Buddyzm tybetański


Buddyzm tybetański (tyb.: བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན།, Wylie: bod brgyud nang bstan; określany też jako lamaizm, choć nazwa ta bywa odbierana jako pejoratywna i jest merytorycznie niesłuszna) – odmiana buddyzmu, która jest główną religią Tybetu i jego regionów sąsiadujących (np. Bhutanu, Nepalu, Sikkimu i Ladakhu) od czasu ustanowienia jej jako religii państwowej przez króla Trisong Decena (Wylie: khri srong lde btsan) panującego w Tybecie w okresie od roku 755 do 797. Jest także główną religią Mongolii i kilku republik autonomicznych Federacji Rosyjskiej (np. Buriacji, Tuwy i Kałmucji).

context: Przewodniki po świętych miejscach środkowego Tybetu wymieniają posąg Siakjamuniego ze świątyni Ciokang (Wylie: jo khang) w Lhasie zwany jako Cioło Siakjamuni (Wylie: jo bo rin po che), który pochodzi z czasów Buddy z indyjskiego królestwa Magadha i przywieziony został przez królową Wencheng za czasów władcy Songcen Gampo, pierwszy tybetański klasztor Samje (Wylie: bsam yas), Wielką Stupę 1000 Buddów Kumbum (Wylie: sku 'bum) w Gyangzê, posąg Maitreji w klasztorze Drepung (Wylie: 'bras spungs) 5 km na zachód od Lhasy. Ponadto kultem otacza się złotą stupę Congkhapy w klasztorze Ganden (Wylie: dga' ldan) położonym 50 km od Lhasy, wiszącą na skale w świętym miejscu Padmasambhawy świątynię Takcang (Wylie: stag tshang) 900 metrów ponad Paro (Wylie: spa ro) w Bhutanie zwaną „Gniazdem Tygrysa”, relikwie Buddy Siakjamuniego i poprzedniego Buddy Kaśjapy przechowywane w Sikkimie, święte jaskinie Milarepy w Lapci, wszystkie samopowstałe (Wylie: rang 'byung) posągi bóstw, np. „Samopowstała Tara”, znana jako „Mówiąca Tara”, z Pamting (Wylie: pham thing) nieopodal Katmandu w Nepalu, relikwie wielkich mistrzów tantrycznych samopowstałe po kremacji, które trzymane są m.in. w klasztornych stupach bądź relikwiarzach.
qas: question: W jakiej świątyni znajduje się posąg Siakjamuniego?
answers: text: Ciokang
answer_end: 102
generative_answer: Ciokang

question: Jak nazywa się posąg Siakjamuniego?
answers: text: Cioło Siakjamuni
answer_end: 157
generative_answer: Cioło Siakjamuni

question: Z jakich czasów pochodzi posąg Siakjamuniego?
answers: text: Buddy
answer_end: 214
generative_answer: Buddy

question: Jaka królowa przewiozła posąg Siakjamuniego?
answers: text: Wencheng
answer_end: 291
generative_answer: Wencheng

question: Z jakiego królestwa pochodzi posąg Siakjamuniego?
answers: text: indyjskiego królestwa Magadha
answer_end: 246
generative_answer: indyjskiego królestwa Magadha

context: W praktyce dzogczen „punktem wyjścia jest inicjacja w stan rigpy zwana rigpé tsäl łang (Wylie: rig pa'i rtsal dbang), poglądem jest bycie obecnym w tym stanie, gdzie trzy ciała Buddy są nierozdzielne, medytacją jest rozpoznanie pierwotnej czystości (Wylie: ka dak) poprzez „przedarcie się” (Wylie: khregs chod) poza Umysł (Wylie: sems) poprzez praktykę trekciö oraz rozpoznanie spontanicznego zrealizowania (Wylie: lhun grub) zjawisk poprzez praktykę tögal (Wylie: thod rgal), właściwym (etycznym) prowadzeniem się jest bycie poza nadzieją i strachem, utrzymywaniem i porzucaniem, rezultatem jest stan Samantabhadry, pierwotnego buddy”.
qas: question: Jakim mianem określa się inicjację w stan rigpy?
answers: text: rigpé tsäl łang
answer_end: 86
generative_answer: rigpé tsäl łang

question: Na czym zasadza się buddyjska medytacja?
answers: text: rozpoznanie pierwotnej czystości
answer_end: 248
generative_answer: rozpoznaniu pierwotnej czystości

question: Czy w wierzeniach Tybetańskich Budda ma trzy osobne ciała?
answers: text: trzy ciała Buddy są nierozdzielne
answer_end: 199
generative_answer: nie

question: Przez co należy się przedrzeć, by medytacja nosiła znamiona udanej?
answers: text: Umysł
answer_end: 321
generative_answer: Umysł

question: Jaki jest cel praktyki dzogczen?
answers: text: stan Samantabhadry
answer_end: 615
generative_answer: stan Samantabhadry