Achelozaur

Achelozaur (Achelousaurus) – rodzaj wymarłego dinozaura rogatego z rodziny ceratopsów. Żył w epoce kredy późnej, około 74,2 miliona lat temu, na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej. Achelousaurus znany jest z formacji Two Medicine. Żył na kontynencie wyspowym Laramidii. Pierwsze skamieniałości zebrał w Montanie w 1987 zespół prowadzony przez Jacka Hornera, więcej znalezisk odkryto w 1989. W 1994 Scott Sampson opisał gatunek Achelousaurus horneri, tworząc nazwę rodzajową oznaczającą jaszczura Acheloosa, odnosząc się do postaci z mitologii greckiej, i epitet gatunkowy upamiętniający Hornera. Rodzaj znany jest z kilku okazów składających się głównie z pozostałości czaszki osobników młodocianych i dorosłych.
Średniej wielkości przedstawiciel Centrosaurinae mierzył około 6 m długości i ważył około 3 ton. Jak inne ceratopsy, poruszał się na czterech kończynach, miał krótki ogon i dużą głowę zaopatrzoną w zakrzywiony dziób. Szyję osłaniała kryza wyrastająca z tyłu czaszki, dźwigająca parę długich kolców, zakrzywiających się na zewnątrz. Dorosły osobnik miał nierówne, zaokrąglone guzowatości nad oczami i nad pyskiem, gdzie inne ceratopsy często nosiły rogi. Kości te pokrywała za życia gruba warstwa keratyny, jednak jej kształt pozostaje niepewny. Wedle niektórych badaczy guzowatości służyły do walki, kiedy to zwierzęta przepychały się głowami, lub do pokazów.
Wśród ceratopsów Achelousaurus zalicza się do kladu Pachyrostra (grubopyskich). Zasugerowano, że był bezpośrednim potomkiem podobnego rodzaju einiozaur (posiadającego kolce, ale nie guzowatości) i zarazem bezpośrednim przodkiem pachyrinozaura (o większych jeszcze guzowatościach). Pierwsze dwa z tych rodzajów byłyby czymś w rodzaju form przejściowych, ewoluujących przez anagenezę ze styrakozaura. Hipotezę tę poddano debacie, późniejsze odkrycia pokazały bliskie pokrewieństwo achelozaura i pachyrinozaura w obrębie Pachyrhinosaurini. Jako ceratops Achelousaurus był roślinożercą. Wydaje się, że cechował się wysokim tempem metabolizmu, ustępował jednak w tym względzie współczesnym ssakom i ptakom.

context: Poza skamieniałościami jednoznacznie przypisanymi achelozaurowi istnieje pewien dodatkowy materiał, który nie został dotąd jednoznacznie zidentyfikowany. Centrozauryn z masami kostnymi z formacji Dinosaur Park (okaz TMP 2002.76.1) znaleziony w 1996 rozważany był jako przedstawiciel nowego taksonu w 2006, ale może też należeć do achelozaura lub pachyrinozaura. Brakuje w nim kości ciemieniowych, istotnych w diagnostyce centrozaurynów, wobec czego nie można z całą pewnością przypisać go do konkretnego rodzaju. W 2006 zaproponowano, że chodzi o Monoclonius lowei, niepewny gatunek oparty o czaszkę (okaz CMN 8790) z formacji Dinosaur Park, mógłby być też prawie dorosłym osobnikiem styrakozaura, achelozaura lub einiozaura, którym jest mniej więcej współczesny. Co więcej, pewne nieokreślone okazy z formacji Two Medicine, jak fragmentaryczna czaszka MOR 464 czy pysk MOR 449, mogą należeć do Achelousaurus lub dwóch żyjących w podobnym czasie ceratopsydów Einiosaurus lub Rubeosaurus.
qas: question: Czy zidentyfikowano dotychczas cały materiał skamieniałości odnalezionych i przypisywanych wstępnie achelozaurowi?
plausible_answers: text: Poza skamieniałościami jednoznacznie przypisanymi achelozaurowi istnieje pewien dodatkowy materiał, który nie został dotąd jednoznacznie zidentyfikowany
answer_end: 152
generative_answer: Poza skamieniałościami jednoznacznie przypisanymi achelozaurowi istnieje pewien dodatkowy materiał, który nie został dotąd jednoznacznie zidentyfikowany

question: W którym roku odnaleziono Centrozauryn z masami kostnymi z formacji Dinosaur Park?
answers: text: 1996
answer_end: 248
generative_answer: 1996

question: W którym roku zastanawiano się, czy Centrozauryn nie powinien zostać włączony do nowego taksonu?
answers: text: 2006
answer_end: 304
generative_answer: 2006

question: Do jakich dwóch istniejących taksonów również proponowano zakwalifikować Centrozauryna?
answers: text: achelozaura lub pachyrinozaura
answer_end: 360
generative_answer: achelozaura lub pachyrinozaura

question: Jakiego elementu skamieniałości, bardzo istotnego do kwalifikacji taksonowej, brakuje w przypadku Centrozauryna?
answers: text: kości ciemieniowych
answer_end: 395
generative_answer: kości ciemieniowych