Kometa Halleya

Słońce
Wenus
Ziemia
Jowisz
1P/Halley
Kometa Halleya (nazwa oficjalna 1P/Halley, łac. Cometa Halleiensis) – pierwsza zidentyfikowana kometa krótkookresowa. Nazwa pochodzi od nazwiska astronoma Edmonda Halleya, który na początku XVIII wieku badał zapiski o pojawianiu się komet z lat 1456–1682 i w 1705 przewidział ponowne pojawienie się tej komety w 1758. Halley zestawił listę 24 historycznych pojawień komet, dla których wyznaczone zostały przybliżone parametry orbit przy założeniu, że są one paraboliczne. Astronom uważał, że orbity te są w rzeczywistości eliptyczne i wśród tych 24 pojawień odnalazł powtarzające się podobne parametry, odkrywając w ten sposób swoją kometę. W pobliżu Słońca kometa Halleya traci podczas każdego przelotu około 250 milionów ton swojej materii, na podstawie czego szacuje się, że będzie istnieć przez kolejne 170 000 lat.

context: Najstarsze udokumentowane zapisy komety Halleya pochodzą z Chin z 613 p.n.e. Kometa Halleya krąży po wydłużonej eliptycznej orbicie wokół Słońca. Okres obiegu wynosi średnio 76 lat. Ruch komety podlega perturbacjom ze strony planet Układu Słonecznego (głównie Jowisza i Saturna), co sprawia, że okres obiegu ulega czasem zmianom. Gdy kometa zbliża się do planety, siła grawitacyjna nadaje jej przyspieszenie, natomiast gdy się oddala, spowalnia. Najkrótszy ze zmierzonych okresów obiegu komety Halleya wyniósł 74,5 roku; po zaobserwowaniu w listopadzie 1835 powróciła już w kwietniu 1910. Najdłuższy zaobserwowany czas obiegu komety wyniósł ponad 79 lat; w latach 1145 do 1301 miał miejsce obieg, kiedy to kometa powróciła po 79 latach i prawie 1 miesiącu.
qas: question: Jakie ciało niebieskie okrąża kometa Halleya?
answers: text: Słońca
answer_end: 144
generative_answer: Słońce

question: Jak długo kometa Halleya okrąża Słońce?
answers: text: średnio 76 lat
answer_end: 180
generative_answer: średnio 76 lat

question: Z jakiego kraju pochodzi najstarszy udokumentowany zapis o komecie Halleya?
answers: text: Chin
answer_end: 63
generative_answer: Chin

question: Jakie zjawisko zachodzi kiedy kometa zbliża się do Słońca?
answers: text: siła grawitacyjna nadaje jej przyspieszenie
answer_end: 407
generative_answer: siła grawitacyjna nadaje jej przyspieszenie

question: Czy kometa Halleya zawsze okrąża Słońce w identycznym czasie?
answers: text: Najdłuższy zaobserwowany czas obiegu komety wyniósł ponad 79 lat; w latach 1145 do 1301 miał miejsce obieg, kiedy to kometa powróciła po 79 latach i prawie 1 miesiącu
answer_end: 755
generative_answer: nie

context: Kolejne zbliżenie do Słońca miało miejsce w roku 1986. Warunki do obserwacji z Ziemi były najbardziej niesprzyjające w ciągu ostatnich 2000 lat – kometa zbliżyła się do Słońca z przeciwnej strony niż nasza planeta. Podczas tego zbliżenia do Słońca kometa Halleya stała się jednak przedmiotem badań wysłanych w tym celu sond kosmicznych: Wega 1 i Wega 2, Giotto, Suisei, Sakigake i ICE. Przeprowadzono wiele pomiarów składu chemicznego głowy komety, jej warkocza i jądra, które zostało sfotografowane przez sondę Giotto. Po raz pierwszy naukowcy uzyskali zdjęcia jądra z odległości kilkuset kilometrów.
qas: question: Jakie sondy zostały wysłane w kosmos, aby eksplorować kometę Halleya?
answers: text: Wega 1 i Wega 2, Giotto, Suisei, Sakigake i ICE
answer_end: 384
generative_answer: Wega 1 i Wega 2, Giotto, Suisei, Sakigake i ICE

question: Skład chemiczny jakich elementów komety Halleya został zbadany przez sondy?
answers: text: głowy komety, jej warkocza i jądra
answer_end: 469
generative_answer: głowy komety, jej warkocza i jądra

question: Jaka maszyna wykonała zdjęcie jądra komety Halleya?
answers: text: sondę Giotto
answer_end: 518
generative_answer: sonda Giotto

question: Dlaczego warunki zbliżenia komety Halleya do Słońca były wyjątkowo niekorzystne dla obserwacji w 1986 roku?
answers: text: kometa zbliżyła się do Słońca z przeciwnej strony niż nasza planeta
answer_end: 213
generative_answer: kometa zbliżyła się do Słońca z przeciwnej strony niż nasza planeta