enelpol/poquad huggingface dataset:
Su-57

Su-57, PAK FA (ros. Pierspiektiwnyj Awiacyonnyj Kompleks Frontowoj Awiacyi, kod NATO – Felon ) T-50 (oznaczenie producenta) – rosyjski samolot myśliwski piątej generacji, który jest odpowiedzią na amerykański program ATF i samolot przewagi powietrznej F-22 Raptor.
Po rozpadzie ZSRR głównie z powodu braku funduszy oraz zakończenia zimnej wojny, praktycznie wstrzymano finansowanie i rozwój radzieckiego/rosyjskiego samolotu 5. generacji MFI, opracowanego przez biuro projektowe imienia Mikojana i Guriewicza. Samolot noszący oznaczenie MiG 1.44 był ciężkim myśliwcem o układzie kaczka, pod względem własności stealth był zaprojektowany jako samolot o zmniejszonej wykrywalności i bardziej podobny do europejskiego Typhoona niż amerykańskiego F-22. Samolot wykonał jedynie kilka lotów próbnych. Konkurencyjne biuro im. Pawła Suchoja, mimo iż przegrało konkurs, ze względu na eksportowy sukces Su-27 miało fundusze na kontynuowanie programu S-37.
Obydwie koncepcje zostały jednak porzucone i w 2002 roku rozpisano nowy przetarg, którego zwycięzcą zostało biuro im. Suchoja.
Rosyjskie siły powietrzne przewidywały swoje zapotrzebowanie na nowy myśliwiec na około 180 samolotów. Miały one być uzupełnione przez Su-35S, jak i nowy lekki samolot wielozadaniowy, którego opracowanie z wykorzystaniem technologii programu PAK-FA zapowiedziano na kilka lat po wprowadzeniu do produkcji T-50.

context: Samolot ma 12 ruchomych powierzchni sterowych. Podobnie jak w przypadku Su-27 i MiG-29 ma najprawdopodobniej samonośny kadłub wytwarzający dodatkową siłę nośną. Podobnie jak Su-27, i w przeciwieństwie do F-22 i F-35, Su-57 ma regulowane wloty powietrza umieszczone pod kadłubem z dodatkowymi "skrzelami" podobnymi do tych zastosowanych w Su-27 w dolnej części wlotu. Takie ich umieszczenie sprawia, iż przy manewrach z dużymi kątami natarcia powietrze na wlocie jest niejako prowadzone przez kadłub i zachowuje się tak, jakby wpadało pod około dwa razy mniejszym kątem. Zapobiega to zaburzeniom przepływu i spadkowi ciągu samolotu przy gwałtownych manewrach.
qas: question: Co jest źródłem nadwyżkowej siły nośnej w Su-57, PAK FA?
answers: text: kadłub
answer_end: 125
generative_answer: kadłub

question: Co łączy Su-27 oraz F-22?
plausible_answers: text: Podobnie jak Su-27, i w przeciwieństwie do F-22
answer_end: 208
generative_answer: Podobnie jak Su-27, i w przeciwieństwie do F-22

question: Jakim niesprawnościom przeciwdziała specyficzna budowa samolotu?
answers: text: zaburzeniom przepływu i spadkowi ciągu
answer_end: 621
generative_answer: zaburzeniom przepływu i spadkowi ciągu

question: Ilu krotnie zredukowany zostaje pozorny kąt wpadania powietrza przez kadłub?
answers: text: dwa razy
answer_end: 552
generative_answer: dwukrotnie

question: Czy Su-57 posiada powierzchnie sterowe?
answers: text: Samolot ma 12 ruchomych powierzchni sterowych
answer_end: 45
generative_answer: tak
Sąsiad dziwaczek

Sąsiad dziwaczek lub natręt (Metoecus paradoxus) – gatunek chrząszcza z rodziny wachlarzykowatych. Występuje w niemal całej Europie, na Kaukazie i w Japonii. W cyklu życiowym tego gatunku występuje typowe nadprzeobrażenie (hipermetamorfoza). Larwy tego chrząszcza są parazytoidami os. Wnikają do gniazd os i żywią się ich czerwiami. Dorosłe osobniki (imagines) osiągają od 8 do 12 mm długości. Po wyjściu z gniazd os nie przyjmują pokarmu, łączą się w pary w celu rozmnożenia i wkrótce giną.

