Denga

Denga – infekcyjna choroba tropikalna wywoływana przez wirus dengi. Objawy obejmują gorączkę, ból głowy, mięśni i stawów oraz charakterystyczną wysypkę, przypominającą spotykaną w odrze. W odosobnionych przypadkach choroba prowadzi do zagrażającej życiu gorączki krwotocznej z krwotokami, trombocytopenią i hipowolemią, może się także rozwinąć wstrząs.
Dengę przenosi kilka gatunków komarów należących do rodzaju Aedes, zwłaszcza Aedes aegypti. Wirus występuje w czterech typach. Infekcja jednym z nich pozostawia zazwyczaj odporność na niego na całe życie, ale tylko krótkoterminową odporność na inne typy wirusa. Kolejne infekcje różnymi typami podnoszą ryzyko ciężkich powikłań. Brak komercyjnie dostępnej szczepionki, prewencja polega na redukcji siedlisk i ilości komarów oraz zmniejszaniu ekspozycji na ukłucia.
Leczenie ostrej dengi jest objawowe. Stosuje się nawadnianie doustne bądź dożylne w przypadku choroby łagodnej lub umiarkowanej, w najcięższych przypadkach ordynując płyny dożylne i transfuzje krwi. Zapadalność na dengę wzrastała dramatycznie od lat sześćdziesiątych XX wieku, rocznie infekcji ulegało od 50 do 100 milionów ludzi. Wczesne opisy pochodzą z 1779, a wirusową etiologię i transmisję choroby wyjaśniono na początku XX wieku. Denga stała się problemem globalnym od II wojny światowej, jest endemiczna dla ponad 110 krajów. Oprócz eliminacji komarów trwają prace nad szczepionką, jak również lekiem skierowanym bezpośrednio przeciw wirusowi.

context: Wirusa dengi przenoszą komary z rodzaju Aedes, w szczególności A. aegypti. Komary te żyją zazwyczaj pomiędzy 35° szerokości geograficznej północnej, a 35° szerokości geograficznej południowej poniżej wysokości 1000 m n.p.m. Typowo kłują za dnia, zwłaszcza wczesnym rankiem i wieczorem, ale zdolne są kłuć i przez to rozprzestrzeniać wirusa w każdej porze doby i roku. Inne gatunki Aedes przenoszące infekcję obejmują A. albopictus, A. polynesiensis i A. scutellaris. Ludzie są żywicielami pierwotnymi wirusa. Replikuje się on również wśród innych naczelnych (a nawet w myszach laboratoryjnych), choć rzadko wykazują one typowe dla ludzi objawy. Można nabawić się infekcji na skutek pojedynczego ukłucia. Samica komara pobierająca krew od zainfekowanej osoby podczas początkowego okresu gorączkowego trwającego od 2 do 20 dni sama ulega infekcji wirusem dengi poprzez komórki wyścielające jej jelito. Około 8-10 dni później wirus rozprzestrzenia się na inne tkanki, włączając w to ślinianki komara, ulegając następnie wydzielaniu do śliny. Wirus nie wydaje się wywierać szkodliwego efektu na komara, który pozostaje jego nosicielem przez całe swe życie. Aedes aegypti preferuje składanie jaj w sztucznych zbiornikach na wodę, życie w pobliżu ludzi i karmienie się krwią ich, a nie innych kręgowców.
qas: question: Jakie zwierzęta odpowiadają za transmisję tego wirusa?
answers: text: komary z rodzaju Aedes, w szczególności A. aegypti
answer_end: 73
generative_answer: komary z rodzaju Aedes, w szczególności A. aegypti

question: Gdzie bytują komary odpowiedzialne za transmisję wirusa dengi?
answers: text: zazwyczaj pomiędzy 35° szerokości geograficznej północnej, a 35° szerokości geograficznej południowej poniżej wysokości 1000 m n.p.m.
answer_end: 223
generative_answer: zazwyczaj pomiędzy 35° szerokości geograficznej północnej, a 35° szerokości geograficznej południowej poniżej wysokości 1000 m n.p.m.

question: O jakiej porze atakują najczęściej komary przenoszące wirusa dengi?
answers: text: za dnia, zwłaszcza wczesnym rankiem i wieczorem
answer_end: 284
generative_answer: za dnia, zwłaszcza wczesnym rankiem i wieczorem

question: Jakie gatunki komarów Aedes, poza A. aegypti, przenoszą wirusa dengi?
answers: text: A. albopictus, A. polynesiensis i A. scutellaris
answer_end: 465
generative_answer: A. albopictus, A. polynesiensis i A. scutellaris

question: Czy wirusem dengi można zarazić się po jednym ukłuciu komara?
answers: text: Można nabawić się infekcji na skutek pojedynczego ukłucia
answer_end: 702
generative_answer: tak