Zodiak (morderca)

Zodiak (oryg. Zodiac) – pseudonim, który nadał sobie seryjny morderca dokonujący zbrodni pod koniec lat 60. i na początku lat 70. XX wieku w San Francisco i jego okolicach.
Pseudonim najprawdopodobniej pochodzi od nazwy szwajcarskiej firmy zegarmistrzowskiej „Zodiac”; morderca posługiwał się symbolem przypominającym logo tej firmy. Zodiak przyznawał się do zamordowania 37 osób, ale udowodnić można mu pięć ofiar śmiertelnych i dwie osoby ciężko ranne, zaatakowane w okresie od 20 grudnia 1968 do 11 października 1969 roku. Morderca zasłynął z przesyłanych do prasy listów, a także dołączonych do nich zaszyfrowanych wiadomości. Z jego czterech kryptogramów wysłanych do prasy udało się rozszyfrować dwa.
Morderca nigdy nie został złapany, choć zarówno policja, jak i osoby badające popełnione przez niego morderstwa, wytypowały kilku podejrzanych, to nikomu nie postawiono zarzutów. Śledztwo dotyczące jego morderstw toczy się do dziś nie tylko w San Francisco, ale także w mieście Vallejo oraz w hrabstwach Napa i Solano.
Na podstawie postaci Zodiaka powstał w 2007 roku film Zodiac w reżyserii Davida Finchera. Scenariusz powstał na podstawie dwóch książek autorstwa Roberta Graysmitha zatytułowanych Zodiac oraz Zodiac Unmasked: The Identity of America's Most Elusive Serial Killer. Graysmith, który w latach 60. był rysownikiem w „San Francisco Chronicle” został jednym z najważniejszych badaczy-amatorów, starających się pomóc policji w znalezieniu mordercy.

context: 31 lipca 1969 roku trzy gazety: „Examiner” i „The Chronicle” z San Francisco oraz „Times-Herald” z Vallejo, odebrały listy niemalże identycznej treści, których autor przyznawał się do zamordowania Davida Faradaya, Betty Jensen i Darlene Ferrin oraz postrzelenia Mike'a Mageau. Każdy z listów, oprócz szczegółowych opisów zbrodni, zawierał jedną trzecią zaszyfrowanej wiadomości, która miała się ukazać na pierwszej stronie każdej z gazet. Gdyby tak się nie stało, autor listów groził popełnieniem kolejnych mordów. Każdy z listów był podpisany tym samym symbolem przekreślonego okręgu. W liście do „Chronicle” morderca napisał, iż szyfr zawiera jego tożsamość. Wszystkie trzy części szyfrogramu zostały odczytane przez nauczyciela z liceum w North Salinas i jego żonę. Wiadomość ukryta pod skomplikowanym szyfrem, wbrew zapowiedziom mordercy, nie zawierała żadnych danych dotyczących jego tożsamości, a jedynie wynurzenia mordercy, opowiadającego dlaczego lubi zabijać.
qas: question: O czym poinformował autor listów rozesłanych do kilku miesięczników?
plausible_answers: text: przyznawał się do zamordowania Davida Faradaya, Betty Jensen i Darlene Ferrin oraz postrzelenia Mike'a Mageau
answer_end: 275
generative_answer: przyznawał się do zamordowania Davida Faradaya, Betty Jensen i Darlene Ferrin oraz postrzelenia Mike'a Mageau

question: Co dołączono do opisu przestępstwa?
answers: text: jedną trzecią zaszyfrowanej wiadomości, która miała się ukazać na pierwszej stronie każdej z gazet
answer_end: 437
generative_answer: jedną trzecią zaszyfrowanej wiadomości, która miała się ukazać na pierwszej stronie każdej z gazet

question: Co zapowiedział autor listów na wypadek odmowy ich publikacji?
answers: text: popełnieniem kolejnych mordów
answer_end: 513
generative_answer: Popełnienie kolejnych mordów

question: Czy szyfr, którym posługiwał się morderca, został odczytany?
answers: text: Wszystkie trzy części szyfrogramu zostały odczytane przez nauczyciela z liceum w North Salinas i jego żonę
answer_end: 767
generative_answer: tak

question: Dlaczego wiadomość przesłana przez mordercę nie została opublikowana?
plausible_answers: text: Wiadomość ukryta pod skomplikowanym szyfrem, wbrew zapowiedziom mordercy, nie zawierała żadnych danych dotyczących jego tożsamości
answer_end: 899
generative_answer: Wiadomość ukryta pod skomplikowanym szyfrem, wbrew zapowiedziom mordercy, nie zawierała żadnych danych dotyczących jego tożsamości

context: Tajemniczy kierowca zgasił światła i zaczął przyglądać się parze. Michael zapytał Darlene, czy zna tego człowieka, na co odpowiedziała „Och, nieważne”. Mageau zeznał później, że nie zrozumiał odpowiedzi Ferrin, ale nim zdążył poprosić Darlene o wyjaśnienia, brązowy samochód wycofał się i odjechał szybko w kierunku Vallejo. Pojawił się ponownie pięć minut później, zatrzymując się za samochodem Ferrin. Kierowca, pozostawiając tym razem światła włączone, wysiadł, trzymając w dłoni silną latarkę. Świecąc Darlene i Michaelowi w oczy, podszedł do okna od strony pasażera. Do tej chwili Mageau był przekonany, iż mają do czynienia z policjantem, który sięga po swoją odznakę, ale mężczyzna wyjął pistolet kalibru 9 mm i strzelił pięciokrotnie.
qas: question: Czy Darlene znała osobę, przyglądającą się parze z drugiego samochodu?
plausible_answers: text: Michael zapytał Darlene, czy zna tego człowieka, na co odpowiedziała „Och, nieważne”
answer_end: 150
generative_answer: Michael zapytał Darlene, czy zna tego człowieka, na co odpowiedziała „Och, nieważne”

question: W jakim kierunku odjechał kierowca obserwujący parę?
answers: text: Vallejo
answer_end: 323
generative_answer: w kierunku Vallejo

question: Po jakim czasie zagadkowy kierowca powrócił do siedzącej w samochodzie pary?
answers: text: pięć minut
answer_end: 356
generative_answer: 5 minutach

question: Co trzymał w dłoni tajemniczy kierowca, gdy podszedł do samochodu Darlene?
answers: text: latarkę
answer_end: 496
generative_answer: latarkę

question: Kim według Michaela był zagadkowy mężczyzna?
answers: text: policjantem
answer_end: 643
generative_answer: policjantem