enelpol/poquad huggingface dataset:
Janusz Józefowicz

Janusz Władysław Józefowicz (ur. 3 lipca 1959 w Świeciu) – polski choreograf, aktor, scenarzysta i reżyser. Dyrektor artystyczny Teatru „Studio Buffo”

context: Na Festiwalu Szkół Teatralnych w Łodzi otrzymał wyróżnienie za rolę dyplomową (Marco) w spektaklu „Widok z mostu” Artura Millera. Tańca uczył się w Szkole Wokalno-Tanecznej w Koszęcinie i w Pradze, pod kierunkiem Franka Towena. Jego spektakl dyplomowy PWST/1984 w reżyserii Andrzeja Strzeleckiego pt. „Złe zachowanie” był wydarzeniem artystycznym roku. Grano go w warszawskim teatrze „Ateneum”, a od 1987 – w teatrze „Rampa”, którego Józefowicz został głównym choreografem. Przedstawienie prezentowano prawie w całej Europie i zdobyło szereg liczących się nagród.
qas: Czy spektal "Widok z mostu" odniósł międzynarodowy sukces?

Czy jego rola w przedstawieniu "Widok z mostu" została doceniona?

Gdzie pobierał lekcje tańca?

Kto udzielał mu lekcji tańca?

Jaką pracę dostał w teatrze "Rampa"?
Joe Biden

Joe Biden, właśc. Joseph Robinette Biden Jr., wym. [ˈʤoʊsɨf rɒbɨˈnɛt ˈbaɪdən] (ur. 20 listopada 1942 w Scranton) – amerykański polityk, 46. prezydent Stanów Zjednoczonych, w latach 1973–2009 senator ze stanu Delaware, w latach 2009–2017 wiceprezydent Stanów Zjednoczonych.
Edukował się w stanie Delaware. Po zakończeniu studiów prawniczych pracował jako adwokat. Przez całą karierę polityczną był związany z Partią Demokratyczną. W latach 1970–1972 należał do Rady Hrabstwa New Castle. W 1973 został wybrany do Senatu Stanów Zjednoczonych i uzyskał reelekcję w latach 1978, 1984, 1990, 1996, 2002 i 2008. Był piątym najmłodszym senatorem w historii Stanów Zjednoczonych i najdłużej urzędującym senatorem z Delaware. W tym czasie przewodził Senackiej Komisji Relacji Zagranicznych i Senackiej Komisji ds. Sądownictwa. Dwukrotnie bezskutecznie kandydował w wyborach prezydenckich, rezygnując w trakcie prawyborów: w 1988 i w 2008.
W 2008 został wybrany na wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych u boku prezydenta Baracka Obamy i uzyskał reelekcję w 2012. Pełnił ten urząd od 2009 do 2017. Po zakończeniu wiceprezydentury założył fundację charytatywną Biden Cancer Initiative, której działalność jest związana ze zwalczaniem chorób nowotworowych.
W 2019 ogłosił swoją kandydaturę w prawyborach prezydenckich(ang.) przed wyborami w 2020, z kolei w sierpniu 2020 roku oficjalnie został kandydatem Partii Demokratycznej na urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych. W południe 20 stycznia 2021 roku został zaprzysiężony jako 46. Prezydent Stanów Zjednoczonych. Razem z Kamalą Harris został uhonorowany nagrodą Człowiek Roku 2020 magazynu „Time”.

context: W 1972 kandydował do Senatu w stanie Delaware, rzucając wyzwanie wieloletniemu senatorowi J. Calebowi Boggsowi z Partii Republikańskiej. Swoją kampanią wyborczą chciał dotrzeć do osób niezainteresowanych polityką i przeciwników udziału Stanów Zjednoczonych w wojnie wietnamskiej. Biden wygrał wybory do Senatu na swoją pierwszą kadencję, zdobywając 55,41% wszystkich głosów. Miał wtedy 29 lat, co czyni go piątym najmłodszym senatorem w historii Stanów Zjednoczonych. Sześciokrotnie z powodzeniem ubiegał się o reelekcję i jest najdłużej urzędującym senatorem z Delaware w historii. Menedżerką kampanii Joego Bidena była jego siostra – Valerie Biden Owens, odpowiedzialnym za sprawy finansowe był Jimmy Biden, natomiast funkcję koordynatora wolontariatu pełnił Francis Biden.
qas: W jakim wieku został członkiem Senatu USA?

Jaki stan reprezentował w Senacie USA?

Czy przy kampanii pomagała mu rodzina?

Kiedy na raz pierwszy wystartował w wyborach do Senatu?

Do kogo w szczególności kierował swój przekaz podczas swojej kampanii w 1972 roku?
Tasiemiec uzbrojony

Tasiemiec uzbrojony, soliter (Taenia solium) – jeden z gatunków tasiemców (Cestoda), które pasożytują w przewodach pokarmowych kręgowców, w tym człowieka. Wywołują groźną chorobę układu pokarmowego - tasiemczycę. W przeciwieństwie do tasiemca nieuzbrojonego ma on haczyki i przyssawki, za pomocą których przytwierdza się do ściany jelita cienkiego. Może również się pojawiać w innych częściach ciała , na przykład w mięśniach i narządach wewnętrznych, doprowadzając do ich upośledzenia..

context: Tasiemce mają długie, płaskie ciało, przypominające wyglądem tasiemkę. Są wysoce wyspecjalizowane do pasożytniczego trybu życia. Ciało tasiemca składa się z 800–1000 proglotydów czyli szeregu powtarzających się segmentów. Każdy taki segment jest kompletną maszyną rozrodczą, wyposażoną w narządy męskie i żeńskie, produkującą do 100 tys. jaj. Przyczyną produkcji tak dużej ilości jaj jest skomplikowany cykl rozwojowy pasożyta. Proglotydy najdalej odsunięte od główki, zwane macicznymi, zawierają dojrzałe jaja. Segmenty te odrywają się kolejno od ciała tasiemca i wraz z kałem opuszczają organizm żywiciela ostatecznego. Długość dorosłego pasożyta może wynosić do 4 metrów.
qas: Jakie jest ciało tasiemca?

