Willi Münzenberg

Willi Münzenberg, właśc. Wilhelm Münzenberg (ur. 14 sierpnia 1889 w Erfurcie, zm. 21 lub 22 czerwca 1940 w Le Caugnet koło Saint-Marcellin, Isère, Francja) – niemiecki komunista, polityk Komunistycznej Partii Niemiec (niem. Kommunistische Partei Deutschlands, KPD), członek Reichstagu w latach 1924–1933. Czołowy propagandysta KPD w okresie Republiki Weimarskiej i organizator prasy komunistycznej na terenie Niemiec; wydawca i producent filmowy.
Z polecenia Lenina zorganizował Międzynarodową Pomoc Robotniczą (niem. Internationale Arbeiterhilfe) dla obywateli ZSRR cierpiących głód (klęska głodu 1921–1923). Na potrzeby Pomocy oraz partyjnej działalności propagandowej stworzył ogromny koncern mediowy – drugie co do wielkości przedsiębiorstwo tego typu w Republice Weimarskiej, wydające wielkonakładowe gazety „Die Welt am Abend” i „Arbeiter Illustrierte Zeitung” (AIZ). Dla swojej działalności Münzenberg zdobył poparcie wielu intelektualistów i artystów, m.in. Käthe Kollwitz, Alberta Einsteina czy Henriego Barbusse’a.
Po pożarze Reichstagu uniknął aresztowania, wyjeżdżając z Niemiec. Na emigracji angażował się w organizację ruchu antyfaszystowskiego i kontynuował swoją pracę wydawniczą, zakładając wydawnictwa Editions du Carrefour i Sebastian Brant-Verlag. Współzałożyciel wielu niemieckojęzycznych czasopism za granicą, m.in. „Der Gegen-Angriff”. Od 1935 współinicjator niemieckiego Frontu Ludowego (niem. Volksfront) przy zaangażowaniu socjaldemokratów, pomimo sprzeciwu Kominternu. W obawie przed tzw. wielką czystką Stalina unikał podróży do Moskwy od 1936. W 1938 założył pismo „Die Zukunft”. Zmarł we Francji w niewyjaśnionych okolicznościach.

context: Od 1924 Münzenberg był członkiem komitetu centralnego KPD, a także posłem do Reichstagu z okręgu Frankfurt-Hanau. Kierował również zachodnim wydziałem propagandy Kominternu, przez co pozostawał relatywnie niezależny od KPD. Samodzielnie zakładał oddziały Pomocy Robotniczej za granicą, m.in. w Belgii, Francji, Austrii i Wielkiej Brytanii. Jego niezależność spotkała się z wrogością ze strony polityków KPD Waltera Ulbrichta i Wilhelma Piecka. Brak kontroli KPD nad działalnością Münzenberga krytykowała również Ruth Fischer. Münzenberg krytykowany był również przez socjaldemokratów, m.in. przez polityka Socjaldemokratycznej Partii Austrii (niem. Sozialdemokratische Partei Österreichs, SPÖ) Friedricha Adlera, który zarzucał, że Pomoc stała się narzędziem dyplomatycznym w służbie ZSRR i komunistyczną tubą propagandową. Pomoc funkcjonowała najpierw z namaszczenia Lenina, potem rządu sowieckiego, Kominternu i związków zawodowych – Münzenberg, w odpowiedzi na płynące zarzuty powoływał się na mandat Kominternu.
qas: question: Do jakiego komitetu należał Münzenberg?
answers: text: komitetu centralnego KPD
answer_end: 57
generative_answer: komitetu centralnego KPD

question: Czy Münzenberg był w pełni zależny od KPD?
answers: text: pozostawał relatywnie niezależny od KPD
answer_end: 222
generative_answer: nie

question: Co Adler zarzucał Münzenbergowi?
answers: text: że Pomoc stała się narzędziem dyplomatycznym w służbie ZSRR i komunistyczną tubą propagandową
answer_end: 822
generative_answer: że Pomoc stała się narzędziem dyplomatycznym w służbie ZSRR i komunistyczną tubą propagandową

question: Jak nazywali się politycy nieprzyjaźnie nastawieni do Münzenberga?
answers: text: Waltera Ulbrichta i Wilhelma Piecka
answer_end: 442
generative_answer: Walter Ulbricht i Wilhelm Pieck

question: Do jakiej partii należał Adler?
answers: text: Socjaldemokratycznej Partii Austrii
answer_end: 641
generative_answer: Socjaldemokratycznej Partii Austrii