Stosunki polsko-żydowskie w czasie drugiej wojny światowej (esej)

Stosunki polsko-żydowskie w czasie drugiej wojny światowej. Uwagi i spostrzeżenia – esej historyczny autorstwa Emanuela Ringelbluma, napisany w ukryciu pod koniec 1943 roku. Stanowi próbę opisu i oceny relacji polsko-żydowskich w okresie II wojny światowej, a w szczególności postawy Polaków wobec Holocaustu.

context: Duży wpływ na oceny formułowane przez Ringelbluma miał bez wątpienia fakt, iż Stosunki polsko-żydowskie… powstawały w bardzo specyficznej atmosferze i okolicznościach. Ringelblum starał się zachować obiektywizm, lecz kilkakrotnie na kartach eseju dał upust swoim emocjom i udręce związanej z rozgrywającą się na jego oczach zagładą narodu żydowskiego. Niemniej zdaniem amerykańskiego historyka Samuela D. Kassowa „większość, choć nie wszystkie, ważniejsze tezy i twierdzenia Ringelbluma nadzwyczaj dobrze wytrzymały próbę czasu”. Artur Eisenbach podkreślał, że „Esej Ringelbluma jest nader cennym dokumentem historycznym, a ponadto ma charakter solidnego studium naukowego. Zawiera nie tylko bezpośrednie obserwacje, ale także wnikliwą ocenę postaw i zachowań osób oraz różnych grup społeczeństwa polskiego”. Z kolei Władysław Bartoszewski i Zofia Lewinówna oceniali, że Stosunki polsko-żydowskie… zawierają wiele cennego materiału jednak fakt, iż autor pracował w sytuacji całkowitego odcięcia od reszty polskiego społeczeństwa (najpierw w getcie, później w podziemnej kryjówce) spowodował „pewne skrzywienie perspektywy” – w szczególności w odniesieniu do oceny warunków panujących „po aryjskiej stronie” i realnych możliwości niesienia pomocy Żydom przez ludność polską. Teresa Prekerowa wskazywała, że Ringelblum pisząc esej miał bardzo ograniczony dostęp do źródeł, stąd Stosunki polsko-żydowskie… stanowiły w jej ocenie „raczej bardzo cenny materiał do zamierzonej publikacji, niż zwartą, wyważoną w ocenach całość”. Wartość historyczną pracy Ringelbluma całkowicie neguje natomiast Piotr Gontarczyk, oceniając, że esej „w ogromnej mierze składa się z niezweryfikowanych i nieprawdziwych informacji”.
qas: question: Co wpłynęło na ocenę stosunków polsko-żydowskich formułowaną przez Ringelbluma?
answers: text: fakt, iż Stosunki polsko-żydowskie… powstawały w bardzo specyficznej atmosferze i okolicznościach
answer_end: 166
generative_answer: fakt, iż Stosunki polsko-żydowskie… powstawały w bardzo specyficznej atmosferze i okolicznościach

question: Czy Ringelblum był Żydem?
plausible_answers: text: na jego oczach zagładą narodu żydowskiego
answer_end: 350
generative_answer: tak

question: Czy wszystkie spostrzeżenia Ringelbluma są do tej pory aktualne?
answers: text: większość, choć nie wszystkie, ważniejsze tezy i twierdzenia Ringelbluma nadzwyczaj dobrze wytrzymały próbę czasu
answer_end: 527
generative_answer: nie

question: Z czego miało wynikać "skrzywienie perspektywy" Ringelbluma, o którym pisał Bartoszewski?
answers: text: autor pracował w sytuacji całkowitego odcięcia od reszty polskiego społeczeństwa
answer_end: 1028
generative_answer: autor pracował w sytuacji całkowitego odcięcia od reszty polskiego społeczeństwa

question: Kto zarzucił z polskich twórców posługiwanie się nieprawdziwymi informacjami przez Ringelbluma?
answers: text: Piotr Gontarczyk
answer_end: 1605
generative_answer: Piotr Gontarczyk