Christian Wirth

Christian Wirth (ur. 24 listopada 1885 w Oberbalzheim, zm. 26 maja 1944 w rejonie Koziny) – niemiecki policjant, nazista, SS-Sturmbannführer, inspektor „ośrodków eutanazji” akcji T4, komendant obozu zagłady w Bełżcu, a następnie inspektor obozów zagłady akcji „Reinhardt”, jeden z głównych wykonawców Zagłady Żydów.
Był wieloletnim funkcjonariuszem niemieckiej policji kryminalnej, weteranem I wojny światowej i zdeklarowanym zwolennikiem narodowego socjalizmu. Jako inspektor „ośrodków eutanazji” był jednym z głównych wykonawców programu eksterminacji osób chorych psychicznie i niepełnosprawnych umysłowo, który realizowano w nazistowskich Niemczech od jesieni 1939 roku. W grudniu 1941 roku został przeniesiony do okupowanej Polski, aby wziąć udział w eksterminacji Żydów. Jako komendant pierwszego obozu zagłady w Generalnym Gubernatorstwie opracował i wdrożył mechanizm uśmiercania ofiar oraz reguły postępowania z żydowskimi więźniami. Ze względu na swą brutalność i nieobliczalny charakter budził strach nawet wśród niemieckich esesmanów i strażników z formacji SS-Wachmannschaften. Doświadczenia zdobyte w Bełżcu wdrożył w pozostałych obozach zagłady akcji „Reinhardt”, których inspektorem był od sierpnia 1942 roku. Jednocześnie od grudnia 1942 roku był komendantem obozu pracy na tzw. Flugplatzu w Lublinie.
We wrześniu 1943 roku, gdy akcja „Reinhardt” dobiegała końca, został przeniesiony na wybrzeże Adriatyku. Osiem miesięcy później został zabity przez jugosłowiańskich partyzantów w okolicach Koziny pod Triestem.

context: 22 grudnia 1941 roku Wirth po raz pierwszy pojawił się w Bełżcu. W tym czasie budowa obozu nie była jeszcze zakończona. Na początku stycznia 1942 roku powrócił na krótko do Niemiec, aby zrekrutować członków personelu obozowego. Pierwszych dziesięciu, swoich byłych podwładnych z akcji T4, sprowadził z „ośrodka eutanazji” w Bernburgu. Z relacji świadków wynika, że Wirth podczas pobytu w Bełżcu chodził ubrany w zielony mundur kapitana policji, prawdopodobnie ze względu na fakt, że w tym czasie w policji posiadał wyższy stopień niż w SS. Zamieszkał poza terenem obozu, w murowanym domu przy ul. Lwowskiej, który uprzednio należał do Polskich Kolei Państwowych. W tym samym budynku urządzono również obozową komendanturę.
qas: question: W jakim celu wrócił do Niemiec?
answers: text: aby zrekrutować członków personelu obozowego
answer_end: 226
generative_answer: aby zrekrutować członków personelu obozowego

question: Kiedy powrócił do Bełżca?
plausible_answers: text: 22 grudnia 1941
answer_end: 15
generative_answer: 22 grudnia 1941

question: Ile osób sprowadził z Bernburga?
answers: text: dziesięciu
answer_end: 249
generative_answer: Dziesięć

question: Dlaczego chodził po Bełżcu ubrany w mundur policyjny?
answers: text: prawdopodobnie ze względu na fakt, że w tym czasie w policji posiadał wyższy stopień niż w SS
answer_end: 538
generative_answer: prawdopodobnie ze względu na fakt, że w tym czasie w policji posiadał wyższy stopień niż w SS

question: Czy mieszkał na obszarze obozu?
answers: text: Zamieszkał poza terenem obozu
answer_end: 569
generative_answer: nie

context: Latem 1942 roku, w związku z koniecznością przyspieszenia tempa eksterminacji, Wirth został przeniesiony do Lublina i mianowany inspektorem wszystkich obozów zagłady, które utworzono w ramach akcji „Reinhardt” (niem. Inspekteur der SS-Sonderkommandos „Aktion Reinhardt”). Nowe stanowisko objął z dniem 1 sierpnia. Razem z nim do Lublina udał się Oberhauser. Biuro nowego inspektoratu ulokowano w budynku przy ul. Spokojnej 1, w którym mieścił się także sztab akcji „Reinhardt”. Na stanowisku komendanta obozu w Bełżcu Wirtha zastąpił jego przyjaciel z czasów przedwojennych, Gottlieb Hering.
qas: question: Jakie stanowisko objął Wirth w 1942?
answers: text: inspektorem wszystkich obozów zagłady, które utworzono w ramach akcji „Reinhardt”
answer_end: 209
generative_answer: inspektorem wszystkich obozów zagłady, które utworzono w ramach akcji „Reinhardt”

question: Z jakiego powodu w 1942 roku Wirth musiał przenieść się do Lublina?
answers: text: przyspieszenia tempa eksterminacji
answer_end: 77
generative_answer: ze względu na przyspieszenie tempa eksterminacji

question: Kiedy dokładnie Wirth został inspektorem wszystkich obozów?
answers: text: 1 sierpnia
answer_end: 312
generative_answer: 1 sierpnia 1942

question: Przy jakiej ulicy znajdował się dom Wirtha w Lublinie?
plausible_answers: text: Spokojnej 1
answer_end: 424
generative_answer: Spokojnej 1

question: Kto był komendantem w Bełżcu?
answers: text: Gottlieb Hering
answer_end: 590
generative_answer: Gottlieb Hering