Pekin

Pekin (chiń. 北京; pinyin Běijīng; [pèi.tɕíŋ] i) – stolica Chińskiej Republiki Ludowej oraz jedno z czterech miast wydzielonych, podlegające bezpośrednio władzom kraju. Od północy, zachodu i południa graniczy z prowincją Hebei, a od wschodu z miastem wydzielonym Tiencin.
Pekin jest drugim, po Szanghaju, miastem Chińskiej Republiki Ludowej pod względem liczby ludności. Miasto wydzielone o powierzchni 16 406 km² liczyło w 2019 roku ok. 21,5 mln mieszkańców.
Miasto pełni funkcję największego ośrodka politycznego, oświatowego i kulturalnego kraju. Wielki ośrodek gospodarczy z rozwiniętym przemysłem maszynowym, samochodowym, taboru kolejowego, elektronicznym, chemicznym, rafineryjnym, spożywczym, włókienniczym. Krzyżują się tu ważne linie kolejowe i drogi samochodowe. W mieście znajduje się ambasada RP.

context: W końcowych latach panowania dynastii Qing, Pekin został podzielony na 12 dzielnic wewnętrznych i 10 dzielnic zewnętrznych. W 1905 roku powstał pierwszy narodowy bank w Chinach, noszący od 1912 roku nazwę Bank of China, obecnie największy komercyjny chiński bank. W 1909 roku ukończono Chińską Bibliotekę Narodową. W tym samym roku oddano do użytku pierwszą linię kolejową wybudowaną przez chińskie władze, prowadziła ona z Pekinu do Zhangjiakou w prowincji Hebei. W 1910 roku w Pekinie otwarto, jako pierwsze w kraju lotnisko Nanyuan. Uniwersytet Tsinghua, obecnie czołowa uczelnia w kraju, została założona w 1911 roku. Od 1924 roku ponownie po mieście zaczęły jeździć tramwaje. Park Beihai, jak i wiele innych posiadłości cesarskich w mieście, kilkanaście lat po upadku dynastii Qing, zostało w 1925 roku otwarte dla publiczności. W 1928 roku, kiedy władze Republiki Chińskiej przeniosły swą stolicę do Nankinu, ponownie przemianowano nazwę miasta na Beiping. Incydent na moście Marco Polo w 1937 roku uważa się za początek wojny chińsko-japońskiej. Od końca lipca 1937 roku do końca wojny, Pekin był okupowany przez wojska Cesarstwa Wielkiej Japonii. Podczas tej okupacji miasto było w latach 1937–1940 stolicą marionetkowego państwa stworzonego przez Japonię. Podczas chińskiej wojny domowej 31 stycznia 1949 r. wojska Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej wkroczyły do miasta. 1 października tego samego roku, na placu Tian’anmen, Mao Zedong ogłosił powstanie Chińskiej Republiki Ludowej. Już kilka dni wcześniej podczas obrad Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej Chin nazwa Beiping została ponownie zamieniona na Beijing. W latach pięćdziesiątych wyburzono większość murów miejskich, głównie w celu ułatwienia transportu. W tym też czasie miasto zyskało większą powierzchnię – przyłączono do niego liczne okoliczne wioski i miasteczka. Dla uczczenia 10 rocznicy powstania Chińskiej Republiki Ludowej wybudowano kilka reprezentacyjnych budynków m.in. Wielką Halę Ludową, Chińskie Muzeum Narodowe oraz rozpoczęto budowę luksusowego partyjno-wojskowego kompleksu hotelowego Jingxi. Pierwszą linię metra w Pekinie oddano do użytku w 1969 roku, jednakże dopiero od 1971 roku została przeznaczona do użytku cywilnego. W 1977 roku otwarto Mauzoleum Mao Zedonga. Podczas kolejnej reformy ekonomicznej (za rządów Deng Xiaopinga) powierzchnia Pekinu została bardzo rozszerzona. Przedtem granice miasta kończyły się na obecnej trzeciej obwodnicy. Wtedy poszerzono je aż do dzisiejszej piątej obwodnicy. Wiele nowych dzielnic włączonych do miasta pozostało jednak regionami typowo rolniczymi. Oprócz dzielnic rolniczych na nowych terenach zaczęły się rozwijać dzielnice o charakterze handlowym albo przemysłowym. W 1989 roku na placu Tian’anmen miał miejsce masowy protest młodzieży przeciwko rządowi. Demonstrujący domagali się demokratyzacji życia. 4 czerwca tego samego roku wojsko krwawo stłumiło demonstracje. W 1990 roku otwarto pierwszą część kompleksu biurowców China World Trade Center, który ukończono w 2009 roku oddając do użytku wieżowiec China World Trade Center III. Wraz z rozwojem nowoczesnej metropolii zaczęły się wielkie problemy. Duża gęstość zaludnienia spowodowała przeciążenie infrastruktury drogowej. Na początku lat 90 po mieście poruszało się 7,3 mln rowerów. Druga obwodnica Pekinu, wybudowana częściowo na miejscu gdzie kiedyś znajdowały się mury miejskie, została ukończona w 1992 roku, zaś większa część trzeciej obwodnicy w 1993 roku. Pierwszą obwodnicą nazywana jest trasa dawnej linii tramwajowej, wokół obszarów sąsiadujących z Zakazanym Miastem. W 1992 roku rozpoczęła się budowa Pekińskiego Obszaru Rozwoju Gospodarczo-Technologicznego (BDA) w Yizhuang. W tym samym roku otwarto Centralną Wieżę Radiowo-Telewizyjną, największą wieżę w Pekinie. Zgodnie z Piątym Narodowym Spisem Powszechnym Ludności przeprowadzonym w 2000 roku Pekin zamieszkiwało ponad 13 mln osób.
qas: Jakiego podziału administracyjnego dokonano w tym mieście pod koniec okresu panowania dynastii Qing?

Jaka pekińska placówka została oddana do użytku w 1909 roku?

Jak przebiegała trasa pierwszej chińskiej kolei?

Jak nazywało się pierwsze chińskie lotnisko?

Kiedy otwarto pierwszy uniwersytet na terenie Chin?