Polskie Towarzystwo „Oświata” w Mińsku

Polskie Towarzystwo „Oświata” w Mińsku (znane także pod nazwą: Towarzystwo „Oświata” i „Oświata”) – polska organizacja społeczna założona w 1905 roku, działająca w Mińsku i na terenie guberni mińskiej Imperium Rosyjskiego. Do 1907 roku jej działalność odbywała się w konspiracji, w latach 1907–1909 legalnie, następnie ponownie w konspiracji. Towarzystwo miało za cel edukowanie mieszkańców Mińszczyzny, zwłaszcza dzieci, w duchu polskości, a także rozpowszechnianie na tych ziemiach polskiej kultury, języka i umacnianie świadomości narodowej. Organizacja była prześladowana, a w okresie legalnej działalności traktowana z niechęcią przez władze rosyjskie, ponieważ umacnianie polskości na ziemiach zabranych było sprzeczne z realizowaną przez administrację państwową strategią rusyfikacji i asymilacji.

context: W połowie 1905 roku powołano do życia nielegalne Polskie Towarzystwo „Oświata” w Mińsku. Jego założycielami byli: ksiądz Kazimierz Mikołaj Michalkiewicz, Jan Offenberg, Michalina Łęska i Mieczysław Porowski. Działalność Towarzystwa polegała głównie na koordynowaniu i rozszerzaniu polskiego tajnego nauczania, które według raportów carskiej policji było na terenie guberni mińskiej szeroko rozpowszechnione. 4 marca 1906 roku wydany został ukaz ułatwiający zakładanie organizacji społecznych. W związku z tym polscy działacze oświatowi w Mińsku podjęli decyzję o przystąpieniu do działalności jawnej, która ich zdaniem mogła przynieść znacznie lepsze rezultaty. Polskie Towarzystwo „Oświata” w Mińsku zostało oficjalnie zarejestrowane przez władze rosyjskie 11 stycznia 1907 roku. 12 marca miało miejsce zebranie założycielskie, na którym według świadków wydarzeń panowało ogólne podniecenie i zapał do pracy. Uchwalono na nim statut organizacji i wybrano pierwszy zarząd. W jego skład weszli: prezes – ksiądz Kazimierz Mikołaj Michalkiewicz, wiceprezes – lekarz Jan Offenberg, sekretarz – lekarz Czesław Grabowiecki, skarbnik – adwokat Zygmunt Węcławowicz. Po tym, jak w 1908 roku ksiądz Michalkiewicz opuścił Mińsk, stanowisko prezesa pozostawało nieobsadzone, a jego obowiązki pełnił ówczesny wiceprezes Mieczysław Porowski. W skład Rady Towarzystwa wchodzili także księża: Kazimierz Bukraba, Adam Lisowski i I. Krukowski.
qas: question: Jakie osoby przyczyniły się do założenia "Oświaty"?
answers: text: ksiądz Kazimierz Mikołaj Michalkiewicz, Jan Offenberg, Michalina Łęska i Mieczysław Porowski
answer_end: 206
generative_answer: ksiądz Kazimierz Mikołaj Michalkiewicz, Jan Offenberg, Michalina Łęska i Mieczysław Porowski

question: Czy "Oświata" mogła swobodnie działać w Mińsku w 1905 r.?
answers: text: nielegalne Polskie Towarzystwo „Oświata” w Mińsku
answer_end: 87
generative_answer: nie

question: Od kiedy "Oświata" mogła legalnie działać w Mińsku?
answers: text: 11 stycznia 1907 roku
answer_end: 779
generative_answer: 11 stycznia 1907 roku

question: Jakie stanowisko piastował ksiądz Kazimierz Mikołaj Michalkiewicz w "Oświacie" tuż po jej zarejestrowaniu?
answers: text: prezes
answer_end: 1000
generative_answer: prezesa

question: Jacy księża byli przeciwni funkcjonowaniu "Oświaty"?
plausible_answers: text: Kazimierz Bukraba, Adam Lisowski i I. Krukowski
answer_end: 1424
generative_answer: Kazimierz Bukraba, Adam Lisowski i I. Krukowski

context: Polskie Towarzystwo „Oświata” w Mińsku od założenia w 1905 roku do rejestracji w 1907 roku prowadziło swoją działalność w konspiracji i nielegalnie. Była ona śledzona przez rosyjskie władze i zwalczana, jednak niezbyt intensywnie. W styczniu 1907 roku Towarzystwo zostało zalegalizowane. Nie oznaczało to jednak, że praca na rzecz wzmacniania polskości będzie tolerowana. Władze wyrażały opinię, że jest ona przeszkodą w asymilowaniu żywiołu polskiego przez rosyjski i w różny sposób utrudniały działalność „Oświaty” i innych podobnych organizacji w zachodniej części Imperium Rosyjskiego. Przeprowadzano ciągłe i szczegółowe kontrole w poszukiwaniu naruszenia statutu, który stanowiłby podstawę do jej zamknięcia. Wiosną 1909 roku miński gubernator ocenił, że zamknięcie „Oświaty” będzie trudne, gdyż nie łamie ona prawa, a jej członkowie nie zakładają na ogół szkółek i oficjalnie ich nie finansują.
qas: question: Przez jaki okres organizacja ta działała nielegalnie?
answers: text: od założenia w 1905 roku do rejestracji w 1907 roku
answer_end: 90
generative_answer: od założenia w 1905 roku do rejestracji w 1907 roku

question: Czy w czasie, gdy organizacja ta działała nielegalnie była zaciekle zwalczana przez rządzących?
answers: text: Była ona śledzona przez rosyjskie władze i zwalczana, jednak niezbyt intensywnie
answer_end: 229
generative_answer: nie

question: Dlaczego władze rosyjskie nieprzychylnie patrzyły na działalność tej organizacji nawet po jej zalegalizowaniu?
answers: text: wyrażały opinię, że jest ona przeszkodą w asymilowaniu żywiołu polskiego przez rosyjski
answer_end: 466
generative_answer: wyrażały opinię, że jest ona przeszkodą w asymilowaniu żywiołu polskiego przez rosyjski

question: Jakie działania podejmowały władze rosyjskie, by doprowadzić do zamknięcia tej organizacji po tym jak została zalegalizowana?
answers: text: ciągłe i szczegółowe kontrole w poszukiwaniu naruszenia statutu
answer_end: 668
generative_answer: ciągłe i szczegółowe kontrole w poszukiwaniu naruszenia statutu

question: Dlaczego gubernator ocenił, że szanse na zamknięcie tej organizacji są nikłe?
answers: text: gdyż nie łamie ona prawa, a jej członkowie nie zakładają na ogół szkółek i oficjalnie ich nie finansują
answer_end: 900
generative_answer: gdyż nie łamie ona prawa, a jej członkowie nie zakładają na ogół szkółek i oficjalnie ich nie finansują