Etna

Etna (łac. Aetna; scn. Mungibeddu, Muntagna lub Mongibello) – czynny stratowulkan we Włoszech, na wschodnim wybrzeżu Sycylii. Najwyższy i największy w Europie stożek wulkaniczny.
Etna zajmuje powierzchnię co najmniej 1250 km². Wulkan zaczął powstawać ok. 500 tys. lat temu. Pierwsze wzmianki o erupcjach pochodzą z ok. 1500 roku p.n.e. Szacuje się, że od tamtego czasu było ponad 200 wybuchów. Aktualna wysokość to ok. 3357 m n.p.m. (aktywność wulkanu powoduje zmiany wysokości ).
Od 1987 roku część obszarów Etny chroniona jest poprzez Park Regionalny Etna. W 2013 roku wulkan został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

context: Aktywność wulkaniczna Etny jest jedną z najlepiej udokumentowanych na świecie. Pierwsze wzmianki o erupcjach pochodzą z około 1500 roku p.n.e.; szacuje się, że od tamtego czasu miało miejsce ponad 200 wybuchów. W latach od 1500 p.n.e. do 1699 n.e – 71 erupcji, z czego 14 przed narodzeniem Chrystusa. Za najpotężniejszą uważa się erupcję trwającą od 11 marca do 11 lipca 1669 roku, w trakcie której wulkan wyrzucił ogromne ilości lawy (pokryła ona powierzchnię około 37 km²) i materiału piroklastycznego. Lawa pokonała ok. 16 km, niszcząc po drodze kilka wsi. Ostatecznie dotarła do morza oraz Katanii, częściowo ją niszcząc. Podczas tej erupcji próbowano zmienić bieg płynącej lawy poprzez wykopanie rowu; była to pierwsza taka próba na świecie.
qas: question: Informacje o aktywności jakiego wulkanu uznaje się za najlepiej zachowane na całym świecie?
plausible_answers: text: Etny
answer_end: 26
generative_answer: Etny

question: Kiedy pojawiły się pierwsze informacje na temat aktywności Etny?
answers: text: około 1500 roku p.n.e.
answer_end: 142
generative_answer: około 1500 roku p.n.e.

question: Około ile erupcji Etny zliczono od 1500 roku p.n.e.?
answers: text: ponad 200
answer_end: 200
generative_answer: ponad 200

question: Ile razy Etna wybuchła w okresie p.n.e.?
answers: text: 14
answer_end: 271
generative_answer: 14

question: Jaki obszar zajęła lawa po największym wybuchu wulkanu?
answers: text: 37 km²
answer_end: 473
generative_answer: 37 km²

context: 17 marca 1987 roku został utworzony obszar chroniony obejmujący wulkan w postaci Parku Regionalnego Etna. Park został utworzony w celu ochrony krajobrazu w związku ze wzrastającą obecnością człowieka. Powierzchnia parku wynosi 580 km² i leży on na terenach gmin: Adrano, Belpasso, Biancavilla, Bronte, Castiglione di Sicilia, Giarre, Linguaglossa, Maletto, Mascali, Milo, Nicolosi, Pedara, Piedimonte Etneo, Ragalna, Randazzo, Sant’Alfio, Santa Maria di Licodia, Trecastagni, Viagrande, Zafferana Etnea.
qas: question: Jak nazywa się teren przeznaczony do zabezpieczenia wokół Etny?
answers: text: Parku Regionalnego Etna
answer_end: 104
generative_answer: Park Regionalny Etna

question: Kiedy powstał Park Regionalny Etna?
answers: text: 17 marca 1987
answer_end: 13
generative_answer: 17 marca 1987

question: Czy park miał chronić ludzi?
answers: text: Park został utworzony w celu ochrony krajobrazu w związku ze wzrastającą obecnością człowieka
answer_end: 199
generative_answer: nie

question: Jaką powierzchnię zajmuje Park Regionalny Etna w gminie Adrano?
plausible_answers: text: 580 km²
answer_end: 234
generative_answer: 580 km²

question: Na terenie jakich gmin położony jest Park Regionalny Etna?
answers: text: na terenach gmin: Adrano, Belpasso, Biancavilla, Bronte, Castiglione di Sicilia, Giarre, Linguaglossa, Maletto, Mascali, Milo, Nicolosi, Pedara, Piedimonte Etneo, Ragalna, Randazzo, Sant’Alfio, Santa Maria di Licodia, Trecastagni, Viagrande, Zafferana Etnea
answer_end: 502
generative_answer: na terenach gmin: Adrano, Belpasso, Biancavilla, Bronte, Castiglione di Sicilia, Giarre, Linguaglossa, Maletto, Mascali, Milo, Nicolosi, Pedara, Piedimonte Etneo, Ragalna, Randazzo, Sant’Alfio, Santa Maria di Licodia, Trecastagni, Viagrande, Zafferana Etnea