Esas No: 2023/1461
Karar No: 2023/1234
Karar Tarihi: 15.02.2023

**10. Hukuk Dairesi         2023/1461 E.  ,  2023/1234 K.**

**"İçtihat Metni"**

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/26 E., 2022/1338 K.

DAVA TARİHİ : 17.03.2020

HÜKÜM/KARAR : Esastan Red

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 3. İş Mahkemesi

SAYISI : 2020/115 E., 2021/317 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Hollanda'da ikamet eden müvekkilinin yurt dışı borçlanma yapmak amacıyla Kuruma başvuruda bulunmasına rağmen, Kurumca Hollanda'da çalıştığı belgelerin gönderilmesini istemiş, Hollanda Sosyal Güvenlik Makamınca tanzim edilen belge 27.09.2019 tarihinde taraflarına gönderildiğinin belirtildiği, davacı vekili TH 205 adlı çalışma belgesinin Kurum tarafından 27.09.2019 tarihinde göndermesi nedeniyle 31.07.2019 tarihine kadar SSK statüsünde borçlanma dilekçesi gönderemediğini belirttiği, 19.07.2019 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 7186 sayılı Kanun ile yurt dışı borçlanmaları için değişikliğe gidilmiş ve 01.08.2019 tarihinde yürüklüğe giren Kanun ile yurt dışı borçlanması ile vatandaşın yüksek aylık almasının önüne geçildiğini belirtmiştir. Davacı vekili müvekkilinin, TH 205 adlı çalışma belgesinin 27.09.2019 tarihinde gönderilmemesi nedeni ile 31.07.2019 tarihine kadar SSK statüsünde borçlanma talep dilekçesi gönderemediğini belirtilmiştir. Müvekkilinin 01.12.2018 tarihinde davalı Kurumdan Hollanda' dan TH 205 hizmet belgesini, borçlanma yapmak için istediğinden 01.12.2018 tarihli talebin, borçlanma talep dilekçesi kabul edilerek (Hizmet belgesinde görülen ilk çalıştığı 15.12.1982 tarihinden itibaren 3600 günü üzerinden yurt dışı borçlanma tahakkuk cetveli tanzim edilmesi) borçlanma talep dilekçesi göndermesi talep edilmiş ise de Kurum tarafından kabul edilmediğinin belirtildiği, davacı vekili açıklanan nedenlerden dolayı Kurum işleminin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek 01.12.2018 tarihli yazı ile istenilen TH 205 belgesinin göz önüne alınarak yurt dışında çalıştığı 15.12.1982 tarihinden itibaren 3600 gün yurt dışı borçlanma talebinin 31.07.2019 tarihinde yaptığının kabul edilerek, borçlanma tahakkuk cetveli tanzim edilmesini ve aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; davacının 01.12.2016 tarihli dilekçesi ile Hollanda makamlarından temin edilmesini istediği borçlanma yapabilmesi için gerekli çalışma belgesinin istenilmesinin olduğu, bunun dışında farklı bir başvurusunun olmadığından, iş bu dava konusu olan talebi için reddine yönelik kendisine yazılı bilgi verildiğini, 3201 sayılı Kanun gereği yapılacak borçlanmaları ve borçlanma şekillerini bildirir 2011/48 sayılı genelgede de belirtildiği üzere başvuru sahiplerinin borçlanmak istediği gün ve süreleri belirtir yazılı istekte bulunmalarının şart olduğu belirtilmiştir. Davacının sadece hizmet belgesi temini için kuruma müracaatının bulunduğu, borçlanma dilekçesi sunmadan 3201 sayılı Kanun'a güre borçlandırma için işlem yapılması imkanı bulunmadığı belirtilerek, haksız ve yersiz olarak açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Yurt dışında geçen sürelerin borçlandırılması ve değerlendirilmesine ilişkin yönetmeliğin borçlanmaya esas sürelere ait belgeler başlıklı 9 uncu maddesine göre,

Sigortalılık sürelerinin borçlanılabilmesi için başvuru sahibince;

a) Sosyal güvenlik sözleşmesi akdedilmiş ülkelerde çalışılmış ise;

1) İlgili ülke sigorta kurumlarmca düzenlenmiş sigortalılık sürelerini gösterir belgenin aslıyla birlikte Türkiye'de yeminli tercüme bürolarınca yapılmış tercümesinden ya da yurt dışında bulunan Türk temsilciliklerince akredite edilmiş tercümanlarca yapılmış ve ilgili temsilcilikçe onaylanmış tercümesinden,

2) İlgili ülkelerdeki Türk büyükelçilikleri, başkonsolosluktan, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirlikleri veya ataşelikleri gibi temsilciliklerden alınacak hizmet belgesinden, durumuna uygun olan belgenin Kuruma İbraz edilmesi gerekir.

