Obrona Wizny

Obrona Wizny – bitwa, która rozegrała się w dniach 7–10 września 1939 roku w rejonie Wizny, na północny wschód od Łomży. Bitwę tę określa się mianem Polskich Termopil. Pomimo dużej dysproporcji sił polskich obrońców pod dowództwem kapitana KOP-u Władysława Raginisa i sił niemieckich generała Guderiana, pozostaje mało znanym epizodem II wojny światowej.

context: Schrony odcinka "Wizna" zostały zniszczone przez wycofujące się w 1944 r. wojska niemieckie. W ruinach schronu dowodzenia na Górze Strękowej znajduje się pomnik – wiele lat po śmierci Raginisa umieszczono tu skromną tablicę: Przechodniu, powiedz Ojczyźnie, żeśmy walczyli do końca, spełniając swój obowiązek. W 2011 r. powstała tam także mogiła wojenna. Stan zachowania pozostałych schronów jest bardzo zły. Oprócz pomnika na Górze Strękowej w samej Wiźnie jest też pomnik poświęcony polskim obrońcom w 1939 oraz pomnik-armata poświęcony por. Stanisławowi Brykalskiemu.
qas: question: Jaki tekst znajduje się na pomnikowej tablicy?
answers: text: Przechodniu, powiedz Ojczyźnie, żeśmy walczyli do końca, spełniając swój obowiązek
answer_end: 307
generative_answer: Przechodniu, powiedz Ojczyźnie, żeśmy walczyli do końca, spełniając swój obowiązek

question: Co utworzono na obszarze byłego schronu w 2011 roku?
answers: text: mogiła wojenna
answer_end: 352
generative_answer: mogiła wojenna

question: W jakim stanie utrzymany jest schron "Wizna"?
plausible_answers: text: bardzo zły
answer_end: 406
generative_answer: bardzo złym

question: Komu dedykowany jest pomnik-armata?
answers: text: Stanisławowi Brykalskiemu
answer_end: 568
generative_answer: Stanisławowi Brykalskiemu

question: Jakie formacje zdewastowały schrony "Wizna"?
answers: text: wojska niemieckie
answer_end: 91
generative_answer: wojska niemieckie

context: Niemcy podpalili znalezione w schronie zwłoki kapitana Raginisa. Został on pochowany wraz z porucznikiem Brykalskim tuż obok schronu na Górze Strękowej. Gdy teren znalazł się pod okupacją sowiecką, kazano przenieść ciała, aby utrudnić oddawanie czci bohaterom. Nowy grób znajdował się w pobliżu drogi, kilkaset metrów od schronu. Na zdjęciach z 1962 roku oznaczony jest drewnianym krzyżem. W tym miejscu później postawiono nagrobek widoczny na zdjęciu obok. W emitowanym we wrześniu 2011 roku programie Adama Sikorskiego „Było... nie minęło” odnaleziono za pomocą georadaru przypuszczalne miejsce złożenia ciał. Rok później ekipa programu sfilmowała organizowane przez Stowarzyszenie „Wizna 1939” poszukiwania miejsca pochówku – okazało się, że znajduje się ono obok nowego, lastrykowego nagrobka. Po ekshumacji analiza DNA i znalezione przedmioty pozwoliły na określenie tożsamości bohaterów. Uroczysty pogrzeb został zorganizowany przez Stowarzyszenie "Wizna 1939" i odbył się na Górze Strękowej 10 września 2011 roku, w 72. rocznicę śmierci oficerów.
qas: question: Gdzie pochowano ciało kapitana Raginisa?
answers: text: tuż obok schronu na Górze Strękowej
answer_end: 151
generative_answer: tuż obok schronu na Górze Strękowej

question: Dlaczego podczas okupacji sowieckiej nakazano zmianę lokalizacji ciał kapitana Raginisa i porucznika Brykalskiego?
answers: text: aby utrudnić oddawanie czci bohaterom
answer_end: 259
generative_answer: aby utrudnić oddawanie czci bohaterom

question: Jaki przedmiot pozwalał na zidentyfikowanie grobu kapitana Raginisa na fotografiach z 1962 roku?
answers: text: drewnianym krzyżem
answer_end: 388
generative_answer: drewniany krzyż

question: Jaka organizacja podjęła próby odnalezienia jego ciała w 2012 roku?
answers: text: Stowarzyszenie „Wizna 1939”
answer_end: 696
generative_answer: Stowarzyszenie „Wizna 1939”

question: Co pozwoliło ustalić, że odnalezione przez Stowarzyszenie „Wizna 1939” ciała nie należały do Raginisa i Brykalskiego?
plausible_answers: text: analiza DNA i znalezione przedmioty
answer_end: 847
generative_answer: analiza DNA i znalezione przedmioty