Özelge: Katı Atık Birliğinin Sözleşmeye İstinaden Elektrik Üretiminden Alacağı Paya ilişkin KDV Uygulaması.
Özelge No: 42152853-130-4338
Tarih: 2023-03-20

Soru: İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, -Birliğiniz ile … Enerji A.Ş.(Yükenici) arasında katı atık düzenli depolama sahasından çıkan LFG gazından elektrik üretim tesisi kurma ve bu tesisinin 14/6/2028 tarihine kadar işletilmesine yönelik 15/6/2017 tarihli sözleşme imzalandığı, -Yüklenici tarafından inşa edilen tesisin, 2018 Mayıs ayı itibarıyla elektrik üretim faaliyetine başladığı ve ürettiği elektriği … Elektrik A.Ş.ye satarak gelir elde ettiği, - Birliğinize yetki bedeli karşılığında yüklenicinin elektrik üretiminden elde edeceği brüt gelirden katma değer vergisi (KDV) hariç %11 oranında pay verileceği belirtilerek elde edilen gelirden ilgili sözleşmeye istinaden alınacak %11 oranındaki paya ilişkin KDV hesaplanıp hesaplanmayacağı, KDV hesaplanması halinde toplam bedele KDV'nin dahil edilip edilmeyeceği ve belge düzeni hususlarında Defterdarlığımızdan görüş talep edilmektedir.

Cevap: I-VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN: 213 sayılı Vergi Usul Kanununun uygulamasında mükelleflerin ödevleri (bildirim, defter tutma, belge düzeni gibi) Kanunun ikinci kitabında yer almakta olup, mezkûr Kanun uyarınca düzenlenmesi/kullanılması zorunlu olan vesikalar, Kanunun 229 ve müteakip maddelerinde düzenlenmiştir. Ayrıca, mezkûr Kanunun "İspat edici kâğıtlar" başlıklı 227 nci maddesinde, "Bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, bu kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsiki mecburidir." hükmü yer almakta olup, söz konusu kayıtların ise esas itibariyle, aynı Kanunun 229 ve müteakip maddelerinde veya Bakanlığımıza verilen yetkiye dayanılarak kullanılması uygun görülen belgeler ile tevsik edilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan; - Vergi Usul Kanunu Uyarınca Vergi Mükellefleri Tarafından Kullanılan Belgelerin Basım ve Dağıtımı Hakkında Yönetmeliğin (13/e) maddesinde, "e) Genel ve Katma Bütçeli İdarelere, İl Özel İdarelerine, Belediyeler ve Köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinde tanımı yapılan teşebbüs, teşekkül, kuruluş, müessese, bağlı ortaklık, iştirak ve işletmeler kullanacakları belgeleri Vergi Usul Kanununun ilgili hükümlerinde belirtilen bilgileri taşıması kaydıyla anlaşmalı matbaalar dışındaki matbaalara da bastırabilirler. Ancak, bu şekilde belge bastırılması halinde, belgenin üzerine 'Vergi Usul Kanunu Yönetmelik hükümlerine tabi değildir.' ibaresinin yazılması zorunludur.", - 164 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin (III.) bölümünde, "Genel ve Katma Bütçeli İdarelere, İl Özel İdarelerine, Belediyeler ve Köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinde tanımı yapılan Teşebbüs, Teşekkül, Kuruluş, Müessese, Bağlı Ortaklık, İştirak ve İşletmeler tasdik mecburiyetine tabi olmaksızın Vergi Usul Kanununun ilgili hükümlerine göre yukarıda sayılan belgeleri düzenleyeceklerdir. Ancak bu kuruluşlar kullanacakları belgelerin üzerine 'Vergi Usul Kanunu Yönetmelik Hükümlerine Tabi Değildir' ibaresini kaşe ile basacaklar veya matbaa baskısı ile belirleyeceklerdir." açıklamalarına yer verilmiştir. Söz konusu açıklamalardan anlaşılacağı üzere, mezkur Yönetmeliğin 13/e bendinde sayılan mükellefler tarafından düzenlenmesi gereken bu belgelerin ilgili Yönetmelik hükümlerine göre anlaşmalı matbaalara bastırılma veya mezkûr Genel Tebliğ uyarınca notere tasdik ettirilme şartı aranmamakta ancak zorunlu asgari bilgileri taşıması gerekmektedir. Diğer taraftan mezkûr Tebliğ ile Yönetmeliğin verdiği izin gereği bu tür