Operacja Tungsten

Operacja Tungsten – rajd okrętów i lotnictwa morskiego Royal Navy w czasie II wojny światowej, którego celem był niemiecki pancernik „Tirpitz”. Celem operacji było uszkodzenie lub zniszczenie „Tirpitza” na jego kotwicowisku w Kaafiordzie w północno-wschodniej Norwegii, nim zostanie w pełni wyremontowany z uszkodzeń zadanych przez miniaturowe okręty podwodne typu X podczas operacji Source i będzie gotów do podjęcia działań bojowych przeciw alianckiej żegludze.
Brytyjską decyzję nalotu na Kaafiord uzasadniała obawa, że pancernik po osiągnięciu gotowości bojowej mógłby atakować strategicznie ważne konwoje dowożące zaopatrzenie wojenne dla ZSRR. Usunięcie zagrożenia stwarzanego przez „Tirpitza” mogło równocześnie pozwolić aliantom na skierowanie do innych zadań ciężkich okrętów, które trzymano w bazach nad Morzem Północnym z jego powodu. Po czterech miesiącach intensywnych przygotowań, okręty Home Fleet wyszły 30 marca 1944 roku w morze, a 3 kwietnia z pokładów pięciu lotniskowców wystartowały samoloty, które dokonały nalotu na Kaafiord. Rajd był dla Niemców zupełnym zaskoczeniem, a samoloty brytyjskie prawie nie napotkały oporu. Piętnaście bomb trafiło pancernik, a ostrzał z karabinów maszynowych myśliwców spowodował znaczne straty w ludziach. W czasie nalotu Brytyjczycy stracili dziewięciu lotników i cztery samoloty.
Zniszczenia, jakie spowodowały bomby, nie wystarczyły do zatopienia „Tirpitza”, ale 122 członków jego załogi zginęło, a 316 zostało rannych. Kriegsmarine postanowiła wyremontować pancernik, a prace zostały ukończone w połowie lipca. Od kwietnia do sierpnia 1944 roku Brytyjczycy kilkakrotnie atakowali „Tirpitza” w nadziei wydłużenia okresu jego niezdolności do walki, ale żaden z ataków nie przyniósł spodziewanego sukcesu. Ostatecznie „Tirpitz” został poważnie uszkodzony, a następnie zatopiony, przez ciężkie bombowce Royal Air Force pod koniec 1944 roku.

context: Dobry początek operacji sprawił, że Fraser 1 kwietnia postanowił przyspieszyć nalot na Kaafiord o 24 godziny. Z rozszyfrowanych depesz niemieckich wynikało, że próby morskie „Tirpitza” zostały odłożone do 3 kwietnia, więc Fraser miał nadzieję, że atak tego dnia może zaskoczyć pancernik poza jego dobrze chronionym kotwicowiskiem. Wobec tego, że eskorta konwoju JW-58 sprawiała się doskonale i nic nie wskazywało, że „Tirpitz” podejmie jakąkolwiek akcję bojową, Fraser uznał, że Force One nie musi nadal osłaniać statków handlowych. Warunki pogodowe nad Morzem Norweskim były również – jak na wczesną wiosnę – nadspodziewanie dobre. Po powzięciu decyzji o wcześniejszym ataku, oba zbiornikowce i dwa eskortujące je niszczyciele (jednym z nich był ORP „Piorun”) odłączyły się od Force Two i udały do punktu odległego o 480 km na północny zachód od Kaafiordu, gdzie miały pozostać z zadaniem zaopatrywania okrętów, którym zacznie brakować paliwa. Reszta okrętów Force Two zmieniła kurs udając się na spotkanie z Force One, co nastąpiło 2 kwietnia o godz. 16.20. Po połączeniu obu grup, „Duke of York”, z Fraserem na pokładzie, odpłynął w eskorcie dwóch niszczycieli na północny zachód celem zajęcia pozycji do ewentualnego zaatakowania „Tirpitza”, gdyby ten niewykryty zdołał opuścić Kaafiord. Pozostałe okręty Home Fleet podążały do miejsca, z którego miało nastąpić uderzenie.
qas: question: Jaka informacja została zaszyfrowana w depeszach?
answers: text: próby morskie „Tirpitza” zostały odłożone do 3 kwietnia
answer_end: 215
generative_answer: próby morskie „Tirpitza” zostały odłożone do 3 kwietnia

question: Jaką decyzję podjął Fraser po rozpoczęciu operacji?
answers: text: postanowił przyspieszyć nalot na Kaafiord o 24 godziny
answer_end: 108
generative_answer: postanowił przyspieszyć nalot na Kaafiord o 24 godziny

question: Jak nazwano jeden z dwóch niszczycieli eskortujących?
answers: text: ORP „Piorun”
answer_end: 759
generative_answer: ORP „Piorun”

question: Kiedy doszło do spotkania między Force Two a Tirpitzem?
plausible_answers: text: 2 kwietnia o godz. 16.20
answer_end: 1058
generative_answer: 2 kwietnia o godz. 16.20

question: Czy doszło do połączenia Force One i Force Two?
answers: text: Po połączeniu obu grup
answer_end: 1082
generative_answer: tak

context: Kotwicowisko „Tirpitza” w Kaafiordzie było ochraniane przez baterie przeciwlotnicze i samoloty myśliwskie. Gdy doszło do operacji Tungsten, na brzegach w pobliżu pancernika rozmieszczone były cztery baterie dział przeciwlotniczych dużego kalibru oraz siedem lżejszych. Wokół „Tirpitza” kotwiczyło też kilka okrętów przeciwlotniczych i niszczycieli. Sam pancernik posiadał 68 dział przeciwlotniczych. W celu zamaskowania okrętu wokół Kaafiordu zainstalowano ponadto urządzenia generujące sztuczną zasłonę dymną. Luftwaffe miała na lotniskach w pobliżu Kaafiordu niewiele samolotów myśliwskich, a ich działania były ograniczone przez brak paliwa. Zdaniem wywiadu brytyjskiego, liczba niemieckich myśliwców mogła zostać w razie konieczności zwiększona. Nie oznaczało to, że Luftwaffe nie była obecna w powietrzu; myśliwce niemieckie wykonywały zazwyczaj trzy loty patrolowe nad Morzem Norweskim każdego dnia.
qas: question: Jakie maszyny broniły miejsca postoju „Tirpitza”?
answers: text: baterie przeciwlotnicze i samoloty myśliwskie
answer_end: 105
generative_answer: baterie przeciwlotnicze i samoloty myśliwskie

question: Jakie inne statki były zakotwiczone niedaleko „Tirpitza”, kiedy doszło do operacji Tungsten?
answers: text: kilka okrętów przeciwlotniczych i niszczycieli
answer_end: 347
generative_answer: kilka okrętów przeciwlotniczych i niszczycieli

question: W jaki sprzęt uzbrojony był „Tirpitz”?
answers: text: 68 dział przeciwlotniczych
answer_end: 398
generative_answer: 68 dział przeciwlotniczych

question: Jakie działania podjęto, aby ukryć ten okręt?
answers: text: wokół Kaafiordu zainstalowano ponadto urządzenia generujące sztuczną zasłonę dymną
answer_end: 509
generative_answer: wokół Kaafiordu zainstalowano ponadto urządzenia generujące sztuczną zasłonę dymną

question: Dlaczego samoloty należące do Luftwaffe stacjonujące niedaleko miejsca pobytu „Tirpitza” nie podjęły żadnych działań?
plausible_answers: text: przez brak paliwa
answer_end: 643
generative_answer: przez brak paliwa