Radziecka interwencja w Afganistanie

Radziecka interwencja w Afganistanie (wojna domowa w Afganistanie, wojna afgańska) – dziewięcioletnia wojna Związku Radzieckiego wspierającego rząd afgański, przeciw partyzantce mudżahedinów wspieranej przez USA, toczona na terytorium Afganistanu. ZSRR chciał umocnić i utrzymać u władzy rząd w sąsiadującym Afganistanie. Interwencja została uruchomiona w momencie, gdy zaistniały warunki sprzyjające do przejęcia pełnej sowieckiej kontroli nad Afganistanem. Jeden z najbardziej krwawych konfliktów XX wieku. Trwała od 25 grudnia 1979 do 15 lutego 1989 roku. Jest zaliczana do pośredniej formy „wojen zastępczych”.

context: Mimo istotnego wsparcia radzieckiego i przewagi militarnej, rząd Amina nie był w stanie pokonać partyzantów. Sytuacja stała się na tyle groźna, że instrukcje wkroczenia wojsk armii radzieckiej do Afganistanu zostały wydane już 12 grudnia 1979 roku. Interwencja radziecka w Afganistanie w rzeczywistości zaczęła się w nocy między 24 a 25 grudnia 1979 roku, kiedy to radzieckie wojska powietrznodesantowe opanowały strategiczne lotniska w Kabulu i Bagramie. 26 grudnia w okolicach miast Termez i Kuszka 2 dywizje 40 Armii (specjalnie utworzonej do inwazji na Afganistan) przekroczyły granicę afgańsko-radziecką, kierując się w stronę stolicy, Kabulu oraz do Kandaharu poprzez Herat.
27 grudnia 1979 roku rozpoczęła się operacja „Sztorm-333”, mająca na celu zlikwidowanie Hafizullaha Amina (którego KGB podejrzewało o działalność agenturalną na rzecz CIA, antyradziecką politykę oraz poglądy maoistyczne). Komandosi przeszkoleni przez KGB z grupy Alfa, pod dowództwem pułkownika Grigorija Bojarinowa, wylądowali na lotnisku w Kabulu i zaatakowali pałac prezydencki – Amin został zastrzelony, a jego następcą został Babrak Karmal, cieszący się zaufaniem radzieckich decydentów długoletni agent KGB. W akcji zginął dowódca komandosów, pułkownik Bojarinow, zastrzelony przez pomyłkę przez własnych żołnierzy (dla mistyfikacji radzieccy żołnierze zostali przebrani w mundury afgańskiej armii). Formalnie radziecka interwencja nastąpiła na prośbę rządu Karmala, jednak prośbę tę Karmal podpisał na terytorium ZSRR, a do Kabulu przybył kilka dni po rozpoczęciu inwazji. Kierownictwo radzieckie błędnie oceniło sytuację, uważając, że wprowadzenie ogromnych sił radzieckich sparaliżuje opór muzułmańskich partyzantów. Inwazja planowana jako wojna błyskawiczna, przeistoczyła się w długotrwały konflikt.
qas: question: Jakie wydarzenie zapoczątkowało tę interwencję?
answers: text: radzieckie wojska powietrznodesantowe opanowały strategiczne lotniska w Kabulu i Bagramie
answer_end: 454
generative_answer: radzieckie wojska powietrznodesantowe opanowały strategiczne lotniska w Kabulu i Bagramie

question: Gdzie doszło do przekroczenia granicy ze Związkiem Radzieckim przez afgańską armię 26 grudnia 1979 roku?
answers: text: w okolicach miast Termez i Kuszka
answer_end: 500
generative_answer: w okolicach miast Termez i Kuszka

question: Co było celem akcji o kryptonimie „Sztorm-333”?
answers: text: zlikwidowanie Hafizullaha Amina
answer_end: 786
generative_answer: zlikwidowanie Hafizullaha Amina

question: O co był podejrzewany Hafizullah Amin przez radzieckie służby?
answers: text: działalność agenturalną na rzecz CIA, antyradziecką politykę oraz poglądy maoistyczne
answer_end: 900
generative_answer: działalność agenturalną na rzecz CIA, antyradziecką politykę oraz poglądy maoistyczne

question: Czy operacja „Sztorm-333” zakończyła się sukcesem?
answers: text: Amin został zastrzelony, a jego następcą został Babrak Karmal, cieszący się zaufaniem radzieckich decydentów długoletni agent KGB
answer_end: 1193
generative_answer: tak