Katedra św. Marcina i Mikołaja w Bydgoszczy

Katedra św. Marcina i Mikołaja w Bydgoszczy – katolicki kościół zbudowany w XV w. w stylu gotyckim w Bydgoszczy; kościół farny, katedra diecezji bydgoskiej, sanktuarium Matki Bożej Pięknej Miłości.
Stanowi najwartościowszy zabytek staropolskiej architektury Bydgoszczy oraz doskonale wpisuje się w nadrzeczny klimat miasta. Zawiera dwa czczone i koronowane wizerunki maryjne: obraz Matki Bożej Pięknej Miłości (1467) w ołtarzu głównym oraz obraz Matki Bożej Szkaplerznej (1700) w ołtarzu nawy północnej.

context: W latach 1819–1829 dokonano gruntownej renowacji kościoła finansowanej ze środków Królestwa Prus. Podczas prac renowacyjnych usunięto część wyposażenia oraz rozebrano trzy zrujnowane kaplice boczne. Uratowano czwartą, od strony północnej (św. Fabiana i św. Sebastiana), pod nowym wezwaniem Świętego Krzyża. Z dawnych ołtarzy zachowano zaledwie trzy (Najświętszej Marii Panny, św. Barbary, św. Fabiana i św. Sebastiana). Ubytki uzupełniono ołtarzami ze zlikwidowanych klasztorów bydgoskich. Liczba tych obiektów wzrosła w farze do 10, a następnie zmalała do 7. Dwa ołtarze boczne – św. Rocha i św. Antoniego Padewskiego – przejęto z kościoła pobernardyńskiego, dwa kolejne – Matki Boskiej Szkaplerznej i św. Józefa – z kościoła karmelitów (wszystkie z XVII–XVIII w.) W tabernakulum ołtarza św. Antoniego, który pozyskano z kościoła pobernardyńskiego, odziedziczono relikwie w postaci siedemnastu kości Jedenastu Tysięcy świętych Dziewic, towarzyszek świętej Urszuli. Z karmelickiego kościoła mariackiego przejęto również rokokową ambonę z wizerunkiem Stanisława Bydgosty oraz cztery stalle z 18 siedziskami. Wyremontowaną świątynię oddano ponownie do użytku w 1831 r. i ponownie konsekrowano. Dodatkowo przed 1875 r. w rejonie dawnej kaplicy św. Szczepana postawiono neogotycką przybudówkę.
qas: question: Kiedy odbył się kompleksowy remont kościoła?
answers: text: 1819–1829
answer_end: 18
generative_answer: 1819–1829

question: Ile ołtarzy ze starego budynku zatrzymano?
answers: text: trzy
answer_end: 348
generative_answer: trzy

question: Skąd pozyskano brakujące ołtarze?
answers: text: ze zlikwidowanych klasztorów bydgoskich
answer_end: 488
generative_answer: ze zlikwidowanych klasztorów bydgoskich

question: Jakie ołtarze uzyskano z kościoła pobernardyńskiego?
answers: text: św. Rocha i św. Antoniego Padewskiego
answer_end: 618
generative_answer: św. Rocha i św. Antoniego Padewskiego

question: Jakie świętości towarzyszek Urszuli zdobyto?
answers: text: kości Jedenastu Tysięcy świętych Dziewic
answer_end: 935
generative_answer: kości Jedenastu Tysięcy świętych Dziewic

context: Główną ozdobę prezbiterium kościoła stanowił ołtarz główny (wielki), nad którym bezpośrednią pieczę sprawował każdorazowy proboszcz parafii farnej. Ołtarz ten istniał od początku istnienia świątyni, czyli od XIV wieku. Pobożności prywatnej i korporacyjnej (cechowej, brackiej) służyły natomiast ołtarze boczne, usytuowane w prezbiterium, nawach oraz czterech kaplicach, przymurowanych do prezbiterium i korpusu nawowego w ciągu XV–XVII wieku. Miewały one własnych kapelanów (ołtarzystów), rekrutowanych zazwyczaj z kręgu farnych wikariuszy. Liczba ołtarzy podlegała wahaniom, od trzech w wieku XV do piętnastu w połowie XVIII stulecia (w 1597 r. było ich 11, w 1636 r. – 13, a w 1700 r. – znowu 11). Razem z kaplicami przetrwały do początku XIX wieku. Trzy z nich (Najświętszej Marii Panny, św. Barbary, św. Fabiana i św. Sebastiana) zachowało się do czasów obecnych.
qas: question: W którym wieku zbudowano Katedrę św. Marcina i Mikołaja w Bydgoszczy?
answers: text: XIV
answer_end: 211
generative_answer: XIV

question: W jaki sposób przytwierdzone do prezbiterium były ołtarze boczne Katedry?
plausible_answers: text: przymurowanych
answer_end: 384
generative_answer: przymurowanych

question: Z jakich kręgów wybierany był zwykle ołtarzysta?
answers: text: farnych wikariuszy
answer_end: 539
generative_answer: farnych wikariuszy

question: Które z dawnych kaplic nadal znajdują się w Katedrze?
answers: text: Najświętszej Marii Panny, św. Barbary, św. Fabiana i św. Sebastiana
answer_end: 832
generative_answer: Najświętszej Marii Panny, św. Barbary, św. Fabiana i św. Sebastiana

question: Pod czyją opieką znajdował się ołtarz wielki?
answers: text: proboszcz parafii farnej
answer_end: 146
generative_answer: proboszcza parafii farnej