Jesień Ludów

Jesień Ludów (lub Jesień Narodów) – proces przemian ustrojowych w bloku wschodnim, który doprowadził do upadku komunizmu w Europie Środkowo-Wschodniej; kulminacyjny moment tego procesu przypadł na jesień 1989, zaś jego przyczyną była negatywna ocena dotychczasowych rządów przez obywateli. Rewolucyjny charakter wydarzeń z 1989 roku nasunął skojarzenie z Wiosną Ludów z 1848 roku.
Jesień Narodów poprzedziły zmiany w Związku Radzieckim: odejście od doktryny Breżniewa i rozpoczęta w 1985 roku pieriestrojka.
Sześć państw, które porzuciły system komunistyczny w wyniku Jesieni Ludów, to:
Obrady Okrągłego Stołu w Polsce (6 lutego–5 kwietnia 1989 roku) uznaje się za początek Jesieni Narodów. Uzgodniono wówczas przeprowadzenie częściowo wolnych wyborów 4 czerwca. W ich wyniku urząd premiera objął działacz opozycji Tadeusz Mazowiecki. W czerwcu rozpoczęły się rozmowy rządu z opozycją na Węgrzech. Dzięki rozmowom znowelizowano konstytucję (w tym zmieniono nazwę państwa). W listopadzie uzgodniono termin wolnych wyborów. W czerwcu rozpoczęły się protesty w Niemieckiej Republice Demokratycznej. 9 listopada mieszkańcy Berlina rozpoczęli burzenie Muru Berlińskiego. W Bułgarii 10 listopada odsunięto od władzy Todora Żiwkowa oraz rozpoczęto rozmowy z opozycją. 17 listopada rozpoczęła się „aksamitna rewolucja” w Czechosłowacji, która zakończyła się 27 listopada. W wyniku protestów prezydentem Czechosłowacji został Václav Havel. Jesień Ludów zakończyła się krwawym powstaniem w Rumunii, gdzie obalono i skazano na karę śmierci Nicolae Ceaușescu.

context: Pod koniec 1989 roku kanclerz RFN, Helmut Kohl, zaproponował dziesięciopunktowy plan przywrócenia jedności Niemiec. Zjednoczenie Niemiec cieszyło się dużą popularnością w społeczeństwie, zaś SED oraz opozycja wypowiadały się o planie negatywnie. 18 marca 1990 roku przeprowadzono wybory parlamentarne. Głosowanie wygrała Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna (CDU) z wynikiem 48% głosów. Po wyborach rozpoczęto negocjacje na temat warunków połączenia obu państw. 5 maja w Bonn rozpoczęła się pierwsza tura rozmów dotyczących integracji Niemiec (tzw. konferencja dwa plus cztery), w której uczestniczyli ministrowie NRD, RFN, USA, ZSRR, Wielkiej Brytanii i Francji. Kolejne negocjacje odbyły się w Berlinie (22 czerwca) i w Paryżu (17 lipca). Za przywróceniem jedności Niemiec opowiedzieli się: prezydent George H.W. Bush, szef personelu Białego Domu James Baker oraz przywódcy państw bloku wschodniego. Czechosłowacja, Polska i Węgry widziały możliwość przynależności zjednoczonych Niemiec w NATO. Przeciwne stanowisko miał Związek Radziecki, który sugerował przyjęcie przez Niemcy statusu państwa neutralnego. Według Wielkiej Brytanii i Francji proces integracji przebiegał zbyt szybko. 21 czerwca Bundestag oraz Izba Ludowa NRD uznały ostateczny charakter zachodniej granicy Polski. Traktat o zjednoczeniu podpisano 31 sierpnia. 12 września w Moskwie podpisano układ, który usankcjonował ustalenia oraz zniósł prawa i obowiązki czterech mocarstw wobec Niemiec. 3 października 1990 roku oba państwa zjednoczyły się, a 2 grudnia 1990 roku odbyły się wybory do Bundestagu, które wygrała CDU.
qas: question: Jakie stanowisko piastował Helmut Kohl w 1989 roku?
answers: text: kanclerz RFN
answer_end: 33
generative_answer: kanclerza RFN

question: Ile postulatów zawierał plan Kohla dotyczący Niemiec?
answers: text: dziesięciopunktowy
answer_end: 79
generative_answer: dziesięć

question: Jakie grupy negatywnie oceniały plan Kohla?
answers: text: SED oraz opozycja
answer_end: 208
generative_answer: SED oraz opozycja

question: Jaka partia wygrała wybory parlamentarne w Niemczech 18 marca 1990 roku?
answers: text: Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna
answer_end: 354
generative_answer: Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna

question: Czy prezydent USA opowiadał się za przywróceniem jedności Niemiec?
answers: text: Za przywróceniem jedności Niemiec opowiedzieli się: prezydent George H.W. Bush
answer_end: 816
generative_answer: tak

context: Rozmowy między BKP a SDS rozpoczęły się 3 stycznia 1990 roku. 15 stycznia zniesiono zapis w konstytucji, gwarantujący „przewodnią rolę” partii komunistycznej. Pod koniec stycznia aresztowano Żiwkowa. Bułgarska Partia Komunistyczna w kwietniu 1990 roku zmieniła nazwę na Bułgarską Partię Socjalistyczną (BPS). 10 i 17 czerwca 1990 roku odbyły się wybory parlamentarne, które wygrała BPS (partia zdobyła 211 miejsc w 400-osobowym parlamencie) – Związek Sił Demokratycznych uzyskał 144 mandaty, a reprezentujący muzułmańską mniejszość Ruch na rzecz Praw i Swobód (DPS) – 23. 1 sierpnia parlament wybrał na prezydenta lidera opozycji Żelu Żelewa. W przeciwieństwie do Polski, Czechosłowacji i Węgier w Bułgarii pierwsze demokratyczne wybory wygrali komuniści (którzy nie zdobyli dwóch trzecich miejsc w parlamencie wymaganych do zmian w konstytucji). Aby zademonstrować dobrą wolę wobec Międzynarodowego Funduszu Walutowego Bułgaria przeprowadziła reformy ekonomiczne, zanim otrzymała wskazówki od MFW. Transformacja gospodarcza doprowadziła do wzrostu cen i pogorszenia sytuacji gospodarczej, która przełożyła się na wzrost poparcia dla SDS.
qas: question: Kiedy BKP zaczęło swoje dyskusje z SDS? 
answers: text: 3 stycznia 1990 roku
answer_end: 60
generative_answer: 3 stycznia 1990 roku

question: Jaka partia przestała mieć "przewodnią rolę"?
answers: text: komunistycznej
answer_end: 157
generative_answer: komunistyczna

question: Czy Żiwkow został aresztowany? 
answers: text: Pod koniec stycznia aresztowano Żiwkowa
answer_end: 198
generative_answer: tak

question: W którym roku powstała Bułgarska Partia Komunistyczna?
plausible_answers: text: 1990 roku
answer_end: 251
generative_answer: 1990 roku