ORP Kaszub (1914)

ORP Kaszub – polski torpedowiec służący w latach 1921–1925, dawny niemiecki V 108 z czasów I wojny światowej, jeden z pierwszych okrętów polskiej marynarki wojennej. Zatonął w wyniku wybuchu kotła. Pierwszy z trzech polskich okrętów o tej nazwie.

context: ORP „Kaszub” został wcielony do Marynarki Wojennej 15 października 1921 roku, w której służył wraz z bliźniaczym ORP „Mazur” (ex-V 105). Wymagał jednak, tak jak pozostałe torpedowce, dalszego remontu i uzbrojenia. Próby odbiorcze wspomniane okręty przeszły w listopadzie i w grudniu. 11 października 1921 roku „Kaszub” został postawiony w stan rezerwy. Zimę spędził w porcie w Pucku. Odnowiony okręt został 15 października 1921 roku włączony do utworzonego 4 listopada 1920 roku Dywizjonu Torpedowców, dowodzonego przez kmdr por. Edwarda Sadowskiego. Funkcję pierwszego i jedynego dowódcy ORP „Kaszub” sprawował kmdr ppor. Bohdan Brodowski. Na to stanowisko został wyznaczony 10 lutego 1921 roku.
qas: question: Kiedy "Kaszub" rozpoczął służbę wojskową?
answers: text: 15 października 1921
answer_end: 71
generative_answer: 15 października 1921

question: Co należało wykonać niezwłocznie w przypadku wszystkich jednostek marynarki?
answers: text: dalszego remontu i uzbrojenia
answer_end: 212
generative_answer: dalszy remont i uzbrojenie

question: Dokąd trafił "Kaszub" w okresie zimowym?
answers: text: w porcie w Pucku
answer_end: 382
generative_answer: do portu do Pucka

question: Kto pełnił funkcję dowódcy jednostki?
answers: text: Bohdan Brodowski
answer_end: 639
generative_answer: Bohdan Brodowski

question: Kiedy Brodowski zrezygnował ze stanowiska dowódcy okrętu?
plausible_answers: text: 10 lutego 1921
answer_end: 690
generative_answer: 10 lutego 1921

context: Po zakończeniu I wojny światowej zwycięskie mocarstwa podzieliły pomiędzy siebie okręty Kaiserliche Marine. Decyzją z 9 grudnia 1919 roku Polsce przyznano sześć torpedowców, których łączny tonaż miał nie przekraczać 1200 ton. Okręty miały być przeznaczone do służby patrolowej. W listopadzie 1920 roku Admiralicja na prośbę kontradmirała Wacława Kłoczkowskiego wyłoniła komisję, w skład której weszli inżynierowie specjaliści ze stoczni w Rosyth. Ich celem było wybranie sześciu najwartościowszych torpedowców, które miały zostać przekazane Polskiej Marynarce Wojennej. Jednym z okrętów był V 108 (Polska otrzymała ostatecznie również V 105 – późniejszy ORP „Mazur”). Torpedowiec był zacumowany w bazie Royal Navy w Rosyth wraz z innymi okrętami i nie przedstawiał większej wartości. Stan okrętu był bardzo zły, nie było na nim uzbrojenia oraz innych mechanizmów. Zdecydowanie lepiej prezentowało się wnętrze jednostki, a więc przedział maszynowy, kotłownie i pomieszczenia dla załogi. Strona polska zdecydowała się na remont w stoczni brytyjskiej, który przeprowadzono na podstawie umowy z 10 listopada 1920 roku zawartej z państwową stocznią H.M. Dockyard w Rosyth. Remont rozpoczął się 12 grudnia za zgodą Departamentu Spraw Morskich. Nadzór nad prawidłowym jego przebiegiem prowadziło Kierownictwo Dozoru Remontu Torpedowców w Rosyth, kierowane przez kpt. mar. (później kmdr. ppor. inż.) Ferdynanda Dyrnę, służbowo podległe kontradmirałowi Wacławowi Kłoczkowskiemu. W czasie remontu zdarzyły się drobne wypadki, m.in. podczas dokowania okrętu uszkodzono ster. Próby morskie przeprowadzono 22 sierpnia 1921 roku, po czym do końca miesiąca prowadzono prace porządkowe oraz szkolenie załogi. Następnie 31 sierpnia okręt udał się do Leith.
Przejęcie okrętu było niezwykle kosztowne dla niewielkiego budżetu marynarki wojennej. Całkowity koszt remontu ORP „Kaszub” wyniósł 13 283 funtów szterlingów, przy czym nie obejmował on kosztów remontu w Polsce oraz zakupu w 1924 roku uzbrojenia. Początkowo torpedowiec miał być uzbrojony w angielskie działa kalibru 4 cali (101,6 mm) QF Mk. IV, ale ostatecznie zrezygnowano z tego zamierzenia.
qas: question: Czy w trakcie remontu torpedowca udało się uniknąć wypadków?
answers: text: W czasie remontu zdarzyły się drobne wypadki
answer_end: 1514
generative_answer: nie

question: Jaką rolę miały pełnić torpedowce przyznane Polsce po I wojnie światowej?
answers: text: służby patrolowej
answer_end: 276
generative_answer: służby patrolowej

question: Gdzie odbyła się naprawa?
answers: text: w stoczni brytyjskiej
answer_end: 1047
generative_answer: w stoczni brytyjskiej

question: Jakie działa posiadał ORP „Kaszub”?
plausible_answers: text: angielskie działa kalibru 4 cali (101,6 mm) QF Mk. IV
answer_end: 2084
generative_answer: angielskie działa kalibru 4 cali (101,6 mm) QF Mk. IV

question: Jakie było zadanie członków komisji powołanej w 1920 roku?
answers: text: wybranie sześciu najwartościowszych torpedowców, które miały zostać przekazane Polskiej Marynarce Wojennej
answer_end: 568
generative_answer: wybranie sześciu najwartościowszych torpedowców, które miały zostać przekazane Polskiej Marynarce Wojennej