Ustrój polityczno-administracyjny Wielkiej Brytanii w XIX wieku

Ustrój polityczno-administracyjny Wielkiej Brytanii w XIX w. – system parlamentarno-gabinetowy Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii – ukształtowany w XIX w. na mocy konwenansów konstytucyjnych.
Wielka Brytania jest monarchią parlamentarną. W państwie tym nie istnieje do dziś konwencjonalnie pojęta konstytucja pisana, inaczej: konstytucja w sensie formalnym, jak ma to miejsce w innych krajach. Zamiast jednego dokumentu istnieje szereg norm zwanych konwenansami konstytucyjnymi, czyli konstytucja w sensie materialnym. Obowiązuje doktryna zwierzchnictwa parlamentu. Najwyższą rangę mają ustawy, które określają m.in. rolę samorządu terytorialnego w społeczeństwie. W rzeczywistości rząd brytyjski ma swobodę w kształtowaniu struktury i funkcjonowania organów administracji lokalnej. Struktura samorządu terytorialnego została zapoczątkowana przez szereg ustaw w XIX w.

context: Istniejący od 1832 system wyborczy był niedemokratyczny, mimo że reforma spowodowała udział i aktywność polityczną klasy średniej w państwie. Do Izby Gmin wchodziło z każdego hrabstwa po dwóch deputowanych powoływanych w drodze wyborów opartych na wysokim cenzusie majątkowym. Drugą grupę w Izbie Gmin tworzyli przedstawiciele miast. Przed reformą w Izbie zasiadało 658 członków. 122 deputowanych reprezentowało hrabstwa, 432 okręgi miejskie, pozostali czterej natomiast uniwersytety: Oxford i Cambridge. Wobec presji grup społecznych i ruchu robotniczego w XIX w. podejmowano reformy wyborcze, które prowadziły do wprowadzenia powszechnego prawa wyborczego, a tym samym do demokratyzacji Izby Gmin. Reformy Ch. Greya z 1832 odebrały przedstawicielstwo małym zgniłym miasteczkom liczącym do 300 tys. mieszkańców a przyznała je innym większym miastom. Zlikwidowano tym samym 56 okręgów wyborczych, w 20. pozostawiono po jednym mandacie. Uzyskane 143 mandaty zostały rozdzielone między hrabstwa i miasta.
qas: question: Jaka warstwa społeczna została zaktywizowana w wyniku reformy?
answers: text: klasy średniej
answer_end: 129
generative_answer: klasa średnia

question: Ile osób liczyła Izba w okresie poprzedzającym wprowadzenie reformy?
answers: text: 658
answer_end: 369
generative_answer: 658

question: Jaki cel stał za wprowadzaniem reform?
answers: text: wprowadzenia powszechnego prawa wyborczego
answer_end: 657
generative_answer: wprowadzenie powszechnego prawa wyborczego

question: Jakim obszarom zostały przekazane 143 mandaty, które odebrane były mniejszym miejscowościom?
answers: text: hrabstwa i miasta
answer_end: 1001
generative_answer: hrabstwom i miastom

question: Jak określić można było system wyborów przed 1832 rokiem?
plausible_answers: text: niedemokratyczny
answer_end: 55
generative_answer: niedemokratyczny

context: Lordowie dziedziczni wyznaczali ze swojego kręgu tych, którzy mieliby pełnić funkcje (tzw. lordowie funkcyjni) oraz tzw. niefunkcyjnych. W Izbie Lordów dziedziczny był tylko tytuł, jednakże nie dotyczył on miejsca. Izba ta zachowała swój arystokratyczny charakter. Przewodnictwo w Izbie Lordów należała do Lorda Kanclerza. Izba Lordów była zawsze konserwatywna, zachowała prawo weta zawieszającego w stosunku do ustaw (bills). W stosunku do ustaw o charakterze finansowym (money bills) Izbie nie przysługiwało prawo weta zwieszającego, mogła jedynie proponować poprawki. Izba Lordów posiadała ograniczoną władzę w zakresie stanowienia prawa. Uległy też ograniczeniu uprawnienia sądowe Izby, nadal jednak pozostała Trybunałem Apelacyjnym Najwyższej Instancji.
qas: question: Na jakie dwa typy dzielili się lordowie dziedziczni?
answers: text: funkcyjni) oraz tzw. niefunkcyjnych
answer_end: 135
generative_answer: funkcyjni oraz niefunkcyjni

question: Czy w Izbie Lordów można było otrzymać w spadku coś więcej niż tytuł?
answers: text: W Izbie Lordów dziedziczny był tylko tytuł
answer_end: 179
generative_answer: nie

question: Czy dziedziczący zasiadał w tym samym miejscu Izby co przodek?
answers: text: jednakże nie dotyczył on miejsca
answer_end: 213
generative_answer: nie

question: Kto stał na czele Izby Lordów?
answers: text: Lorda Kanclerza
answer_end: 321
generative_answer: Lord Kanclerz

question: Czy Izba mogła korzystać z weta w każdym przypadku?
answers: text: W stosunku do ustaw o charakterze finansowym (money bills) Izbie nie przysługiwało prawo weta zwieszającego, mogła jedynie proponować poprawki
answer_end: 569
generative_answer: nie