Kodeks Watykański

Kodeks Watykański (łac. Codex Vaticanus, oznaczany symbolami B albo 03 według systemu Gregory-Aland, δ 1 według systemu von Sodena) – rękopis Starego i Nowego Testamentu, jeden z czterech wielkich kodeksów biblijnych. Pisany jest grecką uncjałą na pergaminie. Paleograficznie datowany jest na IV wiek. Nazwa kodeksu pochodzi od miejsca przechowywania, symbol B nadał jeszcze Wettstein, symbol 03 – Gregory. Również na liście rękopisów Septuaginty według Alfreda Rahlfsa otrzymał symbol B. Od ponad 500 lat przechowywany jest w Bibliotece Watykańskiej (Gr. 1209).
Kodeks stał się znany dzięki korespondencji Erazma z prefektami Biblioteki Watykańskiej, jednak jego tekst długo nie był dostępny. Wyciągi tekstu rękopisu wykonywano niedokładnie, z licznymi błędami i było to powodem wielu nieporozumień. Dopiero w końcu XIX wieku tekst rękopisu stał się w pełni dostępny dla badań.
Jest jednym z najstarszych i najlepszych rękopisów greckiej Biblii, do chwili odkrycia Kodeksu Synajskiego nie miał rywala na świecie. Krytycy tekstu wysoko oceniają tekst rękopisu i jest jednym z najczęściej wydawanych manuskryptów. Kodeks zachował się do dziś w bardzo dobrym stanie, ponieważ nie był zbyt często używany.

context: Griesbach w roku 1777 sporządził listę dziewięciu rękopisów, które są konieczne dla odtworzenia tekstu aleksandryjskiego: C, L, K, 1, 13, 33, 69, 106 i 118. Kodeks Watykański nie znalazł się na tej liście. W 1796 w drugim wydaniu swego greckiego Nowego Testamentu Griesbach dodał do tej listy Kodeks Watykański, jako świadek tekstu aleksandryjskiego dla Marka, Łukasza, Jana i końcowych partii ewangelii Mateusza. W dalszym ciągu był przekonany, że pierwsza połowa Mateusza kodeksu reprezentuje tekst zachodni.
qas: question: Jakie rękopisy Greisbach uznał za niezbędne do rekonstrukcji tekstu aleksandryjskiego?
answers: text: C, L, K, 1, 13, 33, 69, 106 i 118
answer_end: 155
generative_answer: C, L, K, 1, 13, 33, 69, 106 i 118

question: Kiedy Griesbach po raz pierwszy opublikował listę rękopisów?
answers: text: 1777
answer_end: 21
generative_answer: w 1777

question: Kiedy Griesbach postanowił wzbogacić listę o Kodeks Watykański?
answers: text: W 1796
answer_end: 212
generative_answer: W 1796

question: W jakim celu badacz postanowił wzbogacić listę o Kodeks Watykański?
answers: text: jako świadek tekstu aleksandryjskiego dla Marka, Łukasza, Jana i końcowych partii ewangelii Mateusza
answer_end: 412
generative_answer: jako świadek tekstu aleksandryjskiego dla Marka, Łukasza, Jana i końcowych partii ewangelii Mateusza

question: Jaki styl reprezentuje całość kodeksu Mateusza według badacza?
plausible_answers: text: zachodni
answer_end: 509
generative_answer: zachodni

context: Przed XIX wiekiem żaden z uczonych nie został dopuszczony do studiowania lub wydawania jego tekstu, w rezultacie tego uczeni nie byli świadomi rzeczywistej wartości kodeksu. W owym czasie rozpowszechnione było podejrzenie, że jego tekst nosi liczne interpolacje łacińskiej tradycji tekstu. John Mill w swojej Prolegomenie (1707) napisał: „in Occidentalium gratiam a Latino scriba exaratum” (sporządzony przez łacińskiego skrybę dla zachodniego świata). Mill nie widział nawet potrzeby, by tekst kodeksu został skolacjonowany. Wettstein nie był nawet zainteresowany, by poznać tekst kodeksu bądź niektóre jego warianty tekstowe. Sądził, że kodeks nie ma żadnego autorytetu (sed ut vel hoc constaret codicem nullius esse auctoritatis) i nie mógłby mu dopomóc w podejmowaniu decyzji tekstowych. Pomimo tego w 1751 roku Wettstein nadał dla kodeksu symbol B (ze względu na wiek), podczas gdy dla Kodeksu Aleksandryjskiego – A, dla Kodeksu Efrema – C, dla Kodeksu Bezy – D. Od tej pory, aż do odkrycia Kodeksu Synajskiego, kodeks zajmował drugą pozycję na liście rękopisów Nowego Testamentu.
qas: question: Dlaczego uczeni nie zdawali sobie pierwotnie sprawy z tego, jaką wartość posiadał Kodeks Watykański?
answers: text: Przed XIX wiekiem żaden z uczonych nie został dopuszczony do studiowania lub wydawania jego tekstu
answer_end: 98
generative_answer: Przed XIX wiekiem żaden z uczonych nie został dopuszczony do studiowania lub wydawania jego tekstu

question: Jaki pogląd na temat kodeksu był popularny wśród uczonych przed XIX wiekiem?
answers: text: jego tekst nosi liczne interpolacje łacińskiej tradycji tekstu
answer_end: 288
generative_answer: jego tekst nosi liczne interpolacje łacińskiej tradycji tekstu

question: Czy Wettsteinowi zależało, aby uzyskać dostęp do zawartości Kodeksu Watykańskiego?
answers: text: Wettstein nie był nawet zainteresowany, by poznać tekst kodeksu bądź niektóre jego warianty tekstowe
answer_end: 626
generative_answer: nie

question: Dlaczego Wettsteinowi nie zależało na przeczytaniu tego kodeksu?
answers: text: Sądził, że kodeks nie ma żadnego autorytetu (sed ut vel hoc constaret codicem nullius esse auctoritatis) i nie mógłby mu dopomóc w podejmowaniu decyzji tekstowych
answer_end: 790
generative_answer: Sądził, że kodeks nie ma żadnego autorytetu (sed ut vel hoc constaret codicem nullius esse auctoritatis) i nie mógłby mu dopomóc w podejmowaniu decyzji tekstowych

question: Dlaczego Wettstein nadał temu kodeksowi symbol A?
plausible_answers: text: ze względu na wiek
answer_end: 872
generative_answer: ze względu na wiek