NKWD

NKWD ZSRR (ros. НКВД СССР), Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR (ros. Народный комиссариат внутренних дел СССР, trb. Narodnyj komissariat wnutriennich dieł SSSR, wymowa i) – centralny organ państwowy (ministerstwo) wchodzący w skład Rady Komisarzy Ludowych – rządu ZSRR, istniejący pod tą nazwą w latach 1917–1946.
Początkowo NKWD zajmował się sprawami administracyjno-porządkowymi. Od 1934 r. rola komisariatu wzrosła, po reorganizacji polegającej na wcieleniu do jego struktur OGPU i mianowania jego szefa Gienricha Jagody ludowym komisarzem spraw wewnętrznych (szefem NKWD), co było jednym z elementów przygotowań Józefa Stalina do Wielkiej Czystki lat 1936–1939. NKWD skupił więc cały aparat represji policyjnych ZSRR – od milicji kryminalnej poprzez wywiad (INO) i kontrwywiad, wojska ochrony pogranicza, administracyjne sądownictwo doraźne (trójki NKWD) po system obozów pracy przymusowej Gułagu. Komisariat nadzorował również lokalne instytucje rządowe, następnie w 1946 r. przemianowany został na Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ZSRR. Na terenie całego kraju NKWD działał zarówno bezpośrednio, jak i przez komisariaty spraw wewnętrznych poszczególnych republik (np. Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych RFSRR), będące jego filiami.

context: Kolejnym i ostatnim ludowym komisarzem spraw wewnętrznych był Siergiej Nikiforowicz Krugłow. Pracę w organach bezpieczeństwa NKWD rozpoczął dopiero w 1939, gdy pracował w komitecie centralnym od 1937 do 1939. Stamtąd został przeniesiony w lutym 1939 do Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych NKWD, gdzie objął stanowisko zastępcy ludowego komisarza spraw wewnętrznych NKWD ZSRR Ławrientija Berii – odpowiedzialny za sprawy kadrowe. Od 1943 do 1945 Krugłow był także zastępcą Wiktora Abakumowa ówczesnego szefa kontrwywiadu wojskowego Smiersz.
qas: question: Jaką funkcję sprawował Krugłow jako ostatni w historii?
answers: text: ludowym komisarzem spraw wewnętrznych
answer_end: 57
generative_answer: ludowego komisarza spraw wewnętrznych

question: Kiedy Krugłow rozpoczął współpracę z NKWD?
answers: text: w 1939
answer_end: 154
generative_answer: w 1939

question: W jakich latach Krugłow obejmował stanowisko w komitecie centralnym?
answers: text: od 1937 do 1939
answer_end: 207
generative_answer: od 1937 do 1939

question: Do jakiego organu przetransferowano Krugłowa w lutym 1939 roku?
answers: text: do Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych NKWD
answer_end: 297
generative_answer: do Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych NKWD

question: Kto zastąpił Krugłowa na pozycji komisarza spraw wewnętrznych?
plausible_answers: text: Ławrientija Berii
answer_end: 396
generative_answer: Ławrientij Beria

context: Ofiarą NKWD padł także Jewhen Konowalec, przywódca Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów. Zamachu dokonał w Rotterdamie 23 maja 1938 Paweł Sudopłatow, później wysokiej rangi funkcjonariusz NKWD oraz szef Zarządu Zadań Specjalnych. W 1941 istniała Sekcja specjalna NKWD, zajmująca się tzw. mokrą robotą, w latach 1941–1942 II Wydział NKWD, Specjalny (Techniki Operacyjnej), następnie od 1942 do 1946 IV Zarząd kolejno – Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych NKWD, Bezpieczeństwa Państwowego NKGB i Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego MGB. Po II wojnie światowej zadania specjalne przejął Wydział DR, a następnie Biuro specjalne nr 1 MGB. Po wchłonięciu MGB przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (MVD) w 1953, zadaniami specjalnymi zajmował się IX Wydział MVD.
qas: question: Kto stał na czele ukraińskiej organizacji Nacjonalistycznej przed 23 maja 1938 roku?
answers: text: Jewhen Konowalec
answer_end: 39
generative_answer: Jewhen Konowalec

question: Gdzie zmarł Konovalec?
answers: text: w Rotterdamie
answer_end: 119
generative_answer: w Rotterdamie

question: Do jakiego stopnia w ramach NKWD awansował Sudopłatow?
answers: text: szef Zarządu Zadań Specjalnych
answer_end: 229
generative_answer: Szefa zarządu zadań specjalnych

question: Jaki wydział od 1953 roku kierował zadaniami specjalnymi w NKWD?
answers: text: IX Wydział MVD
answer_end: 763
generative_answer: IX Wydział MVD

question: W jakich latach funkcjonował Ludowy Komisariat Bezpieczeństwa Państwowego NKGB?
plausible_answers: text: od 1942 do 1946
answer_end: 398
generative_answer: od 1942 do 1946