Amerykańskie i radzieckie morskie systemy balistyczne

Amerykańskie i radzieckie morskie systemy balistyczne. Rozwój systemów rakietowych opartych na pociskach balistycznych wystrzeliwanych z pokładów okrętów podwodnych (SLBM) był jednym z pól wyścigu zbrojeń w ramach zimnej wojny. Wyścig pomiędzy Stanami Zjednoczonymi i Związkiem Radzieckim w tym zakresie od samego początku był w awangardzie postępu technologicznego związanego z rywalizacją dwóch supermocarstw i jednocześnie jednym z jego najsilniejszych motorów. Rywalizacja w zakresie morskich systemów rakietowych w obu państwach przyczyniała się do powstawania nowych gałęzi przemysłu, dostarczając także nowych technologii dla innych zastosowań – zarówno wojskowych, jak i cywilnych (w tym kosmicznych). Wyścig zbrojeń w zakresie systemów SLBM prowadzony był przez obydwa państwa z uwzględnieniem ich specyfik zarówno gospodarczych i naukowych, jak i polityczno-ideologicznych, a nawet kulturowych. Znajdowały one odbicie w każdym aspekcie budowanych przez USA i ZSRR systemów, począwszy od kwestii konstrukcyjnych, przez stopień automatyzacji aż po względy operacyjne i taktykę wykorzystania własnych systemów rakietowych. Powodowało to, że oba państwa nie rozwijały swoich systemów w identyczny sposób, jakkolwiek rozwój kolejnych generacji systemów był zawsze odpowiedzią na osiągnięcia i sposób działania rywala.
W kwestiach technologicznych różnice w podejściu obu państw znajdowały odbicie m.in. w stosowaniu przez Stany Zjednoczone zaawansowanych silników rakietowych na paliwo stałe, Związek Radziecki natomiast preferował pociski na paliwo ciekłe. Podczas gdy ZSRR dążył do jak największego stopnia automatyzacji okrętów, USA pokładały większe zaufanie w kontroli ludzi nad okrętami, w tym zwłaszcza ich reaktorami jądrowymi. Marynarka Wojenna Związku Radzieckiego przykładała dużą wagę do osiągów budowanych przez siebie okrętów, podczas gdy US Navy była bardziej zachowawcza w tym zakresie, większy natomiast nacisk kładąc na maksymalne wyciszenie jednostek. Mimo dzielących je różnic obydwa państwa były w najwyższym stopniu innowacyjne i tak jedno, jak i drugie państwo w różnych aspektach technicznych osiągało przewagę nad rywalem. Różnice te nie niweczyły jednakże podstawowego założenia obu państw – podwodne systemy balistyczne są najskuteczniejszą bronią strategicznego odstraszania nuklearnego. W konsekwencji takiego założenia – z wyjątkiem wczesnego okresu zimnej wojny – stanowiły podstawowy element ofensywny triady nuklearnej każdego z nich.

context: 20 lutego 1959 r. Związek Radziecki jako pierwszy na świecie rozmieścił rakietowe pociski balistyczne na pokładach okrętów podwodnych. Amerykańskie okręty uzbrojone w pociski tego rodzaju, które wyszły na patrol dopiero rok później, przewyższały jednak okręty radzieckie pod każdym względem. W związku z ograniczonymi w tym czasie radzieckimi możliwościami zwalczania okrętów podwodnych, okręty Polaris SSBN stanowiły niemalże całkowicie niewrażliwą i niezagrożoną przez przeciwnika część amerykańskiej triady nuklearnej. Kiedy w 1967 roku ukończono ostatni okręt Polaris, 41 amerykańskich SSBN przenosiło 656 pocisków balistycznych. W tym samym czasie Związek Radziecki miał osiem okrętów o napędzie nuklearnym oraz 29 z napędem dieslowsko-elektrycznym, przenoszących w sumie 104 pociski. W odróżnieniu od systemów radzieckich wszystkie okręty amerykańskie korzystały z napędu jądrowego; amerykańskie pociski Polaris miały większy zasięg, były celniejsze oraz przystosowane do wystrzeliwania spod wody. Zaprezentowany w 1971 roku Poseidon był pierwszym na świecie wprowadzonym do służby pociskiem przenoszącym niezależnie wcelowywane na różne cele głowice MIRV.
qas: question: Z jakiego powodu okrętom Polaris SSBN nie groziło praktycznie żadne niebezpieczeństwo ze strony wroga?
answers: text: W związku z ograniczonymi w tym czasie radzieckimi możliwościami zwalczania okrętów podwodnych
answer_end: 386
generative_answer: W związku z ograniczonymi w tym czasie radzieckimi możliwościami zwalczania okrętów podwodnych

question: Jak nazywały się pierwsze amerykańskie okręty podwodne uzbrojone w rakietowe pociski balistyczne?
answers: text: Polaris SSBN
answer_end: 407
generative_answer: Polaris SSBN

question: Jakie radzieckie statki posiadały rakietowe pociski balistyczne zamontowane na swoim pokładzie, podczas gdy amerykańskie SSBN przenosiły ponad sześćset pocisków tego typu?
answers: text: osiem okrętów o napędzie nuklearnym oraz 29 z napędem dieslowsko-elektrycznym
answer_end: 753
generative_answer: osiem okrętów o napędzie nuklearnym oraz 29 z napędem dieslowsko-elektrycznym

question: Jakie właściwości amerykańskich rakietowych pocisków balistycznych przewyższały ich radzieckie odpowiedniki?
answers: text: miały większy zasięg, były celniejsze oraz przystosowane do wystrzeliwania spod wody
answer_end: 1002
generative_answer: miały większy zasięg, były celniejsze oraz przystosowane do wystrzeliwania spod wody

question: Jak nazywał się pocisk stworzony przez Związek Radziecki w 1971 roku, który jako pierwszy w historii przenosił niezależnie wcelowywane na różne cele głowice MIRV?
plausible_answers: text: Poseidon
answer_end: 1039
generative_answer: Poseidon