Joachim (patriarcha Moskwy)

Joachim (ur. 6 stycznia 1621 w Możajsku, zm. 17 marca 1690 w Moskwie) – dziewiąty (de facto dziesiąty) patriarcha moskiewski i całej Rusi, sprawujący urząd od lipca 1674 do śmierci.
Pochodził z rodziny szlacheckiej, służył w armii rosyjskiej w pułku rajtarów. Do stanu mniszego wstąpił w 1655 w Monasterze Międzygórskim. Dwa lata później wyjechał do Moskwy, kwestując na klasztor. Nigdy nie wrócił do macierzystej wspólnoty, gdyż patriarcha moskiewski i całej Rusi Nikon zaproponował mu godność przełożonego Świętojezierskiego Wałdajskiego Monasteru Iwerskiej Ikony Matki Bożej. Następnie przebywał w monasterach Nowe Jeruzalem i św. Andrzeja w Moskwie; w 1663 został archimandrytą Monasteru Czudowskiego.
W lipcu 1672 przyjął chirotonię biskupią i objął katedrę nowogrodzką. Od tego samego miesiąca wspierał chorego patriarchę Pitirima i de facto zarządzał do jego śmierci całym Rosyjskim Kościołem Prawosławnym.
Po śmierci Pitirima został w 1674 wybrany na jego następcę. Jako patriarcha dążył do wzmocnienia pozycji Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego w państwie. Doprowadził do poprawy stanu materialnego Kościoła, dbał o moralność duchowieństwa i jednolitość obrzędów sprawowanych w całym kraju. Zablokował natomiast sugerowaną przez cara Fiodora III radykalną reformę administracyjną Cerkwi. W dobrych relacjach z carem pozostawał do schyłku jego życia, gdy obaj poróżnili się z powodu odmiennych wizji przyszłości kraju.
Przyczynił się do wprowadzenia na tron po śmierci Fiodora III jego przyrodniego brata Piotra, z pominięciem starszego od niego, chorego Iwana. Po buncie strzelców musiał jednak pogodzić się z ustanowieniem regencji Zofii Romanowej w imieniu carów „starszego” (Iwana) i „młodszego” (Piotra). Początkowo blisko współpracował z regentką, z czasem zaczął krytycznie odnosić się do jej polityki kulturalnej i zagranicznej i poparł jej odsunięcie od władzy w 1689.
Przez całe życie Joachim ostro krytykował przenikanie do Rosji zachodnich zwyczajów, napływ cudzoziemców, postulował wprowadzenie całkowitego zakazu kontaktów prawosławnych z osobami innych wyznań. Rozpowszechniał koncepcję Rosji jako państwa uświęconego, w którym car i Kościół wspólnie działają dla dobra wiary. W porozumieniu ze świeckimi władzami zwalczał ruch staroobrzędowy, doprowadzając do spalenia na stosie jego pierwszego przywódcy Awwakuma Pietrowa i wprowadzenia w Rosji kary śmierci dla starowierców odmawiających wyrzeczenia się swoich przekonań religijnych. Również w okresie sprawowania przez niego urzędu patriarchy do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego włączona została prawosławna metropolia kijowska.
W okresie sprawowania przez niego urzędu patriarchy w Moskwie powstała szkoła teologiczna greckich mnichów Sofroniusza i Joannicjusza (Lichudów), przybyłych na zaproszenie Joachima z Konstantynopola. Patriarcha uniemożliwił natomiast utworzenie szkoły o programie zbliżonym do uniwersytetów zachodnich, z obowiązkową nauką łaciny; uważał, iż prawosławnym potrzebna jest przede wszystkim greka niezbędna do studiowania teologii. Nie zwalczając uczonego duchowieństwa jako całej grupy, stoczył gwałtowny spór z mnichem Sylwestrem (Miedwiediewem), którego projekt utworzenia szkoły łacińsko-grecko-słowiańskiej uznał za zagrożenie dla autorytetu patriarchatu. Spór zakończył się uwięzieniem i egzekucją Sylwestra (miała ona miejsce już po śmierci Joachima).
Zmarł w 1690 po krótkiej chorobie i został pochowany w soborze Zaśnięcia Matki Bożej w Moskwie, na Kremlu. Jego następcą został wskazywany przez niego jeszcze za życia metropolita kazański Adrian, podzielający konserwatywne i antyzachodnie poglądy Joachima.

