Kalina koralowa

Kalina koralowa (Viburnum opulus L.) – gatunek krzewu należący do rodziny piżmaczkowatych (Adoxaceae), czasem zaliczany do monotypowej rodziny kalinowatych (Viburnaceae), dawniej także do przewiertniowatych (Caprifoliaceae).
Występuje w Europie i środkowo-zachodniej Azji, a odmiany geograficzne rosną także na Dalekim Wschodzie i w Ameryce Północnej. W Polsce kalina koralowa jest pospolita na terenie całego kraju z wyjątkiem Tatr.
Jest rośliną leczniczą stosowaną głównie w leczeniu chorób kobiecych, związanych z problemami zdrowotnymi i bolesnościami w czasie ciąży i menstruacji. Owoce są jadalne, choć surowe są w dużych ilościach szkodliwe dla dzieci i na ogół nie są cenione ze względów smakowych. W krajach byłego Związku Radzieckiego uprawia się jednak odmiany o owocach pozbawionych goryczy i tam mają one większe znaczenie spożywcze. Ze względu na efektowne kwiatostany, długo utrzymujące się owoce oraz intensywne przebarwianie jesienne liści – kalina jest cenioną rośliną ozdobną.
W tradycjach wielu narodów słowiańskich odgrywa istotną rolę: jest częstym motywem pieśni ludowych, przewija się w tradycjach związanych z weselami i pogrzebami, symbolizując młodość i niewinność.

context: Nazwa „kalina” jest tak rozpowszechniona w języku polskim, że w zasadzie nie istnieją inne określenia. O odległej genezie nazwy świadczy zresztą to, że w większości języków słowiańskich brzmi tak samo. Krzew nazywany po prostu „kaliną”, dopiero w drugiej połowie XIX wieku, w miarę upowszechniania się nazw zwyczajowych naśladujących binominalne nazwy naukowe określana zaczęła być „kaliną zwyczajną” (w przeciwieństwie do „kaliny hordowiny” wcześniej znanej jako „hordowina”), a od początków XX wieku „kaliną koralową”.
Rodzajowa nazwa naukowa (Viburnum), nadana formalnie przez Karola Linneusza w 1753 roku, wzięta została ze starożytnej łaciny. Prawdopodobnie wspominanym (m.in. przez Wergiliusza) krzewem o nazwie Viburnum była właśnie kalina (choć pewnie inny gatunek – kalina wawrzynowata lub hordowina). Nazwa gatunkowa opulus po raz pierwszy zastosowana została przez Josepha Tourneforta i zaakceptowana przez Linneusza. Słowo to znów genezę swą wywodzi z rzymskiej nazwy rośliny, w tym wypadku oznaczającej klon włoski (Acer opalus, syn. A. opulus). Nazwa została zastosowana w odniesieniu do kaliny koralowej ze względu na podobieństwo jej liści do klonu.
qas: question: Kiedy oficjalnie przyjęto nazwę gatunku Viburnum?
answers: text: w 1753
answer_end: 603
generative_answer: w 1753

question: Kto nadał oficjalną nazwę gatunku Viburnum?
answers: text: Karola Linneusza
answer_end: 596
generative_answer: Karol Linneusz

question: Z jakiego języka zaczerpnięto termin Viburnum?
answers: text: ze starożytnej łaciny
answer_end: 646
generative_answer: ze starożytnej łaciny

question: Kto jako pierwszy posłużył się terminem opulus?
answers: text: Josepha Tourneforta
answer_end: 895
generative_answer: Joseph Tournefort

question: Co stanowi podłoże do powstania terminu opulus?
answers: text: rzymskiej nazwy rośliny
answer_end: 987
generative_answer: rzymska nazwy rośliny

context: Kalina zajmuje szczególne miejsce w tradycjach i sztuce Polaków i Słowian wschodnich, zwłaszcza Ukraińców, przez których uznana została za jeden z symboli Ukrainy. Jako symbol dziewictwa stała się obowiązkową ozdobą korowajów i rózg weselnych i częstym motywem pieśni weselnych. Kalina była także natchnieniem dla poetów i autorów różnych pieśni ludowych. W 1952 w cyklu „Pieśni kurpiowskie” Kazimierz Sikorski jedną z nich poświęcił „Kalinie”.
Teofil Lenartowicz napisał poświęcony jej wiersz pt. „Kalina” odnosząc się m.in. cyklu rozwoju tego gatunku w kolejnych porach roku i typowych miejsc występowania. Do wiersza tego muzykę skomponował Ignacy Komorowski, na którego nagrobku na warszawskich Powązkach wykuto napis „Śpiewakowi Kaliny ziomkowie”.
qas: question: Symbolem jakiego kraju jest ta roślina?
answers: text: Ukrainy
answer_end: 162
generative_answer: Ukrainy

question: Do powstania jakich tradycji przyczyniły się jej konotacje z dziewictwem?
answers: text: stała się obowiązkową ozdobą korowajów i rózg weselnych i częstym motywem pieśni weselnych
answer_end: 277
generative_answer: stała się obowiązkową ozdobą korowajów i rózg weselnych i częstym motywem pieśni weselnych

question: Jakie tematy związane z tą rośliną poruszane są w wierszu Teofila Lenartowicza?
answers: text: cyklu rozwoju tego gatunku w kolejnych porach roku i typowych miejsc występowania
answer_end: 607
generative_answer: cyklu rozwoju tego gatunku w kolejnych porach roku i typowych miejsc występowania

question: Jaka inskrypcja związana z tym krzewem widnieje na nagrobku Ignacego Komorowskiego?
answers: text: „Śpiewakowi Kaliny ziomkowie”
answer_end: 751
generative_answer: „Śpiewakowi Kaliny ziomkowie”

question: Kto stworzył podkład muzyczny do wiersza Kazimierza Sikorskiego poświęconego kalinie?
plausible_answers: text: Ignacy Komorowski
answer_end: 661
generative_answer: Ignacy Komorowski