Cerkiew św. Mikołaja w Dratowie

Cerkiew pod wezwaniem św. Mikołaja – prawosławna cerkiew parafialna w Dratowie. Należy do dekanatu Lublin diecezji lubelsko-chełmskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.
Pierwsza cerkiew w Dratowie powstała przed 1490. Siedzibą samodzielnej parafii stała się w kolejnym stuleciu. Należała wówczas do unickiej diecezji chełmskiej. W okresie przynależności placówki duszpasterskiej do unitów w Dratowie wzniesiono w XVIII oraz w 1870 dwie nowe świątynie, za każdym razem przyczyną budowy był zły stan techniczny starszej cerkwi. Obiekt sakralny stał się własnością Kościoła prawosławnego po likwidacji unickiej diecezji chełmskiej w 1875.
Współcześnie istniejąca cerkiew w Dratowie powstała w latach 1888–1889 według projektu Wiktora Syczugowa. Reprezentuje styl bizantyjsko-rosyjski, obowiązujący w rosyjskim budownictwie sakralnym II połowy XIX w. Obiekt był czynny od momentu konsekracji w 1889 do ewakuacji ludności prawosławnej w 1915 (bieżeństwo). Od 1923 ponownie był siedzibą parafii. Jej funkcjonowanie zamarło po zabójstwie proboszcza, ks. Stefana Maleszy, jakiego dokonało Gestapo 15 sierpnia 1942. W 1947, w związku z wywiezieniem ludności ukraińskiej wyznania prawosławnego, cerkiew została zamknięta. Porzucony obiekt sakralny zaczął ponownie pełnić funkcje liturgiczne w 1959. W latach 60. XX wieku oraz w latach 2007–2008 został gruntownie odnowiony.

context: Do 1919 świątynia była nieczynna; nie została uwzględniona w wykazie cerkwi przeznaczonych do otwarcia sporządzonym w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Mimo to roku następnego przez trzy kolejne lata cerkiew obsługiwał hieromnich Mitrofan (Stelmaszuk) z monasteru św. Onufrego w Jabłecznej, czyniąc to bez oficjalnej zgody lokalnych władz polskich. Od 1923 w Dratowie legalnie działała parafia należąca do dekanatu chełmskiego diecezji warszawsko-chełmskiej. Cerkiew w Dratowie była jej jedyną świątynią. Według innego źródła cerkiew dratowska była jedynie filią parafii w Syczynie. Oryginalne wyposażenie świątyni zostało wywiezione na bieżeństwo i nigdy nie znalazło się ponownie w obiekcie. Po 1919 wstawiono do niej nowy ikonostas nieznanego pochodzenia, dzwonów cerkiewnych nigdy nie odzyskano.
qas: question: Kto obsługiwał cerkiew pod wezwaniem św. Mikołaja bez oficjalnej zgody władz?
answers: text: hieromnich Mitrofan
answer_end: 263
generative_answer: hieromnich Mitrofan

question: Jaki organ sporządzał listy cerkwi do ponownego otwarcia na ziemiach polskich? 
answers: text: Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego
answer_end: 175
generative_answer: Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego

question: Z jakiego monasteru był hieromnich Mitrofan?
answers: text: św. Onufrego w Jabłecznej
answer_end: 314
generative_answer: św. Onufrego w Jabłecznej

question: W jakiej miejscowości działał monaster św. Onufrego?
answers: text: Jabłecznej
answer_end: 314
generative_answer: Jabłecznej

question: Do jakiej diecezji należał monaster św. Onufrego?
plausible_answers: text: warszawsko-chełmskiej
answer_end: 482
generative_answer: warszawsko-chełmskiej

context: Protokół wizytacji z 1836 opisuje świątynię jako obiekt w złym stanie technicznym, wymagający naprawy dachu i usunięcia zawilgoceń. Wydana została wówczas decyzja o budowie nowej świątyni. Z myślą o tej budowie od 1844 gromadzone były materiały, jednak ostatecznie planowanej inwestycji nie przeprowadzono i stara cerkiew pozostawała czynna do 1865, gdy była już na tyle zrujnowana, że budowniczy powiatowy zdecydował o jej zamknięciu w obliczu możliwości zawalenia. Budynek istniał jeszcze przez dwa lata. W 1867 został rozebrany; materiał z rozbiórki sprzedano. Trzy lata później unicki biskup chełmski Mychajło Kuzemśkyj zawarł w protokole wizytacji informację, iż odwiedzana przez niego cerkiew w Dratowie powstała na krótko przed jego przyjazdem do miejscowości. Nowa cerkiew w Dratowie ponownie była zbudowana z drewna. W 1875 unicka diecezja chełmska została zlikwidowana, a jej parafie, w tym dratowska placówka duszpasterska, włączone do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego.
qas: question: W jakim stanie znajdowała się cerkiew według raportu sporządzonego w 1836 roku?
answers: text: w złym stanie technicznym, wymagający naprawy dachu i usunięcia zawilgoceń
answer_end: 130
generative_answer: w złym stanie technicznym, wymagająca naprawy dachu i usunięcia zawilgoceń

question: Dlaczego wyłączono ją z użytku w 1865 roku?
answers: text: była już na tyle zrujnowana, że budowniczy powiatowy zdecydował o jej zamknięciu w obliczu możliwości zawalenia
answer_end: 465
generative_answer: była już na tyle zrujnowana, że budowniczy powiatowy zdecydował o jej zamknięciu w obliczu możliwości zawalenia

question: Co zrobiono z materiałami pozostałymi po rozbiórce cerkwi?
answers: text: sprzedano
answer_end: 562
generative_answer: sprzedano

question: Z jakiego materiału stworzono kolejną cerkiew w Dratowie?
answers: text: drewna
answer_end: 824
generative_answer: drewna

question: Jak długo istniała ta cerkiew?
plausible_answers: text: dwa lata
answer_end: 505
generative_answer: dwa lata