Marceli (Popiel)

Marceli, imię świeckie Marceli (także spotykane wersje: Markian, Markyl) Popiel (ur. 31 grudnia 1821 lub 1825 w Haliczu lub w Medusze, zm. 29 września 1903 w Petersburgu) – biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego pochodzenia ukraińskiego.
Urodził się w rodzinie greckokatolickiej. Ukończył studia w zakresie filozofii i teologii katolickiej i po zawarciu związku małżeńskiego przyjął w 1850 święcenia kapłańskie w obrządku unickim. Przez rok prowadził działalność duszpasterską w parafii w Buczaczu, następnie w latach 1851–1859 był katechetą w gimnazjum w Tarnopolu i do 1866 katechetą w gimnazjach we Lwowie. Opublikował podręczniki liturgiki i teologii moralnej przeznaczone dla alumnów greckokatolickich seminariów duchownych.
Od 1854 działał w ruchu moskalofilskim. Był również jednym z przywódców ruchu obrzędowego w Galicji, w ramach którego domagał się usunięcia z liturgii Kościoła greckokatolickiego wszelkich elementów pochodzenia łacińskiego. Początkowo wysuwał jedynie postulaty puryfikacji obrządku wschodniego w ramach Kościoła katolickiego, z czasem doszedł jednak do przekonania, że zawarcie unii brzeskiej było wydarzeniem negatywnym dla ludności ruskiej, zaś jej rdzennym wyznaniem jest prawosławie. W związku z tym w 1866 wyjechał na znajdującą się pod zaborem rosyjskim ziemię chełmską, gdzie miał popularyzować oczyszczanie obrządku wschodniego z naleciałości łacińskich. W ten sposób władze carskie zamierzały przygotować grunt pod całkowitą kasatę unii w Imperium Rosyjskim.
Ks. Marceli Popiel z przekonaniem realizował oczekiwania carskiej administracji, początkowo jako wykładowca unickiego seminarium duchownego w Chełmie, a od 1871 jako administrator diecezji chełmskiej. W kolejnych okólnikach nakazywał usuwanie z liturgii unickiej poszczególnych elementów nieznanych tradycji Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, współpracował z administracją carską przy zwalczaniu oporu wobec zmian, jaki stawiła część duchowieństwa i wiernych diecezji. W 1874 ogłosił całkowite ujednolicenie liturgii unickiej i prawosławnej, zaś w 1875 był członkiem delegacji duchowieństwa, która „prosiła” cara Aleksandra II o przyłączenie diecezji chełmskiej do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego.
Za swój udział w likwidacji ostatniej unickiej administratury w Imperium Rosyjskim został 8 czerwca 1875 wyświęcony na biskupa pomocniczego eparchii chełmsko-warszawskiej z tytułem biskupa lubelskiego, zachowując osobisty nadzór nad parafiami pounickimi. W 1878, po konflikcie z arcybiskupem chełmskim i warszawskim Leoncjuszem, został przeniesiony na katedrę podolską i bracławską, której ordynariuszem był do 1882. Następnie w latach 1882–1889 był biskupem połockim i witebskim. W 1889 odszedł w stan spoczynku, lecz do śmierci w 1903 pozostawał członkiem Świątobliwego Synodu Rządzącego i brał udział w jego pracach. Zmarł i został pochowany w Petersburgu.

