SMS Von der Tann

SMS Von der Tann – niemiecki krążownik liniowy (według oryginalnej nomenklatury wielki krążownik, niem.: Großer Kreuzer) z okresu I wojny światowej, pierwszy okręt tej klasy w Kaiserliche Marine.
Skonstruowany w odpowiedzi na budowę w stoczniach brytyjskich trzech jednostek typu Invincible, był od nich nieco słabiej uzbrojony, dysponował za to znacznie lepszym opancerzeniem i większą prędkością maksymalną. Zwodowany w 1909 roku, rok później wszedł w skład cesarskiej floty. Podczas działań wojennych uczestniczył w większości akcji Hochseeflotte na Morzu Północnym, przez krótki czas operował również na Bałtyku. Największym starciem z jego udziałem była bitwa jutlandzka 31 maja i 1 czerwca 1916 roku. Już w jej pierwszych minutach artylerzyści „Von der Tanna” odnieśli olbrzymi sukces, zatapiając po krótkim pojedynku brytyjski krążownik liniowy „Indefatigable”.
W listopadzie 1918 roku, na mocy rozejmu w Compiègne, „Von der Tann” został wraz z większością okrętów Hochseeflotte internowany w Scapa Flow. 21 czerwca 1919 roku jego załoga dokonała samozatopienia dla uniknięcia przejęcia jednostki przez zwycięskich aliantów. Wrak wydobyto w 1930 roku i w następnych latach złomowano w Rosyth.

context: W kolejnym etapie starcia obie strony przeprowadziły ataki torpedowe własnych niszczycieli i torpedowców, nie uzyskując większych sukcesów. Po nadciągnięciu na pole bitwy głównych sił Hochseeflotte, krążowniki liniowe admirała Beatty'ego zmuszone zostały do oderwania się od przeciwnika. Następnie jednostki 1. Grupy Rozpoznawczej starły się z krążownikami liniowymi 3. Eskadry Krążowników Liniowych kontradmirała Horacego Hooda, wysłanymi dla wsparcia admirała Beatty'ego. „Derfflinger” wraz z „Lützowem” rozpoczęły pojedynek artyleryjski z okrętem flagowym admirała Hooda, „Invincible”. O godzinie 19:33 jeden z niemieckich pocisków przebił pancerz wieży Q brytyjskiej jednostki, powodując eksplozję w komorach amunicyjnych i natychmiastowe przełamanie się i zatonięcie „Invincible”, z którego załogi ocalało jedynie sześciu marynarzy. Około 19:30 załodze „Von der Tanna” udało się uruchomić wieżę rufową i podjąć walkę. Po godzinie 20:00 krążowniki admirała Hippera otrzymały rozkaz przeprowadzenia kontrataku, mającego osłonić manewr odwrotu sił głównych Hochseeflotte. Dostawszy się pod ostrzał okrętów brytyjskich, Niemcy ponieśli bardzo ciężkie straty. Ciężko uszkodzony został okręt flagowy admirała Hippera, „Lützow” (zatopiony po bitwie przez niemiecki niszczyciel G 38). Zmusiło to głównodowodzącego do zmiany okrętu, a na ten czas kierowanie atakiem przejął dowódca „Derfflingera”. Admirał Hipper wybrał na swój nowy okręt flagowy „Moltke”, który pozostawał w najlepszym stanie spośród wszystkich niemieckich krążowników liniowych, i dowodził z jego pokładu do końca bitwy. Także „Von der Tann” nie uniknął strat podczas desperackiego ataku. O 20:19 okręt otrzymał czwarte trafienie, pociskiem kalibru 381 mm z pancernika „Revenge” w rufową wieżę dowodzenia. Jego odłamki zabiły między innymi trzeciego oficera artyleryjskiego i dwóch dalmierzystów, raniąc pozostałych członków obsady wieży. Do końca bitwy „Von der Tann” prowadził ogień do drednota „Malaya” i brytyjskich niszczycieli (podczas nocnych ataków jeden z nich, „Moresby”, wystrzelił torpedy, które przecięły kurs niemieckiego krążownika przed dziobem, zmuszając go do gwałtownego manewru celem uniknięcia trafienia), od godziny 21:00 już z trzech wież artylerii głównej, przynajmniej częściowo uruchomionych wysiłkiem załogi. Ogółem jego artyleria wystrzeliła 170 pocisków z dział kalibru 280 mm i 98 z dział 150 mm, te ostatnie w większości do lżejszych jednostek przeciwnika.