Elasmozaur

Elasmozaur (Elasmosaurus) – rodzaj plezjozaura żyjącego w Ameryce Północnej w kampanie (kreda późna), około 80,5 miliona lat temu. Pierwszy okaz odkryto w 1867 w Kansas blisko Fort Wallace, wysłano go do amerykańskiego paleontologa Cope’a, który na jego podstawie wyróżnił nowy rodzaj i gatunek, ten ostatni nazwał E. platyurus w 1868. Nazwa rodzajowa oznacza „cienkopłytowy jaszczur”, natomiast epitet gatunkowy znaczy „płaskoogonowy”. Cope pierwotnie zrekonstruował szkielet zwierzęcia, umieszczając głowę na ogonie, który to błąd nagłośnił paleontolog Marsh, rywal Cope’a w wojnie o kości. Odkryto tylko jeden niekompletny szkielet elasmozaura. Składa się on z niepełnej czaszki, kręgosłupa, obręczy kończyn piersiowej i miednicznej. Obecnie wyróżnia się pojedynczy gatunek, inne zaliczane dawniej do omawianego rodzaju uznaje się za niepewne bądź też przeniesiono je do innych rodzajów.
Elasmozaur miał 10,3 m długości. Cechowało go opływowe ciało o wiosłowatych kończynach, krótki ogon, niewielka głowa na końcu niezwykle długiej szyi, osiągającej 7,1 m długości. Wraz ze swym krewnym Albertonectes należał do najbardziej długoszyich zwierząt, jakie kiedykolwiek żyły, miał też najwięcej kręgów szyjnych: 72. Czaszka była smukła, trójkątna, na przedzie miała duże, przypominające kły zęby, z tyłu zęby były mniejsze. Każda kość przedszczękowa miała przypuszczalnie po 6 zębów, kość szczękowa 14, natomiast kość zębowa – 19. Większość kręgów szyjnych cechowało spłaszczenie boczne, a wzdłuż boków przebiegał podłużny grzebień bądź kil.
Od nazwy elasmozaura wywodzi się nazwa rodziny elasmozaurów. Elasmozaur był pierwszym rozpoznanym członkiem tej grupy długoszyich plezjozaurów. Członkowie wspomnianej rodziny dobrze zaadaptowali się do wodnego trybu życia. Pływali za pomocą płetw. Wbrew wcześniejszym wyobrażeniom nie mieli zbyt giętkiej szyi, nie potrafili wystawiać jej do góry ponad powierzchnię wody. Nie wiadomo do czego służyły im tak długie szyje – być może spełniały jakąś funkcję związaną ze zdobywaniem pokarmu. Elasmozaur prawdopodobnie żywił się niewielkimi rybami i morskimi bezkręgowcami, chwytając je długimi zębami. Przedstawiciele rodziny mogli wykorzystywać gastrolity, pomagające im w trawieniu. Elasmosaurus pochodzi z formacji Pierre Shale, reprezentującej osady morskie Morza Środkowego Zachodu.

context: W 1869 Cope opisał naukowo i narysował kości elasmozaura. Preprint zawierał rekonstrukcję szkieletu, którą badacz wcześniej zaprezentował na spotkaniu ANSP we wrześniu 1868. Przedstawiała ona Elasmosaurus z krótką szyją i długim ogonem, inaczej, niż inne plezjozaury. Autor ów nie miał też pewności, gdzie należało umieścić kończyny tylne. Półtora roku później na spotkaniu ANSP (marzec 1870) amerykański paleontolog Joseph Leidy, mentor Cope’a, zauważył, że w owej rekonstrukcji czaszkę umieszczono na złym końcu kręgosłupa elasmozaura: zamiast na szyi zamontowana została na końcu ogona. Cope widocznie przyjął, że kręgi, przy których znaleziono szczękę i żuchwę muszą reprezentować odcinek szyjny, nie zauważając, iż obrotnik i atlas są na badanym okazie na drugim końcu kręgosłupa i nie biorąc pod uwagę, że szczęki mogły być przemieszczone pośmiertnie. Leidy uznał także elasmozaura za identycznego z Discosaurus, którego to plezjozaura odkrył i opisał w 1851.
qas: question: Czym wyróżniał się spośród innych plezjozaurów Elasmosaurus w rekonstrukcji Cope'a?
answers: text: krótką szyją i długim ogonem
answer_end: 235
generative_answer: krótką szyją i długim ogonem

question: Kto spostrzegł, że w swojej rekonstrukcji Cope błędnie rozmieścił kończyny tylne?
plausible_answers: text: Joseph Leidy
answer_end: 429
generative_answer: Joseph Leidy

question: Kim był Leidy dla Copa?
answers: text: mentor
answer_end: 437
generative_answer: mentorem

question: Z czego mogła wynikać pomyłka Cope'a przy błędnym rozmieszczeniu głowy Elasmosaurusa?
answers: text: widocznie przyjął, że kręgi, przy których znaleziono szczękę i żuchwę muszą reprezentować odcinek szyjny, nie zauważając, iż obrotnik i atlas są na badanym okazie na drugim końcu kręgosłupa i nie biorąc pod uwagę, że szczęki mogły być przemieszczone pośmiertnie
answer_end: 856
generative_answer: widocznie przyjął, że kręgi, przy których znaleziono szczękę i żuchwę muszą reprezentować odcinek szyjny, nie zauważając, iż obrotnik i atlas są na badanym okazie na drugim końcu kręgosłupa i nie biorąc pod uwagę, że szczęki mogły być przemieszczone pośmiertnie

question: Kiedy po raz pierwszy Cope zaprezentował swoją wersję rekonstrukcji szkieletu Elasmosaurusa?
plausible_answers: text: we wrześniu 1868
answer_end: 172
generative_answer: we wrześniu 1868