Błękitny krzyż (film)

Błękitny krzyż – polski fabularno-dokumentalny film wojenny z 1955 w reżyserii Andrzeja Munka, zrealizowany na podstawie opowiadania Adama Liberaka Wyprawa po życie. Film rekonstruuje autentyczną akcję Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, które w lutym 1945 roku dokonało ewakuacji partyzanckiego szpitala górskiego przez niemiecko-radziecką linię frontu podczas II wojny światowej. W Błękitnym krzyżu, do którego komentarz odczytywał Gustaw Holoubek, wystąpiła część uczestników tamtej akcji, między innymi Stanisław Gąsienica Byrcyn i Stanisław Marusarz.
Błękitny krzyż był dla Munka pomostem między jego dotychczasową twórczością dokumentalną a późniejszymi osiągnięciami w zakresie filmu fabularnego. Eksperyment polegający na połączeniu dwóch rodzajów filmowych nie przypadł jednak do gustu ówczesnym krytykom filmowym, którzy wytykali Munkowi niezdecydowanie w zakresie przyjętej konwencji. Dopiero po latach Błękitny krzyż został poddany częściowej rehabilitacji, w dużej mierze dzięki obecności naturszczyków oraz zdjęciom Sergiusza Sprudina.

context: W Polsce początkowo Błękitny krzyż został przyjęty z rozczarowaniem. Antoni Kroh wspominał, że w trakcie warszawskiego seansu, podczas dramatycznej sceny amputacji nogi partyzantowi publiczność na sali wybuchła śmiechem, gdy tylko ekranowy partyzant zaczął śpiewać radziecką pieśń. Jerzy Płażewski zarzucał Munkowi, że ten nie mógł się zdecydować, czy powinien stworzyć film dokumentalny, czy fabularny. Płażewski skwitował Błękitny krzyż jako „pogranicze gatunkowe”, które „nie zadowala ani miłośników filmu dokumentalnego ani fabularnego”. W recenzji dla „Życia Warszawy” Stanisław Grzelecki napisał, iż reżyser: „Ograniczony rozmiarami filmu dokumentalnego, a przede wszystkim zasadniczym założeniem, nie wyszedł poza szkic i, tworząc rzecz nasyconą możliwościami, pozostawił u widza uczucie niedosytu”. Adam Pawlikowski z „Przeglądu Kulturalnego” stwierdził, iż „Błękitny krzyż sprawia wrażenie niedokończonego artystycznie filmu fabularnego”, a jednocześnie stopień autentyzmu w tym filmie „jest zbyt nikły, by film był dokumentem”. Pawlikowski jednak chwalił sprawną pracę kamery, uznając zdjęcia za najmocniejszą stronę Błękitnego krzyża. Z kolei Aleksander Jackiewicz twierdził, że filmowi Munka „zabrakło dramatyczności”, a Błękitny krzyż jest jedynie „schludnie zrobioną opowieścią przygodową, w której człowiek, natura, walka – są tylko pretekstem do sensacyjnej akcji”. Również Jan Antoni Szczepański z „Trybuny Ludu” ocenił efekt pracy Munka jako „pomieszanie rodzajów, które tworzy nie bardzo fortunną hybrydę i wywołuje niedosyt”; Szczepański jednak podkreślił wartość propagandową filmu, rekomendując go do „oglądania przez najszersze rzesze młodzieży” i „propagowania go przez aktyw ZMP”. Zbigniew Pitera z „Filmu” wprawdzie doceniał „ciekawy temat, dobrą reżyserię kilku epizodów, ładną fotografię, umiejętny montaż”, ale mariaż dwóch rodzajów filmowych przyrównał do „zachłannej jazdy okrakiem na pograniczu obu gatunków”.
qas: question: Czy Płażewski odnosił się krytycznie do twórczości Munka?
answers: text: Jerzy Płażewski zarzucał Munkowi, że ten nie mógł się zdecydować, czy powinien stworzyć film dokumentalny, czy fabularny
answer_end: 402
generative_answer: tak

question: W jakim czasopiśmie Stanisław Grzelecki napisał swoją opinię na temat filmu Munka? 
answers: text: „Życia Warszawy”
answer_end: 573
generative_answer: „Życia Warszawy”

question: Co według Pawlikowskiego był najlepszą stroną filmu Munka?
answers: text: zdjęcia
answer_end: 1102
generative_answer: zdjęcia

question: Czego zabrakło "Błękitnemu Krzyżowi" według Jackiewicza?
answers: text: dramatyczności
answer_end: 1228
generative_answer: dramatyczności

question: Jakie czasopismo redagował Jan Antoni Szczepański?
plausible_answers: text: „Trybuny Ludu”
answer_end: 1429
generative_answer: „Trybuny Ludu”