Rodzina Karola IV

Rodzina Karola IV (hiszp. La familia de Carlos IV) – zbiorowy portret olejny namalowany przez hiszpańskiego malarza Francisca Goyę przedstawiający króla Karola IV Burbona z najbliższą rodziną. Obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Prado w Madrycie.
W obliczu wydarzeń rewolucji francuskiej i ich konsekwencji dla ustroju monarchicznego, królewska para zamówiła portret mający świadczyć o sile i trwałości hiszpańskiej dynastii Burbonów. Goya rozpoczął pracę nad szkicami przygotowawczymi do tego dzieła wiosną 1800 roku. Z dziesięciu wykonanych szkiców zachowało się pięć, które są przechowywane w zbiorach Prado. Ostateczna wersja portretu przedstawiająca 14 postaci została namalowana w okresie między czerwcem 1800 a grudniem 1801 roku, kiedy obraz przedstawiono królowi.
Dzieło łączy w sobie różnorodne doświadczenia nabyte przez Goyę podczas wieloletniej pracy portrecisty. Jest to także jedna z jego najbardziej złożonych kompozycji, której najistotniejszymi poprzednikami są dwa grupowe portrety królewskie: Rodzina Filipa V Louisa-Michela van Loo (1743) i Panny dworskie Velázqueza (1656), a także zaginione dzieło Jacopa Amigoniego Ferdynand VI i Barbara Braganza ze swoim dworem. Istotnymi walorami obrazu są: użycie światła, redukcja przestrzennych punktów odniesienia i subtelne przedstawianie osobowości, które podkreśla zdolność artysty do psychologicznej analizy portretowanych postaci.

context: Z dziesięciu szkiców wykonanych przez Goyę w Aranjuez zachowało się jedynie pięć oryginałów (w zbiorach Prado: Infantka Maria Józefa, Infant Karol Maria Izydor, Infant Franciszek de Paula Burbon, Infant Antoni Burbon i Ludwik I Parmeński) oraz kilka kopii wykonanych przez Augustina Esteve znajdujących się w różnych muzeach i prywatnych kolekcjach (m.in. Infantka Maria Ludwika Burbon w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku). Szkic Ferdynand, książę Asturii dawniej uważany za kopię, obecnie jest uznawany za oryginał uzupełniony owalną ramą i wykończony przez innego malarza. Wszystkie szkice charakteryzuje widoczny czerwonawy podkład. Fizjonomia postaci jest oddana z jeszcze większą precyzją niż na ostatecznym obrazie, widać, że szkice posłużyły artyście do wnikliwej analizy twarzy portretowanych. Szkice zostały przedstawione rodzinie królewskiej i zaakceptowane. Możliwe, że powstał także szkic przygotowawczy ostatecznego dzieła, który się nie zachował.
qas: question: Ile szkiców stworzył Goya w Aranjuez?
answers: text: dziesięciu
answer_end: 12
generative_answer: Dziesięć

question: Jakie szkice Goi z Aranjuez znajdują się w Muzeum Prado?
answers: text: Infantka Maria Józefa, Infant Karol Maria Izydor, Infant Franciszek de Paula Burbon, Infant Antoni Burbon i Ludwik I Parmeński
answer_end: 237
generative_answer: Infantka Maria Józefa, Infant Karol Maria Izydor, Infant Franciszek de Paula Burbon, Infant Antoni Burbon i Ludwik I Parmeński

question: W jakim muzeum można podziwiać szkic "Infantka Maria Ludwika Burbon"?
answers: text: w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku
answer_end: 428
generative_answer: w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku

question: Dlaczego naszkicowany portret księcia Austrii uznawany jest obecnie za falsyfikat?
plausible_answers: text: wykończony przez innego malarza
answer_end: 580
generative_answer: wykończony przez innego malarza

question: Czy szkice uzyskały aprobatę członków rodziny królewskiej?
answers: text: Szkice zostały przedstawione rodzinie królewskiej i zaakceptowane
answer_end: 874
generative_answer: tak

context: Rodzina Karola IV i Panny dworskie wykazują liczne podobieństwa, takie jak włączenie autoportretu malarza do kompozycji, czy obecność dwóch symetrycznie zawieszonych obrazów na ścianie w tle, a także liczne różnice. Brytyjski historyk sztuki Nigel Glendinning przypuszcza, że Goya umieścił samego siebie za wielkim płótnem na wzór Panien dworskich, aby oddać hołd Velázquezowi. Jednak w przeciwieństwie do niego Goya umieścił się na najdalszym planie, w cieniu swoich monarchów. Według Camona Aznara, Goya nie zdołał stworzyć równie złożonej gry światła i perspektyw jak Velázquez w Pannach Dworskich. Ograniczając przestrzeń wyeliminował także elementy barokowe, które posiadał obraz Velázqueza. Panny dworskie charakteryzuje oryginalny efekt iluzji i niedopowiedzenia czy zagadki stworzony poprzez odbicie pary królewskiej w lustrze oraz motyw pracującego malarza. Możliwe, że w wersji Goi lustro było ustawione w miejscu widza, naprzeciwko malarza i portretowanych osób. W ten sposób Goya, który znajduje się za plecami malowanych postaci, mógł faktycznie widzieć ich twarze i malować z tego miejsca. Ponadto, portretowana rodzina mogła jednocześnie obserwować siebie w lustrze i dokonywać bieżącej samooceny. W ten sposób portret Goi nie byłby wizją malarza, ale wyobrażeniem portretowanych osób o sobie samych.
qas: question: Dlaczego, zdaniem Glendinninga, Goya namalował na obrazie przedstawiającym Rodzinę Karola IV swoją własną sylwetkę?
answers: text: aby oddać hołd Velázquezowi
answer_end: 376
generative_answer: aby oddać hołd Velázquezowi

question: W jakim miejscu sceny przedstawionej na obrazie namalował samego siebie Goya?
answers: text: na najdalszym planie, w cieniu swoich monarchów
answer_end: 477
generative_answer: na najdalszym planie, w cieniu swoich monarchów

question: Jakie przykładowe podobieństwa łączą obraz Goi z obrazem Velázqueza?
answers: text: włączenie autoportretu malarza do kompozycji, czy obecność dwóch symetrycznie zawieszonych obrazów na ścianie w tle
answer_end: 190
generative_answer: włączenie autoportretu malarza do kompozycji, czy obecność dwóch symetrycznie zawieszonych obrazów na ścianie w tle

question: Jakie elementy obrazu Goi składają się na efekt iluzji i niedopowiedzenia wywoływany przez to dzieło?
plausible_answers: text: odbicie pary królewskiej w lustrze oraz motyw pracującego malarza
answer_end: 865
generative_answer: odbicie pary królewskiej w lustrze oraz motyw pracującego malarza

question: Jakie umiejscowienie lustra umożliwiłoby Goi obserwowanie twarzy rodziny królewskiej?
answers: text: w miejscu widza, naprzeciwko malarza i portretowanych osób
answer_end: 972
generative_answer: w miejscu widza, naprzeciwko malarza i portretowanych osób