Oxalaia

Oxalaia – rodzaj wymarłego dinozaura, teropoda z rodziny spinozaurów. Jego nazwa wywodzi się od afrykańskiego bóstwa Oxalá. Zwierzę żyło na terenie obecnego Regionu Północno-Wschodniego Brazylii w cenomanie (kreda późna). Jedyne znane skamieniałości odnaleziono w 1999 na wyspie Cajual, w skałach formacji Alcântara, znanej z obfitości fragmentarycznych, izolowanych okazów. Szczątki opisali w 2011 brazylijski paleontolog Alexander Kellner i współpracownicy, przypisując je do nowego rodzaju obejmującego pojedynczy gatunek Oxalaia quilombensis. Epitet gatunkowy odwołuje się do osad quilombo.
Choć Oxalaia znana jest jedynie z dwóch niepełnych kości czaszki, Kellner i współpracownicy odkryli, że jej zęby i czaszka spełniają kilka wyróżniających się cech niespotykanych u innych spinozaurydów czy teropodów w ogóle, w tym dwa zęby zastępcze w każdym zębodole i bardzo wyrzeźbione podniebienie wtórne. Dinozaur zasiedlał obszary klimatu zwrotnikowego, gęsto zalesione, otoczone terenami suchymi. Środowisko to cechowała znaczna różnorodność form życia, obecnych także w Afryce Północnej środka okresu kredowego, bowiem kontynenty afrykański i południowoamerykański wchodziły w skład jednego lądu, superkontynentu Gondwany. Jako spinozauryd Oxalaia prezentowała cechy czaszki wskazujące na częściowo rybożerny tryb życia, przywodząc na myśl dzisiejsze krokodyle. Dowody kopalne sugerują, że spinozaurydy polowały także na inne zwierzęta, jak niewielkie dinozaury i pterozaury.

context: Oxalaia jest jednym z trzech rodzajów spinozaurydów, których pozostałości znaleziono w Brazylii. Dwa pozostałe to Irritator i Angaturama, być może młodszy synonim poprzedniego. Odkryto je w skałach formacji Romualdo, datowanej na alb, jakieś 6-9 milionów lat przed Oxalaia. Zapis kopalny spinozaurydów jest ubogi, jeśli porównać go z innymi grupami teropodów. Znanych jest bardzo mało w miarę kompletnych szkieletów tych zwierząt, a większość rodzajów opisano na podstawie izolowanych fragmentów, jak kręgi czy zęby. Holotyp Oxalaia quilombensis, oznaczony MN 6117-V, został znaleziony in situ (czyli w pierwotnym miejscu spoczynku), lewa strona okazu była częściowo ukryta w skale. Okaz obejmuje połączone kości przedszczękowe dużego osobnika. Izolowana i fragmentaryczna lewa kość szczękowa (MN 6119-V) została przypisana do tego samego rodzaju, ponieważ charakteryzowały ją te same typowe cechy spinozaurydów. Kość tę odkryto na powierzchni skały, być może przemieściła się z jej oryginalnego położenia dzięki erozji. Oba fragmenty kości znaleziono na wyspie Cajual w Maranhão w Regionie Północno-Wschodnim Brazylii. Znajdują się w Muzeum Narodowym w Rio de Janeiro. W 2018 w muzeum wybuchł pożar, być może niszcząc okazy Oxalaia, jak też wiele innych skamieniałości przechowywanych w tej placówce. Prócz fragmentarycznych kości czaszki liczne zęby Spinosauridae odnotowywano już wcześniej z Laje do Coringa.
qas: question: Gdzie odkryto szczątki Oxalaia?
answers: text: w Brazylii
answer_end: 95
generative_answer: w Brazylii

question: Jakie osobniki należały do spinozaurydów?
answers: text: Oxalaia jest jednym z trzech rodzajów spinozaurydów, których pozostałości znaleziono w Brazylii. Dwa pozostałe to Irritator i Angaturama
answer_end: 136
generative_answer: Oxalaia, Irritator, Angaturama

question: Jaka grupa dinozaurów charakteryzuje się najuboższym zapisem na świecie?
plausible_answers: text: spinozaurydów
answer_end: 301
generative_answer: spinozaurydy

question: Jak identyfikatorem określono holotyp Oxalaia?
answers: text: MN 6117-V
answer_end: 566
generative_answer: MN 6117-V

question: Gdzie odkryto kości szczękowe osobnika?
answers: text: na wyspie Cajual w Maranhão w Regionie Północno-Wschodnim Brazylii
answer_end: 1118
generative_answer: na wyspie Cajual w Maranhão w Regionie Północno-Wschodnim Brazylii