Sandakańskie marsze śmierci

Sandakańskie marsze śmierci (ang. Sandakan Death Marches) – przymusowa ewakuacja alianckich jeńców wojennych więzionych w obozie jenieckim w Sandakanie na Borneo Północnym, przeprowadzona przez Cesarską Armię Japońską w 1945 roku, w ostatniej fazie wojny na Pacyfiku, zakończona eksterminacją ponad 99% jeńców.
W styczniu 1945 roku w związku z obawami przed aliancką inwazją oraz zniszczeniem lotniska, przy którego budowie pracowali jeńcy, dowództwo japońskiej 37. Armii postanowiło przenieść jeńców na zachodnie wybrzeże protektoratu. Ze względu na fakt, iż alianci panowali na morzu i w powietrzu, ewakuacja została przeprowadzona drogą lądową. Pierwsza grupa jeńców wyruszyła z Sandakanu 28 stycznia, druga – 29 maja, a trzecia – 15 czerwca. Przemarsz przez bagna i pokryte gęstą puszczą góry zamienił się w „marsz śmierci”, podczas którego Australijczycy i Brytyjczycy masowo ginęli z wyczerpania lub z rąk strażników. Ostatecznie zamiast do odległego o 400 km celu – Tuaran, jeńcy dotarli tylko do Ranau na 250. kilometrze szlaku. Niezdolnych do marszu pozostawiono w Sandakanie, gdzie wszyscy zmarli z głodu i chorób lub zostali zabici przez strażników. Niemal wszyscy jeńcy, którym udało się dotrzeć do Ranau, także zmarli lub zostali wymordowani.
Spośród 2434 Australijczyków i Brytyjczyków, których więziono w Sandakanie, przeżyło zaledwie sześciu. Byli to wyłącznie Australijczycy i wszyscy byli uciekinierami. Powszechnie uważa się, że „sandakańskie marsze śmierci” były największą pojedynczą zbrodnią, której ofiarą padli australijscy żołnierze podczas II wojny światowej.
Z ustaleń australijskiej badaczki Lynette Ramsay Silver wynika, że znaczna liczba jeńców więzionych w Sandakanie mogłaby ocaleć, gdyby doszła do skutku planowana akcja ich uwolnienia – operacja „Kingfisher”. Na skutek opóźnień i błędów popełnionych przez dowództwo australijskiego Services Reconnaissance Department, przede wszystkim z powodu złego rozpoznania, miała ona zostać jednak odwołana. Po wojnie, w obawie przed skandalem, australijskie dowództwo miało celowo zatajać te fakty, utrzymując, że operacja była niewykonalna i nigdy nie wyszła poza stadium rozważań. Jednocześnie odpowiedzialnością za pozostawienie jeńców na łasce Japończyków fałszywie obarczono amerykańskiego generała Douglasa MacArthura. Z tezami Silver nie zgadza się część australijskich autorów, w tym Paul Ham.

context: W połowie kwietnia, w związku ze zmniejszeniem liczby jeńców, wszystkich Brytyjczyków przeniesiono z obozu nr 2 do obozu nr 1, w którym dotąd zamieszkiwali wyłącznie Australijczycy. Dla jeńców brytyjskich przeznaczono osobną strefę, ogrodzoną drutem kolczastym. Mniej więcej w tym samym czasie Hoshijima otrzymał rozkazy z Kuchingu, nakazujące ewakuować wszystkich jeńców do Ranau. Wkrótce inspekcję w Sandakanie przeprowadził przedstawiciel sztabu 37. Armii, płk Nikoichi Takayama. Oceniwszy na własne oczy, w jakim stanie znajdują się jeńcy, zgodził się z argumentami Hoshijimy, iż jeńcy nie powinni być przenoszeni do Ranau, lecz do Kemansi nad rzeką Labuk – położonego znacznie bliżej i dostępnego dla żeglugi śródlądowej. 26 kwietnia w Sandakanie odebrano dwa rozkazy ze sztabu 37. Armii. Pierwszy nakazywał przenieść jeńców do Kemansi. Drugi odwoływał Hoshijimę ze stanowiska komendanta, mianując na jego miejsce kpt. Takuo Takakuwę.
qas: question: Dlaczego brytyjscy więźniowie zostali w kwietniu przeniesieni do obozu nr 1?
answers: text: w związku ze zmniejszeniem liczby jeńców
answer_end: 60
generative_answer: w związku ze zmniejszeniem liczby jeńców

question: Osoby jakiej narodowości przebywały na terenie obozu nr 1, zanim pojawili się tam Brytyjczycy?
answers: text: Australijczycy
answer_end: 180
generative_answer: Australijczycy

question: Gdzie miał ewakuować wszystkich więźniów Hoshijima, zgodnie z poleceniem z Kuchingu?
answers: text: do Ranau
answer_end: 380
generative_answer: do Ranau

question: Kto zastąpił Hoshijimę, kiedy ten został zwolniony ze stanowiska komendanta?
answers: text: Takuo Takakuwę
answer_end: 938
generative_answer: Takuo Takakuwa

question: Dokąd ostatecznie przeniesiono jeńców?
plausible_answers: text: do Kemansi nad rzeką Labuk
answer_end: 659
generative_answer: do Kemansi nad rzeką Labuk