Mikołaj III d’Este

Mikołaj III d’Este (ur. 9 listopada 1383, zm. 26 grudnia 1441) – senior Ferrary, Modeny i Reggio od 1393 z rodu d’Este.
Mikołaj III urodził się w 1383 roku jako nieślubny syn Alberta d’Este. Przed śmiercią w 1393 roku Albert uznał go za syna i spadkobiercę. Do ukończenia przezeń 19 lat władzę w państwie sprawowali regenci. Dwukrotnie w 1393 i 1395 roku koalicja złożona z Wenecji, Florencji i Bolonii oraz papieża Benedykta IX odpierała próby zdobycia władzy nad Ferrarą przez krewnego Mikołaja III, Azza X wspieranego przez władców Mediolanu. Mikołaj III brał udział w wojnach przeciw Mediolanowi i Wenecji. W 1409 roku powiększył swoje państwo o Reggio i Parmę. W 1421 został zmuszony przez Filippo Maria Viscontiego, władcę Mediolanu do oddania mu władzy nad Parmą. W 1438 roku odzyskał od Wenecji Polesine, w 1440 roku kupił Bagnacavallo i Massalombarda w Romanii. W grudniu 1433 roku podejmował w Ferrarze cesarza Zygmunta Luksemburczyka, powracającego z koronacji w Rzymie. Od stycznia 1438 do stycznia 1439 roku był gospodarzem soboru w Ferrarze.
Mikołaj III przyczynił się też do rozwoju gospodarczego i kulturalnego Ferrary. Wzniósł dwa nowe pałace Belriguardo i Consandello. Odnowił rezydencję Estów w Wenecji. Założył w Ferrarze własną fabrykę kobierców, która działała przez ponad sto lat. Z Flandrii sprowadził śpiewaków kościelnych, którzy stali się zaczątkiem słynnego chóru ferraryjskiego. Przez całe życie gromadził francuskie opowieści rycerskie, które na potrzeby swych dworzan kazał tłumaczyć na włoski. W trosce o wychowanie synów sprowadził do Ferrary w 1429 roku Guarina z Werony, najznakomitszego wówczas humanistę we Włoszech. Sprowadził też innego znakomitego znawcę greki Giovanniego Aurispę, czyniąc Ferrarę centrum języka greckiego w ówczesnych Włoszech. Otaczał opieką rodzimych malarzy: Antonia da Ferrara, Jacopo Bonacossiego, Jacopo da Soncino zwanego Sagramoro. Zlecał też wykonywanie obrazów mistrzom spoza Ferrary: Pisanellowi, Jacopo Belliniemu.
Sporo pielgrzymował. W 1413 roku odbył trzymiesięczną pielgrzymkę do Ziemi Świętej. Był też z pielgrzymką w Loreto i Vienne w 1413 i 1434 roku.
Był trzykrotnie żonaty i miał wiele kochanek oraz nałożnic. Liczbę jego miłosnych podbojów szacuje się na około 800. Znanych jest jego 22 dzieci z różnych związków. W 1425 na wieść o romansie drugiej żony z najstarszym synem Hugonem, kazał oboje uwięzić, a następnie ściąć.
Zmarł 26 grudnia 1441 roku w Mediolanie. Został pochowany w Ferrarze.

context: W 1441 roku Mikołaj III zlecił wykonanie portretu syna Leonella Pisanellowi, odwiedzającemu od 1435 roku w Ferrarze swego przyjaciela Guarina. W trakcie pracy nad portretem przybył do Ferrary z Wenecji Jacopo Bellini również w celu wykonania portretu młodego markiza. Mikołaj III wyżej ocenił dzieło wenecjanina, nie wpłynęło to jednak ujemnie na dobre stosunki Pisanella z dworem ferraryjskim. Pojawienie się w Ferrarze znakomitych obcych artystów doprowadziło do przewrotu w malarstwie ferraryjskim, do tego czasu bardzo niejednolitym i zorientowanym głównie użytkowo, na dekorację pomieszczeń i przedmiotów.
qas: question: Czy Mikołaj III miał potomstwo?
answers: text: W 1441 roku Mikołaj III zlecił wykonanie portretu syna Leonella Pisanellowi
answer_end: 75
generative_answer: tak

question: Kto miał wykonać portret dla Mikołaja III?
answers: text: Pisanellowi
answer_end: 75
generative_answer: Pisanell

question: Z jakiego miasta przyjechał Bellini?
answers: text: z Wenecji
answer_end: 201
generative_answer: z Wenecji

question: Dlaczego Bellini przybył z Wenecji do Mikołaja III?
answers: text: w celu wykonania portretu młodego markiza
answer_end: 266
generative_answer: w celu wykonania portretu młodego markiza

question: Z kim przyjaźnił się Bellini?
answers: text: Guarina
answer_end: 141
generative_answer: Z Guarinem

context: W 1397 roku trzynastoletni Mikołaj został ożeniony przez swych opiekunów, z pobudek politycznych z piętnastoletnią Gigliolą da Carrara, córką signora Padwy. Małżeństwo było nieszczęśliwe. Gigliola nie miała dzieci, była chorowita i po 9 latach małżeństwa zmarła. Mikołaj biorąc odwet na opiekunach rozwinął bogate życie erotyczne. Liczbę jego miłosnych podbojów, współcześni liczyli na 800. W Ferrarze mówiono, że po jednej i drugiej stronie Padu biegają tylko dzieci Mikołaja. Historia przekazała imiona 22 nieślubnych dzieci Mikołaja.
qas: question: Dlaczego osoby sprawujące nad nim opiekę doprowadziły go do małżeństwa z córką signora Padwy?
answers: text: z pobudek politycznych
answer_end: 96
generative_answer: z pobudek politycznych

question: Czy Mikołaj i Gigiola byli zadowoleni ze swojej relacji?
answers: text: Małżeństwo było nieszczęśliwe
answer_end: 186
generative_answer: nie

question: Co zrobił w ramach zemsty na swoich opiekunach?
answers: text: rozwinął bogate życie erotyczne
answer_end: 329
generative_answer: rozwinął bogate życie erotyczne

question: Kiedy żona Mikołaja odeszła z tego świata?
answers: text: po 9 latach małżeństwa
answer_end: 254
generative_answer: po 9 latach małżeństwa

question: Ile dzieci spłodził Mikołaj?
plausible_answers: text: 22
answer_end: 507
generative_answer: 22