Krążowniki liniowe typu Renown

Krążowniki liniowe typu Renown – seria dwóch brytyjskich krążowników liniowych, noszących nazwy „Renown” i „Repulse”, wybudowanych dla Royal Navy w czasie I wojny światowej, pozostających w służbie w okresie międzywojennym i uczestniczących w działaniach II wojny światowej.
Wybudowane w latach 1915–1916 z inspiracji admirała Johna Fishera, zostały zaprojektowane według jego wskazań przez Głównego Konstruktora Admiralicji, sir Eustace'a d'Eyncourta. Wodowanie „Renowna” odbyło się 4 marca 1916 roku, „Repulse” spłynął z pochylni wcześniej, 8 stycznia. Oba weszły do służby wkrótce po bitwie jutlandzkiej, która obnażyła braki konstrukcyjne tej klasy okrętów. Podczas I wojny światowej jedynie „Repulse” miał okazję do starcia z przeciwnikiem, podczas II bitwy koło Helgolandu 17 listopada 1917 roku. W okresie dwudziestolecia międzywojennego obie jednostki były poddawane wielu modyfikacjom, co przyniosło im żartobliwe nazwy „Repair” i „Refit” („Naprawa” i „Przeróbka”). Obie były też wykorzystywane w celach reprezentacyjnych: „Repulse” towarzyszył „Hoodowi” w wokółziemskim rejsie w latach 1923–1924, „Renown” kilkakrotnie służył jako jacht rodziny królewskiej w jej zamorskich podróżach.
Krążowniki liniowe typu Renown wzięły czynny udział w działaniach morskich II wojny światowej. Oba uczestniczyły w poszukiwaniach niemieckiego pancernika kieszonkowego „Admiral Graf Spee” w 1939 roku, kampanii norweskiej oraz pościgu za „Bismarckiem”. Pod koniec 1941 roku „Repulse” został wysłany na Daleki Wschód, gdzie wraz z pancernikiem „Prince of Wales” utworzył Force Z, mający w zamyśle powstrzymać japoński ekspansjonizm w rejonie Azji Południowo-Wschodniej. 10 grudnia 1941 roku został zatopiony przez japońskie samoloty bombowo-torpedowe w bitwie pod Kuantanem. „Renown” operował na wodach europejskich, w składzie Home Fleet oraz Force H. Wziął udział w bitwie koło przylądka Spartivento, osłonie kilku konwojów arktycznych i wsparciu operacji Torch. W 1944 roku został przydzielony do Floty Wschodniej na Oceanie Indyjskim, gdzie działał przeciwko Japończykom. W 1945 roku powrócił na wody macierzyste i został skierowany na remont, a po zakończeniu wojny przesunięty do rezerwy. W 1948 roku sprzedano go na złom.

context: W czerwcu 1918 roku Rada Admiralicji podjęła decyzję o przeprowadzeniu na obu krążownikach modernizacji, aby wyeliminować niedostatki opancerzenia tak szybko, jak to będzie możliwe. Pierwszy do stoczni trafił „Repulse”, na którym prowadzono prace stoczniowe pomiędzy grudniem 1918 a styczniem 1921 roku. W ich trakcie zainstalowano w miejscu dotychczasowego pasa pancernego grubszy (do 229 mm), zdjęty z przebudowywanego na lotniskowiec nieukończonego ex-chilijskiego pancernika „Almirante Cochrane”. Zdemontowany pancerz 152 mm przeniesiono wyżej na burtę, w wyniku czego zaślepiono dolny rząd iluminatorów na śródokręciu, co odtąd odróżniało „Repulse” od bliźniaczego „Renowna”. Powiększono również bąble przeciwtorpedowe, co zwiększyło szerokość okrętu do 30,81 m, zdemontowano podwodne wyrzutnie torpedowe, instalując w zamian cztery stałe zdwojone zespoły wyrzutni nawodnych. W tym samym czasie odeskowano pokład. Koszt modernizacji przekroczył 800 000 funtów. „Renown” został poddany przebudowie w okresie od czerwca 1923 do sierpnia 1926 roku. Dodatkowy pancerz o tej samej, co na „Repulse” grubości (229 mm) został położony poniżej dotychczasowego pasa pancernego grubości 152 mm, tworząc dodatkową ochronę przeciwtorpedową. Poprawiono także opancerzenie poziome, a łączna masa dodatkowych płyt pancernych wyniosła około 1600 ton. Szerokość okrętu wzrosła do 31,19 m. Wzmocniono też uzbrojenie przeciwlotnicze, a całkowity koszt modernizacji wyniósł 979 927 funtów szterlingów.
qas: question: W jakim okresie trwała renowacja "Repulse"?
answers: text: pomiędzy grudniem 1918 a styczniem 1921
answer_end: 297
generative_answer: pomiędzy grudniem 1918 a styczniem 1921

