SMS Königsberg (1905)

SMS Königsberg – krążownik lekki (lub mały krążownik, niem. Kleiner Kreuzer) niemieckiej Kaiserliche Marine. Nosił nazwę stolicy Prus Wschodnich. Stępkę położono w styczniu, kadłub zwodowano w grudniu 1905, a prace wykończeniowe zakończono w czerwcu 1906 roku. Okręt był wiodącą jednostką typu Königsberg (należały do niego krążowniki SMS „Stettin”, „Stuttgart” i „Nürnberg”. Ich następcami miały być krążowniki typu Dresden). „Königsberg” miał 3814 ton pełnej wyporności bojowej, był uzbrojony w dziesięć dział kalibru 105 mm i rozwijał prędkość 24,1 węzła.
Po przyjęciu do służby „Königsberg” służył w dywizjonie rozpoznania Hochseeflotte. Często eskortował jacht cesarski Wilhelma II podczas wizyt w innych krajach. W kwietniu 1914 roku okręt został wysłany na dwa lata do Niemieckiej Afryki Wschodniej, ale misja została przerwana w sierpniu wybuchem I wojny światowej. W związku z nowymi okolicznościami „Königsberg” miał przeprowadzać ataki na brytyjskie i francuskie linie żeglugowe w tym rejonie, ale do końca służby zdołał zatopić tylko jeden statek handlowy. Na przeszkodzie stanęły braki w zaopatrzeniu w węgiel. 20 września 1914 roku zaatakował znienacka i zatopił w porcie Zanzibaru brytyjski krążownik pancernopokładowy HMS „Pegasus”.
Po tym starciu „Königsberg” – w celu naprawy maszyn – wpłynął w ujście rzeki Rufidżi. Nim prace naprawcze zakończono, „Königsberg” został wykryty przez krążowniki brytyjskie, które nie mogąc popłynąć w górę rzeki by zniszczyć okręt wroga, założyły blokadę. Po kilku nieudanych próbach zatopienia niemieckiego krążownika, Brytyjczycy posłali przeciw niemu dwa monitory, które 11 lipca 1915 roku zdołały zbliżyć się tak, by krążownik znalazł się w zasięgu ich dział. „Königsberg” został poważnie uszkodzony, co zmusiło załogę do samozatopienia okrętu. Niemieccy marynarze uratowali wszystkie dziesięć dział artylerii głównej krążownika i dołączyli do sił pułkownika Paula von Lettow-Vorbecka, biorąc udział w kampanii w Afryce Wschodniej. Wrak „Königsberga” został częściowo pocięty na złom w latach 1963–1965, zaś reszta pogrążyła się w mulistym dnie rzeki.

context: Gdy konflikt stał się faktem „Königsberg” otrzymał rozkaz atakowania brytyjskich statków handlowych w pobliżu wejścia na Morze Czerwone. Na przeszkodzie stanął brak węgla; Brytyjczycy uniemożliwili jego bunkrowcowi „Koenig” opuszczenie Dar es Salaam i wykupili wszystkie zapasy węgla w Portugalskiej Afryce Wschodniej, więc „Königsberg” został pozbawiony alternatywnego źródła zaopatrzenia. 5 sierpnia Looff skontaktował się przez radio z niemieckim parowcem „Zieten” by ostrzec go przed użyciem drogi wodnej przez Kanał Sueski, gdzie statek mógłby zostać skonfiskowany. Nieco później „Königsberg” puścił się w pościg za niemieckim frachtowcem „Goldenfels”, którego oficerowie omyłkowo wzięli zbliżający się okręt za krążownik brytyjski i odmówili zatrzymania się. „Königsberg” został zmuszony do oddania strzału ostrzegawczego przed dziobem „Goldenfelsa” i dopiero wtedy statek zatrzymał maszyny. Looff poinformował kapitana o aktualnej sytuacji na morzach.
qas: question: W jakim miejscu „Königsberg” miał zaatakować brytyjskie statki?
answers: text: w pobliżu wejścia na Morze Czerwone
answer_end: 135
generative_answer: w pobliżu wejścia na Morze Czerwone

question: Co uniemożliwiło zaatakowanie „Königsberg” brytyjskich statków?
answers: text: brak węgla
answer_end: 170
generative_answer: brak węgla

question: Gdzie znajdowały się zapasy węgla, przed wykupieniem ich przez Wielką Brytanię?
answers: text: w Portugalskiej Afryce Wschodniej
answer_end: 317
generative_answer: w Portugalskiej Afryce Wschodniej

question: Do jakiego kraju należał parowiec „Zieten”?
answers: text: niemieckim
answer_end: 449
generative_answer: Do Niemiec

question: Kto był kapitanem niemieckiego parowca "Zieten"?
plausible_answers: text: Looff
answer_end: 903
generative_answer: Looff

context: Od 8 marca do 22 maja 1911 roku „Königsberg” krążył po Morzu Śródziemnym towarzysząc Wilhelmowi II, który znajdował się na pokładzie „Hohenzollerna”. 10 czerwca miejsce „Königsberga” w siłach rozpoznania zajął nowy krążownik SMS „Kolberg”; „Königsberg” został odesłany do Gdańska, gdzie od 14 czerwca poddawano go zabiegom modernizacyjnym. 22 stycznia 1913 roku okręt został ponownie wcielony do floty, zastępując krążownik SMS „Mainz”, który również miał zostać zmodernizowany. W służbie okręt pozostawał do 19 czerwca, kiedy to odstawiono go do rezerwy w Kilonii. Na początku 1914 roku dowództwo Kaiserliche Marine postanowiło wysłać „Königsberg” do Niemieckiej Afryki Wschodniej, gdzie miał zastąpić dotąd stacjonujący tam okręt, stary nieopancerzony krążownik SMS „Geier”.
qas: question: W jakim celu okręt ten został w 1914 roku wysłany do Niemieckiej Afryki Wschodniej?
answers: text: miał zastąpić dotąd stacjonujący tam okręt
answer_end: 731
generative_answer: miał zastąpić dotąd stacjonujący tam okręt

question: Kiedy okręt ten trafił do rezerwy?
answers: text: 19 czerwca
answer_end: 519
generative_answer: 19 czerwca

question: Czy był modernizowany w Gdańsku?
answers: text: „Königsberg” został odesłany do Gdańska, gdzie od 14 czerwca poddawano go zabiegom modernizacyjnym
answer_end: 338
generative_answer: tak

question: Jaki władca przebywał na jego pokładzie w 1911 roku?
plausible_answers: text: Wilhelmowi II
answer_end: 98
generative_answer: Wilhelm II

question: Gdzie stacjonował SMS "Geier"?
answers: text: Niemieckiej Afryki Wschodniej
answer_end: 681
generative_answer: w Niemieckiej Afryce Wschodniej