Dzwon Zygmunt

Dzwon Zygmunt – najsłynniejszy polski dzwon, potocznie nazywany Dzwonem Zygmunta. Znajduje się na Wieży Zygmuntowskiej w północnej części katedry wawelskiej w Krakowie. Ufundowany przez Zygmunta I Starego, nazwany jego imieniem.
Dzwon Zygmunt był największym polskim dzwonem do roku 1999, kiedy to przewyższył go masą i rozmiarem licheński dzwon Maryja Bogurodzica.

context: Już w 1524 elementy zawieszenia dzwonu wymagały remontu. Wówczas na nowo wykonano żelazne obejmy łączące koronę dzwonu z przeciwwagą oraz wykonano nowe łożyska. Poprawiono również zawieszenie serca dzwonu. 5 listopada 1525 roku opracowany został dokument regulujący zasady obsługi „wielkiego dzwonu”. Zgodnie z nim dzwon Zygmunt miał dzwonić 120 razy w roku w stałych terminach liturgicznych oraz dodatkowo z powodów ważnych wydarzeń państwowych lub w rodzinie królewskiej. Tak częste używanie dzwonu (oraz pozostałych czterech dzwonów zawieszonych na wieży) nie pozostało bez wpływu na konstrukcję dzwonnicy. Już w 1530 odnotowano zarysowania i pęknięcia jej murów. Wkrótce stan wieży się pogorszył. W 1558 król Zygmunt II August nakazał wielkorządcy krakowskiemu Janowi Bonerowi zająć się naprawą wieży lub zdjąć dzwon. Ostatecznie przystąpiono do prac remontowych, w ramach których wykonano m.in. skarpy podpierające wieżę. W kolejnych stuleciach kilkukrotnie jeszcze remontowano wieżę, aż do kompleksowego remontu w latach 1895–1899 połączonego z wykonaniem ponad 4-metrowego fundamentu, co ostatecznie ustabilizowało budowlę.
qas: question: W którym roku przyjęte zostały regulacje zasady obsługi urządzenia?
plausible_answers: text: 1525
answer_end: 222
generative_answer: w 1525

question: Jakie założenia dotyczące użytkowania dzwonu zostały przedstawione w projekcie z 1525 roku?
answers: text: dzwon Zygmunt miał dzwonić 120 razy w roku w stałych terminach liturgicznych oraz dodatkowo z powodów ważnych wydarzeń państwowych lub w rodzinie królewskiej
answer_end: 472
generative_answer: dzwon Zygmunt miał dzwonić 120 razy w roku w stałych terminach liturgicznych oraz dodatkowo z powodów ważnych wydarzeń państwowych lub w rodzinie królewskiej

question: Czym poskutkowało wzmożone używanie dzwona?
answers: text: zarysowania i pęknięcia jej murów
answer_end: 665
generative_answer: zarysowaniami i pęknięciami murów dzwonnicy

question: Komu władca zlecił restaurację wieży lub ściągnięcie dzwona?
answers: text: Janowi Bonerowi
answer_end: 780
generative_answer: Janowi Bonerowi

question: Kiedy odbył się gruntowny remont dzwonnicy?
answers: text: w latach 1895–1899
answer_end: 1036
generative_answer: w latach 1895–1899

context: Dzwon był ukończony w 2. połowie 1520, jednakże z umieszczeniem go na wieży czekano do powrotu króla z wojny pruskiej. Transport dzwonu z ludwisarni królewskiej w okolicy przedmieścia Biskupie na wzgórze Wawelskie rozpoczął się w czerwcu 1521. Dzwon postawiony na dwóch kłodach przeciągany był po drewnianych belkach przez ulicę Sławkowską, Rynek, a następnie ulicą Grodzką. 9 lipca 1521 dzwon umieszczono w wieży. Wciągnięcie dzwonu odbyło się bardzo szybko (trwało około godziny), wykorzystano przy tym konstrukcję składającą się z lin, wielokrążków i przeciwwagi, którą była skrzynia lub skrzynie napełnione kamieniami. Umieszczaniu dzwonu na wieży przyglądał się król, królowa i dwór. Przedtem prawdopodobnie odbyła się konsekracja i tzw. chrzest dzwonu. Prace związane z zawieszeniem dzwonu zakończyły się 13 lipca, tegoż dnia Kraków po raz pierwszy usłyszał jego głos.
qas: question: Kiedy dzwon Zygmunta został umieszczony na Wawelu?
answers: text: 9 lipca 1521
answer_end: 387
generative_answer: 9 lipca 1521

question: Dlaczego na powieszenie dzwonu Zygmunta czekano kilka miesięcy?
answers: text: czekano do powrotu króla z wojny pruskiej
answer_end: 117
generative_answer: czekano do powrotu króla z wojny pruskiej

question: Przez jakie ulice transportowano dzwon Zygmunta?
answers: text: Sławkowską, Rynek, a następnie ulicą Grodzką
answer_end: 373
generative_answer: Sławkowską, Rynek, a następnie ulicą Grodzką

question: Gdzie mieściła się ludwisarnia królewska w Krakowie w XVI wieku?
answers: text: okolicy przedmieścia Biskupie
answer_end: 192
generative_answer: okolicy przedmieścia Biskupie

question: Kiedy po raz pierwszy zabił dzwon Zygmunta?
answers: text: 13 lipca
answer_end: 819
generative_answer: 13 lipca