Brzostowica Mała

Brzostowica Mała (biał. Малая Бераставіца, Małaja Bierastawica, ros. Малая Берестовица, Małaja Bieriestowica) – agromiasteczko na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie brzostowickim, centrum administracyjne sielsowietu Brzostowica Mała.
Położona jest przy trasie Grodno – Pograniczny nad rzeką Świsłoczą, na pograniczu Wysoczyzny Wołkowyskiej i Równiny Nadniemeńskiej. Klimat w regionie agromiasteczka jest umiarkowano-kontynentalny.
Po raz pierwszy Brzostowica Mała została wymieniona w źródłach pisanych jako wieś na początku XVI wieku. Przez cztery stulecia należała do Chodkiewiczów, Massalskich, Stryjeńskich, Jundziłłów, Sołtanów i Wołkowickich. Wieś szlachecka położona była w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego. W okresie zaborów Brzostowica należała do Imperium Rosyjskiego. Po 1921 roku weszła w skład II Rzeczypospolitej. Na skutek inwazji ZSRR na Polskę 17 września 1939 roku została włączona do Białoruskiej SRR. Dzień po agresji ZSRR we wsi doszło do masakry, w wyniku której z rąk bojówek komunistycznych zginęło około 50 osób, w tym ostatni właściciele wsi.
Liczba ludności Brzostowicy Małej nie przekracza tysiąca osób. W miasteczku funkcjonują przychodnia, instytucje kulturalno-oświatowe, urząd pocztowy i oddział banku. Do zabytków miejscowości należą dziewiętnastowieczne kościół rzymskokatolicki św. Antoniego Padewskiego i cerkiew prawosławna św. Dymitra z Tesalonik. W miejscowości znajdował się osiemnastowieczny dwór, który spłonął na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Ponadto w Brzostowicy ulokowane są dwa cmentarze: rzymskokatolicki, prawosławny, a także zbiorowa mogiła z tablicą pamiątkową i pomnikiem poległym żołnierzom Armii Czerwonej.

context: W czasie I wojny światowej wieś i folwark Brzostowica Mała były okupowane przez Niemców. Na początku 1919 roku, po ich wycofaniu się, zostały zajęte przez Wojsko Polskie. 7 czerwca 1919 roku, wraz z całym powiatem grodzieńskim, weszły w skład okręgu wileńskiego Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich. Ok. 24 lipca 1920 roku, podczas ofensywy Tuchaczewskiego, zostały zajęte przez Armię Czerwoną. Nieco wcześniej, z obawy przed bolszewikami, właściciele dóbr wyemigrowali na Zachód. Powrócili dopiero po udanej ofensywie wojska polskiego oraz sukcesie bitwy nad Świsłoczą. Starcie miało miejsce 23 września 1920 roku. O świcie trwały walki na odcinku Brzostowica Mała – Karpowice między 3 Dywizją Piechoty Legionów pod dowództwem Leona Berbeckiego z jednej strony a 15 Batalionem Strzelców i 5 Dywizją Strzelców z drugiej. Po południu walki przetoczyły się na odcinek Brzostowica Mała – Żebry. 20 grudnia 1920 roku Brzostowica Mała została włączona wraz z powiatem do okręgu nowogródzkiego. Na mocy traktatu ryskiego miejscowość formalnie weszła w skład II Rzeczypospolitej. Od 19 lutego 1921 roku wieś stanowiła centrum administracyjne gminy Brzostowica Mała w powiecie grodzieńskim województwa białostockiego. W 1921 roku w folwarku były 4 domy mieszkalne, zaś we wsi 17 domów mieszkalnych i 5 zamieszkałych zabudowań innego typu. Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku wieś zamieszkiwało 112 osób, wśród których 18 było wyznania rzymskokatolickiego, 89 prawosławnego a 5 mojżeszowego. Jednocześnie 45 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową a 67 białoruską.
qas: question: Kiedy Brzostowica Mała była pod okupacją niemiecką?
answers: text: W czasie I wojny światowej
answer_end: 26
generative_answer: W czasie I wojny światowej

question: Czy Brzostowica Mała była zajęta przez Armię Czerwoną?
answers: text: zostały zajęte przez Armię Czerwoną
answer_end: 390
generative_answer: tak

question: Kogo obawiali się właściciele domostw w Brzostowicy Małej?
answers: text: bolszewikami
answer_end: 435
generative_answer: bolszewików

question: Kiedy odbyła się bitwa nad Świsłoczą?
answers: text: 23 września 1920 roku
answer_end: 611
generative_answer: 23 września 1920 roku

question: Ile osób mieszkało w Brzostowicy Małej w 1921 roku?
answers: text: 112
answer_end: 1397
generative_answer: 112

context: Brzostowica Mała zlokalizowana jest przy trasie P99 z Grodna do Pogranicznego, jest rozciągnięta wzdłuż szosy, która na wysokości agromiasteczka skręca na południowy wschód. W zachodniej części miejscowości znajduje się zbiornik wodny o wydłużonym kształcie, ciągnący się ze wschodu na zachód. Od północnego wschodu Brzostowica Mała graniczy z lasem, od zachodu – z łąkami, od południa i wschodu zlokalizowane są pola uprawne. Od szosy na zachód odbiegają równolegle dwie główne ulice: Jubilejnaja (północna) i Citaiszwilego (południowa), połączone mniejszych uliczkami. Na wschód od trasy odbiega droga, prowadząca do sąsiednich wsi Kamionka i Chilaki.
qas: question: Jakie jest położenie Brzostowicy Małej względem trasy P99?
answers: text: wzdłuż
answer_end: 103
generative_answer: wzdłuż

question: W którym kierunku rozpoczyna swój bieg trasa na wysokości Brzostowicy Małej?
answers: text: południowy wschód
answer_end: 172
generative_answer: południowo-wschodnim

question: Jaki element można odnaleźć w zachodniej części Brzostowicy Małej?
answers: text: zbiornik wodny
answer_end: 234
generative_answer: zbiornik wodny

question: Co znajduje się na północno-wschodniej granicy Brzostowicy Małej?
answers: text: lasem
answer_end: 349
generative_answer: las

question: Z jakimi dwoma wsiami graniczy Brzostowica Mała?
plausible_answers: text: Kamionka i Chilaki
answer_end: 652
generative_answer: Kamionka i Chilaki