Umaru Yar’Adua

Alhaji Umaru Musa Yar’Adua (ur. 16 sierpnia 1951 w Katsinie, zm. 5 maja 2010 w Abudży) – nigeryjski polityk, gubernator stanu Katsina w latach 1999–2007. Członek Ludowej Partii Demokratycznej (PDP). Prezydent Nigerii od 29 maja 2007 do śmierci.
Umaru Yar’Adua, z wykształcenia chemik, po zakończeniu studiów rozpoczął pracę naukową i akademicką. W latach 80. i 90. XX w. pracował w sektorze prywatnym. W działalność polityczną zaangażował się szerzej w latach 90. W 1999 został gubernatorem północnego stanu Katsina, uzyskując cztery lata później reelekcję na stanowisku. Pod koniec 2006 został wybrany przez rządzącą Ludową Partię Demokratyczną kandydatem na urząd prezydenta. W kwietniu 2007 odniósł zwycięstwo w wyborach prezydenckich, których wiarygodność została jednakże zakwestionowana przez międzynarodowych obserwatorów. 29 maja 2007 został zaprzysiężony na stanowisku prezydenta Nigerii.
Jako prezydent podejmował działania na rzecz ograniczenia korupcji. Zapoczątkował zmiany w prawie wyborczym, opracował plan zwiększenia produkcji energii elektrycznej oraz zmian w przemyśle naftowym i gazowym. W celu wzmocnienia bezpieczeństwa wewnętrznego zaangażował się w proces rozwiązania konfliktu w Delcie Nigru. W 2009 przedstawił walczącym tam ugrupowaniom ofertę amnestii i rozbrojenia, z której skorzystało w sumie ok. 20 tys. bojowników. W polityce zagranicznej skupiał się główne na sprawach afrykańskich i regionalnych. W 2008 doprowadził do zakończenia sporu granicznego z Kamerunem. W 2009, jako przewodniczący ECOWAS, angażował się w procesy normalizacji sytuacji w Gwinei i Nigrze.
Z powodów zdrowotnych w listopadzie 2009 został hospitalizowany w Arabii Saudyjskiej. Przeciągająca się nieobecność oraz brak dokładnych informacji o stanie zdrowia przyczyniły się do powstania kryzysu konstytucyjnego i niejasności w procesie transferu władzy. Ostatecznie, 9 lutego 2010 parlament pełniącym obowiązki szefa państwa mianował wiceprezydenta Goodlucka Jonathana. Do kraju powrócił pod koniec lutego 2010, nie przejął jednakże obowiązków prezydenta; zmarł 5 maja 2010.

context: Powrót Yar’Adui do Nigerii doprowadził do postawienia pytań przez konstytucjonalistów i polityków o pozycję i zakres władzy Goodlucka Jonathana. 25 lutego minister informacji, a następnie rzecznik prezydenta Yar’Adui poinformowali, że wiceprezydent Jonathan dalej wykonuje obowiązki głowy państwa. Senat, by zapobiec w przyszłości sytuacji braku przywództwa uchwalił ustawę nakazującą choremu prezydentowi przekazanie władzy swojemu zastępcy po 14 dniach od odstąpienia od sprawowania urzędu. By nabrała ona mocy prawnej musiała jednak zostać przyjętą przez Izbę Reprezentantów i 2/3 legislatur stanowych, co wymagało czasu. Zdaniem opozycji i części komentatorów o powrocie chorego prezydenta do kraju zdecydowali jego najbliżsi współpracownicy, obawiający się utraty swoich wpływów i pragnący utrzymać się przy władzy. Yar’Adua od chwili powrotu przebywał przez cały czas w swojej rezydencji, otoczony wyłącznie przez rodzinę i najbliższych. Dostępu do niego strzegła żona, Turai Yar’Adua. Na początku marca 2010 gubernatorzy wszystkich 36 stanów publicznie zadeklarowali poparcie dla p.o. prezydenta Jonathana.
qas: question: O czym zawiadomił Yar’Adui pod koniec lutego?
answers: text: że wiceprezydent Jonathan dalej wykonuje obowiązki głowy państwa
answer_end: 296
generative_answer: że wiceprezydent Jonathan dalej wykonuje obowiązki głowy państwa

question: W jakim celu Senat przyjął ustawę dotyczącą przekazania urzędu prezydenckiego?
answers: text: by zapobiec w przyszłości sytuacji braku przywództwa
answer_end: 357
generative_answer: by zapobiec w przyszłości sytuacji braku przywództwa

question: Kto, według opozycji, podjął decyzję o powrocie głowy państwa do kraju?
answers: text: jego najbliżsi współpracownicy
answer_end: 745
generative_answer: jego najbliżsi współpracownicy

question: Czy po powrocie do kraju Yar’Adui spotykał się z politykami innych państw?
answers: text: Yar’Adua od chwili powrotu przebywał przez cały czas w swojej rezydencji, otoczony wyłącznie przez rodzinę i najbliższych
answer_end: 942
generative_answer: nie

question: Kto sprawował ochronę nad prezydentem Yar’Adui w celu uniknięcia zamachu na prezydenta?
plausible_answers: text: Dostępu do niego strzegła żona
answer_end: 974
generative_answer: Dostępu do niego strzegła żona

context: Umaru Yar’Adua od 1975 był żonaty z Turai Yar’Aduą, z którą miał siedmioro dzieci: 5 córek i 2 synów. Turai Yar’Adua urodziła się w 1957 w Katsinie; w 1983 ukończyła język angielski na Uniwersytecie Ahmadu Bello w Zarii. Do 1999 pracowała jako nauczycielka. W czasie prezydentury Yar’Adui uchodziła za osobę wpływową i bliskiego doradcę męża. Zdaniem komentatorów kilkakrotnie miała wpływać na obsadę publicznych urzędów. Była ambasadorem dobrej woli w Nigerii, zajmowała się kwestiami macierzyństwa, nowo narodzonych dzieci oraz opieki zdrowia. W latach 1992-1997 posiadał drugą żonę, Hauwę Umar Raddę, z którą miał dwoje dzieci.
qas: question: Na jakiej uczelni studiowała żona Umaru Yar’Adui?
answers: text: Uniwersytecie Ahmadu Bello w Zarii
answer_end: 219
generative_answer: Uniwersytecie Ahmadu Bello w Zarii

question: Jaki zawód wykonywała Turai Yar’Adua do 1999 roku?
answers: text: nauczycielka
answer_end: 256
generative_answer: nauczycielki

question: Jaką opinię miała podczas okresu prezydentury Umaru Yar’Adui?
answers: text: osobę wpływową i bliskiego doradcę męża
answer_end: 341
generative_answer: osoby wpływowej i bliskiego doradcy męża

question: Czy Turai Yar’Adua była jedyną małżonką Umaru Yar’Adui?
answers: text: W latach 1992-1997 posiadał drugą żonę
answer_end: 584
generative_answer: nie

question: W jakim kraju Hauwa Umar Radda pełniła rolę ambasadora dobrej woli?
plausible_answers: text: Nigerii
answer_end: 460
generative_answer: Nigerii