Socjalizm


Socjalizm (łac. socialis – społeczny) – 1. wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do ideologii politycznej wywodzącej się z filozofii politycznej rozwijanej w latach 30. i 40. XIX wieku we Francji lub 2. doktryna gospodarcza charakteryzująca się społeczną własnością środków produkcji oraz samorządnością pracowniczą. Społeczna własność może być publiczna, kolektywna, kooperacyjna lub udziałowa. Choć trudno objąć jedną definicją wszystkie rodzaje socjalizmu, społeczna własność środków produkcji jest jednym wspólnym elementem.
Socjalizm wywodzi się od filozofii rozwijanej na przełomie XVIII i XIX wieku przez działaczy, tj. Henriego de Saint-Simon, Pierre’a Leroux, Charlesa Fouriera i Roberta Owena. Celem ówczesnych socjalistów było zbudowanie społeczeństwa, w którym wszyscy jego członkowie mieliby równy stan posiadania, gdzie siły rynkowe nie są głównym mechanizmem podziału bogactwa oraz państwa, w którym funkcjonowanie społeczeństwa opiera się nie na własności prywatnej lecz na wspólnej własności, wzajemnej współpracy i altruizmie. Teoretykami socjalizmu połowy XIX w. byli: Karl Marx, Friedrich Engels, Pierre-Joseph Proudhon i Michaił Bakunin – twórcy kolejno marksizmu, anarchizmu i anarchokolektywizmu. Wkrótce, na gruncie marksistowskiej wersji socjalizmu, powstały ideologie: komunistyczna oraz socjaldemokratyczna. Elementy ideologii socjalistycznej są łączone m.in. z: nacjonalizmem, chrześcijaństwem, islamem etc.

context: Dla marksistów (socjalizm naukowy), rozwój kapitalizmu w Europie Zachodniej stanowi podstawę materialną dla możliwości budowy socjalizmu. Thorstein Veblen widział socjalizm jako następny etap procesu ewolucyjnego w ekonomii, który prowadziłby z naturalnego rozpadu systemu rozpadu przedsiębiorstw, w przeciwieństwie do Marksa, nie wierzył aby było to wynikiem walki politycznej czy też rewolucji, uważał socjalizm za oczywisty i ostateczny cel ludzkości. Rewolucyjni socjaliści uważają, że rewolucja jest jedynym środkiem do ustanowienia nowego systemu społeczno-gospodarczego. Socjaliści rewolucyjni są w głównej mierze zwolennikami utworzenie demokratycznej, centralistycznej partii rewolucyjnej pod kierownictwem klasy robotniczej, dążącej do obalenia państwa kapitalistycznego, a ostatecznie – do obalenia instytucji państwa jako takiej. Rewolucja nie musi być określana przez rewolucyjnych socjalistów jako powstanie, lecz jako kompletny demontaż i szybkie przekształcenie wszystkich obszarów społeczeństwa klasowego.
qas: question: Jak Veblen postrzegał ideę socjalizmu?
answers: text: jako następny etap procesu ewolucyjnego w ekonomii
answer_end: 223
generative_answer: jako następny etap procesu ewolucyjnego w ekonomii

question: W jaki sposób rewolucyjni socjaliści postrzegają rewolucję?
answers: text: jedynym środkiem do ustanowienia nowego systemu społeczno-gospodarczego
answer_end: 576
generative_answer: jako jedyny środek do ustanowienia nowego systemu społeczno-gospodarczego

question: Za utworzeniem jakiego ugrupowania politycznego opowiadają się socjaliści rewolucyjni?
answers: text: demokratycznej, centralistycznej partii rewolucyjnej
answer_end: 697
generative_answer: demokratycznej, centralistycznej partii rewolucyjnej

question: Kto miałby stać na czele wiodącego ugrupowania politycznego według socjalistów rewolucyjnych?
answers: text: klasy robotniczej
answer_end: 733
generative_answer: klasa robotnicza

question: Jaki jest końcowy cel rewolucji zgodnie z opinią socjalistów rewolucyjnych?
answers: text: obalenia instytucji państwa
answer_end: 828
generative_answer: obalenie instytucji państwa

context: Demokratyczny socjalizm na ogół odnosi się do każdego ruchu politycznego, który dąży do stworzenia gospodarki opartej na demokracji gospodarczej. Demokratyczni socjaliści sprzeciwiają się centralizmowi demokratycznemu i rewolucyjnej partii awangardowej w stylu leninowskim. Demokratyczny socjalizm jest trudny do zdefiniowania i różne grupy uczonych mają diametralnie różne definicje tego pojęcia. Niektóre definicje odnoszą się po prostu do wszystkich form socjalizmu których następstwem jest ewolucyjna, reformistyczna droga do socjalizmu, a nie rewolucja.
qas: question: W opozycji do jakich poglądów stoją zwolennicy tej idei politycznej?
answers: text: centralizmowi demokratycznemu i rewolucyjnej partii awangardowej w stylu leninowskim
answer_end: 272
generative_answer: centralizmu demokratycznego i rewolucyjnej partii awangardowej w stylu leninowskim

question: Czy ta myśl polityczna podległa łatwej definicji?
answers: text: Demokratyczny socjalizm jest trudny do zdefiniowania
answer_end: 326
generative_answer: nie

question: Czy eksperci zgadzają się co do tego, co dokładnie reprezentuje sobą ta ideologia polityczna?
answers: text: różne grupy uczonych mają diametralnie różne definicje tego pojęcia
answer_end: 396
generative_answer: nie

question: Na czym musi zwykle bazować gospodarka, aby mogła funkcjonować w zgodzie z wartościami przyświecającymi tej ideologii?
answers: text: demokracji gospodarczej
answer_end: 144
generative_answer: demokracji gospodarczej

question: Jakie formy socjalizmu leżą u podstaw tej ideologii politycznej, zgodnie ze wszystkimi dostępnymi definicjami?
plausible_answers: text: których następstwem jest ewolucyjna, reformistyczna droga do socjalizmu, a nie rewolucja
answer_end: 557
generative_answer: których następstwem jest ewolucyjna, reformistyczna droga do socjalizmu, a nie rewolucja