Cmentarz Żołnierzy Radzieckich w Suwałkach

Cmentarz Żołnierzy Radzieckich – cmentarz położony na obszarze Szwajcarii przy wyjeździe z Suwałk w kierunku Jeleniewa (droga wojewódzka 655) za Cmentarzem Komunalnym w Suwałkach.
Na cmentarzu pochowani zostali radzieccy jeńcy zamordowani w niemieckim stalagu IF Sudauen, który funkcjonował w latach 1941–1944 na terenie Suwałk. Na nekropolii spoczywają również żołnierze radzieccy, którzy zginęli podczas walk o wyzwolenie okupowanych przez Niemców Suwałk w czasie II wojny światowej.
Pomimo wielu represji na ludności suwalskiej ze strony Sowietów (m.in. obława augustowska, trzy masowe deportacje ludności na Syberię) cmentarz nie uległ aktom dewastacji ze strony lokalnych mieszkańców, a władze miejskie dbały o jego stan techniczny i organizowały tu uroczystości upamiętniające wyzwolenie miasta 23 października 1944 roku spod okupacji niemieckiej.

context: Cmentarz otworzyli Niemcy w 1942 roku. Początkowo na nekropolii pogrzebane były tylko ciała ofiar stalagu. Pierwszy pomnik upamiętniający ofiary obozu postawiono w 1947 roku. Dopiero w latach późniejszych zaczęto zwozić ekshumowane ciała poległych w walce o wyzwolenie Suwalszczyzny radzieckich żołnierzy. Na cmentarzu jednak nie spoczywają wszystkie ofiary stalagu. Pierwsze ofiary z niemieckiego obozu były grzebane na cmentarzu prawosławnym. Część zamordowanych była także pochowana na najstarszym suwalskim cmentarzu przy ulicy Bakałarzewskiej, w miejscu gdzie dziś stawiane są nowe pomniki. Dokładna ilość pochowanych na każdym z cmentarzy nie jest znana.
qas: question: W którym roku wzniesiono pierwszy monument ku czci poległych w obozie?
answers: text: w 1947 roku
answer_end: 173
generative_answer: w 1947 roku

question: Kiedy powstała ta nekropolia?
answers: text: w 1942 roku
answer_end: 37
generative_answer: w 1942 roku

question: Gdzie znajduje się najstarsza suwalska nekropolia?
answers: text: przy ulicy Bakałarzewskiej
answer_end: 547
generative_answer: przy ulicy Bakałarzewskiej

question: Jakiego wyznania były osoby pochowane na tej nekropolii?
answers: text: prawosławnym
answer_end: 443
generative_answer: prawosławnego

question: Kto, oprócz zmarłych w obozie, został tu pochowany?
plausible_answers: text: Początkowo na nekropolii pogrzebane były tylko ciała ofiar stalagu
answer_end: 105
generative_answer: Początkowo na nekropolii pogrzebane były tylko ciała ofiar stalagu

context: W latach 1950–1952 dokonano ekshumacji zwłok pochowanych w Parku Konstytucji 3 Maja i przeniesiono je na zbiorowy cmentarz żołnierzy radzieckich, natomiast pomnik w parku pozostał. W pierwszej dekadzie XXI wieku podjęto starania o przeniesienie pomniku na cmentarz na Szwajcarii. Taką decyzję uzasadniono opinią architektów, którzy stwierdzili, że pomnik nie pasuje do odrestaurowanego wizerunku klasycystycznego parku. Popierały ją organizacje suwalskich kombatantów oraz władze miejskie, które argumentowały, że pomnik znajdował się w pobliżu miejsca, gdzie często są organizowane imprezy rozrywkowe. W 2001 roku Archiwum Państwowe przekazało władzom miasta szczegółowe informacje dotyczące jego powstania. W 2006 roku pozwolenie na takie działanie wyraziła ambasada Rosji. Następnie zgodę na przeniesienie wydała Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Przeniesienia dokonano w 2007 roku. Przy demontażu okazało się, że lokalizacja pomnika w parku była symboliczna, w miejscu jego ustawienia nie było grobów. W miejscu starej zniszczonej tablicy zamontowano nową z uzgodnioną treścią:
qas: question: Kiedy przeniesiono pomnik z Parku Konstytucji 3 Maja?
answers: text: w 2007 roku
answer_end: 890
generative_answer: w 2007 roku

question: Gdzie chciano przenieść pomnik z Parku Konstytucji 3 Maja?
answers: text: na cmentarz na Szwajcarii
answer_end: 278
generative_answer: na cmentarz na Szwajcarii

question: Czy kombatanci sprzeciwiali się przeniesieniu pomnika z Parku Konstytucji 3 Maja?
answers: text: Popierały ją organizacje suwalskich kombatantów
answer_end: 467
generative_answer: nie

question: Dlaczego władze miejskie były przychylnie nastawione wobec projektu przeniesienia pomnika z Parku Konstytucji 3 Maja?
answers: text: argumentowały, że pomnik znajdował się w pobliżu miejsca, gdzie często są organizowane imprezy rozrywkowe
answer_end: 601
generative_answer: argumentowały, że pomnik znajdował się w pobliżu miejsca, gdzie często są organizowane imprezy rozrywkowe

question: Kiedy okazało się, że w miejscu ustawienia pomnika w Parku Konstytucji 3 Maja nie było grobów?
answers: text: Przy demontażu
answer_end: 906
generative_answer: Przy demontażu