Pora umierać

Pora umierać – polski czarno-biały dramat filmowy z 2007 w reżyserii i według scenariusza Doroty Kędzierzawskiej. Bohaterką filmu jest sędziwa Aniela (Danuta Szaflarska), mieszkająca wraz ze swoją suczką w opustoszałej drewnianej willi w Warszawie. Pora umierać została wyprodukowana ze wsparciem Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, z cyfrowymi zdjęciami Artura Reinharta. Film odniósł znaczący sukces festiwalowy, otrzymując nagrody za dźwięk i rolę Szaflarskiej na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych, Orła za rolę Szaflarskiej na rozdaniu Polskich Nagród Filmowych, a także szereg wyróżnień na międzynarodowych festiwalach filmowych. W analizach filmowych zwracano uwagę na subtelnie podjęte przez Kędzierzawską motywy umierania, stosunku do śmierci, współistnienia z organizmami nieludzkimi.

context: Pora umierać była sukcesem artystycznym Kędzierzawskiej, choć film zwracał uwagę recenzentów głównie z powodu kreacji Danuty Szaflarskiej. Zdzisław Pietrasik z pisma „Polityka” pisał: „Chwalić należy Dorotę Kędzierzawską, autora zdjęć Artura Reinharta też jak najbardziej, ale Pora umierać to przede wszystkim popis aktorski Danuty Szaflarskiej”. Marek Sadowski w recenzji dla „Rzeczypospolitej” zaznaczał, iż postać Anieli: „nie ma w sobie starczej bierności. Ona wie, czego chce. Gdy coś uzna za właściwe, działa zdecydowanie i konsekwentnie”. Łukasz Maciejewski w recenzji dla „Dziennika Polskiego” chwalił grę Szaflarskiej, nazywając ją „wielką damą polskiego kina” i doceniając jej nietuzinkową kreację: „Aniela w niczym nie przypomina dobrej babci z dobranocek. Nie robi na drutach i nie słucha Radia Maryja. Moherowy berecik schowała głęboko na dno szafy, jest zbyt ciekawa ludzi i świata, żeby wierzyć w jakiekolwiek dogmaty”. Jerzy Płażewski z czasopisma „Kino” również wychwalał aktorstwo Szaflarskiej: „Dziękuję Pani, pani Danuto, za sumę przeżyć, które – jak w finałowym travellingu ku niebu, brawurowo zaaranżowanym przez autora zdjęć Arthura Reinharta – prowadzą nas, widzów, daleko poza przyziemne horyzonty”. Pora umierać irytowała natomiast Jacka Szczerbę z „Gazety Wyborczej”, który film ocenił jako „średni” i oskarżał duet Kędzierzawska–Reinhart o jałowy estetyzm: „chwilami autorzy wprost delektują się urodą swych obrazków: płynnością konturów w scenach wspomnień i kolażem odbić w taflach szkła”.
qas: question: Kto stworzył film "Pora umierać"?
answers: text: Kędzierzawskiej
answer_end: 55
generative_answer: Kędzierzawska

question: W jakim magazynie publikował Pietrasik?
answers: text: „Polityka”
answer_end: 176
generative_answer: „Polityka”

question: Jaka aktorka zagrała w "Pora umierać"?
answers: text: Danuty Szaflarskiej
answer_end: 137
generative_answer: Danuta Szaflarska

question: W jaki sposób Maciejewski nazwał Szaflarską?
answers: text: „wielką damą polskiego kina”
answer_end: 669
generative_answer: „wielką damą polskiego kina”

question: Do jakiej gazety pisała Kędzierzawska?
plausible_answers: text: „Gazety Wyborczej”
answer_end: 1293
generative_answer: „Gazety Wyborczej”

context: Za zdjęcia do Pora umierać odpowiadał życiowy partner Kędzierzawskiej Artur Reinhart, który kręcił film w czerni i bieli. Wybór zdjęć monochromatycznych był świadomą decyzją Kędzierzawskiej, która argumentowała, że „w czerni zderzonej z bielą jest czystość i szlachetność”. Film był kręcony od 16 maja do 26 czerwca 2006 w Otwocku. Muzykę do filmu natomiast zrealizował Włodzimierz Pawlik, którego ścieżka dźwiękowa została wydana w 2011 przez Polskie Radio. Jak opisywał ścieżkę Krzysztof Kowalewicz z „Gazety Wyborczej”: „Pawlik tym razem korzysta ze skromnego instrumentarium, a do tego oszczędnie sięga po dźwięki. Nostalgiczny przewodni temat fortepianowy ciągnie się tak bardzo, że słuchacz wręcz wyczekuje kolejnych dotknięć klawiszy […] Z fortepianem Pawlika współgrają smyki, trąbka, a przede wszystkim harfa”.
qas: question: Czy Reinhart był mężem Kędzierzawskiej?
plausible_answers: text: życiowy partner Kędzierzawskiej
answer_end: 69
generative_answer: nie

question: W jakiej kolorystyce był nakręcony film Pora umierać?
answers: text: w czerni i bieli
answer_end: 120
generative_answer: w czerni i bieli

question: Dlaczego Kędzierzawska zdecydowała się na czarno-biały film?
answers: text: w czerni zderzonej z bielą jest czystość i szlachetność
answer_end: 271
generative_answer: w czerni zderzonej z bielą jest czystość i szlachetność

question: Kiedy ukończono kręcenie "Pora umierać"?
answers: text: 26 czerwca 2006
answer_end: 320
generative_answer: 26 czerwca 2006

question: Jakie instrumenty towarzyszyły pianinu Pawlika w "Pora umierać"?
answers: text: smyki, trąbka, a przede wszystkim harfa
answer_end: 817
generative_answer: smyki, trąbka, a przede wszystkim harfa