Józef (patriarcha Moskwy)

Józef, imię świeckie Ignatij Djakow (zm. 15 kwietnia 1652 w Moskwie) – piąty (de facto szósty) patriarcha moskiewski i całej Rusi, sprawujący urząd w latach 1642–1652.
Prawdopodobnie pochodził z Włodzimierza nad Klaźmą. Przed wyborem na patriarchę był przez trzy lata przełożonym Monasteru Simonowskiego. Najwyższy urząd w Rosyjskim Kościele Prawosławnym objął 27 marca 1642, wyłoniony przez sobór drogą losowania spośród sześciu wskazanych przez cara Michała Romanowa kandydatów. W momencie objęcia urzędu był już w podeszłym wieku, zaś jego znaczenie w państwie było konsekwentnie ograniczane przez władcę, który chciał, by Kościół nadal w pełni podporządkowywał się władzy świeckiej.
Po śmierci Michała Romanowa i wstąpieniu na tron Aleksego I znaczne wpływy w otoczeniu cara zyskała grupa skupiona wokół protopopów Stiefana Wonifatiewa i Joanna Nieronowa, domagająca się przeprowadzenia w Rosyjskim Kościele Prawosławnym gruntownych reform. Józef nie popierał tych projektów, akceptując co najwyżej ewolucyjne, starannie przygotowane modyfikacje. Został jednak zmuszony przez władcę do usankcjonowania pierwszych zmian liturgicznych, które spotkały się z negatywnym przyjęciem wiernych, utwierdzając Józefa w jego niechęci wobec zwolenników zmian. Reformy kontynuował jego następca Nikon, chociaż odsunął od udziału w ich wdrażaniu ich pierwotnych inicjatorów.
Józef sprawował urząd patriarchy do śmierci, która nastąpiła po krótkiej chorobie w 1652 roku.

context: Sobór, który wybrał Józefa na patriarchę moskiewskiego i całej Rusi, został zwołany półtora roku po śmierci patriarchy Joazafa I w marcu 1642. Nie jest jasne dlaczego na najwyższym urzędzie w Rosyjskim Kościele Prawosławnym tak długo trwał wakat. Jako oficjalną przyczynę zwłoki car i jego otoczenie podawali szczególną dbałość o to, by nowy patriarcha był osobą godną swojego urzędu. Zdaniem Daniela Shubina jej powodem było raczej dążenie cara do tego, by znaleźć kandydata, który podobnie jak zmarły Joazaf będzie zajmował się wyłącznie sprawami Kościoła i bez dyskusji akceptował decyzje władz świeckich. Car Michał Romanow chciał uniknąć powtórzenia się sytuacji z okresu, gdy urząd patriarchy sprawował jego ojciec Filaret (Fiodor Nikitycz Romanow). Będąc oficjalnie koregentem, Filaret de facto decydował osobiście o najważniejszych sprawach państwa.
qas: question: Ile trwał ten sobór?
plausible_answers: text: półtora roku
answer_end: 96
generative_answer: półtora roku

question: Co władza podawała jako oficjalną przyczynę zwłoki w wyborze nowego patriarchy?
answers: text: szczególną dbałość o to, by nowy patriarcha był osobą godną swojego urzędu
answer_end: 383
generative_answer: szczególną dbałość o to, by nowy patriarcha był osobą godną swojego urzędu

question: Czy patriarcha moskiewski i całej Rusi pełnił w Rosyjskim Kościele Prawosławnym najważniejszą funkcję?
answers: text: Nie jest jasne dlaczego na najwyższym urzędzie w Rosyjskim Kościele Prawosławnym tak długo trwał wakat
answer_end: 245
generative_answer: tak

question: Jakie imię nosił poprzednik Józefa na tym stanowisku?
answers: text: Joazafa I
answer_end: 128
generative_answer: Joazaf I

question: Czy ojciec cara Michała Romanowa był patriarchą moskiewskim i całej Rusi?
answers: text: Car Michał Romanow chciał uniknąć powtórzenia się sytuacji z okresu, gdy urząd patriarchy sprawował jego ojciec Filaret
answer_end: 728
generative_answer: tak

context: Józef sprzeciwił się projektowi reform i zyskał poparcie wyższej hierarchii kościelnej. Wówczas Wonifatiew oskarżył patriarchę i biskupów o zaniedbywanie kwestii liturgicznej i przyzwalanie na to, by obrzędy w Rosyjskim Kościele Prawosławnym coraz bardziej odbiegały od pierwotnych, greckich. W odpowiedzi na krytykę Wonifatiewa Józef zwołał w 1650 Moskwie specjalny synod, w czasie którego twierdził, że oskarżenia duchownego były bezpodstawne, a on sam kierował się w swoim działaniu wyłącznie osobistymi ambicjami. Wonifatiew porównał wówczas patriarchę i konserwatywne skrzydło w episkopacie Kościoła do wilków, zaś Józef domagał się jego egzekucji.
qas: question: Czy Józef popierał pomysł wprowadzania reform w Rosyjskim Kościele Prawosławnym?
answers: text: Józef sprzeciwił się projektowi reform
answer_end: 38
generative_answer: nie

question: Kto poza Józefem był przeciwny reformom w Rosyjskim Kościele Prawosławnym?
answers: text: wyższej hierarchii kościelnej
answer_end: 86
generative_answer: wyższa hierarchia kościelna

question: Do jakich obrzędów, według Wonifatiewa, powinny nawiązywać te w Rosyjskim Kościele Prawosławnym?
answers: text: greckich
answer_end: 291
generative_answer: greckich

question: Jak Józef zareagował na oskarżenia Wonifatiewa?
answers: text: zwołał w 1650 Moskwie specjalny synod
answer_end: 372
generative_answer: zwołał w 1650 Moskwie specjalny synod

question: Czy Wonifatiew został stracony za swoje oskarżenia?
plausible_answers: text: Józef domagał się jego egzekucji
answer_end: 652
generative_answer: nie