Polonez (taniec)

Polonez (fr. polonaise, la polonaise, wł. la polacca, zwany też tańcem polskim) – polski taniec narodowy, dawniej nazywany tańcem dworskim. Jest to taniec kołowy, korowodowy.
Taniec utrzymywany jest w metrum trójdzielnym, tempie umiarkowanym i rytmice ósemkowej z dwiema szesnastkami na „i” pierwszej miary; korowód par, poruszających się krokiem dostojnego chodu po liniach krętych i prostych dobieranych przez prowadzącego.
Od początku XIX wieku uznawany jest powszechnie za najstarszy taniec narodowy, którego forma kultywowana wśród warstw wyższych stanowiła uszlachetnioną wersję tańców obecnych od wieków w polskim społeczeństwie. Obecnie jest w Polsce tradycyjnym tańcem otwierającym szkolne bale, np. studniówki, komersy. Bywa również tańczony podczas innych uroczystości i rocznic.
Poloneza tańczy się w polskim stroju narodowym (kontuszowym). Możliwe są też suknie empirowe i mundury z czasów Księstwa Warszawskiego. W czasie balów szkolnych dopuszczalne są stroje wieczorowe.

context: Pierwowzorem poloneza był taniec pieszy pochodzenia ludowego, tańczony najpierw wśród ludu, znany w swym pierwowzorze – chmielowym, „chodzony” z drugiej połowy XVI i początku XVII wieku, z czasem przyjął się na dworach magnackich. Na dworach królów polskich polonez stanowił element ceremoniału dworskiego, będąc paradą szlachty przed monarchą. Tańczony był na rozpoczęcie balów, również obecnie inauguruje niektóre imprezy, dla podkreślenia ich uroczystego charakteru (np. studniówki). Na początku wieku XVIII wykrystalizowała się forma poloneza jako tańca trójmiarowego, tańczonego „krokiem polskim” (krok ten wówczas przypominał zachowany do dziś krok podstawowy mazura, tańczony jednak znacznie wolniej i bez podskoku), z użyciem licznych figur, improwizowanych przez prowadzącego taniec. Dzięki Wettinom zasiadającym na polskim tronie stał się też szeroko znany i praktykowany w Europie (głównie w Niemczech), zarówno na dworach, często jako taniec ceremonialny, jak i w twórczości kompozytorskiej (m.in. François Couperin, Georg Philipp Telemann, Johann Sebastian Bach, Georg Friedrich Händel, Johann Gottlieb Goldberg). Zaczęto wobec niego stosować też określenia polonaise i polacca, z których to pierwsze, ze względu na ówczesne preferencje językowe warstw wyższych, stało się nazwą gatunku stosowaną także przez Polaków do dziś. W 1755 roku w Saksonii wydano również podręcznik Christopha Gottlieba Hänsela, w którym po raz pierwszy obszernie i precyzyjnie opisano poloneza. Dzięki autorowi wiadomo, że ówczesny polonez opierał się na charakterystycznym „kroku polskim” (Polnischen Pas), realizowanym w przód i w tył z elementami ozdobnymi. Kroki można było ozdabiać podskokiem z passé, ballonné, batterie i „uderzeniem prawej i lewej pięty z battément, czyli hołubcem. Polonez rozwinął się z „tańca polskiego”. Polonez jest bardzo dawnym tańcem, musiał kiedyś wyjść z ludu, tak jak cała szlachta nasza z korzenia słowiańskiego ludu, w poważne konary się rozrosła.
qas: question: Jaki taniec był pierwowzorem poloneza?
answers: text: pieszy
answer_end: 39
generative_answer: pieszy

question: Czy polonez ma genezę ludową?
answers: text: Pierwowzorem poloneza był taniec pieszy pochodzenia ludowego
answer_end: 60
generative_answer: tak

question: Czy magnaci tańczyli poloneza?
answers: text: z czasem przyjął się na dworach magnackich
answer_end: 229
generative_answer: tak

question: Jak nazywano krok, którym tańczono poloneza?
answers: text: „krokiem polskim”
answer_end: 601
generative_answer: "krok polski"

question: Jaki władca wprowadził do polskich dworów poloneza?
plausible_answers: text: Wettinom
answer_end: 808
generative_answer: Wettinom

context: Okres największej świetności i zarazem największej popularności poloneza trwał przez cały okres saski aż do schyłku epoki napoleońskiej. Polonez zawdzięczał to swojemu dostojnemu charakterowi, jak też podatności na wchłanianie elementów innych popularnych w tym czasie tańców (np. niektóre rozwiązania przestrzenne z anglezy i gesty z écossaise). Wyszukane formy poloneza były opracowywane przez nauczycieli tańca, wywodzących się często z Francji lub Niemiec i nauczane w szkołach konwentualnych, korpusach kadetów oraz na pensjach. Uczniowie prezentowali teatralną formę najważniejszego polskiego tańca niemal podczas każdego popisu oraz na dorocznych balach. Na balach poloneza tańczono nawet przez pół godziny, a w ciągu wieczora wykonywano ich od kilku do kilkunastu. Poloneza bardzo chętnie tańczyli Wettinowie, Stanisław August Poniatowski uważany za jednego z pierwszych tancerzy, a nawet car Aleksander I.
qas: question: Kiedy zakończył się okres świetności poloneza?
answers: text: schyłku epoki napoleońskiej
answer_end: 135
generative_answer: schyłku epoki napoleońskiej

question: Z jakiego powodu polonez przez tak długi czas utrzymywał swoją popularność?
answers: text: dostojnemu charakterowi, jak też podatności na wchłanianie elementów innych popularnych w tym czasie tańców
answer_end: 275
generative_answer: dostojny charakter, podatność na wchłanianie elementów innych popularnych w tym czasie tańców

question: Nauczyciele z wyłącznie jakich dwóch krajów uczyli innych poloneza?
plausible_answers: text: Francji lub Niemiec
answer_end: 459
generative_answer: Francji lub Niemiec

question: Gdzie nauczali poloneza nauczyciele m.in. z Francji i Niemiec?
answers: text: szkołach konwentualnych, korpusach kadetów oraz na pensjach
answer_end: 532
generative_answer: szkołach konwentualnych, korpusach kadetów oraz na pensjach

question: Jak długo potrafiono tańczyć jednego poloneza podczas jednego wieczoru?
answers: text: przez pół godziny
answer_end: 713
generative_answer: przez pół godziny