belgeleri kullanan işletmelerden kurumlar vergisinden muaf olanların, kullanacakları belgelere "Kurumlar Vergisinden Muaftır" şerhi koymaları gerektiği 206 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde açıklanmıştır. Bu bağlamda, mezkûr Kanun ve ilgili ikincil mevzuatta öngörülenler (birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenler, defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler, serbest meslek erbapları gibi) haricindekilerin işlemlerinde, bu Kanun uyarınca kullanılma zorunluluğu bulunan belgeleri/vesikaları düzenleme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Buna göre, somut durumda Birliğiniz bünyesinde faaliyetlerinize ilişkin olarak iktisadi işletme oluşmaması durumunda, Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belge düzenleme ve diğer ödevlerin yerine getirilmesi zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak, faaliyetlerine ilişkin olarak bünyesinde iktisadi işletme oluşmasına bağlı olarak, kurumlar vergisi veya KDV mükellefiyeti tesis edilmesi halinde, iktisadi işletme tarafından birinci sınıf tüccar kapsamında anılan Kanun hükümlerine göre belge düzenleme ve diğer yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerekmekte olup, bu durumda, Vergi Usul Kanunu gereğince düzenlenecek/kullanılacak belgelerin yukarıda yer verilen düzenlemeler ve usuller dahilinde düzenlenmesi/kullanılması gerekmektedir. Bu durumda, ilgide kayıtlı yazınız ekinde yer alan "Tahakkuk Cetveli"nin, 213 sayılı Kanun ve ilgili ikincil mevzuat gereğince işlemlerine ilişkin olarak mükelleflerce düzenlenecek/kullanılacak belgeler arasında olmadığı tabiidir. Diğer taraftan, Birliğiniz bünyesinde faaliyetlerinize ilişkin olarak iktisadi işletme oluşmaması halinde, 213 sayılı Kanun kapsamında belge düzenleme zorunluluğu bulunmayacağından, bu kapsamdaki işlemlerine ilişkin olarak, tabi olduğu ilgili mevzuat çerçevesinde, faturada bulunması gerekli asgari bilgileri ihtiva edecek şekilde, düzenlenecek bir belgenin 213 sayılı Kanun uygulamasında tevsik edici belge olarak kullanılması mümkün bulunmaktadır. II-KURUMLAR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN: 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ile iktisadi kamu kuruluşlarının kazançları kurumlar vergisi kapsamına alınmış olup aynı Kanunun 2 nci maddesinin üçüncü fıkrasında da Devlete, il özel idarelerine, belediyelere, diğer kamu idarelerine ve kuruluşlarına ait veya bağlı olup, faaliyetleri devamlı bulunan ve birinci ve ikinci fıkralar dışında kalan ticari, sınai ve zirai işletmelerin iktisadi kamu kuruluşu olduğu; maddenin altıncı fıkrasında ise bunların kazanç amacı gütmemelerinin, faaliyetlerinin kanunla verilmiş görevler arasında bulunmasının, tüzel kişiliklerinin olmamasının, bağımsız muhasebelerinin ve kendilerine ayrılmış sermayelerinin veya iş yerlerinin bulunmamasının mükellefiyetlerini etkilemeyeceği; mal veya hizmet bedelinin sadece maliyeti karşılayacak kadar olmasının, kar edilmemesinin veya karın kuruluş amaçlarına tahsis edilmesinin bunların iktisadi niteliğini değiştirmeyeceği hüküm altına alınmıştır. Söz konusu Kanunun uygulanmasına ilişkin açıklamalar içeren 1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin (2.3.1.) bölümünde iktisadi kamu kuruluşunun ticari, sınai veya zirai bir işletme oluşturup oluşturmadığı hususunda, Tebliğin (2.4.) bölümünde yapılan açıklamaların dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir. Söz konusu Tebliğin (2.4.) bölümünde de, iktisadi işletmenin belirlenmesinde işletmenin belirgin özelliklerinin bağlılık, devamlılık ve faaliyetin ticari, sınai veya zirai bir mahiyet arz etmesinin, diğer bir