Atrezja przełyku

Atrezja przełyku (łac. atresia oesophagi, ang. (o)esophagal atresia, OA) – grupa wad wrodzonych obejmująca przerwanie ciągłości przełyku związane lub nie z przetrwałym połączeniem przełyku z tchawicą.
W 86% przypadków atrezji przełyku towarzyszy dystalna przetoka tchawiczo-przełykowa (łac. fistula tracheoesophagea, ang. tracheo-(o)esophagal fistula, TEF, TOF), w 7% przypadków nie ma przetoki, natomiast w 4% przetoka tchawiczo-przełykowa jest obecna bez atrezji przełyku. Częstość wady ocenia się na 1:2.500–1:3.500 urodzeń. Niemowlęta z całkowitą atrezją przełyku nie są w stanie przełykać, a obfite ślinienie wymagające systematycznego odsysania zalegającej wydzieliny jest jednym z wczesnych objawów wady. W 50% przypadków wada jest izolowana; w pozostałej połowie występują inne wady, w większości wchodzące w skład asocjacji VACTERL (wady kręgów, odbytnicy i odbytu, serca, nerek i kończyn).
Etiologia nie jest poznana; uważa się, że jest ona wieloczynnikowa. Zwierzęce modele atrezji przełyku sugerowały nieprawidłową ekspresję genu Sonic hedgehog (Shh) jako jedną z przyczyn, ale jak dotąd nie potwierdzono roli ludzkiego homologu tego genu w patogenezie malformacji. Zidentyfikowano przynajmniej trzy zespoły wad wrodzonych o zbadanym podłożu genetycznym, w których obrazie klinicznym stwierdza się atrezję przełyku. Zdecydowana większość przypadków OA jest jednak sporadyczna, a ryzyko wystąpienia wady w kolejnej ciąży wynosi około 1%. Możliwa jest diagnoza prenatalna wady na podstawie badania USG płodu, począwszy od 18. tygodnia ciąży. Prawdopodobieństwo wystąpienia atrezji przełyku u noworodka jest zwiększone w przypadku wielowodzia. Potwierdzenie rozpoznania stawiane jest na podstawie zdjęcia rentgenowskiego klatki piersiowej i brzucha dziecka. Leczenie wady jest chirurgiczne; rokowanie bezpośrednio zależy od masy urodzeniowej dziecka i od ewentualnej obecności towarzyszących wad serca. Przed wprowadzeniem chirurgicznych metod leczenia wada była letalna.

context: Przyczyną malformacji typu atrezji przełyku i przetok między tchawicą a przełykiem jest zaburzenie różnicowania prajelita w kierunku przełyku i dróg oddechowych w okresie embriogenezy.
Zawiązek układu oddechowego powstaje około 4. tygodnia z uwypuklenia brzusznej ściany jelita przedniego, poniżej kieszonek skrzelowych, z początku jako bruzda krtaniowo-tchawicza, a następnie jako zachyłek krtaniowo-tchawiczy (respiratory diverticulum). Światło zarodkowych dróg oddechowych i przełyku oddziela przebiegająca w płaszczyźnie czołowej ciała przegroda tchawiczo-przełykowa (esophagotracheal septum), mająca powstać w klasycznym modelu embriogenezy z krawędzi (oesophagal ridges) wyrastających ze ścian bocznych światła i spotykających się w linii pośrodkowej. Model ten jest kwestionowany przez niektórych autorów, według których separacja przełyku i tchawicy zachodzi wskutek zapadnięcia się światła jelita przedniego w płaszczyźnie czołowej, fuzji ścian bocznych i apoptozie powstałej przegrody; hipotezę tę potwierdza stwierdzenie ciałek apoptotycznych w miejscu separacji przełyku i tchawicy.
qas: question: Co odpowiada za malformację typu atrezji przełyku i przetok między tchawicą a przełykiem?
answers: text: zaburzenie różnicowania prajelita w kierunku przełyku i dróg oddechowych w okresie embriogenezy
answer_end: 183
generative_answer: zaburzenie różnicowania prajelita w kierunku przełyku i dróg oddechowych w okresie embriogenezy

