Makary (Oksijuk)

Makary, imię świeckie Michał Oksijuk (ur. 29 września 1884 w Łukowisku k/Międzyrzeca Podlaskiego, zm. 1 marca 1961 w Odessie) – metropolita warszawski i całej Polski, drugi zwierzchnik Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.
W latach 1917–1922 był profesorem teologii i wykładowcą Kijowskiej Akademii Duchownej oraz Uniwersytetu Kijowskiego, następnie zaś, po zamknięciu pierwszej z wymienionych uczelni, pracownikiem biblioteki Ukraińskiej Akademii Nauk. W wieku 58 lat przyjął święcenia kapłańskie, pracował w parafiach prawosławnych Kijowa. W 1945, po złożeniu wieczystych ślubów mniszych, został wyświęcony na biskupa lwowskiego i tarnopolskiego. Wziął udział w likwidacji struktur Ukraińskiej Cerkwi Greckokatolickiej poprzez włączenie ich do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego.
W 1951 z polecenia patriarchy Moskwy i całej Rusi Aleksego I wyjechał do Polski i został wybrany na metropolitę warszawskiego i całej Polski. Jego działalność w Polskim Autokefalicznym Kościele Prawosławnym, zmierzająca do nadania mu charakteru rosyjskiego i ścisłej centralizacji władzy duchownej sprawiła, iż znalazł się w konflikcie z podległym mu duchowieństwem i hierarchią. Nie spełnił również oczekiwań, jakie wiązał z jego osobą Urząd ds. Wyznań. W zestawieniu ze złym stanem zdrowia duchownego wszystkie te czynniki sprawiły, iż w 1959 metropolita złożył urząd i wrócił do ZSRR, gdzie dwa lata później zmarł.

context: W 1948 stalinowskie władze Polski odsunęły od zarządzania Polskim Autokefalicznym Kościołem Prawosławnym metropolitę warszawskiego i całej Polski Dionizego (Waledyńskiego). Został on osadzony w areszcie domowym, a następnie zmuszony do zamieszkania w urządzonym dla niego domu w Sosnowcu. Władze państwowe podjęły również decyzję o powołaniu, wbrew prawu kanonicznemu Kościoła prawosławnego, Tymczasowego Kolegium Rządzącego Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego w składzie: arcybiskup Tymoteusz (Szretter) jako przewodniczący, biskup Jerzy (Korenistow), ks. Jan Kowalenko, ks. Eugeniusz Naumow, ks. Wsiewołod Łopuchowicz, ks. Michał Kiedrow oraz Mikołaj Sieriebriannikow. Aby jednak Kościół prawosławny w Polsce mógł nadal legalnie działać jako autokefaliczny, niezbędny był wybór nowego zwierzchnika, co blokowały władze państwowe, twierdząc, iż żaden z potencjalnych kandydatów-biskupów nie posiada niezbędnych kwalifikacji ani autorytetu. Rozważane było sprowadzenie nowego metropolity z innego Kościoła autokefalicznego (wymieniano Bułgarski Kościół Prawosławny). Jednak dopiero w 1951 powstały rok wcześniej Urząd ds. Wyznań zasugerował Kolegium zwrócenie się do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego z prośbą o oddelegowanie kandydata na metropolitę warszawskiego. Wybór patriarchy Aleksego I padł na arcybiskupa Makarego (Oksijuka), delegowanego do PAKP w czerwcu 1951. Zdaniem ks. Doroteusza Sawickiego o nominacji tej przesądziła znajomość języka i zwyczajów polskich, jaką posiadał arcybiskup lwowski. W ocenie Mariusza Krzysztofińskiego i Krzysztofa Sychowicza wybór Makarego na metropolitę warszawskiego i całej Polski był zwieńczeniem wcześniejszych starań władz komunistycznych dążących do osłabienia Kościoła katolickiego poprzez wytworzenie wobec niego konkurencji – silnego prawosławia. Władze polskie chciały również wykorzystać prawosławie do zwalczania nacjonalizmu ukraińskiego i tę politykę metropolita Makary realizował po przybyciu do Polski.
qas: question: Kto zadecydował o odsunięciu Dionizego od sprawowania funkcji metropolity warszawskiego?
plausible_answers: text: władze Polski
answer_end: 33
generative_answer: władze Polski

