Pas Kuipera

Pas Kuipera, zwany też Pasem Edgewortha-Kuipera – obszar Układu Słonecznego rozciągający się za orbitą Neptuna, od 30 do około 50 au od Słońca.
Pas Kuipera jest podobny do pasa planetoid, ale o wiele większy: 20 razy szerszy i 20–200 razy bardziej masywny.
Podobnie jak pas planetoid, zawiera wiele małych obiektów, będących pozostałościami po procesie formowania się Układu Słonecznego. Krążą w nim co najmniej trzy planety karłowate: Pluton, Haumea i Makemake. O ile obiekty pasa planetoid składają się głównie z krzemianów i żelaza z małą zawartością wody, to obiekty Pasa Kuipera, oprócz krzemianów i żelaza, zawierają znaczne ilości lodu i innych zestalonych lotnych związków chemicznych, takich jak metan i amoniak. Jest to wynikiem powstawania w niskiej temperaturze w dużej odległości od Słońca.
Do roku 2020 odkryto w nim ponad 2 tysiące ciał. Uważa się, że zawiera on ponad 70 tysięcy obiektów o średnicy powyżej 100 km. Pierwotnie zakładano, że stanowi on główne źródło komet krótkookresowych, o orbitach o długości poniżej 200 lat. Współczesne badania pokazały jednak, że orbity jego obiektów są dosyć stabilne, a docierające do wnętrza Układu komety pochodzą ze znajdującego się dalej dysku rozproszonego. Zaliczane do niego obiekty, takie jak Eris, mają wydłużone orbity, często sięgające ponad 100 au. Ich peryhelia mogą zahaczać o orbity gazowych olbrzymów – wtedy klasyfikowane są one jako centaury. Astronomowie podejrzewają, że księżyc Neptuna Tryton pochodzi z tej grupy. Pluton, jako pierwsze odkryte ciało z Pasa, był przez długi czas uznawany za planetę. Po odkryciu wielu podobnych obiektów jest klasyfikowany jako planeta karłowata i jeden z wielu plutonków – obiektów w rezonansie orbitalnym 2:3 z Neptunem. Pluton jest też pierwszym ciałem z Pasa Kuipera, które było obserwowane z bliska przez sondę kosmiczną, w 2015 roku, w ramach misji New Horizons.
Pas Kuipera nie powinien być mylony z hipotetycznym Obłokiem Oorta, który znajduje się tysiące razy dalej. Wszystkie obiekty Układu Słonecznego znajdujące się poza orbitą Neptuna, a więc obiekty Pasa Kuipera, dysku rozproszonego i Obłoku Oorta są wspólnie nazywane obiektami transneptunowymi.

context: Kwestia klasyfikacji obiektów do dysku rozproszonego albo do Pasa Kuipera pozostaje dotychczas nieustalona. Oficjalne katalogi definiują jako obiekt Pasa każde ciało, którego orbita zawiera się w odpowiednim obszarze, niezależnie od pochodzenia tego ciała. Obiekty których orbity wybiegają poza ten obszar, klasyfikowane są jako rozproszone. Jednak w wielu publikacjach astronomicznych obiektami Pasa nazywa się też obiekty, które przez większość swojej historii pozostawały na orbitach poza Pasem, często nazywając je „rozproszonymi obiektami Pasa Kuipera”.
Przykładowo Eris często jest określana jako obiekt Pasa Kuipera, choć zgodnie z zaakceptowanym podziałem jest obiektem dysku rozproszonego.
qas: question: Jakie obiekty zaliczane są do Pasa Kuipera, według wytycznych z oficjalnych katalogów?
answers: text: każde ciało, którego orbita zawiera się w odpowiednim obszarze, niezależnie od pochodzenia tego ciała
answer_end: 255
generative_answer: każde ciało, którego orbita zawiera się w odpowiednim obszarze, niezależnie od pochodzenia tego ciała

question: Czy wszystkie publikacje astronomiczne zgadzają się z klasyfikacją wprowadzoną przez oficjalne katalogi?
answers: text: Jednak w wielu publikacjach astronomicznych obiektami Pasa nazywa się też obiekty, które przez większość swojej historii pozostawały na orbitach poza Pasem
answer_end: 497
generative_answer: nie

question: Jakim mianem określane są w niektórych artykułach z zakresu astronomii obiekty znajdujące się poza obszarem Pasu?
answers: text: „rozproszonymi obiektami Pasa Kuipera”
answer_end: 557
generative_answer: „rozproszonych obiektów Pasa Kuipera”

question: Jakie ciało niebieskie jako jedyne nazywane jest obiektem Pasu Kuipera, mimo że, według oficjalnej klasyfikacji, wchodzi w skład dysku rozproszonego?
plausible_answers: text: Eris
answer_end: 575
generative_answer: Eris

question: Czy w sprawie przydzielania poszczególnych obiektów do obszaru Pasa Kuipera panuje naukowy konsensus?
answers: text: Kwestia klasyfikacji obiektów do dysku rozproszonego albo do Pasa Kuipera pozostaje dotychczas nieustalona
answer_end: 106
generative_answer: nie