Katarzyna II Wielka

Katarzyna II Aleksiejewna Wielka, ros. Екатерина II Алексеевна; urodzona jako Zofia Fryderyka Augusta, niem. Sophie Friederike Auguste von Anhalt-Zerbst (ur. 2 maja 1729 w Szczecinie, zm. 6 listopada?/ 17 listopada 1796 w Petersburgu) – księżniczka anhalcka, żona wielkiego księcia, później cesarza rosyjskiego Piotra III, po zamachu stanu samodzielna Cesarzowa Wszechrusi panująca w Imperium Rosyjskim w latach 1762–1796. W stosunkach z zagranicą, jak i wewnątrz kraju, kontynuowała politykę i reformy wprowadzone przez Piotra Wielkiego. Rządząc twardą ręką, polegała na swoich doradcach i faworytach takich jak Grigorij Potiomkin czy Grigorij Orłow. W polityce wewnętrznej Nakaz Katarzyny II z 1767 roku definiujący zasady polityki i system prawny zapoczątkował okres absolutyzmu oświeconego w Rosji. Za panowania autokratki wprowadzono reformę podziału administracyjnego Rosji. Doprowadziła do sekularyzacji dóbr duchownych, uwłaszczenia chłopów cerkiewnych i zmniejszenia ich obowiązków względem cerkwi (1764). Wydała Manifest o wolności gospodarczej (1775) oraz Gramotę o prawach i wygodach miejskich (1785), oficjalnie ustanawiając stan mieszczański i samorząd miejski. Gramota o prawach, wolności i przywilejach szlacheckich (1785) doprowadziła do wzmocnienia pozycji szlachty i jednocześnie pogorszenia sytuacji chłopów z majątków szlacheckich, którzy byli pozbawieni większości praw i stali się obiektem handlu. Po powstaniu chłopskim Jemieljana Pugaczowa wprowadziła politykę represji wobec każdego przejawu niezadowolenia. Uczestniczyła w rozbiorach Polski. Zreformowała oświatę i utworzyła pierwszą w Rosji szkołę dla dziewcząt (1764). Uważana jest za jedną z najwybitniejszych władczyń Rosji.

context: Faktycznie rosyjskie walki z konfederatami barskimi wykorzystało Imperium Osmańskie i 25 września 1768 r. wypowiedziało wojnę Rosji. Katarzyna II zaproponowała wówczas Stanisławowi Poniatowskiemu przystąpienie Rzeczypospolitej do wojny z Imperium Osmańskim i gotowa była oddać pod jego naczelne dowództwo również wojska rosyjskie. Obie propozycje król Polski odrzucił. Wojna rosyjsko-turecka rozwijała się niepomyślnie dla Imperium Osmańskiego, między innymi rosyjska flota bałtycka, po opłynięciu Europy – tak zwany rejs Orłowa (od nazwiska dowódcy floty – Aleksieja Orłowa), w bitwie w Zatoce Czesmeńskiej w 1770 zniszczyła osmańską marynarkę wojenną. Wojna trwała do 1774 i zakończyła się korzystnie dla Rosji, która powiększyła swe terytorium w rejonie Krymu, uzyskała szerszy dostęp do Morza Czarnego, prawo korzystania z przejazdu swych statków i okrętów wojennych przez Bosfor i Dardanele, nastąpiło uniezależnienie Chanatu Krymskiego od Osmanów itp.
qas: question: Kiedy rozpoczęła się wojna rosyjsko-osmańska?
answers: text: 25 września 1768
answer_end: 102
generative_answer: 25 września 1768

question: Z jakimi propozycjami wyszła caryca Rosji do króla Polski?
answers: text: przystąpienie Rzeczypospolitej do wojny z Imperium Osmańskim i gotowa była oddać pod jego naczelne dowództwo również wojska rosyjskie
answer_end: 329
generative_answer: przystąpienie Rzeczypospolitej do wojny z Imperium Osmańskim i gotowa była oddać pod jego naczelne dowództwo również wojska rosyjskie

