Polska szkoła filmowa

Polska szkoła filmowa (szkoła polska) – formacja artystyczna obecna w kinematografii polskiej w latach 1956–1963. Źródłami inspiracji dla niej były neorealizm włoski, ekspresjonizm oraz film noir, celem zaś – zerwanie z estetyką kina socrealistycznego.
Polska szkoła filmowa była tematycznie różnorodna, aczkolwiek stale powracał w niej rozrachunek z okresem II wojny światowej, będącej przeżyciem pokoleniowym dla artystów urodzonych w latach 20. Twórcami szkoły polskiej byli między innymi reżyserzy: Andrzej Wajda, Andrzej Munk, Tadeusz Konwicki, Wojciech Jerzy Has, Jerzy Kawalerowicz, Kazimierz Kutz, Stanisław Różewicz, scenarzysta Jerzy Stefan Stawiński, operatorzy: Jerzy Lipman, Kurt Weber, Jerzy Wójcik, Jan Laskowski, aktorzy: Zbigniew Cybulski, Bogumił Kobiela, Tadeusz Janczar, Adam Pawlikowski, kompozytorzy: Jan Krenz, Andrzej Markowski, Tadeusz Baird oraz scenografowie Roman Mann i Anatol Radzinowicz.
Bodźcem dla zmian umożliwiających narodziny nurtu były wydarzenia październikowe 1956 roku oraz równoczesne wyodrębnienie się zespołów filmowych, np. „Kadr” i „Kamera”. Dzieła polskiej szkoły filmowej były wielokrotnie nagradzane za granicą, zwracając uwagę światowej krytyki na przemiany w narodowej kinematografii. Równocześnie wzbudzały burzliwe dyskusje na temat mitów bohaterskich oraz bilansu wojny i okupacji. Pod adresem nurtu padały zarzuty dotyczące jego pesymistycznej wymowy, a w 1960 roku Sekretariat Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej wydał tajną uchwałę w sprawie kinematografii, która faktycznie oznaczała koniec formacji. Choć zachodnia krytyka nie była nastawiona do nurtu entuzjastycznie, szkoła polska pozostaje – obok kina moralnego niepokoju – jednym z najważniejszych kierunków w historii kina polskiego.

context: W 2014 roku Scorsese patronował z tego powodu jednej z największych prezentacji polskiego kina za granicą w historii – Martin Scorsese Presents: Masterpieces of Polish Cinema (pol. Martin Scorsese prezentuje: Arcydzieła polskiej kinematografii). Do cyklu pokazów organizowanych w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Wielkiej Brytanii reżyser wytypował kilkanaście filmów uznanych przez siebie za arcydzieła polskiej kinematografii. Na liście tej znalazło się między innymi pięć filmów z okresu polskiej szkoły filmowej. Były to Eroica Andrzeja Munka, Ostatni dzień lata Tadeusza Konwickiego, Popiół i diament Andrzeja Wajdy oraz Matka Joanna od Aniołów i Pociąg Jerzego Kawalerowicza.
qas: question: Jak nazywa się największa w historii prezentacja polskiego kina za granicą?
answers: text: Martin Scorsese Presents: Masterpieces of Polish Cinema
answer_end: 174
generative_answer: Martin Scorsese Presents: Masterpieces of Polish Cinema

question: W którym roku odbyło się "Masterpieces of Polish Cinema"?
answers: text: 2014
answer_end: 6
generative_answer: 2014

question: W jakich krajach prezentowane były polskie filmy w ramach organizowanego wydarzenia?
answers: text: w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Wielkiej Brytanii
answer_end: 331
generative_answer: w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Wielkiej Brytanii

question: Kto wyreżyserował "Popiół i diament"?
answers: text: Andrzeja Wajdy
answer_end: 621
generative_answer: Andrzej Wajda

question: Ile filmów było prezentowanych w Stanach Zjednoczonych w ramach prezentacji polskiego kina?
plausible_answers: text: pięć
answer_end: 475
generative_answer: pięć

context: W Czechosłowacji dzieła polskiej szkoły filmowej zostały wyświetlone z kilkuletnim opóźnieniem. Na konferencji w Pradze w 1957 roku rodzące się zjawisko zostało skrytykowane jako „wrogie wobec ustroju socjalistycznego”, co przyczyniło się do zmarginalizowania go za południową granicą. Dopiero na początku lat 60. widzowie mieli okazję ujrzeć należące do szkoły polskiej filmy Wajdy oraz Munka. O ile dzieła Wajdy były zrozumiałe dla czechosłowackiego widza ze względu na czytelne odwołania do romantyzmu, o tyle najlepiej przyjętymi filmami Munka okazały się nagrodzony na Festiwalu Filmowym w Karlowych Warach Człowiek na torze oraz Pasażerka, natomiast groteskowość Eroiki i jej umocowanie w micie powstania warszawskiego sprawiały problemy w odczytaniu intencji takich postaci jak Dzidziuś Górkiewicz.
qas: question: Czy w Pradze dzieła polskiej szkoły filmowej spotkały się z dobrym odbiorem?
answers: text: rodzące się zjawisko zostało skrytykowane
answer_end: 173
generative_answer: nie

question: Z jakiego powodu dzieła polskiej szkoły filmowej uległy marginalizacji na południe od Polski?
answers: text: wrogie wobec ustroju socjalistycznego
answer_end: 217
generative_answer: były "wrogie wobec ustroju socjalistycznego"

question: Jacy dwaj twórcy jako jedyni tworzyli swoje dzieła w ramach polskiej szkoły filmowej?
plausible_answers: text: Wajdy oraz Munka
answer_end: 393
generative_answer: Wajdy oraz Munka

question: Z jakiego powodu filmy Wajdy były łatwiejsze w odczytaniu dla czeskich widzów?
answers: text: czytelne odwołania do romantyzmu
answer_end: 504
generative_answer: czytelne odwołania do romantyzmu

question: Na jakim czeskim festiwalu przyznano nagrodę filmom z polskiej szkoły filmowej?
answers: text: Festiwalu Filmowym w Karlowych Warach
answer_end: 611
generative_answer: Festiwalu Filmowym w Karlowych Warach