Rewolucja październikowa

Rewolucja październikowa w Rosji (również rewolucja bolszewicka, w terminologii sowieckiej Wielka Socjalistyczna Rewolucja Październikowa) – określenie, stosowane na dokonany przez bolszewików przewrót zbrojny w Rosji, trwający od nocy z 24 października?/ 6 listopada 1917 na 25 października?/ 7 listopada 1917, do godziny drugiej w nocy 26 października?/ 8 listopada 1917, gdy został opanowany przez oddziały bolszewickie Pałac Zimowy, a członkowie Rządu Tymczasowego aresztowani. Przewrót, będący konsekwencją pogłębiającego się kryzysu politycznego w Rosji, zakończył okres dwuwładzy w Rosji, gdy rządy od rewolucji lutowej sprawowały równolegle Rząd Tymczasowy i Piotrogrodzka Rada Delegatów Robotniczych i Żołnierskich. Dwuwładza trwała do zbrojnego przewrotu dokonanego przez bolszewików 6/7 listopada 1917, aresztowania członków Rządu Tymczasowego po zajęciu Pałacu Zimowego w nocy 7/8 listopada 1917 i przejęcia władzy przez bolszewików – formalnie w imieniu II Wszechrosyjskiego Zjazdu Rad (9 listopada 1917).
Początkowo zakres geograficzny przewrotu obejmował tylko ówczesną stolicę Republiki Rosyjskiej – Piotrogród i Moskwę, w której doszło do kilkudniowych krwawych walk. Stopniowo bolszewicy przejmowali władzę w innych obszarach Rosji za formalną fasadą władzy rad. Określenie „październikowa” na rewolucję bolszewicką jest stosowane ze względu na miesiąc rozpoczęcia przewrotu. W Rosji przedbolszewickiej obowiązywał kalendarz juliański, zgodnie z tą rachubą czasu przewrót rozpoczął się w nocy z 24 na 25 października (z 6 na 7 listopada według kalendarza gregoriańskiego).

context: 1 września?/ 14 września 1917 Rząd Tymczasowy proklamował ustrój republikański Rosji. 8 września?/ 21 września 1917 Kiereński zlikwidował Departament Kontrwywiadu Politycznego, pozbawiając się w ten sposób podstawowego źródła informacji o planach i działaniach bolszewików. 25 września?/ 8 października 1917 w wyniku nowych wyborów w sekcji robotniczej Rady Piotrogrodzkiej większość uzyskali bolszewicy, na czele z Trockim, który został nowym przewodniczącym Rady (podobną większość w Moskwie zdobyli już 19 września?/ 2 października 1917). Pomiędzy 3 października?/ 16 października 1917 a 10 października?/ 23 października 1917 Lenin potajemnie powrócił do Piotrogrodu, gdzie przebywał w ukryciu do 24 października?/ 6 listopada 1917. 10 października?/ 23 października 1917 Komitet Centralny bolszewików przyjął (stosunkiem głosów 10 za, 2 przeciw, na posiedzeniu było obecnych dwunastu z 21 członków KC) rezolucję o powstaniu zbrojnym i stworzył pierwsze Biuro Polityczne; 12 października?/ 25 października 1917 Rada Piotrogrodzka utworzyła Komitet Wojskowo-Rewolucyjny, oficjalnie dla obrony stolicy przed Niemcami – w rzeczywistości jako sztab przygotowujący przewrót. 17 października?/ 30 października 1917 sprzeciwiający się tej decyzji członek KC Lew Kamieniew – wraz z Grigorijem Zinowjewem zwolennik idei „jednolitego rządu socjalistycznego” w koalicji z eserowcami i mienszewikami – w wywiadzie dla gazety Nowaja Żyzn, wydawanej przez Maksyma Gorkiego, podał do publicznej wiadomości swój (i Zinowjewa) sprzeciw wobec planu zbrojnego obalenia Rządu Tymczasowego. W skład rządu wchodzili bowiem przedstawiciele partii demokratycznych – dwóch partii socjalistycznych (eserowców i mienszewików) i będącej w mniejszości liberalnej partii kadetów. Ogólnorosyjskie wybory parlamentarne miały odbyć się zaś za niespełna trzy tygodnie 12 listopada?/ 25 listopada 1917, a posiedzenie inauguracyjne Konstytuanty 28 listopada?/ 11 grudnia 1917.
qas: question: Likwidacja jakiego organu spowodowała, że Kiereński nie mógł się już niczego dowiedzieć o zamierzeniach bolszewików?
plausible_answers: text: Departament Kontrwywiadu Politycznego
answer_end: 175
generative_answer: Departament Kontrwywiadu Politycznego

