Archaeoindris

Archaeoindris – rodzaj wymarłego, subfosylnego olbrzymiego lemura z rodziny Palaeopropithecidae (której członkowie porównywani są do leniwców). Był to największy znany naczelny, który wyewoluował na Madagaskarze, dorównujący rozmiarami samcowi goryla. Z powodu swych wielkich rozmiarów zwierzę to porównuje się z leniwcami naziemnymi zamieszkującymi niegdyś Amerykę Północną i Południową. Był bliskim krewnym Palaeopropithecus, którego przedstawiciele byli kolejnymi pod względem wielkości lemurami tej rodziny. Spośród innych jej przedstawicieli Archaeoindris wykazuje pokrewieństwo z żyjącymi obecnie indrisem Propithecus i Avahi, jak też wymarłymi niedawno Archaeolemuridae. Nazwa rodzajowa Archaeoindris oznacza "starożytnego lemura przypominającego indrisa". Wyginął niedawno – około 350 r. p.n.e.
Rodzaj Archaeoindris opisał pierwotnie Herbert F. Standing w 1909, bazując na subfosylnych szczątkach szczęki i żuchwy, choć Charles Lamberton później odkrył kompletną czaszkę. Znaleziono tylko 6 kości poniższej części szkieletu i wykopaliska w latach osiemdziesiątych XX wieku nie dały nadziei na nowe znaleziska. Szczątki zwierzęcia pochodzą tylko z jednego miejsca: Ampasambazimba, w środkowym Madagaskarze. Po początkowym odkryciu tego gatunku pewne szczątki wymarłego gatunku Megaladapis grandidieri mylnie przypisano rodzajowi Archaeoindris, podczas gdy mniejsze kości kończyny dolnej osobnika młodocianego i masywną kość nogi dorosłego umieszczono w dwóch osobnych gatunkach. Błędy te stopniowo korygowano od lat trzydziestych do osiemdziesiątych XX wieku. Szkielet Archaeoindris był masywny i dobrze zbudowany, dzielił wiele cech z Palaeopropithecus. Kończyny górne były dłuższe od dolnych, nie znaleziono jednak żadnych kości dłoni ani stóp, by porównać je z należącymi do innych Palaeopropithecidae.
Oszacowanie wielkości czynione na podstawie ograniczonej ilości szczątków różnią się znacznie między sobą. Największa masa z tego zakresu wynosi 244,1 kg, jednakże najbardziej gruntowne badanie statystyczne z użyciem analizy regresji przewiduje 160 kg. Nieprawidłowe przypisania i ograniczone pozostałości skutkują zróżnicowanymi poglądami na sposób poruszania się Archaeoindris i zajmowane przezeń środowisko. Istnieją głosy za nadrzewnym i naziemnym trybem życia. Szkielet wskazuje na to, że zwierzę było powolnym wspinaczem, schodzącym na ziemię, by podróżować. Dieta wielkiego naczelnego składała się głównie z liści. Jego siedlisko przed przybyciem człowieka na wyspę składało się terenów porośniętych lasem, buszem i sawanny, obecnie dominują tam zaś tereny trawiaste, a lemury dysponują niezbyt zróżnicowanymi siedliskami w najbliższym obszarze chronionym – Ambohitantely Reserve. Chociaż Archaeoindris był rzadkim ich przedstawicielem, żył jeszcze, kiedy ludzie po raz pierwszy pojawili się na Madagaskarze. Był prawdopodobnie wrażliwy na polowania i utratę siedlisk.

context: Jak wszystkie 3 gatunki Palaeopropithecus, Archaeoindris wykazywał zaawansowane cechy niespotykane u dwóch bardziej bazalnych rodzajów Palaeopropithecidae. Cechy te obejmowały spłaszczone auditory bullae i parzyste wyrośla kostne w okolicy nozdrzy zewnętrznych tworzone przez część kości przedszczękowej (przysiecznej) i nosowej. Czaszka była szersza, niż u Megaladapis, ale krótsza. Mierzyła 269 mm. Również twarzą naczelny nie dorównywał długością Palaeopropithecus. Jego oczy kierowały się prosto do przodu. Puszka mózgowa była niewielka i uniesiona względem twarzy, inaczej niż u Palaeopropithecus. Czaszka zwęża się za oczodołami (postorbital constriction). Czaszka nosi niski, ale szeroki grzebień strzałkowy, wzniesienie kostne na szczycie czaszki, do którego przyczepiają się mięśnie. Grzebienie karkowe były potężne, ale mniejsze. Stanowiły miejsce przyczepu mięśni szyi. W przeciwieństwie do Palaeopropithecus obramowanie kostne oczodołu nie było tak grube. Obszar oczodołu mierzył 946 mm2, podobnie jak u goryli. Bazując na stosunku obszaru oczodołu do wielkości kanału nerwu wzrokowego, ocenia się, że Archaeoindris miał niską retinal summation, co oznacza, że jego oczy były mniej wrażliwe na światło (raczej jak lemury dzienne). Stosunek nie był jednak tak niski, jak u małp człekokształtnych podobnej wielkości, co sugeruje, że Archaeoindris cechował się słabą ostrością wzroku i nie widział w trzech kolorach.
qas: question: Jakie zwierzęta posiadają oczodoły zbliżone rozmiarem do tych Archaeoindrisa?
answers: text: goryli
answer_end: 1022
generative_answer: goryle

question: Co wskazuje na to, że oczy Archaeoindrisa były mniej wrażliwe na światło?
answers: text: stosunku obszaru oczodołu do wielkości kanału nerwu wzrokowego
answer_end: 1097
generative_answer: stosunek obszaru oczodołu do wielkości kanału nerwu wzrokowego

question: Na co wskazuje fakt, że stosunek obszaru jego oczodołu do wielkości kanału wzrokowego był wyższy niż u człekokształtnych?
answers: text: Archaeoindris cechował się słabą ostrością wzroku i nie widział w trzech kolorach
answer_end: 1424
generative_answer: Archaeoindris cechował się słabą ostrością wzroku i nie widział w trzech kolorach

question: Z czego były zbudowane wyrośla kostne znajdujące się w pobliżu jego nozdrzy zewnętrznych?
answers: text: część kości przedszczękowej (przysiecznej) i nosowej
answer_end: 328
generative_answer: części kości przedszczękowej (przysiecznej) i nosowej

question: Ile wynosiła szerokość czaszki Megaladapis?
plausible_answers: text: 269 mm
answer_end: 399
generative_answer: 269 mm