Purim

Purim, Purym (פורים – hebr. losy; nazwa pochodzi od akad. „pur” – los, przeznaczenie; jid. purym), Święto Losów (Losowania) – radosne święto żydowskie, które powstało w gminach żydowskich wschodniej diaspory (być może w Suzie) w połowie II wieku p.n.e. Święto upamiętnia biblijną historię opisaną w Księdze Estery, która prawdopodobnie miała miejsce w połowie V w. p.n.e. – wyswobodzenie Żydów z rąk Hamana, dążącego do zgładzenia ich w całej Persji. Haman miał wyznaczyć termin zagłady Żydów poprzez losowanie, a Estera doprowadziła do uwolnienia swego narodu z opresji i wymierzenia kary prześladowcom. W tej biblijnej historii nie jest wymieniane imię Boga, jednak jest ona figurą ucisku i prześladowania, z którego naród żydowski jest wybawiany przez interwencję Boga. Święto obchodzone jest w ostatnią pełnię księżyca przed wiosenną równonocą, która przypada 14 dnia miesiąca adar. W roku przestępnym Purim obchodzone jest w „drugim adar” – miesiącu adar szeni. W takim roku 14 dnia adar obchodzone jest pomniejsze święto, zwane Purim Katan („Mały Purim”). Nie ma szczególnych zasad dotyczących tego dodatkowego święta, jednak ono także winno być przestrzegane przez wyznawców judaizmu, a w dniu tym także nie należy pościć ani obchodzić żałoby. Purim jest jednym z dwóch świąt żydowskich (obok Chanuki) ustanowionych przez rabinów, a niewymienionych w Torze.

context: 14 dnia adar, w sam dzień święta, zakazane są post i publiczna żałoba. Do modlitwy „Osiemnaście błogosławieństw” (Szmone esrej) i modlitwy po posiłku dodaje się jeszcze Al ha-nissim („Za cuda”). Po południu spożywany jest specjalny posiłek, podczas którego nadużywanie alkoholu (adlojada) jest traktowane jako micwa (religijny obowiązek), przez które podkreślana ma być radość z wywyższenia Mardocheusza i śmierci Hamana. Świętu towarzyszą tańce, maskarady i zabawy dla dzieci. W czasie świętowania podawane są trójkątne ciastka, zwane „hamantaszami”, dzieci dostają ciasteczka i „purimowe pieniądze” (jid. purim-gełt), urządzane są widowiska zwane „purimszpilami”. Do zwyczaju należy rozdawanie jałmużny ubogim i wzajemne obdarowywanie się purimowymi prezentami. Żydowski karnawał purimowy nie omija także jesziw, w których przebrani młodzieńcy („purimowi rabini”) wygłaszają żartobliwe wykłady. Podczas święta urządzane są przedstawienia, bale przebierańców, parodie, konkursy piękności. Zasady świętowania opisane są w traktacie talmudycznym „Megilla”.
qas: question: Czego zakazuje się 14 dnia adar?
answers: text: post i publiczna żałoba
answer_end: 69
generative_answer: postu i publicznej żałoby

question: Jaką dodatkową modlitwę odmawia się 14 dnia adar poza Szmone esrej i modlitwy po posiłku?
answers: text: Al ha-nissim
answer_end: 181
generative_answer: Al ha-nissim

question: Czy 14 dnia adar można spożywać alkohol w nadmiernych ilościach?
answers: text: Po południu spożywany jest specjalny posiłek, podczas którego nadużywanie alkoholu (adlojada) jest traktowane jako micwa
answer_end: 315
generative_answer: tak

question: Jak nazywa się tradycyjne trójkątne ciastka podawane 14 dnia adar?
answers: text: hamantaszami
answer_end: 549
generative_answer: hamantaszami

question: Jakie jest zadanie purimowych rabinów podczas 14 dnia adar?
answers: text: wygłaszają żartobliwe wykłady
answer_end: 895
generative_answer: wygłaszają żartobliwe wykłady