Stambuł

Stambuł (tur. İstanbul) – największe i najludniejsze miasto w Turcji oraz jej centrum kulturalne, handlowe i finansowe. Rozciąga się po obu stronach cieśniny morskiej Bosfor, od północnego wybrzeża morza Marmara do południowego wybrzeża Morza Czarnego. Położenie miejscowości zarówno w europejskiej Tracji, jak i azjatyckiej Bitynii sprawia, że jest ona jedyną metropolią świata znajdującą się na dwóch kontynentach.
Jedno z największych miast świata, najludniejsze miasto Europy, stolica prowincji Stambuł. Rozwinięty ośrodek przemysłowy, wytwarzający około ¼ produkcji kraju. Główne centrum finansowe Turcji, siedziba kilkudziesięciu banków i giełdy papierów wartościowych. Siedziba pięciu uniwersytetów, z których najstarszy – Uniwersytet Stambulski – został założony w 1863 roku.
W 2018 roku Stambuł odwiedziło 12,8 mln turystów z całego świata – był ósmym najczęściej odwiedzanym miastem na świecie.

context: Żydzi sefardyjscy zamieszkiwali miasto od ponad 500 lat. Wraz z Arabami uciekli z Półwyspu Iberyjskiego w 1492 przed hiszpańską inkwizycją, która zmuszała ich do przejścia na chrześcijaństwo. Sułtan osmański Bajazyd II wysłał do Hiszpanii flotę pod dowództwem Kemala Reisa, by ocalić torturowanych i zabijanych Arabów i Żydów. Ponad 200 000 hiszpańskich Żydów uciekło do Tangeru, Algierii, Genui i Marsylii, a następnie do Salonik i Stambułu. Sułtan nadał obywatelstwo osmańskie ponad 93 000 sefardyjskim Żydom. Kolejna duża grupa Sefardyjczyków przybyła z południowej Italii, która była wówczas pod kontrolą Hiszpanii. Synagoga Włoska w Stambule w dzielnicy Galata została wybudowana właśnie przez potomków włoskich Żydów. Pierwsza maszyna drukarska w Stambule została utworzona przez sefardyjskiego Żyda w 1493. Żydowska rodzina Camondo była znaną rodziną bankierską. Znane ‘Schody Camondo’ na Bankalar Caddesi, to przykład secesji zostały wybudowane przez bankiera Salomona Camondo. Znajdują się one w Karaköy (Galata). Obecnie ponad 20 000 Żydów sefardyjskich mieszka w Stambule.
qas: question: Co spowodowało, że Żydzi sefardyjscy opuścili w 1492 roku Półwysep Iberyjski?
answers: text: hiszpańską inkwizycją, która zmuszała ich do przejścia na chrześcijaństwo
answer_end: 190
generative_answer: hiszpańska inkwizycja, która zmuszała ich do przejścia na chrześcijaństwo

question: W jakim celu Bajazyd II skierował do Hiszpanii swoje wojska?
answers: text: by ocalić torturowanych i zabijanych Arabów i Żydów
answer_end: 325
generative_answer: by ocalić torturowanych i zabijanych Arabów i Żydów

question: Do jakich miast emigrowali prześladowani przez hiszpańską inkwizycję Żydzi?
answers: text: Tangeru, Algierii, Genui i Marsylii, a następnie do Salonik i Stambułu
answer_end: 441
generative_answer: Tangeru, Algierii, Genui i Marsylii, a następnie do Salonik i Stambułu

question: Jakie urządzenie zostało skonstruowane w 1493 roku przez osobę tego pochodzenia?
answers: text: Pierwsza maszyna drukarska w Stambule
answer_end: 761
generative_answer: Pierwsza maszyna drukarska w Stambule

question: Jakie dzieło architektoniczne znajdujące się na terenie Stambułu zostało zaprojektowane przez Salomona Camondo?
plausible_answers: text: ‘Schody Camondo’
answer_end: 892
generative_answer: ‘Schody Camondo’