question: Czy Poniatowski przystał na propozycje carycy?
answers: text: Obie propozycje król Polski odrzucił
answer_end: 367
generative_answer: nie

question: Jak nazywało się starcie, w którym to wojska rosyjskie zdewastowały marynarkę Imperium Osmańskiego?
answers: text: bitwie w Zatoce Czesmeńskiej
answer_end: 607
generative_answer: bitwa w Zatoce Czesmeńskiej

question: Jakie państwo odniosło absolutne zwycięstwo i przejęło ziemie przegranych po wojnie?
plausible_answers: text: Rosji
answer_end: 712
generative_answer: Rosja

context: Po zawarciu pokoju z Turcją, Katarzyna II mogła spokojnie zwrócić wzrok na zachód od imperium. A działo się tam wiele. We Francji od 1789 r. rozwijała się rewolucja społeczna i zaczynała się formować przeciwko niej koalicja konserwatywnych państw: Wielkiej Brytanii, Niderlandów, Austrii i Prus. Natomiast w sąsiedniej Rzeczypospolitej Sejm Wielki w Warszawie uchwalił w 1791 roku nową konstytucję ustrojową. W Polsce od roku 1780 nie było wojsk rosyjskich, znajdowała się ona wprawdzie pod politycznym protektoratem Rosji, lecz w zasadzie rządziła się sama. Zmiana ustroju w Polsce, na wzór haseł rewolucji francuskiej oraz zapowiedź przekazania tronu, po śmierci Stanisława Poniatowskiego, elektorowi saskiemu Fryderykowi – wnukowi Augusta III, były dla Katarzyny II nie do przyjęcia. Toteż wsparła z całą mocą i wojskiem konfederację targowicką, zawiązaną w maju 1792 roku przez polskich magnatów w celu obalenia Konstytucji 3 Maja i króla Stanisława Poniatowskiego. W liście do Szczęsnego Potockiego, promotora konfederacji, wdzięczna imperatorowa przyrzekała opiekę dworu petersburskiego jemu i jego potomkom.
qas: question: Po co powołano konfederację targowicką?
answers: text: w celu obalenia Konstytucji 3 Maja i króla Stanisława Poniatowskiego
answer_end: 968
generative_answer: w celu obalenia Konstytucji 3 Maja i króla Stanisława Poniatowskiego

question: Jakie wydarzenia polityczne w Polsce nie spodobały się cesarzowej?
answers: text: Zmiana ustroju w Polsce, na wzór haseł rewolucji francuskiej oraz zapowiedź przekazania tronu, po śmierci Stanisława Poniatowskiego, elektorowi saskiemu Fryderykowi – wnukowi Augusta III
answer_end: 745
generative_answer: zmiana ustroju w Polsce, na wzór haseł rewolucji francuskiej oraz zapowiedź przekazania tronu, po śmierci Stanisława Poniatowskiego, elektorowi saskiemu Fryderykowi - wnukowi Augusta III

question: Co działo się w państwie francuskim od 1789 roku?
answers: text: rozwijała się rewolucja społeczna
answer_end: 174
generative_answer: rozwijała się rewolucja społeczna

question: Czy konserwatywne państwa Europy pozostały bierne wobec wydarzeń w państwie francuskim?
answers: text: We Francji od 1789 r. rozwijała się rewolucja społeczna i zaczynała się formować przeciwko niej koalicja konserwatywnych państw: Wielkiej Brytanii, Niderlandów, Austrii i Prus
answer_end: 294
generative_answer: nie

question: W jaki sposób w tamtym okresie caryca wmieszała się w sprawy Polski?
answers: text: wsparła z całą mocą i wojskiem konfederację targowicką
answer_end: 847
generative_answer: wsparła z całą mocą i wojskiem konfederację targowicką