Dupuy de Lôme (1890)

Dupuy de Lôme – francuski krążownik pancerny z końca XIX wieku, jedyny okręt swojego typu. Był pierwszym francuskim krążownikiem pancernym i jest uważany za pierwszą dojrzałą konstrukcję krążownika pancernego na świecie. Projektowany był przede wszystkim z myślą przeciwstawienia się brytyjskiej żegludze, ale nigdy nie został użyty w walce. „Dupuy de Lôme” został sprzedany Peru w 1912 roku i przemianowany na „Commandante Aguirre”, lecz ostatecznie nie wszedł do służby peruwiańskiej. W 1919 roku sprzedano go do Belgii i przebudowano na statek handlowy o nazwie „Peruvier”. Po krótkiej eksploatacji, został złomowany. Nazwa zapisywana była także: „Dupuy-de-Lôme”.
„Dupuy de Lôme” wprowadził nowość w postaci pełnego opancerzenia burt w części nadwodnej i w trakcie budowy jego projekt budził dużą sensację wśród specjalistów morskich. Innymi nowoczesnymi rozwiązaniami było uzbrojenie główne w postaci długolufowych armat, w całości umieszczone w wieżach (dwie armaty kalibru 194 mm i sześć armat kalibru 164 mm) oraz brak pomocniczego ożaglowania. Budowa okrętu, rozpoczęta w 1888 roku, przeciągnęła się do prawie siedmiu lat z powodu problemów z kotłami.

context: Głównym konstruktorem krążownika został Louis de Bussy (będący jednym z członków Rady Prac). Projekt wstępny okrętu o wyporności 6296,26 ton powstał już do października 1887 roku. Uzbrojenie główne zostało w nim nietypowo rozmieszczone: dwa działa 194 mm zostały umieszczone w barbetach na śródokręciu, rozsuniętych na burty, z teoretyczną możliwością strzelania wprost do przodu i tyłu przez obie armaty. Sześć dział 164 mm zostało natomiast rozmieszczone w dwóch trzydziałowych grupach na dziobie i rufie, z tego środkowe działo wyżej w barbecie, a dwa boczne w kazamatach. W ten sposób w większości kierunków mogło strzelać ogółem 5 dział. Konstruktor zdecydował się na napęd trzyśrubowy, z tego przy prędkości ekonomicznej miała pracować tylko śruba środkowa, dla zwiększenia zasięgu pływania. Okręt otrzymał nazwę na cześć wybitnego francuskiego inżyniera okrętowego Henriego Dupuy de Lôme (1816–1885), konstruktora m.in. okrętów „Napoléon” i „Gloire”. Jego nazwa zapisywana bywała także, zwłaszcza w starszych źródłach: „Dupuy-de-Lôme”.
qas: question: Do jakiego grupy należał kluczowy projektant okrętu?
answers: text: Rady Prac
answer_end: 90
generative_answer: Rady Prac

question: Jaką wypornością cechował się krążownik?
answers: text: 6296,26 ton
answer_end: 140
generative_answer: 6296,26 ton

question: W którym roku zrealizowano pierwszy okręt?
plausible_answers: text: 1887
answer_end: 173
generative_answer: w 1887

question: Ile dział okrętu miało pełny zasięg rażenia?
plausible_answers: text: 5
answer_end: 635
generative_answer: 5

question: Jaki napęd został zamocowany w krążowniku?
answers: text: trzyśrubowy
answer_end: 690
generative_answer: trzyśrubowy

context: „Dupuy de Lôme” stanowił krok naprzód w rozwoju krążowników pancernych, będąc pierwszym okrętem odchodzącym od słabo chronionych krążowników z wąskim pasem pancernym (ang. belted cruiser) w stronę bardziej odpornych jednostek o rozległym pancerzu. W czasie budowy okręt budził duże zainteresowanie specjalistów wszystkich potęg morskich. Wprawdzie koncepcja krążowników z kadłubem całkowicie opancerzonym w części nadwodnej przeciw pociskom wybuchowym nie była kontynuowana, głównie z powodu masy, lecz w dalszych konstrukcjach zaczęto przykładać większą wagę do rozległości opancerzenia. Budowane później jednostki miały przy tym zróżnicowaną grubość opancerzenia, co zwiększało odporność także przeciw pociskom przeciwpancernym, która w przypadku „Dupuy de Lôme” była na średnim poziomie. Nowoczesne w „Dupuy de Lôme” było również rozmieszczenie całej artylerii głównej w wieżach, co zapewniało lepszą ochronę, niż w przypadku dział z maskami pancernymi i pozwalało na uniknięcie częstej wady dział w kazamatach burtowych, jaką było ich zalewanie przy złej pogodzie.
qas: question: Dlaczego statek ten pełnił istotną rolę w rozwoju krążowników pancernych?
answers: text: będąc pierwszym okrętem odchodzącym od słabo chronionych krążowników z wąskim pasem pancernym (ang. belted cruiser) w stronę bardziej odpornych jednostek o rozległym pancerzu
answer_end: 246
generative_answer: był pierwszym okrętem odchodzącym od słabo chronionych krążowników z wąskim pasem pancernym (ang. belted cruiser) w stronę bardziej odpornych jednostek o rozległym pancerzu

question: Dlaczego przede wszystkim nie kontynuowano tworzenia okrętów z w pełni opancerzonym kadłubem?
answers: text: z powodu masy
answer_end: 496
generative_answer: z powodu masy

question: Co sprawiało, że kolejne krążowniki były bardziej wytrzymałe przeciwko pociskom przeciwpancernym?
answers: text: zróżnicowaną grubość opancerzenia
answer_end: 664
generative_answer: zróżnicowana grubość opancerzenia

question: Jaki aspekt konstrukcyjny tego krążownika chronił działa przed zalaniem?
answers: text: rozmieszczenie całej artylerii głównej w wieżach
answer_end: 881
generative_answer: rozmieszczenie całej artylerii głównej w wieżach