Johannes Gutenberg

Johannes Gutenberg, właśc. Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg (ur. ok. 1400 w Moguncji, zm. 3 lutego 1468 tamże) – niemiecki rzemieślnik, złotnik i drukarz, twórca pierwszej przemysłowej metody druku na świecie. Nie ma zgody wśród badaczy, czy pierwsze druki powstały już podczas jego pobytu w Strasburgu (1434–1444), czy dopiero w drukarni założonej przez niego w 1448 roku w Moguncji. Różne lata są przyjmowane umownie jako rok, w którym po raz pierwszy Gutenberg użył ruchomej czcionki – najczęściej 1440 albo 1450. Jego najdoskonalszą publikacją była Biblia 42-wierszowa, znana jako Biblia Gutenberga, drukowana w latach 1452–1455.
Gutenberg opracował własną wersję czcionek, wykonanych z metalu, ale ich technika pozostaje niejasna. Skonstruował aparat do ich odlewania, w którym nowością było używanie wymiennych matryc. Zaprojektował również własną wersję prasy drukarskiej, wzorując się na znanych już prasach introligatorskich. Jego prekursorskim dokonaniem było stworzenie pierwszego dużego wydawnictwa. Równie ważnymi osiągnięciami są udane kroje pism używanych do druku oraz opracowanie podstawowych zasad składu tekstu.
Mimo ogromnego wpływu Gutenberga na rozwój druku zachowało się niewiele pewnych informacji o jego życiu i działalności wydawniczej. Autorzy różnią się w datowaniu jego publikacji, a także w opisie stosowanej przez niego techniki druku. Działalność Gutenberga przyczyniła się do szybkiego rozwoju drukarstwa w Europie, a jego współpracownicy i uczniowie upowszechniali ją w zakładanych przez siebie ośrodkach, korzystając z jego rozwiązań.

context: Ulice nazwane imieniem Gutenberga, pomniki i miejsca pamięci poświęcone drukarzowi znajdują się nie tylko w miastach, z którymi był związany, ale także w wielu innych miejscach na świecie. W Polsce znajduje się kilka pomników Gutenberga, wśród nich na kamienicy pod Gutenbergiem w Łodzi, w Nowej Rudzie, na narożnej części elewacji kamienicy przy ul. Szabatowskiego 1 – 3 w Chorzowie, na jednej z częstochowskich kamienic, w tzw. Gaju Gutenberga przy ul. Jaśkowa Dolina w Gdańsku-Wrzeszczu oraz na tzw. Domu Prasy w Toruniu. Gutenberg jest też patronem szkoły podstawowej i gimnazjum w Warszawie. Ulica Henryka Dąbrowskiego w Katowicach nosiła do 1945 roku nazwę Gutenbergstraße, podobnie jak do 1918 roku i w latach 1939–1945 ulica Marcelego Mottego w Poznaniu. Współcześnie ulice noszące imię Jana Gutenberga znajdują się m.in. w Gliwicach i Krakowie.
qas: question: Czy w Gliwicach można aktualnie natrafić na ulicę Gutenberga?
answers: text: Współcześnie ulice noszące imię Jana Gutenberga znajdują się m.in. w Gliwicach i Krakowie
answer_end: 852
generative_answer: tak

question: Gdzie w Chorzowie możemy zobaczyć jego pomnik?
answers: text: na narożnej części elewacji kamienicy przy ul. Szabatowskiego 1 – 3
answer_end: 371
generative_answer: na narożnej części elewacji kamienicy przy ul. Szabatowskiego 1 – 3

question: Co możemy zobaczyć na "Domu Prasy" w Toruniu?
answers: text: pomników Gutenberga
answer_end: 236
generative_answer: pomnik Gutenberga

question: Jaką nazwę nadano po II wojnie światowej ulicy Gutenberga w stolicy Wielkopolski?
answers: text: Marcelego Mottego
answer_end: 750
generative_answer: Marcelego Mottego

question: Jak przed II wojną światową nazywała się ulica Dąbrowskiego w stolicy Górnego Śląska?
answers: text: Gutenbergstraße
answer_end: 678
generative_answer: Gutenbergstraße

context: W 1454 roku pojawiły się poważne nieporozumienia między Gutenbergiem a Fustem na tle rozliczeń finansowych i ich natury. Spór między nimi rozstrzygał w 1455 roku sąd arcybiskupa mogunckiego, ale nieznany jest jego ostateczny werdykt. Gutenberg przekazał jednak Fustowi znaczną sumę pieniędzy i zapewne także większość nakładu Biblii 42-wierszowej. Jego warsztat został przejęty przez Fusta, który zatrudnił ucznia Gutenberga Petera Schöffera. Z tej drukarni wyszły druki dawniej przypisywane Gutenbergowi, m.in. Psałterz moguncki (1457), pierwszy tekst z drukowanymi iluminacjami (inicjały czerwone i niebieskie, ryte w metalu, nie w drewnie), choć niewykluczone, że pierwsze prace (w tym druk pierwszych składek) wykonano już w 1455 roku, a Gutenberg brał w nich udział. Nie wszyscy autorzy zgadzają się co do tego, że Gutenberg odczuł boleśnie skutki sporu. Leonhard Hoffmann stwierdził, że w 1455 roku druk Biblii był już co najmniej od roku zakończony, a Gutenberg nie był zmuszony oddawać warsztatu Fustowi.
qas: question: O co kłócili się Gutenberg i Fust?
answers: text: rozliczeń finansowych i ich natury
answer_end: 119
generative_answer: rozliczenia finansowe i ich naturę

question: W którym roku rozstrzygnięto zatarg między Gutenbergiem a Fustem?
answers: text: 1455
answer_end: 156
generative_answer: 1455

question: Kto objął pieczę nad rozwiązaniem konfliktu Gutenberga i Fusta?
answers: text: sąd arcybiskupa mogunckiego
answer_end: 189
generative_answer: sąd arcybiskupa mogunckiego

question: Czy wiadomo na czyją korzyść sąd arcybiskupa mogunckiego wydał postanowienie?
answers: text: nieznany jest jego ostateczny werdykt
answer_end: 232
generative_answer: nie

question: Czy Gutenberg cierpiał po wyroku sądu?
plausible_answers: text: Nie wszyscy autorzy zgadzają się co do tego, że Gutenberg odczuł boleśnie skutki sporu
answer_end: 858
generative_answer: nie