Pimen (patriarcha Moskwy)

Pimen (ros. Пимен), imię świeckie Siergiej Michajłowicz Izwiekow, Сергей Михайлович Извеков (ur. 23 lipca 1910 w Kobylinie, zm. 3 maja 1990 w Moskwie) – 14. prawosławny patriarcha Moskwy i całej Rusi.
Pochodził z bogobojnej rodziny; wieczyste śluby mnisze złożył w wieku siedemnastu lat. Przez pierwszych pięć lat życia mniszego pracował jako regent i psalmista w różnych cerkwiach Moskwy. W 1934 lub 1937 aresztowany, do agresji III Rzeszy na Związek Radziecki przebywał w łagrze, następnie zaś na przymusowym osiedleniu. Zmobilizowany w 1941, uczestniczył w walkach w regionie Charkowa i był trzykrotnie ranny. W 1944 uznany za niezdolnego do służby, został następnie uznany za dezertera i skazany na 10 lat obozu. Uwolniony na mocy amnestii, powrócił do pracy duszpasterskiej. Od 1950 do 1954 był przełożonym monasteru Pskowsko-Pieczerskiego, zaś od stycznia do listopada 1954 – ławry Troicko-Siergijewskiej. Następnie przyjął chirotonię na biskupa bałckiego, wikariusza eparchii odeskiej; po miesiącu przeniesiony do eparchii moskiewskiej jako biskup dmitrowski. Następnie pełnił godności arcybiskupa tulskiego i bielowskiego (1961), metropolity leningradzkiego (1961–1963) i metropolity krutickiego i kołomieńskiego (1963–1971).
Uważany za duchownego konserwatywnego i mało aktywnego, w 1971 z poparciem organów państwowych został wybrany na patriarchę moskiewskiego i całej Rusi. Urząd ten sprawował do śmierci. Z powodu nieprzychylnej polityki władz radzieckich wobec Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego przez większość lat na urzędzie nie podejmował wyrazistych działań na rzecz poprawy sytuacji Cerkwi. Na ograniczoną skalę bronił Kościoła przed zamykaniem kolejnych parafii i przeprowadził szereg kanonizacji świętych, natomiast w czasie podróży zagranicznych bronił Związku Radzieckiego, zaprzeczając, jakoby dochodziło w nim do prześladowań obywateli.
W 1988 przewodniczył uroczystościom 1000-lecia chrztu Rusi; wkrótce później doszło do całkowitej zmiany w relacjach państwo-Kościół w ZSRR, co było skutkiem pieriestrojki. Ciężko chory na cukrzycę i raka okrężnicy hierarcha odegrał jedynie symboliczną rolę w zachodzących wówczas w Cerkwi przemianach administracyjnych. Zmarł w 1990 i został pochowany w ławrze Troicko-Siergijewskiej.

