William Wallace

Sir William Wallace of Elerslie, wym. /ˈwɪl yəm ˈwɒl ɪs/ (gael. Uilleam Uallas; ur. 7 lutego 1270 w Renfrewshire, Szkocja, zm. 23 sierpnia 1305 w Londynie) – przywódca szkockiego powstania przeciwko rządom Anglii (Normanów) Edwarda I Długonogiego, bohater narodowy Szkocji.

context: Jesienią 1299 roku Wallace przebywał na dworze króla Francji Filipa IV Pięknego, a następnie, wyposażony w jego list polecający, udał się do papieża Bonifacego VIII. Być może chodziło o wyjednanie interwencji w sprawie Jana Balliola, nominalnego króla Szkocji. W 1301 (lub w 1303) roku Wallace powrócił do Szkocji. Chciał kontynuować walkę, choć większość szlachty poddała się Edwardowi I. Król Anglii żądał od Wallace'a bezwarunkowej kapitulacji i zdania się na jego łaskę. Dowódcy angielscy i szkoccy otrzymali zadanie pojmania Wallace'a. Umknął z zasadzki pod Earnside we wrześniu 1304 roku. 3 sierpnia 1305 roku Wallace został schwytany w Robroyston w pobliżu Glasgow przez Szkota Johna Menteitha. Opuścili go wszyscy. Przewieziony do Londynu, został oskarżony o zdradę i przestępstwa (morderstwa, podpalenia, niszczenie własności prywatnej, świętokradztwo) i stracony poprzez powieszenie i poćwiartowanie przez Anglików na Towerhill w Londynie. Opiewają go pieśni ludowe.
qas: question: Jaki przydomek zyskał Filip IV?
answers: text: Pięknego
answer_end: 79
generative_answer: Piękny

question: Jakie imię przybrała głowa kościoła za czasów panowania Filipa IV?
answers: text: Bonifacego VIII
answer_end: 164
generative_answer: Bonifacy VIII

question: Kim był Jan Balliol?
answers: text: nominalnego króla Szkocji
answer_end: 259
generative_answer: nominalnym królem Szkocji

question: Czego oczekiwał Filip IV od od Wallace'a?
answers: text: bezwarunkowej kapitulacji i zdania się na jego łaskę
answer_end: 473
generative_answer: bezwarunkowej kapitulacji i zdania się na jego łaskę

question: Jaka kara spotkała Johna Menteitha?
plausible_answers: text: powieszenie i poćwiartowanie
answer_end: 909
generative_answer: powieszenie i poćwiartowanie

context: Powstanie ogarnęło zachodnią i południową Szkocję; na północy prowadził je Andrew de Moray. W środku lata 1297 roku ruszył na północny zachód, do Argyll, rozpoczynając jawną wojnę przeciwko panowaniu Anglików. W pobliżu jeziora Dochard zastąpił mu drogę oddział MacFadyena, irlandzkiego najemnika w służbie angielskiej. W zaciętej bitwie Wallace pokonał MacFadyena i chociaż ten uciekł z zaledwie piętnastoma ludźmi, kazał go ścigać aż do zupełnego wytępienia niedobitków. Po bitwie z MacFadyenem poprowadził swoich ludzi przez centralne wyżyny (Highlands) do Perth. Obległ miasto i zdobył je po krótkim oblężeniu, używając po raz pierwszy prymitywnych machin oblężniczych. Potem zajął Cupar i dotarł do Aberdeen. Po drodze zaatakował i zdobył zamek Dunnotar, w którym kazał wyciąć całą angielską załogę. Na całej trasie marszu ludzie Wallace'a, chcąc przerazić przeciwnika, zabijali każdego Anglika, który stanął im na drodze. Karali także, a czasami nawet brutalnie mordowali tych Szkotów, którzy próbowali zachować lojalność wobec Edwarda I i jego urzędników. Wiadomości o zbliżaniu się Wallace'a i wybuch powstania w Aberdeenshire sprawiły, że angielski dowódca Aberdeen, sir Henry Latham, przeszedł na stronę Szkotów i wydał zamek w ręce powstańców. Przerażony wieściami o okrucieństwie wojsk Wallace'a próbował ewakuować garnizon drogą morską. Wallace zaskoczył jego flotę unieruchomioną odpływem, wybił Anglików i spalił ich statki razem ze wszystkimi zapasami.
qas: question: Kto dowodził powstaniu na północy Szkocji?
answers: text: Andrew de Moray
answer_end: 90
generative_answer: Andrew de Moray

question: Co polecił swoim podwładnym Wallece, kiedy MacFadyen i jego nieliczni ocalali żołnierze uciekli z pola bitwy?
answers: text: kazał go ścigać aż do zupełnego wytępienia niedobitków
answer_end: 471
generative_answer: kazał go ścigać aż do zupełnego wytępienia niedobitków

question: Jak jego podwładni wzbudzali strach w swoich wrogach?
answers: text: zabijali każdego Anglika, który stanął im na drodze
answer_end: 926
generative_answer: zabijali każdego Anglika, który stanął im na drodze

question: Co spowodowało, że Henry Latham zdecydował się stanąć po stronie Szkotów?
answers: text: Wiadomości o zbliżaniu się Wallace'a i wybuch powstania w Aberdeenshire
answer_end: 1134
generative_answer: Wiadomości o zbliżaniu się Wallace'a i wybuch powstania w Aberdeenshire

question: Dlaczego ludzie Lathama opuścili zamek?
plausible_answers: text: próbowali zachować lojalność wobec Edwarda I i jego urzędników
answer_end: 1061
generative_answer: próbowali zachować lojalność wobec Edwarda I i jego urzędników