Rewolucja w Tunezji

Rewolucja w Tunezji w 2010/2011 (zwana też jaśminową rewolucją) – protesty mieszkańców Tunezji o charakterze społeczno-politycznym przeciwko złej sytuacji materialnej, bezrobociu, brakowi swobód obywatelskich i długoletniej władzy prezydenta Zina Al-Abidina Ben Alego. W ich rezultacie 14 stycznia 2011 prezydent zrzekł się władzy i opuścił kraj, udając się do Arabii Saudyjskiej.
Początkiem wystąpień było samospalenie się 17 grudnia 2010 w mieście Sidi Bu Zajd przez bezrobotnego Mohameda Bouaziziego z powodu zarekwirowania mu przez policję straganu, na którym nielegalnie handlował owocami. Jego próba samobójcza miała być protestem przeciwko brakowi możliwości znalezienia pracy, zmarł on później w szpitalu. Protesty w ciągu tygodnia przeniosły się do innych miast prowincji, a 27 grudnia 2010 dotarły do Tunisu. Począwszy od 8 stycznia 2011 doszło do radykalizacji nastrojów społecznych, kiedy w wyniku użycia siły przez policję z dnia na dzień wzrastała liczba ofiar śmiertelnych.
14 stycznia 2011 prezydent Ben Ali, po ponad 23 latach sprawowania władzy, zrezygnował z urzędu i wraz z rodziną odleciał za granicę. 15 stycznia 2011 obowiązki głowy państwa przejął Fu’ad al-Mubazza, a 17 stycznia 2011 premier Muhammad al-Ghannuszi utworzył nowy rząd jedności narodowej, w skład którego weszli także przedstawiciele opozycji. Przejściowe władze zobowiązały się do poszanowania zasad demokracji i organizacji wolnych wyborów w ciągu 6 miesięcy. Obywatele nie przerwali jednak protestów, domagając się odsunięcia od rządów wszystkich przedstawicieli obalonego reżimu. 27 stycznia 2011 premier Ghannouchi dokonał zmian w rządzie, dymisjonując wszystkich ministrów ze Zgromadzenia Demokratyczno-Konstytucyjnego. 6 lutego 2011 zawieszona została natomiast działalność tej partii. Pod wpływem dalszych protestów premier ustąpił ze stanowiska 27 lutego 2011.
7 marca 2011 zaprzysiężony został nowy rząd Bedżiego Caida Essebsiego, w którym nie znalazł się żaden z członków dawnej administracji. Na początku marca przejściowe władze podjęły decyzję o organizacji 24 lipca 2011 wyborów do Zgromadzenia Konstytucyjnego, mającego za zadanie opracowanie nowej konstytucji, w oparciu o którą mogłyby następnie odbyć się wybory parlamentarne i prezydenckie. W czerwcu data głosowania została jednak przesunięta na 23 października 2011 z powodu problemów organizacyjnych, w celu zagwarantowania wolnych i uczciwych wyborów. W wyborach tych, pierwszych przeprowadzonych w sposób wolny i uczciwy, zwycięstwo odniosła islamska Partia Odrodzenia. 12 grudnia 2011 Zgromadzenie Konstytucyjne nowym prezydentem kraju wybrało Moncefa Marzoukiego.
Rozwiązany został dawny aparat służb bezpieczeństwa, odpowiedzialny za represjonowanie przeciwników politycznych oraz dawna partia rządząca, Zgromadzenie Demokratyczno-Konstytucyjne. W czerwcu 2011 w zaocznym procesie prezydent Ben Ali został skazany na 35 lat pozbawienia wolności za defraudację i nadużycie funduszy państwowych, a miesiąc później na kolejne 15 lat za nielegalne posiadanie broni, narkotyków i środków finansowych oraz 16 lat za korupcję i oszustwa przy zawieraniu umów.
Rewolucja w Tunezji zapoczątkowała falę masowych protestów społecznych, do jakich doszło w pierwszych miesiącach 2011 w niemalże wszystkich krajach arabskich.

context: 18 stycznia 2011, w obliczu antyrządowych manifestacji, premier Muhammad al-Ghannuszi i p.o. prezydenta Fu’ad al-Mubazza zrezygnowali z członkostwa w RCD, co motywowali wolą „oddzielenia państwa od partii”. 19 stycznia 2011 członkostwa w partii pozbawiono prezydenta Ben Alego i jego najbliższą rodzinę. Władze skróciły obowiązywanie godziny policyjnej o kolejne 2 godziny (z godzin 18:00–5:00 na godziny 20:00–5:00). Podjęły także dochodzenie w sprawie zagranicznych środków finansowych zgromadzonych przez prezydenta Ben Alego w celu sprawdzenia czy nie zostały zdobyte w sposób nielegalny. Wysoki komisarz Narodów Zjednoczonych do spraw praw człowieka (UNHCHR) Navanethem Pillay poinformowała, że według jej informacji w wyniku zamieszek zginęło ponad 100 osób. Rząd podał do wiadomości, że zwolnił wszystkich więźniów politycznych reżimu Ben Alego, a p.o. prezydenta Fu’ad al-Mubazza nazwał wydarzenia „rewolucją wolności i godności” i zapowiedział „całkowite zerwanie z przeszłością”. Aresztowanych zostało także 33 członków rodziny prezydenta Ben Alego, a telewizja pokazała zarekwirowane od nich złoto i biżuterię.
qas: question: W jaki sposób premier i p.o. prezydenta uzasadniali swoją decyzję, aby zrzec się członkostwa w RCD?
answers: text: wolą „oddzielenia państwa od partii”
answer_end: 205
generative_answer: wolą „oddzielenia państwa od partii”

question: Jakie osoby usunięto z RCD na początku 2011 roku?
answers: text: prezydenta Ben Alego i jego najbliższą rodzinę
answer_end: 302
generative_answer: prezydenta Ben Alego i jego najbliższą rodzinę

question: Jak zmodyfikowany został okres godziny policyjnej po pozbawieniu członkostwa w RCD prezydenta Ben Alego?
answers: text: z godzin 18:00–5:00 na godziny 20:00–5:00
answer_end: 415
generative_answer: z godzin 18:00–5:00 na godziny 20:00–5:00

question: Dlaczego władze rozpoczęły śledztwo dotyczące zagranicznego majątku zgromadzonego przez prezydenta?
answers: text: w celu sprawdzenia czy nie zostały zdobyte w sposób nielegalny
answer_end: 591
generative_answer: w celu sprawdzenia czy nie został zdobyty w sposób nielegalny

question: Jakie osoby zostały zwolnione z więzienia przez Muhammada al-Ghannuszi?
plausible_answers: text: wszystkich więźniów politycznych reżimu Ben Alego
answer_end: 851
generative_answer: wszyscy więźniowie polityczni reżimu Ben Alego