context: Występując w Światowej Radzie Kościołów, patriarcha Pimen zmuszony był działać zgodnie z linią polityczną władz radzieckich. Podobnie jak metropolita leningradzki Nikodem (Rotow), w czasie swoich wystąpień w Radzie zaprzeczał jakimkolwiek prześladowaniom osób wierzących w ZSRR. W 1973, w czasie wizyty w siedzibie Rady, Pimen odczytał przygotowane wcześniej w Radzie ds. Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego przemówienie, w którym twierdził, iż między ustrojem ZSRR a ideałami chrześcijańskimi istnieje wyraźne podobieństwo. Zaprzeczał, by w kraju tym łamane były nie tylko prawa do wolności wyznania, ale i wszelkie inne swobody obywatelskie. Jedynie twierdząc, iż wszyscy chrześcijanie muszą nadal pracować na rzecz zwalczania „trudności” zasugerował, iż sytuacja Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego nie była dobra. W ocenie Pospiełowskiego ani Pimen, ani inni hierarchowie rosyjscy uczestniczący w pracach organizacji międzykonfesyjnych nie mogli przedstawiać innych ocen nie narażając siebie i Cerkwi na kolejne prześladowania. Znane są m.in. wystąpienia patriarchy, w których gloryfikował Leonida Breżniewa za jego „tytaniczną pracę na rzecz światowego pokoju”. Za tego typu aktywność (oficjalnie za wieloletnią walkę Kościoła o pokój i bezpieczeństwo) w 1976 otrzymał specjalną nagrodę Radzieckiego Funduszu Pokoju. W tym samym roku otrzymał również nagrodę Światowej Rady Pokoju. W 1977 patriarcha zorganizował w ławrze Troicko-Siergijewskiej konferencję przywódców religijnych na rzecz pokoju, rozbrojenia i przyjaznych relacji międzynarodowych, w której udział wzięli duchowni wszystkich najważniejszych wyznań na świecie. Na wniosek Pimena przyjęto apel o ogłoszenie lat pozostałych do roku 2000 okresem wzmożonej walki o pokój. Zjazd przebiegał, silnie infiltrowany przez KGB. Instytucja ta zainspirowała również apel Pimena, który miał wyprzedzić analogiczne wezwanie ze strony papieża. W 1982 Pimen uczestniczył w podobnej konferencji, której hasłem uczyniono przeciwdziałanie wojnie atomowej.
qas: question: Jakimi nagrodami został wyróżniony duchowny w 1976 roku?
answers: text: Radzieckiego Funduszu Pokoju. W tym samym roku otrzymał również nagrodę Światowej Rady Pokoju
answer_end: 1383
generative_answer: Radzieckiego Funduszu Pokoju, Światowej Rady Pokoju

question: Jakie tematy zostały podjęte podczas spotkania zorganizowanego przez duchownego w 1977 roku?
answers: text: pokoju, rozbrojenia i przyjaznych relacji międzynarodowych
answer_end: 1550
generative_answer: pokoju, rozbrojenia i przyjaznych relacji międzynarodowych

question: Kto został zaproszony na zgromadzenie w 1977 roku?
answers: text: duchowni wszystkich najważniejszych wyznań na świecie
answer_end: 1628
generative_answer: duchowni wszystkich najważniejszych wyznań na świecie

question: Jakie tematy poruszył duchowny podczas przemówienia z 1973 roku?
answers: text: twierdził, iż między ustrojem ZSRR a ideałami chrześcijańskimi istnieje wyraźne podobieństwo. Zaprzeczał, by w kraju tym łamane były nie tylko prawa do wolności wyznania, ale i wszelkie inne swobody obywatelskie. Jedynie twierdząc, iż wszyscy chrześcijanie muszą nadal pracować na rzecz zwalczania „trudności” zasugerował, iż sytuacja Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego nie była dobra
answer_end: 814
generative_answer: twierdził, iż między ustrojem ZSRR a ideałami chrześcijańskimi istnieje wyraźne podobieństwo. Zaprzeczał, by w kraju tym łamane były nie tylko prawa do wolności wyznania, ale i wszelkie inne swobody obywatelskie. Jedynie twierdząc, iż wszyscy chrześcijanie muszą nadal pracować na rzecz zwalczania „trudności” zasugerował, iż sytuacja Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego nie była dobra

question: Gdzie odbyło się zgromadzenie przywódców różnych wyznań z 1977 roku?
answers: text: w ławrze Troicko-Siergijewskiej
answer_end: 1447
generative_answer: w ławrze Troicko-Siergijewskiej

