Uppsalski model internacjonalizacji

Uppsalski model internacjonalizacji (tzw. Model Uppsala lub U-Model) – jedna z etapowych teorii internacjonalizacji przedsiębiorstw zakładająca sekwencyjne przechodzenie przedsiębiorstwa przez kolejne etapy w procesie jego umiędzynarodowienia. Twórcami tej teorii z lat 70. XX wieku są skandynawscy ekonomiści Jan Johanson oraz Fin Wiedersheim-Paul, a następnie teoria była rozwijana przez Jana Johansona oraz Jana-Erika Vahlne. Nazwa modelu etymologicznie pochodzi od nazwy szwedzkiej miejscowości, bowiem trzej autorzy modelu są pracownikami Uniwersytetu w Uppsali.

context: Początkowo wszystkie kwestie związane z internacjonalizacją były analizowane w teoriach makroekonomicznych, względnie mezoekonomicznych w ramach subdyscypliny międzynarodowe stosunki gospodarcze. Powstawały wtedy teorie handlu międzynarodowego czy teorie bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Geneza teorii internacjonalizacji przedsiębiorstwa sensu stricto (na poziomie mikroekonomicznym oraz w ramach nauk o zarządzaniu) datowana jest na lata 50. XX wieku (np. paradygmat eklektyczny Dunninga). Według Mariana Gorynii „Wśród koncepcji internacjonalizacji firmy największą popularność zdobył tzw. model uppsalski”. Model ten po raz pierwszy opublikowano w 1975 (Jan Johanson oraz Fin Wiedersheim-Paul), następnie zmodyfikowano w 1977 (Jan Johanson oraz Jan-Erik Vahlne) oraz poddano rozwinięciu w 1978 (Fin Wiedersheim-Paul, Hans C. Olson oraz Lawrence S. Welch). Wśród modeli etapowych wyróżnia się kilkadziesiąt różnych modeli, mniej lub bardziej bazujących na modelu uppsalskim, choć „jedynie” kilkanaście z nich uznaje się za modele wiodące. Modele i teorie internacjonalizacji powstawały równolegle, są w stosunku do siebie zarówno komplementarne, jak i substytucyjne.
qas: question: Kiedy powstała geneza teorii internacjonalizacji?
answers: text: lata 50. XX wieku
answer_end: 459
generative_answer: w latach 50. XX wieku

question: W którym roku pojawił się po raz pierwszy model uppsalski?
answers: text: 1975
answer_end: 663
generative_answer: 1975

question: Jakie w stosunku do siebie są modele internacjonalizacji?
answers: text: komplementarne, jak i substytucyjne
answer_end: 1175
generative_answer: komplementarne, jak i substytucyjne

question: Czy teorie makroekonomiczne badały kwestie internacjonalizacji?
answers: text: wszystkie kwestie związane z internacjonalizacją były analizowane w teoriach makroekonomicznych
answer_end: 106
generative_answer: tak

question: Kogo uznajemy za twórcę modelu internacjonalistycznego?
plausible_answers: text: Mariana Gorynii
answer_end: 521
generative_answer: Mariana Gorynie

context: Model zbudowano na czterech czynnikach. Czynnikami stałymi są V1 wiedza rynkowa oraz V2 zaangażowanie rynkowe. Czynnikami zmiennymi są natomiast V3 zaangażowanie decyzyjne oraz V4 bieżąca działalność. Wraz z rozwojem w przedsiębiorstwie wiedzy o rynkach zagranicznych (V1) wzrasta zaangażowanie zasobów przedsiębiorstwa na rynku zagranicznym (V2), przy czym te dwa czynniki statyczne wpływają na dwa czynniki dynamiczne (V3 oraz V4), bowiem wiedza determinuje i wywołuje zachowanie decyzyjne w zakresie dalszej internacjonalizacji, co z kolei wpływa na intensywność internacjonalizacji, czyli bieżącą działalność. Czynniki dynamiczne z kolei, wywołując sprzężenie zwrotne, wpływają na czynniki statyczne, czyniąc model dynamicznym.
qas: question: Jakie wyróżnia się czynniki stałe w tym modelu?
answers: text: V1 wiedza rynkowa oraz V2 zaangażowanie rynkowe
answer_end: 109
generative_answer: V1 wiedza rynkowa oraz V2 zaangażowanie rynkowe

question: Jakie wyróżnia się czynniki zmienne w tym modelu?
answers: text: V3 zaangażowanie decyzyjne oraz V4 bieżąca działalność
answer_end: 199
generative_answer: V3 zaangażowanie decyzyjne oraz V4 bieżąca działalność

question: W jaki sposób czynniki stałe oddziałują w tym modelu na zmienne?
answers: text: wiedza determinuje i wywołuje zachowanie decyzyjne w zakresie dalszej internacjonalizacji, co z kolei wpływa na intensywność internacjonalizacji, czyli bieżącą działalność
answer_end: 612
generative_answer: wiedza determinuje i wywołuje zachowanie decyzyjne w zakresie dalszej internacjonalizacji, co z kolei wpływa na intensywność internacjonalizacji, czyli bieżącą działalność

question: Czy czynniki zmienne oddziałują w tym modelu na stałe?
answers: text: Czynniki dynamiczne z kolei, wywołując sprzężenie zwrotne, wpływają na czynniki statyczne, czyniąc model dynamicznym
answer_end: 730
generative_answer: tak

question: Jak czynnik V1 oddziałuje w tym modelu na V2?
answers: text: Wraz z rozwojem w przedsiębiorstwie wiedzy o rynkach zagranicznych (V1) wzrasta zaangażowanie zasobów przedsiębiorstwa na rynku zagranicznym (V2)
answer_end: 346
generative_answer: Wraz z rozwojem w przedsiębiorstwie wiedzy o rynkach zagranicznych (V1) wzrasta zaangażowanie zasobów przedsiębiorstwa na rynku zagranicznym (V2)