Krzyżownica zwyczajna

Krzyżownica zwyczajna, k. pospolita (Polygala vulgaris L.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny krzyżownicowatych. Występuje niemal w całej Europie. W Polsce opisywany jest jako rozpowszechniony na całym obszarze. Rośnie na siedliskach ubogich, zwykle w niskiej darni trawiastej. Ustępuje w wyniku intensyfikacji rolnictwa – źle znosi nawożenie. Jest gatunkiem bardzo zmiennym i typowym dla rodzaju krzyżownica Polygala. Bywa wykorzystywany w ziołolecznictwie ludowym oraz jako substytut herbaty. Wierzono, że poprawia mleczność krów, co znalazło odzwierciedlenie w nazwach zwyczajowych w wielu językach europejskich oraz nazwie naukowej rodzaju.

context: Chociaż w ziołolecznictwie spośród roślin z rodzaju krzyżownica wykorzystywana szerzej jest w zasadzie tylko krzyżownica wirginijska Polygala senega, także krzyżownicy zwyczajnej przypisywane są podobne właściwości. Roślina stosowana jest jednak tylko w ziołolecznictwie ludowym. Substancją czynną są saponiny i glikozyd gaulteryna. Zielu (Herba Polygalae vulgaris) i korzeniowi przypisywane jest działanie stymulujące, wykrztuśne i moczopędne. Roślina stosowana jest także jako środek przeciwgorączkowy i przeciwgośćcowy. Na ziemiach polskich stosowano korzeń jako lek wykrztuśny, napotny i moczopędny, także przy zaparciach, gruźlicy i kolkach. Do celów leczniczych ziele pozyskiwane jest ze stanowisk naturalnych.
qas: question: Czy odmiana zwyczajna posiada właściwości lecznicze?
answers: text: Chociaż w ziołolecznictwie spośród roślin z rodzaju krzyżownica wykorzystywana szerzej jest w zasadzie tylko krzyżownica wirginijska Polygala senega, także krzyżownicy zwyczajnej przypisywane są podobne właściwości
answer_end: 214
generative_answer: tak

question: Jakie są składniki lecznicze krzyżownicy pospolitej?
answers: text: saponiny i glikozyd gaulteryna
answer_end: 331
generative_answer: saponiny i glikozyd gaulteryna

question: W jaki sposób działa krzyżownica pospolita?
answers: text: stymulujące, wykrztuśne i moczopędne
answer_end: 443
generative_answer: stymulująco, wykrztuśnie i moczopędnie

question: Jakie objawy i choroby leczyło się w Polsce rośliną?
answers: text: zaparciach, gruźlicy i kolkach
answer_end: 645
generative_answer: zaparcia, gruźlicę i kolki

question: Skąd otrzymuje się ziele dla celów medycznych?
answers: text: ze stanowisk naturalnych
answer_end: 715
generative_answer: ze stanowisk naturalnych

context: Problematyczność rangi taksonomicznej krzyżownicy ostroskrzydełkowej wynika stąd, że na różnych obszarach jej wybitność (odmienność od formy typowej) jest różna – na terenie Polski takson ten wyodrębniany jest w randze gatunku i tu uchodzi za wyraźnie odrębny morfologicznie. Na innych obszarach (np. w Wielkiej Brytanii) występują rośliny o płynnych cechach pośrednich między formą typową i ostroskrzydełkową i tam ranga tego taksonu jest bardzo problematyczna. Według np. The Plant List i Flora of the British Isles P. oxyptera to synonim P. vulgaris.
qas: question: Dlaczego ranga taksonomiczna tego gatunku rośliny jest problematyczna?
answers: text: na różnych obszarach jej wybitność (odmienność od formy typowej) jest różna
answer_end: 160
generative_answer: na różnych obszarach jej wybitność (odmienność od formy typowej) jest różna

question: Jak różni się od siebie wybitność tej rośliny na poszczególnych obszarach?
answers: text: na terenie Polski takson ten wyodrębniany jest w randze gatunku i tu uchodzi za wyraźnie odrębny morfologicznie. Na innych obszarach (np. w Wielkiej Brytanii) występują rośliny o płynnych cechach pośrednich między formą typową i ostroskrzydełkową i tam ranga tego taksonu jest bardzo problematyczna
answer_end: 461
generative_answer: na terenie Polski takson ten wyodrębniany jest w randze gatunku i tu uchodzi za wyraźnie odrębny morfologicznie. Na innych obszarach (np. w Wielkiej Brytanii) występują rośliny o płynnych cechach pośrednich między formą typową i ostroskrzydełkową i tam ranga tego taksonu jest bardzo problematyczna

question: Czy kategoria systematyczna tej rośliny wzbudza pewne problemy?
answers: text: Problematyczność rangi taksonomicznej krzyżownicy ostroskrzydełkowej wynika stąd, że na różnych obszarach jej wybitność (odmienność od formy typowej) jest różna
answer_end: 160
generative_answer: tak

question: Dlaczego kategoria systematyczna krzyżownicy zwyczajnej jest bardzo problematyczna w obrębie Wielkiej Brytanii?
answers: text: występują rośliny o płynnych cechach pośrednich między formą typową i ostroskrzydełkową
answer_end: 409
generative_answer: występują rośliny o płynnych cechach pośrednich między formą typową i ostroskrzydełkową

question: Jaka brytyjska publikacja wyjaśnia różnice istniejące pomiędzy P. oxyptera a P. vulgaris?
plausible_answers: text: The Plant List i Flora of the British Isles
answer_end: 517
generative_answer: The Plant List i Flora of the British Isles