Masakry więzienne NKWD w 1941

Masakry więzienne NKWD w 1941 roku – masowe zbrodnie komunistyczne popełnione przez funkcjonariuszy NKWD, NKGB i innych sowieckich formacji po rozpoczęciu niemieckiej inwazji na ZSRR w czerwcu 1941. Ich ofiarą padli więźniowie polityczni przetrzymywani na okupowanych przez ZSRR terenach Polski, Litwy, Łotwy, Estonii i Besarabii, a także na terytorium ZSRR w granicach sprzed 17 września 1939.
24 czerwca 1941 ludowy komisarz spraw wewnętrznych Ławrientij Beria wydał rozkaz rozstrzelania wszystkich więźniów politycznych przetrzymywanych w zachodnich obwodach ZSRR, których ewakuacja w głąb kraju była niemożliwa. W ślad za tym rozkazem przystąpiono do masowej likwidacji osadzonych. Odbywała się ona w więzieniach, aresztach i obozach, a także na szlakach ewakuacyjnych. Masakry, których apogeum przypadło na miesiące letnie 1941, spowodowały prawdopodobnie kilkadziesiąt tysięcy ofiar, z czego około 20–30 tysięcy zamordowano na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej.
W większości wypadków winą za zbrodnie NKWD obarczono Żydów, których zgodnie ze stereotypem „żydokomuny” powszechnie utożsamiano z systemem sowieckim i stosowaną przezeń polityką terroru. Ujawnienie masakr więziennych sprowokowało serię brutalnych pogromów, zwłaszcza w Galicji Wschodniej. Sowieckie zbrodnie zostały także szeroko nagłośnione przez nazistowską propagandę i posłużyły Niemcom jako pretekst do rozpoczęcia masowych egzekucji Żydów.

context: W więzieniach zlokalizowanych na obszarze Ukraińskiej SRR, który przed wrześniem 1939 roku leżał w granicach Związku Radzieckiego, stan więźniów na dzień 10 czerwca 1941 roku wynosił 52 194 osoby. NKWD miało tam więcej czasu na przeprowadzenie ewakuacji. Niemniej również w ukraińskich więzieniach doszło do licznych zbrodni. W Kijowie co najmniej 473 więźniów zamordowano w więzieniach lub w lesie pod Bykownią. W Połtawie enkawudziści spalili żywcem około 240 więźniów. W Płoskirowie zamordowali 11 więźniów i 13 niemieckich jeńców, a kolejnych 22 więźniów zamknęli w celach, gdzie zmarli oni z głodu. W Charkowie, jak informuje Wykaz odjazdów i ruchu transportów z więzień NKWD Ukraińskiej SRR, 241 więźniów zmarło w czasie transportu, 11 zabito „w czasie ucieczki”, a 149 „spaliło się we wsi Butyrki”. Z kolei według innego źródła przed wkroczeniem wojsk niemieckich nawet do 1,2 tys. więźniów mogło zostać spalonych żywcem w siedzibie charkowskiego NKWD. Wspomniany Wykaz… informuje jeszcze m.in. o rozstrzelaniu 55 więźniów ewakuowanych z Doniecka oraz 47 więźniów w Żytomierzu. Według innych źródeł egzekucje miały także miejsce w Berdyczowie, Kirowogradzie i Winnicy, a ponadto w Dniepropetrowsku, Odessie i Zaporożu.
qas: question: Ilu łącznie jeńców znajdowało się w zakładach karnych na terenie Ukraińskiej SRR w 1941 roku?
answers: text: 52 194
answer_end: 189
generative_answer: 52 194

question: Ilu jeńców zginęło pod Bykownią?
plausible_answers: text: 473
answer_end: 351
generative_answer: 473

question: Co stało się w Połtawie?
answers: text: enkawudziści spalili żywcem około 240 więźniów
answer_end: 470
generative_answer: enkawudziści spalili żywcem około 240 więźniów

question: Jaka była przyczyna śmierci jeńców z cel w Płoskirowie?
answers: text: głodu
answer_end: 602
generative_answer: głód

question: Co stało się z jeńcami w Charkowie?
answers: text: 241 więźniów zmarło w czasie transportu, 11 zabito „w czasie ucieczki”, a 149 „spaliło się we wsi Butyrki”
answer_end: 804
generative_answer: 241 więźniów zmarło w czasie transportu, 11 zabito „w czasie ucieczki”, a 149 „spaliło się we wsi Butyrki”