Kaplica zamkowa pw. św. Tomasza Kantuaryjskiego w Raciborzu

Kaplica zamkowa pw. św. Tomasza Kantuaryjskiego (inaczej Tomasza Becketa, tzw. perła gotyku śląskiego lub śląska Sainte-Chapelle) – wybudowana pod koniec XIII w., mieści się we wschodnim skrzydle zamku w Raciborzu-Ostrogu. Budowla pierwotnie wybudowana w stylu gotyckim, posiada jednak elementy barokowe i neogotyckie.
W latach 1288–1416 przy kaplicy znajdowała się kolegiata, którą ufundował biskup wrocławski Tomasz II. Świątynię wielokrotnie trawiły pożary, m.in. w 1519, 1637 czy w 1858 r. W 1988 r. w wyniku prac renowacyjnych znaleziono tzw. Mapę Schneidera, na której widniał odręcznie naniesiony, legendarny tunel prowadzący pod Odrą. W kaplicy znajdowały się najprawdopodobniej relikwie Tomasza Becketa lub św. Stanisława.

context: W XIV wieku prawdopodobnie w zamku nie rezydował już żaden z trzech kanoników, ponieważ biskup Przecław zobowiązał do przebywania na zamku przez okres jednego roku przynajmniej jednego kanonika. Jego zadaniem było pilnowanie relikwii, sprzętu i szat liturgicznych. W 1308 r. książę Leszek został fundatorem prebendy z ołtarza św. Małgorzaty, a także przekazał władzę sądowniczą nad kolonistami mieszkający w osadzie zamkowej w ręce kanoników. 27 lutego 1359 r. biskup wrocławski Przecław postanowił, że kanonicy z kaplicy zamkowej będą podlegać bezpośrednio władzy biskupstwa wrocławskiego. Oprócz tego biskup ustalił wygląd ich stroju oraz zarządził, że co roku mają się stawić przed kapitułą wrocławską w okresie wspomnienia św. Tomasza. Mieli także składać sprawozdania z działalności fundacji biskupa Tomasza II. Biskup ze swojej strony zobowiązał się do ochrony prawnej kanoników, kaplicy oraz jej dóbr. Wszystko zostało spisane w specjalnym dokumencie, który podkreśla wielką rangę raciborskiej kolegiaty na tutejszym zamku.
qas: question: Jaką pracę miał wykonywać kanonik na zamku?
answers: text: pilnowanie relikwii, sprzętu i szat liturgicznych
answer_end: 263
generative_answer: pilnowanie relikwii, sprzętu i szat liturgicznych

question: Co zakupił książę Leszek do zamku?
answers: text: prebendy z ołtarza św. Małgorzaty
answer_end: 340
generative_answer: prebendę z ołtarza św. Małgorzaty

question: Czy kanonicy zarządzali kolonistami zamieszkującymi okolice zamku?
answers: text: przekazał władzę sądowniczą nad kolonistami mieszkający w osadzie zamkowej w ręce kanoników
answer_end: 441
generative_answer: tak

question: Biskupowi z jakiego miasta będą podlegać kanonicy?
answers: text: wrocławskiego
answer_end: 589
generative_answer: Z Wrocławia

question: Jakie obowiązki miał biskup Tomasz II?
plausible_answers: text: składać sprawozdania z działalności fundacji
answer_end: 796
generative_answer: składać sprawozdania z działalności fundacji

context: W miejscu pojednania biskupa wrocławskiego Tomasza II i księcia wrocławskiego Henryka IV Probusa stoi obecnie na pamiątkę tego wydarzenia pomnik Zgody w Starej Wsi. Wtedy też kaplica otrzymała rzadkie wezwanie św. Tomasza Becketa, którego relikwie zostały prawdopodobnie sprowadzone na zamek. Przy kolegiacie posługę sprawowało trzech kanoników oraz kilku wikariuszy, których źródłem utrzymania była dziesięcina z kilku wsi księstw raciborskiego, opolskiego i cieszyńskiego. Oprócz tego duchowni przy kolegiacie byli kanclerzami i sekretarzami oraz nauczycielami i wychowawcami książęcych dzieci. Na początku XIV wieku do kaplicy zostało dobudowane skrzydło zamku książęcego. W 1309 r. wzmiankowany zostaje ołtarz św. Małgorzaty. W XIV wieku kaplica została dodatkowo poszerzona o kruchtę.
qas: question: W miejscu jakiego wydarzenia wybudowano pomnik Zgody?
answers: text: pojednania biskupa wrocławskiego Tomasza II i księcia wrocławskiego Henryka IV Probusa
answer_end: 96
generative_answer: pojednania biskupa wrocławskiego Tomasza II i księcia wrocławskiego Henryka IV Probusa

question: Kto został patronem tej kaplicy po wzniesieniu tam pomnika Zgody?
answers: text: św. Tomasza Becketa
answer_end: 229
generative_answer: św. Tomasz Becket

question: Z czego utrzymywali się duchowni sprawujący tam posługę?
answers: text: dziesięcina z kilku wsi księstw raciborskiego, opolskiego i cieszyńskiego
answer_end: 473
generative_answer: dziesięciny z kilku wsi księstw raciborskiego, opolskiego i cieszyńskiego

question: Jaka część tej kaplicy została wzniesiona na początku piętnastego wieku?
plausible_answers: text: skrzydło zamku książęcego
answer_end: 674
generative_answer: skrzydło zamku książęcego

question: Czym, poza sprawowaniem posługi zajmowali się tamtejsi duchowni?
answers: text: byli kanclerzami i sekretarzami oraz nauczycielami i wychowawcami książęcych dzieci
answer_end: 595
generative_answer: byli kanclerzami i sekretarzami oraz nauczycielami i wychowawcami książęcych dzieci