Człowiek z marmuru

Człowiek z marmuru – polski film polityczny z 1976 roku w reżyserii Andrzeja Wajdy na podstawie scenariusza Aleksandra Ścibora-Rylskiego. Film ukazuje losy młodej studentki szkoły filmowej Agnieszki (Krystyna Janda), która zbiera materiały na potrzeby realizacji dokumentu o cenionym w latach 50. XX wieku przodowniku pracy Mateuszu Birkucie (Jerzy Radziwiłowicz) – fikcyjnej postaci wzorowanej na Piotrze Ożańskim. Prowadząc śledztwo dziennikarskie, Agnieszka poznaje prawdę o okolicznościach, w których Birkut został wypromowany na stachanowca oraz cenie, jaką zapłacił za swoje zaangażowanie w działania propagandowe władz realizujących budowę Huty im. Lenina (sztandarowej inwestycji planu sześcioletniego).
Wajda i Ścibor-Rylski planowali nakręcenie filmu o Birkucie jeszcze w latach 60. XX wieku, jednak pierwotny scenariusz nie mógł wówczas zostać zrealizowany. Wajda powrócił do projektu dopiero wówczas, gdy zapewnił sobie poparcie ze strony ministra kultury Józefa Tejchmy. Ten, ryzykując utratę stanowiska, wyraził zgodę na produkcję i rozpowszechnianie filmu, dzięki czemu – pomimo negatywnych recenzji – obejrzało go w Polsce 2,5 miliona widzów. Człowiek z marmuru trafił również na Festiwal Filmowy w Cannes, na którym po pokazie poza konkursem otrzymał nagrodę FIPRESCI. W 1981 roku Wajda nakręcił kontynuację filmu pod tytułem Człowiek z żelaza, której akcja toczy się w 1980 roku w Gdańsku w czasie wydarzeń sierpniowych.

context: Człowiek z marmuru został ukończony w październiku 1976 roku. Żeby możliwe było jego rozpowszechnianie, Wajda zaprosił Tejchmę na pokaz filmu do Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych. Jeszcze raz ryzykując odejście w polityczny niebyt, Tejchma zdecydował się zaprosić Wajdę, Ścibora-Rylskiego oraz Bolesława Michałka na rozmowę w Ministerstwie Kultury. Po burzliwej dyskusji minister kultury zdecydował się wpuścić film na ekrany, jednakże niektóre sceny (na przykład spotkanie Agnieszki i Maćka przy grobie Birkuta) musiały zostać nakręcone od nowa. Premiera Człowieka z marmuru odbyła się 25 lutego 1977 roku.
qas: question: Kiedy zakończyły się prace nad realizacją filmową?
answers: text: w październiku 1976
answer_end: 55
generative_answer: w październiku 1976

question: Co zrobił reżyser w celu rozpowszechnienia swojego dzieła?
answers: text: zaprosił Tejchmę na pokaz filmu
answer_end: 141
generative_answer: zaprosił Tejchmę na pokaz filmu

question: Gdzie odbyła się jedyna publiczna projekcja realizacji?
plausible_answers: text: Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych
answer_end: 189
generative_answer: w Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych

question: Pod jakim warunkiem minister kultury umożliwił rozpowszechnienie produkcji?
answers: text: niektóre sceny (na przykład spotkanie Agnieszki i Maćka przy grobie Birkuta) musiały zostać nakręcone od nowa
answer_end: 556
generative_answer: niektóre sceny musiały zostać nakręcone od nowa

question: W którym roku realizacja zadebiutowała na ekranach?
answers: text: 1977
answer_end: 612
generative_answer: w 1977

context: Zebrawszy materiał filmowy, Agnieszka wraca do Warszawy, gdzie redaktor telewizyjny dyskwalifikuje jej pracę, tłumacząc swą decyzję tym, że Agnieszka nie odnalazła bohatera swego dokumentu. Zbyt późno Agnieszka dowiaduje się, że syn Birkuta, Maciek, nosi nazwisko swojej matki. Zrezygnowana dziewczyna wraca do ojca, mieszkającego w małym miasteczku kolejarza. Ojciec namawia ją jednak do ukończenia śledztwa bez materiału filmowego, aby mogła wyjaśnić, co się stało z Birkutem. Wówczas Agnieszka wyjeżdża do Gdańska, gdzie przed bramą Stoczni Gdańskiej zagaduje Maćka Tomczyka, syna Birkuta. Maciek mówi jej, że jego ojciec nie żyje, nie podając jednak szczegółów. Agnieszka prosi go o przyjazd do Warszawy. W ostatniej sekwencji filmu oboje zmierzają do studia telewizyjnego, zamierzając spotkać się z redaktorem.
qas: question: Dlaczego redaktor telewizyjny negatywnie ocenił pracę wykonaną przez Agnieszkę?
answers: text: tłumacząc swą decyzję tym, że Agnieszka nie odnalazła bohatera swego dokumentu
answer_end: 188
generative_answer: tłumaczył swą decyzję tym, że Agnieszka nie odnalazła bohatera swego dokumentu

question: Jak nazywa się syn Birkuta?
answers: text: Maćka Tomczyka
answer_end: 577
generative_answer: Maciek Tomczyk

question: Dlaczego Agnieszka nie może łatwo odszukać syna Birkuta?
answers: text: Zbyt późno Agnieszka dowiaduje się, że syn Birkuta, Maciek, nosi nazwisko swojej matki
answer_end: 276
generative_answer: zbyt późno dowiaduje się, że nosi on nazwisko swojej matki

question: Dlaczego syn Birkuta nie nazywa się Birkut?
answers: text: nosi nazwisko swojej matki
answer_end: 276
generative_answer: nosi nazwisko swojej matki

question: W jakiej stoczni pracuje syn Birkuta?
plausible_answers: text: Stoczni Gdańskiej
answer_end: 553
generative_answer: Stoczni Gdańskiej