Metafora

Metafora (gr. μεταφορά metaphorá), inaczej przenośnia – językowy środek stylistyczny, w którym obce znaczeniowo wyrazy są ze sobą składniowo zestawione, tworząc związek frazeologiczny o innym znaczeniu niż dosłowny sens wyrazów, np. „od ust sobie odejmę”, „podzielę się z wami wiadomością” lub „złote serce”. Metafora jest typowym środkiem tekstów artystycznych, zwłaszcza poetyckich, gdzie służy jako środek obrazowania, choć utrwala się również w stylu potocznym i publicystycznym. Odgrywa istotną rolę w ewolucji zasobu słownego języka.
Metafory są często uważane za szczególną odmianę czynienia analogii. Na przykład metaforę przyrównuje się do „skondensowanej analogii” lub do „analogicznej fuzji”. Ponadto analogia i metafora mają działać w sposób podobny tudzież obecny ma być w nich ten sam proces myślowy. Granica między analogią i metaforą ma być przy tym nieścisła (być „rozmyta”), a tym, co je ma odróżniać ma być odległość między porównywanymi w ich ramach obiektami (rzeczami, zachowaniami, osobami, relacjami).
Metafory i analogie, poprzez zestawienie razem różnych kontekstów, prowadzą do powstawania nowych sposobów patrzenia.Prawie wszystko to, co wiemy, łącznie z poważną nauką, opiera się na metaforze. I dlatego nasza wiedza nie jest absolutna.
Określenie „przenośnia” jest zasadniczo synonimem terminu „metafora”, ale bywa traktowane jako pojęcie szersze, obejmujące zarówno metaforę, jak i metonimię.

context: Terminem wspólnym dla całego kognitywizmu jest metafora, traktowana jako zjawisko pojęciowe, które wyraża się przede wszystkim w sposobie myślenia i działania, a nie tylko w języku. Lakoff widzi sens metafory w rozumieniu i doświadczeniu jednej rzeczy w kategoriach innej, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że ludzki system pojęciowy jest w dużym stopniu systemem wzajemnie powiązanych analogii. Korzystając z osiągnięć psychologii, językoznawstwo kognitywne stworzyło aparat teoretyczny pozwalający na analizę języka jako sposobu wyrażania treści pojęciowych; pozwoliło spojrzeć z nieco innej perspektywy na trudne obszary językoznawstwa – język wartości czy też metaforę poetycką i potoczną. Szerokie rozumienie metafory sprawia, że możemy mówić również o metaforycznym działaniu czy obrazie, i stosować metody językoznawstwa kognitywnego do badania warstwy językowej dzieła literackiego lub filmowego. Ma to ogromne znaczenie dla analizy literackiej i dla teorii przekładu, chociaż proponowane przez kognitywistów pojmowanie języka i komunikacji nie zaowocowało jeszcze na większą skalę w nauce o literaturze.
qas: question: W czym przede wszystkim przejawia się metafora w kognitywiźmie?
answers: text: w sposobie myślenia i działania
answer_end: 158
generative_answer: w sposobie myślenia i działania

question: Czy w kognitywiźmie metafora jest konceptem czysto językowym?
answers: text: Terminem wspólnym dla całego kognitywizmu jest metafora, traktowana jako zjawisko pojęciowe, które wyraża się przede wszystkim w sposobie myślenia i działania, a nie tylko w języku
answer_end: 180
generative_answer: nie

question: Czy założenia kognitywistyczne są aktualnie często wykorzystywane w naukach o literaturze?
answers: text: chociaż proponowane przez kognitywistów pojmowanie języka i komunikacji nie zaowocowało jeszcze na większą skalę w nauce o literaturze
answer_end: 1116
generative_answer: nie

question: Czym jest metafora w koncepcji Lakoffa?
answers: text: rozumieniu i doświadczeniu jednej rzeczy w kategoriach innej
answer_end: 271
generative_answer: rozumieniem i doświadczaniem jednej rzeczy w kategoriach innej

question: Z jakiej dziedziny nauki czerpie językoznawstwo kognitywne?
answers: text: psychologii
answer_end: 436
generative_answer: psychologii

context: Metafora jest narzędziem często stosowanym w różnych podejściach terapeutycznych, jednak w terapii Ericksonowskiej zajmuje szczególne miejsce. Milton H. Erickson (1901 – 1980) jako pierwszy dostrzegł kreatywną rolę nieświadomości, widział ją jako ogromny magazyn informacji, także tych dotyczących rozwiązań problemów, których doświadczał pacjent. Przykładanie tak dużej wagi do roli nieświadomości, powoduje, że narzędzia, z których korzysta terapeuta, bardzo często odwołują się do pośrednich sposobów komunikacji – gdyż język symboliczny jest językiem najbardziej dla nieświadomości zrozumiałym. Dlatego najczęstsze narzędzia to właśnie metafory, ale też inne doświadczenia wprowadzające ruch i dynamikę.
qas: question: Czy metaforę wykorzystuje się jedynie w terapii Ericksonowskiej?
answers: text: Metafora jest narzędziem często stosowanym w różnych podejściach terapeutycznych
answer_end: 80
generative_answer: nie

question: Czym była nieświadomość dla Ericksona?
answers: text: ogromny magazyn informacji, także tych dotyczących rozwiązań problemów, których doświadczał pacjent
answer_end: 346
generative_answer: ogromnym magazynem informacji, także tych dotyczących rozwiązań problemów, których doświadczał pacjent

question: Jakie są skutki przykładania ogromnej wagi do znaczenia nieświadomości?
answers: text: narzędzia, z których korzysta terapeuta, bardzo często odwołują się do pośrednich sposobów komunikacji
answer_end: 515
generative_answer: narzędzia, z których korzysta terapeuta, bardzo często odwołują się do pośrednich sposobów komunikacji

question: Dlaczego metafory są istotnymi środkami wykorzystywanymi w terapii opierającej się na nieświadomości?
answers: text: język symboliczny jest językiem najbardziej dla nieświadomości zrozumiałym
answer_end: 597
generative_answer: język symboliczny jest językiem najbardziej dla nieświadomości zrozumiałym

question: Jaki nurt terapeutyczny jako jedyny używa metafor do pracy z pacjentami?
plausible_answers: text: terapii Ericksonowskiej
answer_end: 114
generative_answer: terapia Ericksonowska