Whippomorpha

Whippomorpha – podrząd ssaków łożyskowych z grupy Cetartiodactyla, wyodrębniony w wyniku badań genetycznych i molekularnych wskazujących na bliskie pokrewieństwo między waleniami i hipopotamami. Obejmuje rząd waleni (Cetacea) oraz rodzinę hipopotamowatych (Hippopotamidae), inaczej niż w przypadku tradycyjnej systematyki uznającej walenie i parzystokopytne (gdzie zaliczają się hipopotamowate) za odrębne rzędy. Jednak pewne cechy anatomiczne waleni świadczą o ich pochodzeniu od ssaków lądowych. Dane paleontologiczne wskazywały tutaj na różne grupy ssaków kopytnych, w tym parzystokopytnych bądź mezonychów. Wykorzystanie metod biologii molekularnej pozwoliło odkryć, że pokrewieństwo między wielorybami i hipopotamami jest bliższe, niż między hipopotamowatymi a jakimikolwiek innymi współczesnymi ssakami. Odkrycia te doprowadziły do wyróżnienia nowych taksonów, w tym właśnie Whippomorpha. Do współczesnych jego przedstawicieli należą zębowce (jak delfiny, kaszaloty), fiszbinowce (płetwalowate, walowate, pływacz szary, walenik) i 2 gatunki hipopotamów, do wymarłych zaś m.in. antrapoteria i wiele grup wymarłych waleni, których bazalne formy zaliczane są do parafiletycznej grupy prawaleni.

context: Pomimo uznawanej przez półtora wieku monofiletyczności parzystokopytnych sytuację zmieniły kolejne badania. W 1994 Graur i Higgins opublikowali wyniki badań genetycznych przeczących rozpowszechnionemu poglądowi, jakoby walenie były jedynie krewnymi parzystokopytnych. O ich bliskim pokrewieństwie świadczyły dane paleontologiczne, morfologiczne, embriologiczne i molekularne. Wymieniano wśród nich choćby mechanizm erekcji prącia, obecność trzech oskrzeli głównych, ułożenie kości śródstopia. Walenie są stałocieplne, posiadają korę nową, rodzą swoje młode, które następnie karmią mlekiem. Jednak nowe badania opierające się o 5 sekwencji mtDNA i 11 sekwencji DNA jądrowego, kodującego białka, wskazało na znacznie bardziej zagnieżdżoną relację. Okazało się, że walenie wykazują znacznie więcej podobieństw w stosunku do bydła domowego, niż do świni czy wielbłąda, ale też że bydło domowe jest bliżej spokrewnione z waleniem niż ze świnią czy wielbłądem. Walenie okazały się nie tylko być jedną z grup parzystokopytnych, ale też bliskimi krewnymi przeżuwaczy. Autorzy zauważyli konieczność uwzględnienia tego faktu w systematyce. Zaproponowali uznać walenie za podrząd parzystokopytnych, ewentualnie podnieść pozostałe podrzędy parzystokopytnych do rangi niezależnych rzędów. W tym samym badaniu oszacowano czas rozejścia się linii świni i krowy na 55–60 milionów lat temu, a rozejście się linii krowy i kanczyla, bliższego bydłu od waleni, na około 45 milionów lat przed naszą erą. Linia waleni musiała rozdzielić się pomiędzy tymi podziałami. Do podobnych wniosków odnośnie do lokowania się waleni w obrębie parzystokopytnych doszli Irwin i Árnason w pracy wydanej w tym samym roku, bazując na analizie cytochromu b. Co więcej, wskazali oni na hipopotamowate jako najbliższych krewnych waleni. Dwa lata później Gatesy wraz ze swym zespołem potwierdził i ten wniosek, posiłkując się badaniem genów kodujących kazeinę. Tak więc walenie i hipopotamowate byłyby grupami siostrzanymi, a pozbawione waleni parzystokopytne stanowiłyby takson parafiletyczny. Autorzy nie posunęli się jednak do nadania nowemu kladowi nazwy, określając go w sposób opisowy jako Cetacea/Hippopotamidae. W kolejnym roku pojawiła się nazwa Cetartiodactyla, mająca oznaczać parzystokopytne wraz z waleniami, używała jej część uczonych, jednak jako równoważna parzystokopytnym nie utrzymała się. Grupę obejmującą hipopotamy i walenie określano mianem Cetacea + Ancodonta (jak określano takson zawierający hipopotamowate). Późniejsze badania potwierdziły bliskie pokrewieństwo między waleniami i hipopotamowatymi oraz parafiletyzm parzystokopytnych i świniokształtnych w tradycyjnym rozumieniu. Do podobnych wniosków skłaniają odkrycia paleontologiczne dawnych waleni, wykazujących cechy parzystokopytnych, stojące w sprzeczności do wcześniejszej, konkurencyjnej hipotezy upatrującej przodków waleni wśród Mesonychia. Kość skokowa tychże waleni przypomina swój homolog u parzystokopytnych, a nie mezonychów.
qas: question: Jakiej teorii zaprzeczały rezultaty badań Graura i Higginsa?
answers: text: jakoby walenie były jedynie krewnymi parzystokopytnych
answer_end: 266
generative_answer: jakoby walenie były jedynie krewnymi parzystokopytnych

