Ludwik I de Bourbon-Condé

Ludwik de Bourbon, książę de Condé (fr. Louis de Bourbon, prince de Condé; ur. 7 maja 1530 w Vendôme, zm. 13 marca 1569 w Jarnac) – pierwszy książę de Condé i diuk d’Enghien, markiz de Conti, hrabia de Soissons, d’Anisy i de Vallery. Założyciel domu książęcego de Condé, bocznej linii rodu Burbonów, zwanych w polskiej literaturze Kondeuszami. Dowódca wojsk hugenotów w okresie wojen religijnych we Francji. Nazywano go Monsieur le Prince.
Ludwik jako książę krwi należał do ścisłego grona doradców i parów królewskich, wsławił się jako zdolny dowódca w czasie wojen włoskich. Dość szybko znalazł się pod wpływem wyznania kalwińskiego, około roku 1558, głównie pod wpływem żony Eleonory de Roye, dokonał konwersji. W obliczu narastającego konfliktu między hugenotami a katolikami we Francji, w sposób naturalny, z racji swojego wysokiego pochodzenia i konfliktu z przywódcami stronnictwa katolickiego – lotaryńskim rodem Gwizjuszy, stanął na czele stronnictwa protestanckiego, które reprezentował na dworze. Po śmierci króla Henryka II, zainspirował hugenocki spisek mający na celu porwanie jego następcy króla Franciszka II. Spisek się nie udał, a od śmierci uratował Ludwika jedynie rychły zgon władcy. Po masakrze hugenotów w Wassy poprowadził armię protestancką na Paryż, został jednak pokonany pod Dreux 19 grudnia 1562 roku. Wojnę zakończył edykt z Amboise, nadający swobodę kultu szlachcie hugenockiej. Pięć lat później, obawiając się interwencji hiszpańskiej we Francji, ponownie poprowadził armię protestancką na Paryż. Pokonany pod Saint-Denis 10 listopada 1567 roku, dokonał zręcznego odwrotu, a następnie, wzmocniony przez niemieckich najemników, wyruszył na oblężenie Chartres. Podpisał pokój w Longjumeau, który przywracał postanowienia z Amboise. Kiedy w sierpniu wybuchła ponownie wojna, tym razem nie próbował atakować Paryża, ale ograniczył się do działań w zachodniej Francji. Zginął podczas bitwy pod Jarnac 13 marca 1569 roku.

context: Wbrew radom admirała de Coligny 19 grudnia 1562 Ludwik przyjął bitwę pod Dreux z liczniejszymi wojskami katolickimi, którą przegrał i dostał się do niewoli, w ręce zaś Coligny’ego wpadł konetabl de Montmorency. W bitwie zginął marszałek de Saint-André, natomiast w czasie oblężenia Orleanu, 15 lutego 1563 roku, skrytobójca zabił księcia de Guise. O inspirację mordu oskarżono Gasparda de Coligny, możliwe jednak że mordercę wysłała regentka. Katarzyna odzyskała swobodę działania, trzech przywódców katolickich – Antoni de Bourbon, Franciszek de Guise i marszałek de Saint-André – poniosło śmierć, Kondeusz był w niewoli, Coligny skompromitowany; w marcu 1563 roku ogłosiła w Amboise edykt kończący wojnę, dając protestantom swobodę kultu w domach szlachty i na przedmieściach.
qas: question: Jakie starcie przegrał Ludwik w 1562 roku?
answers: text: bitwę pod Dreux
answer_end: 78
generative_answer: bitwę pod Dreux

question: Kto zamordował księcia de Guise?
answers: text: skrytobójca
answer_end: 323
generative_answer: skrytobójca

question: Co stało się z Ludwikiem po przegranej bitwie? 
answers: text: dostał się do niewoli
answer_end: 155
generative_answer: dostał się do niewoli

question: Kto poniósł śmierć w bitwie pod Dreux?
answers: text: marszałek de Saint-André
answer_end: 251
generative_answer: marszałek de Saint-André

question: Kiedy zaczęła się wojna między protestantami i katolikami? 
plausible_answers: text: w marcu 1563
answer_end: 660
generative_answer: w marcu 1563

context: Sam Ludwik de Condé padł od strzału w plecy wymierzonego przez Józefa Franciszka de Montesquiou, kapitana gwardii Henryka d’Anjou. Jego ciało było obwożone po obozie królewskim na grzbiecie osła. Książę d’Anjou rozkazał wymordować wszystkich jeńców, w tym Roberta Stuarta, szkockiego kondotiera, który w bitwie pod Saint-Denis nie okazał podobnej łaski Anne de Montmorency. Admirałowi de Coligny udało się jednak uratować większą część armii, odprowadzić na wschód i połączyć z nowymi posiłkami z Niemiec, dowodzonymi przez Wolfganga, księcia Dwóch Mostów. Z południa przybyły również posiłki prowadzone przez szwagierkę Kondeusza, Joannę, królową Nawarry, jej syna Henryka oraz syna Kondeusza Henryka, nowego księcia de Condé. Wojna trwała dalej.
qas: question: Jaki atak zabił tego księcia?
answers: text: strzału w plecy wymierzonego przez Józefa Franciszka de Montesquiou
answer_end: 95
generative_answer: strzał w plecy wymierzony przez Józefa Franciszka de Montesquiou

question: Co stało się ze zwłokami Ludwika de Condé po jego śmierci?
answers: text: było obwożone po obozie królewskim na grzbiecie osła
answer_end: 194
generative_answer: były obwożone po obozie królewskim na grzbiecie osła

question: Czy Henryk d’Anjou nie chciał zostawić żadnego ze swoich zniewolonych wrogów przy życiu?
answers: text: Książę d’Anjou rozkazał wymordować wszystkich jeńców
answer_end: 248
generative_answer: tak

question: Jakie osoby stały na czele odsieczy, która przybyła na pomoc gwardii Henryka d’Anjou z południa?
plausible_answers: text: szwagierkę Kondeusza, Joannę, królową Nawarry, jej syna Henryka oraz syna Kondeusza Henryka, nowego księcia de Condé
answer_end: 726
generative_answer: szwagierka Kondeusza, Joana, królowa Nawarry, jej syn Henryk oraz syn Kondeusza Henryka, nowego księcia de Condé

question: Co zrobił z żołnierzami, których uratował przez gwardią Henryka d’Anjou admirał de Coligny?
answers: text: odprowadzić na wschód i połączyć z nowymi posiłkami z Niemiec
answer_end: 504
generative_answer: odprowadził na wschód i połączył z nowymi posiłkami z Niemiec