Serbia

Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија, Republika Srbija; Србија, Srbija, [sř̩bija]) – państwo w Europie Południowej, na Półwyspie Bałkańskim, śródlądowe, powstałe 5 czerwca 2006 po rozpadzie federacji Serbii i Czarnogóry. Powierzchnia Serbii wynosi 88 361 km² (bez spornego Kosowa 77 474 km²). Serbia była wcześniej republiką związkową Federacyjnej Republiki Jugosławii (1992–2003) oraz Serbii i Czarnogóry (2003–2006). Stolicą jest Belgrad. Walutą Serbii jest dinar serbski.
Serbia graniczy z Węgrami (151 km) na północy, Rumunią (476 km) i Bułgarią (318 km) na wschodzie, Macedonią Północną (221 km lub 62,3 km nie licząc Kosowa) i Albanią (115 km) na południu oraz z Czarnogórą (221 km lub 124,4 km nie licząc Kosowa), Chorwacją (241 km) i Bośnią i Hercegowiną (302 km) na zachodzie. De facto na południu Serbia graniczy z Kosowem, którego jednostronnie ogłoszoną niepodległość (2008) uznaje część państw.
Od 29 lutego 2012 kraj ten posiada status oficjalnego kandydata do Unii Europejskiej, w czerwcu 2013 Rada Europejska wyraziła zgodę na podjęcie rozmów akcesyjnych, które oficjalnie rozpoczęły się w styczniu 2014.
Serbia dzieli się na 17 okręgów (Serbia Centralna), okręg stołeczny oraz prowincję autonomiczną Wojwodinę, która dzieli się na 7 okręgów.

context: Milošević utracił władzę w wyniku wyborów prezydenckich w październiku 2000 roku. SPS odsunięto od władzy po wyborach parlamentarnych w grudniu 2000 roku. Wybory w grudniu wygrała koalicyjna Demokratyczna Opozycja Serbii. W marcu 2002 roku Serbia i Czarnogóra podpisały porozumienie tworzące federację dwóch republik w miejsce Jugosławii. Wobec nasilających się w Czarnogórze tendencji do niezależności 4 lutego 2003 roku FRJ przekształcono w związek państw pod nazwą Serbia i Czarnogóra. 7 marca 2003 roku w zamachu przeprowadzonym przez mafię zginął premier Serbii Zoran Đinđić, który w czerwcu 2001 roku przekazał Miloševicia w ręce Międzynarodowego Trybunału w Hadze. Krótko przed zamachem Đinđić wypowiedział wojnę serbskim gangom. Po śmierci Đinđicia premierem został Vojislav Koštunica. 12 marca 2003 roku urząd prezydenta objął Svetozar Marović. W tym samym roku Serbia i Czarnogóra utworzyły federację. W 2004 roku wybory prezydenckie wygrał Boris Tadić, a na premiera Serbii wybrano Vojislava Koštunicę. W tym samym roku w Kosowie wybuchły zamieszki. W 2005 roku, po zabiciu przez Serbów kilku Albańczyków próbujących przedostać się do Macedonii, wybuchły protesty ludności albańskiej. W tym samym roku Czarnogóra przedstawiła projekt przekształcenia unii serbsko-czarnogórskiej w dwie niezależne od siebie republiki.
qas: question: Kto zwyciężył w grudniowych wyborach?
answers: text: koalicyjna Demokratyczna Opozycja Serbii
answer_end: 220
generative_answer: koalicyjna Demokratyczna Opozycja Serbii

question: Jaki dokument podpisano w 2002 roku?
answers: text: porozumienie tworzące federację dwóch republik w miejsce Jugosławii
answer_end: 337
generative_answer: porozumienie tworzące federację dwóch republik w miejsce Jugosławii

question: W jaki sposób zginął Zoran Đinđić?
answers: text: w zamachu przeprowadzonym przez mafię
answer_end: 544
generative_answer: w zamachu przeprowadzonym przez mafię