context: Osobniki sąsiada dziwaczka nie są atakowane przez osy, mimo ich zdolności do rozpoznawania intruzów. Zaproponowano, że odgrywa tu rolę mechanizm chemicznej mimikry. Gdy przeprowadzono analizę składu węglowodorów pokrywających oskórek os i chrząszczy, wykazano, że Metoecus częściowo naśladuje profil węglowodorowy kolonii gospodarza, być może w stopniu wystarczającym do uniknięcia ataku. Z 95 związków występujących u os, u sąsiada stwierdzono 29. Doświadczalnie wykazano, że chrząszcze przeniesione z kolonii, w której się rozwijały, do obcej kolonii os, były częściej atakowane.
qas: question: Mimo jakich umiejętności osy nie stają się ofiarami ataków natręta?
plausible_answers: text: rozpoznawania intruzów
answer_end: 99
generative_answer: rozpoznawania intruzów

question: Ile spośród związków wykrytych u os znaleziono także u natręta?
answers: text: 29
answer_end: 447
generative_answer: 29

question: Co spotykało osobniki sąsiada dziwaczka po zmianie kolonii?
answers: text: częściej atakowane
answer_end: 580
generative_answer: częstsze ataki

question: Jaki mechanizm leży u podstaw braku ataków os na natrętów?
answers: text: chemicznej mimikry
answer_end: 163
generative_answer: chemicznej mimikry

question: Co najprawdopodobniej daje Metoecusowi kopiowanie profilu węglowodorowego kolonii gospodarza?
answers: text: uniknięcia ataku
answer_end: 387
generative_answer: uniknięcie ataku
Potwór z Loch Ness

Potwór z Loch Ness (Nessie) – zwierzę lub grupa zwierząt rzekomo zamieszkujące szkockie jezioro Loch Ness, objętościowo największy słodkowodny zbiornik Wielkiej Brytanii. Razem z Wielką Stopą i Yeti, potwór z Loch Ness jest kryptydą, jedną z najbardziej znanych zagadek kryptozoologii. Większość naukowców uznaje obecną dokumentację mającą udowodnić istnienie zwierzęcia za nieprzekonującą. Twierdzą najczęściej, że relacje ze spotkań z Nessie są oszustwami lub obserwacjami znanych zwierząt czy zjawisk. Jednakże wiara w istnienie zwierzęcia istnieje pośród wielu osób na całym świecie. Najbardziej popularne teorie próbujące wyjaśnić naturę rzekomego zwierzęcia określają je jako rodzaj plezjozaura, foki, węgorza lub jesiotra.
Opisy Nessie najczęściej mówią o tym, że potwór ma długą szyję zakończoną paszczą, dwu- lub jednogarbny grzbiet i ciemną skórę.

context: Kolejne zdjęcie mające przedstawiać potwora, lub nawet dwa osobniki, pochodzi z 9 lipca 1955, kiedy to Peter MacNab, znajdując się na drodze nieco powyżej zamku Urquhart zauważył wzburzenie powierzchni wody. Za pomocą teleobiektywu wykonał fotografię obiektu, który uznał za ciemne, podłużne ciało przesuwające się w wodzie. Zdjęcie MacNaba ukazuje dwa wydłużone garby oraz ruiny zamku Urquhart. Wielu zwolenników istnienia potwora zwraca uwagę na to, że oba obiekty najwidoczniej wywołują osobne bruzdy na powierzchni wody – co uznają za dowód zamieszkiwania Loch Ness przez kilka zwierząt. Obecność ruin zamku na fotografii umożliwiło ocenę wielkości uchwyconego rzekomego zwierzęcia (lub zwierząt). Wieża ma prawie 20 metrów wysokości nad poziomem jeziora, co oznacza, że obiekt na zdjęciu ma 12–15 metrów długości. Biorąc pod uwagę fakt, że większość zwierząt morskich płynąc ukazuje mniej więcej 1/3 swego ciała, stworzenie na zdjęciu MacNaba musiałoby mieć długość ponad 36 metrów (więcej niż dorosły płetwal błękitny, największe zwierzę na świecie). Wiarygodności zdjęciu nie dodało również to, że wkrótce po opublikowaniu go w książce Constance Whyte More Than a Legend (Więcej niż legenda) w 1957, pojawiła się druga jego wersja, zamieszczona w publikacji Roya Mackala The Monsters of Loch Ness (Potwory z Loch Ness) z 1976, co może oznaczać, że fotografia była retuszowana.
qas: question: Kiedy po raz pierwszy uwieczniono potwora z Loch Ness?
answers: text: 9 lipca 1955
answer_end: 92
generative_answer: 9 lipca 1955

