Vickers VC10

Vickers VC10 – brytyjski wąskokadłubowy samolot pasażerski dalekiego zasięgu produkowany w latach 1962–1970 przez przedsiębiorstwo Vickers-Armstrongs, używany również jako wojskowy samolot transportowy oraz tankowiec powietrzny. Zbudowano 54 samoloty, w tym 40 w wersji cywilnej i 14 w wersji wojskowej, następnie jeszcze 14 przebudowano na powietrzne tankowce. Głównym operatorem cywilnym były brytyjskie linie BOAC, później British Airways. W wersji wojskowej używane tylko przez brytyjskie lotnictwo wojskowe RAF, do 2013 roku. Charakteryzował się umieszczeniem czterech silników odrzutowych w parach po obu stronach tylnej części kadłuba.

context: Pierwotne zamówienie opiewało na 35 samolotów dla BOAC, z opcją na dalsze 20, lecz w maju 1961 roku zredukowano je do 15 samolotów oraz 30 nowszego modelu Super VC10, a w grudniu tego roku liczbę VC10 jeszcze ograniczono do 12. Pierwszy samolot seryjny (rejestracja G-ARVA) oblatano niedługo po prototypie, 8 listopada 1962 roku. Samoloty produkowane były w zakładach BAC (dawniej Vickersa) w Weybridge, usterzenie dostarczały francuskie zakłady Sud Aviation. Pierwsze cztery samoloty seryjne używane były wraz z prototypem do programu prób w locie i samolot uzyskał certyfikat typu 23 kwietnia 1964 roku. Pojemność samolotu wynosiła 135 pasażerów, maksymalnie do 150 w klasie turystycznej. Wyprodukowano w konsekwencji tylko 12 samolotów seryjnych dla BOAC o oznaczeniu fabrycznym Type 1101. Dla odróżnienia od modelu Super VC10 określane one także były jako Standard VC10. Z powodu opracowania konstrukcji pod kątem specyficznych potrzeb BOAC samolot nie odniósł jednak sukcesu komercyjnego. Był on projektowany dla operowania ze stosunkowo krótkich pasów startowych, lecz rozbudowa głównych portów lotniczych pod kątem nowych szeroko rozpowszechnionych amerykańskich odrzutowców pasażerskich (Boeing 707 i DC-8) spowodowała, że utracił swoją przewagę na tym polu. Jego zaletą było dobre przystosowanie do operowania z gorących i wysoko położonych lotnisk, jak np. w państwach afrykańskich. Własności lotne były bardzo dobre i chwalone przez pilotów. VC10 (zwłaszcza w wersji Super) był przy tym najszybszym z poddźwiękowych samolotów pasażerskich świata. Był to też najcięższy samolot produkowany do tamtej pory seryjnie w Europie zachodniej. Jego koszty eksploatacji jednak były nieco wyższe od amerykańskiej konkurencji.
qas: question: Ile maszyn było zamówionych na samym początku?
answers: text: 35
answer_end: 35
generative_answer: 35

question: Jaką rejestrację przypisano pierwszemu samolotowi w historii?
plausible_answers: text: G-ARVA
answer_end: 272
generative_answer: G-ARVA

question: Jaką nazwę nosiły zakłady przed nadaniem im miana BAC?
answers: text: Vickersa
answer_end: 389
generative_answer: Vickers

question: Ilu członków załogi maksymalnie mieściło się na pokładzie maszyny?
plausible_answers: text: 150
answer_end: 667
generative_answer: 150

question: Kiedy maszyna zdobyła certyfikat typu?
answers: text: 23 kwietnia 1964
answer_end: 599
generative_answer: 23 kwietnia 1964

context: W wersji Super VC10 zbudowano ostatecznie jedynie 22 samoloty, w tym 17 modelu Type 1151 dla BOAC. Po zmianie zarządu BOAC w 1964 roku nowy prezes Giles Guthrie zamierzał z powodów ekonomicznych anulować w ogóle zamówienie na Super VC10, gdyż oceniał, że linia będzie potrzebować tylko siedmiu samolotów, zamiast których zamierzał kupić Boeingi, żeby nie wprowadzać małej liczby maszyn nowego typu. Pod naciskiem rządu utrzymano jednak zamówienie na 17 sztuk, rezygnując z pozostałych za zapłatą kar umownych. Pięć samolotów pasażersko-towarowych Type 1154 zostało zakupionych jeszcze tylko przez East African Airways, w tym ostatni zbudowany VC10, dostarczony w 1970 roku.
qas: question: Ile samolotów Super VC10 wyprodukowano?
answers: text: 22
answer_end: 52
generative_answer: 22

question: Kto zamawiał samoloty Type 1151?
answers: text: BOAC
answer_end: 97
generative_answer: BOAC

question: Dlaczego nowy szef BOAC chciał anulować złożone zamówienie?
answers: text: z powodów ekonomicznych
answer_end: 194
generative_answer: z powodów ekonomicznych

question: Jaka instytucja przekonała Guthrie do utrzymania zamówienia na 17 sztuk maszyn?
answers: text: rządu
answer_end: 418
generative_answer: rządu

question: W którym roku dostarczono do BOAC pierwsze wyprodukowane maszyny?
plausible_answers: text: 1970
answer_end: 667
generative_answer: 1970