Mozambik

Mozambik (port. Moçambique), Republika Mozambiku (port. República de Moçambique) – państwo położone w południowo-wschodniej Afryce. Graniczy z RPA, Eswatini, Zimbabwe, Zambią, Malawi i Tanzanią.
Przez kilka wieków kolonia portugalska, w 1975 uzyskał niepodległość.

context: Do końca lat 80. działania RENAMO doprowadziły do co najmniej 100 tysięcy ofiar w ludziach i ucieczki z kraju miliona uchodźców. Po transformacji ustrojowej Mozambiku w system wielopartyjny o wolnorynkowej gospodarce, RENAMO rozpoczęło z rządem rozmowy pokojowe. Porozumienie pokojowe podpisano w Rzymie pod egidą ONZ w 1992. Na jego mocy RENAMO przekształciło się w partię polityczną z Alfonsem Dhlakamą na czele. W 1994 lider partii wziął udział w pierwszych wolnych wyborach prezydenckich w Mozambiku. Przegrał jednak z kandydatem FRELIMO, Joaquimem Chissano (53,3% głosów), zdobywając 33,7% głosów poparcia. Od tego czasu FRELIMO sprawowała władzę na gruncie wielopartyjnym.
qas: question: Czym poskutkowała działalność RENAMO do końca lat 80.?
answers: text: ofiar w ludziach i ucieczki z kraju miliona uchodźców
answer_end: 127
generative_answer: ofiarami w ludziach i ucieczką z kraju uchodźców

question: W którym roku doszło do przyjęcia porozumienia w Rzymie?
answers: text: 1992
answer_end: 324
generative_answer: w 1992

question: Kto został liderem partii RENAMO?
answers: text: Alfonsem Dhlakamą
answer_end: 404
generative_answer: Alfons Dhlakama

question: W jakim kraju doszło do jego pierwszych wolnych wyborów 1994 roku?
answers: text: Mozambiku
answer_end: 503
generative_answer: w Mozambiku

question: Jaki procent głosów otrzymał wygrany wyborów w Mozambiku z 1994 roku?
answers: text: 53,3%
answer_end: 568
generative_answer: 53,3%

context: W 1975 roku Mozambik stał się niepodległą republiką. W tym samym roku armia portugalska i siły FRELIMO stłumiły powstanie portugalskich osadników którzy niechętnie przyjęli deklarację niepodległości. W następstwie nieudanej rebelii większość osadników opuściła kraj. Pierwszym prezydentem i szefem rządu został Samora Machel. Rozpoczął on budowę socjalistycznego ustroju państwa. Na gruncie budowy socjalizmu doszło do upaństwowienia ziemi, systemu edukacji i opieki zdrowotnej, zrównano też prawa kobiet i mężczyzn. Rząd popierał ruch narodowowyzwoleńczy z sąsiedniej Rodezji, wsparciem prezydenta cieszył się Afrykański Narodowy Związek Zimbabwe Roberta Mugabe, a także Afrykański Kongres Narodowy zwalczający apartheid. Reformy utrzymane w lewicowym stylu nie spodobały się części dotychczasowych członków Frontu. Wsparci przez rząd Rodezji dysydenci utworzyli w 1976 roku Narodowy Ruch Oporu Mozambiku (RENAMO) który rozpoczął antyrządową kampanię partyzancką. Wybuch walk jedynie zradykalizował FRELIMO które w 1977 roku oficjalnie przyjęło doktrynę marksistowską i politycznie zbliżyło się do bloku wschodniego.
qas: question: Czy od 1975 roku Mozambik był monarchią?
answers: text: W 1975 roku Mozambik stał się niepodległą republiką
answer_end: 51
generative_answer: nie

question: Czy osadnicy z Portugalii w 1975 roku wygrali powstanie?
answers: text: W tym samym roku armia portugalska i siły FRELIMO stłumiły powstanie portugalskich osadników
answer_end: 145
generative_answer: nie

question: Jaka ideologia polityczna zaczęła obowiązywać w tym państwie po odzyskaniu niepodległości?
answers: text: socjalizmu
answer_end: 408
generative_answer: socjalizm

question: Jakie reformy przeprowadzono w tym państwie po odzyskaniu niepodległości?
answers: text: upaństwowienia ziemi, systemu edukacji i opieki zdrowotnej, zrównano też prawa kobiet i mężczyzn
answer_end: 515
generative_answer: upaństwowienie ziemi, systemu edukacji i opieki zdrowotnej, zrównano też prawa kobiet i mężczyzn

question: Do czego doprowadziły działania przedsięwzięte przez RENAMO?
answers: text: zradykalizował FRELIMO które w 1977 roku oficjalnie przyjęło doktrynę marksistowską i politycznie zbliżyło się do bloku wschodniego
answer_end: 1116
generative_answer: zradykalizowały FRELIMO, które w 1977 roku oficjalnie przyjęło doktrynę marksistowską i politycznie zbliżyło się do bloku wschodniego