question: Kto potencjalnie uwiecznił Nessiego w 1955 roku?
answers: text: Peter MacNab
answer_end: 115
generative_answer: Peter MacNab

question: Jakiej wielkości był rzekomy potwór Nessi ze zdjęć MacNab'a?
answers: text: ponad 36 metrów
answer_end: 986
generative_answer: ponad 36 metrów

question: Jak nazywa się publikacja Roya Mackala z 1957 roku?
plausible_answers: text: The Monsters of Loch Ness
answer_end: 1303
generative_answer: The Monsters of Loch Ness

question: Jakiej wysokości jest wieża na zamku Urquhart?
answers: text: ma prawie 20 metrów
answer_end: 727
generative_answer: ma prawie 20 metrów
Jestem legendą (film)

Jestem legendą (ang. I Am Legend) – amerykański film fabularny (horror postapokaliptyczny) z 2007 roku, wyreżyserowany przez Francisa Lawrence’a, w którym główną rolę zagrał Will Smith. Jest kolejną po Ostatnim człowieku na Ziemi (1964) oraz Człowieku Omedze (1971) pełnometrażową adaptacją powieści Richarda Mathesona o tym samym tytule z 1954 roku. Smith wcielił się w postać wirusologa Roberta Neville’a, odpornego na stworzony przez ludzi śmiercionośny wirus, który pierwotnie miał pomóc wyleczyć raka. Żyjąc na opustoszałym w 2012 roku Manhattanie, pracuje on nad stworzeniem lekarstwa dla zarażonych wirusem ludzi, którzy zmienili się w żądne krwi potwory.
Warner Bros. pracę nad filmem rozpoczął w 1994 roku, angażując w projekt wielu aktorów i reżyserów, jednak jego produkcja uległa opóźnieniu z powodu problemów budżetowych. Ostatecznie zdjęcia do filmu ruszyły w 2006 roku. Sceny kręcono w wielu znanych miejscach Nowego Jorku, w tym najdroższą w dziejach kina scenę przy moście Brooklińskim, której koszt wyniósł 5 milionów dolarów. Film wszedł do kin 14 grudnia 2007 roku i stał się najbardziej dochodową produkcją, której premiera odbyła się w grudniu. Jestem legendą zarobiło 256 milionów dolarów w samych Stanach Zjednoczonych oraz 329 milionów dolarów za granicą. Łączny dochód, jaki przyniósł film, wynosi 585 milionów dolarów.

context: Rolę Sam, psa Neville’a, zagrała trzyletnia suczka rasy owczarek niemiecki, wabiąca się Abbey. Wśród aktorów drugoplanowych znaleźli się m.in. Salli Richardson jako Zoe, żona Roberta, oraz Alice Braga, która wcieliła się w postać ocalałej z zagłady ludzkości Anny. Na planie zdjęciowym Jestem legendą przed kamerą zadebiutowała córka Willa Smitha, Willow Smith, która zagrała filmową córkę Neville’a Marley. Niewielką rolę zagrała Emma Thompson, która pojawiła się jedynie w pierwszych scenach filmu, w programie telewizyjnym, jako dr Alice Krippin, wyjaśniając sposób działania szczepionki na raka. Piosenkarz Mike Patton użyczył swojego głosu „Poszukiwaczom Ciemności”, natomiast Dash Mihok wcielił się w postać wygenerowanego komputerowo „Samca Alfa”. W filmie wystąpiło także kilku niewymienionych z nazwiska aktorów, którzy pojawili się m.in. w oglądanych przez Neville’a programach telewizyjnych.
qas: question: Pies jakiej rasy grał w "Jestem legendą"?
answers: text: owczarek niemiecki
answer_end: 74
generative_answer: owczarek niemiecki

