Ołów

Ołów – pierwiastek chemiczny o symbolu Pb (z łaciny plumbum) i liczbie atomowej 82. Należy do metali ciężkich, jest gęstszy od większości popularnych materiałów. Miękki i kowalny, ma też względnie niską temperaturę topnienia. Świeżo cięty jest białawo-niebieski, na powietrzu matowieje do matowej szarości. Ma najwyższą liczbę atomową ze wszystkich stabilnych pierwiastków, kończy trzy szeregi rozpadu cięższych pierwiastków promieniotwórczych.
Jest względnie niereaktywnym metalem grup głównych. Jego słaby metaliczny charakter ilustrują właściwości amfoteryczne; ołów i tlenki ołowiu reagują z kwasami i zasadami, ma on tendencję do tworzenia wiązań kowalencyjnych. Związki chemiczne zazwyczaj zawierają ołów na stopniu utlenienia raczej +2 niżeli +4, częstszym u lżejszych przedstawicieli węglowców. Wyjątki ograniczają się głównie do związków organicznych. Może tworzyć łańcuchy, pierścienie i struktury wielościenne.
Ołów łatwo otrzymać z rudy, wiedziano o tym już w prehistorycznej Azji Zachodniej. Główna ruda ołowiu, galena, często zawiera srebro, zainteresowanie którym pomogło zapoczątkować szeroko rozpowszechnione wydobycie i użytkowanie ołowiu w Starożytnym Rzymie. Produkcja ołowiu spadła po upadku Cesarstwa, nie osiągając porównywalnych poziomów aż do rewolucji przemysłowej. W 2014 globalna roczna produkcja wyniosła około 10 milionów ton, z czego ponad połowa pochodziła z recyklingu. Wysoka gęstość ołowiu, niska temperatura topnienia, przewodność i względnie mała podatność na utlenianie stanowią o jego użyteczności. W połączeniu z jego względną obfitością i niskimi kosztami skutkowały jego powszechnym użyciem w budowlach, hydraulice, bateriach, nabojach i śrucie, wagach, lutownictwie, pewterze i innych stopach, białych farbach, benzynie i osłonach przed promieniowaniem.
Pod koniec XIX wieku odkryto zatrucie ołowiem. Od tego czasu użycie ołowiu wycofano z wielu zastosowań. Ołów stanowi neurotoksynę, która akumuluje się w tkankach miękkich i kościach, uszkadza układ nerwowy i krew. Szczególnie szkodzi dzieciom: nawet w przypadku znormalizowanego w wyniku leczenia stężenia we krwi może dojść do trwałego uszkodzenia mózgu.

context: Znanych jest kilka nieorganicznych związków ołowiu na IV stopniu utlenienia, istnieją one jedynie w silnie kwaśnych roztworach. Utleniany dalej tlenek ołowiu(II) przechodzi w tlenek mieszany, Pb3O4 określany jako tlenek ołowiu (II, IV), bądź zapisywany wzorem 2PbO·PbO2. Jest to najlepiej poznany związek ołowiu o mieszanej wartościowości. Dwutlenek ołowiu ma silne właściwości utleniające, potrafi utlenić kwas solny do gazowego chloru. Dzieje się tak, ponieważ oczekiwany produkt reakcji PbCl4 jest niestabilny i spontanicznie rozpada się do PbCl2 i Cl2. Analogicznie do PbO dwutlenek ołowiu zdolny jest do przechodzenia w aniony ołowianowe. Siarczek ołowiu(IV) i jego selenek stanowią związki stabilne jedynie przy wysokich ciśnieniach. Tetrafluorek ołowiu to żółty krystaliczny proszek, stabilny, aczkolwiek mniej od dwufluorku (fluorku ołowiu (II)). Chlorek ołowiu(IV), żółta ciecz, rozkłada się w temperaturze pokojowej. Bromek ołowiu(IV) jest jeszcze mniej stabilny, a istnienie tetrajodku ołowiu w ogóle podlega dyskusji.
qas: question: Gdzie występują związki Pb o IV stopniu utlenienia?
answers: text: w silnie kwaśnych roztworach
answer_end: 126
generative_answer: w silnie kwaśnych roztworach

question: W jaki sposób opisać można Pb3O4?
answers: text: tlenek ołowiu (II, IV), bądź zapisywany wzorem 2PbO·PbO2
answer_end: 269
generative_answer: tlenek ołowiu (II, IV), 2PbO·PbO2

question: Jaką wartościowością charakteryzuje się Pb3O4?
answers: text: mieszanej
answer_end: 323
generative_answer: mieszaną

question: Jaki związek cechuje się najsilniejszymi zdolnościami utleniającymi?
plausible_answers: text: Dwutlenek ołowiu
answer_end: 356
generative_answer: Dwutlenek ołowiu

question: Jaką barwę przyjmuje tetrafluorek ołowiu?
answers: text: żółty
answer_end: 768
generative_answer: żółty