context: W 1687 Joachim doprowadził do zamknięcia szkoły przy Monasterze Zaikonospasskim, założonej przez Symeona i prowadzonej przez Sylwestra. W jej miejsce powstała szkoła prowadzona przez greckich mnichów, braci Lichudów, zaproszonych do Moskwy przez patriarchę dwa lata wcześniej. Pretekstem dla likwidacji placówki były formułowane przez greckich mnichów pod adresem Sylwestra oskarżenia o heretyckie nauczanie dotyczące Przeistoczenia Świętych Darów. Sylwester (Miedwiediew) wszedł w polemikę z duchownymi zaproszonymi przez Joachima i zyskiwał stopniowo coraz większą popularność. Po stronie Sylwestra opowiedziało się duchowieństwo metropolii kijowskiej i broniło ich mimo nacisków patriarchy. Wówczas Joachim ogłosił, iż pisma kijowskich teologów Dymitra (Tuptały) oraz archimandryty Warłaama (Jasińskiego) są heretyckie. Od duchowieństwa metropolii kijowskiej zażądał w 1688 bezwarunkowego podporządkowania się patriarchatowi, ponownie zarzucając oponentom herezję i obronę tekstów „jezuickich”. Mimo to duchowni z Ukrainy Naddnieprzańskiej w 1689 w liście do patriarchy nadal bronili postawy Sylwestra. Joachim zagroził wówczas wszystkim nieposłusznym klątwą kościelną. Wymuszając posłuszeństwo na duchowieństwie ukraińskim, patriarcha traktował w sposób instrumentalny także duchownych greckich, których przedstawiał jako autorytety. Wyrazem tego było przesyłanie patriarsze konstantynopolitańskiemu Dionizemu gotowych gramot, które ten następnie kierował do duchowieństwa rosyjskiego jako stanowisko swoje i soboru biskupów Patriarchatu Konstantynopola w sprawie toczących się w Moskwie sporów. Patriarcha godził się na to, gdyż od wsparcia z Moskwy zależało jego własne utrzymanie. Wystąpienie Sylwestra stało się kolejną przyczyną utraty autorytetu przez Patriarchat Moskiewski, którego duchowieństwo okazało się niezdolne do prowadzenia rzeczowej dyskusji teologicznej. Pragnąc pozbyć się mnicha, Joachim fałszywie oskarżył go przed regentką o sympatie staroobrzędowe i planowanie zamachu na niego samego. Sylwester, wezwany na dwór carski, zdołał oczyścić się z zarzutów, jednak po pewnym czasie, śledzony i szykanowany, sam poprosił o przeniesienie do „odległego monasteru”. Pozostał ostatecznie w Moskwie, strzeżony przez strzelców. Autorytet Joachima w konflikcie z nim konsekwentnie spadał. Rozczarowanie faktem, iż regentka Zofia nie pozwoliła na ukaranie Sylwestra za herezję, było jedną z przyczyn, dla których patriarcha wziął udział w spisku, który doprowadził do przewrotu w 1689.
qas: Kiedy założono szkołę przy Monasterze Zaikonospasskim?

Kto założył szkołę przy Monasterze Zaikonospasskim?

Kto prowadził szkołę przy Monasterze Zaikonospasskim?

Z jakiego powodu zamknięto szkołę przy Monasterze Zaikonospasskim?

Kiedy Joachim doprowadził do przewrotu?