question: Jak nazywała się w rzeczywistości suczka, wcielająca się w rolę Sam?
answers: text: Abbey
answer_end: 93
generative_answer: Abbey

question: Jaki członek rodziny Willa Smitha debiutował w filmie Jestem legendą?
answers: text: córka
answer_end: 333
generative_answer: córka

question: W czyją postać w filmie Jestem legendą wcieliła się Emma Thompson?
answers: text: dr Alice Krippin
answer_end: 548
generative_answer: dr Alice Krippin

question: Ile lat miał filmowy pies Neville’a?
plausible_answers: text: trzyletnia
answer_end: 43
generative_answer: trzyletnia
Gotska Sandön

Gotska Sandön – szwedzka wyspa na Morzu Bałtyckim, położona ok. 38 km na północ od Fårö. Administracyjnie stanowi część prowincji Gotland. Jest długa na 9 km, a w najszerszym miejscu osiąga 6 km. Jej powierzchnia wynosi 36 km². Najwyżej położony punkt na wyspie (wydma Höga åsen) leży na wysokości 42 m n.p.m. W większości porasta ją naturalny las sosnowy i pokrywają ruchome wydmy. Obszar wyspy objęty jest ochroną, stanowi teren parku narodowego.

context: Część wyspy jest pagórkowata – wiatr utworzył dość duże wydmy w jej środkowej części. Wydmy te zostały później ustabilizowane przez porastającą je roślinność. Inne obszary wydmowe na Gotska Sandön to pas wydm dookoła wybrzeża, wysokich na 10–15 m i szerokich na 100–300 m, oraz położone najbliżej morza białe, ruchome wydmy, które przemieszczają się z prędkością ok. 6 m na rok.
Między pasem wydm nadmorskich a lasem w centrum wyspy, wzdłuż zachodniej i północno-wschodniej plaży, leżą obszary zwane „burgen”. Są to tereny płaskie, częściowo porośnięte drzewami, z dużą ilością kamieni odsłoniętych przez wiatr. Ilość piasku na wyspie znalazła swe odzwierciedlenie w nazwie, gdyż w języku szwedzkim „Gotska Sandön” oznacza w dosłownym przekładzie „Gotlandzka Wyspa Piaskowa”.
qas: question: Co spowodowało powstanie wydm w centralnym punkcie Gostka Sandön?
answers: text: wiatr
answer_end: 36
generative_answer: Wiatr

question: Co powoduje brak przemieszczania wydm na Gostka Sandön?
answers: text: roślinność
answer_end: 157
generative_answer: Roślinność

question: Jaka jest prędkość wydm ruchomych na Gostka Sandön?
answers: text: 6 m na rok
answer_end: 377
generative_answer: 6 metrów na rok

question: Jaką maksymalną wysokość osiągają wydmy na Gostka Sandön?
answers: text: 15 m
answer_end: 246
generative_answer: do 15 metrów

question: Gdzie znajdują się najwyższe wydmy na Gostka Sandön?
plausible_answers: text: wysokich
answer_end: 235
generative_answer: wysokich
Andrzej Milczanowski

Andrzej Stanisław Milczanowski (ur. 26 maja 1939 w Równem) – polski prawnik i polityk, działacz opozycji w okresie PRL, minister spraw wewnętrznych w latach 1992–1995.

context: Od 1978 do 1980 współpracował z KSS „KOR”, a od 1980 z NSZZ „Solidarność”. Kierował Biurem Prawnym MKR Pomorze Zachodnie, w 1981 był radcą prawnym Regionu Pomorze Zachodnie. Po wprowadzeniu stanu wojennego w dniach 13–15 grudnia 1981 uczestniczył w komitecie strajkowym w Stoczni Szczecińskiej im. Adolfa Warskiego. Po pacyfikacji strajku został aresztowany, a w marcu 1982 skazany na karę 5 lat pozbawienia wolności (w wyniku amnestii z sierpnia 1983 karę zmniejszono do 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności). Był objęty opieką Amnesty International jako więzień sumienia. Zwolnienie uzyskał w kwietniu 1984.
qas: question: W którym roku Milczanowski zakończył kooperację z KSS „KOR”?
answers: text: 1980
answer_end: 15
generative_answer: 1980

