Ewangelia Mateusza


Ewangelia Mateusza (skrót: Mt lub Mat) – lub Ewangelia według świętego Mateusza – jedna z czterech Ewangelii Nowego Testamentu, której autorstwo tradycyjnie przypisywano Mateuszowi Ewangeliście. Umieszczana w kanonie Nowego Testamentu jako pierwsza. Ewangelia Mateusza należy do ewangelii synoptycznych. Miejsce powstania Ewangelii nie zostało dotąd rozstrzygnięte i jest przedmiotem nieustającej debaty wśród biblistów. Oryginalny język Ewangelii (hebrajski, aramejski, grecki) jest również przedmiotem dyskusji uczonych. Zwykle datuje się ją po roku 70, choć nie brak biblistów opowiadających się za wcześniejszym datowaniem.
Ewangelia Mateusza częściej niż inne cytuje Stary Testament, częściej nawiązuje do zwyczajów i tradycji żydowskich. Autor usiłuje wykazać, że Jezus jest oczekiwanym Mesjaszem. Uważa się, że autor pisał swą Ewangelię dla Żydów.

context: Według dawnej egzegezy katolickiej przyjmowano, że Ewangelia Mateusza została napisana po aramejsku lub hebrajsku, a dopiero później przetłumaczona na grekę. Tezę tę potwierdza świadectwo Papiasza z początku II wieku o mowach Jezusa spisanych przez Mateusza w języku hebrajskim. Pogląd ten podzielali Orygenes i Ireneusz. Takie przekonanie istniało w Kościele od początku drugiego wieku. Hebrajski tekst tej Ewangelii miał zabrać do Indii Bartłomiej. Natomiast Hieronim poświadcza, iż tekst ten jeszcze w V wieku znajdował się w bibliotece w Cezarei Palestyńskiej. Hebrajski tekst Mateusza był w posiadaniu ebionitów, którzy na swoje potrzeby dokonali wielu przeróbek. Ich poprawioną wersję nazywano Ewangelią Hebrajczyków lub Ewangelią Ebionitów. Księga ta była pisana przede wszystkim z myślą o Żydach. Najprawdopodobniej sam tekst modlitwy Ojcze nasz został zapisany w języku hebrajskim, a nie aramejskim, gdyż odmawiane modlitwy podane żydowskim słuchaczom musiały być odmawiane w tym właśnie języku.
qas: question: W jakich językach powstała według egzegezy katolickiej?
answers: text: aramejsku lub hebrajsku
answer_end: 113
generative_answer: aramejsku lub hebrajsku

question: W jakim języku Żydzi odmawiali modlitwy?
answers: text: hebrajskim
answer_end: 889
generative_answer: hebrajskim

question: Kto wprowadził zmiany w hebrajskim tekście?
answers: text: ebionitów
answer_end: 616
generative_answer: ebionici

question: W jakim mieście miała się znajdować według relacji Hieronima?
answers: text: Cezarei Palestyńskiej
answer_end: 563
generative_answer: Cezarei Palestyńskiej

question: Tekst w jakim języku miał trafić do Indii?
answers: text: Hebrajski
answer_end: 397
generative_answer: hebrajskim

context: Chrystus określany jest przy pomocy tytułów „Syn Dawida” i „Syn Boży”, ponadto przyrównywany jest do „cierpiącego Sługi Jahwe” i „Nowego Mojżesza”. „Syn Dawida” występuje w Ewangelii Mateusza 9 razy i tylko dwa razy u Łukasza (zależny od Mateusza). Syn Dawida jest miłosierny, przynosi pomoc i zbawienie, łączony jest z cudownym uzdrowieniem chorych. Tytuł „Syn Boży” zaczerpnięty został z tradycji Kościoła w Palestynie i oznacza bóstwo Jezusa. Synostwo podkreślane jest również tym, że Jezus nazywa Boga Ojcem. Mateusz stara się wykazać, że Chrystus jest cierpiącym sługą Jahwe i bierze na siebie cierpienia ludzi (Mt 8,17). Chrystus jest również „Nowym Mojżeszem”. Wprawdzie Mateusz nigdzie nie nazywa Jezusa nowym Mojżeszem, ale zestawia Jego życie z życiem Mojżesza (zachodzą nawet zbieżności słowne), co jest szczególnie widoczne podczas kazania na górze (nawiązanie do góry Synaj), które wskazuje, że Jezus jest większy niż Mojżesz (Powiedziano przodkom – A Ja wam powiadam). Chrystus Mateusza w porównaniu z opisem Markowym jest mniej ludzki:
qas: question: Jak często Jezus określany jest mianem „Syna Bożego” w poszczególnych częściach Nowego Testamentu?
answers: text: w Ewangelii Mateusza 9 razy i tylko dwa razy u Łukasza
answer_end: 225
generative_answer: w Ewangelii Mateusza 9 razy i tylko dwa razy u Łukasza

question: Czym charakteryzuje się Jezus określany mianem „Syna Dawida”?
answers: text: jest miłosierny, przynosi pomoc i zbawienie, łączony jest z cudownym uzdrowieniem chorych
answer_end: 349
generative_answer: jest miłosierny, przynosi pomoc i zbawienie, łączony jest z cudownym uzdrowieniem chorych

question: Skąd pochodzi określenie „Syn Boży” używane w stosunku do Jezusa?
answers: text: tradycji Kościoła w Palestynie
answer_end: 420
generative_answer: tradycji Kościoła w Palestynie

question: Czy w Ewangelii Mateusza wprost pada w stosunku do Jezusa określenie „Nowy Mojżesz”?
answers: text: Wprawdzie Mateusz nigdzie nie nazywa Jezusa nowym Mojżeszem, ale zestawia Jego życie z życiem Mojżesza
answer_end: 770
generative_answer: nie

question: Jakie wydarzenie opisane w Ewangelii ukazuje dobrze wyższość Mojżesza nad Jezusem?
plausible_answers: text: kazania na górze
answer_end: 860
generative_answer: kazanie na górze