Choroby genetyczne człowieka

Choroby genetyczne człowieka – grupa chorób uwarunkowanych genetycznie występujących u człowieka; upośledzające sprawność życiową, powodujące odchylenia od stanu prawidłowego (statystycznej normy), które mogą być przekazywane jako cecha dziedziczna z pokolenia na pokolenie lub powstawać de novo na skutek zmian i zaburzeń w mechanizmach przekazywania cech dziedzicznych. Powstałe de novo zmiany mogą być przekazywane potomstwu jako cecha (choroba) dziedziczna. Mogą być spowodowane aberracjami strukturalnymi chromosomów, zmianami liczbowymi oraz mutacjami genowymi.
Podział chorób genetycznych jest oparty tradycyjnie na podstawowych prawach dziedziczenia. Wyróżnia się choroby jednogenowe, które są dziedziczone zgodnie z prawami Mendla i uwarunkowane treścią informacyjną jednego genu, tj. w obrębie pary alleli, występujących w określonym locus genowym. Wśród nich wyróżnia się autosomalne recesywne, autosomalne dominujące i sprzężone z chromosomem płciowym żeńskim X, zwykle określane jako sprzężone z płcią. Kolejną grupę stanowią choroby wielogenowe, warunkowane współdziałaniem wielu genów umiejscowionych w różnych loci. Często objawy tych chorób występują na skutek interakcji z czynnikami środowiskowymi i ujawniają się dopiero wówczas, gdy nasilenie działania tych czynników osiągnie pewną wartość progową, dlatego też mówi się o chorobach wieloczynnikowych. Pojęcia choroby wieloczynnikowe i choroby wielogenowe w wielu pracach naukowych czy podręcznikach są stosowane zamiennie i granica pomiędzy nimi jest płynna. Ostatnią ważną grupę stanowią choroby występujące w związku z nieprawidłowościami liczby (aberracje liczbowe) lub struktury chromosomów (aberracje strukturalne), czyli choroby chromosomalne lub aberracje chromosomalne.

context: Zespół Wolframa jest rzadką (częstość występowania szacuje się na 1:770 000, a nosicielstwo mutacji na 1:354) chorobą neurodegeneracyjną. Poznano dotąd trzy typy choroby: FWS1, FWS2 oraz postać mitochondrialnąWOLFRAM SYNDROME, MITOCHONDRIAL FORM w bazie Online Mendelian Inheritance in Man (ang.) (mutacje w mtDNA). Dwa pierwsze typy dziedziczą się autosomalnie recesywnie, zaś typ trzeci – po linii matczynej. Molekularną etiopatogenezę u większości chorych z zespołem Wolframa są różnego rodzaju mutacje genu WFS1 zlokalizowanego na chromosomie 4 w locus 4p16.1. Rzadsza postać zespołu (WSF2) związana jest z mutacjami genu CISD2 w locus 4q22-q24. Stwierdza się współwystępowanie objawów: moczówki prostej pochodzenia ośrodkowego (diabetes insipidus), cukrzycy (diabetes mellitus), zaniku nerwu wzrokowego, jedno- lub obustronnie (optic atrophy), głuchoty (deafness) o charakterze czuciowo-nerwowym. Do objawów neurologicznych należą: oczopląs, opóźnienie umysłowe, zaburzenia hematologiczne, drgawki, ataksja, atonia dróg moczowych, neuropatia obwodowa, demencja, depresja, psychoza, zespół Parinaud, zmiany atroficzne w mózgu.
qas: question: W jaki sposób dziedziczony jest Zespół Wolframa?
answers: text: Dwa pierwsze typy dziedziczą się autosomalnie recesywnie, zaś typ trzeci – po linii matczynej
answer_end: 409
generative_answer: Dwa pierwsze typy dziedziczą się autosomalnie recesywnie, zaś typ trzeci – po linii matczynej

question: Mutacje jakiego genu odpowiadają za rzadziej występującą postać zespołu?
answers: text: CISD2 w locus 4q22-q24
answer_end: 648
generative_answer: CISD2 w locus 4q22-q24

question: Jakie są wiążące się z nim objawy neurologiczne?
answers: text: oczopląs, opóźnienie umysłowe, zaburzenia hematologiczne, drgawki, ataksja, atonia dróg moczowych, neuropatia obwodowa, demencja, depresja, psychoza, zespół Parinaud, zmiany atroficzne w mózgu
answer_end: 1129
generative_answer: oczopląs, opóźnienie umysłowe, zaburzenia hematologiczne, drgawki, ataksja, atonia dróg moczowych, neuropatia obwodowa, demencja, depresja, psychoza, zespół Parinaud, zmiany atroficzne w mózgu

question: Ile typów tego zespołu jest znanych naukowcom?
answers: text: trzy
answer_end: 156
generative_answer: trzy

question: Jak nazywa się najrzadsza choroba genetyczna?
plausible_answers: text: Zespół Wolframa
answer_end: 15
generative_answer: Zespół Wolframa