Elżbieta Ostrogska

Elżbieta Ostrogska, znana jako Halszka Ostrogska lub Halszka z Ostroga (ur. 19 listopada 1539 w Ostrogu, zm. w grudniu 1582 w Dubnie) – córka księcia Ilii (Eliasza) Ostrogskiego i Beaty Kościeleckiej, stała się dziedziczką ogromnej fortuny, na skutek czego padła ofiarą intryg matrymonialnych i politycznych, w które były zamieszane najbogatsze rody magnackie i rodzina królewska w XVI-wiecznej Polsce. Po śmierci bohaterka wielu dzieł literackich i legend ludowych, do dzisiaj też obecna w kulturze popularnej – jako duch Czarnej Halszki z zamku w Szamotułach.

context: Po odzyskaniu żony Łukasz Górka przewiózł ją do swojego zamku w Szamotułach. Halszka odmawiała współżycia z mężem, mieszkając samotnie w komnatach zamku. Jej sytuacja była ciągle nierozwiązana, ponieważ Beata nie dawała za wygraną i wciąż kierowała pozwy do sądu, próbując odzyskać córkę. Bezskutecznie proponowała ugodę, oferując Górce sto tysięcy złotych za zwrot córki (Górka odmówił); nie odniosły też skutku mediacje prowadzone przez wojewodę Marcina Zborowskiego, prymasa Jana Przerębskiego, biskupa poznańskiego Andrzeja Czarnkowskiego i hetmana Jana Amora Tarnowskiego. Łukasz konsekwentnie odmawiał wydania Halszki, a przyczyną tego był fakt, że wciąż liczył na ogromny majątek po niej i po matce (łączna powierzchnia dóbr ziemskich Beaty i Halszki wynosiła 242 mile kwadratowe, była to powierzchnia niewiele mniejsza niż całego ówczesnego województwa poznańskiego, które liczyło 294 mile kwadratowe). Sytuacji nie zmieniła nagła śmierć księcia Siemiona Olelkowicza w 1560. Raz wprawdzie Łukasz Górka zgodził się na odbycie zjazdu w Piotrkowie, na którym po wysłuchaniu wszystkich stron miano zdecydować o losie Halszki i ewentualnie, za odszkodowaniem, zwrócić ją matce, do zjazdu jednak nigdy nie doszło. Halszka musiała pozostać w Szamotułach aż do śmierci Łukasza w 1573.
qas: question: Z jakiego powodu Górka nie chciał uwolnić Halszki?
answers: text: liczył na ogromny majątek po niej i po matce
answer_end: 705
generative_answer: liczył na ogromny majątek po niej i po matce

question: Ile pieniędzy zażądał Łukasz za uwolnienie Halszki?
plausible_answers: text: sto tysięcy złotych
answer_end: 356
generative_answer: sto tysięcy złotych

question: Kiedy uwolniona została Halszka?
plausible_answers: text: śmierci Łukasza
answer_end: 1276
generative_answer: po śmierci Łukasza

question: Kto próbował pośredniczyć w rozwiązaniu sytuacji Halszki?
answers: text: wojewodę Marcina Zborowskiego, prymasa Jana Przerębskiego, biskupa poznańskiego Andrzeja Czarnkowskiego i hetmana Jana Amora Tarnowskiego
answer_end: 576
generative_answer: Marcin Zborowski, Jan Przerębski, Andrzej Czarnkowski i Jan Amor Tarnowski

question: Ziemie jakiego województwa znajdowały się w majątku Beaty i jej córki?
plausible_answers: text: poznańskiego
answer_end: 873
generative_answer: poznańskiego

context: Od razu po urodzeniu Halszka wraz z matką na mocy zatwierdzonego przez króla testamentu stała się dziedziczką ogromnej fortuny swojego zmarłego ojca. Córce i jej matce miała przypaść połowa majątku po ojcu; drugą połowę odziedziczył brat Ilii i stryj Halszki Wasyl Ostrogski. Natychmiast po urodzeniu dziecka zaczęły się spory pomiędzy spadkobiercami. W maju 1542 komisarze królewscy dokonali podziału majątku pomiędzy Beatę a jej trzyletnią córkę Halszkę. Halszka otrzymała wtedy miasta Połonne, Kropiłów i Cudnów wraz z dobrami, przy matce pozostał Ostróg. W praktyce matka zarządzała również całym majątkiem Halszki. Swoją córkę wychowywała w bezwzględnym posłuszeństwie i psychicznie całkowicie ją zdominowała.
qas: question: Jakie osoby znalazły się w posiadaniu drugiej połowy spadku po ojcu Halszki?
answers: text: brat Ilii i stryj Halszki Wasyl Ostrogski
answer_end: 274
generative_answer: brat Ilii i stryj Halszki Wasyl Ostrogski

question: Jacy funkcjonariusze podzielili fortunę pomiędzy Halszkę a jej matkę?
answers: text: komisarze królewscy
answer_end: 383
generative_answer: komisarze królewscy

question: Jakie miasta znalazły się w posiadaniu Halszki w 1542 roku?
answers: text: Połonne, Kropiłów i Cudnów
answer_end: 514
generative_answer: Połonne, Kropiłów i Cudnów

question: Czy Halszka sama dysponowała swoją częścią majątku?
answers: text: W praktyce matka zarządzała również całym majątkiem Halszki
answer_end: 618
generative_answer: nie

question: Jaką miejscowość odziedziczył brat Halszki?
plausible_answers: text: Ostróg
answer_end: 557
generative_answer: Ostróg