Canis dirus

Canis dirus – wymarły gatunek ssaka z rodziny psowatych, jeden z najsłynniejszych prehistorycznych drapieżników północnoamerykańskich, obok swego konkurenta, kota szablozębnego Smilodon fatalis. Żył w Amerykach w późnym plejstocenie (125–10 tys. lat temu). Gatunek nazwano w 1858, cztery lata po odkryciu pierwszego okazu. Wyróżnia się dwa podgatunki: C. dirus guildayi i C. dirus dirus. Gatunek pochodzi prawdopodobnie od Canis armbrusteri. Największa kolekcja okazów C. dirus pochodzi z Rancho La Brea w Los Angeles w Kalifornii.
Szczątki C. dirus znaleziono na terenach reprezentujących szeroki zakres siedlisk, włączając w to równiny, tereny trawiaste i tereny górskie Ameryki Północnej, a także suche sawanny Ameryki Południowej. Obejmują one wysokości do 2255 m n.p.m. i obszary sięgające na północy do 42° N, choć istnieją niepotwierdzone doniesienia dotyczące terenów położonych jeszcze bardziej na północ. Północna granica zasięgu wiązana jest z temperaturą, dostępnością zdobyczy i siedlisk, wynikające z bliskości Lądolodu Laurentyjskiego i Lądolodu Kordylierów.
C. dirus osiągał wielkość mniej więcej największych współczesnych wilków szarych, Canis lupus pambasileus i wilka kanadyjskiego. C. d. guildayi ważył średnio 60 kg, a C. d. dirus średnio 68 kg. Czaszka i uzębienie przypominało spotykane u wilka szarego, ale zęby C. dirus były większe i lepiej przystosowane do cięcia, zwierzę dysponowało też większą siłą zgryzu kłów niż jakikolwiek współczesny wilk. Cechy stanowią adaptacje do polowań na późnoplejstoceńskich wielkich roślinożerców. W Ameryce Północnej polował na: konie, leniwce, mastodonty, bizony i wymarły, amerykański rodzaj wielbłądów Camelops. Jak inni duzi hipermięsożercy z rodzaju wilk, polował grupowo. Wymarł podczas wymierania czwartorzędowego wraz z gatunkami swej zdobyczy. Jako przyczynę wymarcia podawano zależność od megaroślinożerców wraz ze zmianami klimatycznymi i konkurencją ze strony innych gatunków, przy czym pozostaje ona kontrowersyjna. Ostatnie szczątki pochodzą sprzed 9440 lat.

context: Canis dirus żył od późnego plejstocenu do wczesnego holocenu (125000–10000 lat temu) W Ameryce Północnej i Środkowej. Większość wschodnich znalezisk C. d. dirus datowano na 125 tys.–75 tys. lat temu, ale zachodnie skamieniałości C. d. guildayi są nie tylko mniejszych rozmiarów, ale i bardziej współczesne. W związku z tym zaproponowano, że C. d. guildayi pochodził od C. d. dirus. Istnieją jednak dyskusyjne okazy C. dirus datowane na 250 tys. lat. skamieniałości C. dirus odkryte w czterech miejscach obszaru Hay Springs w hrabstwie Sheridan (Nebraska) nazwane zostały Aenocyon dirus nebrascensis (Frick 1930, nieopisane), jednak nie opublikowano ich opisu. Nowak później odnosił się do tego materiału jako do C. armbrusteri. W 2009 Tedford formalnie opublikował opis okazów i zwrócił uwagę, że choć przedstawiały one pewne cechy morfologiczne charakterystyczne dla i C. armbrusteri, i C. dirus, odnosił się do nich tylko jako C. dirus. Te skamieniałości z Nebraski mogą reprezentować najwcześniejszy zapis kopalny C. dirus.
qas: question: Ile lat temu bytował Canis dirus?
answers: text: 125000–10000
answer_end: 74
generative_answer: 125000–10000

question: Jakie tereny zajmował Canis dirus?
answers: text: Ameryce Północnej i Środkowej
answer_end: 116
generative_answer: Ameryki Północnej i Środkowej

question: Co wyróżnia skamieniałości C. d. guildayi?
answers: text: są nie tylko mniejszych rozmiarów, ale i bardziej współczesne
answer_end: 305
generative_answer: są nie tylko mniejszych rozmiarów, ale i bardziej współczesne

question: Czy Nowak w swoim opisie gatunku rozróżniał C. armbrusteri, i C. dirus?
answers: text: choć przedstawiały one pewne cechy morfologiczne charakterystyczne dla i C. armbrusteri, i C. dirus, odnosił się do nich tylko jako C. dirus
answer_end: 937
generative_answer: nie

question: Czym z całą pewnością były szczątki z Nebraski?
plausible_answers: text: najwcześniejszy zapis kopalny C. dirus
answer_end: 1025
generative_answer: najwcześniejszym zapisem kopalnym C. dirus

context: Skamieniałość odkryta w Horse Room Salamander Cave w Black Hills na terenie Dakoty Południowej może należeć do C. dirus. Jeśli tak jest w istocie, skamieniałość ta należy do najwcześniejszych okazów tego gatunku. Została skatalogowana jako Canis cf. C. dirus (gdzie cf. oznacza z łaciny: dyskusyjny, niepewny). Skamieniałość konia znaleziona w Horse Room umożliwiła datowanie metodą uranowo-torową na 252000 lat. Uznano, że okaz Canis cf. dirus pochodzi z tego samego czasu. C. armbrusteri i C. dirus dzielą pewne wspólne cechy (synapomorfie), sugerujące, że C. dirus powstał około 250000 lat temu na terenach otwartych wnętrza kontynentu, zanim rozprzestrzenił się na wschód i zastąpił swego przodka C. armbrusteri. Czas C. dirus nadszedłby 250000 lat temu w Kalifornii i Nebrasce, a później w innych rejonach dzisiejszych USA, Kanadzie, Meksyku, Gwatemali, Wenezueli, Ekwadorze, Boliwii i Peru, ale tożsamości najwcześniejszych skamieniałości nie potwierdzono.
qas: question: Czy możliwe jest, aby skamieniałość znaleziona w obszarze Dakoty Południowej była pozostałością po ssaku tego gatunku?
answers: text: Skamieniałość odkryta w Horse Room Salamander Cave w Black Hills na terenie Dakoty Południowej może należeć do C. dirus
answer_end: 119
generative_answer: tak

question: Jak skatalogowano skamieniałość znalezioną w Horse Room Salamander Cave?
answers: text: jako Canis cf. C. dirus
answer_end: 258
generative_answer: jako Canis cf. C. dirus

question: Jaka technika badawcza mogła być zastosowana w przypadku tej skamieniałości?
answers: text: datowanie metodą uranowo-torową na 252000 lat
answer_end: 411
generative_answer: datowanie metodą uranowo-torową na 252000 lat

question: Czy ssak tego gatunku posiada pewne właściwości zbliżone do C. armbrusteri?
answers: text: C. armbrusteri i C. dirus dzielą pewne wspólne cechy
answer_end: 527
generative_answer: tak

question: Na jakim terenie miałby żyć C. armbrusteri po tym, jak rozprzestrzenił się poza obszar Kalifornii i Nebraski?
plausible_answers: text: w innych rejonach dzisiejszych USA, Kanadzie, Meksyku, Gwatemali, Wenezueli, Ekwadorze, Boliwii i Peru
answer_end: 895
generative_answer: w innych rejonach dzisiejszych USA, Kanadzie, Meksyku, Gwatemali, Wenezueli, Ekwadorze, Boliwii i Peru