Iguanodon

Iguanodon („ząb iguany”) – rodzaj dinozaura z grupy ornitopodów, zajmujący pozycję pośrodku pomiędzy pierwszymi z szybkich, dwunożnych hipsylofodontów z jury środkowej, a hadrozaurami stanowiącymi najbardziej zaawansowane formy z kredy późnej. Do rodzaju zaliczano wiele gatunków datowanych w czasie od jury późnej do kredy późnej, zamieszkujących Europę, Azję i Amerykę Północną. Taksonomia rodzaju pozostaje przedmiotem badań, opisywane są nowe gatunki, a stare przenosi się do odrębnych rodzajów. Na początku XXI wieku badacze zasugerowali pozostawienie w nim tylko jednego dobrze uzasadnionego gatunku I. bernissartensis, żyjącego od późnego barremu do najwcześniejszego aptu (kreda wczesna) na terenie dzisiejszej Belgii i prawdopodobnie na innych terenach Europy. Dokładniej okres ten przypada na 126-125 milionów lat temu. Były to masywne, duże zwierzęta roślinożerne wyróżniające się dużym kolcem na kciuku służącym prawdopodobnie do obrony przed drapieżnikami, podczas gdy cztery kolejne chwytne palce używane były podczas żerowania.
Nazwany w 1825 przez angielskiego geologa Gideona Mantella, Iguanodon był drugim nieptasim dinozaurem, któremu formalnie nadano nazwę. Wyprzedził go megalozaur. Razem z tym teropodem i z hileozaurem użyto go do stworzenia definicji dinozaurów.
Pogląd naukowy na iguanodona ewoluował z biegiem czasu i zdobywaniem nowych informacji ze skamieniałości. Liczne okazy, w tym prawie kompletne szkielety z dwóch dobrze poznanych cmentarzysk, pozwoliły badaczom na postawienie uzasadnionych hipotez wyjaśniających wiele aspektów życia zwierzęcia, jak pożywienie, poruszanie się i zachowania społeczne. Jako jeden z pierwszych dobrze poznanych nieptasich dinozaurów iguanodon zajmuje znaczące miejsce w publicznym odbiorze dinozaurów. Jego wizje artystyczne zmieniały się znacznie w odpowiedzi na nowe interpretacje jego szczątków.

context: Iguanodon nie należał do rodzajów, od których zaczął się „renesans dinozaurów”, rozpoczęty w 1969 opisem deinonycha. Nie pomijano go jednak zbyt długo. David B. Weishampel napisał pracę tłumaczącą mechanizmy żywienia się ornitopodów, która polepszyła rozumienie tych kwestii. David B. Norman opisał liczne aspekty dotyczące rodzaju, czyniąc go jednym z najlepiej poznanych nieptasich dinozaurów. W dodatku dalsze znaleziska licznych szkieletów Iguanodon w Nehden w Nadrenii Północnej-Westfalii w Niemczech przyniosły argumenty za zachowaniami stadnymi w przypadku tego rodzaju. Zwierzęta, znalezione na ograniczonym obszarze, zdawały się zginąć na skutek powodzi. Mogły też ponieść śmierć, przekraczając stadnie rzekę. Znaleziono tam co najmniej 15 osobników mierzących od 2 do 8 m długości, aczkolwiek przynajmniej część z nich to smukłe iguanodony zaliczane do blisko spokrewnionych rodzajów Mantellisaurus lub Dollodon (opisany jako Iguanodon atherfieldensis, uznawany przez pewien czas za gatunek iguanodona).
qas: question: Od jakiego wydarzenia rozpoczął się "renesans dinozaurów"?
answers: text: opisem deinonycha
answer_end: 115
generative_answer: opisu deinonycha

question: W jaki sposób mogły zginąć osobniki znalezione w Nehden?
answers: text: na skutek powodzi. Mogły też ponieść śmierć, przekraczając stadnie rzekę
answer_end: 717
generative_answer: na skutek powodzi. Mogły też ponieść śmierć, przekraczając stadnie rzekę

question: Kto w bardzo szczegółowy sposób opisał ten rodzaj dinozaura?
answers: text: David B. Norman
answer_end: 291
generative_answer: David B. Norman

question: W jakim regionie Niemiec znaleziono wiele szkieletów tego rodzaju dinozaura?
answers: text: Nadrenii Północnej-Westfalii
answer_end: 493
generative_answer: Nadrenii Północnej-Westfalii

question: Czy rodzaj ten od samego początku wzbudzał duże zainteresowanie badaczy?
answers: text: Iguanodon nie należał do rodzajów, od których zaczął się „renesans dinozaurów”
answer_end: 78
generative_answer: nie

context: Badania Iguanodon osłabły na początku XX wieku z powodu obu wojen światowych i wielkiego kryzysu w Europie. Nowy gatunek, który stał się przedmiotem licznych badań i kontrowersji taksonomicznych, nazwano w 1925. Reginald Hooley ukuł dla znaleziska z Atherfield Point na Wyspie Wight nazwę Iguanodon atherfieldensis. Początkowo uznawany za rodzaj europejski, iguanodon stwierdzony został w wielu miejscach świata. Materiał znaleziono w Afryce (zęby z Tunezji i innych miejsc na Saharze), Azji (w Mongolii – I. orientalis) i Ameryce Północnej (I. ottingeri z Utah). Inny gatunek północnoamerykański z Dakoty Południowej przypisano kiedyś iguanodonowi jako I. lakotaensis, później reklasyfikowano go w osobnym rodzaju Dakotadon.
qas: question: Dlaczego na początku dwudziestego stulecia prowadzono mniej badań związanych z tym rodzajem dinozaura?
answers: text: z powodu obu wojen światowych i wielkiego kryzysu w Europie
answer_end: 106
generative_answer: z powodu obu wojen światowych i wielkiego kryzysu w Europie

question: W jakim miejscu odnaleziono pozostałości po tym rodzaju dinozaura, którymi zajmował się Reginald Hooley?
answers: text: Atherfield Point na Wyspie Wight
answer_end: 282
generative_answer: Atherfield Point na Wyspie Wight

question: Jakie części Iguanodona odnaleziono na terenie Tunezji?
answers: text: zęby
answer_end: 447
generative_answer: zęby

question: Jaki gatunek Iguanodona odnaleziono na terenie Mongolii?
answers: text: I. orientalis
answer_end: 519
generative_answer: I. orientalis

question: Do jakiego rodzaju przyporządkowano ostatecznie gatunek I. ottingeri?
plausible_answers: text: Dakotadon
answer_end: 724
generative_answer: Dakotadon