Narodowy socjalizm


Narodowy socjalizm, nazizm (skrót od niem. Nationalsozialismus), czasem określany również jako hitleryzm (od nazwiska Adolfa Hitlera) – rasistowska, antykomunistyczna, antydemokratyczna i antysemicka ideologia Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP). Niemiecka skrajna odmiana faszyzmu, opierająca się na darwinizmie społecznym, biologicznym rasizmie, w szczególności na antysemityzmie, wyrosła na gruncie militaryzmu pruskiego i niemieckiego szowinizmu, czerpiąca z haseł zarówno nacjonalistycznych, jak i socjalnych, trudna do jednoznacznego uplasowania na klasycznej osi prawica-lewica, a łatwiejsza do umiejscowienia z pomocą podziału dwuosiowego. Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w totalitarnych Niemczech przez NSDAP w latach 1933–1945.
Szerzenie propagandy narodowo-socjalistycznej oraz używanie symboli narodowego socjalizmu jest w Niemczech (i Austrii) prawnie zakazane od 1945 r.. Także w innych państwach, w tym w Polsce, istnieją podobne zakazy. W praktyce współcześnie istnieją marginalne grupki neonazistowskie, a z części założeń idei nazistowskiej czerpią organizacje takie jak Narodowodemokratyczna Partia Niemiec czy Złoty Świt.
Ideologami narodowego socjalizmu byli: Adolf Hitler (Mein Kampf), Alfred Rosenberg (Mit dwudziestego wieku (oryg. Der Mythos des 20. Jahrhunderts)) oraz Joseph Goebbels.

context: W przeciągu dwóch lat, DAP przekształciła się w Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP), w której Hitler sprawował niemalże nieograniczoną władzę. Po przejęciu władzy w partii Hitler zachował co prawda w nazwie partii słowo „socjalizm”, odrzucając jednak tę ideologię i nie odwołując się do niej. Według nazistów człon ten w nazwie partii oznaczał po prostu zobowiązanie jednostki do wspólnoty narodowej. W 1920 roku naziści, dzięki niemieckiej emigrantce z Rosji, Gertrudzie von Seidlitz, przejęli pismo „Völkischer Beobachter”, które przekształcili na dziennik o charakterze antysemickim. 24 lutego 1920 roku Hitler przedstawił 25 punktów programu NSDAP, dotyczył on głównie anulowania postanowień traktatu wersalskiego, zjednoczenia narodu niemieckiego w jedno państwo i odzyskania utraconych terenów. Ponadto wzmiankowano o zamknięciu wszystkich gazet nieprzychylnych NSDAP, a także kontroli mediów przez państwo. Zakładano utworzenie armii narodowej, a więc wprowadzenie powszechnej i obowiązkowej służby wojskowej.
qas: question: Czy pobór do wojska miał być w Niemczech obowiązkowy?
answers: text: Zakładano utworzenie armii narodowej, a więc wprowadzenie powszechnej i obowiązkowej służby wojskowej
answer_end: 1034
generative_answer: tak

question: Co głównie chciał osiągnąć Hitler, przewodząc NSDAP?
answers: text: anulowania postanowień traktatu wersalskiego, zjednoczenia narodu niemieckiego w jedno państwo i odzyskania utraconych terenów
answer_end: 818
generative_answer: anulować postanowienia traktatu wersalskiego, zjednoczyć naród niemiecki w jedno państwo i odzyskać utracone tereny

question: Do czego według nazistów odwoływał się termin socjalizm pojawiający się w nazwie partii?
answers: text: zobowiązanie jednostki do wspólnoty narodowej
answer_end: 418
generative_answer: zobowiązania jednostki do wspólnoty narodowej

question: Jakie treści promowano w zmienionym "Völkischer Beobachter"?
answers: text: o charakterze antysemickim
answer_end: 604
generative_answer: o charakterze antysemickim

question: Kim była Gertruda von Seidlitz?
answers: text: niemieckiej emigrantce z Rosji
answer_end: 478
generative_answer: niemiecką emigrantką z Rosji

context: W kontekście dziejów Niemiec termin narodowy socjalizm pojawił się w programie założonej w 1919 roku Niemieckiej Partii Robotniczej (DAP), która w 1920 r. zmieniła nazwę na NSDAP. Zwolennicy partii określali się jako naziści. Formy tej po 1920 r. używali także przeciwnicy ideologii. Badacze nazwę doktryny przypisują konserwatywnemu myślicielowi Oswaldowi Spenglerowi, który w eseju Duch pruski a socjalizm z 1919 r. przedstawił własną koncepcję terminu socjalizm, odmienną od powszechnie z nim kojarzonego socjalizmu naukowego lewicy rewolucyjnej. Perspektywa Spenglera przedstawiała wielowiekowe zmagania Niemiec o korzystną pozycję wśród innych narodów i walkę o dominację nad nimi mającą charakter narodowej rewolucji. Tak pojęty socjalizm narodu niemieckiego przeciwstawiono parlamentaryzmowi brytyjskiemu, określonemu jako nieskuteczny, a także marksizmowi, który uznano za czynnik konfliktujący elity konserwatywne oraz zwykłych pracowników. Spengler nie był jedynym konserwatystą z którego dorobku czerpał nazizm. Innymi konserwatywnymi myślicielami, do których nawiązywali naziści, byli m.in. Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Arthur Schopenhauer oraz Friedrich Nietzsche. Naziści nie czerpali jednak wyłącznie z niemieckiego konserwatyzmu, ich partia opierała się bowiem na wzorcach faszyzmu włoskiego, a sama NSDAP pod względem struktury przypominała włoską Narodową Partię Faszystowską. W doktrynie narodowego socjalizmu widoczne są również wyraźne inspiracje ideologią rasistowskiej prawicy francuskiej (Arthur de Gobineau).
qas: question: W którym roku doszło do przekształcenia DAP w NSDAP?
answers: text: 1920
answer_end: 151
generative_answer: 1920

question: Kiedy w Niemczech wykształcił się nazizm?
answers: text: 1919
answer_end: 95
generative_answer: 1919

question: Komu przypisuje się stworzenie nazwy nazizm?
answers: text: Oswaldowi Spenglerowi
answer_end: 368
generative_answer: Oswaldowi Spenglerowi

question: Czy nazizm opierał się wyłącznie na dorobku Spenglera?
answers: text: Spengler nie był jedynym konserwatystą z którego dorobku czerpał nazizm
answer_end: 1021
generative_answer: nie

question: Do jakich wyłącznie trzech myślicieli nawiązywał nazizm?
plausible_answers: text: Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Arthur Schopenhauer oraz Friedrich Nietzsche
answer_end: 1178
generative_answer: Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Arthur Schopenhauer oraz Friedrich Nietzsche