Rzekotka drzewna

Rzekotka drzewna (Hyla arborea) – gatunek płaza z rodziny rzekotkowatych.
Osiąga około 5 cm długości. Cechuje się zwykle zielonym, szarym, brązowym lub żółtawym ubarwieniem, które potrafi zmieniać w zależności od otoczenia. Boki ciała rzekotki zdobi charakterystyczna ciemna pręga, odgrywająca obok rechotu rolę w doborze płciowym. Oczy są duże, wyłupiaste, kończyny tylne długie, opuszki palców wieńczą przylgi ułatwiające wspinaczkę po drzewach.
Płaz zamieszkuje większą część Europy, od Portugalii aż do krańców kontynentu i zachodniej Azji (Azerbejdżan), na północy sięga Danii. Preferuje niziny, ale istnieją doniesienia o spotkaniu go na wysokości 2300 m. Zajmuje różnorodne środowiska roślinne, zarówno lasy, tereny krzewiaste, jak i porośnięte niższą roślinnością. Rozmnaża się w różnorodnych zbiornikach wód stojących, w tym sztucznych. Żywi się drobnymi bezkręgowcami, głównie owadami (zwłaszcza chrząszcze) i pająkami. Menu zmienia się w zależności od miesiąca i roku. Zdarzają się w nim też jaja innych płazów.
W Europie Środkowej rozród zaczyna się w maju. Po ampleksusie samica składa żółtawe, otoczone galaretowatą osłonką jaja (skrzek), do 10 kłębów po 10–50 sztuk. Wylęgają się z nich żółtooliwkowe, pływające wolno kijanki, mierzące do 5 cm długości. Przeobrażają się po 90 dniach na przełomie lipca i sierpnia lub też dopiero w następnym roku. Zwierzę bywa hodowane w terrariach. W Europie Zachodniej jego liczebność obniża się, co ma związek ze zmianami w środowisku spowodowanymi działalnością ludzką. W związku z tym rzekotka figuruje w wielu czerwonych listach i księgach, IUCN przyznaje jej status LC. Prowadzi się działania zmierzające do ochrony gatunku, chronią go również liczne prawodawstwa.

context: Płeć determinowana jest genetycznie. Hemizygotyczne są samce, co potwierdzono poprzez badania nieulegającego rekombinacji locus WHA 5-22A. Chromosom płciowy przypomina chromosom 1 platany szponiastej. Brelsford et al w 2013 znaleźli 13 wspólnych markerów. System determinacji płci u rzekotki drzewnej liczy sobie przynajmniej 5 milionów lat. Występują chromosomy X i Y, bardzo podobne do siebie. Świadczy to o tym, że w tym czasie musiały zachodzić rekombinacje, które zapobiegły degeneracji chromosomu Y, spowodowanej brakiem rekombinacji obserwowanym u ssaków. Rzekotka drzewna odziedziczyła je po przodku wspólnym z Hyla intermedia. Badania zespołu Stöck dowodzą, że to właśnie zachodzące co jakiś czas rekombinacje, a nie epizody odwrócenia systemu determinacji płci utrzymały chromosom Y. W rezultacie chromosomy płci, które ewidentnie jawią się badaczom jako nowe (w momencie podziału linii rzekotki drzewnej, Hyla intermedia i Hyla molleri nie były one jeszcze zróżnicowane) noszą na sobie bardzo stare geny. Za gen determinujący płeć uchodzi choćby Dmrt1. Rekombinacja chromosomu Y zatrzymała się jeszcze przed powstaniem współczesnego gatunku. Wskazano kilka różnych niepodlegających rekombinacji haplotypów tego chromosomu. Mimo licznych krzyżówek laboratoryjnych rekombinacji nie udawało się zaobserwować u samców. Zespołowi Dufresnesa udało się zaobserwować w ograniczonym zakresie i to głównie u płazów z południowych Bałkanów bądź wybrzeża Adriatyku. Populacje zamieszkujące refugium na Bałkanach cechują się częstszą rekombinacją chromosomów płciowych, niż rzekotki żyjące na północ i na zachód – w tych populacjach, młodszych od bałkańskich, nie występuje ona w ogóle. Populacja pannońskie wykazują w tym względzie cechy pośrednie.
qas: question: Jakie chromosomy posiadają rzekotki drzewne?
answers: text: X i Y
answer_end: 368
generative_answer: X i Y

question: W jaki sposób przypisana jest płeć rzekotki drzewnej? 
answers: text: genetycznie
answer_end: 35
generative_answer: genetycznie

question: Czy nowe chromosomy płci u rzekotki drzewnej mają w sobie stare geny?
answers: text: które ewidentnie jawią się badaczom jako nowe (w momencie podziału linii rzekotki drzewnej, Hyla intermedia i Hyla molleri nie były one jeszcze zróżnicowane) noszą na sobie bardzo stare geny
answer_end: 1014
generative_answer: tak

question: Ile lat ma system determinacji płci u rzekotki drzewnej?
answers: text: 5 milionów
answer_end: 336
generative_answer: 5 milionów

question: Czy rzekotki drzewne zamieszkują obszar Bałkanów?
answers: text: Populacje zamieszkujące refugium na Bałkanach cechują się częstszą rekombinacją chromosomów płciowych
answer_end: 1566
generative_answer: tak

context: Od rzekotki śródziemnomorskiej rzekotkę drzewną odróżnia się po ciemnym pasie biegnącym aż do bioder, u H. meridionalis kończącym się u nasady ramienia (u osobników młodych mogą przechodzić na boki tułowia). Dodatkowo rzekotki śródziemnomorskie są nieco większe i często cechują się jaśniejszą zielenią grzbietu. Samce mają też podłużny fałd na worku rezonansowym, niespotykany u rzekotki drzewnej, na skutek którego rechot staje się głębszy i wolniejszy. Zapobiega to też krzyżowaniu się obu gatunków.
qas: question: Jaka cecha jej wyglądu, związana z ubarwieniem, pozwala odróżnić ją od rzekotki śródziemnomorskiej?
answers: text: ciemnym pasie biegnącym aż do bioder
answer_end: 100
generative_answer: ciemny pas biegnący aż do bioder

question: W którym miejscu kończy się u rzekotki śródziemnomorskiej ciemny pas?
answers: text: u nasady ramienia
answer_end: 151
generative_answer: u nasady ramienia

question: Czy rzekotka drzewna jest mniejsza od przedstawicieli H. meridionalis?
answers: text: Dodatkowo rzekotki śródziemnomorskie są nieco większe
answer_end: 261
generative_answer: tak

question: Co sprawia, że osobniki rzekotki drzewnej nie mogą się krzyżować z osobnikami rzekotki śródziemnomorskiej?
answers: text: fałd na worku rezonansowym
answer_end: 363
generative_answer: fałd na worku rezonansowym

question: Jak wpływa na rechot samców rzekotki drzewnej fałd umiejscowiony na ich worku rezonansowym?
plausible_answers: text: staje się głębszy i wolniejszy
answer_end: 454
generative_answer: staje się głębszy i wolniejszy