The Beatles

The Beatles – brytyjski rockowy zespół muzyczny z Liverpoolu, działający w latach 1960–1970. Przez większość tego okresu (w latach 1962–1969) w jego skład wchodzili John Lennon, Paul McCartney, George Harrison i Ringo Starr.
Beatlesi wywodzą się z zespołu The Quarrymen, w którym występowali Lennon, McCartney i Harrison. Do 1962 występowali głównie w Liverpoolu i Hamburgu, gdzie odbyli kilka serii koncertów i poznali swojego późniejszego menedżera, Briana Epsteina. W 1962 rozpoczęli współpracę z producentem George’em Martinem, z którym pracowali do końca działalności. W tym samym roku wydali debiutancki singiel „Love Me Do”, a w 1963 – pierwszy album pt. Please Please Me, który okazał się bestsellerem na terenie Wielkiej Brytanii. Na ten sam rok datuje się początki beatlemanii, czyli ogromnej popularności Beatlesów, charakteryzującej się histerycznymi reakcjami fanów. W 1964 zespół po raz pierwszy wystąpił w Stanach Zjednoczonych, a zrealizowany tam odcinek programu The Ed Sullivan Show z ich udziałem zgromadził największą telewizyjną publiczność w historii kraju. Beatlesi stali się tym samym prekursorami brytyjskiej inwazji, polegającej na rosnącej popularności brytyjskich muzyków w Stanach i na całym świecie.
W pierwszej połowie lat 60. zespół wydawał bestsellerowe albumy i występował na świecie. W 1965 muzycy ustanowili rekord liczby publiczności podczas jednego koncertu w dotychczasowej historii. W tym samym roku zaczęli odchodzić od dotychczasowej, rock and rollowej stylistyki. Wprowadzali do swojej muzyki eksperymenty, sięgali po gatunki muzyczne od popu, przez rock psychodeliczny i hard rock po muzykę indyjską, poza tym korzystali z rzadkich instrumentów. Na ich rozwój artystyczny wpłynęła w dużym stopniu decyzja o rezygnacji z koncertowania, podjęta w 1966. W drugiej połowie lat 60. wydali doceniane przez krytyków i wciąż notujące świetne wyniki sprzedaży albumy, takie jak Revolver, Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band, The Beatles i Abbey Road.
Z czasem nasilały się konflikty między członkami zespołu oraz rozbieżne koncepcje artystyczne, co wpłynęło na opuszczenie przez Lennona grupy w 1969 i, ostatecznie, jej rozpad w 1970. Każdy z czterech członków rozpoczął karierę solową. Lennon i Harrison nagrywali do swoich śmierci, kolejno w 1980 i 2001, zaś McCartney i Starr wciąż pozostają aktywni zawodowo.
Beatlesi są uważani za jednych z muzyków, którzy stali się najszerzej znani w historii. Światowa sprzedaż ich nagrań jest szacowana na 600 mln do 1 mld egzemplarzy, co jest najwyższym wynikiem spośród wszystkich wykonawców w dziejach przemysłu fonograficznego. Dokonali rewolucji w postrzeganiu muzyki popularnej, która przekształciła się w latach 60. w dziedzinę sztuki, m.in. poprzez spopularyzowany przez nich sposób nagrywania albumów koncepcyjnych. Grupa wykazała się nowatorstwem w łączeniu gatunków muzycznych i technikach nagrywania, ponadto miała wpływ na powstanie teledysku i przenoszenie koncertów na wielkie obiekty, takie jak stadiony. Beatlesi stali się ikoną kultury brytyjskiej i kontrkultury lat 60., inspirując różne grupy społeczne. W okresie działalności i w kolejnych dziesięcioleciach zespół pobił szereg rekordów oraz zdobył liczne nagrody, m.in. dziewięć Grammy i Oscara. W 1965 członkowie grupy otrzymali Order Imperium Brytyjskiego, a w 1988 zostali wprowadzeni do Rock and Roll Hall of Fame.

context: W 1970 Lennon, McCartney, Harrison i Starr wydali własne albumy, rozpoczynając tym samym solowe kariery. Dawni Beatlesi wielokrotnie współpracowali przy swoich piosenkach, choć jedynym albumem, na którym wystąpiła cała czwórka (ale nie w jednym utworze), był Ringo z 1973. W 1971 Harrison zorganizował w Madison Square Garden koncert na rzecz Bangladeszu i zaprosił do zagrania na nim całą pozostałą trójkę. Ostatecznie wystąpił tylko Starr. McCartney i Lennon spotkali się w studiu tylko raz, w 1974. Efekt ich jam session ukazał się na bootlegu A Toot and a Snore in '74, wydanym w 1992. W kwietniu 1973 zostały wydane dwie przygotowane przez Kleina kompilacje największych przebojów Beatlesów: 1962–1966 i 1967–1970, znane powszechnie jako Czerwony Album i Niebieski Album. W Stanach pokryły się one kolejno piętnasto- i siedemnastokrotną platyną (w tym diamentem), a w Wielkiej Brytanii pojedynczą. W 1976 Capitol rozpoczął wydawanie (bez udziału dawnych Beatlesów) licznych kompilacji z muzyką zespołu. W 1977 ukazał się pierwszy oficjalny album koncertowy grupy, The Beatles at the Hollywood Bowl, zawierający nagrania z koncertów w Hollywood Bowl z 1964 i 1965. Miesiąc wcześniej, mimo protestu dawnych Beatlesów, odbyła się premiera Live! at the Star-Club in Hamburg, Germany; 1962 z występami na żywo w Hamburgu w 1962 roku, nagranymi przy użyciu tylko jednego mikrofonu.
qas: question: Na jakiej płycie pojawili się wszyscy członkowie The Beatles po 1970 roku?
answers: text: Ringo
answer_end: 264
generative_answer: Ringo

question: Czy Starr rozpoczął karierę solową?
answers: text: W 1970 Lennon, McCartney, Harrison i Starr wydali własne albumy, rozpoczynając tym samym solowe kariery
answer_end: 103
generative_answer: tak

question: Jak nazywały się dwie najbardziej znane płyty The Beatles?
answers: text: Czerwony Album i Niebieski Album
answer_end: 775
generative_answer: Czerwony Album i Niebieski Album

question: Jak nazywa się koncertowa płyta The Beatles?
answers: text: The Beatles at the Hollywood Bowl
answer_end: 1102
generative_answer: The Beatles at the Hollywood Bowl

question: Gdzie odbył się koncert na którym zagrała cała grupa The Beatles?
plausible_answers: text: w Madison Square Garden
answer_end: 325
generative_answer: w Madison Square Garden