Zhu Qizhen

Zhu Qizhen, (chiń. trad. 朱祁鎮; Wade-Giles Chu Ch’i-chen; ur. 29 listopada 1427, zm. 23 lutego 1464) – szósty cesarz Chin z dynastii Ming, panujący w latach 1435–1449 w erze Zhengtong (正統) i ponownie w latach 1457–1464 w erze Tiānshùn (天順).
Zhu Qizhen był najstarszym synem cesarza Xuande (1425–1435), który zmarł kiedy miał on zaledwie osiem lat. Ta sytuacja doprowadziła do wielu problemów proceduralnych, ponieważ zgodnie z zasadami ustalonymi przez założyciela dynastii Ming, Hongwu (1368–1398), decyzje w sprawach państwa mógł podejmować tylko sam cesarz i nie była możliwa jakakolwiek regencja. Z tego powodu rząd funkcjonował nominalnie pod kontrolą cesarza-dziecka, jednak faktyczną regencję sprawowała cesarzowa wdowa Zheng oraz eunuch Wang Zhen, który cieszył się całkowitym zaufaniem cesarza.
Po śmierci cesarzowej wdowy w 1442 Zhu Qizhen rzeczywiście przejął władzę, a jego armia wygrała wojnę toczoną z Tajami atakującymi prowincję Junnan. To zwycięstwo zachęciło cesarza do osobistego poprowadzenia kampanii przeciwko Ojratom, jednak fatalnie dowodzona przez Wang Zhena armia cesarstwa została w 1449 niemal zupełnie zniszczona przez ich wodza, Esena, cesarz zaś dostał się do niewoli. To wydarzenie uważane jest za punkt zwrotny okresu Ming, kończący erę chińskiej przewagi militarnej nad koczownikami.
W Pekinie cesarzem obwołano brata Zhu Qizhena, Jingtaia. Zhu Qizhen po powrocie do stolicy w 1450 trafił do aresztu domowego. Władzę przywrócił mu zamach stanu przeprowadzony 11 lutego 1457. Drugie panowanie Zhu Qizhena było niepopularne, ponieważ ukarał on wielu urzędników tylko za ich współpracę z Jingtaiem, niezależnie od rzeczywistych zasług, w tym m.in. skazał na śmierć ministra wojny Yu Qiana, powszechnie uważanego za bohatera, który ocalił Pekin przed Ojratami. Zhu Qizhen podczas swego panowania wydał edykty zabraniające prywatnego handlu porcelaną, co sprawiło że ery Zhengtong, Jingtai i Tianshun są znane z braku porcelany i nazywane przez zachodnich specjalistów Ceramicznym Interregnum.

context: W niewoli Zhu Qizhen mógł mieszkać we własnej jurcie i cieszył się towarzystwem zarówno ocalałych z klęski Chińczyków, jak i Mongołów, wśród których zdobył wiernych i bliskich przyjaciół. Miał do nich należeć także sam Esen. Kiedy wiadomości o ujęciu Zhu Qizhena dotarły do Pekinu, cesarzowa wdowa Sun doprowadziła do ogłoszenia cesarzem jego dwuletniego syna, Zhu Jianshena, z Zhu Qiyu nadal działającym jako regentem. Jednak jedynym logicznym krokiem było uczynienie cesarzem Zhu Qiyu i ten ostatecznie uległ, 23 września wstępując na tron przy minimum ceremonii i przyjmując tytuł Jingtai. Przebywający w niewoli Zhu Qizhen otrzymał tytuł "cesarza w stanie spoczynku" (Taishang Huangdi, 太上皇帝) i miał w obecności wysłanych do niego posłów wyrazić zgodę na zaistniały stan rzeczy oraz ostrzec przed nowym atakiem Esena. Do garnizonów wysłano rozkazy zabraniające słuchać poleceń wydawanych przez Mongołów poprzez poprzedniego cesarza. Esen zorientował się, że wartość jego zakładnika znacznie się obniżyła i zaatakował Pekin, który oblegał pomiędzy 27 a 30 października, jednak minister wojny Yu Qian opanował panikę i zaskoczony twardym oporem wódz Ojratów musiał odstąpić.
qas: Z kim mieszkał Zhu Qizhen?

Czy Esen był towarzyszem Zhu Qizhena?

Jak nazywała się matka Zhu Qizhena?

Jaki tytuł zdobył Zhu Qizhen w niewoli?

Czy Pekin obronił się przed Esenem?