Jerozolima

Jerozolima (hebr. ‏יְרוּשָׁלַיִם‎ trl. Yerushalayim trb. Jeruszalajim; arab. القدس, trl. Al-Quds, trb. Al-Kuds oraz اورشليم trl. Ūrushalīm, trb. Uruszalim, także بيت المقدس, trl. Bayt al-Maqdis lub Bayt al-Muqaddas, trb. Bajt al-Makdis lub Bajt al-Mukaddas, łac. Hierosolyma, Aelia Capitolina – zobacz też: nazwy Jerozolimy) – największe miasto Izraela, stolica administracyjna Dystryktu Jerozolimy i stolica państwa Izraela według izraelskiego prawa. Znajduje się tutaj oficjalna siedziba prezydenta, większość urzędów państwowych, Sąd Najwyższy, parlament i inne.
Organizacja Narodów Zjednoczonych i większość państw nie uznają Jerozolimy jako stolicy Izraela, pozostawiając tę kwestię sporną do wyjaśnienia podczas przyszłych negocjacji izraelsko-palestyńskich. Autonomia Palestyńska planuje utworzenie we Wschodniej Jerozolimie stolicy swojego państwa. Większość z państw nie ma ambasady w Jerozolimie; a swoje ambasady posiada w Tel Awiwie.
W grudniu 2017 Prezydent Donald Trump oficjalnie uznał Jerozolimę za stolicę Izraela i wydał Departamentowi Stanu polecenie rozpoczęcia procedury przenoszenia amerykańskiej ambasady do tego miasta, na mocy uchwalonej w 1995 ustawy o ambasadzie w Jerozolimie. W tym samym miesiącu taką samą decyzję ogłosił prezydent Gwatemali Jimmy Morales, a w 2019 Jerozolimę za stolicę Izraela uznał rząd Republiki Nauru.
Jest to największe miasto w kraju pod względem powierzchni (123 km²) i ludności (733 300 mieszkańców). Leży wśród gór Judei, rozciągających się pomiędzy Morzem Śródziemnym a Morzem Martwym. Miasto posiada długowiekową historię i stanowi centralny punkt dla judaizmu, chrześcijaństwa oraz ważny punkt dla islamu.
Współczesne miasto powstało wokół Starego Miasta. Nowoczesne żydowskie dzielnice rozciągają się w kierunku zachodnim, w stronę aglomeracji Gusz Dan, natomiast dzielnice arabskie rozciągają się po stronie wschodniej (Wschodnia Jerozolima) w kierunku Ramallah i Betlejem.

context: Jedną z czołowych orkiestr grających w mieście jest Orkiestra Symfoniczna Jerozolimy, która funkcjonuje od lat 40. XX wieku. Występowała ona w wielu miastach całego świata, wliczając w to Wiedeń, Frankfurt i Nowy Jork. Najbliższe otoczenie Starego Miasta jest centrum kulturalnym Jerozolimy, w którym znajdują się Teatr Chana oraz Kino Jerozolimy. Innymi ważnymi obiektami są Międzynarodowe Centrum Kongresowe (Binyanei HaUma), Centrum Gerard Behar w śródmieściu, Centrum Muzyczne Jerozolimy w Yemin Moshe oraz Targ Music Center w En Kerem. Palestyński Teatr Narodowy, założony w 1984, działa we Wschodniej Jerozolimie i przedstawia sztukę arabską.
qas: question: Czy Orkiestrę Symfoniczną Jerozolimy stworzono jeszcze przed wybuchem II Wojny Światowej?
answers: text: funkcjonuje od lat 40. XX wieku
answer_end: 123
generative_answer: nie

question: Jaką nazwę nosi Międzynarodowe Centrum Kongresowe w Jerozolimie?
answers: text: Binyanei HaUma
answer_end: 425
generative_answer: Binyanei HaUma

question: W której z dzielnic miasta znajduje się Centrum Muzyczne Jerozolimy?
answers: text: Yemin Moshe
answer_end: 505
generative_answer: Yemin Moshe

question: Czy Palestyński Teatr Narodowy przedstawia sztukę europejską?
answers: text: przedstawia sztukę arabską
answer_end: 647
generative_answer: nie

question: Czy Orkiestra Symfoniczna Jerozolimy jest najstarszą nieprzerwanie działającą orkiestrą tego miasta?
plausible_answers: text: Jedną z czołowych orkiestr grających w mieście jest Orkiestra Symfoniczna Jerozolimy
answer_end: 84
generative_answer: Jedną z czołowych orkiestr grających w mieście jest Orkiestra Symfoniczna Jerozolimy

context: W następstwie wojny sześciodniowej w 1967 wojska izraelskie zajęły Wschodnią Jerozolimę. W 1980 Izraelczycy ogłosili zjednoczenie Jerozolimy jako stolicy państwa Izraela. Jednakże te działania zostały skrytykowane przez społeczność międzynarodową. ONZ potępiło tę decyzję w rezolucji nr 478, która domagała się uznania suwerenności Jerozolimy „bez mocy prawnej”. Ponadto palestyńscy Arabowie zaczęli domagać się uznania Wschodniej Jerozolimy za stolicę swojego państwa. Status prawny miasta pozostaje nadal nierozstrzygnięty.
qas: question: Jaki konflikt zbrojny dał Państwu Żydowskiemu kontrolę nad wschodnią Jerozolimą?
answers: text: wojny sześciodniowej
answer_end: 34
generative_answer: Wojna sześciodniowa

question: W którym roku Izrael ogłosił inkorporację Jerozolimy Wschodniej do swoich terytoriów?
answers: text: 1980
answer_end: 95
generative_answer: 1980

question: Jakie miasto jest stolicą państwa Izrael według Izraelczyków? 
answers: text: Jerozolimy jako stolicy
answer_end: 153
generative_answer: Jerozolima

question: Co zawierała w sobie rezolucja Narodów Zjednoczonych nr 478?
answers: text: domagała się uznania suwerenności Jerozolimy
answer_end: 342
generative_answer: Domaganie się uznania suwerenności Jerozolimy

question: Czego domagali się pakistańscy Arabowie w związku ze wschodnią Jerozolimą?
plausible_answers: text: uznania Wschodniej Jerozolimy za stolicę swojego państwa
answer_end: 468
generative_answer: uznania Wschodniej Jerozolimy za stolicę swojego państwa