Chciwość (film 1924)

Chciwość (ang. Greed) – amerykański film niemy z 1924 roku w reżyserii i według scenariusza Ericha von Stroheima, oparty na powieści McTeague: A Story of San Francisco Franka Norrisa z 1899 roku. W rolach głównych wystąpili: Gibson Gowland jako dr John McTeague, ZaSu Pitts jako jego żona Trina (z domu Sieppe) i Jean Hersholt jako Marcus Schouler, przyjaciel i późniejszy wróg McTeague’a.
Film opowiada historię McTeague’a, dentysty z San Francisco, który żeni się z Triną, ukochaną jego najlepszego przyjaciela, Schoulera. Niedługo po zaręczynach Trina wygrywa na loterii 5 tys. dolarów. Zazdrosny Schouler donosi władzom, że McTeague prowadzi praktykę stomatologiczną bez wymaganych uprawnień, co doprowadza rodzinę McTeague’ów do ubóstwa. Żyjąc w nędzy, McTeague staje się alkoholikiem i brutalem, a Trina wpada w obsesję na punkcie wygranych pieniędzy, których stanowczo nie zgadza się tknąć, pomimo skrajnej biedy, w której żyje wraz z mężem. W końcu McTeague morduje żonę i ucieka z jej pieniędzmi do Doliny Śmierci, gdzie dochodzi do ostatecznego starcia ze ścigającym go Schoulerem.
Von Stroheim z niezwykłą pieczołowitością zarejestrował ponad 85 godzin materiału filmowego. 2 miesiące w ciągu lata zajęło mu nakręcenie ostatniej sekwencji rozgrywającej się w Dolinie Śmierci, przez co zachorowało wielu członków obsady i ekipy. Chciwość była jednym z nielicznych filmów swoich czasów zrealizowanych w autentycznej scenerii. Von Stroheim chętnie stosował takie wyrafinowane techniki filmowe, jak dramatyczne zbliżenia i montaż skojarzeniowy. Reżyser uważał Chciwość za tragedię grecką, w której środowisko i pochodzenie determinują losy bohaterów, sprowadzając ich do prymitywnych „bêtes humaines” (bestii ludzkich).
Podczas kręcenia Chciwości nadzorujący prace Goldwyn Pictures połączył się z dwiema innymi wytwórniami, tworząc Metro-Goldwyn-Mayer, gdzie funkcję szefa produkcji objął Irving Thalberg. Kilka lat wcześniej Thalberg zwolnił von Stroheima z Universalu. Oryginalna, zmontowana przez von Stroheima wersja Chciwości trwała niemal 8 godzin, toteż wytwórnia zredukowała film wbrew woli reżysera do 2,5 godziny. Tylko nieliczni widzieli pełną, 42-szpulową wersję, obecnie uznaną za zaginioną; niektórzy z nich określili ją mianem najlepszego filmu wszech czasów. Von Stroheim nazwał Chciwość swoją jedyną w pełni ukończoną pracą i był zarówno ze względów zawodowych, jak i osobistych oburzony wersją montażową narzuconą przez wytwórnię.
Pełną wersję tego dzieła ochrzczono mianem „świętego Graala” archiwistów filmowych. Przez lata pojawiały się kolejne, fałszywe doniesienia o odkryciu brakujących fragmentów. W 1999 roku na zlecenie Turner Entertainment dokonano 4-godzinnej rekonstrukcji filmu za pomocą fotosów ze scen wyciętych w montażu. Chciwość poniosła artystyczną i finansową porażkę i dopiero od lat 50. XX wieku zaczęto ją uznawać za jeden z najlepszych filmów wszech czasów. Zarówno filmowcy, jak i historycy kina podkreślali jej wpływ na liczne grono reżyserów i ich twórczość.

