Deutsches Eck

Deutsches Eck (pol. „Niemiecki Róg”) – sztuczny cypel, położony w Koblencji, w dzielnicy Altstadt, przy ujściu Mozeli do Renu. Został usypany na początku lat 90. XIX wieku jako miejsce do budowy Kaiser-Wilhelm-Denkmal (pol. „Pomnik cesarza Wilhelma I”), jednak jego nazwa sięga swoimi korzeniami I połowy XIII wieku, kiedy to na obszar u zbiegu Mozeli i Renu przybyli rycerze zakonu krzyżackiego i zbudowali tam koblencką siedzibę tego zakonu. Teren, na którym powstała siedziba początkowo otrzymał nazwę Deutscher Ordt, a następnie, na przestrzeni wielu wieków uległa ona zmianie na Deutsches Eck.
Wzniesiony w latach 1893–1897 Kaiser-Wilhelm-Denkmal powstał w celu upamiętnienia pierwszego cesarza niemieckiego Wilhelma I, który znacząco przyczynił się do zjednoczenia ziem niemieckich i w konsekwencji do utworzenia niemieckiego państwa narodowego. Za projekt mającego postać konnego posągu stojącego na wysokim cokole pomnika odpowiadali architekt Bruno Schmitz i rzeźbiarz Emil Hundrieser. Pod koniec II wojny światowej, w 1945 roku konny posąg cesarza został zniszczony wskutek trafienia amerykańskim pociskiem artyleryjskim. W następnych latach pojawiły się nieuwzględniające odbudowy konnego posągu inicjatywy przeprojektowania Deutsches Eck, z których najważniejszą był zorganizowany przez rządzące Koblencją francuskie władze wojskowe konkurs architektoniczny. W konkursie tym wybrano 20 projektów, jednak z powodu różnych trudności okresu powojennego, w tym ekonomicznych, żaden z nich nie doczekał się realizacji. W 1953 roku pusty cokół pomnika został przekształcony w „pomnik jedności niemieckiej” (niem. Mahnmal der deutschen Einheit) – w związku z tym dokonano na nim kilku modyfikacji architektonicznych. Czterdzieści lat później pomnik przywrócono do pierwotnej formy, ustawiając na cokole rekonstrukcję zniszczonego konnego posągu Wilhelma I, ufundowaną przez koblenckiego wydawcę Wernera Theisena.
Obecnie Deutsches Eck wraz z Kaiser-Wilhelm-Denkmal uchodzi za największą atrakcję turystyczną Koblencji, każdego roku odwiedzaną przez ponad 2 miliony ludzi. Jest również częścią tzw. Oberes Mittelrheintal (pol. „Górna Dolina środkowego Renu”), odcinka Doliny środkowego Renu wpisanego w 2002 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

