Tkacz (ptak)

Tkacz (Philetairus socius) – gatunek małego ptaka z rodziny wikłaczowatych (Ploceidae). Występuje na terenie trzech afrykańskich państw: Namibii, Botswany i RPA. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Tkacze osiągają długość 13–14 cm, przy masie ciała 24–32 g. Samiec i samica nie różnią się upierzeniem, a jedynym odróżniającym je zachowaniem jest śpiew samca. Siedliskiem P. socius są głównie obszary pustynne (jak Kalahari), półpustynne i sawanny. Żywi się w większości bezkręgowcami, takimi jak termity, chrząszcze, błonkoskrzydłe, larwy motyli, ćmy. Oprócz tego zjada ziarno. Wodę pozyskuje wyłącznie z pokarmu i procesów metabolicznych.
Ptaki tego gatunku budują ogromne gniazda, które mogą mieć nawet 7 m długości, osiągać masę ponad 1 tony i być zamieszkane przez pięćset osobników. Znajdują się w nich komory gniazdowe, w których samica składa do 6 jaj, jednak tkacze nie są zdolne do odchowania więcej niż 5 młodych z jednego lęgu. Inkubacja trwa 14–16 dni. Samiec i samica wysiadują na zmianę, a następnie dzielą się obowiązkami przy karmieniu młodych przez kolejne 21–23 dni. Do lęgu przystępują, mając przynajmniej 3 lata. Najstarszy odnotowany zaobrączkowany okaz przeżył 16 lat.

context: Tkacze nie wyprowadzają lęgów jedynie w porze suchej. Maclean badał te ptaki na pustyni Kalahari w miejscu, w którym średnia roczna suma opadów wynosiła 226 mm; niekiedy ich okres lęgowy trwał nawet 9 miesięcy. Na długość okresu rozrodczego muszą wpływać również inne czynniki; po opadach rzędu 139,1 mm w marcu/kwietniu 1965 ptaki gniazdowały przez kolejne 9 miesięcy, ale gdy w styczniu/lutym 1966 spadło 129,3 mm deszczu w przeciągu kilku dni, ptaki gniazdowały nieco ponad 3 miesiące. Tkacze nie wiążą się w pary na całe życie, jednak dawne pary mogą ponownie połączyć się, gdyż ptaki mają tendencje do zajmowania określonych okolic gniazda. Prawdopodobnie spółkowanie u P. socius zachodzi głównie w komorach gniazdowych. W ciągu roku samica wikłacza może złożyć nawet 9 (według innego źródła do 14 zniesień w ciągu 10 miesięcy, głównie w celu kompensacji strat spowodowanych przez węże żerujące na jajach) zniesień; u ptaków badanych w latach 1999/2000 parze udawało się odchować najwyżej 3 lęgi.
qas: question: Czy ptaki tego gatunku mają tylko jednego partnera przez całe życie?
answers: text: Tkacze nie wiążą się w pary na całe życie
answer_end: 530
generative_answer: nie

question: Kiedy nie należy spodziewać się wyprowadzania lęgów przez ptaki tego gatunku?
answers: text: w porze suchej
answer_end: 52
generative_answer: w porze suchej

question: Ile najkrócej może trwać okres rozrodczy u tego ptaka?
plausible_answers: text: nieco ponad 3 miesiące
answer_end: 487
generative_answer: nieco ponad 3 miesiące

question: Czy wydaje się, że długość okresu gniazdowania w przypadku tego ptaka nie zależy jedynie od ilości opadów?
answers: text: Na długość okresu rozrodczego muszą wpływać również inne czynniki
answer_end: 276
generative_answer: tak

question: Co ma na celu składanie przez samice tego gatunku 14 zniesień w przeciągu 10 miesięcy?
answers: text: kompensacji strat spowodowanych przez węże żerujące na jajach
answer_end: 909
generative_answer: kompensację strat spowodowanych przez węże żerujące na jajach

context: Skóra pisklęcia ma barwę różową, a zajady w kącikach dzioba białokremową. Młode otwierają oczy po 7–10 dniach życia. Keratynowe, szpiczaste osłonki piór (ang. pins) zwykle pękają w 8. dniu życia. Ptaki pozostają w gnieździe przez kolejne 21–23 dni, następnie przez około tydzień powracają jeszcze do gniazda celem otrzymania pokarmu. Zwykle są w pełni opierzone po 21–24 dniach życia, jednak jeśli są niepokojone, mogą opierzyć się wcześniej. Dostają niemal wyłącznie pokarm zwierzęcy. Po ochłodzeniu pogody po deszczach na Kalahari licznie pojawiają się termity Hodotermes mossambicus, które stanowią doskonały pokarm dla młodych. Swoje młode karmią oba ptaki z pary (samce przynoszą więcej pożywienia); w przypadku tych badanych przez Macleana przerwy w dostawie pożywienia wynosiły 1–47 minut, przeciętnie dorosłe przylatywały z pokarmem co 15,4 min. W przypadku pomocników lęgowych samce są bardziej zaangażowane w karmienie i rzadziej opuszczają grupę niż samice. Nocą oboje rodzice śpią w komorze gniazdowej. Tkacze nie wynoszą odchodów z gniazda; już od 1. dnia życia pisklęta wypróżniają się na próg gniazda, skąd nieczystości spadają na ziemię. Gdy młodociane osobniki opuszczają gniazdo w wieku około 24 dni, ich zajady są już niemal niewidoczne; pozostaje jedynie żółta kreska w zgięciu dzioba. Potrafią po wyjściu z gniazda po raz pierwszy odnaleźć właściwą komorę, do tego rozpoznają swoich rodziców (i odwrotnie) pośród wielu innych ptaków w kolonii. Zdarza się, że podloty próbują żebrać o pożywienie przez kolejne 2 miesiące. Przez przynajmniej 4 miesiące pozostają w pobliżu kolonii; oddalenie się od niej w 1. roku życia jest rzadkie. Tkacze zaczynają się rozmnażać zwykle w 3. roku życia.
qas: question: Kiedy małe tkacze zaczynają otwierać oczy?
answers: text: po 7–10 dniach
answer_end: 109
generative_answer: po 7–10 dniach

question: Jakiego koloru jest skóra nowo narodzonego tkacza?
answers: text: różową
answer_end: 31
generative_answer: różowego

question: Czy tkacze w pierwszych dniach życia otrzymują tylko zwierzęcy pokarm? 
answers: text: Dostają niemal wyłącznie pokarm zwierzęcy
answer_end: 484
generative_answer: nie

question: Jaki typ termitów najbardziej smakuje młodym tkaczom?
plausible_answers: text: Hodotermes mossambicus
answer_end: 585
generative_answer: Hodotermes mossambicus

question: Po około ilu dniach młode tkacze opuszczają gniazdo?
answers: text: 24
answer_end: 1213
generative_answer: 24