Gallimim

Gallimim (Gallimimus) – rodzaj wymarłego dinozaura, teropoda z grupy ornitomimozaury i rodziny ornitomimów, żyjącego na terenach współczesnej Mongolii w epoce kredy późnej, około 70 milionów lat temu. Jest to największy przedstawiciel ornitomimów, osobnik dorosły osiągał 6 m długości, 1,9 m wysokości i ważył około 440 kg. Mógł być pokryty piórami, co potwierdzono u jego bliskich krewnych. Niewielka, lekka głowa nosiła duże, skierowane na boki oczy. Długi w porównaniu z innymi ornitomimami pysk był szerszy i bardziej zaokrąglony na czubku, niż u innych gatunków. Zęby nie występowały, ich brak zastępował keratynowy dziób. Żuchwa była delikatna. Wiele kręgów nosiło otwory wskazujące na przestrzenie powietrzne w środku. Szyja względem tułowia była długa. Ręce względnie najkrótsze spośród ornitomimozaurów, kończyły się trzema palcami o zakrzywionych szponach. Przednie kończyny wydawały się słabe w porównaniu z długimi tylnymi.
Skamieniałości osobników w różnych stadiach rozwoju odkryła polsko-mongolska wyprawa paleontologiczna na pustyni Gobi na terenie Mongolii w latach 60. XX wieku. Duży szkielet z tego regionu został obrany holotypem nowego rodzaju i gatunku Gallimimus bullatus w 1972. Nazwa rodzajowa oznacza "naśladujący kurę", odwołuje się do podobieństw łączących kręgi szyjne zwierzęcia z grzebiącymi (kurakami). Epitet gatunkowy wywodzi się od bulli, amuletu noszonego przez starożytnych Rzymian w młodości – bullowata struktura widniała u podstawy czaszki gallimima. W tamtych czasach skamieniałości Gallimimus stanowiły najkompletniejsze i najlepiej zachowane pozostałości ornitomima, rodzaj pozostaje jednym z najlepiej poznanych przedstawicieli tej grupy. Rodzina ornitomimów zalicza się do grupy ornitomimozaurów. Za najbliższego krewnego gallimima uznano również pochodzącego z Mongolii anserimima.
Jako ornitomim Gallimimus był rączym zwierzęciem, dzięki swej szybkości zdolnym do ucieczki przed drapieżnikami. Osiąganą przezeń prędkość szacuje się na 42-56 km/h. Mógł dysponować dobrym wzrokiem i inteligencją porównywalną z obserwowaną u bezgrzebieniowców. Mógł wieść życie w grupach, na co wskazuje odkrycie kilku osobników zachowanych w jednej skale. Wysnuwano różne teorie co do diety gallimima i innych ornitomimów. Znacznej ruchomości szyja mogła pomagać w wynajdywaniu niewielkiej zdobyczy na ziemi, ale zwierzę mogło też być oportunistycznym wszystkożercą. Sugerowano także, że gallimim wykorzystywał niewielkie kolumnowe struktury dzioba do filtrowania wody, choć struktury te mogły też być grzebieniami służącymi żerowaniu na twardym pokarmie roślinnym, co wskazywałoby na roślinożerność. Gallimimus to najczęściej spotykany ornitomimozaur formacji Nemegt, gdzie żył pośród swych krewnych anserimima i deinocheira. Przedstawiono go w filmie Park Jurajski, w istotnej – w historii efektów specjalnych – scenie, ukazując go zgodnie z popularnym poglądem w sposób przypominający ptaka.

context: W czasie opis rodzaju skamieniałości Gallimimus stanowiły najbardziej kompletny i najlepiej zachowany materiał kopalny, a rodzaj pozostaje cały czas wśród najlepiej poznanych członków tej grupy. Ornithomimidae znano wcześniej głównie z kontynentu północnoamerykańskiego, z Azji poznano jedynie Archaeornithomimus, a i w jego przypadku nie znaleziono wcześniej czaszki. Od czasu pierwszych odkryć więcej okazów znalazły dalsze kierowane przez Mongołów wyprawy międzynarodowe. Trzy ze szkieletów gallimima (w tym holotyp) weszły w skład podróżującej wystawy skamieniałości mongolskich dinozaurów, przemierzającej wiele państw. Rabowanie skamieniałości stało się istotnym problemem w Mongolii w XXI stuleciu. Kilka okazów gallimima również padło ofiarą kradzieży. W 2017 Hang-Jae Lee i współpracownicy donieśli o skamieniałych śladach odkrytych w 2009 wraz z zakleszczoną stopą Gallimimus (okaz MPC-D100F/17). Reszta szkieletu wydawała się już wcześniej zrabowana, wraz z kilkoma innymi okazami Gallimimus, na co wskazywały puste miejsca po wykopach, odpadki i porozrzucane po kamieniołomie połamane kości. Niemniej to co udało się znaleźć było niezwykłe jako skamieniałe ślady wraz ze skamieniałym ciałem zwierzęcia. Część ze śladów pasuje do stóp ornitomimów, podczas gdy inne pozostawiły odmienne rodzaje dinozaurów.
qas: question: Jaki gatunek z rodziny Ornithomimidae był pierwotnie jedynym odkrytym na terenie Azji?
answers: text: Archaeornithomimus
answer_end: 312
generative_answer: Archaeornithomimus

question: Jaki pokaz zawierał w swoim repertuarze prezentację trzech różnych szkieletów gallimima?
answers: text: podróżującej wystawy skamieniałości mongolskich dinozaurów
answer_end: 593
generative_answer: podróżująca wystawa skamieniałości mongolskich dinozaurów

question: Jaki problem dotknął mongolskie wykopaliska w dwudziestym pierwszym wieku?
answers: text: Rabowanie skamieniałości
answer_end: 649
generative_answer: Rabowanie skamieniałości

question: Jakie okoliczności sugerowały, że szkielet okazu MPC-D100F/17 padł ofiarą kradzieży?
answers: text: puste miejsca po wykopach, odpadki i porozrzucane po kamieniołomie połamane kości
answer_end: 1102
generative_answer: puste miejsca po wykopach, odpadki i porozrzucane po kamieniołomie połamane kości

question: Na jakim obszarze odkryto najwięcej pozostałości po okazach z rodziny Ornithomimidae?
plausible_answers: text: kontynentu północnoamerykańskiego
answer_end: 269
generative_answer: kontynentu północnoamerykańskiego