question: Jakie dane były dowodem na to, że walenie są blisko spokrewnione z parzystokopytnymi?
answers: text: paleontologiczne, morfologiczne, embriologiczne i molekularne
answer_end: 374
generative_answer: paleontologiczne, morfologiczne, embriologiczne i molekularne

question: Jaka rodzina ssaków, zdaniem Irwina i Árnasona, jest najbardziej powiązana z waleniami?
answers: text: hipopotamowate
answer_end: 1760
generative_answer: hipopotamowate

question: Czy nazwa Cetartiodactyla stosowana była do oznaczenia hipopotamowatych?
answers: text: Cetartiodactyla, mająca oznaczać parzystokopytne wraz z waleniami
answer_end: 2278
generative_answer: nie

question: O jakie badania opierają się teorie behawiorystyczne na temat waleni?
plausible_answers: text: o 5 sekwencji mtDNA i 11 sekwencji DNA jądrowego
answer_end: 673
generative_answer: o 5 sekwencji mtDNA i 11 sekwencji DNA jądrowego

context: Parzystokopytne powstały około 60 milionów lat temu. Walenie oddzieliły się od pozostałych parzystokopytnych ok. 45–55 milionów lat temu. Odpowiada to podziałowi Whippomorpha na Cetaceamorpha oraz Hippopotamidamorpha. Pochodząc jednak od zwierząt bliskich hipopotamowi, mogły posiadać już wiele adaptacji do wodnego trybu życia na długo przed tym podziałem. Nie tylko walenie, ale też hipopotamy wokalizują pod wodą. Walenie musiały jednak rozwinąć wiele innych przystosowań, utracić cechy typowe dla ssaków, takie jak owłosienie ciała czy małżowina uszna. Ciało nabrało bardziej opływowego kształtu. W kończynach przednich nie widać palców, kończyny tylne uległy uwstecznieniu, wraz z miednicą. Jej szczątkowe kości nie łączą się z resztą szkieletu i obserwuje się je u współczesnych fiszbinowców i niektórych samców zębowców, gdzie odgrywają rolę wsparcia dla prącia. Ogon również przekształcił się w płetwę, a niektóre taksony rozwinęły również płetwę grzbietową.
qas: question: Czy walenie wywodzą się od parzystokopytnych?
answers: text: Walenie oddzieliły się od pozostałych parzystokopytnych ok. 45–55 milionów lat temu
answer_end: 136
generative_answer: tak

question: Jaką funkcję pełnią kości dawnej miednicy w przypadku niektórych męskich osobników zębowców?
answers: text: wsparcia dla prącia
answer_end: 868
generative_answer: wsparcia dla prącia

question: W jaki sposób walenie porozumiewają się pod wodą?
answers: text: wokalizują
answer_end: 406
generative_answer: wokalizują

question: Czy walenie posiadają małżowinę uszną?
answers: text: Walenie musiały jednak rozwinąć wiele innych przystosowań, utracić cechy typowe dla ssaków, takie jak owłosienie ciała czy małżowina uszna
answer_end: 555
generative_answer: nie

question: Czy wszystkie walenie mają płetwę grzbietową?
answers: text: a niektóre taksony rozwinęły również płetwę grzbietową
answer_end: 965
generative_answer: nie