Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze, hipertonia, hipertensja, AH (od ang. arterial hypertension), HA (od łac. hypertonia arterialis), w węższym znaczeniu choroba nadciśnieniowa – schorzenie układu krążenia krwi charakteryzujące się okresowo lub stale podwyższonym ciśnieniem tętniczym, zarówno skurczowym (górnym), jak i rozkurczowym (dolnym).
Zdecydowana większość (ponad 90%) przypadków nadciśnienia ma charakter pierwotny (samoistny), to znaczy nie ma znanej somatycznej przyczyny, którą dałoby się usunąć interwencją medyczną. Etiologia nadciśnienia tętniczego pierwotnego nie została w pełni ustalona. Uważa się, że odgrywają w niej rolę czynniki genetyczne i środowiskowe. Pozostałe przypadki to choroba o charakterze wtórnym (objawowym), gdy dobrze jest znana przyczyna choroby, na przykład choroby nerek, choroby gruczołów dokrewnych lub choroby mózgu.

context: Ciśnienie tętnicze u dzieci można uznać za wysokie prawidłowe, jeżeli jego wartość mieści się pomiędzy 90 a 95 percentylem, natomiast spełnia ono kryteria nadciśnienia, gdy osiąga lub przekracza wartość 95 percentyla dla danego wieku i płci. Niezbędny jest właściwy dobór mankietu. Nadciśnienie tętnicze u dzieci występuje rzadko (ok. 1%). U młodszych dzieci ma prawie zawsze charakter wtórny, a dopiero po 10 roku życia częściej ujawnia się nadciśnienie pierwotne. Stwierdzenie nadciśnienia tętniczego u każdego dziecka jest wskazaniem do pogłębionej diagnostyki specjalistycznej celem wykluczenia nadciśnienia wtórnego (zwłaszcza spowodowanego koarktacją aorty, zwężeniem tętnic nerkowych, niewydolnością nerek, nefropatiami odpływowymi lub zaburzeniami hormonalnymi). Podwyższone ciśnienie może być spowodowane stosowaniem hormonów anabolicznych bądź narkotyków. Leczenie nadciśnienia tętniczego u dzieci jest podobne jak u dorosłych. Stosuje się te same grupy leków w odpowiednio mniejszych dawkach. Dzieci z nadciśnieniem, u których nie stwierdza się powikłań narządowych, nie powinny mieć ograniczanej aktywności fizycznej.
qas: question: Kiedy u chorego diagnozuje się nadciśnienie?
answers: text: gdy osiąga lub przekracza wartość 95 percentyla dla danego wieku i płci
answer_end: 240
generative_answer: gdy osiąga lub przekracza wartość 95 percentyla dla danego wieku i płci

question: U jakiego odsetka dzieci diagnozowane jest nadciśnienie tętnicze?
answers: text: ok. 1%
answer_end: 337
generative_answer: ok. 1%

question: W jakim wieku najczęściej diagnozuje się nadciśnienie pierwotne?
plausible_answers: text: po 10 roku życia
answer_end: 420
generative_answer: po 10 roku życia

question: Co należy wykonać, gdy u dziecka wykryto nadciśnienie?
answers: text: pogłębionej diagnostyki specjalistycznej
answer_end: 580
generative_answer: pogłębioną diagnostykę specjalistyczną

question: Dlaczego powinno wykonać się diagnostykę specjalistyczną u dziecka z nadciśnieniem?
answers: text: celem wykluczenia nadciśnienia wtórnego
answer_end: 620
generative_answer: celem wykluczenia nadciśnienia wtórnego

context: PTNT, ESC/ESH i AACE zgodnie rekomendują zaprzestanie palenia tytoniu jako bardzo silnego czynnika ryzyka sercowo-naczyniowego. AACE wskazuje na 3-krotnie wyższe ryzyko wystąpienia zawału u palaczy w stosunku do osób, które nigdy nie paliły. Nałóg tytoniowy powoduje: zwiększenie ryzyka zawału, niewydolności serca i udaru mózgu; osłabienie skuteczności leczenia nadciśnienia tętniczego; trwałe podniesienie ciśnienia krwi; zwiększenie ryzyka powikłań nadciśnienia tętniczego; szybszy rozwój miażdżycy.
qas: question: Jakie organizacje informują o tym, że palenie tytoniu skutkuje mocno podwyższonym ryzykiem problemów sercowo-naczyniowych?
answers: text: PTNT, ESC/ESH i AACE
answer_end: 20
generative_answer: PTNT, ESC/ESH i AACE

question: W jakim stopniu, według AACE, palacze są bardziej narażeni na przejście zawału niż niepaląca część populacji?
answers: text: 3-krotnie
answer_end: 154
generative_answer: 3-krotnie

question: Jakie problemy zdrowotne mogą być skutkiem palenia tytoniu?
answers: text: zwiększenie ryzyka zawału, niewydolności serca i udaru mózgu; osłabienie skuteczności leczenia nadciśnienia tętniczego; trwałe podniesienie ciśnienia krwi; zwiększenie ryzyka powikłań nadciśnienia tętniczego; szybszy rozwój miażdżycy
answer_end: 501
generative_answer: zwiększenie ryzyka zawału, niewydolności serca i udaru mózgu; osłabienie skuteczności leczenia nadciśnienia tętniczego; trwałe podniesienie ciśnienia krwi; zwiększenie ryzyka powikłań nadciśnienia tętniczego; szybszy rozwój miażdżycy

question: Czy, zgodnie z informacjami przekazywanymi przez AACE, palacze są bardziej narażeni na zawał niż reszta populacji?
answers: text: AACE wskazuje na 3-krotnie wyższe ryzyko wystąpienia zawału u palaczy w stosunku do osób, które nigdy nie paliły
answer_end: 240
generative_answer: tak