Piąta kolumna

Piąta kolumna – określenie stosowane w opracowaniach historycznych i publicystyce, a także w propagandzie politycznej w odniesieniu do grup obywateli będących bądź uznawanych za wrogów wewnętrznych, dywersantów, sabotażystów, szpiegów.

context: Według najbardziej rozpowszechnionej teorii miał go użyć po raz pierwszy jeden z przywódców rebeliantów generał Mola. W przemówieniu radiowym miał stwierdzić, że gdy 4 kolumny wojsk Nacjonalistów posuwają się na Madryt, to piąta kolumna czeka w mieście na sygnał do powstania. Wersję taką ogłosiła 3 października 1936 roku w komunistycznym dzienniku Mundo Obrero partyjna propagandzistka, Dolores Ibarruri. Wtedy też określenie „piąta kolumna” pojawiło się publicznie po raz pierwszy. Natychmiast podjęła je cała prasa republikańska, a za nią również media zagraniczne. Domniemane przemówienie Moli nigdy nie zostało zidentyfikowane przez historyków.
qas: question: Kiedy określenie zadebiutowało w przestrzeni publicznej?
answers: text: 3 października 1936
answer_end: 317
generative_answer: 3 października 1936

question: W jakiej gazecie określenie zadebiutowało w przekazie masowym?
answers: text: Mundo Obrero
answer_end: 362
generative_answer: Mundo Obrero

question: Kim była Ibarruri?
answers: text: partyjna propagandzistka
answer_end: 387
generative_answer: partyjną propagandzistką

question: Kto miał użyć określenia jako pierwszy zgodnie z najpopularniejszą tezą?
answers: text: generał Mola
answer_end: 116
generative_answer: generał Mola

question: Gdzie Mola miał użyć określenia pierwszy raz?
answers: text: W przemówieniu radiowym
answer_end: 141
generative_answer: W przemówieniu radiowym

context: Z członków nazistowskich organizacji mniejszości niemieckiej rekrutowały się bojówki Selbstschutzu prowadzące akcje sabotażowe na ziemiach polskich przed 1 września. Wraz z agresją III Rzeszy na Polskę 1 września 1939, jednostki „Selbstschutzu” rozpoczęły działania zbrojne przeciwko ludności polskiej i polskim siłom zbrojnym, jednocześnie podejmując działania sabotażowe, mające na celu wspomożenie niemieckiej inwazji. W czasie kampanii wrześniowej, 3 września oddziały niemieckiej piątej kolumny, zorganizowane w formacje Selbstschutz, Hauptamt Volksdeutsche Mittelstelle i Hitlerjugend, dokonały akcji dywersyjnej w Bydgoszczy, w wyniku której zginęła polska ludność cywilna i 240 żołnierzy Wojska Polskiego z przegrupowującej się Armii „Pomorze”.
qas: question: Skąd pochodzili rekruci Selbstschutzu?
answers: text: Z członków nazistowskich organizacji mniejszości niemieckiej
answer_end: 60
generative_answer: Z członków nazistowskich organizacji mniejszości niemieckiej

question: Co było celem Selbstschutzu na ziemiach polskich przed II wojną światową?
answers: text: akcje sabotażowe
answer_end: 126
generative_answer: akcje sabotażowe

question: Ile ludności cywilnej zmarło w wyniku akcji Selbstschutzu w Bydgoszczy?
plausible_answers: text: 240
answer_end: 685
generative_answer: 240

question: Jaka armia była celem ataku Selbstschutzu w Bydgoszczy?
answers: text: Pomorze
answer_end: 750
generative_answer: Pomorze

question: Czy 3 września Selbstschutz samodzielnie zorganizował akcję dywersyjną?
answers: text: Selbstschutz, Hauptamt Volksdeutsche Mittelstelle i Hitlerjugend
answer_end: 590
generative_answer: nie