Wielki post

Wielki post (łac. Quadragesima lub Tempus Quadragesimae – dosł. czas czterdziestnicy) – czas pokuty przygotowujący do przeżycia najważniejszych dla chrześcijan świąt wielkanocnych. W Kościele łacińskim zaczyna się w Środę Popielcową przed I Niedzielą wielkiego postu. Tradycyjnie, i zgodnie z prawem kanonicznym obowiązującym do 1983 roku, trwał do Wielkiej Soboty. Aktualny Kodeks prawa kanonicznego nie precyzuje dnia jego zakończenia. Czas trwania wielkiego postu dla Kościoła katolickiego obrządku łacińskiego określają „Ogólne normy roku liturgicznego i kalendarza” oraz „List okólny o przygotowaniu i obchodzeniu świąt paschalnych «Paschalis sollemnitatis»” Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z 1988 roku. Zgodnie z nim wielki post trwa do Mszy wieczerzy Pańskiej (ONRL 28), a w Wielki Piątek i Wielką Sobotę obchodzony jest post paschalny. Wielki post u grekokatolików i prawosławnych rozpoczyna się od Czystego Poniedziałku pierwszego tygodnia czterdziestodniowego postu. W Cerkwi prawosławnej kończy się w piątek przed Niedzielą Palmową, a w Kościołach greckokatolickich wielki post kończy Niedziela Palmowa zwana w kościołach wschodnich Niedzielą Wierzbową. W językach pierwotnego Kościoła wielki post był określany jako Quadragesima (łac.), Tessarakostè (gr.), czyli dosłownie „40 dni” (czterdziestnica), co miało wskazywać na wzorzec, do którego nawiązywał – do trwającego 40 dni postu samego Jezusa Chrystusa. W protestantyzmie obchodzony jest pod nazwą czasu pasyjnego.

context: Od czasu wielkiej schizmy wschodniej praktyki wielkopostne na Wschodzie i na Zachodzie chrześcijaństwa zaczęły się różnić. W średniowieczu publiczne praktyki wielkopostne Kościoła łacińskiego nabrały bardzo szczególnych form. Drogi Europy przemierzały grupy biczowników, którzy biczując się do krwi, wzywali społeczność chrześcijańską do pokuty i nawrócenia. Praktyka taka została zakazana przez papieża Klemensa VI w 1349 roku. Funkcjonujący od VI wieku zwyczaj rozpoczynania wielkiego postu w środę został potwierdzony w 1248 roku za czasów papieża Innocentego IV, a na stałe wszedł do tradycji Kościoła rzymskiego w 1570 roku. Zamiast praktykowanych wcześniej pełnych dziewięciu tygodni, post wyznaczano na okres od środy przypadającej przed 6 niedzielą poprzedzającą Wielkanoc do samej Paschy, a więc do 46 dni kalendarzowych. Tradycyjnie i zgodnie z prawem kanonicznym Kościoła łacińskiego obowiązującym do 1983 roku okres wielkiego postu trwał do Wielkiej Soboty. Aktualny Kodeks prawa kanonicznego nie precyzuje dnia zakończenia wielkiego postu. Czas trwania wielkiego postu dla Kościoła katolickiego określa „List okólny o przygotowaniu i obchodzeniu świąt paschalnych «Paschalis sollemnitatis»” Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z 1988 roku. Zgodnie z nim wielki post trwa do Mszy wieczerzy Pańskiej, a w Wielki Piątek i Wielką Sobotę obchodzony jest post paschalny.
qas: question: Jaki rodzaj postu obchodzi się w Wielki Piątek i Wielką Sobotę zgodnie z listem Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z 1988 r.?
answers: text: paschalny
answer_end: 1394
generative_answer: paschalny

question: Jaką uroczystością kończy się wielki post zgodnie z listem Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z 1988 r.?
answers: text: Mszy wieczerzy Pańskiej
answer_end: 1328
generative_answer: Mszą wieczerzy Pańskiej

question: Do kiedy wielki post obowiązywał aż do Wielkiej Soboty?
answers: text: 1983 roku
answer_end: 921
generative_answer: 1983 roku

question: W jaki dzień tygodnia tradycyjnie rozpoczyna się ten okres w kalendarzu liturgicznym?
answers: text: środę
answer_end: 500
generative_answer: środę

question: Czy dzień zakończenia tego okresu w kalendarzu liturgicznym precyzuje Kodeks prawa kanonicznego?
answers: text: Aktualny Kodeks prawa kanonicznego nie precyzuje dnia zakończenia wielkiego postu
answer_end: 1051
generative_answer: nie