question: Gdzie przemieszczono pancerz 152 mm?
answers: text: wyżej na burtę
answer_end: 556
generative_answer: wyżej na burtę

question: Co pozwalało na rozróżnienie "Repulse" od "Renown"?
answers: text: zaślepiono dolny rząd iluminatorów na śródokręciu
answer_end: 622
generative_answer: zaślepiono dolny rząd iluminatorów na śródokręciu

question: Co umieszczono na okręcie w zamian za wyrzutnie torpedowe?
answers: text: cztery stałe zdwojone zespoły wyrzutni nawodnych
answer_end: 879
generative_answer: cztery stałe zdwojone zespoły wyrzutni nawodnych

question: Jaką kwotę poświęcono na renowację "Repulse"?
answers: text: 800 000 funtów
answer_end: 964
generative_answer: 800 000 funtów

context: Głównym uzbrojeniem artyleryjskim krążowników liniowych typu Renown było sześć dział BL 15 inch Mk I kalibru 381 mm (15 cali) o długości lufy 42 kalibry, rozmieszczonych w trzech dwudziałowych wieżach Mk I* na „Renownie”, a dwóch Mk I i jednej Mk I* na „Repulse” (według części źródeł także ten ostatni miał trzy wieże Mk I*), dwóch na dziobie, w superpozycji (nazwanych kolejno „A” i „B”), trzeciej („Y”) na rufie. Główną różnicą konstrukcyjną obu typów wież był odmienny system transportu amunicji z magazynów do podajnika, zewnętrznie różniły się kształtem czołowej płyty pancernej. Przy projektowanej wyporności normalnej 26 500 ts osie luf działowych znajdowały się: dla wieży „A” 10,7 m, „B” 13,7 m, zaś „Y” 7 m ponad konstrukcyjną linią wodną. Armaty Mk I, skonstruowane w 1912 roku i zastosowane na wielu ciężkich okrętach Royal Navy, od pancerników typów Queen Elizabeth i Revenge, po „Hooda” i „Vanguarda”, były uważane za najlepsze ciężkie działa Royal Navy. Mogły wystrzeliwać pociski przeciwpancerne lub burzące o masie 879 kg na maksymalną odległość 24 370 m z prędkością wylotową 749 m/s przy maksymalnym kącie podniesienia 20° i szybkostrzelności do 2 strzałów na minutę z każdej lufy. W płaszczyźnie poziomej każda z wież mogła obracać się w zakresie po 150° na każdą burtę, z prędkością 2° na sekundę, w pionowej zakres wynosił od -5° do +20° (po modernizacji 30°), a prędkość elewacji 5° na sekundę. Zarówno obrót jak i elewacja zapewniane były przez mechanizm hydrauliczny. Amunicja rozdzielnego ładowania, po 120 jednostek na lufę, była przechowywana w komorach amunicyjnych pod wieżami, przy czym magazyny ładunków miotających znajdowały się powyżej magazynów pocisków.
qas: question: Co stanowiło główne uzbrojenie artyleryjskie tego typu okrętów?
answers: text: sześć dział BL 15 inch Mk I kalibru 381 mm (15 cali) o długości lufy 42 kalibry
answer_end: 152
generative_answer: sześć dział BL 15 inch Mk I kalibru 381 mm (15 cali) o długości lufy 42 kalibry

question: Czym z zewnątrz różniły się od siebie wieże Mk I* i Mk I?
answers: text: kształtem czołowej płyty pancernej
answer_end: 584
generative_answer: kształtem czołowej płyty pancernej

question: W którym roku skonstruowane zostały wieże Mk I*?
plausible_answers: text: 1912
answer_end: 784
generative_answer: 1912

question: Z jaką prędkością wylotową mogły strzelać działa Mk I*?
plausible_answers: text: 749 m/s
answer_end: 1102
generative_answer: 749 m/s