context: W pierwszej dekadzie sprawowania urzędu przez Pimena władze radzieckie kontynuowały politykę likwidowania świątyń prawosławnych i ograniczeń w liczbie czynnych duchownych. Represje wobec Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego nie były jednak prowadzone na tak wielką skalę, jak w poprzedniej dekadzie, stąd D. Shubin uważa, iż był to okres względnej stabilności i spokojnego funkcjonowania Cerkwi. Patriarcha i jego najbliżsi współpracownicy starali się walczyć ze spadkiem liczby duchowieństwa. Dzięki ich działaniom, w zestawieniu z częściową zmianą polityki państwa w latach 70. i 80. liczba studentów szkół duchownych znacząco wzrosła, zorganizowano również odrębne szkoły dla regentów chórów cerkiewnych. Wzmocniła się pozycja Wydziału Wydawniczego Patriarchatu, koordynującego druk literatury religijnej, kierowanego przez biskupa wołokołamskiego Pitirima. Pimen z powodzeniem przeciwstawiał się również likwidacji ławry Poczajowskiej i konsekrował wielu nowych biskupów. Nieco inną ocenę działalności patriarchy przedstawił Dmitrij Pospiełowski, opisując działalność Pimena przed rokiem 1982. Jego zdaniem hierarcha w dalszym ciągu panicznie obawiał się represji ze strony władz radzieckich i dlatego nie podejmował osobiście działań w obronie pozycji Kościoła. Decydowali się na nie jedynie niektórzy biskupi ordynariusze eparchii, których powodzenie zależało od relacji z miejscowymi organami władzy. Zdaniem tego autora patriarcha nie brał praktycznie udziału w uzyskiwaniu zezwoleń na budowę świątyń (w latach 70. wydano ich kilkadziesiąt) lub w protestach przeciw likwidowaniu kolejnych parafii. Za największy sukces, który można przypisać osobiście Pimenowi, Pospiełowski uznaje uzyskanie zezwolenia na otwarcie fabryki utensyliów liturgicznych i świec w miejscowości Sofrino pod Moskwą. Według duchownego współpracującego z Pimenem w eparchii moskiewskiej patriarcha spędzał wolny czas haftując ozdoby na mitry lub piekąc ciasteczka, unikając wszelkiej dodatkowej działalności poza odprawianiem nabożeństw. Szczególnie interesował się jakością śpiewu w cerkwiach moskiewskich, chętnie spotykał się z regentami i psalmistami. Równocześnie istnieją świadectwa, według których Pimen skarżył się na własną niemożność szerszego działania oraz twierdził, iż jego krytycy nie zdają sobie sprawy z tego, jak bardzo ograniczona jest wszelka aktywność Kościoła.
qas: question: Dlaczego Shubin sądzi, że pierwsza dekada sprawowania urzędu przez Pimena była w miarę spokojnym i stabilnym okresem w historii Cerkwi?
answers: text: Represje wobec Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego nie były jednak prowadzone na tak wielką skalę, jak w poprzedniej dekadzie
answer_end: 296
generative_answer: Represje wobec Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego nie były jednak prowadzone na tak wielką skalę, jak w poprzedniej dekadzie

question: Dlaczego, według Dmitrija Pospiełowskiego, Pimen nie bronił osobiście pozycji kościoła?
answers: text: w dalszym ciągu panicznie obawiał się represji ze strony władz radzieckich
answer_end: 1193
generative_answer: w dalszym ciągu panicznie obawiał się represji ze strony władz radzieckich

question: W jakich działaniach nie uczestniczył Pimen, według Dmitrija Pospiełowskiego?
answers: text: w uzyskiwaniu zezwoleń na budowę świątyń (w latach 70. wydano ich kilkadziesiąt) lub w protestach przeciw likwidowaniu kolejnych parafii
answer_end: 1602
generative_answer: w uzyskiwaniu zezwoleń na budowę świątyń (w latach 70. wydano ich kilkadziesiąt) lub w protestach przeciw likwidowaniu kolejnych parafii

question: Jakie są największe zasługi Pimena, zdaniem Shubina?
plausible_answers: text: uzyskanie zezwolenia na otwarcie fabryki utensyliów liturgicznych i świec w miejscowości Sofrino pod Moskwą
answer_end: 1795
generative_answer: uzyskanie zezwolenia na otwarcie fabryki utensyliów liturgicznych i świec w miejscowości Sofrino pod Moskwą

question: Czy istnieją osoby, które uważają, że Pimen nie był zadowolony z ograniczenia podejmowanych przez niego działań?
answers: text: Równocześnie istnieją świadectwa, według których Pimen skarżył się na własną niemożność szerszego działania
answer_end: 2242
generative_answer: tak