Gwiazda Barnarda

Gwiazda Barnarda (również Gwiazda Strzała) – gwiazda w gwiazdozbiorze Wężownika, niezwykle lekki czerwony karzeł oddalony o około 6 lat świetlnych od Ziemi.
Gwiazda ta została nazwana na cześć amerykańskiego astronoma Edwarda Barnarda, który w 1916 obliczył wartość jej ruchu własnego – 10,4 sekundy kątowej na rok. Jest to największa znana wartość tego parametru, co czyni Gwiazdę Barnarda najszybciej przesuwającą się po nieboskłonie. Gwiazda Barnarda jest najbliższą Ziemi gwiazdą z gwiazdozbioru Wężownika i czwartą po trzech gwiazdach systemu Alfa Centauri spośród wszystkich gwiazd nocnego nieba, nie jest jednak widoczna gołym okiem.
Ze względu na swoją bliskość i dogodne położenie blisko równika niebieskiego, Gwiazda Barnarda jest prawdopodobnie najczęściej badanym i obserwowanym karłem typu widmowego M.
Badania gwiazdy koncentrują się na jej charakterystyce, astrometrii oraz określaniu wartości granicznych mas planet. Na gwieździe Barnarda – jak na wielu innych gwiazdach ciągu głównego typu widmowego M – obserwuje się rozbłyski, takie jak słoneczne.
Istnienie układu planetarnego wokół Gwiazdy Barnarda było przedmiotem pewnych kontrowersji. Na początku lat 60. XX wieku, Peter van de Kamp błędnie postulował istnienie co najmniej jednego gazowego olbrzyma na orbicie wokół niej – teza ta była powszechnie akceptowana przez innych astronomów. Obecnie istnienie dużych planet zostało w zasadzie wykluczone, a postulaty van de Kampa odrzucone. W 2018 roku wykryty został sygnał wskazujący na istnienie znacznie mniejszej planety typu ziemskiego, okrążającej tę gwiazdę.
Ze względu na bliskość, Gwiazda Barnarda była brana pod uwagę jako jeden z celów badań skupiających się nad realizacją szybkiej bezzałogowej podróży do pobliskiego systemu gwiezdnego w ramach Projektu Dedal.

context: Wykrycie planety na orbicie wokół karła typu M, jakim jest Gwiazda Barnarda, jest łatwiejsze niż w przypadku masywniejszych gwiazd, gdyż mniejsza masa powoduje, że perturbacje są większe. Dlatego też Gatewood mógł już w roku 1995 udowodnić, że ciała powyżej 10 mas Jowisza (czyli m.in. brązowe karły) z pewnością nie okrążają Gwiazdy Barnarda; praca ta wzmogła też sceptycyzm nt. możliwości istnienia tam jakichkolwiek planet.
W 1999 badania przeprowadzone z użyciem Kosmicznego Teleskopu Hubble’a ograniczyły masę teoretycznego kompana do 0,8 masy Jowisza, dla ciała które okrążało by gwiazdę w okresie od 1 do 1000 dni. Z kolei Martin Kürster w 2003 roku stwierdził, że wewnątrz ekosfery wokół Gwiazdy Barnarda nie jest możliwe występowanie planet o masie minimalnej (M sin i) większej niż 7,5 mas Ziemi lub o masie większej niż 3,1 masy Neptuna (znacznie mniej niż dolna granica przewidywań van de Kampa).
qas: question: Jakim ciałem jest Gwiazda Bernarda?
answers: text: karła typu M
answer_end: 46
generative_answer: karłem typu M

question: Jakie obiekty nie mogą okrążać karły zgodnie z analizą Gatewooda?
answers: text: ciała powyżej 10 mas Jowisza
answer_end: 272
generative_answer: ciała powyżej 10 mas Jowisza

question: Jaki sprzęt wykorzystano w badaniach z 1999 roku?
answers: text: Kosmicznego Teleskopu Hubble’a
answer_end: 497
generative_answer: Kosmiczny Teleskop Hubble’a

question: Ile czasu zajmuje średnio ciałom okrążenie karła?
plausible_answers: text: od 1 do 1000 dni
answer_end: 620
generative_answer: od 1 do 1000 dni

question: Czemu łatwiej jest zaobserwować większe gwiazdy okrążające karła?
answers: text: gdyż mniejsza masa powoduje, że perturbacje są większe
answer_end: 186
generative_answer: gdyż mniejsza masa powoduje, że perturbacje są większe