Demokracja

Demokracja (gr. dḗmos „lud”, krátos „władza” – dosł. „rządy ludu, ludowładztwo”) – jeden z typów ustroju państwa, zakładający udział obywateli w sprawowaniu władzy.
Demokracja ma swój początek w starożytnej Grecji. Znaczący wkład w rozwój demokracji miał także starożytny Rzym oraz kultura Zachodu (Europa, Ameryka Północna i Południowa).
Istnieje wiele wariantów demokracji. Podstawowe rozróżnienie dotyczy formy, w jakiej obywatele wykonują swoją wolę. W demokracji bezpośredniej obywatele bezpośrednio i aktywnie uczestniczą w podejmowaniu decyzji politycznych, natomiast w demokracji pośredniej (przedstawicielskiej) władza polityczna sprawowana jest pośrednio poprzez wybieranych przedstawicieli. Demokracja przedstawicielska wywodzi się w znacznym stopniu z idei i instytucji, które rozwijały się w Europie w średniowieczu, oświeceniu oraz podczas rewolucji amerykańskiej i francuskiej.
Obecnie powszechną formą ustroju demokratycznego jest demokracja parlamentarna. Gwarantem istnienia demokracji parlamentarnej jest konstytucja, najczęściej w formie pisanej.
Według minimalistycznej teorii demokracji (zakładającej wyłącznie typ przedstawicielski, bez elementów udziału bezpośredniego obywateli) demokracja to system rządów (reżim polityczny, ustrój polityczny) i forma sprawowania władzy, w których źródło władzy stanowi wola większości obywateli. Według tej definicji jedyną rolą obywateli jest ustanowienie władzy w drodze wyborów.

context: Minimalistyczna teoria demokracji została omówiona w pracy Josepha Schumpetera Kapitalizm, socjalizm i demokracja. Jest to teoria uzasadniająca demokrację pośrednią. Demokracja jest tu systemem rządów, w którym obywatele przekazują zespołom liderów politycznych w okresowych wyborach prawo do sprawowania władzy. Obywatele nie mogą i nie powinni rządzić sami, ponieważ w większości spraw przez większość czasu nie mają jasnego punktu widzenia lub ich punkt widzenia nie jest dobrze ugruntowany. Zwolennikami minimalistycznej teorii są William H. Riker, Adam Przeworski oraz Richard Posner. Istotną pracą z tego nurtu jest również książka Anthony’ego Downsa Ekonomiczna teoria demokracji (1957).
qas: question: Czy, zgodnie z minimalistyczną teorią demokracji, obywatele są w stanie rządzić sami?
answers: text: Obywatele nie mogą i nie powinni rządzić sami
answer_end: 358
generative_answer: nie

question: Jaką funkcję pełni minimalistyczna teoria demokracji?
answers: text: uzasadniająca demokrację pośrednią
answer_end: 164
generative_answer: uzasadnia demokrację pośrednią

question: Czym jest demokracja w ujęciu minimalistycznej teorii demokracji?
answers: text: systemem rządów, w którym obywatele przekazują zespołom liderów politycznych w okresowych wyborach prawo do sprawowania władzy
answer_end: 311
generative_answer: systemem rządów, w którym obywatele przekazują zespołom liderów politycznych w okresowych wyborach prawo do sprawowania władzy

question: Dlaczego, zgodnie z minimalistyczną teorią demokracji, obywatele nie powinni móc rządzić sami?
answers: text: ponieważ w większości spraw przez większość czasu nie mają jasnego punktu widzenia lub ich punkt widzenia nie jest dobrze ugruntowany
answer_end: 493
generative_answer: ponieważ w większości spraw przez większość czasu nie mają jasnego punktu widzenia lub ich punkt widzenia nie jest dobrze ugruntowany

question: Jak nazywa się książka napisana przez Adama Przeworskiego w 1957 roku, która omawia ten termin?
plausible_answers: text: Ekonomiczna teoria demokracji
answer_end: 686
generative_answer: Ekonomiczna teoria demokracji