Henryk I Brodaty

Henryk I Brodaty (Jędrzych I Brodaty, ur. między 1165 a 1170, zm. 19 marca 1238 w Krośnie Odrzańskim) – książę wrocławski w latach 1201–1238, opolski 1201–1202, kaliski 1206–1207 i od 1234, władca Ziemi Lubuskiej do 1206, 1210–1218 i od 1230, od 1231 książę krakowski, od 1234 w południowej Wielkopolsce po rzekę Wartę, od 1230 opieka nad Opolem, od 1232 opieka nad Sandomierzem, od 1234 pełnia władzy nad Opolszczyzną (przekazanie Kazimierzowicom w zamian ziemi kaliskiej pod swoim zwierzchnictwem), ze śląskiej linii dynastii Piastów, założyciel tzw. monarchii Henryków Śląskich.

context: Wyprawa podjęta w 1231 zakończyła się klęską pod wałami Gniezna, lecz jeszcze tego samego roku, szczęśliwie dla Henryka, Władysław Laskonogi zginął niespodziewanie, zamordowany w Środzie Śląskiej przez niemiecką dziewczynę, którą usiłował zgwałcić. Jedynym następcą i dziedzicem Laskonogiego, i to zarówno w Wielkopolsce, jak i w Małopolsce, stał się teraz Henryk Brodaty. Władzę na tych terenach trzeba było jednak wydrzeć siłą. Na pierwszy ogień Henryk postanowił wziąć losy dziedzictwa małopolskiego, tym bardziej że po śmierci księcia opolsko-raciborskiego, Kazimierza I, pod jego opieką znalazła się księżna-wdowa Wiola wraz z nieletnimi synami – Mieszkiem i Władysławem, co wobec strategicznego położenia tej dzielnicy na drodze do Krakowa z pewnością ułatwiło walkę. Jednak najważniejsze karty kolejnego konfliktu znajdowały się nie w rękach Henryka czy Konrada, ale małopolskiego rodu Świebodziców-Gryfitów, który zdecydował się poprzeć księcia śląskiego w jego walce. Nie bez znaczenia był również fakt poparcia, jakiego Henrykowi, jako księciu krakowskiemu udzieliła księżna Grzymisława, która ponownie przeszła wraz synem pod zwierzchnictwo Henryka. Konrad nie zamierzał rezygnować bez walki, jednak tym razem wobec powszechnego poparcia Małopolan dla władzy Henryka, ostatecznie do 1232 udało się wyprzeć księcia mazowieckiego z większości obszaru dzielnicy.
qas: question: Jaki pseudonim został nadany Władysławowi?
answers: text: Laskonogi
answer_end: 140
generative_answer: Laskonogi

question: W jakim mieście został zabity Władysław?
answers: text: w Środzie Śląskiej
answer_end: 195
generative_answer: w Środzie Śląskiej

question: Kto zabił Laskonogiego?
answers: text: niemiecką dziewczynę, którą usiłował zgwałcić
answer_end: 247
generative_answer: niemiecka dziewczyna, którą usiłował zgwałcić

question: Czy Grzymisława poparła Henryka?
answers: text: Nie bez znaczenia był również fakt poparcia, jakiego Henrykowi, jako księciu krakowskiemu udzieliła księżna Grzymisława
answer_end: 1096
generative_answer: tak

question: W którym roku Henryk I Brodaty panował nad trzema województwami? 
plausible_answers: text: 1232
answer_end: 1298
generative_answer: 1232

context: Leszek Biały pozostawił rocznego syna Bolesława, więc wiadomo było, że przynajmniej do czasu osiągnięcia przez niego wieku sprawnego, ziemię krakowską przejmie ktoś inny. Najpoważniejszym kandydatem od początku wydawał się książę wielkopolski, Władysław Laskonogi, który przed zjazdem w Gąsawie zawarł z młodszym od siebie Leszkiem układ o przeżycie i teraz niespodziewanie pojawiła się przed nim szansa panowania nad Krakowem. Nie dane mu jednak było bezproblemowe przejęcie Małopolski, gdyż z pretensjami do spadku po bracie wystąpił Konrad mazowiecki (w Sandomierzu – sytuacja była nie mniej skomplikowana: dziedzicznym jej władcą uznano młodocianego Bolesława Wstydliwego, zaś rządy namiestnicze objęła jego matka Grzymisława, z pomocą miejscowych możnych). Szybko jednak stało się jasne, że musi ona uznać zwierzchność jednego z kandydatów do władzy w Krakowie. Zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami, opiekunem Bolesława stał się Władysław Laskonogi. Z początku wydawało się, że zwycięzcą walki o Kraków stanie się Władysław Laskonogi, który uzyskał dzięki wielkiemu przywilejowi dla możnych w Cieni duże poparcie w dzielnicy. Szczęście szybko się jednak odwróciło, gdyż skomplikowała się sytuacja w Wielkopolsce, gdzie po raz kolejny przewagę w wojnie domowej uzyskał Władysław Odonic. W tych to okolicznościach w Krakowie pojawił się Henryk Brodaty, jednak nie w roli udzielnego księcia, tylko jako namiestnik Laskonogiego. Nie czynił tego zapewne bezinteresownie, gdyż ceną, za którą zdecydował się wesprzeć księcia wielkopolskiego militarnie, było uznanie linii śląskiej książąt piastowskich za dziedziców zarówno w Małopolsce, jak i w Wielkopolsce, czym poczuli się skrzywdzeni Konrad mazowiecki i Władysław Odonic.
qas: question: Dlaczego po odejściu Leszka Białego trzeba było zapewnić regencję?
answers: text: pozostawił rocznego syna
answer_end: 37
generative_answer: pozostawił rocznego syna

question: Dlaczego Władysław Laskonogi był uprawniony do zostania regentem?
answers: text: zawarł z młodszym od siebie Leszkiem układ o przeżycie
answer_end: 349
generative_answer: zawarł z młodszym od siebie Leszkiem układ o przeżycie

question: Kim dla Leszka Białego był Konrad Mazowiecki?
answers: text: bracie
answer_end: 526
generative_answer: bratem

question: Za co Henryk Brodaty zdecydował się pomóc Władysławowi Laskonogiemu?
answers: text: uznanie linii śląskiej książąt piastowskich za dziedziców zarówno w Małopolsce, jak i w Wielkopolsce
answer_end: 1656
generative_answer: uznanie linii śląskiej książąt piastowskich za dziedziców zarówno w Małopolsce, jak i w Wielkopolsce

question: Kto początkowo, po odejściu Leszka Białego, miał sprawować rządy w Sandomierzu?
answers: text: Grzymisława, z pomocą miejscowych możnych
answer_end: 759
generative_answer: Grzymisława, z pomocą miejscowych możnych