Salamandra czarna

Salamandra czarna (Salamandra atra) – gatunek płaza ogoniastego z rodziny salamandrowatych. Żyje w Alpach i Górach Dynarskich. Wyróżnia się 4 podgatunki, z których jeden uznaje się za niepewny. Podgatunek nominatywny wyróżnia się całkowicie czarnym ubarwieniem, podczas gdy u krytycznie zagrożonej S. a. aurorae grzbiet zdobią żółte plamy. S. a. pasubiensis cechuje się mniejszym natężeniem żółtych plam. Linie te rozdzieliły się prawdopodobnie jeszcze przed ostatnim zlodowaceniem.
Płaz zaadaptował się do klimatu górskiego, w którym żyje. Rozwój młodych przebiega w ciele samicy, na świat wydostają się co 3–4 lata już ukształtowane.

context: Podgatunek S. atra aurorae jest krytycznie zagrożony wyginięciem. Zagrażające mu czynniki podzielić można na dwie grupy. W jednej wymienia się odłów, prowadzony w celu nie tylko handlu i trzymania płazów jako zwierzęta domowe, ale również do celów naukowych. Do drugiej zalicza się destrukcja środowiska naturalnego. Chodzi tutaj o nadmierne zużycie, a więc zmniejszanie się zasobów wodnych strumieni oraz zniszczenie gleby. W przeciwieństwie do zagrożonej wyginięciem S. atra aurorae włoskim populacjom podgatunku S. atra atra nic nie zagraża.
qas: question: Jakie czynniki doprowadziły do wyginięcia S. atra aurorae?
plausible_answers: text: odłów, prowadzony w celu nie tylko handlu i trzymania płazów jako zwierzęta domowe, ale również do celów naukowych. Do drugiej zalicza się destrukcja środowiska naturalnego
answer_end: 315
generative_answer: odłów i destrukcja środowiska naturalnego

question: Czy S. atra atra należy do istot krytycznie zagrożonych wyginięciem?
answers: text: S. atra atra nic nie zagraża
answer_end: 543
generative_answer: nie

question: Ile grup przyczyn, które wpływają na zagrożenie podgatunku, można wyróżnić?
answers: text: dwie
answer_end: 113
generative_answer: dwie

question: Czy rodzaj S. atra aurorae wkrótce wyginie?
plausible_answers: text: Podgatunek S. atra aurorae jest krytycznie zagrożony wyginięciem
answer_end: 64
generative_answer: tak

question: Jaki podgatunek występuje we Włoszech?
answers: text: S. atra atra
answer_end: 527
generative_answer: S. atra atra

context: Sądzi się, że pierwotnie salamandry cechowały się zabarwieniem czarnym w żółte plamy. U dojrzałych płazów kolor taki wynika z obecności naskórkowych ksantoforów czy skórnych irydoforów. Czerń tworzą natomiast naskórkowe i skórne melanofory. Chromatofory takie występują u blisko spokrewnionych z czarną gatunków salamandry. U salamandry czarnej irydofory i ksantofory nie rozwijają się. W efekcie płaz wykazuje jednolicie czarne ubarwienie. Zmiana zajść musiała jeszcze przed wyodrębnieniem się plamkowanego żółto podgatunku S. a. aurorae, jednakże przed rozdzieleniem się linii S. a. atra i S. a. padubiensis. Z biegiem czasu ilość barwy żółtej malała, co doprowadziło do powstania jednolicie czarnych płazów. U podgatunku z Pasubio większość osobników wytwarza kompleksy irydoforów i ksantoforów, jednak niektóre są ich pozbawione. S. a. atra w ogóle rzeczonego kompleksu nie wytwarza, a zauważalne u niektórych osobników ciemnobrązowe plamkowanie stanowi raczej efekt miejscowego braku melanosomów, niż obecności jakichkolwiek innych ciałek barwnikowych. Zmiana zabarwienia przebiegała stopniowo, poprzez zmniejszanie się natężenia żółtego plamkowania, nie mając charakteru gwałtownego. Pozostaje jednak kwestią nierozwiązaną, czy zmiana ta stanowi efekt doboru naturalnego w kierunku melanizmu, czy też przypadkowego dryfu genetycznego podczas plejstoceńskich zmian klimatu. Uważa się, że czarny kolor S. atra nie wiąże się z podobną barwą ciała Salamandra lanzai. Najbliższą krewną salamandry czarnej jest bowiem Salamandra corsica, a nie S. lanzai, której podobne barwa, wielkość i sposób rozrodu stanowią raczej wynik konwergencji.
qas: question: Czy salamandry czarne posiadają żółte kropki?
answers: text: pierwotnie salamandry cechowały się zabarwieniem czarnym w żółte plamy
answer_end: 84
generative_answer: nie

question: Od czego jest uzależnione wystąpienie żółtych plam na ciele salamandry?
answers: text: wynika z obecności naskórkowych ksantoforów czy skórnych irydoforów
answer_end: 184
generative_answer: wynika z obecności naskórkowych ksantoforów czy skórnych irydoforów

question: Dlaczego salamandra czarna nie ma żółtych plam?
answers: text: U salamandry czarnej irydofory i ksantofory nie rozwijają się. W efekcie płaz wykazuje jednolicie czarne ubarwienie
answer_end: 439
generative_answer: U salamandry czarnej irydofory i ksantofory nie rozwijają się. W efekcie płaz wykazuje jednolicie czarne ubarwienie

question: Czy salamandra czarna gwałtownie straciła żółte plamy?
answers: text: Zmiana zabarwienia przebiegała stopniowo, poprzez zmniejszanie się natężenia żółtego plamkowania, nie mając charakteru gwałtownego
answer_end: 1188
generative_answer: nie

question: Dlaczego salamandra czarna wyewoluowała w ten sposób?
plausible_answers: text: Pozostaje jednak kwestią nierozwiązaną, czy zmiana ta stanowi efekt doboru naturalnego w kierunku melanizmu, czy też przypadkowego dryfu genetycznego podczas plejstoceńskich zmian klimatu
answer_end: 1377
generative_answer: Pozostaje jednak kwestią nierozwiązaną, czy zmiana ta stanowi efekt doboru naturalnego w kierunku melanizmu, czy też przypadkowego dryfu genetycznego podczas plejstoceńskich zmian klimatu