question: Kto wygrał w wyborach do departamentu robotniczego Rady Pietrogrodzkiej w 1917 roku?
answers: text: bolszewicy
answer_end: 403
generative_answer: bolszewicy

question: Ilu członków KC bolszewików przyczyniło się do wprowadzenia w życie organu Biura Politycznego?
plausible_answers: text: 21
answer_end: 893
generative_answer: 21

question: Jaki był wynik głosowań w Komitecie Centralnym z okresu od 10 do 23.10.1917 roku?
answers: text: przyjął (stosunkiem głosów 10 za, 2 przeciw, na posiedzeniu było obecnych dwunastu z 21 członków KC) rezolucję o powstaniu zbrojnym i stworzył pierwsze Biuro Polityczne
answer_end: 974
generative_answer: przyjęcie rezolucji o powstaniu zbrojnym i stworzenie pierwszego Biuro Politycznego

question: Jaki był formalny cel powołania do życia Komitet Rewolucyjno-Wojskowy w październiku 1917 roku?
answers: text: obrony stolicy przed Niemcami
answer_end: 1118
generative_answer: obrona stolicy przed Niemcami

context: Pomiędzy 4 lipca?/ 17 lipca 1917 a 6 lipca?/ 19 lipca 1917 odbyły się w Piotrogrodzie burzliwe, zorganizowane przez bolszewików i anarchistów demonstracje robotników, zwartych uzbrojonych oddziałów żołnierzy (zwłaszcza z Twierdzy Petropawłowskiej) i marynarzy Floty Bałtyckiej z Kronsztadu przeciw Rządowi Tymczasowemu (tzw. dni lipcowe), połączone z blokadą Pałacu Taurydzkiego – siedziby Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich (w której większość mieli popierający rząd eserowcy i mienszewicy). Była to nieudana próba przejęcia władzy przez bolszewików. Po powrocie Aleksandra Kiereńskiego (ministra wojny) z frontu w dniu 6 lipca?/ 19 lipca 1917 Rząd Tymczasowy opanował sytuację przy pomocy lojalnych oddziałów garnizonu piotrogrodzkiego i żołnierzy ściągniętych z frontu, ujawniając uprzednio w prasie część zdobytych dokumentów o zagranicznym finansowaniu bolszewików, które wywołały oburzenie wśród żołnierzy. Rząd zdelegalizował partię bolszewików jako agentów niemieckich, Lenin ukrył się w Finlandii, poza zasięgiem władz rosyjskich.
qas: question: Kto odpowiadał za organizację demonstracji przeprowadzonych w Piotrogrodzie w lipcu 1917 roku?
answers: text: bolszewików i anarchistów
answer_end: 141
generative_answer: bolszewicy i anarchiści

question: Jakie grupy społeczne brały udział w protestach przeciwko Rządowi Tymczasowemu?
answers: text: robotników, zwartych uzbrojonych oddziałów żołnierzy (zwłaszcza z Twierdzy Petropawłowskiej) i marynarzy Floty Bałtyckiej z Kronsztadu
answer_end: 289
generative_answer: robotnicy, zwarte uzbrojone oddziały żołnierzy (zwłaszcza z Twierdzy Petropawłowskiej) i marynarze Floty Bałtyckiej z Kronsztadu

question: Jaka organizacja miała wówczas swoją siedzibę w Pałacu Taurydzkim?
answers: text: Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich
answer_end: 448
generative_answer: Piotrogrodzka Rada Delegatów Robotniczych i Żołnierskich

question: Czy lipcowe protesty pozwoliły objąć władzę bolszewikom?
answers: text: Była to nieudana próba przejęcia władzy przez bolszewików
answer_end: 574
generative_answer: nie

question: Jaką reakcję spowodowały protesty u większości żołnierzy?
plausible_answers: text: wywołały oburzenie
answer_end: 919
generative_answer: wywołały oburzenie