Krążowniki liniowe typu Lion

Krążowniki liniowe typu Lion – seria trzech brytyjskich krążowników liniowych z okresu I wojny światowej. Dwa pierwsze okręty, „Lion” i „Princess Royal”, budowane w latach 1910–1912, stanowiły dzięki swej wielkości i prędkości nową jakość w klasie. Trzeci, „Queen Mary”, zbudowany w dwa lata później według nieco zmodyfikowanych planów, był kolejnym ulepszeniem koncepcji szybkiego, dobrze uzbrojonego, lecz słabo opancerzonego okrętu, promowanej przez ówczesnego Pierwszego Lorda Morskiego Admiralicji, admirała Johna Fishera. Uznawane przez brytyjską prasę za symbol potęgi Royal Navy otrzymały popularne miano Splendid Cats („Wspaniałe koty”).
Wszystkie trzy jednostki wchodziły w czasie I wojny światowej w skład 1. Eskadry Krążowników Liniowych, dowodzonej w początkowym okresie konfliktu przez wiceadmirała Davida Beatty'ego, który wybrał „Liona” na swój okręt flagowy. Wzięły udział w bitwach koło Helgolandu w roku 1914, na Dogger Bank w roku 1915 (bez „Queen Mary”) i bitwie jutlandzkiej w 1916 roku. Ta ostatnia zakończyła się tragicznie dla „Queen Mary”. Trafiony kilkukrotnie ciężkimi pociskami przez niemieckie krążowniki liniowe okręt zatonął wraz z niemal całą załogą po eksplozji komór amunicyjnych.
Pozostałe dwa okręty typu Lion dotrwały szczęśliwie do zakończenia I wojny światowej. W wyniku ustaleń traktatu waszyngtońskiego z 1922 roku obydwa zostały w krótkim czasie wycofane ze służby i sprzedane na złom.

context: Budowę „Queen Mary” rozpoczęto 6 marca 1911 roku w stoczni Palmers w Greenock, kadłub wodowano 20 marca 1912 roku, a ukończono w końcu sierpnia 1913 roku. Po zakończeniu prób morskich „Queen Mary” weszła 10 lutego 1914 roku w skład 1. Eskadry Krążowników Liniowych. Był to ostatni krążownik liniowy, który zasilił Royal Navy przed rozpoczęciem I wojny światowej („Tiger” wszedł do służby dwa miesiące po jej wybuchu). Krążownik brał udział w bitwie koło Helgolandu w sierpniu 1914 roku, ale w związku z pobytem w stoczni w styczniu i lutym 1915 roku nie uczestniczył w bitwie na Dogger Bank.
qas: question: Kiedy wszczęto prace nad konstrukcją jednostki?
answers: text: 6 marca 1911
answer_end: 43
generative_answer: 6 marca 1911

question: Gdzie wszczęto prace nad konstrukcją okrętu?
answers: text: w stoczni Palmers w Greenock
answer_end: 77
generative_answer: w stoczni Palmers w Greenock

question: Do jakiej formacji dołączyła jednostka w 1914 roku?
answers: text: 1. Eskadry Krążowników Liniowych
answer_end: 264
generative_answer: 1. Eskadry Krążowników Liniowych

question: Jak nazywał się ostatni krążownik liniowy na świecie?
plausible_answers: text: Queen Mary
answer_end: 195
generative_answer: Queen Mary

question: W jakim starciu brała udział jednostka w 1914 roku?
answers: text: w bitwie koło Helgolandu
answer_end: 464
generative_answer: w bitwie koło Helgolandu

context: Artylerię głównego kalibru krążowników typu Lion stanowiło osiem dział BL L/45 Mk V kalibru 343 mm, rozmieszczonych w czterech pancernych wieżach artyleryjskich. Dwie wieże znajdowały się na dziobie okrętu w superpozycji (A i B), jedna na śródokręciu pomiędzy drugim a ostatnim kominem (Q) i jedna na rufie (X). Usytuowanie wieży Q pomiędzy kominami powodowało znaczne ograniczenie pola ostrzału jej dział (240° wobec 300° dla wież dziobowych i rufowej), zaś umieszczenie komór amunicyjnych tej wieży pośrodku pomieszczeń kotłowni stwarzało zagrożenie zniszczenia urządzeń napędowych w przypadku pożaru bądź eksplozji amunicji. Działa dla „Liona” i „Queen Mary” wyprodukował koncern Armstronga, dla „Princess Royal” Vickers. Dwa pierwsze okręty typu otrzymały łoża dział Mk II, pozwalające wystrzeliwać pociski o masie 562,5 kg, „Queen Mary” zmodyfikowane łoża Mk II* i cięższe pociski o masie 567 kg. Zapas amunicji kalibru 343 mm wynosił według etatów pokojowych 80 pocisków na działo, w czasie wojny został zwiększony do 110 sztuk na lufę.
qas: question: Gdzie na pokładzie tych okrętów znajdowały się działa BL L/45 Mk V?
answers: text: w czterech pancernych wieżach artyleryjskich
answer_end: 160
generative_answer: w czterech pancernych wieżach artyleryjskich

question: Jak wyglądało rozmieszczenie wieży artyleryjskich na krążownikach typu Lion?
answers: text: Dwie wieże znajdowały się na dziobie okrętu w superpozycji (A i B), jedna na śródokręciu pomiędzy drugim a ostatnim kominem (Q) i jedna na rufie (X)
answer_end: 310
generative_answer: Dwie wieże znajdowały się na dziobie okrętu w superpozycji (A i B), jedna na śródokręciu pomiędzy drugim a ostatnim kominem (Q) i jedna na rufie (X)

question: Czym skutkowało umieszczenie wieży X między kominami?
plausible_answers: text: znaczne ograniczenie pola ostrzału jej dział
answer_end: 405
generative_answer: znacznym ograniczeniem pola ostrzału jej dział

question: Czym groziło usytuowanie komór amunicyjnych wieży Q wśród pokoi kotłowni?
answers: text: zniszczenia urządzeń napędowych w przypadku pożaru bądź eksplozji amunicji
answer_end: 626
generative_answer: zniszczeniem urządzeń napędowych w przypadku pożaru bądź eksplozji amunicji

question: Jaka firma była odpowiedzialna za produkcję dział znajdujących się na tych okrętach?
answers: text: koncern Armstronga
answer_end: 693
generative_answer: koncern Armstronga