context: Aż do końca lat 50. XX wieku pojawiło się sporo propozycji przeprojektowania Deutsches Eck, z których wszystkie opierały się na założeniu, że przywrócenie pomnika cesarza Wilhelma I do pierwotnej postaci jest wykluczone. Wśród nich była przedstawiona w 1951 roku przez rząd kraju związkowego Nadrenia-Palatynat propozycja postawienia na zachowanej podstawie posągu mającego 40 m wysokości krzyża jako formy upamiętnienia poległych przedstawicieli wszystkich narodów biorących udział w II wojnie światowej i wysunięty przez byłego pruskiego konserwatora zabytków Roberta Hieckego pomysł budowy na Deutsches Eck mającego skromne wymiary pomnika odnoszącego się do zakonu krzyżackiego jako podmiotu odpowiedzialnego za nazwę miejsca, zniszczenia Koblencji podczas II wojny światowej lub pojednania narodów. Propozycje te były jednak tylko indywidualnymi inicjatywami, z których część nie była nawet znana opinii publicznej. W połowie 1946 roku miała miejsce pierwsza realna inicjatywa dotycząca zagospodarowania pozostałości pomnika cesarza Wilhelma I. Wówczas francuskie władze wojskowe ogłosiły architektoniczny konkurs na ostateczny projekt Deutsches Eck pod hasłem Frieden und Völkerversöhnung (pol. „Pokój i pojednanie narodów”). W konkursie tym szkice projektowe można było zgłaszać do 15 października 1946 roku, a oceniało je jury mianowane przez rząd wojskowy. Zainteresowanie udziałem w konkursie wyraziło ponad 100 architektów, z których 75 zgłosiło swoje prace w wyznaczonym terminie. Jedynym znanym na szerszą skalę uczestnikiem konkursu był Otto Ernst Schweizer, w latach 1930–1960 profesor na Wyższej Szkole Technicznej w Karlsruhe. Schweizer upomniał się o zawarcie przeprojektowania Deutsches Eck w większym kontekście nowej, szerokiej koncepcji urbanistycznej dla zniszczonej wojną Koblencji, podczas gdy większość zgłoszonych prac zawierała konwencjonalną architekturę pomnikową, przeważnie uwzględniającą zachowaną podstawę pomnika Wilhelma I i zawsze koncentrującą się tylko na obszarze przy ujściu Mozeli. Zgłoszone szkice projektowe można z grubsza podzielić na dwie grupy: pierwszą stanowiły prace przewidujące wzniesienie jakiegoś rodzaju budowli na Deutsches Eck, zorientowane na funkcjonalny i raczej „apolityczny” charakter tego obszaru, zaś do drugiej należały projekty oddane wspólnej idei pomnikowej, których twórcy używali starożytnego, wilhelmińskiego, a nawet narodowosocjalistycznego języka form. Niedającym się nijak zaklasyfikować projektem była natomiast praca koblenckiego architekta Ottona Schönhagena, nosząca znamienny tytuł Statt eines Monuments der Macht vier Gärten des Friedens (pol. „Zamiast pomnika władzy, cztery ogrody pokoju”). Ostatecznie jury konkursu, który oficjalnie zakończył się w maju 1947 roku wybrało 20 z 69 projektów – biorący udział w konkursie członkowie komisji oceniającej wycofali swoje prace. Jednak z powodu różnych trudności okresu powojennego, w tym ekonomicznych żaden z wybranych projektów nie doczekał się realizacji.
qas: question: Kogo miał upamiętniać pomnik w kształcie krzyża zaproponowany przez rząd kraju związkowego Nadrenia-Palatynat?
answers: text: poległych przedstawicieli wszystkich narodów biorących udział w II wojnie światowej
answer_end: 504
generative_answer: poległych przedstawicieli wszystkich narodów biorących udział w II wojnie światowej

question: Gdzie wykładał Otto Ernst Schweizer między 1930 a 1960 rokiem?
answers: text: na Wyższej Szkole Technicznej w Karlsruhe
answer_end: 1642
generative_answer: na Wyższej Szkole Technicznej w Karlsruhe

question: Jaki typ projektów przedstawiała większość prac nadesłanych na konkurs?
answers: text: konwencjonalną architekturę pomnikową, przeważnie uwzględniającą zachowaną podstawę pomnika Wilhelma I i zawsze koncentrującą się tylko na obszarze przy ujściu Mozeli
answer_end: 2022
generative_answer: konwencjonalną architekturę pomnikową, przeważnie uwzględniającą zachowaną podstawę pomnika Wilhelma I i zawsze koncentrującą się tylko na obszarze przy ujściu Mozeli

question: Jaki slogan przyświecał konkursowi zorganizowanemu przez francuskie władze wojskowe?
answers: text: Frieden und Völkerversöhnung (pol. „Pokój i pojednanie narodów”)
answer_end: 1230
generative_answer: Frieden und Völkerversöhnung (pol. „Pokój i pojednanie narodów”)

question: Jak nazywał się projekt, którego wykonanie ostatecznie wprowadzono w życie?
plausible_answers: text: Statt eines Monuments der Macht vier Gärten des Friedens
answer_end: 2619
generative_answer: Statt eines Monuments der Macht vier Gärten des Friedens