Rak gruczołu krokowego

Rak gruczołu krokowego, rak prostaty, rak stercza – pierwotny nowotwór złośliwy gruczołu krokowego pochodzenia nabłonkowego. Jest to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych u ludzi, pod względem zapadalności u mężczyzn ustępujący jedynie rakowi płuca. Najczęstszym podtypem histopatologicznym jest gruczolakorak zrazikowy. Do czynników ryzyka rozwoju choroby zalicza się wiek, wywiad rodzinny obciążający w kierunku tego nowotworu oraz przynależność rasową i etniczną. Wczesny rak stercza nie daje żadnych objawów, natomiast jeśli one występują, to są podobne do objawów łagodnego rozrostu tego gruczołu i obejmują bolesne oddawanie moczu, w tym uczucie pieczenia, wrażenie stałego parcia na mocz, trudności w rozpoczęciu mikcji, wąski strumień moczu, częste oddawanie go w nocy, bóle w kroczu i w podbrzuszu, niekiedy zatrzymanie moczu.
W związku z upowszechnieniem się oznaczenia stężenia swoistego antygenu sterczowego (PSA) większość przypadków choroby jest rozpoznawana w stadium bezobjawowym. Rozpoznanie jest oparte o badanie histopatologiczne materiału tkankowego pobranego podczas biopsji, którą wykonuje się z powodu nieprawidłowego stężenia PSA lub stwierdzenia nieprawidłowości w badaniu przez odbytnicę. Wybór metody leczenia zależy od stopnia zaawansowania choroby, ocenionej kategorii ryzyka choroby, obciążeń chorobami współistniejącymi, wieku chorego i oceny wpływu leczenia na jakość życia chorego. W miejscowo ograniczonym raku prostaty (czyli występującym tylko w obrębie tego gruczołu) postępowanie może polegać na aktywnym nadzorze (aktywnej obserwacji) jako jedynym środku, radykalnym wycięciu stercza (radykalnej prostatektomii) lub radykalnej radioterapii. Leczenie choroby zaawansowanej z przerzutami opiera się na hormonoterapii polegającej na chirurgicznym lub farmakologicznym zablokowaniu produkcji androgenów nazywanym ablacją androgenową. W celu uzyskania ablacji androgenowej podaje się agonisty lub antagonisty gonadoliberyny. Pojawienie się oporności na hormonoterapię jest nazywane opornością na kastrację; w jej leczeniu stosuje się docetaksel, abirateron, enzalutamid, sipuleucel-T lub radioaktywny 223Ra.

context: PSA jest markerem swoistym dla stercza, jednak nieswoistym dla samego raka gruczołu krokowego. Wzrost stężenia PSA, poza rakiem stercza, stwierdza się również w chorobach nienowotworowych, w tym w łagodnym rozroście gruczołu krokowego, zapaleniu gruczołu krokowego lub po zabiegach w zakresie stercza, w tym również po cewnikowaniu pęcherza moczowego. Większość chorych (nawet 75%) z podwyższonym stężeniem PSA nie choruje na raka gruczołu krokowego, a jest ono związane z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego lub jego zapaleniem.
qas: question: O czym może świadczyć wysokie stężenie PSA?
answers: text: rakiem stercza, stwierdza się również w chorobach nienowotworowych
answer_end: 187
generative_answer: raku stercza, chorobach nienowotworowych

question: Co może świadczyć o powstaniu zapalenia prostaty?
answers: text: Wzrost stężenia PSA
answer_end: 114
generative_answer: Wzrost stężenia PSA

question: Jaki odsetek pacjentów z wyższym PSA nie jest obciążonych rakiem gruczołu krokowego?
answers: text: 75%
answer_end: 380
generative_answer: 75%

context: Rak gruczołu krokowego charakteryzuje się zróżnicowanym przebiegiem klinicznym, u części chorych choroba manifestuje agresywny przebieg, dający przerzuty i prowadzący do śmierci chorego, ale u znacznej części przebiega stosunkowo łagodnie. Zatem nie wszyscy chorzy z miejscowo ograniczonym rakiem gruczołu krokowego wymagają i odnoszą korzyści z leczenia, a jest ono konieczne u chorych z chorobą z cechami wskazującymi na jej agresywną historię naturalną. Z kolei szerokie stosowanie oznaczenia stężenia PSA u mężczyzn bez jakichkolwiek objawów choroby spowodowało częste rozpoznawanie nieistotnych klinicznie przypadków raka gruczołu krokowego, czyli niemających wpływu na długość życia. Aktywny nadzór polega na okresowym monitorowaniu przebiegu choroby u chorych z potencjalnie uleczalnym rakiem gruczołu krokowego w celu odroczenia leczenia radykalnego, aż do ewentualnego wykrycia bardziej agresywnego nowotworu lub progresji choroby. Strategia aktywnego nadzoru pozwala leczyć jedynie klinicznie istotne przypadki raka gruczołu krokowego oraz jednocześnie unikać niepotrzebnego leczenia u chorych nieodnoszących korzyści z takiego leczenia.
qas: question: Czy choroba ta często ma łagodny przebieg?
answers: text: ale u znacznej części przebiega stosunkowo łagodnie
answer_end: 238
generative_answer: tak

question: Na czym opiera się aktywny nadzór w przypadku tej choroby?
answers: text: okresowym monitorowaniu przebiegu choroby u chorych z potencjalnie uleczalnym rakiem gruczołu krokowego w celu odroczenia leczenia radykalnego, aż do ewentualnego wykrycia bardziej agresywnego nowotworu lub progresji choroby
answer_end: 939
generative_answer: okresowym monitorowaniu przebiegu choroby u chorych z potencjalnie uleczalnym rakiem gruczołu krokowego w celu odroczenia leczenia radykalnego, aż do ewentualnego wykrycia bardziej agresywnego nowotworu lub progresji choroby

question: Co w przypadku tej choroby osiąga się dzięki stosowaniu strategii aktywnego nadzoru? 
answers: text: leczyć jedynie klinicznie istotne przypadki raka gruczołu krokowego oraz jednocześnie unikać niepotrzebnego leczenia u chorych nieodnoszących korzyści z takiego leczenia
answer_end: 1146
generative_answer: leczy się jedynie klinicznie istotne przypadki raka gruczołu krokowego oraz jednocześnie unika się niepotrzebnego leczenia u chorych nieodnoszących korzyści z takiego leczenia

question: Czy w przypadku wykrycia tej choroby zawsze należy niezwłocznie rozpocząć leczenie?
answers: text: nie wszyscy chorzy z miejscowo ograniczonym rakiem gruczołu krokowego wymagają i odnoszą korzyści z leczenia
answer_end: 354
generative_answer: nie

question: W jaki sposób można zdiagnozować tę chorobę nawet u osób, które nie mają żadnych objawów?
answers: text: stosowanie oznaczenia stężenia PSA
answer_end: 508
generative_answer: stosując oznaczenie stężenia PSA