Pancerniki typu Tosa

Pancerniki typu Tosa (jap. 土佐型戦艦 Tosa-gata senkan) – japońskie drednoty, które planowano zbudować w ramach planu 8-8 na początku XX wieku; we wstępnej fazie projektowania znane były pod nazwą Projektu A-127. Okręty miały być powiększoną wersją wcześniejszych pancerników typu Nagato, wyposażoną w dodatkową, dwudziałową wieżę artylerii głównej kalibru 406 mm. Okręty miały być także dłuższe i szersze oraz mieć zanurzenie większe o 25,4 cm (10 cali) przy pełnej wyporności. Projekt posłużył także jako podstawa dla projektu krążowników liniowych typu Amagi.
Typ miał się składać z dwóch jednostek o nazwach „Tosa” i „Kaga”. Budowę obu okrętów przerwano zgodnie z traktatem waszyngtońskim z 1922 roku, zanim którykolwiek z nich został ukończony. „Tosę” zatopiono jako okręt-cel dla artylerii okrętowej w kanale Bungo, podczas gdy „Kagę” przebudowano na lotniskowiec. Po ukończeniu „Kaga” wzięła udział między innymi w ataku na Pearl Harbor i bitwie pod Midway, gdzie została zatopiona przez US Navy.

context: Po propozycjach Marynarki w latach 1911–1912, nawołujących do dużej rozbudowy, rada ministrów zgodziła się na plan 4-4. Zgodnie z nim zostały zatwierdzone do budowy trzy nowe pancerniki, ale żaden krążownik liniowy. Jednak Marynarka nie zgadzała się z tym i dążyła do planu 8-4. Cesarska Rada Obrony (ang. Imperial Defence Council) z kolei naciskała na realizację planu 8-8. Rząd ustąpił i do lipca 1914 r. zdecydował najpierw o poparciu planu 8-4, a następnie 8-8. Plan 8-4 został zaprezentowany Zgromadzeniu Narodowemu w roku 1914. Planowano, że do 1923 r. Japonia będzie posiadała 8 pancerników i cztery krążowniki liniowe. Planowano zbudować dwa pancerniki typu Nagato i dwa typu Tosa. Problemem było to, że stary plan zakładał iż wszystkie okręty wchodzące w skład floty 8-8 miały mieć mniej niż osiem lat. Do chwili ukończenia wszystkich nowych okrętów, „Fusō” i pierwsze dwa okręty typu Kongo byłyby już według tych kryteriów przestarzałe.
qas: question: Na jaki plan na początku zgodziła się rada ministrów? 
answers: text: 4-4
answer_end: 118
generative_answer: 4-4

question: Czy Marynarka poparła plan, na który na początku zgodziła się rada ministrów?
answers: text: Jednak Marynarka nie zgadzała się z tym
answer_end: 255
generative_answer: nie

question: Jaki plan chciała zrealizować Cesarska Rada Obrony?
answers: text: 8-8
answer_end: 373
generative_answer: 8-8

question: Ile pancerników miała mieć Japonia do 1923 r.?
answers: text: 8
answer_end: 585
generative_answer: 8

question: W którym roku Japonia odebrała cztery krążowniki liniowe?
plausible_answers: text: 1923
answer_end: 555
generative_answer: 1923

context: Stępkę pancernika „Tosa” położono 16 lutego 1920 r. w stoczni Mitsubishi w Nagasaki, budowę „Kagi” rozpoczęto 19 lipca 1920 r. w stoczni Kawasaki w Kobe. Obie jednostki zostały wodowane w roku 1921: „Tosa” 18 grudnia, zaś „Kaga” 17 listopada. Pomimo tego, że stępkę „Tosy” położono jako pierwszą, jej ukończenie planowano na marzec 1923 r., podczas gdy „Kaga” miała być oddana 25 grudnia 1922 r. Jednak podpisany przez Japonię traktat waszyngtoński zakładał przerwanie budowy wielu pancerników, w tym dwóch jednostek typu Tosa. Budowę obu okrętów wstrzymano 5 lutego 1922 r. Po skreśleniu z listy jednostek floty 1 kwietnia 1924 r., „Tosa” została zatopiona jako okręt-cel w kanale Bungo 9 lutego 1925 r. Wykorzystano go do ćwiczeń artyleryjskich i testów odporności opancerzenia na eksplozje min i torped. Raporty z tych testów wspominają, że pociski uderzały w okręt poniżej linii wodnej, co mogłoby wyjaśnić późniejsze zainteresowanie japońskiej marynarki pancerzem wewnętrznym. Rezultaty tych ćwiczeń zostały wykorzystane przy projektowaniu pancerników typu Yamato.
qas: question: Gdzie pracowano nad powstaniem okrętu „Kagi”?
answers: text: w stoczni Kawasaki w Kobe
answer_end: 152
generative_answer: w stoczni Kawasaki w Kobe

question: Kiedy doszło do wodowania pancerników tego typu?
answers: text: w roku 1921: „Tosa” 18 grudnia, zaś „Kaga” 17 listopada
answer_end: 241
generative_answer: w roku 1921: „Tosa” 18 grudnia, zaś „Kaga” 17 listopada

question: Dlaczego budowa tych pancerników została przerwana 5 lutego 1922 roku?
answers: text: podpisany przez Japonię traktat waszyngtoński zakładał przerwanie budowy wielu pancerników, w tym dwóch jednostek typu Tosa
answer_end: 526
generative_answer: podpisany przez Japonię traktat waszyngtoński zakładał przerwanie budowy wielu pancerników, w tym dwóch jednostek typu Tosa

question: Jaki koniec spotkał pancernik „Tosa”?
answers: text: została zatopiona jako okręt-cel
answer_end: 672
generative_answer: został zatopiony jako okręt-cel

question: Do przeprowadzenia jakich manewrów został wykorzystany pancernik „Kaga”?
plausible_answers: text: ćwiczeń artyleryjskich i testów odporności opancerzenia na eksplozje min i torped
answer_end: 805
generative_answer: ćwiczeń artyleryjskich i testów odporności opancerzenia na eksplozje min i torped