I rozbiór Polski

I rozbiór Polski – cesja terytorium Rzeczypospolitej Obojga Narodów dokonana w 1772 roku na rzecz Królestwa Prus, Monarchii Habsburgów i Imperium Rosyjskiego. Pierwszy z trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec XVIII wieku.

context: Fryderykowi II, reprezentującemu pozornie stanowisko hrabiego Lynara (aby nie narazić się opinii dworów europejskich) sprzyjały działania konfederatów barskich oraz niemal otwarte dążenie Austrii do wojny. Trwająca przez cztery lata konfederacja barska, którą stłumiła interwencja wojsk rosyjskich i powstanie hajdamaków na Ukrainie wydatnie osłabiły pozycję króla Polski, Stanisława II Augusta, który w oczach Rosjan przestał być mocnym i wiarygodnym gwarantem rosyjskiego protektoratu nad Rzecząpospolitą. Punktem kulminacyjnym okazało się zabezpieczanie granic przez Józefa II, połączone z anektowaniem polskiego Spiszu oraz Podhala w 1769 i 1770. Niedługo po tym Prusy, pod pozorem rozciągnięcia kordonu sanitarnego, rozpoczęły inkorporację poszczególnych starostw Pomorza. W styczniu 1771 w rozmowie z księciem Henrykiem Pruskim generał Czernyszew jako zwolennik anektowania przez Rosję Inflant Polskich i części Białorusi, podsunął mu myśl zaboru biskupstwa warmińskiego przez Prusy. Dalsze rozmowy na linii Berlin-Petersburg przeciągały się aż do 1772, gdyż Austria odżegnywała się od próby podziału Polski, rozpatrując jeszcze możliwość rozbioru Turcji, której tereny bardziej interesowały Austrię. Ostatecznie przeważył realizm polityczny – podział części ziem polskich między Rosję a Prusy był właściwie formalnością, chodziło już tylko o skonkretyzowanie wielkości zagarniętych terytoriów.
qas: question: Jakie rozwiązania terytorialne popierał gen. Czernyszew?
answers: text: anektowania przez Rosję Inflant Polskich i części Białorusi
answer_end: 927
generative_answer: anektowania przez Rosję Inflant Polskich i części Białorusi

question: Jaki kraj rozważał podział Turcji jako alternatywę dla rozbioru Polski?
answers: text: Austria
answer_end: 1072
generative_answer: Austria

question: Jaki był finał konfederacji barskiej?
answers: text: stłumiła interwencja wojsk rosyjskich
answer_end: 297
generative_answer: Została stłumiona przez wojska rosyjskie

question: Jakie wydarzenia są uznawane za punkt kulminacyjny I rozbioru Polski?
answers: text: zabezpieczanie granic przez Józefa II, połączone z anektowaniem polskiego Spiszu oraz Podhala w 1769 i 1770
answer_end: 649
generative_answer: zabezpieczanie granic przez Józefa II, połączone z anektowaniem polskiego Spiszu oraz Podhala w 1769 i 1770

question: Z jakiego powodu Austria nie podpisała aktu I rozbioru Polski?
plausible_answers: text: Austria odżegnywała się od próby podziału Polski, rozpatrując jeszcze możliwość rozbioru Turcji, której tereny bardziej interesowały Austrię
answer_end: 1205
generative_answer: Austria odżegnywała się od próby podziału Polski, rozpatrując jeszcze możliwość rozbioru Turcji, której tereny bardziej interesowały Austrię

context: Idea francuska zakładała przekazanie południowych rubieży Rzeczypospolitej Turcji, co zabezpieczałoby interesy Austrii i umacniało pozycję Wysokiej Porty. Prusy, w zamian za neutralność i przekazanie części Śląska Austrii, miały uzyskać Warmię z Mazurami oraz fragment Kurlandii. Fryderyk II prowadził jednak własną politykę w tej sprawie. Nie miał on zamiaru służyć interesom francusko-austriackim, zrywać sojuszu z Rosją za mgliste i niepewne obietnice oraz oddawać choćby skrawka Śląska. Jednocześnie pragnął uniknąć za wszelką cenę konfrontacji wojskowej, gdyż kraj zrujnowany wojną siedmioletnią potrzebował pokoju. Pragnął zrealizować także podstawowe dążenie Hohenzollernów do połączenia Brandenburgii z Prusami. W tym celu rozpoczął próby wciągnięcia Rosji do dzieła cesji ziem Polski i sondowania, na jak duże ustępstwa jest w stanie pójść Petersburg. Rosja nie miała bowiem żadnego zysku z podziału kraju, który uważała za swój protektorat, wręcz przeciwnie, mogła na tym tylko stracić. Dla Prus zaś była to sprawa priorytetowa. Austria natomiast, wciągnięta do rozbioru dla załagodzenia jej stosunków z Rosją, miała otrzymać część Polski jako zwyczajne wynagrodzenie. Zagarnięcie ziem polskich nie leżało w żywotnym interesie monarchii Habsburskiej, gdyż do tej pory nie była ona zainteresowana ekspansją na te terytoria.
qas: question: Jakie tereny, zgodnie z ideą francuską, miały przypaść Prusom, jeśli pozostałyby neutralne i przekazały część Śląska Austrii?
answers: text: Warmię z Mazurami oraz fragment Kurlandii
answer_end: 278
generative_answer: Warmia z Mazurami oraz fragment Kurlandii

question: Dlaczego Fryderyk II nie chciał doprowadzić do konfrontacji wojskowej?
answers: text: kraj zrujnowany wojną siedmioletnią potrzebował pokoju
answer_end: 619
generative_answer: kraj zrujnowany wojną siedmioletnią potrzebował pokoju

question: Dlaczego zyskanie polskich terenów nie interesowało monarchii Habsburskiej?
answers: text: do tej pory nie była ona zainteresowana ekspansją na te terytoria
answer_end: 1331
generative_answer: do tej pory nie była ona zainteresowana ekspansją na te terytoria

question: Jaki kraj miał znaleźć się w posiadaniu południowego skraju Polski, zgodnie z ideą francuską?
answers: text: Turcji
answer_end: 81
generative_answer: Turcja

question: Kto przekonał ostatecznie władcę Rosji do wzięcia udział w aneksji polskich terenów?
plausible_answers: text: Fryderyk II
answer_end: 291
generative_answer: Fryderyk II