context: Władze rosyjskie, przygotowujące się do ostatecznej likwidacji Kościoła unickiego w imperium, postanowiły powierzyć zarząd diecezji chełmskiej duchownemu o poglądach moskalofilskich, który poparłby plany carskiej administracji. W 1868 ks. Marceli Popiel został przedstawiony papieżowi jako kandydat na biskupa chełmskiego, jednak papież nie wyraził zgody na jego nominację. Biskupem chełmskim został ostatecznie Mychajło Kuzemśkyj. Ks. Popiel od początku działalności nowego ordynariusza pozostawał z nim w konflikcie. Kuzemśkyj ngatywnie odnosił się do działalności przybyłych z Galicji duchownych radykalnie zwalczających w liturgii wszelkie elementy łacińskie. W 1869 między ks. Popielem i biskupem doszło do konfliktu na tle bojkotowania przez tego pierwszego święta Bożego Ciała. Ks. Popiel angażował się ponadto w sprowadzanie na Chełmszczyznę kolejnych galicyjskich moskalofilów. Cieszył się całkowitym zaufaniem władz rosyjskich, których projekty dotyczące przyszłości Chełmszczyzny z oddaniem i zaangażowaniem realizował. Dlatego władze rosyjskie, bezskutecznie, starały się uzyskać dla niego nominację na biskupa pomocniczego diecezji chełmskiej.
qas: question: Komu rząd rosyjski chciał przekazać władzę nad diecezją chełmską?
answers: text: duchownemu o poglądach moskalofilskich
answer_end: 181
generative_answer: duchownemu o poglądach moskalofilskich

question: Dlaczego rząd rosyjski chciał przekazać władzę nad diecezją Popielowi?
answers: text: poparłby plany carskiej administracji
answer_end: 226
generative_answer: gdyż poparłby plany carskiej administracji

question: Kto ostatecznie objął władzę nad diecezją?
answers: text: Mychajło Kuzemśkyj
answer_end: 430
generative_answer: Mychajło Kuzemśkyj

question: Jaki stosunek miał Kuzemśkyj do duchownych redukujących w liturgii występowanie elementów łacińskich?
answers: text: ngatywnie
answer_end: 538
generative_answer: negatywny

question: Czy władze kościoła ostatecznie zaufały Popielowi?
plausible_answers: text: Cieszył się całkowitym zaufaniem władz
answer_end: 925
generative_answer: tak

context: W lutym 1875 ks. Marceli Popiel razem z innymi kapłanami służącymi w unickiej katedrze w Chełmie przesłał do cara Aleksandra II list z prośbą o umożliwienie im konwersji na prawosławie. List ten, zatytułowany „Akt katedralnego duchowieństwa chełmskiego” został przedłożony monarsze 25 marca/6 kwietnia tego samego roku przez delegację, w skład której wszedł także administrator diecezji chełmskiej. Zatwierdzenie aktu, a następnie decyzja Świątobliwego Synodu Rządzącego z 11/23 maja 1875 oznaczało kasatę diecezji chełmskiej i wcielenie jej placówek duszpasterskiej do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego.
W następstwie tej decyzji ks. Popiel dokonał zmiany wyznania razem ze zdecydowaną większością duchownych przybyłych z Galicji.
qas: question: O co prosił, wraz z innymi duchownymi, Aleksandra II w piśmie skierowanym do niego na początku 1875 roku?
answers: text: umożliwienie im konwersji na prawosławie
answer_end: 184
generative_answer: umożliwienie im konwersji na prawosławie

question: Jak nazywał się list wysłany Aleksandrowi II przez kapłanów służących w unickiej katedrze w Chełmie w lutym 1875 roku?
answers: text: „Akt katedralnego duchowieństwa chełmskiego”
answer_end: 253
generative_answer: „Akt katedralnego duchowieństwa chełmskiego”

question: Z czym wiązało się zatwierdzenie „Aktu katedralnego duchowieństwa chełmskiego” przez Aleksandra II?
answers: text: kasatę diecezji chełmskiej i wcielenie jej placówek duszpasterskiej do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego
answer_end: 604
generative_answer: kasatą diecezji chełmskiej i wcieleniem jej placówek duszpasterskiej do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego

question: Czy Marceli Popiel był prawosławnym duchownym od początku swojej posługi?
answers: text: W lutym 1875 ks. Marceli Popiel razem z innymi kapłanami służącymi w unickiej katedrze w Chełmie przesłał do cara Aleksandra II list z prośbą o umożliwienie im konwersji na prawosławie
answer_end: 184
generative_answer: nie

question: Co zrobił Marceli Popiel po odmownej decyzji Aleksandra II?
plausible_answers: text: dokonał zmiany wyznania razem ze zdecydowaną większością duchownych przybyłych z Galicji
answer_end: 731
generative_answer: dokonał zmiany wyznania razem ze zdecydowaną większością duchownych przybyłych z Galicji