question: Kto zajął stanowisko zmarłego prezydenta?
plausible_answers: text: Po śmierci Đinđicia premierem został Vojislav Koštunica
answer_end: 792
generative_answer: Po śmierci Đinđicia premierem został Vojislav Koštunica

question: Czy Koštunica zwyciężył w wyborach?
answers: text: na premiera Serbii wybrano Vojislava Koštunicę
answer_end: 1012
generative_answer: tak

context: Władzę w Królestwie SHS objął regent (od 1921 król) Aleksander I Karadziordziewić. Król oraz politycy serbscy opowiadali się za unitaryzmem narodowym i centralizmem (w przeciwieństwie do Chorwatów i Słoweńców, którzy opowiadali się za federalistycznym modelem państwa). W 1929 roku Aleksander I wprowadził rządy dyktatorskie i zmienił nazwę państwa na Królestwo Jugosławii. W wyniku oporu Chorwatów w 1939 roku Serbowie zgodzili się na utworzenie autonomicznej Banowiny Chorwackiej. Po ataku Niemiec i ich sojuszników w kwietniu 1941 roku Jugosławia rozpadła się. W Niezależnym Państwie Chorwackim, Serbii (okrojonej na rzecz Węgier), Bułgarii i tzw. Wielkiej Albanii (okupowanej przez Włochy) ustanowiono rządy marionetkowe, które dysponowały żandarmerią i siłami zbrojnymi. Walkę z Niemcami oraz serbskimi czetnikami Dragoljuba Mihailovicia podjęli komunistyczni partyzanci Josipa Broz Tity. W latach 1942–1943 KP Jugosławii powołała nowe władze państwowe (nie zważając na rząd królewski na emigracji). Po wojnie Jugosławia stała się komunistycznym państwem, w którym Serbia utrzymała status republiki dominującej. Serbia nie miała już Macedonii, ale utrzymała Kosowo i Wojwodinę, które stały się okręgami autonomicznymi. Podczas autorytarnych rządów Tito bezwzględnie zwalczano pojawiające się ruchy separatystyczne. Śmierć Tity w 1980 roku oraz Jesień Ludów w 1989 roku zachwiała spójnością federacji. W wyborach parlamentarnych 1990 roku (pierwszych demokratycznych po II wojnie światowej) w większości republik zwyciężyły niekomunistyczne ugrupowania narodowe (komuniści wygrali w Serbii i Czarnogórze). W Serbii wygrała Serbska Partia Socjalistyczna (SPS), złożona z niedawnych komunistów. SPS rozpoczęła transformację polityczną i gospodarczą.
qas: question: Zwolennikami jakich idei politycznych były w latach dwudziestych władze SHS?
answers: text: unitaryzmem narodowym i centralizmem
answer_end: 164
generative_answer: unitaryzmu narodowego i centralizmu

question: Jak nazwał to państwo Aleksander I Karadziordziewić po zostaniu jego dyktatorem?
answers: text: Królestwo Jugosławii
answer_end: 372
generative_answer: Królestwem Jugosławii

question: Jakie tereny stały się częścią terytorium Serbii po drugiej wojnie światowej?
plausible_answers: text: Kosowo i Wojwodinę
answer_end: 1181
generative_answer: Kosowo i Wojwodina

question: Jakie ugrupowanie polityczne zwyciężyło pierwsze od czasów II wojny światowej demokratyczne wybory w Serbii?
answers: text: Serbska Partia Socjalistyczna
answer_end: 1656
generative_answer: Serbska Partia Socjalistyczna

question: Czy Królestwo Jugosławii przetrwało atak, którego dopuścili się Niemcy i ich sprzymierzeńcy podczas drugiej wojny światowej?
answers: text: Po ataku Niemiec i ich sojuszników w kwietniu 1941 roku Jugosławia rozpadła się
answer_end: 562
generative_answer: nie