context: Podobnie jak w innych swoich filmach von Stroheim czerpał także z symboliki chrześcijańskiej, eksponując krzyże i kościoły. Trina zdradza pierwsze oznaki chciwości w Wielkanoc, a zamordowana zostaje w Wigilię Bożego Narodzenia. Wigilia często powraca w innych filmach von Stroheima – w okresie świątecznym zmarł jego ojciec. Lennig utrzymywał, że pierwowzorem ojca McTeague’a (w powieści o postaci tej jedynie wzmiankowano) był ojciec von Stroheima, a z kolei postać matki McTeague’a to hołd reżysera dla jego własnej matki, której zresztą Chciwość zadedykował. Von Stroheim twierdził, że wszystkie pozytywne cechy swojego charakteru przejął po matce, a negatywne odziedziczył po ojcu.
qas: question: W jaki sposób von Stronheim nawiązywał do chrześcijaństwa w swoich realizacjach?
answers: text: eksponując krzyże i kościoły
answer_end: 122
generative_answer: eksponował krzyże i kościoły

question: Kiedy von Stronheim zabił Trinę?
plausible_answers: text: w Wigilię Bożego Narodzenia
answer_end: 226
generative_answer: w Wigilię Bożego Narodzenia

question: Jaki członek rodziny reżysera zmarł podczas świąt?
answers: text: ojciec
answer_end: 323
generative_answer: ojciec

question: Kto w realizacji reżysera zagrał postać ojca McTeague'a?
plausible_answers: text: ojciec von Stroheima
answer_end: 448
generative_answer: ojciec von Stroheima

question: Komu swoją realizację zadedykował reżyser?
answers: text: matki
answer_end: 523
generative_answer: matce

context: Jedyna sekwencja, którą pod naciskiem wytwórni von Stroheim musiał nakręcić od nowa, przedstawiała młodego McTeague’a odbywającego praktykę u Pottera. W scenie tej McTeague jest zbyt speszony, by zbadać zęby młodej kobiety i Potter musi go wyręczyć. Dziewczynę tę zagrała lekko ucharakteryzowana ZaSu Pitts, więc widownia zauważyłaby podobieństwo tej postaci do Triny. Wytwórnia zdecydowała, że scena w tej formie może wprowadzać w błąd i von Stroheim zgodził się nakręcić ją od nowa. Reżyser częściowo zrezygnował także ze swojej pierwotnej wizji pojedynku McTeague’a ze Schoulerem w barze. Początkowo chciał bowiem, aby wynajęty żongler rzucał prawdziwymi nożami w kierunku głowy Gowlanda. Aktor kategorycznie nie zgodził się zagrać w tak niebezpiecznym ujęciu, więc von Stroheim odstąpił od tego pomysłu. Zamiast tego wykorzystano efekty specjalne.
qas: question: Którą sekwencję tego filmu musiano nakręcić od nowa?
answers: text: przedstawiała młodego McTeague’a odbywającego praktykę u Pottera
answer_end: 149
generative_answer: przedstawiającą młodego McTeague'a odbywającego praktykę u Pottera

question: Czy wytwórnia nakazała nakręcić większość scen tego filmu od nowa?
answers: text: Jedyna sekwencja, którą pod naciskiem wytwórni von Stroheim musiał nakręcić od nowa, przedstawiała młodego McTeague’a odbywającego praktykę u Pottera
answer_end: 149
generative_answer: nie

question: Czy bójka McTeague'a ze Schoulerem wyglądała w filmie dokładnie tak, jak tego od początku chciał von Stroheim?
answers: text: Reżyser częściowo zrezygnował także ze swojej pierwotnej wizji pojedynku McTeague’a ze Schoulerem w barze
answer_end: 590
generative_answer: nie

question: Dlaczego bójka McTeague'a ze Schoulerem nie wyglądała dokładnie tak, jak na początku chciał von Stroheim?
answers: text: Aktor kategorycznie nie zgodził się zagrać w tak niebezpiecznym ujęciu
answer_end: 762
generative_answer: Aktor kategorycznie nie zgodził się zagrać w tak niebezpiecznym ujęciu

question: Co na początku miało się dziać w scenie bójki McTeague'a ze Schoulerem?
answers: text: wynajęty żongler rzucał prawdziwymi nożami w kierunku głowy Gowlanda
answer_end: 690
generative_answer: wynajęty żongler miał rzucać prawdziwymi nożami w kierunku głowy Gowlanda