Mołdawia

Mołdawia, Republika Mołdawii (rum. Moldova, Republica Moldova; ros. Молдавия, Респу́блика Молдо́ва) – państwo europejskie położone na terenach historycznej Besarabii i obszarze położonym na lewym brzegu Dniestru.
Leżące na lewym brzegu Dniestru tzw. Naddniestrze, niewielka część Mołdawii zamieszkana w znacznej mierze przez Rosjan i Ukraińców, po upadku Związku Radzieckiego ogłosiło secesję i od czasu krótkiej wojny domowej w 1992 funkcjonuje jak niepodległe państwo ze stolicą w Tyraspolu (Naddniestrzańska Republika Mołdawska lub błędnie Mołdawska Republika Naddniestrza), które jednak nie jest uznawane na arenie międzynarodowej. Od tego czasu toczą się bezowocne rozmowy zjednoczeniowe, w których pośredniczy m.in. OBWE. Władze mołdawskie opowiadają się za zjednoczeniem „asymetrycznym”, w ramach którego Naddniestrze otrzyma szeroką autonomię, władze w Tyraspolu dążą zaś do zjednoczenia „symetrycznego”, w którym obie części Mołdawii będą miały takie same prawa.
Część Mołdawian opowiada się za zjednoczeniem z Rumunią. W zorganizowanym w 1994 roku referendum dotyczącym zjednoczenia poparcie dla niego było minimalne – 94,4% obywateli opowiedziało się za niezależnością, jednak sondaż zorganizowany w 2008 roku, po 17 latach niepodległości, wskazał że już 29% Mołdawian popiera ideę zjednoczenia. W 2021 roku poparcie dla zjednoczenia wzrosło do 43,9%.
Według danych CIA z 2012 roku Mołdawia jest najbiedniejszym państwem Europy.

context: W 1812 roku wschodnia część Mołdawii, tzw. Besarabia, a także Budziak, zostały przyłączone do Rosji. W traktacie paryskim z 1856 roku kończącym wojnę krymską, mocarstwa europejskie zdecydowały, iż Mołdawia i Wołoszczyzna pozostaną krajami autonomicznymi w składzie Imperium Osmańskiego, znajdującymi się jednakże pod wspólnym protektoratem „siedmiu dużych” (Rosji, Wielkiej Brytanii, Austrii, Prus, Francji, Turcji i Szwecji). Porozumienie zaowocowało również przyłączeniem do Mołdawii części Budziaku z Izmaiłem, Białogrodem i Kilią. W traktacie berlińskim z 1878 roku Rumunia zrzekła się na rzecz Rosji Budziaku, przyznanego Mołdawii w 1856 roku.
qas: question: Jak nazywana bywa wschodnia część Mołdawii?
answers: text: Besarabia
answer_end: 52
generative_answer: Besarabia

question: Jaki dokument zakończył wojnę krymską?
answers: text: traktacie paryskim
answer_end: 121
generative_answer: traktat paryski

question: Jakie ustalenia dotyczące Mołdawii zostały zawarte w traktacie paryskim z 1856?
answers: text: iż Mołdawia i Wołoszczyzna pozostaną krajami autonomicznymi w składzie Imperium Osmańskiego, znajdującymi się jednakże pod wspólnym protektoratem „siedmiu dużych” (Rosji, Wielkiej Brytanii, Austrii, Prus, Francji, Turcji i Szwecji). Porozumienie zaowocowało również przyłączeniem do Mołdawii części Budziaku z Izmaiłem, Białogrodem i Kilią
answer_end: 533
generative_answer: iż Mołdawia pozostanie krajem autonomicznym w składzie Imperium Osmańskiego, znajdującym się jednakże pod wspólnym protektoratem "siedmiu dużych" (Rosji, Wielkiej Brytanii, Austrii, Prus, Francji, Turcji i Szwecji). Porozumienie zaowocowało również przyłączeniem do Mołdawii części Budziaku z Izmaiłem, Białogrodem i Kilią

question: Co stało się z Budziakiem na mocy traktatu berlińskiego z 1878?
answers: text: Rumunia zrzekła się na rzecz Rosji Budziaku
answer_end: 613
generative_answer: Rumunia zrzekła się na rzecz Rosji Budziaku

question: Na mocy jakiego traktatu część Budziaku została włączona do Mołdawii?
answers: text: traktacie paryskim z 1856 roku
answer_end: 133
generative_answer: traktatu paryskiego z 1856 roku