Kinematografia polska

Kinematografia polska – ogół produkcji i dystrybucji filmowej na terenie Polski, przez którą rozumiane są: w latach 1894–1918 – ziemie polskie znajdujące się pod zaborami: Prusy Zachodnie, Wielkie Księstwo Poznańskie, Kraj Nadwiślański, Ziemie Zabrane oraz Królestwo Galicji i Lodomerii; w latach 1918–1939 – terytorium II Rzeczypospolitej; w latach 1939–1945 – tereny Polskiego Państwa Podziemnego (a także kinematografia powstała na zlecenie polskiego rządu na uchodźstwie); od roku 1945 – terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz III Rzeczypospolitej.
Historia kinematografii w Polsce sięga roku 1894, kiedy Kazimierz Prószyński stworzył pleograf. W Polsce ostatecznie upowszechnił się jednak kinematograf wynaleziony przez braci Lumière. Za pierwszy zachowany polski film fabularny uznaje się obraz Pruska kultura z 1908 roku. Właściwa rozbudowa polskiego przemysłu filmowego dokonała się po odzyskaniu przez państwo polskie niepodległości i zjednoczeniu ziem trzech zaborów. W kinematografii w Polsce lat 20. i 30. XX wieku twórcy filmów podejmowali głównie tematykę patriotyczną i miłosną.
II wojna światowa przerwała rozwój kinematografii w Polsce. Po wojnie przemysł filmowy został odbudowany, ale produkcji filmowej wespół z centralizacją narzucone zostały sztywne reguły socrealizmu. Przełomem w powojennym kinie polskim było stworzenie struktury zespołów filmowych oraz pojawienie się nowej formacji filmowej, tak zwanej polskiej szkoły filmowej, która dokonała artystycznego rozrachunku z bolesnymi problemami z czasów II wojny światowej. Po odejściu od szkoły polskiej w kinie lat 60. i 70. XX wieku znaczną oglądalnością cieszyły się nakręcone wówczas filmowe adaptacje szeregu dzieł literackich. Rodzący się sprzeciw wobec ograniczeń artystycznych narzuconych przez PZPR doprowadził do powstania odrębnego nurtu artystycznego, który został nazwany kinem moralnego niepokoju. Ostateczny kres jego istnienia przyniosło wprowadzenie stanu wojennego, po czym mainstream polskiej kinematografii zwrócił się w kierunku kina komercyjnego. Po upadku systemu komunistycznego w Polsce i po transformacji ustrojowej nastąpił krótki okres załamania przemysłu filmowego, po czym polska kinematografia stopniowo dostosowała się do wymogów gospodarki rynkowej. Zespoły filmowe zostały zastąpione przez studia filmowe, a polskie kina szeroko otworzyły się na rynek zachodni.

context: Wojna i okupacja doprowadziły do zniszczenia polskiej kinematografii. Władze komunistyczne, które objęły władzę w Polsce po wojnie, rozpoczęły szybką odbudowę przemysłu filmowego, licząc na wykorzystanie kina do propagandy politycznej w polskim społeczeństwie. 13 listopada 1945 na mocy dekretu rządowego utworzono państwowe przedsiębiorstwo „Film Polski”, podlegające bezpośrednio Ministerstwu Kultury i Sztuki. Miało ono wyłączność na produkcję filmów w kraju oraz dystrybucję filmów zagranicznych. W tym samym roku zostało utworzone pierwsze atelier filmowe w historii kinematografii polskiej. Natomiast trzy lata później powstała Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa w Łodzi, pierwsza instytucja publiczna prowadząca edukację w zakresie sztuki filmowej.
qas: question: Dlaczego władze komunistyczne chciały odnowić działalność polskiej kinematografii?
answers: text: licząc na wykorzystanie kina do propagandy politycznej
answer_end: 234
generative_answer: liczyli na wykorzystanie kina do propagandy politycznej

question: Co wpłynęło na dewastację polskiej kinematografii?
answers: text: Wojna i okupacja
answer_end: 16
generative_answer: Wojna i okupacja

question: Jaka jednostka sprawowała piecze nad "Filmem Polskim"?
answers: text: Ministerstwu Kultury i Sztuki
answer_end: 411
generative_answer: Ministerstwo Kultury i Sztuki

question: Czy "Film Polski" miał prywatnego właściciela?
answers: text: państwowe przedsiębiorstwo „Film Polski”
answer_end: 355
generative_answer: nie

question: Gdzie swoją siedzibę miał "Film Polski"?
plausible_answers: text: w Łodzi
answer_end: 673
generative_answer: w Łodzi

context: Przed II wojną światową przemysł filmowy, narodzony wraz z powstaniem wytwórni Sfinks, nie był stabilny. Brakowało wielkich koncernów filmowych, a branżę cechowało rozproszenie produkcji i jej niska wydajność (w latach 1919–1939 146 spółek wyprodukowało 321 filmów, czyli przeciętnie 2–3 na każde studio). Wówczas większą rolę od reżyserów odgrywali producenci. Kręcenie przeciętnego filmu trwało niemal miesiąc. Ówczesne obrazy realizowano głównie w dekoracjach znajdujących się w halach filmowych, taśmę filmową wykupując od kompanii Eastman Kodak. Od 1930 roku standardem stał się film dźwiękowy. Po wyniszczającej dla kinematografii II wojnie światowej branża filmowa przeszła stopniową odbudowę. Początkowo cechowała ją bardzo niska wydajność pracy: mimo powstania atelier w 1948 roku wyprodukowano jedynie dwa filmy pełnometrażowe. Dopiero po wprowadzeniu zespołów filmowych oraz decentralizacji produkcji filmy polskie stały się tańsze w produkcji – nad jednym filmem w 1958 roku pracowało 71 osób, podczas gdy trzy lata wcześniej – 216. Wynikiem tego była długotrwała hossa polskiej branży filmowej. Załamała się ona w 1980 roku, jednak w latach 80. branża polska jak na swoje warunki była płodna – w szczytowym okresie w 1984 roku wyprodukowano 35 filmów pełnometrażowych, natomiast w 1985 roku – 40. Od lat 90. kinematografia polska przeżyła restrukturyzację, pojawiły się też nowe formy dystrybucji filmowej – od kaset wideo, przez płyty CD i DVD aż po internetowe formy udostępniania. Produkcja filmowa w latach 2000–2010 wzrosła z 25 do 35 filmów.
qas: question: Ile zwykle zajmowało stworzenie polskiej produkcji filmowej przed drugą wojną światową?
answers: text: niemal miesiąc
answer_end: 411
generative_answer: niemal miesiąc

question: Jaka firma odpowiadała najczęściej za dostarczanie taśmy filmowej w Polsce, przed II wojną światową?
answers: text: Eastman Kodak
answer_end: 549
generative_answer: Eastman Kodak

question: Czy po 1930 roku większość polskich filmów była kręcona z dźwiękiem?
answers: text: Od 1930 roku standardem stał się film dźwiękowy
answer_end: 598
generative_answer: tak

question: Jakie posunięcia sprawiły, że koszty produkcji polskich filmów zmalały?
answers: text: wprowadzeniu zespołów filmowych oraz decentralizacji produkcji
answer_end: 911
generative_answer: wprowadzenie zespołów filmowych oraz decentralizacja produkcji

question: Ile filmów krótkometrażowych zostało wyprodukowanych w Polsce w 1984 roku?
plausible_answers: text: 35
answer_end: 1256
generative_answer: 35