Brzezina (film)

Brzezina – polski telewizyjny film psychologiczny z 1970 roku w reżyserii Andrzeja Wajdy, ekranizacja opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza pod tym samym tytułem. Osią fabularną filmu jest relacja między zgorzkniałym z powodu śmierci żony leśniczym Bolesławem (Daniel Olbrychski) a jego śmiertelnie chorym bratem Stanisławem (Olgierd Łukaszewicz), który zamierza spędzić w leśniczówce ostatnie miesiące swego życia. Brzezina wielokrotnie nawiązuje pod względem wizualnym do malarstwa Jacka Malczewskiego i symbolizmu. Zawiera też sceny nieobecne w pierwowzorze literackim, które uwypuklają jednocześnie porywczą osobowość Bolesława oraz witalność Maliny (Emilia Krakowska), o którą walczą obaj mężczyźni.
Film został pozytywnie przyjęty przez krytyków zarówno w momencie premiery, jak i w recenzjach retrospektywnych. Recenzenci chwalili jego spójność formalną, dojrzałość i subtelność w ujmowaniu zjawiska śmierci. Na Międzynarodowych Targach Filmu Dokumentalnego i Telewizyjnego w Mediolanie Brzezina została uhonorowana nagrodą FIPRESCI, a kreację Olbrychskiego nagradzano na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Moskwie oraz Lubuskim Lecie Filmowym.

context: Jan Józef Szczepański z „Tygodnika Powszechnego” uznał Brzezinę za „film o artystycznych ambicjach rzadko spotykanych w naszej kinematografii”. Szczepański szczególnie cenił kreację stworzoną przez Łukaszewicza: „nie tylko identyfikuje się idealnie ze skomplikowanym iwaszkiewiczowskim bohaterem, ale potrafi w sposób bezbłędny przyswoić sobie styl lat dwudziestych. Jego interpretacja ówczesnego «nowoczesnego» dandyzmu jest znakomita”. Zbigniew Klaczyński z „Trybuny Ludu” podkreślał wyjątkowość tematu, zauważając, że w świecie Brzeziny „ludzie rozstają się z życiem nie tylko wskutek nadzwyczajnych okoliczności, katastrof, wojen czy zbrodni. (…) Śmierć jest prawem powszechnym”. Jacek Fuksiewicz w recenzji dla „Filmu” przyznał, że „Wajdzie udało się znakomicie przekazać Iwaszkiewiczowski styl, filozofię, perspektywę”. Fuksiewicz miał jednak wątpliwości co do niesionego przez film przesłania: „Tak jak pięknu tego filmu zdarza się popadać w dekoracyjność, tak i dla bohaterów nie ma reżyser wiele ciepła ani zainteresowania”. Odmienną opinię wyraziła Jolanta Słobodzian na łamach czasopisma „Kierunki”, określając Brzezinę mianem filmu wybitnego. Zdaniem Słobodzian na tle wcześniejszej twórczości Wajdy Brzezina jest pierwszym filmem z niezwykle barwną i wieloznaczną postacią kobiecą – Maliną, wokół której koncentruje się znaczna część akcji filmu. Odgrywająca ją Emilia Krakowska stworzyła „jedną z najciekawszych postaci kobiecych w polskiej filmotece powojennej”.
qas: question: Jakiego aktora wyróżnił Szczepański?
answers: text: Łukaszewicza
answer_end: 210
generative_answer: Łukaszewicza

question: W jaki sposób Klaczyński postrzega przedstawienie kresu życia w filmie Wajdy?
answers: text: Śmierć jest prawem powszechnym
answer_end: 681
generative_answer: Śmierć jest prawem powszechnym

question: Jak nazywa się jedyny film Wajdy, w którym można podziwiać intrygującą sylwetkę kobiecą?
plausible_answers: text: Brzezina
answer_end: 1220
generative_answer: Brzezina

question: Jaka aktorka została wyróżniona za świetne skonstruowanie sylwetki kobiecej w filmie?
answers: text: Emilia Krakowska
answer_end: 1391
generative_answer: Emilia Krakowska

question: Ilustracja jakiego zjawiska społecznego lat dwudziestych została zawarta w Brzezinie?
answers: text: dandyzmu
answer_end: 420
generative_answer: dandyzmu

context: We Francji Brzezina miała premierę w 1978 roku, zbierając przy tym entuzjastyczne recenzje. Françoise Dufournet na łamach francuskiego czasopisma „Études” pisała z zaskoczeniem, że „po raz pierwszy Wajda opowiada nam o miłości i śmierci, w intymności natury, gdzie rozbrzmiewa tylko krzyk ptaków i kobiety drażnionej [przez bohaterów]”. Jacques Siclier z pisma „Le Monde” zauważał, iż „Brzezina jest w istocie szeptem natury, która umiera zimą, by odrodzić się wiosną, kołysząc życiem, śmiercią i ludzkimi namiętnościami”. W magazynie „Esprit” pisano wręcz, że film cechuje spójność formalna, która „porywa nas od samego początku i nigdy nas nie opuszcza”. Jean-Luc Douin z pisma „Télérama” porównał Brzezinę na korzyść z Ostatnim tangiem w Paryżu (1972) Bernarda Bertolucciego, twierdząc, iż Wajda lepiej ukazał wzajemne starcie pomiędzy Erosem a Tanatosem: „Wajda odmalował ów pojedynek bardzo wizualnie i czysto, pokazał idylliczną, kołysaną nieprzerwanym śpiewem ptaków przyrodę, a jednocześnie zaułki rozkładającego się, zdegenerowanego świata”. Albert Cervoni na łamach „France Nouvelle” przekonywał, że „Brzezina jest piękna nie tylko dzięki obrazom lasu, ale przede wszystkim dzięki niesłychanej sile ludzkich gestów i uczuć. Promień słońca ma tu taką samą wagę jak ostatni oddech. Ten film, pulsujący agonią, ostatnim gestem życia, pulsuje także życiem”.
qas: question: Dla jakiego pisma stworzyła swoją recenzję Françoise Dufournet?
answers: text: „Études”
answer_end: 154
generative_answer: „Études”

question: Do jakiej produkcji przyrównał film Wajdy Jean-Luc Douin?
answers: text: Ostatnim tangiem w Paryżu
answer_end: 747
generative_answer: Ostatniego tanga w Paryżu

question: Jaki motyw został, zdaniem Jean-Luca Douin, korzystniej przedstawiony w Brzezinie niż w Ostatnim tangu w Paryżu?
answers: text: wzajemne starcie pomiędzy Erosem a Tanatosem:
answer_end: 858
generative_answer: wzajemne starcie pomiędzy Erosem a Tanatosem:

question: Dlaczego, według Alberta Cervoni, film Wajdy jest piękny?
answers: text: nie tylko dzięki obrazom lasu, ale przede wszystkim dzięki niesłychanej sile ludzkich gestów i uczuć
answer_end: 1232
generative_answer: nie tylko dzięki obrazom lasu, ale przede wszystkim dzięki niesłychanej sile ludzkich gestów i uczuć

question: W którym roku odbyła się światowa premiera tego filmu?
plausible_answers: text: 1978
answer_end: 41
generative_answer: 1978