question: Jakie usługi świadczył Milczanowski dla Regionu Pomorze Zachodnie?
answers: text: radcą prawnym
answer_end: 146
generative_answer: radcy prawnego

question: Kiedy Milczanowski stanął na czele komitetu strajkowego w Stoczni Szczecińskiej?
plausible_answers: text: 13–15 grudnia 1981
answer_end: 233
generative_answer: 13–15 grudnia 1981

question: Jaki wyrok usłyszał Milczanowski w marcu 1982?
answers: text: 5 lat pozbawienia wolności
answer_end: 416
generative_answer: 5 lat pozbawienia wolności

question: W którym roku Milczanowski został zwolniony z więzienia?
answers: text: 1984
answer_end: 611
generative_answer: 1984
PWS-21

PWS-21 – polski sześciomiejscowy samolot pasażerski w układzie górnopłatu z końca lat 20. XX wieku konstrukcji inżynierów: Stanisława Cywińskiego i Jarosława Naleszkiewicza, zbudowany w Podlaskiej Wytwórni Samolotów w Białej Podlaskiej. Oblatana wiosną 1930 roku maszyna była testowana w PLL LOT, jednak z powodu niskich osiągów model nie został skierowany do produkcji seryjnej. Jedyny egzemplarz samolotu został rozbity na terenie wytwórni we wrześniu 1931 roku.

context: PWS-21 był jednosilnikowym, sześciomiejscowym (czterech pasażerów i dwie osoby załogi) górnopłatem pasażerskim o konstrukcji mieszanej. Kadłub tworzyła kratownica z rur i kątowników stalowych (nitowanych w części przedniej i spawanych w części tylnej), wykrzyżowana cięgnami stalowymi, kryta płótnem na listwach drewnianych. Przód kadłuba do ściany ogniowej był pokryty blachą aluminiową. Kabina załogi dwumiejscowa, zakryta, umieszczona przed płatem i powyżej kabiny pasażerskiej, z drzwiami z obu stron kadłuba; miejsce pilota znajdowało się z lewej strony, wyposażone w wolant. Samolot miał zdublowane sterowanie (drążek sterowy przed fotelem mechanika wyjmowany). Kabina pasażerska wyposażona była w cztery miejsca, z drzwiami z lewej strony kadłuba; za kabiną znajdowała się toaleta i bagażnik z drzwiami z prawej strony kadłuba.
qas: question: Ilu pasażerów mógł zabrać PWS-21?
answers: text: czterech
answer_end: 55
generative_answer: czterech

question: W jaki sposób skonstruowany był kadłub PWS-21?
answers: text: Kadłub tworzyła kratownica z rur i kątowników stalowych (nitowanych w części przedniej i spawanych w części tylnej), wykrzyżowana cięgnami stalowymi, kryta płótnem na listwach drewnianych
answer_end: 323
generative_answer: Kadłub tworzyła kratownica z rur i kątowników stalowych (nitowanych w części przedniej i spawanych w części tylnej), wykrzyżowana cięgnami stalowymi, kryta płótnem na listwach drewnianych

question: Gdzie znajdowało się miejsce kapitana PWS-21 w kokpicie?
answers: text: z lewej strony
answer_end: 558
generative_answer: z lewej strony

question: Czy w PWS-21 znajdowała się toaleta?
answers: text: toaleta
answer_end: 787
generative_answer: tak

question: Co znajdowało się poniżej kabiny pasażerskiej przed płatem?
plausible_answers: text: Kabina załogi
answer_end: 402
generative_answer: Kabina załogi
Rabka-Zdrój (przystanek kolejowy)

Rabka-Zdrój – przystanek kolejowy w Rabce-Zdroju, w województwie małopolskim, w Polsce. Według klasyfikacji PKP ma kategorię dworca turystycznego.
W roku 2017 przystanek obsługiwał 50–99 pasażerów na dobę.
Przystanek został otwarty w 1884 roku w ramach budowy Galicyjskiej Kolei Transwersalnej. W 1993 zabudowa zespołu dworcowego została wpisana do rejestru zabytków. W latach 1927–1939 oraz 1945–1952 przystanek ten figurował w spisach jako stacja kolejowa.

