Gustav Wied

Gustav Wied, właśc. Gustav Johannes Wied (ur. 6 marca 1858 w majątku Holmegaard k. Nakskov, zm. 24 października 1914 w Roskilde) – duński pisarz, prozaik, poeta, dramaturg i krytyk społeczny, przedstawiciel naturalizmu, poruszający w swej twórczości drażliwe problemy moralne ówczesnego społeczeństwa i ostro rozprawiający się z pruderią i zakłamaniem duńskiej burżuazji.

context: W Roskilde, mieście, z którym pisarz był związany w ostatnich latach swego życia, działa Towarzystwo Gustawa Wieda (Gustav Wied Selskabet), założone w lutym 1938, pielęgnujące pamięć o twórcy i jego dziełach. Towarzystwo od 1998 wydaje periodyk Wiediana, zajmujący się na swoich łamach życiem i twórczością pisarza. Na fasadzie pierwszego domu, w którym zamieszkał on po przeprowadzce do Roskilde w 1897, wmurowano tablicę pamiątkową. W 1988 w mieście ustawiono popiersie pisarza dłuta norweskiej artystki Elise Brandes (1908). Jego imieniem nazwano plac, położony w sąsiedztwie jego dawnego domu (2003) oraz jedną z lokalnych winiarni. Ulice Gustava Wieda można też znaleźć w kilku innych miastach Danii. Jego dom w Roskilde, gdzie pisarz zmarł, został wpisany na listę zabytków. Ustawiono przed nim niewielki pomnik dłuta Walthera Linisa, wykonany na podstawie fotografii pisarza. Obok domu zachował się ogród pamięci (mindelunden), w którym pisarz upamiętniał niewielkimi obeliskami zmarłych członków swojej rodziny i przyjaciół. Muzeum Roskilde oraz lokalne archiwum historyczne w Roskilde przechowują archiwalia i inne eksponaty związane z osobą Wieda, w tej liczbie jego interesujący portret na złotawożółtym tle, pędzla Franza Henriquesa (ok. 1913). W 2008 uroczyście obchodzono 150. rocznicę urodzin pisarza. Na jego temat ukazały się liczne książki i publikacje prasowe, przede wszystkim w Danii, gdzie nadal uważany jest za jednego z najbardziej znanych i płodnych rodzimych dramaturgów. Gustaw Wied był jednym z pierwszych Duńczyków, których głos został zarejestrowany na płycie gramofonowej. Miało to miejsce latem 1913, kiedy pisarz odczytał wstęp do swej powieści Pastor Sørensen i spółka.
qas: question: Gdzie Wied żył przed śmiercią?
answers: text: W Roskilde
answer_end: 10
generative_answer: W Roskilde

question: Jakie cale ma Towarzystwo Gustawa Wieda?
answers: text: pielęgnujące pamięć o twórcy i jego dziełach
answer_end: 207
generative_answer: pielęgnowanie pamięci o twórcy i jego dziełach

question: W którym roku powstało Gustav Wied Selskabet?
answers: text: 1938
answer_end: 161
generative_answer: 1938

question: Kto wykonał pomnik pisarza, umieszony w mieście w 1998 r.?
answers: text: Elise Brandes
answer_end: 519
generative_answer: Elisa Brandes

question: Kto wynalazł płytę gramofonową?
plausible_answers: text: Gustaw Wied
answer_end: 1509
generative_answer: Gustaw Wied

context: W krótkim, najbardziej twórczym okresie swego życia na przełomie stuleci Gustav Wied cieszył się sporym powodzeniem, a jego twórczość była porównywana do osiągnięć Guy de Maupassanta. Pod koniec swego życia pisarz cierpiał jednak na niemoc twórczą, pogłębiającą się depresję i kłopoty finansowe. W 1913 był zmuszony zawrzeć umowę z firmą wydawniczą Gyldendal, zrzekając się na jej korzyść praw autorskich do swoich książek. Wydawnictwo zobowiązało się przejąć w zamian długi pisarza, wynoszące niebagatelną ówcześnie sumę 30 tys. koron. Poza kłopotami finansowymi Wied miał też problemy zdrowotne (poza depresją – poważne dolegliwości żołądka). Niepowodzenie powieści Pastor Sørensen i spółka (1913), z którą krytycy obeszli się bezlitośnie, doprowadziło pisarza do kolejnej, nieudanej, próby samobójczej. Po następnym pobycie w szpitalu i niepowodzeniu sztuki Kærlighedens Kispus (wygwizdanej przez publiczność podczas premiery 17 października 1914 i zaatakowanej przez krytyków literackich) Wied popełnił samobójstwo zażywając cyjanek, co potwierdza świadectwo zgonu wystawione przez jego lekarza, Fritza Jørgensena. Miał wówczas 56 lat.
qas: question: Do działalności artystycznej jakiego autora porównywano dzieła Gustava Wieda?
answers: text: Guy de Maupassanta
answer_end: 182
generative_answer: Guy de Maupassanta

question: Czego doświadczył Gustav Wied pod koniec życia?
answers: text: niemoc twórczą, pogłębiającą się depresję i kłopoty finansowe
answer_end: 294
generative_answer: niemocy twórczej, depresji i kłopotów finansowych

question: Komu w 1913 roku Gustav Wied oddal prawa autorskie do swoich dzieł?
answers: text: firmą wydawniczą Gyldendal
answer_end: 358
generative_answer: firmie wydawniczej Gyldendal

question: Ile wynosił dług Gustava Wieda, przejęty przez Gyldendal?
answers: text: 30 tys. koron
answer_end: 535
generative_answer: 30 tys. koron

question: Kiedy Wied zabił się zażywając cyjanek?
plausible_answers: text: 17 października 1914
answer_end: 949
generative_answer: 17 października 1914