Kumak górski

Kumak górski (Bombina variegata) – gatunek płaza bezogonowego z rodziny kumakowatych (dawniej zaliczany do ropuszkowatych), blisko spokrewniony z kumakiem nizinnym. Cechuje się brązową grzbietową stroną ciała i kontrastującą z nią stroną brzuszną, pokrytą ostrzegawczym deseniem żółci i czerni. Występuje w Europie. Zasiedla różnorodne środowiska. Rozmnaża się w małych, często istniejących krótkotrwale zbiornikach wodnych, niekiedy zanieczyszczonych.

context: Próby wyjaśnienia zasięgów występowania europejskich kumaków pociągnęły za sobą powstanie kilku hipotez. Jedna z nich uznaje, że kumak nizinny i kumak górski powstały na skutek zmian klimatu związanych z jednym z plejstoceńskich zlodowaceń. Przeczy temu zapis kopalny, rozróżniający odrębne linie tych kumaków już od pliocenu. Zlodowacenia plejstoceńskie kumak górski prawdopodobnie przetrwał na Bałkanach i Półwyspie Apenińskim i wtedy powstały główne linie mtDNA, różniące się między sobą w 4,7–5,2%. Inne obszary Europy opanowały w czasie interglacjałów. Na Węgry zwierzę dostało się znad zachodniego Dunaju (Kraj Zadunajski). Populacje północne mogły przemierzyć dwie alternatywne drogi: przedostać się przez Karpaty lub drogą zachodnią znad Dunaju. Obecnie wyróżnia się dwie główne linie gatunku: alpejską (zachodnią) i karpacką (wschodnią), do której zaliczają się też osobniki z północnego wschodu Węgier. Wydaje się, że klad karpacki wykazuje większą stabilność, być może przetrwał on też zlodowacenie w jakichś ostojach na terenie Europy Środkowej. Duże zróżnicowanie genetyczne wskazuje też na rozdrobnienie jego populacji już przed przybyciem na te tereny kumaka nizinnego. Natomiast w zachodniej części Węgier doszło do hybrydyzacji i zastąpienia kumaka górskiego nizinnym.
qas: question: Jakie wyróżniamy linie gatunku kumaka górskiego?
answers: text: alpejską (zachodnią) i karpacką (wschodnią)
answer_end: 845
generative_answer: alpejską (zachodnią) i karpacką (wschodnią)

question: Na co wskazuje zróżnicowanie genetyczne kumaka górskiego?
answers: text: na rozdrobnienie jego populacji już przed przybyciem na te tereny kumaka nizinnego
answer_end: 1183
generative_answer: na rozdrobnienie jego populacji już przed przybyciem na te tereny kumaka nizinnego

question: Skąd kumak górski dostał się na Węgry?
answers: text: znad zachodniego Dunaju
answer_end: 610
generative_answer: znad zachodniego Dunaju

question: Gdzie prawdopodobnie przebywał kumak górski podczas zlodowacenia plejstoceńskiego?
answers: text: na Bałkanach i Półwyspie Apenińskim
answer_end: 428
generative_answer: na Bałkanach i Półwyspie Apenińskim

question: W jakim zakresie procentowym kumak górki, przebywający na Węgrzech, różni się od kumaka nizinnego zamieszkującego Karpaty? 
plausible_answers: text: 4,7–5,2
answer_end: 500
generative_answer: 4,7–5,2

context: Kumak górski rozmnaża się w środowisku wodnym. Wykorzystuje do tego celu nawet najmniejsze zbiorniki wodne, często nietrwałe. Ważne, by były ciepłe i płytkie, niezacienione, zwłaszcza leżące w lesie lub jego pobliżu. Mogą to być sadzawki o wspomnianych cechach, ale korzysta także z zalanych wodą dawnych wyrobisk żwiru, większych kałuży, a nawet gromadzących wodę kolein. Różni się tym od kumaka nizinnego, preferującego większe, bardziej trwałe zbiorniki. Ważną cechą jest brak innych płazów, a właściwie ich larw. Szczególnie unika żaby trawnej i żaby dalmatyńskiej. Larwy te mogłyby stanowić zagrożenie jako drapieżniki. Udowodniono choćby żywienie się kijanek żaby dalmatyńskiej jajami kumaka górskiego. W takich warunkach znacznie zwiększa się umieralność larw B. variegata. Również obecność kijanek własnego gatunku czyni zbiornik mniej atrakcyjnym.
qas: question: Czy Kumak górski rozmnaża się wyłącznie w dużych zbiornikach wodnych?
answers: text: Wykorzystuje do tego celu nawet najmniejsze zbiorniki wodne, często nietrwałe
answer_end: 124
generative_answer: nie

question: Larw jakich płazów unika najbardziej?
answers: text: żaby trawnej i żaby dalmatyńskiej
answer_end: 568
generative_answer: żaby trawnej i żaby dalmatyńskiej

question: Dlaczego kumak górski unika larw żaby trawnej i dalmatyńskiej?
answers: text: Larwy te mogłyby stanowić zagrożenie jako drapieżniki
answer_end: 623
generative_answer: Larwy te mogłyby stanowić zagrożenie jako drapieżniki

question: Czy kumak górski preferuje zbiorniki wodne, w których nie znajdują się już inne kijanki tego gatunku?
answers: text: Również obecność kijanek własnego gatunku czyni zbiornik mniej atrakcyjnym
answer_end: 855
generative_answer: tak

question: Zostało udowodnione, że kijanki jakiego gatunku płaza żywią się jajami kumaka nizinnego?
plausible_answers: text: żaby dalmatyńskiej
answer_end: 683
generative_answer: żaby dalmatyńskiej