Giszowiec

Giszowiec (1979–1990 Osiedle im. Stanisława Staszica, niem. Gieschewald) – zabytkowe osiedle patronackie oraz jednostka pomocnicza Katowic, położona w południowo-wschodniej części miasta, nad Boliną.
Giszowiec składa się z budynków wielorodzinnych z wielkiej płyty oraz zabytkowych domów, przeważnie jedno- i dwurodzinnych, stanowiących niegdyś zwarte osiedle górnicze, które do dziś jest unikatowe w skali europejskiej i znajduje się na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego. Zostało ono wybudowane dla górników pracujących w kopalni Giesche (późniejszej kopalni Wieczorek) przez koncern Georg von Giesches Erben na zlecenie dyrektora spółki Antona Uthemanna w latach 1907–1910. Projektantami osiedla byli Georg i Emil Zillmannowie. Osiedle górnicze w dwóch trzecich uległo wyburzeniu w latach 70. XX wieku na skutek rozwoju budownictwa mieszkaniowego wielokondygnacyjnego z wielkiej płyty dla pracowników powstałej w 1964 roku kopalni Staszic.
Giszowiec ma charakter głównie mieszkaniowy i przemysłowy. Otaczają go dwa szlaki komunikacyjne: droga krajowa nr 86 oraz autostrada A4, a także rozpoczyna tu swój bieg droga krajowa nr 81. Dzielnica ma powierzchnię 12,03 km² (7,30% powierzchni miasta) i liczyła w 2007 roku 18 475 mieszkańców (5,9% ludności Katowic).

context: Od 1989 roku trwała restrukturyzacja górnictwa węglowego na terenie Giszowca. 1 stycznia 2010 roku kopalnia Staszic została połączona w jeden zakład z kopalnią Murcki, jako Kopalnia Węgla Kamiennego Murcki-Staszic, natomiast 31 marca 2018 roku ze względu na wyczerpanie złóż węgla kamiennego rozpoczęto proces likwidacyjny kopalni Wieczorek. Przeszła ona wówczas pod zarząd Spółki Restrukturyzacji Kopalń. 1 stycznia 2021 roku kopalnię Murcki-Staszic połączono z kopalnią Wujek, tworząc zakład pod nazwą Kopalnia Węgla Kamiennego Staszic-Wujek. W 1998 roku kopalnia Staszic przekazała budynki zabytkowej części Giszowca miastu Katowice. Część budynków została później sprzedana zamieszkującym je rodzinom. Całość ocalałej unikatowej zabudowy osiedla jest pod opieką konserwatora zabytków. Powstała również nowa zabudowa, które architektonicznie komponuje z zabytkową zabudową Giszowca – jest to położone pomiędzy ul. Pod Kasztanami a Kosmiczną i wybudowane w latach 2003–2004 przez Katowickie Towarzystwo Budownictwa Społecznego osiedle Kasztany oraz wybudowane również przez TBS w latach 2017–2019 Osiedle Pod Kasztanami, znajdujące się przy ul. Górniczego Stanu.
qas: question: Kiedy rozpoczęto postępowanie restrukturyzacyjne w górnictwie na obszarze Giszowca?
answers: text: Od 1989 roku
answer_end: 12
generative_answer: Od 1989 roku

question: Jakie kopalnie złączono wraz z początkiem 2010 roku?
answers: text: kopalnia Staszic została połączona w jeden zakład z kopalnią Murcki
answer_end: 166
generative_answer: kopalnia Staszic została połączona w jeden zakład z kopalnią Murcki

question: Jaki rodzaj węgla wydobywano w kopalni Murcki-Staszic?
answers: text: Węgla Kamiennego
answer_end: 198
generative_answer: Kamienny

question: Dlaczego kopalnia Wieczorek została zlikwidowana?
answers: text: ze względu na wyczerpanie złóż węgla kamiennego
answer_end: 291
generative_answer: ze względu na wyczerpanie złóż węgla kamiennego

question: Czy osiedle Kasztany znajduje się w Giszowcu?
plausible_answers: text: Powstała również nowa zabudowa, które architektonicznie komponuje z zabytkową zabudową Giszowca – jest to położone pomiędzy ul. Pod Kasztanami a Kosmiczną i wybudowane w latach 2003–2004 przez Katowickie Towarzystwo Budownictwa Społecznego osiedle Kasztany
answer_end: 1045
generative_answer: tak