Thomas Edward Lawrence

Thomas Edward Lawrence (ur. 16 sierpnia 1888 w Tremadog w Walii, zm. 19 maja 1935 w Bovington Camp w Anglii) – brytyjski archeolog, podróżnik, wojskowy, pisarz i dyplomata.
Był nieślubnym synem anglo-irlandzkiego szlachcica Thomasa Chapmana. Po ukończeniu studiów na Uniwersytecie Oksfordzkim prowadził prace wykopaliskowe w Karkemiszu przerwane przez wybuch I wojny światowej. W jej trakcie służył jako oficer armii brytyjskiej na Bliskim Wschodzie, istotnie przyczyniając się do zwycięstwa arabskiej rewolty skierowanej przeciwko Imperium Osmańskiemu. W roli doradcy wojskowego przy sztabie księcia Fajsala wziął udział w kluczowych dla powstania starciach: zdobyciu Akaby i bitwie pod Megiddo, znacząco wpływając na ich przebieg. Jego powodzenia oraz sława, jaką cieszył się wśród miejscowej ludności zyskały mu przydomek Lawrence’a z Arabii.
Bezpośrednio po zakończeniu walk zajął się polityką bliskowschodnią. Sprzeciwiając się kolonialnym ambicjom europejskich mocarstw w świecie arabskim, przyczynił się do powstania częściowo niepodległych państw, Iraku i Transjordanii (od 1949 r. – Jordania). Późniejsza służba w Royal Air Force w stopniu szeregowego nie przeszkodziła mu w utrzymywaniu bliskich znajomości z wieloma członkami ówczesnej brytyjskiej elity intelektualnej i politycznej. Spisał także swoje wspomnienia, których część (pod tytułem Siedem filarów mądrości) zyskała uznanie czytelników i krytyki. Był tłumaczem zagranicznej literatury na język angielski. W wieku 46 lat zginął w wypadku motocyklowym. Jego życie stało się kanwą dla wielu powieści, sztuk teatralnych i filmów, z których najbardziej znanym jest Lawrence z Arabii w reżyserii Davida Leana z Peterem O'Toolem w roli głównej.

context: Pod koniec listopada, podczas przeprowadzania rekonesansu w Dara, Lawrence został schwytany przez tureckich żołnierzy. Podał się za Czerkiesa i został odprowadzony do lokalnego osmańskiego beja. Ten, zaintrygowany niepospolitą karnacją Anglika, usiłował go zgwałcić. Gdy Lawrence stawił opór, został przez gwardzistów skrępowany, poddany torturom i wykorzystany seksualnie. Nie rozpoznano go jednak i po skatowaniu nie strzeżono uważnie. Dzięki temu następnego dnia zdołał się wymknąć i zbiec z miasta. Incydent w Dara (w opinii samego Lawrence’a) miał znaczący wpływ na jego psychikę i późniejsze zachowania. 11 grudnia Lawrence w roli oficera sztabu wziął udział w triumfalnym wkroczeniu generała Allenby’ego do zdobytej przez Brytyjczyków Jerozolimy. Został też odznaczony francuskim Krzyżem Wojennym.
qas: question: Jakim francuskim odznaczeniem został uhonorowany?
answers: text: Krzyżem Wojennym
answer_end: 803
generative_answer: Krzyżem Wojennym

question: Co przydarzyło mu się w trakcie rekonesansu w Dara?
answers: text: został schwytany przez tureckich żołnierzy
answer_end: 117
generative_answer: został schwytany przez tureckich żołnierzy

question: Do kogo trafił po pojmaniu go przez Turków?
answers: text: lokalnego osmańskiego beja
answer_end: 193
generative_answer: lokalnego osmańskiego beja

question: Co w jego wyglądzie przykuło uwagę osmańskiego beja, do którego trafił?
answers: text: niepospolitą karnacją
answer_end: 235
generative_answer: niepospolita karnacja

question: Dzięki czemu zdołał uciec od osmańskiego beja?
answers: text: Nie rozpoznano go jednak i po skatowaniu nie strzeżono uważnie
answer_end: 436
generative_answer: nie rozpoznano go i po skatowaniu nie strzeżono uważnie