Włodzimierz Lenin

Włodzimierz Lenin (ros. Владимир Ленин), właśc. Władimir Iljicz Uljanow (ros. Владимир Ильич Ульянов; ur. 10 kwietnia?/ 22 kwietnia 1870 w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach) – rosyjski polityk socjaldemokratyczny i komunistyczny, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk ideologii komunizmu i twórca idei leninizmu.
Urodził się w Symbirsku w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą, w rodzinie urzędnika szkolnego pochodzenia kałmucko-rosyjskiego Ilji Uljanowa i Marii z domu Blank, pochodzenia żydowsko-niemiecko-szwedzkiego. Rewolucyjnie lewicowymi poglądami zainteresował się po egzekucji brata Aleksandra w 1887 roku, którego skazano za przygotowania do zamachu na cara. Za udział w protestach przeciwko carskiemu reżimowi relegowany z Uniwersytetu Kazańskiego. W kolejnych latach zainteresował się marksizmem, a po przenosinach do Petersburga stał się jednym z przywódców Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (SDPRR). Aresztowany za działalność wywrotową i skazany na trzy lata zesłania na Syberii. Po odbyciu kary wyemigrował do Europy Zachodniej. W 1903 roku stanął na czele frakcji bolszewickiej w SDPRR. W trakcie I wojny światowej prowadził działalność antywojenną. Po rewolucji lutowej i obaleniu caratu powrócił do Rosji, gdzie przeprowadził rewolucję październikową, wprowadzając dyktaturę partii bolszewickiej.
Po zbrojnym przejęciu władzy utworzył rząd bolszewicki i zadecydował o rozpędzeniu siłą wybranego w demokratycznych wyborach w grudniu 1917 Zgromadzenia Ustawodawczego Rosji (konstytuanty Rosji). W nowym państwie rosyjskim utworzył system monopartyjny, w którym rządzącą partią była Rosyjska Komunistyczna Partia (bolszewików). Jako przywódca wycofał Rosję z udziału w I wojnie światowej zawierając separatystyczny pokój z państwami centralnymi. Sprzeciw wobec narzuconych siłą rządów bolszewickich wywołał trwającą od 1917 do 1922 roku wojnę domową, z której jako przywódca bolszewików wyszedł zwycięsko. Inicjator Międzynarodówki Komunistycznej (Kominternu). W 1921 roku rozpoczął proces powojennej odbudowy kraju, inicjując Nową Politykę Ekonomiczną będącą mieszanym systemem gospodarczym określanym jako kapitalizm państwowy. W 1922 roku połączył większą część dawnych terenów Imperium Rosyjskiego, tworząc Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
Pozostaje jedną z najbardziej znaczących i wpływowych postaci historycznych XX wieku, budząc jednocześnie wiele kontrowersji. Krytycy widzą w nim dyktatora odpowiedzialnego za wybuch wojny domowej w Rosji, wprowadzenie systemu totalitarnej monopartyjnej dyktatury, opartej na masowym terrorze Czeka, i stworzonym w 1918 roku dla przeciwników politycznych systemie obozów koncentracyjnych przekształconych już po jego śmierci w system Gułagu.
Dokładna liczba ofiar rządów Lenina nie jest znana. Amerykański historyk Warren H. Carroll oszacował, że za rządów Lenina około 5 mln ludzi zmarło podczas głodu wywołanego przez bolszewickie rządy i klęskę nieurodzaju, zaś liczba osób rozstrzelanych i zmarłych w więzieniach wynosi ponad 1 mln, co razem daje 6 mln ofiar.