Yurtdışı borçlanması yapmak için Sosyal Güvenlik Kurumuna uygun belgeleri sunmak talep edenin sorumluluğunda olmakla birlikte Hollanda gibi Sosyal Güvenlik Anlaşması imzaladığımız ülkelerdeki çalışmalarını temin edemeyenler için SGK aracılık yapabilmektedir.

Özellikle 2017 yılı içerisinde Hollanda İşçi Sigortaları Kurumu Türk çalışan sigortalılarımıza "Hizmet Belgesi Verme" konusunda problemler çıkarmaktadır. Bu durumda olan sigortalılarımız bağlı bulundukları SGK'ya müracaat etmeleri ve Hollanda sigorta numaralarım belirtmeleri halinde Türkiye tarafından hizmet belgesi temini sağlanabilmektedir.

Sigortalılar tarafından Kurum vasıtası ile belge istenilmesi, bazen kanuni başvuru zorunluluğu olan süreler açısından ve mağduriyetlere neden olabilmektedir. Bu nedenle, bu tür davalarda, vatandaşların Kuruma yaptıkları başvuruların mahiyetinin açıkça bilinmesine gerek duyulmaktadır. Bu amaçla mahkemeye intikal eden 16.04.2014 tarihli bilirkişi ön raporunda, iş bu davanın davacısı konumunda bulunan, ...'ın Kuruma 01.12.2018 tarihli başvurusunu ihtiva eden dilekçesinin gönderilmesinin istenilmesine rağmen; Kurum tarafından bu tarihli dilekçenin Başkanlık makamında olduğundan bahisle kendi bünyelerinde bulunan evrakların suretlerinin gönderildiği,

Bu belgelerin içinde bulunan 27.09.2019 tarihini ihtiva eden ve Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından davacıya yazılan yazıda, davacının bahse konu 01.12.2018 tarihli dilekçesi ilgi tutularak, istenilen TH 205 hizmet cetvelinin ilişikte gönderildiği, bu hali ile 01.01.2018 tarihli dilekçenin, mahiyetinin, Hollanda makamından, çalışma belgesinin istenilmesine yönelik bir başvuru olduğu anlaşılmakla birlikte, 01.12.2018 tarihli dilekçenin Hollanda makamlarından çalışma belgesi istendiğine yönelik başvuru olduğu , davacının bu çalışma belgesini kurumun 27.09.2019 tarihli yazısı ile elde ettiği anlaşıldığı,

Eldeki davadan dolayı da davacı yan, vekili vasıtası ile 04.04.2019 tarihinde ..., Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Yurtdışı İşçi hizmetleri Daire başkanlığına müracaat etmiş ve müracaatında, Hollanda konsolosluğundan belge alamaması nedeni ile, 3201 sayılı Kanun'a göre yurt dışında çalıştığı, 10.09.1991 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına yetecek kadar süreyi borçlanacağından, iş bu belgenin ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne gönderilmek üzere istenilmesine ve neticeden taraflarına bilgi verilmesini istemekte olup,

Yurt dışı Hizmetleri Genel Müdürlüğünün istenilen belgeyi Hollanda makamından temin etmiş ve 24.06.2020 tarihinde davacıya da tebliğ edilmiş olup, SGK tarafından temin edilen belgeler ışığında, davacı yan 16.07.2020 tarihinde yurt dışı borçlanması yapma amacıyla ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne başvurmuştur. Davacı yan Borçlanma dilekçesinde 10.09.1991 tarihinden itibaren 1800 gün borçlanmak istediğini belirtmiştir.

Kurum davacının bu talebi üzerine 01.04.2015-31.03.2020 tarihleri arası için 1800 gün karşılığı 79.470,00 TL borçlanma tahakkuku yaparak ödenmesi üzerine davacıya tebliğ etmiştir.

Kurumda, Yabancı ülke Sosyal Güvenlik Kuramlarından belge istenilmesi süresi içince geçen zamanda kanunlarda oluşan değişikliklerden kişiler etkilenebilmektedirler.

