Anwar as-Sadat

Muhammad Anwar as-Sadat (arab. أنور السادات; ur. 25 grudnia 1918 w Mit Abu al-Kaum (Mit Abu el-Kom), zm. 6 października 1981 w Kairze) – egipski wojskowy i polityk, prezydent kraju w latach 1970–1981. Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1978 roku (wspólnie z Menachemem Beginem).
Był członkiem organizacji Wolnych Oficerów, wziął udział w rewolucji 1952. Całkowicie lojalny wobec jej przywódcy Gamala Abdel Nasera, nie odgrywał czołowej roli w nowej, wywodzącej się z armii elicie władzy, kojarzony był z jej prawicowym skrzydłem. Dopiero w 1960 objął urząd przewodniczącego parlamentu (Zgromadzenia Narodowego), od 1968 zasiadał we władzach jedynej legalnej partii egipskiej – Arabskiej Unii Socjalistycznej, w 1969 został wiceprezydentem Egiptu. W roku następnym, po śmierci Nasera, z urzędu objął tymczasowo obowiązki głowy państwa, po czym po wygranych wyborach pozostał na urzędzie. Uważany był wówczas za prezydenta przejściowego, pozbawionego własnego zaplecza politycznego. Utrzymał się jednak przy władzy, pozbawiając wpływów lewicową frakcję na czele z Alim Sabrim. Od 1972 stopniowo wycofywał się z naserowskiej lewicowej polityki gospodarczej na rzecz programu infitah (arab. otwarcie). Liberalizacja gospodarki doprowadziła nie tylko do szybkiego wzrostu ekonomicznego kraju, ale i, wbrew jego intencjom, do powstania niespotykanych w czasach jego poprzednika nierówności społecznych.
W 1973 as-Sadat rozpoczął wojnę przeciwko Izraelowi, której celem było odzyskanie ziem utraconych w 1967 w wojnie sześciodniowej. W 1978 as-Sadat i Begin otrzymali wspólnie Pokojową Nagrodę Nobla.
Pogarszające się relacje prezydenta z organizacjami islamistycznymi (w tym największą – Stowarzyszeniem Braci Muzułmanów), które wrogo przyjęły pokojowy kurs polityki zagranicznej as-Sadata, doprowadziły do delegalizacji tychże ugrupowań i aresztowania ich liderów w 1981. 6 października tego samego roku Anwar as-Sadat został zamordowany przez fundamentalistów z organizacji Egipski Dżihad podczas parady wojskowej.

context: Przybycie as-Sadata do Jerozolimy nie stało się samo w sobie przełomem w stosunkach izraelsko-egipskich (zarówno prezydent Egiptu, jak i premier Izraela nie byli usatysfakcjonowani wzajemnie przedstawionymi propozycjami). Po powrocie do Kairu as-Sadat zaprosił do stolicy Egiptu przedstawicieli ZSRR i USA, ONZ, jak również Jordanii, Libanu, Syrii, Izraela i Organizacji Wyzwolenia Palestyny. Mieli oni wziąć udział w konferencji przygotowującej wznowienie rozmów w Genewie. Nie jest jasne, czy as-Sadat z góry zakładał, że większość zaproszonych odmówi udziału, co usprawiedliwiałoby wyłamanie się Egiptu z dotychczasowej wspólnej polityki krajów arabskich wobec Izraela i uzasadniałoby podjęcie samodzielnych rozmów pokojowych, czy też szczerze pragnął zorganizować spotkanie w omówionym składzie. Ostatecznie wszystkie zaproszone państwa arabskie odmówiły skierowania swoich delegacji, a Syria, Jemen Południowy, Libia, Algieria i Irak wystąpiły z ostrą krytyką ostatnich działań egipskiego prezydenta. Odpowiedzią Kairu było zerwanie z nimi stosunków dyplomatycznych. Gdy udziału w konferencji kairskiej odmówił także Związek Radziecki, as-Sadat polecił zamknąć konsulaty tego kraju w Egipcie, podobnie jak analogiczne placówki polskie i czechosłowackie.
qas: question: Konsulaty jakich krajów w Egipcie zostały zamknięte?
answers: text: Związek Radziecki, as-Sadat polecił zamknąć konsulaty tego kraju w Egipcie, podobnie jak analogiczne placówki polskie i czechosłowackie
answer_end: 1257
generative_answer: ZSRR, Polski, Czechosłowacji

question: W jakim celu as-Sadat zaprosił do Kairu przedstawicieli licznych państw?
answers: text: konferencji
answer_end: 429
generative_answer: na konferencję

question: Jaki był cel organizowanej w Kairze konferencji?
answers: text: przygotowującej wznowienie rozmów w Genewie
answer_end: 473
generative_answer: przygotowanie wznowienia rozmów w Genewie

question: Na jaką reakcję ze strony zaproszonych przedstawicieli krajów liczył as-Sadat?
plausible_answers: text: odmówi
answer_end: 553
generative_answer: odmówi

question: Jak na zaproszenie as-Sadata zareagowali przedstawiciele państw arabskich?
answers: text: odmówiły
answer_end: 858
generative_answer: odmówili