Zdzisław Marchwicki (1927–1977)

Zdzisław Marchwicki (ur. 18 października 1927 w Dąbrowie Górniczej, zm. 26 kwietnia 1977 w Katowicach) – polski seryjny morderca, skazany na karę śmierci za zabójstwa 14 kobiet i usiłowanie zabójstwa kolejnych 7.
Marchwicki został uznany przez sąd za wampira z Zagłębia, który działał w tych okolicach od listopada 1964 do marca 1970. Przez cały ten okres trwało żmudne, trudne śledztwo. Z uwagi na fakt, iż jedną z ofiar była bratanica Edwarda Gierka, śledczy zobligowani byli do znalezienia sprawcy za wszelką cenę. Ofiary miały od 16 do 57 lat. W jednym dniu (15 czerwca 1966) dokonał dwóch napadów na kobiety, z których jeden skończył się śmiercią ofiary.
Działalność Wampira rozpoczęła się 7 listopada 1964, gdy w Dąbrówce Małej doszło do zabójstwa pierwszej ofiary – Anny Mycek. Od tego momentu do 1970 doszło do 21 napadów przypisywanych jednemu sprawcy, w tym 14 śmiertelnych. Sposób postępowania sprawcy był zawsze taki sam: szedł za upatrzoną ofiarą, podbiegał do niej z tyłu, a następnie uderzał w głowę ciężkim tępym przedmiotem. Gdy ofiara upadła, bił ją wielokrotnie, powodując zgon, po czym, w niektórych przypadkach, dokonywał czynności seksualnych z denatką. Nigdy nie doszło do gwałtu, nie znaleziono również nasienia sprawcy. Niektóre ofiary obnażał, jednej wyciął kawałek wzgórka łonowego.
W dwudziestu przypadkach sprawca uderzał z lewej strony. W ostatnim napadzie sprawca uderzał z prawej strony. Dodatkowo w dwóch ostatnich przypadkach zmienił narzędzie zbrodni, rany na ciele ofiar miały inny kształt.

context: W latach dziewięćdziesiątych pojawiły się informacje podważające rzetelność sądu. Zwrócono uwagę na fakt, iż Zdzisław Marchwicki nie przyznał się do winy, a wskazanie sprawcy odbyło się jedynie dzięki wytypowaniu osób odpowiadających profilowi psychologicznemu przestępcy. Zeznania dzieci Marchwickiego, które go obciążały, okazały się być wymuszone przez matkę. Przedmiot uznany za narzędzie zbrodni - duży pejcz do praktyk BDSM, będący w posiadaniu Zdzisława Marchwickiego - zdaniem części ekspertów kryminalistyki był zbyt miękki aby zadać tak dotkliwe obrażenia głowy jakie miały miejsce u ofiar, zaś sprawca posługiwał się prawdopodobnie łomem lub żelaznym prętem. Marchwicki - w przeciwieństwie do Olszowego - nie pasował do charakterystyki sprawcy sporządzonej przez współpracującego z milicją amerykańskiego profilera z FBI. Wiele dowodów nie wskazywało bezpośrednio na Marchwickiego, jednak oskarżenie interpretowało je w taki sposób, aby obciążały Marchwickiego. Nieprawdą okazały się twierdzenia, jakoby Marchwickiego wytypował jednoznacznie komputer Odra - nie dysponował on takimi możliwościami co rodzi przypuszczenia, że twierdzenie to było milicyjnym blefem. Ówczesnym władzom bardzo zależało na wykryciu i skazaniu sprawców, m.in. dlatego, że jedna z ofiar Wampira była spokrewniona z ówczesnym I Sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Katowicach – Edwardem Gierkiem. Prawdopodobną wersję wydarzeń jakoby morderstw dokonał inny przestępca (popełnił samobójstwo przez samospalenie) odrzucono, gdyż chciano pokazać sprawcę, któremu można by wytoczyć proces. Sprawa nadal budzi kontrowersje.
qas: question: Kto wymusił zeznania na dzieciach Marchwickiego?
answers: text: matkę
answer_end: 361
generative_answer: matka

question: Co uznano za przedmiot zbrodni?
answers: text: duży pejcz do praktyk BDSM
answer_end: 429
generative_answer: duży pejcz do praktyk BDSM

question: Jakie przedmioty według ekspertów były wykorzystane do zbrodni?
answers: text: łomem lub żelaznym prętem
answer_end: 668
generative_answer: łom lub żelazny pręt

question: Dlaczego władzy bardzo zależało na znalezieniu winnego zbrodni?
answers: text: jedna z ofiar Wampira była spokrewniona z ówczesnym I Sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Katowicach
answer_end: 1402
generative_answer: jedna z ofiar Wampira była spokrewniona z ówczesnym I Sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Katowicach

question: Kto dokonał samospalenia?
plausible_answers: text: Marchwickiego
answer_end: 1028
generative_answer: Marchwicki

context: Zdaniem części badaczy i publicystów zajmujących się tematem (m.in. Przemysław Semczuk, autor wielokrotnie nagradzanego opracowania Wampir z Zagłębia, Maciej Pieprzyca - autor filmu dokumentalnego Jestem mordercą z 1998 r., Marcin Myszka czy Tomasz Ławnicki) Marchwicki był niewinny, zaś oskarżenie go miałoby być działaniem Milicji podjętym pod naciskiem władz centralnych PRL oraz w celu uspokojenia nastrojów społecznych i zakończenia społecznych niepokojów wywołanych działalnością Wampira. Pierwszy prokurator prowadzący śledztwo - Leszek Polański - odmówił oskarżenia Marchwickiego, wskutek czego został odsunięty od śledztwa, które przejął prokurator Gurgul. Wątpliwości miało także wielu milicjantów z prowadzącej śledztwo specjalnie powołanej w celu złapania wampira grupy "Anna". O niewinności przekonują również dzieci Marchwickiego, które po latach przyznały, że zeznania obciążające ojca w trakcie procesu wymusiła na nich matka.
qas: question: Jak zatytułowana była praca Przemysława Semczuka poświęcona Zdzisławowi Marchwickiemu?
answers: text: Wampir z Zagłębia
answer_end: 149
generative_answer: Wampir z Zagłębia

question: Z jakiego powodu funkcjonariusze Milicji mieli bezpodstawnie oskarżyć Zdzisława Marchwickiego o popełnienie zbrodni, według niektórych badaczy tematu?
answers: text: pod naciskiem władz centralnych PRL oraz w celu uspokojenia nastrojów społecznych i zakończenia społecznych niepokojów wywołanych działalnością Wampira
answer_end: 493
generative_answer: pod naciskiem władz centralnych PRL oraz w celu uspokojenia nastrojów społecznych i zakończenia społecznych niepokojów wywołanych działalnością Wampira

question: Jakie konsekwencje poniósł Leszek Polański, w związku z brakiem zgody na oskarżenie Zdzisława Marchwickiego?
answers: text: został odsunięty od śledztwa
answer_end: 631
generative_answer: został odsunięty od śledztwa

question: Dlaczego utworzony został zespół funkcjonariuszy o nazwie "Anna"?
answers: text: w celu złapania wampira
answer_end: 775
generative_answer: w celu złapania wampira

question: Jak nazywa się film fabularny poświęcony życiu Marchwickiego, w którym wystąpił Maciej Pieprzyca?
plausible_answers: text: Jestem mordercą
answer_end: 212
generative_answer: Jestem mordercą