Białe autobusy

Białe autobusy – akcja humanitarna Szwedzkiego Czerwonego Krzyża przeprowadzona wiosną 1945 na zlecenie rządu Szwecji. Celem akcji początkowo było uwolnienie skandynawskich więźniów z niemieckich obozów koncentracyjnych przed zakończeniem II wojny światowej w obawie przed planowaną przez Niemców masową egzekucją i likwidacją obozów przed nadejściem frontu. W wyniku rozwoju sytuacji na wojnie i pojawiających się możliwości negocjacyjnych, po pewnym czasie akcją udało się objąć również więźniów innych narodowości. Kierownikiem akcji i głównym negocjatorem został hrabia Folke Bernadotte – wiceprzewodniczący Szwedzkiego Czerwonego Krzyża. Do przeprowadzenia akcji wykorzystano szwedzki sprzęt wojskowy, a personel składał się z żołnierzy ochotników, którzy na czas akcji zostali zdemilitaryzowani. W kolejnej fazie w akcji wzięły udział również oddziały z Danii.
Ze względu na braki i nieścisłości w dokumentach, dokładna liczba uratowanych nie jest znana. Szwedzki Czerwony Krzyż szacuje tę liczbę na ponad 15 tys. osób. Nie obejmuje ona jednak wielu tysięcy więźniów, których uratowanie nie było bezpośrednim wynikiem negocjacji hrabiego Bernadotte.
Nazwa akcji pochodzi od koloru autobusów, które posłużyły do transportu więźniów. Aby nie zostały pomylone z celami militarnymi, pomalowano je całe na biało i oznaczono znakiem czerwonego krzyża.

context: 2 kwietnia Bernadotte ponownie wyjechał do Berlina, żeby rozpocząć nowe negocjacje. Możliwość rozszerzenia akcji ratunkowej pojawiła się wraz z chęcią Himmlera do zawarcia pokoju z mocarstwami zachodnimi. Podczas dyskusji 2 kwietnia był bardziej skłonny do rozmów na temat układu pokojowego i chciał, żeby Folke Bernadotte pośredniczył w rozmowach na ten temat. Odrzucił prośbę Bernadotte o możliwość wywiezienia wszystkich więźniów z Neuengamme do Szwecji. Jednocześnie zgodził się na to, żeby wszystkie norweskie i duńskie kobiety, wszystkich chorych i część norweskich studentów z obozu Neuengamme można było wywieźć do Szwecji. Następnie wyraził zgodę na to, żeby wszyscy duńscy policjanci zostali przewiezieni do Danii, gdzie po krótkim internowaniu zostaliby zwolnieni. Niektórzy Francuzi i Norwegowie również otrzymali pozwolenie na wyjazd. Odmówił jednak zgody na przewiezienie więźniarek francuskich z Ravensbrück do Neuengamme, ale kilka dni później zezwolił na dostarczenie do obozu 15 tys. paczek.
qas: question: W jakim celu Bernadotte udał się do Berlina 2 kwietnia?
answers: text: żeby rozpocząć nowe negocjacje
answer_end: 82
generative_answer: żeby rozpocząć nowe negocjacje

question: Jakie okoliczności umożliwiały powiększenie się akcji ratunkowej?
answers: text: chęcią Himmlera do zawarcia pokoju z mocarstwami zachodnimi
answer_end: 203
generative_answer: chęć Himmlera do zawarcia pokoju z mocarstwami zachodnimi

question: Jaki apel Bernadotte nie został zaakceptowany przez Himmlera?
answers: text: o możliwość wywiezienia wszystkich więźniów z Neuengamme do Szwecji
answer_end: 456
generative_answer: o możliwość wywiezienia wszystkich więźniów z Neuengamme do Szwecji

question: Na przeniesienie jakich osób do Szwecji zezwolił Himmler?
answers: text: wszystkie norweskie i duńskie kobiety, wszystkich chorych i część norweskich studentów z obozu Neuengamme
answer_end: 600
generative_answer: wszystkich norweskich i duńskich kobiet, wszystkich chorych i część norweskich studentów z obozu Neuengamme

question: Czy Himmler pozwolił na wywóz duńskich policjantów do ich ojczystego kraju?
answers: text: Następnie wyraził zgodę na to, żeby wszyscy duńscy policjanci zostali przewiezieni do Danii
answer_end: 723
generative_answer: tak