Bogurodzica (pieśń)

Bogurodzica – średniowieczna polska pieśń religijna i najstarszy zachowany wraz z melodią polski tekst poetycki. Nie jest znana data powstania utworu, przyjmuje się, że nastąpiło to w XIII lub XIV wieku, chociaż pierwszy zapis tekstu pochodzi dopiero z początku XV wieku (rok 1407). W 1506 roku tekst pieśni został dołączony do Statutów Jana Łaskiego z błędną informacją, że jej autorem jest św. Wojciech.
Od XV wieku Bogurodzica pełniła także rolę hymnu państwowego w Królestwie Polskim i Wielkim Księstwie Litewskim. Dziś jest śpiewana jako pieśń patriotyczna i kościelna.
W Liturgii godzin Kościoła katolickiego w Polsce Bogurodzica jest hymnem odmawianym w II Nieszporach Uroczystości Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski 3 maja. Jako antyfona maryjna Bogurodzica może być odmawiana po Komplecie.

context: Bogurodzica w pierwotnej postaci obejmuje 2 strofy. Pierwsza zwracająca się do Najświętszej Marii Panny, a druga z prośbą do Jezusa. Ma charakter meliczny: jest utworem do śpiewania. Ułożono ją do istniejącej już, znanej na Zachodzie, melodii z kręgu miłosnych pieśni rycerskich. Melodię tę zapisali benedyktyni, a z ich klasztoru w Sankt Gallen w Alpach trafiła do Polski. Bogurodzica to kontrafaktura, czyli nowy tekst, który zmienia pierwotny charakter wykorzystanej ilustracji muzycznej z miłosnego na pobożny. Jej melodia ma formę śpiewu chóralnego, wykonywanego a cappella. Bogurodzica powstała jako trop, czyli pieśń śpiewana przez wspólnotę podczas mszy jako swoisty komentarz do łacińskiego tekstu liturgii. Obfitującą w ozdobniki (melizmaty), trudną wykonawczo pieśń śpiewali raczej nie wszyscy wierni, ale wyszkolony wokalnie chór chłopców (schola cantorum).
qas: question: Ile zwrotek miała Bogurodzica w pierwotnej postaci?
answers: text: 2
answer_end: 43
generative_answer: 2

question: Do kogo występuje zwrot w drugiej strofie Bogurodzicy?
answers: text: Jezusa
answer_end: 131
generative_answer: Jezusa

question: Co oznacza termin kontrafaktura
answers: text: nowy tekst, który zmienia pierwotny charakter wykorzystanej ilustracji muzycznej z miłosnego na pobożny
answer_end: 513
generative_answer: nowy tekst, który zmienia pierwotny charakter wykorzystanej ilustracji muzycznej z miłosnego na pobożny

question: Czy podczas liturgii wszyscy wierni śpiewali Bogurodzicę?
answers: text: śpiewali raczej nie wszyscy wierni, ale wyszkolony wokalnie chór chłopców
answer_end: 850
generative_answer: nie

question: Gdzie aktualnie znajduję się rękopis Bogurodzicy?
plausible_answers: text: w Sankt Gallen w Alpach
answer_end: 354
generative_answer: w Sankt Gallen w Alpach

context: Z czasem Bogurodzica stała się pieśnią bojową polskiego rycerstwa. Jak podaje zarówno wczesna Kronika konfliktu, jak i piszący pół wieku później Jan Długosz, miała być śpiewana przed bitwą pod Grunwaldem w 1410 roku. Została także odśpiewana podczas koronacji Władysława Warneńczyka w 1434 roku oraz przed bitwą pod Warną w roku 1444. Cały obrzęd koronacji odbywał się po łacinie, jedynie Bogurodzica wykonana została w języku polskim. Latopis ruski podaje pod rokiem 1248, że Polacy, stając do bitwy, śpiewali kierlesz. Zdaniem Aleksandra Wilkonia tą pieśnią mogła być Bogurodzica – zawiera ona zwrot kyrie eleison, zaś kierlesz to jego zniekształcona i spolszczona forma, używana potocznie od średniowiecza.
qas: question: Dlaczego według Wilkonia pieśń kierlesz można utożsamiać z Bogurodzicą?
answers: text: zawiera ona zwrot kyrie eleison, zaś kierlesz to jego zniekształcona i spolszczona forma, używana potocznie od średniowiecza
answer_end: 708
generative_answer: zawiera ona zwrot kyrie eleison, zaś kierlesz to jego zniekształcona i spolszczona forma, używana potocznie od średniowiecza

question: W jakim języku przeprowadzona została koronacja Władysława Warneńczyka?
answers: text: po łacinie
answer_end: 379
generative_answer: po łacinie

question: Czy Bogurodzicę śpiewano w języku narodowym?
answers: text: jedynie Bogurodzica wykonana została w języku polskim
answer_end: 434
generative_answer: tak

question: Kiedy miała miejsce bitwa pod Warną?
answers: text: w roku 1444
answer_end: 333
generative_answer: w roku 1444

question: Kierlesz to spolszczona wersja jakiego wyrażenia?
answers: text: kyrie eleison
answer_end: 615
generative_answer: kyrie eleison