Olimp

Olimp (gr. Όλυμπος, ΄Olimbos; wymawiane z akcentem na pierwszą sylabę) – najwyższy masyw górski w Grecji, położony między północną a środkową częścią kraju, oddzielający historyczną Macedonię od Tesalii.
Jego najwyższy szczyt Mitikas wznosi się na wysokość 2918 m n.p.m. Inne szczyty to Skolio (2911 m n.p.m.), Stefani (2909 m n.p.m.), Skala (2866 m n.p.m.), Touba (2785 m n.p.m.). Masyw znajduje się między dolinami rzek Pinios i Aliakmon, nad Zatoką Termajską. Na zachodzie i południowym zachodzie kończy się pionowymi ścianami o wysokości do 500 metrów. Z północnych urwisk najwyższa jest ściana Skolio, licząca 400 metrów. Deniwelacja między centrum Litochoro a głównym szczytem Olimpu wynosi 2620 metrów.
Masyw Olimpu zbudowany jest z dolnojurajskich (liasowych) skał osadowych powstałych w płytkim morzu epikontynentalnym. Około milion lat temu, w epoce lodowcowej, masyw Olimpu był zlodowacony, czego pozostałością są cyrki lodowcowe.
Zbocza gór porośnięte są lasami iglastymi, liściastymi oraz makią. W wyższych partiach lasy przechodzą w łąki. Olimp jest ośrodkiem wypoczynkowo-turystycznym, z założonym w 1938 roku parkiem narodowym.

context: Eksplorację alpinistyczną rozpoczęli w masywie Olimpu w latach dwudziestych XX w. Niemcy i Włosi. Wyróżnił się wśród nich zwłaszcza słynny Emilio Comici, autor 6 nowych dróg w skali od IV do VI. Z punktu widzenia alpinistycznego najbardziej interesującymi są następujące urwiska: 500-metrowa zachodnia ściana Mitikas, 300-metrowa zachodnia i południowo-zachodnia ściana Stefani, 200-metrowa północna ściana tego szczytu oraz 400-metrowa „galeria" Skolio, licząca w podstawie blisko kilometr długości. Po II wojnie światowej najwięcej nowych przejść dokonał miejscowy przewodnik górski i długoletni gospodarz schroniska Spilios Agapitos Kostas Zolotas, którego droga na zachodniej ścianie Mitikas została uznana za najtrudniejszą w tym rejonie. Pierwszymi polskimi alpinistami, dokonującymi w masywie Olimpu wejść wspinaczkowych byli w sierpniu 1965 r. Maciej Kozłowski i Maciej Włodek.
qas: question: W którym wieku rozpoczęły się wspinaczki na Olimp?
answers: text: XX
answer_end: 78
generative_answer: XX

question: Autorem ilu tras jest Comici?
answers: text: 6
answer_end: 161
generative_answer: 6

question: Jakie urwiska z perspektywy alpinistów należą do najciekawszych?
answers: text: 500-metrowa zachodnia ściana Mitikas, 300-metrowa zachodnia i południowo-zachodnia ściana Stefani, 200-metrowa północna ściana tego szczytu oraz 400-metrowa „galeria" Skolio
answer_end: 453
generative_answer: 500-metrowa zachodnia ściana Mitikas, 300-metrowa zachodnia i południowo-zachodnia ściana Stefani, 200-metrowa północna ściana tego szczytu oraz 400-metrowa „galeria" Skolio

question: Czym zasłynął Kostas Zolotas?
answers: text: Po II wojnie światowej najwięcej nowych przejść dokonał
answer_end: 556
generative_answer: Po II wojnie światowej dokonał najwięcej nowych przejść

question: Czy w XX wieku wśród wspinających się na Olimp byli Polacy?
answers: text: Pierwszymi polskimi alpinistami, dokonującymi w masywie Olimpu wejść wspinaczkowych byli w sierpniu 1965 r. Maciej Kozłowski i Maciej Włodek
answer_end: 884
generative_answer: tak

context: Pierwszym znanym człowiekiem, który dotarł w pobliże wierzchołka, był w 1669 r. sułtan Imperium Osmańskiego Mehmed IV. Pierwszego wejścia na najwyższy szczyt masywu, Mitikas, dokonali 2 sierpnia 1913 r. Szwajcarzy, historyk sztuki Daniel Baud-Bovy i wybitny fotograf Frédéric Boissonas, w towarzystwie Greka Christosa Kakalosa. W dniu 19 sierpnia 1964 r. na Mitikas oraz położony nieco dalej Hagios Antonios (2815 m n.p.m.) weszli (prawdopodobnie jako pierwsi Polacy) Zbigniew Korosadowicz z żoną Olgą. W wyniku upadku podczas wspinaczki na Olimp w 1971 zmarł polski profesor botaniki Bogumił Pawłowski.
qas: question: Gdzie udało się dotrzeć w 1669 roku Mehmedowi IV?
answers: text: w pobliże wierzchołka
answer_end: 64
generative_answer: w pobliże wierzchołka

question: Kiedy po raz pierwszy zdobyto Mitikas?
answers: text: 2 sierpnia 1913
answer_end: 199
generative_answer: 2 sierpnia 1913

question: Kto po raz pierwszy wszedł na Mitikas?
answers: text: Daniel Baud-Bovy i wybitny fotograf Frédéric Boissonas, w towarzystwie Greka Christosa Kakalosa
answer_end: 326
generative_answer: Daniel Baud-Bovy, Frédéric Boissonas, Christos Kakalos

question: Kto z całą pewnością zdobył Hagios Antonios jako pierwszy obywatel RP?
plausible_answers: text: Zbigniew Korosadowicz z żoną Olgą
answer_end: 501
generative_answer: Zbigniew Korosadowicz z żoną Olgą

question: Kto poniósł śmierć podczas wspinaczki na Olimp w 1971?
answers: text: Bogumił Pawłowski
answer_end: 602
generative_answer: Bogumił Pawłowski