Oganeson

Oganeson (Og) – niewystępujący naturalnie na Ziemi pierwiastek chemiczny z grupy transaktynowców o liczbie atomowej 118. Został otrzymany po raz pierwszy w 2002 w Zjednoczonym Instytucie Badań Jądrowych (JINR) w Dubnej przez zespół rosyjskich i amerykańskich naukowców. Odkrycie zostało zatwierdzone przez IUPAC i IUPAP w 2015, a w 2016 nowemu pierwiastkowi nadano nazwę oganesson. Nazwa ta honoruje rosyjskiego fizyka jądrowego, Jurija Oganiesiana, który odegrał wiodącą rolę w odkryciu najcięższych pierwiastków układu okresowego i był kierownikiem zespołu, który dokonał syntezy oganesonu. Był to drugi (po seaborgu) przypadek nazwania pierwiastka na cześć osoby żyjącej.
Oganeson jest wysoce niestabilny. W latach 2002–2005 udało się uzyskać jedynie 3 lub 4 atomy izotopu 294Og o czasie połowicznego rozpadu ocenianym na mniej niż 1 milisekunda. Nie pozwoliło to na eksperymentalne zbadanie jego właściwości chemicznych, jednak liczne są ich przewidywania na podstawie obliczeń teoretycznych. Jest on pierwszym sztucznym przedstawicielem 18. grupy układu okresowego, czyli gazów szlachetnych, i prawdopodobnie wykazuje największą spośród nich reaktywność chemiczną. W przeszłości sądzono, że oganeson w warunkach standardowych będzie gazem, jednak obecne przewidywania wskazują na stały stan skupienia w tych warunkach, wynikający z efektów relatywistycznych. W układzie okresowym leży w bloku p, będąc ostatnim pierwiastkiem siódmego okresu. W chwili pierwszej syntezy oganeson miał najwyższą liczbę atomową i największą masę atomową spośród wszystkich znanych pierwiastków.

context: Zgodnie z zasadą okresowości oganeson powinien być nieco bardziej reaktywny od radonu, jednak obliczenia teoretyczne wykazały, że może on być od niego nawet znacznie bardziej reaktywny, a nawet bardziej reaktywny od flerowu i koperniku. Przyczyną znacząco zwiększonej reaktywności tego pierwiastka względem radonu jest destabilizacja energetyczna i zwiększenie rozmiarów ostatniej zapełnionej podpowłoki 7p. Precyzyjniej, poprzez między innymi sprzężenie spinowo-orbitalne elektronów 7p z biernymi elektronami 7s2, konfiguracja 7s27p2 flerowu jest na tyle ustabilizowana, że można uważać ją za powłokę zapełnioną; tym samym zwiększenie liczby elektronów w atomie oganesonu będzie prowadziło do zmniejszenia jego stabilności. Obliczono również, że oganeson, w przeciwieństwie do innych gazów szlachetnych, będzie wiązał elektron z uwolnieniem energii (będzie miał dodatnie powinowactwo elektronowe), choć wprowadzenie poprawek kwantowo-elektrodynamicznych zmniejsza to powinowactwo dla jonu Og− o 9% (co wskazuje, że uwzględnienie tego rodzaju poprawek w przypadku superciężkich pierwiastków jest istotne). Przyczyną wysokiego powinowactwa jest stabilizacja poziomu energetycznego 8s wynikająca z efektów relatywistycznych.
qas: question: Jakie silne pierwiastki, według obliczeń teoretycznych, oganeson z pewnością znacznie przewyższa stopniem reaktywności?
plausible_answers: text: flerowu i koperniku
answer_end: 235
generative_answer: flerowu i koperniku

question: Z czego wynika reaktywność oganesonu, przewyższająca wartości reaktywności radonu?
answers: text: destabilizacja energetyczna i zwiększenie rozmiarów ostatniej zapełnionej podpowłoki 7p
answer_end: 406
generative_answer: destabilizacja energetyczna i zwiększenie rozmiarów ostatniej zapełnionej podpowłoki 7p

question: Jaki jest powód stabilizacji konfiguracji 7s27p2 flerowu?
answers: text: sprzężenie spinowo-orbitalne elektronów 7p z biernymi elektronami 7s2
answer_end: 513
generative_answer: sprzężenie spinowo-orbitalne elektronów 7p z biernymi elektronami 7s2

question: Do czego w stosunku odwrotnie proporcjonalnym pozostaje zwiększenie liczby elektronów w atomie oganesonu?
answers: text: zmniejszenia jego stabilności
answer_end: 723
generative_answer: zmniejszenia jego stabilności

question: Z czego wynika stabilizacja poziomu energetycznego 8s?
answers: text: efektów relatywistycznych
answer_end: 1221
generative_answer: efektów relatywistycznych