context: W maju 2013 przedsiębiorstwo Profes rozpoczęło remont dworca. W ramach inwestycji budynek został gruntownie odnowiony na zewnątrz i wewnątrz. Na parterze wydzielono przestrzeń dla podróżnych: poczekalnię, kasy oraz toalety. Dawna poczekalnia wraz z kasami, część pomieszczeń na parterze oraz cała powierzchnia na piętrze została przygotowana dla biblioteki publicznej. 11 grudnia 2014 wyremontowany dworzec został ponownie otwarty, a w marcu 2015 do obiektu przeniosła się Miejska Biblioteka Publiczna, a w maju Punkt Informacji Turystycznej.
qas: question: Jakie przedsiębiorstwo było odpowiedzialne za remont dworca z 2013 roku?
answers: text: Profes
answer_end: 35
generative_answer: Profes

question: Czy odnowa dworca obejmowała wyłącznie jego fasadę?
answers: text: budynek został gruntownie odnowiony na zewnątrz i wewnątrz
answer_end: 140
generative_answer: nie

question: Jakie elementy przestrzeni wydzielono na parterze remontowanego budynku?
answers: text: poczekalnię, kasy oraz toalety
answer_end: 222
generative_answer: poczekalnię, kasy oraz toalety

question: Gdzie znajdowała się poczekalnia przed remontem?
plausible_answers: text: na piętrze
answer_end: 320
generative_answer: na piętrze

question: Jaka biblioteka zajęła wyznaczoną przestrzeń dworca w marcu 2015 roku?
answers: text: Miejska Biblioteka Publiczna
answer_end: 501
generative_answer: Miejska Biblioteka Publiczna
London Crusade (1954)

London Crusade – pierwsza wielka kampania ewangelizacyjna Billy’ego Grahama przeprowadzona poza granicami Stanów Zjednoczonych. Miała miejsce w Londynie w 1954 i trwała przez 3 miesiące, od 1 marca do 29 maja. Większość spotkań odbyła się na Harringay Arena, jedno spotkanie miało miejsce w Hyde Parku, jedno na stadionie Wembley. Przybyło na nią około 2 milionów ludzi. Jego słuchaczami byli arcybiskup Canterbury Geoffrey Francis Fisher oraz premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill.

context: W Londynie w ciągu trzech miesięcy słuchało go około 2 milionów ludzi, 40 tysięcy ludzi nawróciło się i wyznało wiarę w Chrystusa. Sukces w Londynie miał wielkie znaczenie dla Grahama, ponieważ zorientował się, że jego przesłanie jest skuteczne również poza granicami Stanów Zjednoczonych. Przed Londynem Graham nie miał także odwagi by porywać się na takie amerykańskie miasta jak Nowy Jork, Chicago i Filadelfia. Teraz uwierzył, że skoro udało się w Londynie, uda się w każdym innym miejscu. Jednak według badań Stanleya High, dziennikarza Reader’s Digest, aż 72% spośród nawróconych było już przedtem zaangażowanych religijnie. Graham zjednoczył protestanckie kościoły w modlitwie oraz w ewangelizacyjnej współpracy, jakkolwiek nie pod względem doktrynalnym. Jednak zdaniem Pollocka, biografa Grahama, gdyby Graham został w Wielkiej Brytanii tak długo, jak Moody w 1874-1875 wypracowałby większą jedność.
qas: question: Ile osób nawróciło się w czasie trzech miesięcy jego ewangelizacji?
answers: text: 40 tysięcy
answer_end: 81
generative_answer: 40 tysięcy

question: W jakich amerykańskich miastach udało mu się z sukcesem zakończyć swoją misję ewangelizacyjną?
plausible_answers: text: Nowy Jork, Chicago i Filadelfia
answer_end: 413
generative_answer: Nowym Jorku, Chicago, Filadelfii

question: Czy rezultaty ewangelizacji w Londynie dodały mu pewności siebie?
answers: text: Teraz uwierzył, że skoro udało się w Londynie, uda się w każdym innym miejscu
answer_end: 492
generative_answer: tak

question: Kto prowadził ewangelizację w Wielkiej Brytanii bezpośrednio przed nim?
plausible_answers: text: Moody
answer_end: 865
generative_answer: Moody

question: Dziennikarzem jakiej gazety był Pollock?
plausible_answers: text: Reader’s Digest
answer_end: 557
generative_answer: Reader’s Digest
Reaktor jądrowy

