Inwazja Stanów Zjednoczonych na Panamę

Inwazja Stanów Zjednoczonych na Panamę, kryptonim operacja Just Cause (pol. W Słusznej Sprawie) – inwazja wojsk USA na Panamę przeprowadzona w grudniu 1989 roku. Odbyła się ona za prezydentury George H.W. Busha, na dziesięć lat przed przekazaniem jurysdykcji nad Kanałem Panamskim Republice Panamy. Podczas trwania operacji, po zajęciu przez wojska USA kluczowych pozycji, Panamskie Siły Zbrojne złożyły broń. Jednym z celów inwazji było przywrócenie status quo w rejonie kanału oraz pochwycenie gen. Manuela Noriegi, de facto dyktatora Panamy.

context: Rząd Guillermo Endara ustanowił dzień inwazji obywatelskim dniem refleksji. W rocznicę operacji setki obywateli Panamy przeszło w czarnym marszu ulicami stolicy, wyrażając sprzeciw wobec inwazji USA oraz polityce gospodarczej rządu. W dniu 19 lipca 1990 roku, grupa 60 firm z Panamy złożyła pozew przeciwko rządowi Stanów Zjednoczonych w Federalnym Sądzie Rejonowym w Nowym Jorku zarzucając, że działania przeciwko Panamie były niedozwolone, prowadzone w sposób niedbały, z lekceważeniem dla nieruchomości niewinnych mieszkańców Panamy. Większość firm ubezpieczeniowych zbankrutowało albo odmówiło zapłaty twierdząc, że wojna nie jest objęta ubezpieczeniem.
qas: question: Jaki organ zadecydował, że dzień inwazji Stanów Zjednoczonych na Panamę będzie dniem refleksji?
answers: text: Rząd Guillermo Endara
answer_end: 21
generative_answer: Rząd Guillermo Endara

question: Przeciwko czemu Panamczycy wyrazili sprzeciw?
answers: text: inwazji USA oraz polityce gospodarczej rządu
answer_end: 231
generative_answer: inwazji USA oraz polityce gospodarczej rządu

question: Ile firm z Panamy złożyło pozew przeciwko rządowi USA?
answers: text: 60
answer_end: 268
generative_answer: 60

question: Co stało się z firmami ubezpieczeniowymi z Panamy?
plausible_answers: text: zbankrutowało albo odmówiło zapłaty
answer_end: 605
generative_answer: zbankrutowały albo odmówiły zapłaty

question: Kiedy rozstrzygnięto pozew firm z Panamy przeciwko rządowi Stanów Zjednoczonych?
plausible_answers: text: 19 lipca 1990 roku
answer_end: 258
generative_answer: 19 lipca 1990 roku

context: W październiku 1989 roku, doszło do drugiej nieudanej próby zamachu stanu. Również i ten zamach został przygotowany przez rząd USA. W odpowiedzi na zamach parlament przyjął ustawę stwierdzającą o stanie wojny między Panamą i Stanami Zjednoczonymi. W międzyczasie Noriega zaczął kwestionować porozumienie Torrijos-Carter; dyplomacja panamska już wcześniej domagała się przekazania w trybie natychmiastowym kanału i znajdujących się tam instalacji wojskowych, zakazano także prowadzenia na terytorium Panamy tajnych operacji przeciwko Nikaragui. W odpowiedzi prezydent Bush oświadczył, że USA nie będą negocjować ze znanym handlarzem narkotyków, jednocześnie zaprzeczył jakoby USA posiadały jakąkolwiek wiedzę o tym procederze przed oskarżeniem Noriegi. Zastrzelenie amerykańskiego żołnierza stacjonującego w strefie Kanału oraz inne dwa incydenty, które nastąpiły na krótko przed operacją, zostały wymienione przez prezydenta Busha jako główny powód do inwazji.
qas: question: Kto stał za próbą zamachu stanu z października 1989 roku?
answers: text: rząd USA
answer_end: 130
generative_answer: rząd USA

question: Czy próba zamachu stanu z października 1989 roku powiodła się?
answers: text: W październiku 1989 roku, doszło do drugiej nieudanej próby zamachu stanu
answer_end: 73
generative_answer: nie

question: Jak parlament zareagował na próbę zamachu stanu?
answers: text: przyjął ustawę stwierdzającą o stanie wojny między Panamą i Stanami Zjednoczonymi
answer_end: 246
generative_answer: przyjął ustawę stwierdzającą o stanie wojny między Panamą i Stanami Zjednoczonymi

question: Jakie główne przyczyny inwazji wskazał prezydent USA?
answers: text: Zastrzelenie amerykańskiego żołnierza stacjonującego w strefie Kanału oraz inne dwa incydenty, które nastąpiły na krótko przed operacją
answer_end: 887
generative_answer: Zastrzelenie amerykańskiego żołnierza stacjonującego w strefie Kanału oraz inne dwa incydenty, które nastąpiły na krótko przed operacją

question: Jakie porozumienie miało zakończyć konflikt z Nikaraguą?
plausible_answers: text: Torrijos-Carter
answer_end: 319
generative_answer: Torrijos-Carter