Saladyn

Saladyn, fr. Saladin, od arab. صلاح الدين (pełne imię: al-Malik an-Nasir Salah ad-Dunja wa-ad-Din Abu al-Muzaffar Jusuf ibn Ajjub ibn Szazi al-Kurdi), ur. 1138 w Tikricie, zm. 4 marca 1193 w Damaszku – sułtan, założyciel dynastii Ajjubidów, panujący w latach 1174–1193.
Był synem Ajjuba ibn Szaziego, Kurda służącego wraz ze swoim bratem Szirkuhem najpierw Seldżukom, a następnie Zengidom. Wziął udział w wyprawach swojego wuja do Egiptu i po jego śmierci w 1169 przejął po nim urząd wezyra u ostatniego Fatymidy Al-Adida, zaś po jego obaleniu został namiestnikiem Nur ad-Dina w tym kraju. Po śmierci władcy w 1174, Saladyn wykorzystał Egipt jako bazę do opanowania lub podporządkowania sobie w ciągu następnych dwunastu lat posiadłości Zengidów, a także Artukidów i Begteginidów, tworząc państwo rozciągające się od Egiptu, poprzez Lewant, aż do Al-Dżaziry.
W 1187 zadał druzgocącą klęskę wojskom Królestwa Jerozolimskiego w bitwie pod Hittinem, po czym opanował niemal wszystkie ziemie krzyżowców, włącznie z Jerozolimą. W odpowiedzi na utratę Ziemi Świętej w Europie zwołano III krucjatę, która w latach 1189–1192 odbiła z rąk Saladyna Akkę, Jafę i Askalon, jednak okazała się niezdolna do opanowania Jerozolimy. Rozejm zawarty we wrześniu 1192 potwierdzał większość zdobyczy Saladyna, oddając krzyżowcom jedynie wybrzeże Palestyny aż po Jafę.
Został pochowany w Meczecie Umajjadów w Damaszku. Po swojej śmierci stał się przedmiotem licznych dzieł o charakterze zarówno historiograficznym, jak i literackim, które zazwyczaj przedstawiały jego uszlachetniony i uromantyczniony wizerunek. W europejskiej literaturze stał się typem "szlachetnego muzułmanina". Jego osoba jest wykorzystywana w dzisiejszym świecie islamu jako przykład walki o muzułmańską Palestynę.

context: Po śmierci Szirkuha o urząd wezyra rywalizowało kilku wyższych dowódców sił ekspedycyjnych, Saladyn wykazał się jednak nieprzeciętnymi zdolnościami politycznymi i opierając się m.in. na kurdyjskiej gwardii Szirkuha, Al-Asadijja, zdobył nominację dla siebie. Później Saladyn miał sformować własną gwardię, As-Salahijja – oba te oddziały miały odegrać ogromną rolę w późniejszej historii dynastii Ajjubidów. Pierwszym zadaniem jakie stanęło przed nowym wezyrem było pokonanie buntujących się wojsk fatymidzkich, w szczególności zaś czarnych Sudańczyków. Rewoltę tych ostatnich krwawo stłumił brat Saladyna Turan Szah. W roku 1171 Saladyn ostatecznie pozbawił rządów Al-Adida, kończąc panowanie Fatymidów w Egipcie i przywracając kraj na łono sunnizmu. Formalnie Saladyn był odtąd jedynie namiestnikiem Nur ad-Dina w Egipcie, w rzeczywistości jednak jego potęga co najmniej dorównywała sile jego pana. Bojąc się utraty władzy w Egipcie Saladyn starał się zdobyć ziemie poza strefą wpływów Zengidów, wysyłając Turan Szaha z ekspedycjami do Nubii w roku 1173 i Jemenu w roku 1174. Ta ostatnia wyprawa dała początek rządom Ajjubidów nad tym krajem, które trwały aż do roku 1232. W międzyczasie narastało napięcie pomiędzy Nur ad-Dinem a formalnie mu podległym Saladynem, do otwartego konfliktu pomiędzy nimi jednak nie doszło, ponieważ Zengida zmarł w roku 1174 pozostawiając po sobie jako następcę małoletniego syna As-Saliha Isma'ila (1174–1181).
qas: question: Czy, kiedy umarł Szirkuh, istniał tylko jeden kandydat ubiegający się o urząd wezyra?
answers: text: Po śmierci Szirkuha o urząd wezyra rywalizowało kilku wyższych dowódców sił ekspedycyjnych
answer_end: 90
generative_answer: nie

question: Jak nazywała się jednostka wojskowa, która pomogła Saladynowi uzyskać nominację?
answers: text: Al-Asadijja
answer_end: 227
generative_answer: Al-Asadijja

question: Jakie było pierwsze wyzwanie, z którym musiał się zmierzyć jako wezyr?
answers: text: pokonanie buntujących się wojsk fatymidzkich
answer_end: 508
generative_answer: pokonanie buntujących się wojsk fatymidzkich

question: Bunt jakiej ludności został brutalnie stłumiony przez jego brata?
answers: text: czarnych Sudańczyków
answer_end: 550
generative_answer: czarnych Sudańczyków

question: Jak nazywał się syn Saladyna?
plausible_answers: text: As-Saliha Isma'ila
answer_end: 1429
generative_answer: As-Salih Isma'il