Wołyń (film)

Wołyń – polski dramat wojenny z 2016 w reżyserii i według scenariusza Wojciecha Smarzowskiego, opracowany na kanwie opowiadań Stanisława Srokowskiego oraz wspomnień świadków rzezi wołyńskiej w latach 1943–1944. Główny temat filmu, którym jest wspomniane ludobójstwo Polaków na Wołyniu podczas II wojny światowej, obraca się wokół postaci Polki Zosi Głowackiej (Michalina Łabacz), próbującej za wszelką cenę przetrwać mord Ukraińców na Polakach.
Wołyń został przeważnie pozytywnie przyjęty przez polskich krytyków. Część recenzentów podkreślała uniwersalność przesłania oraz wysokie walory artystyczne, a z entuzjazmem film przyjęły zwłaszcza środowiska prawicowo-nacjonalistyczne, zwłaszcza że premiera filmu korelowała z rewizją dotychczasowej polityki zagranicznej wobec Ukrainy. Sam reżyser – choć deklarował bezstronność w ukazywaniu konfliktu polsko-ukraińskiego – mierzył się z zarzutami podsycania wzajemnych narodowych animozji. Film okazał się wielkim sukcesem frekwencyjnym i otrzymał szereg nagród, w tym dziewięć Polskich Nagród Filmowych (także za najlepszy film) oraz trzy wyróżnienia na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych. Na Ukrainie Wołyń nie został dopuszczony do dystrybucji kinowej.

context: Intencją Smarzowskiego było przepracowanie na nowo traumy rzezi wołyńskiej oraz zbudowanie nici porozumienia między Polakami a Ukraińcami: „Chciałbym, żeby ten film był mostem, a nie murem […] Może to naiwne podejście […], ale uważam, że film wzbudzi emocje, a gdy emocje opadną, historycy polscy i ukraińscy powinni na nowo podjąć temat”. Smarzowski nie miał na celu rozbudzania nienawiści wobec Ukraińców, gdyż jego zdaniem Wołyń wymierzony był w skrajny nacjonalizm. Co więcej, Smarzowski snuł aluzje do nastrojów nacjonalistycznych towarzyszących współczesności: „Ważne jest, żeby ludzie pomyśleli, że Wołyń – i to, co się dzieje nie tylko na Ukrainie, ale w Polsce, gdy na ulice wychodzą narodowcy i biją człowieka za to, że mówi w innym języku – to wcale nie są takie obce światy”.
qas: question: Jak był zamysł Smarzowskiego?
answers: text: przepracowanie na nowo traumy rzezi wołyńskiej oraz zbudowanie nici porozumienia między Polakami a Ukraińcami
answer_end: 137
generative_answer: przepracowanie na nowo traumy rzezi wołyńskiej oraz zbudowanie nici porozumienia między Polakami a Ukraińcami

question: Czy Smarzowski miał zamiar podzielić Polaków?
answers: text: Chciałbym, żeby ten film był mostem, a nie murem
answer_end: 188
generative_answer: nie

question: Co, zdaniem Smarzowskiego, powinni zrobić historycy po obejrzeniu filmu?
answers: text: historycy polscy i ukraińscy powinni na nowo podjąć temat
answer_end: 337
generative_answer: historycy polscy i ukraińscy powinni na nowo podjąć temat

question: W jaki sposób Smarzowski skomentował bójkę wszczętą po projekcji filmu?
plausible_answers: text: „Ważne jest, żeby ludzie pomyśleli, że Wołyń – i to, co się dzieje nie tylko na Ukrainie, ale w Polsce, gdy na ulice wychodzą narodowcy i biją człowieka za to, że mówi w innym języku – to wcale nie są takie obce światy”
answer_end: 786
generative_answer: „Ważne jest, żeby ludzie pomyśleli, że Wołyń – i to, co się dzieje nie tylko na Ukrainie, ale w Polsce, gdy na ulice wychodzą narodowcy i biją człowieka za to, że mówi w innym języku – to wcale nie są takie obce światy”

question: Czy intencją Smarzowskiego było pogorszenie stosunków polsko-ukraińskich?
answers: text: Smarzowski nie miał na celu rozbudzania nienawiści wobec Ukraińców
answer_end: 406
generative_answer: nie

context: Jeszcze w trakcie realizacji przedsięwzięcia kilku ukraińskich aktorów, którzy dostali zaproszenie do zagrania Ukraińców w filmie, po przeczytaniu scenariusza odmówiło w nim swojego udziału ze względów ideologicznych. Jak twierdziła Oksana Zabużko, wspomniani artyści mieli stwierdzić, że film jest „prawdziwą szkołą nienawiści”. Andrij Lubka, poeta i prozaik młodego pokolenia, zauważał, że po premierze obrazu Smarzowskiego „w stosunkach polsko-ukraińskich cofniemy się o 10 lat”. Jurij Andruchowycz w artykule na portalu Zbrucz przed obejrzeniem filmu napisał, że Smarzowski ze swoim filmem wpisuje się w ideologiczną kampanię obecnego rządu i partii, której przesłanie najcelniej oddawać mają słowa ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego – „film Wołyń zabije pojednanie, którego nigdy nie było”. Pozytywnie na fakt powstania filmu Wołyń zareagowała natomiast Nadija Sawczenko.
qas: question: Dlaczego aktorzy z Ukrainy, którym zaproponowano role w tej produkcji, odmówili udziału?
answers: text: ze względów ideologicznych
answer_end: 216
generative_answer: ze względów ideologicznych

question: Jakim mianem produkcja ta miała zostać określona przez ukraińskich aktorów, według relacji Oksany Zabużko?
answers: text: „prawdziwą szkołą nienawiści”
answer_end: 328
generative_answer: „prawdziwej szkoły nienawiści”

question: Jakie wydarzenia miały czekać społeczeństwo po premierze tego filmu, zdaniem Andrija Lubki?
answers: text: „w stosunkach polsko-ukraińskich cofniemy się o 10 lat”
answer_end: 481
generative_answer: „w stosunkach polsko-ukraińskich cofniemy się o 10 lat”

question: Czy wszyscy ukraińscy komentatorzy byli sceptycznie nastawieni do tej produkcji?
answers: text: Pozytywnie na fakt powstania filmu Wołyń zareagowała natomiast Nadija Sawczenko
answer_end: 875
generative_answer: nie

question: Jakimi dokładnie słowami Jurij Andruchowycz wyraził swój sceptycyzm w stosunku do tej produkcji?
plausible_answers: text: „film Wołyń zabije pojednanie, którego nigdy nie było”
answer_end: 794
generative_answer: „film Wołyń zabije pojednanie, którego nigdy nie było”