Zygmunt III Waza

Zygmunt III Waza, szw. Sigismund (ur. 20 czerwca 1566 w Gripsholm, zm. 30 kwietnia 1632 w Warszawie) – król Polski i wielki książę litewski w latach 1587–1632 oraz król Szwecji (panował w latach 1592–1599, zachował tytuł do śmierci w 1632) z dynastii Wazów. W latach 1592–1599 głowa unii polsko-szwedzkiej. Syn króla szwedzkiego Jana III Wazy i królewny polskiej Katarzyny Jagiellonki, po kądzieli wnuk króla Zygmunta Starego i królowej Bony. Ojciec królów polskich Władysława IV i Jana Kazimierza. Za panowania Zygmunta III Rzeczpospolita osiągnęła swój największy obszar.

context: 4 października 1562 r. w Wilnie związek małżeński zawarli rodzice Zygmunta: książę Finlandii Jan, późniejszy król Szwecji jako Jan III Waza, syn króla Szwecji Gustawa I Wazy i Małgorzaty Leijonhufvud szwedzkiej królowej oraz królewna polska Katarzyna Jagiellonka, córka króla Polski Zygmunta I Starego i Bony Sforzy polskiej królowej. Zamieszkali w Turku, gdzie prowadzili własny dwór. Jan jako książę Finlandii w latach 1558–1563, próbował oddzielić się od Szwecji. Król Szwecji Eryk XIV, podejrzewając swojego młodszego przyrodniego brata Jana o spiskowanie z Polską, 12 sierpnia 1563 r. zdobył Turku i uwięził parę książęcą w zamku Gripsholm, niedaleko Sztokholmu. Katarzynie Jagiellonce zaproponowano wolność, jednak nie opuściła męża. Tutaj 20 czerwca 1566 r. w niewoli urodził się Zygmunt, oraz wcześniej starsza siostra Izabella. Druga młodsza siostra Anna urodziła się już po odzyskaniu wolności przez rodziców. Wiosną 1569 r. Jan III Waza i Katarzyna Jagiellonka koronowani zostali na króla i królową Szwecji.
Zygmunt był zaręczony z protestantką Krystyną Holstein Gottorp.
qas: question: Jak nazywali się rodzice Zygmunta III Wazy?
answers: text: Jan III Waza, syn króla Szwecji Gustawa I Wazy i Małgorzaty Leijonhufvud szwedzkiej królowej oraz królewna polska Katarzyna Jagiellonka
answer_end: 262
generative_answer: Jan III Waza i Katarzyna Jagiellonka

question: Kim byli rodzice Katarzyny Jageillonki?
answers: text: króla Polski Zygmunta I Starego i Bony Sforzy polskiej królowej
answer_end: 333
generative_answer: królem Polski i królową Polski

question: Jak nazywała się matka Katarzyny Jagiellonki?
answers: text: Bony Sforzy
answer_end: 315
generative_answer: Bona Stforza

question: W jakim mieście Jan III Waza wziął ślub?
answers: text: w Wilnie
answer_end: 31
generative_answer: w Wilnie

question: Jakiego wyznania był Zygmunt III Waza?
plausible_answers: text: protestantką
answer_end: 1055
generative_answer: protestanckiego

context: Tron moskiewski zamierzał zająć Zygmunt III Waza. Bojarzy natomiast godzili się na objęcie tronu przez królewicza Władysława (miał 15 lat), syna Zygmunta III Wazy i miał on przejść na prawosławie. Po dwóch latach Polacy, pozbawieni odsieczy, zostali jednak z Moskwy wyparci. Jeszcze raz próbowali zdobyć stolicę Rosji w 1618, o co bardzo zabiegali biskupi i kler katolicki, zwłaszcza jezuici, pragnący podporządkowania prawosławnej Moskwy papieżowi. Po nieudanej próbie opanowania miasta, zawarty został w 1619 rozejm w Dywilinie, na mocy którego Rzeczpospolita odzyskała Smoleńsk oraz ziemie czernihowską i siewierską.
qas: question: W jakim wieku był syn Zygmunta III Wazy, kiedy bojarzy chcieli, aby zajął tron moskiewski?
answers: text: 15 lat
answer_end: 137
generative_answer: 15 lat

question: Jakie grupy społeczne chciały, aby Zygmunt III Waza zdobył Moskwę?
answers: text: biskupi i kler katolicki
answer_end: 372
generative_answer: biskupi i kler katolicki

question: Jakie tereny znalazły się z powrotem w posiadaniu Rzeczypospolitej po rozejmie z 1619 roku?
answers: text: Smoleńsk oraz ziemie czernihowską i siewierską
answer_end: 618
generative_answer: Smoleńsk oraz ziemie czernihowska i siewierska

question: W którym roku udało mu się zdobyć Moskwę?
plausible_answers: text: 1618
answer_end: 324
generative_answer: 1618

question: Jacy zakonnicy chcieli, aby stolica Rosji znalazła się w zasięgu wpływów papieża?
answers: text: jezuici
answer_end: 391
generative_answer: jezuici