Saddam Husajn

Saddam Husajn Abd al-Madżid at-Tikriti (arab. ‏صدام حسين عبد المجيد التكريتي‎; ur. 28 kwietnia 1937 w Al-Audży, zm. 30 grudnia 2006 w Al-Kazimijja) – iracki prawnik i polityk, jedyny Marszałek Iraku, dyktatorski prezydent Iraku w latach 1979–2003 oraz sekretarz generalny irackiego oddziału Partii Baas i przewodniczący irackiej Rady Dowództwa Rewolucji, zbrodniarz wojenny.
Do władzy doszedł po objęciu władzy w Iraku przez partię Baas, oficjalnie głoszącą socjalizm arabski i panarabizm. Saddam odegrał znaczącą rolę w zamachu stanu przygotowanym przez tę partię w 1968. W latach 70. z jego inicjatywy znacjonalizowano przemysł naftowy w większości należący do zachodnich korporacji. Z pieniędzy pochodzących z ropy w szybkim tempie rozwinął gospodarkę Iraku. Husajn otoczył się w rządzie politykami wywodzącymi się z sunnickiej mniejszości kraju. Formalnie objął rządy w 1979, wtedy też miało miejsce apogeum jego władzy.
W 1980 rozpoczął wojnę z Iranem która trwała do 1988 i do której był mniej lub bardziej jawnie namawiany oraz wspierany militarnie i politycznie przez USA oraz ZSRR obawiające się rozprzestrzenienia się irańskiej rewolucji islamskiej. W 1988 przeprowadził Operację Al-Anfal, w trakcie której użyto broni chemicznej przeciwko kurdyjskim formacjom zbrojnym oraz ludności cywilnej.
Po zakończeniu wojny z Iranem stracił poparcie Zachodu, został natomiast otoczony czcią przez część mieszkańców świata arabskiego. Obalony w 2003 w wyniku inwazji międzynarodowej koalicji na czele z USA i Wielką Brytanią. W 2006 powieszony na podstawie wyroku Sądu Najwyższego.

context: Przywódcy ZSRR, USA i państw Europy Zachodniej bardziej niż Iraku obawiali się rozprzestrzenienia irańskiej rewolucji islamskiej. Dlatego, mniej lub bardziej jawnie, zachęcali Saddama do wojny z Iranem i wspierali go politycznie oraz militarnie. W zakres dostaw wchodziły najnowsze technologie oraz broń, również chemiczna (gaz musztardowy) i biologiczna (wąglik). Husajn zachęcony przez światowe mocarstwa uznał, że wojna zakończy się szybkim zwycięstwem Iraku i 22 września 1980 rozpoczął inwazję na Iran. Celem ataku miało być nie tylko umocnienie pozycji Iraku w Zatoce Perskiej, ale też w całym świecie arabskim. Husajn dążył do odzyskania kontroli Iraku nad obszarem Szatt al-Arab, który ten ostatni niegdyś utracił na rzecz Iranu. W czasie działań wojennych Irak, przy milczącym poparciu krajów zachodnich, masowo używał swego chemicznego arsenału. Według anonimowego źródła amerykańskiego, Irak użył informacji wywiadowczych CIA dla podniesienia efektywności ataku.
qas: question: Czego najbardziej bały się ZSRR, USA i Europa Zachodnia?
plausible_answers: text: rozprzestrzenienia irańskiej rewolucji islamskiej
answer_end: 128
generative_answer: rozprzestrzenienia irańskiej rewolucji islamskiej

question: Kogo Państwa Zachodnie i ZSRR podżegały do wszczęcia wojny z Iranem?
answers: text: Saddama
answer_end: 183
generative_answer: Saddama

question: Kiedy Saddam wszczął działania militarne wymierzone w Iran?
answers: text: 22 września 1980
answer_end: 480
generative_answer: 22 września 1980

question: Co wykorzystał Irak do optymalizacji ataku zgodnie z doniesieniami?
answers: text: informacji wywiadowczych CIA
answer_end: 936
generative_answer: informacji wywiadowczych CIA

question: Co Państwa Zachodnie i ZSRR dostarczały Husajnowi?
answers: text: najnowsze technologie oraz broń
answer_end: 303
generative_answer: najnowsze technologie oraz broń

context: W październiku 2002 Amerykanie przyjęli strategię polegającą na opłaceniu Irakijczyków, którzy zabiją Husajna. 20 marca 2003 Amerykanie przygotowali zamach na jego życie. W dom na przedmieściach stolicy, w którym znajdował się Saddam, uderzyła rakieta Tomahawk. Decyzję o zamachu na życie wydał osobiście prezydent George W. Bush. Husajn jednak przeżył zamach. Utracił faktyczną władzę w wyniku ataku USA i jego sojuszników na Irak wiosną 2003. W odpowiedzi na amerykańskie bombardowania odpowiedział bombardowaniem Kuwejtu i wezwał do prowadzenia antyamerykańskiego dżihadu. W okresie na krótko po inwazji nie został aresztowany i ukrywał się wraz ze zwolennikami. Inwazję potępił Bahrajn, który zaoferował Husajnowi azyl. W okresie bezpośrednio po zajęciu Bagdadu pojawiła się taśma wideo pokazująca ponoć Saddama Husajna w dniu zdobycia miasta, 9 kwietnia. Później rozpowszechniano liczne taśmy wideo i audio z wystąpieniami Saddama Husajna, lecz ich autentyczność była niepotwierdzona. Obaj synowie Husajna zginęli 22 lipca 2003 w wyniku amerykańskiego ataku powietrznego na ich kryjówkę. 13 grudnia 2003 ok. 18:27, po ośmiu miesiącach poszukiwań Saddam Husajn został pojmany przez amerykańskich żołnierzy na farmie oddalonej 15 kilometrów od jego rodzinnego Tikritu. Znaleziono go leżącego w głębokiej na dwa metry ziemiance z wentylacją. Niedaleko kryjówki stała taksówka z 750 tysiącami dolarów w bagażniku. Były prezydent Iraku nie stawiał oporu. Prezydentowi co prawda azyl oferowały Zjednoczone Emiraty Arabskie, Husajn wybrał jednak pozostanie w kraju do końca. 30 czerwca 2004 doszło do formalnego przekazania Husajna i jedenastu jego współpracowników władzom irackim.
qas: question: Co zakładał plan działania Amerykanów z października 2002 roku?
answers: text: opłaceniu Irakijczyków, którzy zabiją Husajna
answer_end: 109
generative_answer: opłacenie Irakijczyków, którzy zabiją Husajna

question: Jaka rakieta została użyta do zbombardowania kryjówki jego synów?
plausible_answers: text: Tomahawk
answer_end: 260
generative_answer: Tomahawk

question: Jakie państwo ucierpiało w wyniku odwetu za amerykańskie ataki?
answers: text: Kuwejtu
answer_end: 523
generative_answer: Kuwejt

question: W jakiej kryjówce został w końcu odnaleziony?
answers: text: głębokiej na dwa metry ziemiance z wentylacją
answer_end: 1342
generative_answer: głębokiej na dwa metry ziemiance z wentylacją

question: Komu został przekazany po tym jak zatrzymali go Amerykanie?
answers: text: władzom irackim
answer_end: 1679
generative_answer: władzom irackim