Traszka pirenejska

Traszka pirenejska (Calotriton asper) – gatunek płaza ogoniastego z rodziny salamandrowatych, umieszczany dawniej w rodzaju Euproctus, który byłby jednak wtedy parafiletyczny. Nie wytwarza grzebienia na grzbiecie. Zamieszkuje Pireneje. Prowadzi wodny tryb życia w górskich stawach i strumieniach, w których się rozmnaża. Podczas godów samiec wykonuje specjalny taniec przed samicą, przekazując jej spermatofory. Następnie zostaje złożony skrzek, z którego wykluwają się kijanki. Tempo ich wzrostu zależy od wysokości nad poziomem morza. Liczebność gatunku zmniejsza się na skutek działalności człowieka, a wymiana genów pomiędzy poszczególnymi populacjami jest nieznaczna.

context: Wedle badań Carrazy i Amata z 2005 Neurergus oddzielił się od pozostałych salamandrowatych prawdopodobnie 9,5 miliona lat temu, natomiast rodzaj Triturus – 8, kiedy to Calotriton ze zwierzęcia żyjącego w stawach zmienił się w traszkę wartkich górskich strumieni. Mogło mieć to związek z wypiętrzeniem się Pirenejów. Z kolei rozdzielenie się dwóch zaliczanych do tego rodzaju gatunków miało miejsce w plejstocenie, 1,7 miliona lat temu. Za przyczynę uważa się tutaj pojawienie się bariery geograficznej. Brak bardziej intensywnej specjacji tego rodzaju interpretuje się jako wpływ początkowo małego zasięgu występowania. Nie można też wykluczyć innego wyjaśnienia, wedle którego więcej gatunków pojawiło się, ale nie dotrwało naszych czasów. Wedle jeszcze innej hipotezy C. asper krótko po oddzieleniu się od krewniaczki rozprzestrzeniła się w kierunku zachodnim, a zimny plejstocen przetrwała na południowych stokach Pirenejów. Zupełnie inny pogląd prezentuje późniejsza o 6 lat praca Wiensa, Sparrebooma i Arntzena. Sugerują oni, że rozejście się linii gatunku Calotriton asper i rodzaju Triturus (uwzględnili w badaniu aż 8 jego przedstawicieli) nastąpiło około 40 milionów lat temu, a to prowadzące do Neurergus i Ommatotriton miało miejsce jeszcze wcześniej.
qas: question: Co mogło stanowić powód rozłączenia gatunków w plejstocenie?
answers: text: pojawienie się bariery geograficznej
answer_end: 501
generative_answer: pojawienie się bariery geograficznej

question: Kiedy miało odbyć się rozdzielenie gatunku od Triturus według pracy z 2011 roku?
answers: text: około 40 milionów lat temu
answer_end: 1184
generative_answer: około 40 milionów lat temu

context: Ten górski płaz zamieszkuje Pireneje na granicy Francji, Andory i Hiszpanii. We Francji jest jedynym przedstawicielem swego rodzaju, podczas gdy w Hiszpanii występuje razem z Calotriton arnoldi. Na wschodzie sięga La Jonquera, na zachodzie – Sierra de Aralar, na południu – Montseny, na północy – St. Jean Pied de Port, choć pojedyncze osobniki niesione z wodą spotykano aż do Tuluzy. Zasięg występowania tego ogoniastego płaza obejmuje Parki Narodowe Ordesa y Monte Perdido oraz de Aigües Tortes y Lago San Mauricio, a prawdopodobnie jeszcze kilka innych obszarów objętych ochroną. Zwierzę bytuje na wysokościach od 700 do 3000 metrów nad poziomem morza lub, wedle innych źródeł, od 500 do 2500 m, choć zdarza mu się schodzić na 175 m (katalońskie Lac de Banyoles). Jest najbardziej pospolity w zachodniej części swego zasięgu występowania. Osobniki różnią się wielkością i umaszczeniem. Poszczególne populacje różnią się morfologicznie masą i wymiarami ciała, umaszczeniem i teksturą skóry, a także biochemicznie (wykazano różnice w transferrynie, albuminach osocza oraz w dehydrogenazie alkoholowej). Różnice genetyczne w DNA mitochondrialnym nie są duże, co nie przekłada się materiał genetyczny jądra komórkowego. Odnotowano wysoki stopień polimorfizmu w AFLP. Różnice występują głównie pomiędzy populacjami zamieszkującymi obszary o różnym odpływie wody, nawet położonymi blisko siebie. Z kolei różnice pomiędzy zwierzętami zamieszkującymi wyższe i niższe wysokości przeczą, jakoby zróżnicowanie to miało powstać na skutek zlodowacenia, chyba że część osobników przetrwała je na dużych wyokościach, na co nie ma dowodów. Wydaje się, że przepływ genów pomiędzy poszczególnymi populacjami jest utrudniony, choć w niewoli można doprowadzić do rozrodu pomiędzy ich przedstawicielami. Niektóre z nich już zanikły na skutek zmian środowiska naturalnego, inne są zagrożonego na skutek braku wymiany genów właśnie, a całkowita liczebność gatunku maleje.
qas: question: Jakie tereny zamieszkiwane są przez tę traszkę?
answers: text: Pireneje na granicy Francji, Andory i Hiszpanii
answer_end: 75
generative_answer: Pireneje na granicy Francji, Andory i Hiszpanii

question: Jaki inny gatunek tego samego rodzaju, co traszka pirenejska, posiada swoją populację na terenie Hiszpanii?
answers: text: Calotriton arnoldi
answer_end: 193
generative_answer: Calotriton arnoldi

question: W jakich parkach narodowych można spotkać traszkę pirenejską?
answers: text: Ordesa y Monte Perdido oraz de Aigües Tortes y Lago San Mauricio
answer_end: 516
generative_answer: Ordesa y Monte Perdido oraz de Aigües Tortes y Lago San Mauricio

question: Na jakich wysokościach można spotkać traszkę pirenejską?
answers: text: od 700 do 3000 metrów nad poziomem morza lub, wedle innych źródeł, od 500 do 2500 m, choć zdarza mu się schodzić na 175 m
answer_end: 735
generative_answer: od 700 do 3000 metrów nad poziomem morza lub, wedle innych źródeł, od 500 do 2500 m, choć zdarza jej się schodzić na 175 m

question: Czy wszystkie osobniki Calotriton arnoldi posiadają podobny kolor i rozmiar?
plausible_answers: text: Osobniki różnią się wielkością i umaszczeniem
answer_end: 887
generative_answer: nie