Nadzwyczajna forma rytu rzymskiego


Nadzwyczajna forma rytu rzymskiego (łac. Forma extraordinaria, pot. msza trydencka) – w Kościele katolickim porządek celebrowania mszy obrządku łacińskiego, promulgowany w 1570 przez Piusa V po soborze trydenckim konstytucją apostolską Quo primum. Obecnie podstawą celebracji mszy w tej formie jest Mszał rzymski w wydaniu Jana XXIII z 1962.

context: 16 lipca 2021 papież Franciszek w motu proprio Traditionis custodes zniósł wszystkie dotychczas obowiązujące zezwolenia, normy i zwyczaje związane z mszą trydencką. Otąd jedyną formą rytu rzymskiego stała się liturgia odnowiona po Soborze Watykańskim II – nie ma więc już podziału na formę zwyczajną i nadzwyczajną. Decyzja ta została podjęta po przeprowadzeniu ankiety wśród biskupów, której wyniki – zdaniem papieża – wykazały, że równoległe istnienie dwóch form liturgii rzymskiej przyczyniało się do pogłębiania rozłamów pomiędzy wiernymi jednego Kościoła. Biskupi mogą nadal udzielać w swoich diecezjach zezwoleń na sprawowanie liturgii w nadzwyczajnej formie dla tych, którzy już się z nią związali, ale bez możliwości tworzenia nowych grup. Zgodnie z decyzją papieża, msze trydenckie nie mogą być odprawiane w kościołach parafialnych. Biskup, w którego diecezji istnieją grupy wiernych sprawujące liturgię według mszału z 1962 r., ma obowiązek wyznaczyć jedno lub więcej miejsc, w których będzie ona celebrowana. Ponadto kapłani, którzy do tej pory odprawiali mszę trydencką, winni zwrócić się do biskupa o zezwolenie na kontynuację tej działalności. Ci zaś kapłani, którzy chcieliby dopiero zacząć ją sprawować, nie tylko muszą wnioskować o zgodę biskupa na odprawianie mszy trydenckiej, ale biskup przed podjęciem decyzji musi ją skonsultować ze Stolicą Apostolską.
qas: question: Czy obecnie istnieje podział na formy rytu rzymskiego?
answers: text: jedyną formą rytu rzymskiego stała się liturgia odnowiona po Soborze Watykańskim II – nie ma więc już podziału na formę zwyczajną i nadzwyczajną
answer_end: 314
generative_answer: nie

question: Jaki argument przemawiał za ujednoliceniem formy liturgii?
answers: text: równoległe istnienie dwóch form liturgii rzymskiej przyczyniało się do pogłębiania rozłamów pomiędzy wiernymi jednego Kościoła
answer_end: 559
generative_answer: równoległe istnienie dwóch form liturgii rzymskiej przyczyniało się do pogłębiania rozłamów pomiędzy wiernymi jednego Kościoła

question: Co powinni uczynić księża, którzy dotychczas odprawiali msze trydenckie?
answers: text: zwrócić się do biskupa o zezwolenie na kontynuację tej działalności
answer_end: 1156
generative_answer: zwrócić się do biskupa o zezwolenie na kontynuację tej działalności

question: Który papież bezwzględnie zakazał odprawiania mszy trydenckich?
plausible_answers: text: papież Franciszek
answer_end: 31
generative_answer: papież Franciszek

question: Z jakim podmiotem konsultuje się biskup w sprawie o udzielenie zgody na odprawianie mszy trydenckich?
answers: text: ze Stolicą Apostolską
answer_end: 1373
generative_answer: ze Stolicą Apostolską

context: Jan Paweł II w swoim motu proprio Ecclesia Dei z 1988 roku polecił biskupom ułatwiać wiernym przywiązanym do rytu trydenckiego pielęgnowanie tej tradycji liturgicznej. Także i w tym celu została powołana specjalna Papieska Komisja Ecclesia Dei, roztaczająca opiekę nad klerem i wiernymi przywiązanymi do formy trydenckiej oraz zajmująca się dialogiem z Bractwem św. Piusa X, mającym nieuregulowany status kanoniczny. 7 lipca 2007 papież Benedykt XVI w motu proprio Summorum Pontificum zezwolił na odprawianie mszy trydenckiej każdemu kapłanowi bez konieczności zgody biskupa od 14 września 2007 roku.
qas: question: Jaki papież stworzył motto proprio Ecclesia Dei?
answers: text: Jan Paweł II
answer_end: 12
generative_answer: Jan Paweł II

question: Jaką specjalną komisję założył Jan Paweł II w 1988 roku?
answers: text: Papieska Komisja Ecclesia Dei
answer_end: 243
generative_answer: Papieska Komisja Ecclesia Dei

question: Na co zezwolił papież Benedykt XVI?
answers: text: na odprawianie mszy trydenckiej każdemu kapłanowi bez konieczności zgody biskupa
answer_end: 574
generative_answer: na odprawianie mszy trydenckiej każdemu kapłanowi bez konieczności zgody biskupa

question: Od kiedy kapłani mogą odprawiać msze trydenckie bez zgody biskupa?
answers: text: od 14 września 2007 roku
answer_end: 599
generative_answer: od 14 września 2007 roku