Kuba

Kuba (hiszp. Cuba), Republika Kuby (República de Cuba) – państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej, położone w archipelagu Wielkich Antyli, na wyspie Kuba oraz szeregu otaczających ją mniejszych wysepek. Największy pod względem powierzchni kraj na Karaibach (110 860 km²), zamieszkany przez 11 032 343 osób (2021). Stolicą i największym miastem jest Hawana.
Kuba jest unitarną republiką socjalistyczną. Językiem urzędowym jest hiszpański. W XVI wieku skolonizowana została przez Hiszpanów. Pozostawała hiszpańską kolonią do 1898 roku, a niepodległość uzyskała w 1902 roku, po czteroletniej okupacji przez Stany Zjednoczone. W 1959 roku w wyniku rewolucji kubańskiej władzę w kraju objął Fidel Castro, a kraj wkroczył na drogę socjalizmu. Nastąpiło jednoczesne zbliżenie w stosunkach ze Związkiem Radzieckim oraz zaognienie relacji ze Stanami Zjednoczonymi, które w 1961 roku nałożyły na Kubę embargo, pozostające w mocy do dnia dzisiejszego. Po upadku Związku Radzieckiego w 1991 roku sytuacja gospodarcza kraju uległa pogorszeniu. Od tego czasu podjęte zostały umiarkowane reformy wolnorynkowe, wzmożone po odstąpieniu Castro od władzy w 2008 roku.

context: W 1959 roku premierem Kuby został przywódca rewolucji Fidel Castro a prezydentem Osvaldo Dorticós Torrado (do 1976). Rozwiązaniu uległy kongres, partie i organizacje społeczne. W 1960 roku powołano Komitety Obrony Rewolucji. Rząd zapoczątkował nacjonalizację gospodarki, zwłaszcza własności zagranicznej i realizację reformy rolnej. W proteście przeciwko takim działaniom rząd USA wprowadził w 1960 embargo handlowe (utrzymywane do dziś) a rok później zerwał stosunki dyplomatyczne z wyspą. Po takich działaniach USA rewolucjoniści zbliżyli się do Związku Radzieckiego. W wyniku rewolucji doszło do emigracji, którą szacuje się na około dwa miliony osób. Większość emigrantów udało się do Stanów Zjednoczonych. W kwietniu 1961 roku emigranci zorganizowani przez Central Intelligence Agency dokonali nieudanej inwazji w Zatoce Świń. Castro w następstwie inwazji (licząc na radzieckie wsparcie) proklamował „socjalistyczny” charakter rewolucji. W tym samym roku połączono organizacje rewolucyjne i wprowadzono system jednopartyjny (od 1965 roku rządzi ugrupowanie o nazwie Komunistyczna Partia Kuby). Rozmieszczenie na wyspie radzieckich rakiet doprowadziło w 1962 roku do kryzysu kubańskiego.
qas: question: Kto objął stanowisko premiera wyspy w 1959 roku?
answers: text: Fidel Castro
answer_end: 66
generative_answer: Fidel Castro

question: Kto objął stanowisko prezydenta wyspy w 1959 roku?
answers: text: Osvaldo Dorticós Torrado
answer_end: 105
generative_answer: Osvaldo Dorticós Torrado

question: W którym roku zmarł Torrado?
plausible_answers: text: 1976
answer_end: 114
generative_answer: w 1976

question: Kiedy Stany Zjednoczone wdrożyły embargo na handel z wyspą?
answers: text: w 1960
answer_end: 398
generative_answer: w 1960

question: W którym roku powstały Komitety Obrony Rewolucji?
answers: text: W 1960
answer_end: 183
generative_answer: W 1960

context: W 1906 roku doszło do drugiej interwencji wojsk amerykańskich, zakończonej dwuipółletnią okupacją. Po wycofaniu się zagranicznych wojsk władza w kraju spoczywała w rękach szeregu dyktatorów. W trakcie I wojny światowej rząd Kuby wziął udział w walkach po stronie państw Ententy. W latach 1925–1933 rządził generał Gerardo Machado. Machado został obalony podczas tzw. rewolty sierżantów a rzeczywistą władzę w kraju przejął jej lider, Fulgencio Batista. W 1934 roku Kuba zawarła z USA układ anulujący poprawkę Platta. W 1940 roku, kierujący dotąd państwem zza kulis (jako szef sztabu) Batista, został wybrany prezydentem (do 1944). W 1941 roku Kuba symbolicznie wzięła udział w II wojnie światowej po stronie aliantów. Zaostrzenie wewnętrznego konfliktu politycznego w czasie zimnej wojny i kryzys gospodarczy skłonił Batistę do przeprowadzenia w 1952 roku zamachu stanu. Dyktator zalegalizował władzę w zbojkotowanych przez opozycjonistów wyborach z 1954. Rządy dyktatora obaliła rewolucja kubańska, w wyniku której władzę w 1959 objęła zbrojna opozycja zgrupowana w Ruchu 26 Lipca i Armii Powstańczej.
qas: question: Kto rządził Kubą po rewolucji sierżantów?
answers: text: Fulgencio Batista
answer_end: 451
generative_answer: Fulgencio Batista

question: W którym roku Kuba włączyła się do drugiej wojny światowej?
answers: text: 1941
answer_end: 637
generative_answer: 1941

question: Co przyniosła dla Batisty rewolucja kubańska?
answers: text: Rządy dyktatora obaliła rewolucja kubańska
answer_end: 998
generative_answer: Obaliła go

question: W którym roku Kuba zawarła z USA poprawkę Platta?
plausible_answers: text: 1934
answer_end: 459
generative_answer: 1934

question: Dlaczego Batista przeprowadził zamach stanu?
answers: text: Zaostrzenie wewnętrznego konfliktu politycznego w czasie zimnej wojny i kryzys gospodarczy
answer_end: 808
generative_answer: Z uwagi na zaostrzenie konfliktu politycznego i kryzys gospodarczy