question: Czym nie mógł już zarządzać Dionizy? 
answers: text: Polskim Autokefalicznym Kościołem Prawosławnym
answer_end: 104
generative_answer: Polskim Autokefalicznym Kościołem Prawosławnym

question: Jakie osoby miałyby tworzyć Tymczasowe Kolegium Rządzące Polskim Autokefalicznym Kościołem Prawosławnym?
answers: text: arcybiskup Tymoteusz (Szretter) jako przewodniczący, biskup Jerzy (Korenistow), ks. Jan Kowalenko, ks. Eugeniusz Naumow, ks. Wsiewołod Łopuchowicz, ks. Michał Kiedrow oraz Mikołaj Sieriebriannikow
answer_end: 683
generative_answer: arcybiskup Tymoteusz (Szretter), biskup Jerzy (Korenistow), ks. Jan Kowalenko, ks. Eugeniusz Naumow, ks. Wsiewołod Łopuchowicz, ks. Michał Kiedrow oraz Mikołaj Sieriebriannikow

question: Jaką funkcję w Tymczasowym Kolegium Rządzącym Polskim Autokefalicznym Kościołem Prawosławnym miał sprawować arcybiskup Tymoteusz?
answers: text: przewodniczący
answer_end: 538
generative_answer: przewodniczący

question: Czy arcybiskup Makary znał język polski? 
answers: text: Zdaniem ks. Doroteusza Sawickiego o nominacji tej przesądziła znajomość języka i zwyczajów polskich
answer_end: 1486
generative_answer: tak

context: Metropolita Makary nie spełnił oczekiwań, jakie stawiały mu władze polskie. Od 1957 władze polskie przygotowywały odsunięcie metropolity Makarego od kierowania Kościołem i zastąpienia go duchownym posiadającym obywatelstwo polskie, lub też działającym w PAKP przed II wojną światową i przebywającym na emigracji. Ostatecznie z zamiarów tych zrezygnowano, gdyż zły stan zdrowia hierarchy i tak de facto uniemożliwiał mu kierowanie PAKP. Jego zadania spełniał tymczasowo arcybiskup Tymoteusz (Szretter). W 1957 Urząd ds. Wyznań następująco oceniał jego działalność:
qas: question: Czy władze polskie były zadowolone z poczynań Makarego?
answers: text: Metropolita Makary nie spełnił oczekiwań, jakie stawiały mu władze polskie
answer_end: 74
generative_answer: nie

question: W którym roku Makary przejął kierowanie PAKP?
plausible_answers: text: 1957
answer_end: 83
generative_answer: 1957

question: Dlaczego władza zrezygnowała z odsunięcia Makarego od kierownictwa PAKP?
answers: text: zły stan zdrowia hierarchy i tak de facto uniemożliwiał mu kierowanie PAKP
answer_end: 434
generative_answer: zły stan zdrowia hierarchy i tak de facto uniemożliwiał mu kierowanie PAKP

question: Kto wypełniał powinności Makarego gdy ten nie mógł tego robić, ze względu na chorobę?
answers: text: Tymoteusz (Szretter)
answer_end: 500
generative_answer: Tymoteusz (Szretter)

question: Jakie były kryteria wyboru zastępcy Makarego?
answers: text: duchownym posiadającym obywatelstwo polskie, lub też działającym w PAKP przed II wojną światową i przebywającym na emigracji
answer_end: 311
generative_answer: duchowny posiadający obywatelstwo polskie, lub też działający w PAKP przed II wojną światową i przebywający na emigracji