Operacja Doomsday

Operacja Doomsday – przeprowadzona w Norwegii od 9 maja do 4 września 1945 r. aliancka operacja wojskowa o charakterze policyjnym, mająca za zadanie nadzorowanie kapitulacji wojsk niemieckich po zakończeniu II wojny światowej w Europie oraz zapobieżenie sabotażowi ważnych obiektów wojskowych i cywilnych. Operacja była przeprowadzona przez brytyjską 1 Dywizję Powietrznodesantową oraz wspierające ją oddziały norweskie i amerykańskie.
Akt bezwarunkowej kapitulacji Niemiec został dostarczony 8 maja 1945 r. do gen. Franza Böhme, dowódcy sił Wehrmachtu stacjonujących w Norwegii, a 1 Dywizja Powietrznodesantowa wylądowała w pobliżu Oslo i Stavanger między 9 a 11 maja. Do obowiązków operacyjnych należało przywrócenie na tron króla Norwegii Haakona VII, opieka nad byłymi alianckimi jeńcami wojennymi, aresztowanie zbrodniarzy wojennych i nadzorowanie oczyszczenia pól minowych. W trakcie operacji potwierdzono również śmierć żołnierzy brytyjskich wojsk powietrznodesantowych, którzy wzięli udział w operacji Freshman, nieudanej próbie zakłócenia niemieckiego programu atomowego w listopadzie 1942 r. W trakcie realizacji zadań dywizja napotkała sporadyczny, niemiecki opór i wróciła do Wielkiej Brytanii pod koniec sierpnia 1945 r., by zostać rozwiązaną dwa miesiące później.
Ostatni niemiecki oddział w Norwegii poddał się na Spitsbergenie 4 września 1945 r. Była to zarazem ostatnia kapitulacja II wojny światowej w Europie.

context: 1 Brygada Powietrznodesantowa miała wylądować w pobliżu stolicy Norwegii i zająć miasto wraz z innymi elementami Force 134. Dowódca brygady, bryg. R. H. Bower, zostałby Dowódcą Rejonu Oslo na czas trwania operacji w Norwegii. Oslo wybrano jako pierwszy cel akcji, ponieważ było stolicą Norwegii, a także centrum administracji norweskiej i okupacyjnej administracji niemieckiej. Natomiast Brygada Artylerii miała wylądować w Stavanger, a jej dowódca bryg. R.G. Loder-Symonds, zostać Dowódcą Rejonu Stavanger. Ze wszystkich norweskich lotnisk, do Stavanger było najbliżej z Wysp Brytyjskich, poza tym mogło się ono przydać się jako baza dla myśliwców RAF-u. Wreszcie Brygada SAS powinna wylądować również w Stavanger i przemieszczać się na południowy wschód, by zająć obszar wokół Kristiansand. Był to ważny port, z którego Royal Navy mogłaby przeczesywać otaczające wody w poszukiwaniu min. Transport dywizji został podzielony na cztery fazy do przeprowadzenia w ciągu czterech kolejnych dni. 8 maja piętnaście samolotów transportowych miało przewozić grupy piechoty na lotnisko w Gardermoen pod Oslo i na lotnisko Sola niedaleko Stavanger; ten etap miał się zakończyć wieczorem. W drugiej fazie, 9 maja siedemdziesiąt bombowców Handley Page Halifax miało przetransportować 1 Brygadę Powietrznodesantową i elementy 1 Dywizji Powietrznodesantowej na oba lotniska, a kolejne siedemdziesiąt sześć Dakot C-47 wyładować Brygadę Artylerii w Sola. 10 maja, w trzeciej fazie, pod Stavanger miała wylądować Brygada SAS, a w ostatnim dniu, 11 maja, na obu lotniskach miały zostać wyładowane zapasy i pojazdy. Zanim dywizja zaczęła lądować w Norwegii, specjalnie wybrani przedstawiciele aliantów zwani „Heroldami” towarzyszyli już niemieckiej misji dyplomatycznej w Norwegii; dopiero po zasygnalizowaniu przez nich, że na lotniskach można lądować, pierwsze samoloty transportowe miały wystartować z Wielkiej Brytanii.
qas: question: Z jakiego powodu Oslo stało się głównym celem ataku podczas operacji Doomsday?
answers: text: było stolicą Norwegii
answer_end: 294
generative_answer: Było stolicą Norwegii

question: Dlaczego zgodnie z rozkazem Brygada SAS miała objąć kierunek na północny zachód zaraz po wylądowaniu w Stavanger?
plausible_answers: text: przemieszczać się na południowy wschód, by zająć obszar wokół Kristiansand
answer_end: 791
generative_answer: przemieszczać się na południowy wschód, by zająć obszar wokół Kristiansand

question: Co świadczyło o istotności Kristiansandu podczas II wojny światowej?
answers: text: Royal Navy mogłaby przeczesywać otaczające wody w poszukiwaniu min
answer_end: 888
generative_answer: Royal Navy mogłaby przeczesywać stamtąd otaczające wody w poszukiwaniu min

question: W ilu etapach przewidziano tranzyt dywizji podczas operacji Doomsday?
answers: text: na cztery fazy
answer_end: 940
generative_answer: W czterech

question: Ile lotnisk brało udział w pierwszej fazie transportu podczas walk w 1945 roku o Norwegię?
answers: text: na lotnisko w Gardermoen pod Oslo i na lotnisko Sola
answer_end: 1118
generative_answer: dwa