Czesław Miłosz

Czesław Miłosz (ur. 30 czerwca 1911 w Szetejniach, zm. 14 sierpnia 2004 w Krakowie) – polski poeta, prozaik, eseista, historyk literatury, tłumacz, dyplomata; w latach 1951–1993 przebywał na emigracji, do 1960 we Francji, następnie w Stanach Zjednoczonych; w Polsce do 1980 obłożony cenzurą; laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1980); profesor Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley i Uniwersytetu Harvarda; pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce; brat Andrzeja Miłosza. Uznawany za najwybitniejszego polskiego poetę XX wieku.
Przed II wojną światową Miłosz był poetą katastroficznym, uderzającym w ton wizyjny stylizacją na głos starotestamentowych proroków. Od innych twórców formacji Żagary odróżniał go kult klasycystycznych rygorów. Po wojnie jego poezja stała się bardziej intelektualna; wiązała się z ambicjami odbudowania trwałych wartości europejskiej kultury, sumienia i wiary. Literaturę pojmował wówczas jako drogę do ocalenia po klęsce poczucia człowieczeństwa. W latach 70. zaczęła w niej dominować tematyka religijna i kontemplacyjna. Jego książki zostały przetłumaczone na 44 języki.

context: Pierwszą żoną Czesława Miłosza została w 1944 Janina z domu Dłuska, primo voto Cękalska. Poślubiła go w styczniu 1944 w Warszawie. Po zakończeniu II wojny światowej wyjechała wraz z mężem do Stanów Zjednoczonych, gdzie mieszkała do końca życia. Po jej śmierci Czesław Miłosz napisał wiersz Na pożegnanie mojej żony Janiny.
Mieli dwóch synów: Anthony’ego (ur. 1947) i Piotra (ur. 1951). Drugą żoną Czesława Miłosza została w 1992 amerykańska historyczka Carol Thigpen-Miłosz. Miłosz przeżył również drugą żonę.
qas: question: Czy żył dłużej niż jego druga żona?
answers: text: Miłosz przeżył również drugą żonę
answer_end: 508
generative_answer: tak

question: Kiedy po raz pierwszy się ożenił?
answers: text: w 1944
answer_end: 45
generative_answer: w 1944

question: Jak brzmi panieńskie nazwisko jego pierwszej żony?
answers: text: Dłuska
answer_end: 66
generative_answer: Dłuska

question: Do jakiego kraju wyemigrowali po wojnie?
answers: text: Stanów Zjednoczonych
answer_end: 211
generative_answer: Stanów Zjednoczonych

question: Jak brzmi tytuł jedynego utworu, który Miłosz poświęcił swojej pierwszej żonie?
plausible_answers: text: Na pożegnanie mojej żony Janiny
answer_end: 321
generative_answer: Na pożegnanie mojej żony Janiny

context: Po wybuchu II wojny światowej Miłosz udał się na południe kraju. Gdy 17 września ZSRR zaatakował Polskę poeta znajdował się już w Rumunii. Wojska ZSRR zajęły Wilno, a potem przekazały je Litwinom. Miłosz powrócił do rodzinnego miasta, przyjmując obywatelstwo litewskie. Jednak już 14 czerwca 1940 ZSRR wkroczyło na teren Litwy i rozpoczęła się sowiecka okupacja. Poetą bardzo wstrząsnęły te wydarzenia, co miało odzwierciedlenie w jego poezji. Opuścił Wilno i przeniósł się do okupowanej przez Niemców Warszawy, gdzie pracował jako woźny w Bibliotece Uniwersyteckiej. Uczestniczył w podziemnym życiu literackim, pod pseudonimem Jan Syruć opublikował w 1940 r. tom Wiersze. Po upadku powstania warszawskiego Miłosz znalazł schronienie najpierw w Janisławicach, później w majątku Jerzego Turowicza w Goszycach. W styczniu 1945 roku zamieszkał w Krakowie. Brat Andrzej Miłosz, przebywający w czasie okupacji w Wilnie, także czynnie działał w podziemiu polskim. W 1943 roku Andrzej przemycił do Warszawy ukrytych w ciężarówce Seweryna Trossa i jego żonę. Czesław przyjął Trossów, znalazł im kryjówkę i wsparł finansowo. Pomógł także Żydówkom, Felicji Wołkomińskiej, jej siostrze i bratowej, które zbiegły z Warszawy w przededniu powstania w getcie. Trossowie zginęli w powstaniu warszawskim. Wołkomińska przeżyła i w 1957 roku wyemigrowała do Izraela. Za pomoc udzieloną rodzinie Trossów i Wołkomińskich Czesław i Andrzej Miłoszowie zostali uhonorowani przez Instytut Jad Waszem tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata (25 lipca 1989 roku).
qas: question: W jakim kraju przebywał Miłosz podczas ataku ZSRR na Polskę?
answers: text: Rumunii
answer_end: 137
generative_answer: Rumunii

question: Jakie obywatelstwo przyjął Miłosz na początku wojny?
answers: text: litewskie
answer_end: 268
generative_answer: litewskie

question: Czy poezja Miłosza odcinała się od wydarzeń wojennych?
answers: text: Poetą bardzo wstrząsnęły te wydarzenia, co miało odzwierciedlenie w jego poezji
answer_end: 442
generative_answer: nie

question: Jaka pracę podjął Miłosz w okupowanej Warszawie?
answers: text: woźny w Bibliotece Uniwersyteckiej
answer_end: 566
generative_answer: woźnego w BUW

question: Jakim pseudonimem posługiwał się Miłosz w czasie wojny?
answers: text: Jan Syruć
answer_end: 637
generative_answer: Jan Syruć