de mevzuata aykırı olduğunu, kamu zararının oluştuğu tarihte, kamu hastaneleri mali yönden kendi bütçesi bulunan özerk kuruluşlar olduğunu, hastanenin ihtiyaçlarını belirleme, bu ihtiyaçlar için ihale yapmaya karar verme ve ihale sözleşmesi yapma yetkisi tamamen hastane idaresine ait olduğunu sağlık müdürünün bu ihaleleri denetleme yetkisi de bulunmadığını, verilen kararın usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde; davaya konu olayda davalıların mali yönden denetleme yetkileri bulunmadığını, yetkileri olmayan bir konudan dolayı sorumlu kabul edilmelerinin hatalı olduğunu, bilirkişilerin, davalıların görev ve yetkilerini düzenleyen ilgili maddelerin sağlık hizmetleri ile sınırlı olmak üzere denetim yetkilerinin olduğu görüşünün de davalıları haklı çıkardığını, hesaplanan tazminattan davalıların müşterek ve müteselsilen sorumlu kabul edilmelerinin de mevzuata aykırı olduğunu, kamu zararının oluştuğu tarihte, kamu hastaneleri mali yönden kendi bütçesi bulunan özerk kuruluşlar olduğunu, hastanenin ihtiyaçlarını belirleme, bu ihtiyaçlar için ihale yapmaya karar verme ve ihale sözleşmesi yapma yetkisi tamamen hastane idaresine ait olduğunu, sağlık müdürünün bu ihaleleri denetleme yetkisi de bulunmadığını, gerek denetime elverişli bilirkişi raporu, gerek yasal mevzuat, gerek ... Hukuk Servisinin görüşü ve tüm dosya muhteviyatı bir bütün olarak değerlendirildiğinde davalıların kamu zararından sorumlu olmadıklarının açıkça ortaya çıktığını, verilen kararın usul ve kanuna aykırı bulunduğunu ileri sürerek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık,...Devlet Hastanesinde her hasta için refakatçı varmış gibi işlem yapılarak refakatçi yemek bedellerinin yemek temin eden firmaya ödenmesi nedeniyle davacı idarenin zarar uğratıldığı gerekçesiyle oluşan kurum zararının İl Sağlık Müdürlüğü müdür ve müdür yardımcıları olan davalılardan tazmini talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6217 sayılı Kanun’un 30 uncu maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na eklenen "Geçici madde 3" atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427, 428 ve 429 uncu maddeleri, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (mülga) 41 inci maddesi.

3. Değerlendirme

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 266 ncı maddesi hükmüne göre, çözümü özel veya teknik bir bilgiyi gerektiren konularda bilirkişi oy ve görüşünün alınması zorunludur. Genel hayat tecrübesi ve kültürünün sonucu olarak herkes gibi hakimin de bildiği konularda bilirkişi dinlenmesine karar verilemeyeceği gibi, hakimlik mesleğinin gereği olarak hakimin hukuki bilgisi ile çözümleyebileceği konularda da bilirkişi dinlenemez. Her halde seçilecek bilirkişinin mesleği itibarıyla konunun uzmanı olması gerekir.

Dosyadaki bilgi ve belgeler ile dosya kapsamında bulunan bilirkişi raporları incelendiğinde; talimat yoluyla emekli sayıştay uzmanı ve hastane müdüründen oluşan beş kişilik bilirkişi heyetince düzenlenen 12.05.2016 tarihli bilirkişi raporunda; davalıların İl Sağlık Müdürlüğü ile bünyesindeki sağlık grup başkanlıkları, sağlık merkezleri, sağlık ocakları, sağlık evleri, 112 acil sağlık istasyonları, halk sağlığı laboratuvarları, ana-çocuk sağlığı ve aile planlaması merkezleri, dispanserler, ilçe belde gün hastaneleri ve benzeri birinci basamak sağlık hizmeti sunan kuruluşları denetim yetkisi olduğu, davaya konu kamu zararının oluştuğu sağlık biriminin ise ikinci basamak yataklı tedavi kurumu olan...Devlet Hastanesi Baştabipliği olduğu, davalıların kamu zararının oluşumu ile ilgili tanımlanan görevlerinin ihmal edildiği belirtilen yönetmeliğin de Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği olduğu, Sağlık Müdürlüklerinin denetim yetkisinin ise kurumların sağlık ile ilgili faaliyetleri ile istatistik, bulaşıcı hastalıklar, afetfilk yardım hizmetleri, 112 ilk yardım ile yoğun bakım yatakları ve benzerinin koordinasyonu ile sınırlı olduğu ve meydana gelen zarardan davalıların sorumlu olmadıkları yönünde görüş belirtilmiştir. Mahkemece, söz konusu bilirkişi raporu ile...1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2011/87 Esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu arasındaki çelişkiyi gidermek üzere alınan Nisan 2021 tarihli bilirkişi raporunda da; ... İl Sağlık Müdürlüğü, müdür ve müdür yardımcısı olan davalıların, 5018 sayılı Kanun hükmüne istinaden...Devlet Hastanesinin yaptığı ihalelerde Harcama Yetkilisi veya Gerçekleştirme Görevlisi olmadıkları gibi, ihalelerin ve bu ihalelere istinaden yapılan harcamaların usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığının tespitine yönelik mali denetim yetkilerinin olmadığı, Sağlık Hizmetleri Yönergesinin “İl Sağlık Teşkilatı ve Görevler Başlıklı” kısmında Sağlık Müdürünün Görevlerinin tanımlandığı 7 nci maddenin (g) bendirideki denetim görevi ile Şube Müdürlerinin Görevlerinin tanımlandığı 10 uncu maddesinin (c) bendindeki denetim görevinin, sağlık hizmetleri ile ilgili denetim görevi olduğunun değerlendirildiği yönünde mütalaada bulunulmuştur.

HMK.'nın 266 ncı maddesi kapsamında konusunda uzman bilirkişilerden alınan her iki raporda da davalıların...Devlet Hastanesi'nin mali işlemleri üzerinde mali denetim yetkilerinin bulunmadığı, denetim görevlerinin sadece sağlık hizmetleri ile sınırlı olduğu açıkça belirtilmiştir. Bu durumda, davalıların denetim görevi bulunmayan bir durum nedeniyle tazminatla sorumlu olduklarının kabulü usul ve yasaya uygun düşmemiş, haklarında açılan dava reddedilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Değerlendirme bölümününde açıklanan nedenle davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalılara iadesine,

Duruşmada vekille temsil olunmayan davalılar yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,

Dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine,

05.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.