Mamut kolumbijski

Mamut kolumbijski (Mammuthus columbi) – wymarły gatunek trąbowca, mamut zamieszkujący Amerykę Północną od obszarów dzisiejszych północnych stanów USA aż do Kostaryki w epoce plejstocenu. Należał do ostatnich gatunków mamutów, linii zapoczątkowanej przez Mammuthus subplanifrons we wczesnym pliocenie. Wyewoluował z mamuta stepowego, który dostał się na kontynent północnoamerykański z Azji około półtora miliona lat temu. Mamut karłowaty z kalifornijskich Channel Islands wyewoluował właśnie z mamuta kolumbijskiego. Natomiast najbliższym współczesnym krewnym tego zwierzęcia jest słoń indyjski.
Osiągając 4 m wysokości w kłębie i ważąc od 10 ton, mamut kolumbijski należał do największych gatunków mamutów. Miał długie, zakrzywione ciosy i cztery trzonowce, zastępowane sześciokrotnie w ciągu życia osobnika. Najprawdopodobniej ciosów i trąby używał jak dzisiejsze słonie – do manipulacji przedmiotami, walki i żerowania. Odkrywano kości, włosy, łajno i zawartość żołądków, jednak nieznane są zwłoki. Mamut kolumbijski preferował tereny otwarte, jak prerie. Żywił się roślinami, takimi jak trawy i turzyce. Nie zapuszczał się w rejony arktyczne Kanady, zamieszkiwane przez mamuta włochatego. Zasięgi występowania tych dwóch gatunków mogły na siebie zachodzić, istnieją dowody genetyczne na krzyżowanie się obydwu gatunków. W kilku miejscach znaleziono licznie występujące szkielety mamutów kolumbijskich, być może zmarłych na skutek pojedynczego kataklizmu, jak powódź, a być może miejsca te stanowiły naturalne pułapki, akumulujące zwierzęta przez dłuższy czas.
Mamut kolumbijski żył obok Paleoindian, którzy polowali nań dla pożywienia, wykorzystywali jego kości do produkcji narzędzi i przedstawiali je w sztuce. Szczątki mamutów kolumbijskich znaleziono wśród artefaktów kultury Clovis, pozostałości mamutów pochodziły z polowań bądź stanowiły padlinę. Gatunek wymarł na pograniczu plejstocenu i holocenu, około 11 tysięcy lat temu, najprawdopodobniej na skutek utraty siedlisk spowodowanej zmianą klimatu, polowaniami ludzkimi lub kombinacją tych dwóch czynników.

context: Petroglify z Wyżyny Kolorado przedstawiają mamuty kolumbijskie lub mastodonty. Liczący 13 000 lat fragment kości z Vero Beach na Florydzie stanowi najwcześniejsze dzieło sztuki w Ameryce. Wyryto na nim mamuty lub mastodonty. Uważa się, że pochodzące sprzed 11 000 – 13 000 lat petroglify znad rzeki San Juan w Utah obejmują przedstawienia dwu mamutów kolumbijskich. Od mastodontów odróżniają je sklepienia czaszek. Przedstawiono je z dwoma „palcami” na trąbach. Cecha ta znana jest z europejskich przedstawień mamutów. Ciosy są krótkie, co może wskazywać na samice. Podobizna bizona (prawdopodobnie wymarły obecnie Bison antiquus) nakłada się na jedno z wyobrażeń mamutów i może stanowić późniejszy dodatek. Inne możliwe rysunki mamutów kolumbijskich okazały się być błędnymi interpretacjami bądź nawet fałszerstwami.
qas: question: Co znajduje się na petroglifach?
answers: text: mamuty kolumbijskie lub mastodonty
answer_end: 77
generative_answer: mamuty kolumbijskie lub mastodonty

question: Ile lat temu znaleziono szczątki gatunku na Vero Beach?
plausible_answers: text: 13 000
answer_end: 93
generative_answer: 13 000

question: Czym mamuty różnią się od mastodontów?
answers: text: sklepienia czaszek
answer_end: 413
generative_answer: sklepieniem czaszek

question: Jakie osobniki charakteryzują się niewielkimi ciosami?
answers: text: samice
answer_end: 564
generative_answer: samice

question: Skąd pochodzi najstarsze dzieło sztuki w USA?
answers: text: z Vero Beach na Florydzie
answer_end: 138
generative_answer: z Vero Beach na Florydzie

context: Mamut kolumbijski dzielił siedliska z innymi wymarłymi dziś ssakami. Zaliczają się doń Glyptodon, Smilodon, naziemne leniwce, Camelops, mastodonty amerykańskie, żyły tam też konie i bizony. Nie zamieszkiwał arktycznej Kanady, gdzie żyły mamuty włochate. Skamieliny mamutów włochatych i kolumbijskich znajdywano w pewnych miejscach razem, na terenach, gdzie zachodziły na siebie ich zasięgi występowania. Zalicza się doń Hot Springs Site. Nie wiadomo, czy wymienione gatunki występowały sympatrycznie, zamieszkując te tereny w tym samym czasie, czy też mamuty włochate przemieszczały się na południe, kiedy nie było tam mamutów kolumbijskich. Mamut kolumbijski koegzystował natomiast z innymi wymarłymi trąbowcami Stegomastodon mirificus i Cuvieronius tropicus w Teksasie i Nowym Meksyku podczas wczesnego Irvingtonian.
qas: question: Czy występował na obszarze arktycznej Kanady?
answers: text: Nie zamieszkiwał arktycznej Kanady, gdzie żyły mamuty włochate
answer_end: 252
generative_answer: nie

question: Dlaczego nie można stwierdzić, czy mamut włochaty i kolumbijski współdzieliły te same siedliska?
answers: text: Nie wiadomo, czy wymienione gatunki występowały sympatrycznie, zamieszkując te tereny w tym samym czasie, czy też mamuty włochate przemieszczały się na południe, kiedy nie było tam mamutów kolumbijskich
answer_end: 640
generative_answer: Nie wiadomo, czy wymienione gatunki występowały sympatrycznie, zamieszkując te tereny w tym samym czasie, czy też mamuty włochate przemieszczały się na południe, kiedy nie było tam mamutów kolumbijskich

question: W jakim okresie mamut kolumbijski współegzystował z mastodontami amerykańskimi?
plausible_answers: text: wczesnego Irvingtonian
answer_end: 817
generative_answer: wczesnego Irvingtonian

question: Gdzie współwystępował z gatunkiem Stegomastodon mirificus?
answers: text: w Teksasie i Nowym Meksyku
answer_end: 786
generative_answer: w Teksasie i Nowym Meksyku

question: Czy mamut kolumbijski jest gatunkiem, który przetrwał do dzisiaj?
answers: text: Mamut kolumbijski dzielił siedliska z innymi wymarłymi dziś ssakami
answer_end: 67
generative_answer: nie