context: Czując, że wśród zwolenników bolszewików rośnie frustracja i coraz bardziej chcieliby oni wywołać zbrojne powstanie, Lenin zaproponował organizację zbrojnej demonstracji politycznej w Piotrogrodzie, by sprawdzić reakcję rządu. Lenin niespodziewanie podupadł na zdrowiu, doświadczał bezsenności, bólów głowy i prawdopodobnie miewał drobne problemy z sercem. W czasie choroby pomagała mu żona, chociaż również podupadła na zdrowiu. Chcąc odpocząć, Lenin wyjechał z Piotrogrodu do fińskiej miejscowości Neivola, gdzie odwiedził swojego przyjaciela Władimira Boncz-Brujewicza. Pod jego nieobecność w mieście rozpoczęły się demonstracje żołnierzy i robotników; na wieść o nich Lenin wrócił do stolicy. Spotkał się z bolszewickim Komitetem Centralnym, a następnie widząc, że wystąpienie wymknęło się spod kontroli, z balkonu rezydencji Matyldy Krzesińskiej wzywał tłumy manifestantów do spokoju. Tego samego dnia Bolszewicka Organizacja Wojskowa przejęła faktyczne kierownictwo wydarzeń, Lenin jednak do ostatniej chwili nie był pewien, czy nastał już moment na próbę przejęcia władzy. W odpowiedzi na akty przemocy, do których doszło podczas manifestacji, a także obawiając się próby przejęcia władzy przez bolszewików, rząd oskarżył Lenina o zdradę stanu i nakazał jego aresztowanie. Do więzień trafiło 400 działaczy, a biura partii i „Prawdy” zostały zajęte. Rząd podał także do wiadomości publicznej, iż Lenin przybył do Rosji przez Niemcy, za zgodą tamtejszego rządu. Prasa oskarżała działacza o bycie niemieckim agentem-prowokatorem. Przywódca bolszewików ukrywał się natomiast przed zatrzymaniem w różnych kryjówkach w Piotrogrodzie.
qas: question: Gdzie miała odbyć się zbrojna demonstracja przygotowana przez Lenina? 
answers: text: w Piotrogrodzie
answer_end: 197
generative_answer: w Piotrogrodzie

question: Czy Lenin był żonaty? 
answers: text: czasie choroby pomagała mu żona
answer_end: 390
generative_answer: tak

question: W jakim kraju znajduje się miasto Neivola?
answers: text: fińskiej
answer_end: 486
generative_answer: Finlandii

question: W jakiej miejscowości mieszkał Władimir Boncz-Brujewicz?
answers: text: Neivola
answer_end: 507
generative_answer: Neivola

question: Jak nazywała się partia polityczna założona przez Lenina? 
plausible_answers: text: „Prawdy”
answer_end: 1339
generative_answer: "Prawda"

context: Centrum bolszewików utworzone zostało w Kuokkali na terenie Wielkiego Księstwa Finlandii. Na V Kongresie SDPRR, który odbył się w Londynie w maju 1907 roku, bolszewicy odzyskali w partii przewagę. Krótko potem rząd carski rozwiązał Drugą Dumę, a Ochrana aresztowała wielu rewolucjonistów. Lenin uciekł, w znacznej części pieszo, przez Finlandię do Szwecji, a stamtąd przedostał się do Szwajcarii. Aleksandr Bogdanow i inni prominentni bolszewicy postanowili przenieść centrum bolszewickie do Paryża. Choć Lenin nie zgodził się z tą decyzją, przeniósł się do tego miasta w grudniu 1908 roku. W trakcie pobytu w Paryżu Lenin został potrącony przez motocyklistę, gdy jechał na rowerze. Następnie wytoczył mu sprawę sądową.
qas: question: W jakiej miejscowości powstało centrów bolszewików?
answers: text: Kuokkali
answer_end: 48
generative_answer: Kuokkali

question: Jaka organizacja została rozwiązana przez rząd zaraz po odbyciu się V Kongresu SDPRR?
answers: text: Drugą Dumę
answer_end: 242
generative_answer: Druga Duma

question: Jak przebiegała trasa ucieczki Lenina?
answers: text: przez Finlandię do Szwecji, a stamtąd przedostał się do Szwajcarii
answer_end: 395
generative_answer: przez Finlandię do Szwecji, a stamtąd przedostał się do Szwajcarii

question: Co robił Lenin, kiedy wpadł w niego motocyklista?
answers: text: jechał na rowerze
answer_end: 681
generative_answer: jechał na rowerze

question: W jakim mieście doszło do śmiertelnego wypadku drogowego z udziałem Lenina?
plausible_answers: text: Paryżu
answer_end: 616
generative_answer: Paryżu