question: Z czegi wytwarza się zawiązek układu pokarmowego?
answers: text: z uwypuklenia brzusznej ściany jelita przedniego
answer_end: 288
generative_answer: z uwypuklenia brzusznej ściany jelita przedniego

question: Jak powstaje separacja przełyku i tchawicy, według autorów podważających klasyczny model?
answers: text: wskutek zapadnięcia się światła jelita przedniego w płaszczyźnie czołowej, fuzji ścian bocznych i apoptozie powstałej przegrody
answer_end: 994
generative_answer: wskutek zapadnięcia się światła jelita przedniego w płaszczyźnie czołowej, fuzji ścian bocznych i apoptozie powstałej przegrody

question: Co broni hipotezy autorów kwestionujących model klasyczny?
answers: text: stwierdzenie ciałek apoptotycznych w miejscu separacji przełyku i tchawicy
answer_end: 1093
generative_answer: stwierdzenie ciałek apoptotycznych w miejscu separacji przełyku i tchawicy

question: Kiedy zaczyna się rozwijać układ pokarmowy?
plausible_answers: text: około 4. tygodnia
answer_end: 239
generative_answer: około 4. tygodnia

context: Thomas Holmes w 1869 roku zasugerował możliwości leczenia chirurgicznego wady, ale jednocześnie odradzał próby w tym kierunku. Pierwszej próby operacji udrożnienia przełyku narzędziem przez wytworzoną gastrostomię dokonał Thomas Steele 20 listopada 1888 roku; wysiłki połączenia obu końców cewy przełyku były jednak bezowocne, dziecko zmarło 24 godziny po zakończeniu operacji. Dopiero w 1913 roku Harry Richter zaproponował plan operacji wady, polegający na połączeniu przetoki i anastomozy na obu końcach przełyku: u dwóch noworodków z dostępu przeopłucnowego podwiązał przetokę oskrzelową i założył gastrostomię. Kolejne próby poczynił Lanman w 1936 roku. Jego pacjent przeżył 3 godziny; gdy w 1940 roku opublikował pracę przeglądową dokumentując swoje doświadczenia, żadne z 30 zoperowanych przez niego dzieci nie przeżyło operacji. Pierwsze sukcesy w operacyjnym leczeniu atrezji przełyku odnotowali Leven i Ladd w 1939 roku. Cameron Haight pierwszy na świecie w 1941 roku przeprowadził jednoetapową operację polegającą na połączeniu niedrożnych odcinków metodą „koniec do końca”; 12-dniowy noworodek płci żeńskiej przeżył, mimo poważnych pooperacyjnych powikłań. Wkrótce przeżywalność dzieci z wadami wrodzonymi typu OA/TEF uległa spektakularnej poprawie; we wczesnych latach 50. wynosiła ona 57,6%. W połowie lat 80. śmiertelność spadła do 15%, a w niektórych ośrodkach do poniżej 10%.
qas: question: Czy wykorzystanie metod chirurgicznych w leczeniu tego schorzenia było autorskim pomysłem Thomasa Steele'a?
answers: text: Thomas Holmes w 1869 roku zasugerował możliwości leczenia chirurgicznego wady
answer_end: 77
generative_answer: nie

question: Jaki był rezultat interwencji chirurgicznej przeprowdzonej przez Steele'a?
answers: text: dziecko zmarło 24 godziny po zakończeniu operacji
answer_end: 376
generative_answer: dziecko zmarło 24 godziny po zakończeniu operacji

question: Czego pionierskiego dokonał Haight?
answers: text: pierwszy na świecie w 1941 roku przeprowadził jednoetapową operację polegającą na połączeniu niedrożnych odcinków metodą „koniec do końca”
answer_end: 1084
generative_answer: pierwszy na świecie w 1941 roku przeprowadził jednoetapową operację polegającą na połączeniu niedrożnych odcinków metodą „koniec do końca”

question: Czy stosowane w latach 80. metody leczenia umożliwiały przeżycie więcej niż jednej trzeciej chorych?
answers: text: W połowie lat 80. śmiertelność spadła do 15%, a w niektórych ośrodkach do poniżej 10%
answer_end: 1391
generative_answer: tak