Rodzajniki w języku francuskim

Rodzajnik w języku francuskim – jeden z określników (determinantów) rzeczownika w języku francuskim. Podstawowy podział rozróżnia rodzajnik określony i nieokreślony, z kolei za podtyp nieokreślonego można uznać rodzajnik cząstkowy (partytywny). Niektóre rodzajniki w wyniku procesów językowych połączyły się z przyimkami.
Rodzajnik wskazuje na kategorię określoności lub nieokreśloności rzeczownika, ujawnia jego rodzaj, jeśli występuje w liczbie pojedynczej. Ponadto w mówionym języku francuskim często jedynie po rodzajniku można odróżnić, czy rzeczownika użyto w liczbie pojedynczej czy mnogiej.

context: W liczbie mnogiej w miejscach gdzie współcześnie użyto by rodzajnika nieokreślonego des, najczęściej występował rodzajnik zerowy (brak rodzajnika). Rodzajnik nieokreślony w liczbie mnogiej stosowano w przypadku rzeczowników zbiorowych. Przykładowo un degré (tj. forma CS w liczbie mnogiej) oznaczało dosłownie stopnie schodów, a jako całość – schody. Na późniejszym etapie rozwoju języka francuskiego formy rodzajników nieokreślonych w liczbie mnogiej pochodzące od łacińskiego unus zostały wyparte przez des. Słowo to powstało w wyniku ściągnięcia przyimka de oraz rodzajnika określonego les i miało początkowo znaczenie podobne jak rodzajnik cząstkowy.
qas: question: W jakim przypadku w języku francuskim stosuje się rodzajnik nieokreślony w liczbie mnogiej?
answers: text: rzeczowników zbiorowych
answer_end: 234
generative_answer: rzeczowników zbiorowych

question: Od jakiego słowa pochodziły rodzajniki nieokreślone w liczbie mnogiej w języku francuskim?
answers: text: unus
answer_end: 482
generative_answer: unus

question: Z jakiego języka pochodzi słowo "unus"?
answers: text: łacińskiego
answer_end: 477
generative_answer: łacińskiego

question: Jakie słowo zastąpiło w języku francuskim słowo "unus"?
answers: text: des
answer_end: 508
generative_answer: des

question: Od czego powstało słowo "des" w języku francuskim? 
answers: text: ściągnięcia przyimka de oraz rodzajnika określonego les
answer_end: 592
generative_answer: ściągnięcia przyimka de oraz rodzajnika określonego les

context: Do nazw, których w orzeczniku na ogół używa się bez rodzajnika, należą cechy stałe jak zawód, narodowość, wyznanie, przekonania, status społeczny. Brak rodzajnika w tym wypadku powoduje, że zdanie niesie neutralną informację, czym się dana osoba zajmuje, jakiej jest narodowości, o jakich przekonaniach itd., np. Mon père était devenu charpentier. → Mój ojciec został cieślą. Je n’ai jamais été communiste. → Nigdy nie byłem komunistą. Il est Belge mais sa mère est née en Macédoine. → On jest Belgiem, ale jego matka urodziła się w Macedonii. Nazwy, które oznaczają cechę niestałą, sporadyczną są używane z rodzajnikiem nieokreślonym. Jeśli więc przykładowo ktoś popełnia morderstwa (stale, aspekt niedokonany), nie używa się rodzajnika, ale jeśli komuś zdarzyło się popełnić morderstwo (jednostkowy fakt lub niewystarczająca podstawa do dokonywania uogólnień, aspekt dokonany), to używa się rodzajnika nieokreślonego. Porównaj: Il se sentait coupable de sa mort, il avait l’impression d’être un meurtrier. → Czuł się winnym jego śmierci, miał wrażenie, że jest mordercą. Il est assassin et voleur mais il veut changer sa vie. → On jest zabójcą i złodziejem, ale chce zmienić swoje życie. En cette occasion, il n’a pas été un acteur, mais un spectateur. → Nie był tym razem aktorem, ale widzem. Il n’est pas acteur, il est un spectateur. → On nie jest aktorem, on jest widzem. Rodzajnik nieokreślony w takich przypadkach odgrywa rolę indywidualizującą, wyróżnia w pewien sposób daną osobę. Qui est-il? Il est un voyageur ? Non, il est notre capitaine. Il s’appelle Christophe Colomb. Il est voyageur et découvreur. → Kim on jest? On jest pasażerem? Nie, on jest naszym kapitanem. Nazywa się Krzysztof Kolumb. Jest podróżnikiem i odkrywcą. Gérard et moi étions copains autrefois. → Gerard i ja byliśmy kiedyś kolegami (cecha stała). Ces créatures étaient des hommes comme nous. → Te stworzenia były ludźmi jak my (ogólne nazwy osobowe użyte do identyfikacji). Porównaj: Ce médecin est assassin. → Ten lekarz jest mordercą (jest lekarzem oraz mordercą). Ce médecin est un assassin, il fait mourir ses patients par ignorance. → Ten lekarz jest mordercą, przez swoją niewiedzę sprawia, że jego pacjenci umierają.
qas: question: Przy jakich rzeczownikach na ogół pomija się rodzajnik w języku francuskim?
answers: text: cechy stałe jak zawód, narodowość, wyznanie, przekonania, status społeczny
answer_end: 145
generative_answer: cechach stałych jak zawód, narodowość, wyznanie, przekonania, status społeczny

question: Jaki efekt uzyskuje się w przypadku pominięcia rodzajnika przed niektórymi rzeczownikami w języku francuskim?
answers: text: zdanie niesie neutralną informację
answer_end: 224
generative_answer: zdanie niesie neutralną informację

question: Czy w języku francuskim, gdy chce się opisać kogoś, kto regularnie pozbawia kogoś życia, używa się rodzajnika nieokreślonego?
answers: text: Jeśli więc przykładowo ktoś popełnia morderstwa (stale, aspekt niedokonany), nie używa się rodzajnika
answer_end: 737
generative_answer: nie

question: Czy w języku francuskim, gdy chce się opisać kogoś, kto jednorazowo, przypadkowo doprowadził do czyjejś śmierci, pomija się rodzajnik?
answers: text: jeśli komuś zdarzyło się popełnić morderstwo (jednostkowy fakt lub niewystarczająca podstawa do dokonywania uogólnień, aspekt dokonany), to używa się rodzajnika nieokreślonego
answer_end: 918
generative_answer: nie