Masakra na plantacjach Tol i Waitavalo

Masakra na plantacjach Tol i Waitavalo (ang. Tol Massacre) – zbrodnia wojenna popełniona 4 lutego 1942 roku, w czasie II wojny światowej, na plantacjach Tol i Waitavalo na wyspie Nowa Brytania, położonej w południowo-zachodniej części Oceanu Spokojnego. Z rąk żołnierzy Cesarskiej Armii Japońskiej zginęło wtedy około 160 australijskich jeńców wojennych.
23 stycznia 1942 roku japońskie siły inwazyjne wylądowały pod Rabaulem, gdzie szybko złamały opór słabego garnizonu australijskiego. Większość obrońców wycofała się w głąb wyspy. 3 lutego Japończycy wysadzili niewielki desant w zatoczce Henry Reid na wschodnim wybrzeżu Nowej Brytanii, chcąc w ten sposób odciąć uciekinierom drogę odwrotu. W krótkim czasie do niewoli trafiło blisko 190 Australijczyków. Następnego dnia japońscy żołnierze zamordowali około 160 jeńców na terenie plantacji palm kokosowych Tol i Waitavalo. Większość ofiar zakłuto bagnetami. Sześciu Australijczyków przeżyło egzekucję.
Spośród pozostałych australijskich jeńców wziętych do niewoli na Nowej Brytanii, niemal wszyscy zginęli w lipcu 1942 roku na pokładzie statku „Montevideo Maru”, który został zatopiony na Morzu Południowochińskim przez amerykański okręt podwodny USS „Sturgeon”.

context: Ostatecznie niewoli zdołało uniknąć około 385 żołnierzy i około 60 cywilów. Jako że rząd w Canberze nie podjął żadnych wysiłków w celu zorganizowania ewakuacji, na ratunek niedobitkom Lark Force pośpieszyli samorzutnie australijscy oficerowie i cywile (niektórzy mieszkali na Nowej Brytanii lub należeli do administracji terytorium mandatowego). Działania ratunkowe prowadzono przez blisko dziesięć tygodni. W nocy z 20 na 21 marca na zachodnim wybrzeżu Nowej Brytanii 214 Australijczyków (w tym 162 żołnierzy) zostało zabranych małymi łodziami z plantacji Iboki na odległe o około 80 kilometrów wyspy Vitu. Następnego dnia ewakuował ich stamtąd statek MV „Lakatoi”. Z kolei 10 kwietnia motorowy jacht HMAS „Laurabada” ewakuował 157 Australijczyków z plantacji Palmalmal na południowo-wschodnim wybrzeżu. W gronie ewakuowanych znalazło się około 135 żołnierzy Lark Force, w tym sześciu ocalałych z masakry na Tol i Waitavalo. Ponadto kilka niewielkich grup uciekinierów zdołało na własną rękę zdobyć łodzie, którymi dopłynęli do Nowej Gwinei lub na Wyspy Trobrianda. W przypadku jednej z takich grup ucieczka z Nowej Brytanii do Nowej Gwinei, z postojem na Nowej Irlandii, trwała 99 dni.
qas: question: Ile trwały działania ratunkowe po tej tragedii?
answers: text: blisko dziesięć tygodni
answer_end: 406
generative_answer: blisko dziesięć tygodni

question: Czy działania ratunkowe po tej tragedii zostały w całości zorganizowane przez władze w Canberze ?
answers: text: Jako że rząd w Canberze nie podjął żadnych wysiłków w celu zorganizowania ewakuacji
answer_end: 159
generative_answer: nie

question: Kto zapewnił pomoc ofiarom tej tragedii?
answers: text: australijscy oficerowie i cywile
answer_end: 251
generative_answer: australijscy oficerowie i cywile

question: Jakie statki uczestniczyły w ewakuacji osób, które przeżyły tę tragedię?
answers: text: MV „Lakatoi”. Z kolei 10 kwietnia motorowy jacht HMAS „Laurabada”
answer_end: 718
generative_answer: MV "Lakatoi", HMAS "Laurabada"

question: Żołnierze jakiej jednostki ucierpieli w tej tragedii?
answers: text: Lark Force
answer_end: 194
generative_answer: Lark Force