Kometa

Kometa – małe ciało niebieskie poruszające się w układzie planetarnym, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej. Ciepło tej gwiazdy powoduje, że wokół komety powstaje koma, czyli gazowa otoczka. Materia z jądra komety tworzy dwa warkocze kometarne – gazowy i pyłowy, skierowane pod różnymi kątami. Gazowy warkocz komety jest zawsze zwrócony w kierunku przeciwnym do gwiazdy, co spowodowane jest oddziaływaniem wiatru słonecznego, który zawsze jest skierowany od gwiazdy. Pyłowy warkocz składa się z drobin zbyt masywnych, by ciśnienie promieniowania mogło znacząco zmienić kierunek ich ruchu.
Kometa wykazuje aktywność, kiedy przebywa w pobliżu gwiazdy, a potem znika w odległych rejonach układu planetarnego, gdzie przyjmuje postać zamarzniętej kuli skalno-lodowej. Jądro komety zbudowane jest z mieszaniny pyłów i drobnych odłamków skalno-lodowych, składających się z lodu wodnego, zestalonego dwutlenku węgla, amoniaku i metanu.
Ruch komet jest podatny na wpływy grawitacyjne innych ciał. Niekiedy pojawiają się niepostrzeżenie w centrum układu planetarnego i zderzają się z innymi ciałami. Komety okresowe tracą materię podczas każdego przelotu w pobliżu gwiazdy, co prowadzi do ich powolnego niszczenia. Kometa, która zanadto zbliży się do gwiazdy lub wielkiej planety, może zostać rozerwana na wiele mniejszych ciał. Na swoim torze komety pozostawiają drobiny materii. Przejście planety przez taki obszar może być przyczyną wystąpienia roju meteorów.

context: Do XX wieku nazwy nadawane kometom były tworzone według różnych zasad. W nazwach większości komet umieszczano rok pojawienia się na niebie oraz dodatkowe określenia przypisywane najjaśniejszym, np. „Wielka Kometa z 1680” (kometa Kircha), „Wielka Kometa Wrześniowa z 1882, „Wielka Kometa Dzienna z 1910” („Wielka Kometa Styczniowa z 1910”). Po tym jak Edmond Halley stwierdził, że komety z lat 1531, 1607 i 1682 odpowiadają kolejnym przelotom jednego ciała przez centrum Układu Słonecznego i przewidział jej powrót na rok 1759, została ona nazwana kometą Halleya. Na tej samej zasadzie nazwano kolejne odkryte komety okresowe, czyli kometę Enckego i kometę Bieli, nazwane tak na cześć astronomów, którzy jako pierwsi obliczyli ich orbity. Potem przyjęto zasadę, że dla komet okresowych nazwa ma pochodzić od jej pierwszego odkrywcy.
qas: question: Czyimi nazwiskami nazywano komety po XX wieku?
answers: text: astronomów, którzy jako pierwsi obliczyli ich orbity
answer_end: 736
generative_answer: astronomów, którzy jako pierwsi obliczyli ich orbity

question: Jak na początku nazywała się kometa Kircha?
answers: text: „Wielka Kometa z 1680”
answer_end: 220
generative_answer: „Wielka Kometa z 1680”

question: W jaki sposób tworzono nazwy komet okresowych?
answers: text: od jej pierwszego odkrywcy
answer_end: 830
generative_answer: od jej pierwszego odkrywcy

question: Czy do XX wieku były określone zasady nadawana kometom nazwy?
answers: text: Do XX wieku nazwy nadawane kometom były tworzone według różnych zasad
answer_end: 69
generative_answer: nie

context: Jednak w wieku XVIII niektórzy badacze stawiali inne hipotezy dotyczące natury komet. W roku 1755 Immanuel Kant postawił tezę, zgodnie z którą komety byłyby zbudowane z substancji lotnych, których gwałtowne parowanie podczas przejścia przez peryhelium było źródłem astronomicznego widowiska. W roku 1836 niemiecki matematyk Friedrich Wilhelm Bessel po obserwacji przejścia przez peryhelium komety Halleya w roku 1835 doszedł do wniosku, że strugi gazu wytwarzane przez głowę komety mogą na zasadzie odrzutu generować siłę ciągu dość dużą, aby w dający się zmierzyć sposób zaburzyć ruch komety. Bessel w ten sposób tłumaczył niezgodności toru komety Enckego z obliczeniami zakładającymi istnienie wyłącznie perturbacji wynikających z oddziaływania grawitacyjnego.
qas: question: Z jakiego materiału powstawały komety, według teorii Kanta?
answers: text: substancji lotnych
answer_end: 187
generative_answer: substancji lotnych

question: Jaka właściwość substancji lotnych miała być odpowiedzialna za postać komety, według Immanuela Kanta?
answers: text: gwałtowne parowanie podczas przejścia przez peryhelium
answer_end: 251
generative_answer: gwałtowne parowanie podczas przejścia przez peryhelium

question: Jaki wniosek wysnuł Bessel po przyglądaniu się komecie Halleya w 1835 roku?
answers: text: strugi gazu wytwarzane przez głowę komety mogą na zasadzie odrzutu generować siłę ciągu dość dużą, aby w dający się zmierzyć sposób zaburzyć ruch komety
answer_end: 592
generative_answer: strugi gazu wytwarzane przez głowę komety mogą na zasadzie odrzutu generować siłę ciągu dość dużą, aby w dający się zmierzyć sposób zaburzyć ruch komety

question: Jakie zagadnienie próbował wytłumaczyć Bessel swoim wnioskiem z obserwacji peryhelium komety Halleya?
answers: text: niezgodności toru komety Enckego z obliczeniami zakładającymi istnienie wyłącznie perturbacji wynikających z oddziaływania grawitacyjnego
answer_end: 761
generative_answer: niezgodności toru komety Enckego z obliczeniami zakładającymi istnienie wyłącznie perturbacji wynikających z oddziaływania grawitacyjnego

question: Jakie ciało niebieskie udało się zaobserwować Kantowi w 1835 roku?
plausible_answers: text: komety Halleya
answer_end: 404
generative_answer: kometę Halleya