Pitirim (patriarcha Moskwy)

Pitirim (zm. 19 kwietnia 1673) – ósmy (de facto dziewiąty) patriarcha moskiewski i całej Rusi, sprawujący urząd od lipca 1672 do śmierci.
Pierwsze wzmianki na jego temat dotyczą objęcia urzędu przełożonego monasteru Przemienienia Pańskiego i św. Eutymiusza w Suzdalu z godnością archimandryty. Następnie od 1654 do 1655 pełnił analogiczne obowiązki w moskiewskim Monasterze Nowospasskim. Od 1655 do 1664 był metropolitą krutickim. W latach 1658–1664 tymczasowo administrował Patriarchatem Moskiewskim, zastępując urzędującego patriarchę Nikona, który wycofał się z życia publicznego, nie rezygnując jednak ze sprawowanej godności.
W 1659 Nikon ekskomunikował Pitirima, oskarżając go o przekroczenie swoich kompetencji. Przyczyną tej decyzji był fakt, iż metropolita kruticki zorganizował w Święto Wjazdu Chrystusa do Jerozolimy tradycyjny przejazd na ośle, co było obowiązkiem patriarchy. Pitirim, chociaż jedynie go zastępował, przejechał przez miasto tak, jakby był urzędującym zwierzchnikiem Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Mimo tej decyzji patriarchy Pitirim nadal pełnił dotychczasowe obowiązki, gdyż inni hierarchowie poparli go, oskarżając Nikona o samowolę; w rezultacie car Aleksy I zaczął protegować metropolitę krutickiego. Pitirim wziął następnie udział w przygotowaniach do sądu nad patriarchą Nikonem, zaś w czasie trwania procesu ostro krytykował jego działalność. Wbrew swoim oczekiwaniom, nie został jednak wybrany na następcę zdetronizowanego Nikona, gdyż Aleksy I uznał za najodpowiedniejszego kandydata przełożonego Ławry Troicko-Siergijewskiej, archimandrytę Joazafa.
Pitirim został patriarchą moskiewskim i całej Rusi po śmierci Joazafa w lutym 1672, jednak podeszły wiek i zły stan zdrowia uniemożliwiły mu rozwinięcie szerszej działalności. Formalnie pozostawał zwierzchnikiem Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego do śmierci w kwietniu 1673, jednak faktyczny zarząd Cerkwi oddał w ręce metropolity nowogrodzkiego Joachima, który też objął po nim urząd patriarchy.

context: W tym samym roku doszło do otwartego konfliktu między carem Aleksym I i patriarchą moskiewskim i całej Rusi Nikonem. W jego rezultacie Nikon opuścił w lipcu 1658 Moskwę i zamieszkał w zbudowanym na swoje polecenie monasterze Nowe Jeruzalem. Zarządzanie Kościołem, za zgodą Nikona, przeszło w ręce metropolity Pitirima, chociaż patriarcha nie zrzekł się tytułu. Po niecałym roku, wiosną 1659, Nikon obłożył Pitirima ekskomuniką, twierdząc, że metropolita kruticki bezprawnie zorganizował w Moskwie tradycyjny przejazd na ośle w święto Wjazdu Chrystusa do Jerozolimy. Mimo ekskomuniki Pitirim nadal pełnił dotychczasowe obowiązki. Przeprowadził chirotonię biskupa mścisławskiego Metodego, czego według kanonów również nie powinien był czynić.
qas: question: Co spowodowało, że Nikon wyjechał z Moskwy w 1958?
answers: text: konfliktu między carem Aleksym I i patriarchą moskiewskim i całej Rusi Nikonem
answer_end: 115
generative_answer: konflikt między carem Aleksym I i patriarchą moskiewskim i całej Rusi Nikonem

question: Kto przejął obowiązek zarządzanie Kościołem po Nikonie?
answers: text: Pitirima
answer_end: 317
generative_answer: Pitirim

question: Jaki wyrok nałożył na Pitirima Nikon, po tym jak dowiedział się, że ten zaaranżował przejazd na ośle w święto Wjazdu Chrystusa do Jerozolimy?
plausible_answers: text: Nikon obłożył Pitirima ekskomuniką
answer_end: 426
generative_answer: Nikon obłożył Pitirima ekskomuniką

question: Czy ekskomunika spowodowała, że Pitirim wycofał się ze swoich zadań?
answers: text: Mimo ekskomuniki Pitirim nadal pełnił dotychczasowe obowiązki
answer_end: 627
generative_answer: nie

question: Jakiego zakazanego czynu dopuścił się Pitirim?
answers: text: Przeprowadził chirotonię biskupa mścisławskiego Metodego
answer_end: 685
generative_answer: Przeprowadził chirotonię biskupa mścisławskiego Metodego