Adam Jerzy Czartoryski

Adam Jerzy Czartoryski książę herbu własnego, ps. „Toulouzan” (ur. 14 stycznia 1770 w Warszawie, zm. 15 lipca 1861 w Montfermeil) – polski mąż stanu, minister spraw zagranicznych Imperium Rosyjskiego w latach 1804–1806, wielki podkomorzy dworu królewskiego Mikołaja I Romanowa w 1830 roku, wiceprezes Rządu Tymczasowego Królestwa Polskiego w 1815 roku, senator-wojewoda Królestwa Polskiego (1815), prezes Rządu Narodowego Królestwa Polskiego (1831), prezes Senatu, pisarz, poeta, mecenas sztuki i kultury, został odznaczony Orderem Orła Białego (w 1815), wielki skarbnik Katolickiego Wielkiego Przeoratu w Rosji kawalerów maltańskich w 1798 roku. Założyciel politycznego obozu konserwatywno-liberalnego Hotel Lambert.
Tajny konsyliarz, towarzysz i pełniący obowiązki ministra interesów zagranicznych, Tajnej Rady Monarszej i Głównego Szkół Rządu członek, generał poczt, Imperium Rosyjskiego Senator, państwa Uniwersytetu Wileńskiego i jego wydziału kurator.
Urodzony w związku małżeńskim księcia gen. Adama Kazimierza Czartoryskiego, generała ziem podolskich (1734–1823) i Izabeli z domu Flemming, chociaż rozpowszechniano za jego życia plotki, że jego prawdziwym ojcem był Nikołaj Repnin, poseł rosyjski w Warszawie i kochanek Izabeli Czartoryskiej. Brat Marii Wirtemberskiej. Mąż ks. Anny Zofii Sapiehy (1799–1864) h. Lis – córki Aleksandra Antoniego Sapiehy, adiutanta cesarza Napoleona I, ojciec Władysława – fundatora Muzeum Czartoryskich w Krakowie i księcia Witolda Czartoryskiego (1822–1865) oraz Izabeli Elżbiety Czartoryskiej – żony Jana Kantego Działyńskiego.

context: W Rosji został kamerjunkrem Pułku Gwardii Konnej. Awansowany później do stopnia brygadiera był adiutantem wielkiego księcia Aleksandra I. Nawiązał romans z żoną Aleksandra wielką księżną Elżbietą Aleksiejewną. Po narodzinach ich córki, książę Adam został mianowany posłem rosyjskim w Królestwie Sardynii. W 1801 powrócił do Rosji. W 1802 przeprowadzono reformę władz imperium według zaleceń księcia Adama. Utworzono 8 ministerstw i komitet ministrów pod przewodnictwem cesarza. Czartoryski został zastępcą Aleksandra Woroncowa, mianowany członkiem rady do spraw szkolnych W Ministerstwie Oświaty i członkiem komitetu urządzania Żydów. Po utworzeniu okręgu naukowego wileńskiego, w 1803 objął jako kurator władzę szkolną w 8 guberniach zachodnich Rosji. Na tym stanowisku był m.in. zwierzchnikiem odnowionego Uniwersytetu Wileńskiego.
qas: question: Dlaczego książę Aleksander I wyzwał Czartoryskiego na pojednek?
plausible_answers: text: Nawiązał romans z żoną Aleksandra wielką księżną Elżbietą Aleksiejewną
answer_end: 208
generative_answer: Nawiązał romans z żoną Aleksandra wielką księżną Elżbietą Aleksiejewną

question: Jakie stanowisko otrzymał Adam Czartoryski w Sardynii?
answers: text: posłem
answer_end: 271
generative_answer: Posła

question: Co przeprowadzono w 1802 roku zgodnie z jego instrukcjami?
answers: text: reformę władz imperium
answer_end: 375
generative_answer: reformę władz imperium

question: Jaką funkcję pełnił od 1803 roku?
answers: text: kurator
answer_end: 704
generative_answer: Kuratora

question: Czy Adam Czartoryski pracował w Ministerstwie Oświaty?
answers: text: mianowany członkiem rady do spraw szkolnych W Ministerstwie Oświaty
answer_end: 595
generative_answer: tak

context: W czasie kongresu wiedeńskiego jako doradca Aleksandra I współdziałał w utworzeniu konstytucyjnego Królestwa Polskiego. 23 listopada 1814 został przyjęty do loży masońskiej Świątynia Izis. Od lipca 1814 stał na czele Komitetu Cywilnego Reformy i uczestniczył w przygotowaniu ustawy konstytucyjnej. 15 czerwca 1815 został wiceprezesem Rządu Tymczasowego. 1 grudnia 1815 mianowany senatorem-wojewodą Królestwa Kongresowego. Następnie za sprawą wielkiego księcia Konstantego i carskiego komisarza Nikołaja Nowosilcowa został odsunięty od funkcji politycznych w rządzie i skupił się na sprawach oświatowych. Po śmierci Aleksandra I przeszedł do opozycji konserwatywnej.
qas: question: Do jakiej loży masońskiej należał?
answers: text: Świątynia Izis
answer_end: 187
generative_answer: Świątynia Izis

question: Jaka była jego rola podczas kongresu wiedeńskiego?
answers: text: jako doradca Aleksandra I współdziałał w utworzeniu konstytucyjnego Królestwa Polskiego
answer_end: 118
generative_answer: jako doradca Aleksandra I współdziałał w utworzeniu konstytucyjnego Królestwa Polskiego

question: Jaką funkcję pełnił w Rządzie Tymczasowym?
answers: text: wiceprezesem
answer_end: 333
generative_answer: wiceprezesa

question: Kiedy stał się członkiem opozycji konserwatywnej?
answers: text: Po śmierci Aleksandra I
answer_end: 627
generative_answer: Po śmierci Aleksandra I

question: Kto ograniczył jego decyzyjność w kwestiach politycznych w rządzie?
answers: text: wielkiego księcia Konstantego i carskiego komisarza Nikołaja Nowosilcowa
answer_end: 514
generative_answer: wielki książe Konstanty i cesarski komisarz Nikołaj Nowosilcow