Pierwogonki

Pierwogonki, pierwogony (Protura) – podgromada stawonogów z nadgromady sześcionogów i gromady skrytoszczękich, przez niektórych podnoszona do rangi gromady. Dawniej traktowana jako rząd owadów pierwotnie bezskrzydłych. Zwierzęta te mają smukłe, drobne, do 2 mm długie ciała. Są pozbawione oczu i czułków, przy czym funkcję tych ostatnich przejęły przednie odnóża. Jako jedyne sześcionogi przechodzą rozwój z anamorfozą. Bytują w glebie, ściółce i podobnych wilgotnych siedliskach. Występują na całym świecie z wyjątkiem Arktyki i Antarktydy. Odkryto je dopiero na początku XX wieku. Są nadal bardzo słabo poznane. Opisano dotąd ponad 700 gatunków, przy czym może być to zaledwie 10-20% ich światowej fauny.

context: Pierwogonki są kosmopolityczne. Występują we wszystkich środowiskach lądowych z wyjątkiem Arktyki i Antarktydy, a granicę ich zasięgu na północy i południu wyznacza granica drzew. Ich szczegółowe rozmieszczenie jest jednak słabo poznane, a z wielu rejonów świata (w tym także rejonów Europy) brakuje jakichkolwiek danych. Fauna Polski jest pod tym względem stosunkowo dobrze zbadana, a na początku XXI w. należała wręcz do najlepiej poznanych na świecie. Wykazano występowanie tu 69 gatunków z 4 rodzin, przy czym szacuje się, że jest to około 60-70% krajowych gatunków (zobacz: pierwogonki Polski).
qas: question: Na jakich obszarach występuje podgromada?
answers: text: we wszystkich środowiskach lądowych z wyjątkiem Arktyki i Antarktydy
answer_end: 110
generative_answer: we wszystkich środowiskach lądowych z wyjątkiem Arktyki i Antarktydy

question: Co stanowi naturalne ograniczenie występowania podgromady od północnej i południowej strony?
answers: text: granica drzew
answer_end: 178
generative_answer: granica drzew

question: Występowanie ilu gatunków podgromady stwierdzono na terenie Polski?
answers: text: 69
answer_end: 482
generative_answer: 69

question: Występowanie ilu rodzin podgromady stwierdzono na terenie Polski?
answers: text: 4
answer_end: 495
generative_answer: 4

question: Jakie państwo charakteryzuje się najlepiej opisaną fauną w XXI wieku?
plausible_answers: text: Polski
answer_end: 334
generative_answer: Polska

context: Berlese wyróżnił 2 rodziny pierwogonków: Eosentomidae i Acerentomidae. W 1936 Ewing wprowadził rodzinę Protentomidae, a w 1960 Price Hesperentomidae. Tuxen w 1964 podzielił pierwogonki na podrzędy: Eosetomoidea i Acerentomoidea. W 1973 Nosek dla nowo odkrytego rodzaju Sinentomon wprowadził dodatkowo podrząd Sinetomoidea. W 1999 Yin podniosła pierwogonki do rangi gromady podzielonej na 3 rzędy i 6 rodzin. Podział ten zastosował Szeptycki w katalogu „Catalogue of the World Protura” z tą różnicą, że rodzin wyróżnił 7.
qas: question: Jak nazywają się rodziny wyodrębnione przez Berlese'a?
answers: text: Eosentomidae i Acerentomidae
answer_end: 69
generative_answer: Eosentomidae i Acerentomidae

question: Jak nazywa się rodzina pierwogonków wyróżniona przez Ewinga?
answers: text: Protentomidae
answer_end: 116
generative_answer: Protentomidae

question: Jak brzmi nazwisko osoby odpowiedzialnej za wprowadzenie rodziny Hesperentomidae?
answers: text: Price
answer_end: 132
generative_answer: Price

question: Jak nazywa się katalog, w którym Yin opisała podział pierwogonków?
plausible_answers: text: „Catalogue of the World Protura”
answer_end: 484
generative_answer: „Catalogue of the World Protura”

question: Ile rodzin pierwogonków wyróżniła Yin?
answers: text: 6
answer_end: 399
generative_answer: 6