Brześć

Brześć, dawniej Brześć Litewski, Brześć nad Bugiem (biał. Брэст, Берасьце, Brest, Bieraście; ros. Брест, Берестье, Briest, Bieriestje; jid. ‏בּריסק‎, hebr. ‏ברסט ליטובסק‎; ukr. Берестя, Berestia) – miasto na Białorusi, u ujścia Muchawca do Bugu, siedziba administracyjna obwodu brzeskiego i rejonu brzeskiego. Ośrodek przemysłowy, węzeł kolejowy i drogowy na granicy z Polską, port rzeczny, port lotniczy; uniwersytet (1995), politechnika (1989); ośrodek kultury polskiej na Białorusi, polski konsulat generalny; 339,7 tys. mieszkańców (2020).
Miasto królewskie, położone w końcu XVIII wieku w powiecie brzeskolitewskim województwa brzeskolitewskiego. Miejsce obrad Sejmu Wielkiego Księstwa Litewskiego. Miejsce obrad sejmików ziemskich powiatu brzeskolitewskiego od XVI wieku do pierwszej połowy XVIII wieku. Do 1945 w Polsce, od 1921 stolica województwa poleskiego, siedziba powiatu brzeskiego.

context: Brześć jest jedną z najstarszych miejscowości na Polesiu. W początkach XI wieku powstał gród będący centrum politycznym i gospodarczym, który obok grodów w Zbuczu, Klukowiczach i Zajączkach, był najbardziej na wschód położonym grodem związanym z „mazowiecką” falą zasiedlenia dorzecza środkowego Bugu i po założeniu przez Piastów wchodził w skład państwa Bolesława Chrobrego. Brześć został zdobyty przed 1019 rokiem podczas zbrojnego podbijania tych terenów przez książąt kijowskich. Po raz pierwszy w źródłach pisanych pojawił się pod nazwą Berestie w ruskim latopisie pt. Powieść minionych lat pod datą 1019, jako miasto na Rusi Kijowskiej. W 1020 roku został zdobyty przez Bolesława I Chrobrego i włączony do Polski. Z kolei w 1044 roku został zdobyty przez kniazia kijowskiego Jarosława Mądrego, po czym jeszcze kilkakrotnie, na krótko, zajmowany był przez władców polskich, m.in. Bolesława II Śmiałego i Kazimierza II Sprawiedliwego. W czasie rozpadu dzielnicowego Rusi Brześć wchodził w skład Księstwa Turowskiego, a następnie halicko-wołyńskiego.
qas: question: Jaka jest najstarsza miejscowość Polesia?
plausible_answers: text: Brześć
answer_end: 6
generative_answer: Brześć

question: Jakie inne grody, obok Brześcca, były mocno wysunięte na wschód?
answers: text: Zbuczu, Klukowiczach i Zajączkach
answer_end: 189
generative_answer: Zbucz, Klukowicze i Zajączki

question: Częścią czyjego państwa był Brześć po założeniu przez Piastów?
answers: text: Bolesława Chrobrego
answer_end: 374
generative_answer: Bolesława Chrobrego

question: W jakim tekście po raz pierwszy pojawia się wzmianka o Brześciu?
answers: text: Powieść minionych lat
answer_end: 595
generative_answer: Powieść minionych lat

question: W którym roku Bolesław Chrobry zaanektował Brześć jako fragment Państwa Polskiego?
answers: text: 1020
answer_end: 649
generative_answer: 1020

context: Brześć został zdobyty podczas oblężenia Kozaków Chmielnickiego w 1648. W latach 1654–1655 wydano konstytucje sejmowe w sprawie fortyfikacji miasta, dzięki czemu Brześć otrzymał dość nowoczesne obwarowania. W tym czasie zamek i miasto były tak silnie ufortyfikowane, że w 1655 wojska moskiewskie pod dowództwem Urusowa i Boratyńskiego odstąpiły od oblężenia po odmowie poddania twierdzy przez kasztelana Melchiora Stanisława Sawickiego.
Podczas potopu szwedzkiego wojska szwedzkie rozpoczęły oblężenie zamku i miasta w dniu 21 maja 1657 roku. W związku z nieukończeniem na czas fortyfikacji Brześć poddała się oddziałom Karola Gustawa i wojskom księcia siedmiogrodzkiego Rakoczego, ale polski garnizon wierny królowi Janowi Kazimierzowi wyszedł z Brześcia przy rozwiniętych chorągwiach, pod bronią, mając zagwarantowany swobodny przemarsz. Kozacy Rakoczego z Wołoszy i z Ukrainy dowodzeni przez Ferencza Serpina zapuszczali głęboko zagony na Wołyń i Polesie tępiąc unię brzeską i mordując jej obrońców; np. księcia Czartoryskiego i jego rodzinę oraz setki księży. Zamek odbiła szlachta województwa brzeskiego pod dowództwem podczaszego litewskiego M. Radziwiłła. By wzmocnić obronność w 1659 wydano następną konstytucję sejmową. Podczas odbudowy w 1660, 13 stycznia zamek z zaskoczenia zdobyły wojska moskiewskie pod dowództwem Iwana Chowańskiego. Wojska polskie odbiły Brześć w 1661 roku.
qas: question: Co zyskał Brześć na mocy konstytucji sejmowych?
answers: text: nowoczesne obwarowania
answer_end: 204
generative_answer: nowoczesne obwarowania

question: Kto dowodził rosyjskimi wojskami w 1655 roku?
answers: text: Urusowa i Boratyńskiego
answer_end: 333
generative_answer: Urusow i Boratyński

question: Czy Sawicki poddał twierdzę?
answers: text: po odmowie poddania twierdzy przez kasztelana Melchiora Stanisława Sawickiego
answer_end: 434
generative_answer: nie

question: W jaki sposób oddział polski opuścił Brześć?
answers: text: przy rozwiniętych chorągwiach, pod bronią, mając zagwarantowany swobodny przemarsz
answer_end: 837
generative_answer: przy rozwiniętych chorągwiach, pod bronią, mając zagwarantowany swobodny przemarsz

question: W którym roku Brześć została odbita przez wojska moskiewskie?
plausible_answers: text: 1661
answer_end: 1382
generative_answer: 1661