Szwajcaria

Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (niem. die Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft, fr. Suisse, Confédération suisse, wł. Svizzera, Confederazione Svizzera, romansz Svizra, Confederaziun svizra) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązują szeroko stosowane formy demokracji bezpośredniej. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.
Nie jest częścią Unii Europejskiej ani Europejskiego Obszaru Gospodarczego – w 2001 roku Szwajcarzy w referendum zdecydowanie (77% głosów przeciw) odrzucili nawet samą koncepcję rozpoczęcia rozmów o akcesji. Posiada jednak specjalne dwustronne stosunki z UE, dzięki czemu uczestniczy w wybranych inicjatywach (np. układ z Schengen) oraz dopłaca do budżetu unijnego. Szwajcaria formalnie nie ma stolicy, jej funkcję de facto pełni jednak Berno, będące siedzibą rządu.
Szwajcaria jest jednym z krajów alpejskich. Graniczy z Niemcami, Austrią, Liechtensteinem, Włochami i Francją. Dominującymi religiami w Szwajcarii są katolicyzm (41,8% ludności) i protestantyzm (35,3%).

context: Historycznie kraj jest dość równo podzielony pomiędzy rzymskich katolików i wyznawców kalwinizmu, ze skomplikowaną mozaiką mniejszości na obszarze niemal całego kraju. Niektóre kantony, np. Appenzell, są nawet oficjalnie podzielone na sekcje katolickie i protestanckie. W większych miastach (Berno, Zurych, Bazylea) dominują protestanci. Centralna Szwajcaria jest tradycyjnie katolicka. Istnieje też Kościół Chrześcijańskokatolicki w Szwajcarii, zaliczany do nurtu starokatolickiego. Jest jednym z oficjalnych Kościołów w kraju, choć liczba jego członków bardzo szybko się zmniejsza i obecnie należy do niego jedynie 0,2% Szwajcarów. Konstytucja szwajcarska z roku 1848 – w dużym stopniu pod wpływem ówczesnych starć pomiędzy kantonami katolickimi a protestanckimi (tzw. szwajcarska wojna domowa, niem. Sonderbundskrieg) – świadomie wprowadziła zasady, które umożliwiają pokojową koegzystencję pomiędzy różnymi wyznaniami. W 1980 roku odbyło się referendum w sprawie całkowitego rozdziału państwa od Kościołów. Zostało to odrzucone (80% przeciw).
qas: question: Jakie religie dawniej wyznawano w tym kraju?
answers: text: katolików i wyznawców kalwinizmu
answer_end: 96
generative_answer: katolicyzm i kalwinizm

question: W jakich miastach dominuje wyznanie protestanckie?
answers: text: Berno, Zurych, Bazylea
answer_end: 314
generative_answer: Berno, Zurych, Bazylea

question: Ile procent Szwajcarów należy do Kościoła Chrześcijańskokatolickiego?
answers: text: 0,2
answer_end: 620
generative_answer: 0,2

question: W którym roku w Szwajcarii została wprowadzona konstytucja?
answers: text: 1848
answer_end: 669
generative_answer: 1848

question: W którym roku w Szwajcarii oddzielono Kościół od państwa?
plausible_answers: text: 1980
answer_end: 929
generative_answer: 1980

context: Szwajcaria jest konfederacją państw, wchodzących w jej skład jako kantony o bardzo dużej autonomii. Związek niektórych z nich trwa nieprzerwanie 700 lat, co stawia Szwajcarię na drugim miejscu wśród najstarszych republik Europy (po San Marino). Szwajcaria jest także jedną z najstarszych federacji i demokracji na świecie. W 1291 roku kanton Schwyz (od którego wywodzi się nazwa państwa), Uri i Unterwalden sygnowały akt utworzenia „związku wieczystego” (Akt Konfederacji Szwajcarskiej). Głównym celem była chęć uwolnienia się spod wpływu Habsburgów. Przełomem było zwycięstwo nad armią Habsburgów w bitwie pod Morgarten 15 listopada 1315. Zwycięstwo to przyczyniło się do późniejszych akcesji.
qas: question: Jakie europejskie państwo posiada status republiki dłużej niż Szwajcaria?
answers: text: San Marino
answer_end: 242
generative_answer: San Marino

question: Czy państwo to posiada status najstarszej republiki na świecie?
answers: text: Związek niektórych z nich trwa nieprzerwanie 700 lat, co stawia Szwajcarię na drugim miejscu wśród najstarszych republik Europy
answer_end: 227
generative_answer: nie

question: Jaki dokument został sporządzony w 1291 przez obszary chcące uwolnić się spod wpływu Habsburgów?
answers: text: Akt Konfederacji Szwajcarskiej
answer_end: 485
generative_answer: Akt Konfederacji Szwajcarskiej

question: Jaki był najważniejszy powód sygnowania przez kanton Schwyz, Uri i Unterwalden Aktu Konfederacji Szwajcarskiej?
answers: text: chęć uwolnienia się spod wpływu Habsburgów
answer_end: 549
generative_answer: chęć uwolnienia się spod wpływu Habsburgów

question: Jaki obszar zainspirował powstanie nazwy tego państwa?
answers: text: kanton Schwyz
answer_end: 348
generative_answer: kanton Schwyz