Referendum w Polsce w 1946 roku

Referendum ludowe 1946 – sfałszowane referendum przeprowadzone w Polsce 30 czerwca 1946 roku w oparciu o ustawy: o głosowaniu ludowym uchwaloną przez Krajową Radę Narodową 27 kwietnia 1946 (określającą treść pytań referendalnych i termin głosowania) i ustawę o przeprowadzeniu głosowania ludowego (określającą ordynację głosowania) uchwaloną przez KRN 28 kwietnia 1946. Ustawę o głosowaniu ludowym przyjęto jednogłośnie (głosowało za nią również Polskie Stronnictwo Ludowe). Ustawa o przeprowadzeniu głosowania ludowego została uchwalona przy sprzeciwie posłów PSL, wobec odmowy wprowadzenia przez PPR i partie satelickie zasady obowiązkowego uczestnictwa w komisjach wyborczych wszystkich szczebli po jednym przedstawicielu każdej legalnie działającej partii politycznej (co miało zapobiec fałszerstwom przy obliczaniu głosów).

context: Obwieszczenie nie zawierało żadnych wyników szczegółowych (w obwodach, czy poszczególnych województwach), a cenzura komunistyczna uniemożliwiała publikację takich danych cząstkowych w prasie. Jedynym wyjątkiem były podane przez krakowskie pismo Polskiej Partii Socjalistycznej Naprzód prawdziwe wyniki głosowania w Krakowie, gdzie 84% głosujących odpowiedziało „nie” na pierwsze pytanie referendalne, 67% na drugie a 31% na trzecie. Urzędy wojewódzkie, powiatowe i przewodniczący komisji obwodowych wydali zarządzenie zabraniające członkom komisji podawania do wiadomości publicznej wyników głosowania w obwodach pod groźbą surowych kar. Gdy na posiedzeniu Rady Ministrów 5 lipca 1946 wicepremier Stanisław Mikołajczyk (PSL) protestował przeciw zakazowi cenzuralnemu publikacji wyników referendum w obwodach, wicepremier Władysław Gomułka (PPR) odpowiedział: Leć pan na skargę do Churchilla.
qas: question: Kto nie zezwolił na publikowanie wyników referendum? 
answers: text: cenzura komunistyczna
answer_end: 129
generative_answer: cenzura komunistyczna

question: Jakie jedyne czasopismo podało wyniki referendum?
answers: text: Naprzód
answer_end: 284
generative_answer: Naprzód

question: W jakim mieście wydawano czasopismo "Naprzód"?
answers: text: krakowskie
answer_end: 238
generative_answer: Krakowie

question: Jaka partia wydawała czasopismo "Naprzód"?
answers: text: Polskiej Partii Socjalistycznej
answer_end: 276
generative_answer: Polska Partia Socjalistyczna

question: Kto w 1946 roku był głową państwa w Polsce?
plausible_answers: text: Władysław Gomułka
answer_end: 838
generative_answer: Władysław Gomułka

context: Pytania zostały tak sformułowane, by wymuszać pozytywną odpowiedź na każde z nich. W ten sposób wynik referendum miał udowodnić jedność społeczeństwa i jego poparcie dla nowej władzy. Dlatego też partie tzw. Bloku Demokratycznego (PPR, PPS „lubelska”, SD, SL) rekomendowały głosowanie 3 razy TAK. PSL, zdający sobie sprawę, że gra idzie o zupełnie inną stawkę – a mianowicie niepodległość i niezawisłość Polski od Związku Sowieckiego – wbrew swoim przedwojennym postulatom wezwał do udzielenia negatywnej odpowiedzi na pierwsze pytanie. W kwestii przemian własnościowych ludowcom nie wypadało bowiem głosować na NIE (reforma rolna), zostałoby to z pewnością wykorzystane przez PPR dla ośmieszenia PSL-u wśród polskich chłopów. To stanowisko poparła działająca w podziemiu PPS-WRN, zalecając gło­sować podobnie. Wolność i Niezawisłość oraz SN wzywały do odpowiedzi NIE na pierwsze 2 pytania, zaś NSZ i inne drobniejsze ugrupowania po­dziemne o charakterze skrajnie prawicowym wezwały do głosowania NIE na wszystkie 3 pytania, duża część opowiedziała się za całkowitym bojkotem referendum (w odniesieniu do pkt. 3 był to raczej protest wobec utraty kresów wschodnich na rzecz Związku Sowieckiego niż niechęć do przejęcia Wrocławia, Szczecina czy Gdańska). Wyraźnego stanowiska nie zajęło SP, zalecając swoim sympaty­kom głosowanie według własnego uznania. Hierarchia polskiego Kościoła katolickiego zajęła jedynie stanowisko w sprawie trzeciego pytania, apelując do udzielenia na nie odpowiedzi TAK.
qas: question: Dlaczego pytania zawarte w tym referendum były ułożone tak, aby na każde z nich trzeba było odpowiedzieć pozytywnie?
answers: text: W ten sposób wynik referendum miał udowodnić jedność społeczeństwa i jego poparcie dla nowej władzy
answer_end: 182
generative_answer: W ten sposób wynik referendum miał udowodnić jedność społeczeństwa i jego poparcie dla nowej władzy

question: Do jakiej formy głosowania zachęcała Wolność i Niezawisłość?
answers: text: odpowiedzi NIE na pierwsze 2 pytania
answer_end: 889
generative_answer: odpowiedzi NIE na pierwsze 2 pytania

question: Jakie organizacje zalecały, aby oddać głos na NIE przy wszystkich trzech pytaniach zawartych w referendum?
answers: text: NSZ i inne drobniejsze ugrupowania po­dziemne o charakterze skrajnie prawicowym
answer_end: 974
generative_answer: NSZ i inne drobniejsze ugrupowania po­dziemne o charakterze skrajnie prawicowym

question: Jak w sprawie referendum wypowiadali się przedstawiciele kościoła katolickiego?
answers: text: zajęła jedynie stanowisko w sprawie trzeciego pytania, apelując do udzielenia na nie odpowiedzi TAK
answer_end: 1496
generative_answer: zajęli jedynie stanowisko w sprawie trzeciego pytania, apelując do udzielenia na nie odpowiedzi TAK

question: Do udzielania jakich odpowiedzi zachęcały partie PPR, PPS oraz PSL?
plausible_answers: text: 3 razy TAK
answer_end: 295
generative_answer: 3 razy TAK