Reaktor jądrowy – urządzenie, w którym przeprowadza się z kontrolowaną szybkością reakcje jądrowe; na obecnym etapie rozwoju nauki i techniki są to przede wszystkim reakcje rozszczepienia jąder atomowych. Reakcje te mają charakter łańcuchowy – produkty reakcji (w tym głównie neutrony) mogą zainicjować kilka następnych. Aby uniknąć lawinowego wzrostu szybkości reakcji, reaktor dzieli się na strefy wypełnione na przemian paliwem, chłodziwem oraz moderatorem, czyli substancją spowalniającą neutrony. Szybkość reakcji kontrolowana jest m.in. przez zmianę wzajemnego położenia lub proporcji tych składników, a także przez wprowadzanie dodatkowych substancji pochłaniających lub spowalniających neutrony, zawartych w tzw. prętach regulacyjnych (służących do normalnej regulacji parametrów reakcji) oraz prętach bezpieczeństwa (stosowanych do awaryjnego wyłączania reaktora). Substancjami używanymi do pochłaniania neutronów termicznych są m.in. bor i kadm, natomiast jako moderatorów używa się m.in. berylu, grafitu, a także wody, pełniącej równocześnie funkcję chłodziwa.
Pierwszy reaktor (uranowo-grafitowy), Chicago Pile no. 1 („Stos chicagowski nr 1”, CP-1) zbudowany został na Uniwersytecie w Chicago pod kierunkiem włoskiego uczonego Enrico Fermiego. Pierwsza kontrolowana reakcja łańcuchowa została w nim zapoczątkowana 2 grudnia 1942.

context: Aktywność chłodziwa w elementach obiegu pierwotnego zależy od rodzaju czynnika chłodzącego, jego zanieczyszczeń, stanu skupienia, czasu przepływu przez reaktor i jego elementy, oraz od strumienia neutronów. Aktywność chłodziwa wzrasta z każdym kolejnym przepływem jego cząstek przez reaktor. Dla krótkożyciowych izotopów szybko osiągana jest aktywność nasycenia. Aktywność obiegu, przy założeniu że aktywność reaktora jest stała a każda cząstka chłodziwa przepływa wielokrotnie przez reaktor, można przedstawić wzorem:
qas: question: Od jakich czynników uzależniony jest silnik chłodziwa w Elektrownii Atomowej ?
answers: text: czynnika chłodzącego, jego zanieczyszczeń, stanu skupienia, czasu przepływu przez reaktor i jego elementy, oraz od strumienia neutronów
answer_end: 205
generative_answer: rodzaju czynnika chłodzącego, jego zanieczyszczeń, stanu skupienia, czasu przepływu przez reaktor i jego elementy, oraz od strumienia neutronów

question: W jakich sytuacjach aktywność chłodziwa rośnie?
answers: text: wzrasta z każdym kolejnym przepływem jego cząstek przez reaktor
answer_end: 290
generative_answer: wzrasta z każdym kolejnym przepływem jego cząstek przez reaktor

question: Ile razy cząstki chłodziwa przepływają przez reaktor?
answers: text: wielokrotnie
answer_end: 477
generative_answer: Wielokrotnie

question: Czy cząstka będzie miała szansę wielokrotnie przepływać przez reaktor w sytuacji przerwania aktywności obiegu?
plausible_answers: text: przy założeniu że aktywność reaktora jest stała
answer_end: 428
generative_answer: przy założeniu że aktywność reaktora jest stała

question: Co się dzieje w reaktorze z krótko życiowymi izotopami?
answers: text: osiągana jest aktywność nasycenia
answer_end: 361
generative_answer: Osiąga aktywność nasycenia