Kolos (obraz Francisca Goi)

Kolos znany też jako Olbrzym lub Panika (hiszp. El coloso) – obraz olejny autorstwa hiszpańskiego malarza Francisca Goi powstały około 1808–1812 lub 1818–1825.
Interpretacja tego enigmatycznego dzieła, które przedstawia siejącego panikę olbrzyma, stała się wyzwaniem dla krytyków sztuki. Analizowano je biorąc pod uwagę tło historyczne, źródła literackie epoki oraz zainteresowanie Goi postacią olbrzyma. Zupełnie odmienne, a często nawet przeciwstawne interpretacje tego dzieła wydają się równie trafne. W większości interpretacji proponowanych dla tego obrazu, zwłaszcza dla samej postaci olbrzyma, dominuje idea, że jest on alegorią okropności wojny; wizją terroru i chaosu, które niesie ze sobą konflikt zbrojny. Obraz stał się emblematycznym dziełem hiszpańskiej wojny niepodległościowej i prawdopodobnie powstał w okresie jej trwania.
Od 1931 obraz znajduje się w zbiorach Muzeum Prado. Od 2008 roku autorstwo Goi było otwarcie kwestionowane przez niektórych historyków sztuki związanych z Muzeum Prado. Wywołana przez madryckie muzeum debata o międzynarodowym zasięgu podzieliła znawców w temacie Goi i wywołała antagonistyczne reakcje. Prado skatalogowało obraz jako dzieło naśladowcy malarza, jednak w 2021 przywróciło atrybucję Goi.

context: Jesusa Vega, historyczka sztuki z Uniwersytetu Complutense w Madrycie opublikowała artykuł zatytułowany El Coloso es de Francisco de Goya (Kolos jest Francisca Goi), w którym wyraziła obawę, że negując autorstwo Goi, Prado odbiera artyście prawo do tworzenia nowych technik malarskich, zmiany stylu i realizowania nowych tematów. Uważa, że tematyka, kompozycja i klimat Kolosa komponują się z innymi dziełami Goi z okresu hiszpańskiej wojny niepodległościowej i przywodzą na myśl późniejszy cykl czarnych obrazów. Przypomina również, że przeprowadzone badania pigmentów i płótna obrazu wskazują na okres twórczości Goi.
qas: question: Jakie stanowisko zajmuje Vega?
answers: text: historyczka sztuki z Uniwersytetu Complutense w Madrycie
answer_end: 69
generative_answer: Historyczki sztuki na Uniwersytecie Complutense w Madrycie

question: Jaki tytuł nosił artykuł Vegi dotyczący biografii malarza?
plausible_answers: text: El Coloso es de Francisco de Goya (Kolos jest Francisca Goi)
answer_end: 164
generative_answer: El Coloso es de Francisco de Goya (Kolos jest Francisca Goi)

question: Jakim badaniom został poddany "Kolos", by ustalić personalia jego autora?
answers: text: pigmentów i płótna obrazu
answer_end: 585
generative_answer: pigmentów i płótna obrazu

question: Czy, zdaniem Vegi, "Kolos" wpisuje się w styl, w którym tworzył Goia?
answers: text: Uważa, że tematyka, kompozycja i klimat Kolosa komponują się z innymi dziełami Goi z okresu hiszpańskiej wojny niepodległościowej i przywodzą na myśl późniejszy cykl czarnych obrazów
answer_end: 512
generative_answer: tak

question: Co, zdaniem autorki, Prado odbiera Goi?
answers: text: prawo do tworzenia nowych technik malarskich, zmiany stylu i realizowania nowych tematów
answer_end: 328
generative_answer: prawo do tworzenia nowych technik malarskich, zmiany stylu i realizowania nowych tematów

context: W styczniu 2009 Prado wydało orzeczenie, w którym stwierdzono, że Kolos jest dziełem jednego z uczniów lub naśladowców Goi, możliwe, że był to Asensio Julià, jednak nie ma na to wystarczających dowodów. Przeciwnicy tego oświadczenia (m.in. historyk sztuki José Manuel Pita Andrade) zaapelowali, aby obraz dalej był wystawiany i aby znajdował się w salach poświęconych Goi. W marcu 2009, Glendinning i Vega opublikowali wspólny artykuł zatytułowany ¿Un fracasado intento de descatalogar El coloso por el Museo del Prado? (Nieudana próba wykluczenia Kolosa przez Muzeum Prado?), w którym dobitnie krytykują metodologię i argumenty Manueli Meny oraz postawę muzeum. W lipcu 2009 liczne uniwersytety hiszpańskie i eksperci w temacie Goi wystosowali manifest popierający opinie Nigela Glendinninga oraz autorstwo Goi.
qas: question: Kim jest José Manuel Pita Andrade?
answers: text: historyk
answer_end: 248
generative_answer: Historykiem sztuki

question: Czy Asensio Julià był uczniem czy naśladowcą Goi?
plausible_answers: text: uczniów lub naśladowców
answer_end: 118
generative_answer: uczniów lub naśladowców

question: Kto poparł opinię Nigela Glendinninga w sprawie Kolosa?
answers: text: uniwersytety hiszpańskie i eksperci
answer_end: 718
generative_answer: Hiszpańskie uniwersytety i eksperci

question: W jakim muzeum znajduje się obraz Kolos?
answers: text: Prado
answer_end: 21
generative_answer: Prado

question: Kto sformułował orzeczenie muzeum Prado, podważające autorstwo Goi, dotyczące obrazu Kolos?
plausible_answers: text: Manueli Meny
answer_end: 641
generative_answer: Manueli Meny