Nitekim eldeki davadan dolayı, yurt dışı borçlanmalarının hangi statüde değerlendirileceği konusunda değişikliğe gidilmiş ve 17.07.2019 tarih 7186 sayılı gelir vergisi kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında Kanun'un 10 uncu maddesi ile 3201 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin başlığı "Süre tespiti, sigortalılığın başlangıcı ve sürelerin değerlendirilmesi" şeklinde, dördüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir. "Yurt dışı hizmet borçlanmasına ait süreler 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilir." şeklinde değişikliğe gidilmiş ve bu değişikliğin yürürlük tarihinin de 01.08.2019 tarihi olarak belirlenmiştir. Kurum bu değişikliğe istinaden, davacının 04.04.2019 tarihli başvurusunu değil 16.07.2020 tarihli müracaatının yurtdışı borçlanması talebini taşıdığını belirterek, 16.07.2020 tarihli müracaatına göre, davacının talebini 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında değerlendirildiği,

Davacının 04.04.2019 tarihli müracaatının ihtiva ettiği bilgilerin, yurtdışı borçlanması amacını taşımadığı, 16.07.2020 tarihli başvurunun yurt dışı borçlanma talebini taşıdığı, dilekçenin Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Yurt dışı işçi hizmetler Daire Başkanlığına yazıldığı ve içeriğinin konu ile ilgili Yönetmelikte belirtilen, Hollanda'da çalıştığına dair çalışma belgesinin istenilme mahiyetinde olduğu, gerekçesiyle;

Davanın reddine, karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

Yurtdışı borçlanma yapılması için Kurumun istediği TH-205 belgesinin Kurumdan 01.12.2018 tarihli yazı ile istenildiğini ve kurumun işbu belgeyi Hollanda’dan istediğini, (TH-205 belgesi yalnızca ... Hollanda’dan ilgili Kurumundan isteyebilmektedir.) 27.09.2019 tarihli yazı ile TH 205 belgesinin gönderildiğini, davacının işbu belgeyi yurtdışı borçlanma yapmak için davalı Kurumdan istediğinden, işbu belgenin istenildiği 01.12.2018 tarihinin borçlanma belgesi talep tarihi olarak değerlendirilmesi gerektiğini, davacıya TH-205 adlı yurtdışı hizmet belgesinin 27.09.2019 tarihinde Kurum tarafından gönderilmesi nedeni ile 31.07.2019 tarihine kadar SSK statüsünde borçlanma talep dilekçesi gönderemediğini, bu konuda davalı Kuruma yazı yazarak, davacının 01.12.2018 tarihinde davalı Kurumdan, Hollanda’dan TH-205 hizmet belgesini borçlanma yapmak için istediğinden 01.12.2018 tarihli talebini, borçlanma talep dilekçesi kabul edilerek (hizmet belgesinde görülen ilk çalıştığı 01.12.1982 tarihinden itibaren 3600 gün üzerinden yurt dışı borçlanma tahakkuk cetvelinin tanzim edilmesi) borçlanma tahakkuk cetveli gönderilmesi talep edilmiş ise de, olumlu bir cevap verilmediğini belirterek kararı istinaf etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile,

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; davacının 01.12.2018 tarihinde davalı Kurumdan Hollanda'dan TH 205 hizmet belgesinin temin edilmesini istediği, Kurumun istenilen belgeyi Hollanda makamından temin ederek 27.09.2019 tarihinde davacıya gönderdiği, davacının yurt dışı hizmet belgesinin istenilmesine yönelik müracaatının borçlanma talebi mahiyetinde olduğunu belirterek 01.12.2018 tarihli talebin, borçlanma talep dilekçesi kabul edilip yurt dışı borçlanma talebinin 31.07.2019 tarihinde yaptığının kabul edilmesini talep ettiği, ancak davacının 31.07.2019 tarihinden önce yurt dışı borçlanma talebi mahiyetinde bir başvurusu bulunmadığından Kurum işleminin yerinde olduğu; her ne kadar davacının 01.12.2018 tarihli dilekçesi Kurumdan temin edilememiş ise de, davacının beyanlarından ve kurum yazışmalarından bu dilekçenin hizmet belgesinin teminine yönelik olduğunun belli olduğu, gerekçesiyle,

Yerel mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına yönelik davacı tarafın istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine, karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuşlardır.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava; yurt dışı borçlanması yapmak için 01.12.2018 tarihli yazı ile istenilen TH 205 belgesi göz önüne alınarak, yurt dışında çalıştığı 15.12.1982 tarihinden itibaren yurt dışı borçlanma talebinin 31.07.2017 tarihinde yapıldığı kabul edilerek borçlanma tahakkuk cetvelinin tanzim edilmesi ve aksi yöndeki Kurum kararının iptal edilmesi talebine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkındaki 3201 sayılı Kanun'un “Amaç ve Kapsam” başlığını taşıyan 1 inci maddesi, 3201 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...