Katedra Marii Panny w Paryżu

Katedra Najświętszej Marii Panny w Paryżu (fr. Notre-Dame de Paris, tytuł oryginalny Notre-Dame de Paris. 1482) – powieść Wiktora Hugo znana w Polsce również pod tytułem Dzwonnik z Notre-Dame, osadzona w czasach późnego średniowiecza. Według słów samego autora, jest to „obraz piętnastowiecznego Paryża i całego piętnastego wieku przez pryzmat tego miasta”. Osią powieści jest wątek miłosny archidiakona Klaudiusza Frollo do pięknej Cyganki Esmeraldy.
Powieść wydana w 1831 roku porusza nietypowe jak na tamte czasy problemy zgubnego pożądania i tolerancji. W powieści nie ma nic białego ani czarnego, są tylko odcienie szarości. Nie ma też tu jednoznacznie złej postaci, a nawet okrutne czyny Frolla można zrozumieć i budzi on współczucie, a nawet sympatię czytelnika.
Utwór umieszczony został w indeksie ksiąg zakazanych dekretem papieża z 1834 roku.
W 1844 roku powstał balet pt. Esmeralda oparty na motywach powieści. Powieść była wielokrotnie ekranizowana i przeniesiona do teatru. Filmy na jej podstawie powstały w latach: 1905, 1911, 1917, 1922, 1923, 1939, 1956, 1976, 1982, 1986 i 1997, a seriale telewizyjne w latach 1966 i 1977. W 1996 roku na podstawie powieści wytwórnia Walta Disneya zrealizowała film animowany pt. Dzwonnik z Notre Dame, który miał też sequel w 2002 roku. Powstało też kilka innych animowanych produkcji przeznaczonych dla dzieci. W 1998 roku odbyła się paryska premiera musicalu Notre-Dame de Paris z Garou w roli Quasimodo. Natomiast w 1983 ukazała się gra komputerowa Dzwonnik (Hunchback).
Pierwszy polski przekład autorstwa Józefa Tokarzewicza pt. Katedra Najświętszéj Panny Paryzkiéj (Notre-Dame-de-Paris) został wydany w roku 1876.

context: Podczas bitwy Gringoire i Klaudiusz Frollo (zamaskowany) weszli bocznym wejściem do katedry i uciekli z Esmeraldą. Podczas ucieczki Gringoire znika, a Frollo ciągnie Esmeraldę na plac Grève, gdzie ujawnia się i ostatni raz, błagając o litość, proponuje jej wspólną ucieczkę i daje jej wybór: on albo szubienica. Cyganka wybiera śmierć. Klaudiusz zostawia ją w rękach siostry Guduli. Okazuje się, że Esmeralda jest jej zaginioną córką. Nadchodzą strażnicy. Gudula usiłuje bronić Esmeraldy, ale upada głową na bruk i umiera. Cyganka zostaje powieszona. Frollo i Quasimodo przyglądają się egzekucji z dachu Notre Dame. Oszalały Klaudiusz wybucha nieludzkim śmiechem, dzwonnik zrzuca go z wieży.
qas: question: W jaki sposób ginie Gudula?
answers: text: upada głową na bruk
answer_end: 512
generative_answer: upada głową na bruk

question: Czy cyganka umiera śmiercią naturalną?
answers: text: Cyganka zostaje powieszona
answer_end: 549
generative_answer: nie

question: Jaką propozycję Frollo składa Esmeraldzie?
answers: text: proponuje jej wspólną ucieczkę
answer_end: 273
generative_answer: proponuje jej wspólną ucieczkę

question: Z jakiego miejsca Frollo i Quasimodo patrzą na egzekucję?
answers: text: z dachu Notre Dame
answer_end: 614
generative_answer: z dachu Notre Dame

question: W jaki sposób ginie zrozpaczony Quasimodo?
plausible_answers: text: dzwonnik zrzuca go z wieży
answer_end: 690
generative_answer: dzwonnik zrzuca go z wieży

context: Na torturach Esmeralda przyznaje się do wszystkiego. Frollo odwiedza ją w więzieniu, wyznaje jej miłość, opowiada, że od chwili, w której ją zobaczył, nie może przestać o niej myśleć, że całe jego dotychczasowe życie obróciło się w ruinę, że Quasimodo próbował ją porwać z jego rozkazu i proponuje, że uwolni ją w zamian za jej miłość. Esmeralda odmawia. W międzyczasie okazuje się, że rana nie jest śmiertelna i Febus dochodzi do zdrowia, ale szybko zapomina o Cygance i wraca do narzeczonej. Esmeralda, przed straceniem, zostaje przywieziona przed Notre Dame, by odbyć publiczną pokutę. Klaudiusz (który, jako ksiądz, ma wysłuchać jej ostatniej spowiedzi) raz jeszcze składa swoją propozycję. Cyganka odmawia, ksiądz odchodzi. Chwilę późnej scenę przerywa Quasimodo, który chwyta Esmeraldę i zanosi ją do katedry, gdzie chroni ją prawo azylu.
qas: question: Co mówi Esmeraldzie Frollo podczas swojej wizyty w więzieniu?
answers: text: wyznaje jej miłość, opowiada, że od chwili, w której ją zobaczył, nie może przestać o niej myśleć, że całe jego dotychczasowe życie obróciło się w ruinę, że Quasimodo próbował ją porwać z jego rozkazu i proponuje, że uwolni ją w zamian za jej miłość
answer_end: 334
generative_answer: wyznaje jej miłość, opowiada, że od chwili, w której ją zobaczył, nie może przestać o niej myśleć, że całe jego dotychczasowe życie obróciło się w ruinę, że Quasimodo próbował ją porwać z jego rozkazu i proponuje, że uwolni ją w zamian za jej miłość

question: Czy Esmeralda zgadza się poślubić Frollo, w zamian za uwolnienie Quasimodo?
plausible_answers: text: Esmeralda odmawia
answer_end: 353
generative_answer: nie

question: Czy Febus umiera od zadanej mu wcześniej rany?
answers: text: W międzyczasie okazuje się, że rana nie jest śmiertelna i Febus dochodzi do zdrowia
answer_end: 438
generative_answer: nie

question: Dlaczego przed egzekucją Esmeraldę przetransportowano pod katedrę Notre Dame?
answers: text: by odbyć publiczną pokutę
answer_end: 587
generative_answer: by odbyła publiczną pokutę

question: Jak Quasimodo ratuje Esmeraldę przed egzekucją?
answers: text: zanosi ją do katedry, gdzie chroni ją prawo azylu
answer_end: 843
generative_answer: zanosi ją do katedry, gdzie chroni ją prawo azylu