anlatımla iktisadi işletmenin unsurlarının ticari faaliyetin de temel özelliklerinden olan, bir organizasyona bağlı olarak piyasa ekonomisi içerisinde bedel karşılığı mal alım-satımı, imalatı ya da hizmet ifaları gibi faaliyetler olduğu, Kanunun bu gibi halleri tek tek saymak yerine, dernek veya vakıf tarafından piyasa ekonomisi içerisinde icra edilen tüm iktisadi faaliyetleri kapsamına aldığı, satılan mal veya hizmete ait bedelin sadece maliyeti karşılayacak kadar olmasının, kâr edilmemesinin, kârın kuruluş amaçlarına tahsis edilmesinin bunların iktisadi işletme olma vasfını değiştirmeyeceği açıklanmıştır. Ayrıca kazanç sağlama amacı olmasa dahi işletmenin konusunun ve faaliyetinin, her türlü mal ve hizmet satışı ya da bunlara benzer şekillerde olması ve devamlı surette yapılması durumlarında da dernek veya vakıflara ait iktisadi işletme oluştuğu kabul edilecektir. İktisadi işletme tanımı içinde yer alan ve devamlı olarak yapılan ticari, sınai veya zirai faaliyetten söz edebilmek için bu işletmenin tedavül ekonomisine katılması, başka bir ifadeyle işletmede üretilen veya alınan malların veya verilen hizmetin bir bedel karşılığı satılmış olması gerekir. Aksi halde diğer unsurlar var olsa dahi bir iktisadi işletmenin varlığından söz edilemeyecektir. Özelge talep formu ve eklerinin incelenmesinden, Birliğiniz ile … Enerji A.Ş. arasında … tarihinde sözleşme imzalandığı, söz konusu sözleşmede, yüklenici tarafından Birliğinize ait katı atık düzenli depolama sahasından çıkan LFG gazından elektrik üretim tesisi kurma ve bu tesisi … tarihine kadar işletme hakkına istinaden tesislerin yüklenici tarafından inşa edilmesi ve işletmeye alınması ve … tarihine kadar tamamlanarak elektrik üretimine başlanılması, yüklenicinin elektrik üretiminden elde edeceği brüt gelirden, Birliğe yetki bedeli karşılığı KDV hariç %11 pay verilmesi kararlaştırılmıştır. Ayrıca, adı geçen Şirketin 2018 yılı Mayıs ayında elektrik üretimi faaliyetine başlayarak ürettiği elektriği … Elektrik A.Ş.ye sattığı ve bu satış işlemine ilişkin düzenlenen faturada yer alan KDV hariç hizmet bedel tutarı esas alınarak Birliğinize %11 oranında pay verildiği anlaşılmıştır. Buna göre, tüzel kişiliği itibarıyla kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayan Birliğinize ait katı atık düzenli depolama sahasının … Enerji A.Ş. ile yapılan sözleşme gereğince, yüklenici tarafından inşa edilmek ve işletmeye alınmak üzere LFG gazından elektrik üretim tesisi kurulması şartıyla kullandırılması ve bu tesiste üretilen elektriğin satışından elde edilecek gelirden birliğe pay verilmesi halinde anılan Birlik bünyesinde iktisadi kamu kuruluşu oluşmayacağı tabiidir. III-KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN: 3065 sayılı KDV Kanununun 1/3-f maddesinde, Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemlerinin KDV'ye tabi olduğu hüküm altına alınmıştır. Buna göre, Birliğiniz bünyesinde bulunan katı atık düzenli depolama alanının elektrik üretim tesisi kurma ve işletilmesi için … Enerji A.Ş.nin kullanımına bırakılması işletme hakkının kiralaması olarak değerlendirilecek olup, söz konusu tesiste üretilen elektriğin … Elektrik A.Ş.ne satılması neticesinde yüklenicinin elektrik üretiminden elde edeceği brüt gelirin %11'i oranındaki pay üzerinden, Birliğiniz tarafından 3065 sayılı KDV Kanununun 1/3-f maddesi uyarınca KDV hesaplanması gerekmektedir. Bilgi edinilmesini rica ederim. ( * ) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. ( ** ) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir. (***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

Atıf yapılan kanun maddeleri:
title: Madde 229 Faturanın Tarifi