Z ilu segmentów składa się cało tasiemca? 

Czy tasiemiec jest obupłciowy? 

Jak długi może być dorosły osobnik tasiemca?

Ile jaj może produkować tasiemiec w organizmie żywiciela?
Janusz Rewiński

Janusz Rewiński (ur. 16 września 1949 w Żarach) – polski aktor, satyryk i polityk, poseł na Sejm I kadencji.

context: W 1993 po dwuletniej przerwie na okres sprawowania mandatu posła wrócił do Kabaretu Olgi Lipińskiej, gdzie wcielił się ponownie w rolę Miśka, tym razem próbującego dostosować zespół do wymogów gospodarki rynkowej. W latach 1998–2004 występował wraz z Krzysztofem Piaseckim w programie kabaretowym Ale plama w TVN (krótko program ukazywał się również w TVP). Również z Krzysztofem Piaseckim tworzył program Szkoda gadać w TVP1. Od września do października 2010 na antenie tej samej stacji wraz z dziennikarką Joanną Fudalą prowadził program Siara w kuluarach. W lutym 2013 został felietonistą tygodnika „W Sieci”. Z czasopismem współpracował do 2019.
qas: Jaką postać grał Rewiński w Kabarecie Olgi Lipińskiej? 

W jakim programie występował Krzysztof Piasecki?

W jakim czasie był emitowany program kabaretowy "Ale plama"?

Z kim Rewiński występował w programie Szkoda gadać?

Jakie czasopismo redagował Rewiński?
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej (Prezydent RP) – zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej najwyższy przedstawiciel polskich władz, gwarant ciągłości władzy państwowej, najwyższy organ państwa w zakresie władzy wykonawczej, czuwa nad przestrzeganiem postanowień i przepisów Konstytucji, zwierzchnik Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej istnieje nieprzerwanie od grudnia 1922 roku, kiedy to urząd Prezydenta II Rzeczypospolitej zastąpił urząd Naczelnika Państwa Republiki Polskiej (powołany w 1918 w miejsce rozwiązanej wtedy Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego). Po 1939 roku jego depozytariuszami byli prezydenci Polski na Uchodźstwie w Paryżu, Angers i Londynie.
Po wojnie urząd prezydenta funkcjonował w latach 1947–1952. Po wprowadzeniu Konstytucji z 1952 i zmianie nazwy państwa na Polską Rzeczpospolitą Ludową funkcje prezydenta przejęła kolegialna Rada Państwa z Przewodniczącym na czele.
W wyniku porozumień Okrągłego Stołu urząd prezydenta został przywrócony w 1989. Ponieważ ówczesna oficjalna nazwa państwa brzmiała: Polska Rzeczpospolita Ludowa, wybrano jedynego w historii prezydenta PRL.
W 1990 nastąpiło przekazanie insygniów prezydenckich II Rzeczypospolitej przez Ryszarda Kaczorowskiego, ostatniego prezydenta na uchodźstwie, nowemu demokratycznie wybranemu prezydentowi III Rzeczypospolitej Lechowi Wałęsie.
Od 6 sierpnia 2015 Prezydentem RP jest Andrzej Duda.

context: Zgodnie z art. 130 Konstytucji Prezydent Rzeczypospolitej obejmuje urząd po złożeniu przysięgi przed Zgromadzeniem Narodowym. Złożenie przysięgi przez nowo wybranego prezydenta odbywa się w ostatnim dniu urzędowania ustępującego prezydenta, a jeżeli został on wybrany w wyborach przedterminowych – w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw uchwały Sądu Najwyższego o stwierdzeniu ważności wyborów (art. 291 ust. 1 i 3 Kodeksu wyborczego). Odmowa złożenia przysięgi powoduje tymczasowe przejęcie obowiązków prezydenta przez Marszałka Sejmu do czasu wyboru nowego prezydenta.
qas: Przed jakim organem prezydent Polski musi złożyć przysięgę? 

Jaki dokument reguluje wytyczne przysięgi prezydenta?

Jaka osoba pełni funkcje prezydenta jeśli wybrany kandydat nie złoży przysięgi? 

Kiedy, w normalnym trybie wyborów, odbywa się przysięga nowego prezydenta? 

Czy prezydent jest zobowiązany do dokonania przysięgi przed Zgromadzeniem Narodowym?
Nenad Bjelica

Nenad Bjelica (ur. 20 sierpnia 1971 w Osijeku) – chorwacki piłkarz i trener piłkarski.

context: Rozpoczął karierę w małym klubie Metalac Olt. Potem przeniósł się do jednego z większych klubów Chorwacji, NK Osijek, w którym grał w juniorach a także zadebiutował w nowo powstałej lidze chorwackiej. W styczniu 1993 zdecydował się wyjechać zagranicę, wybór padł na hiszpańskiego średniaka Albacete Balompie, klubu który rok w rok bronił się przed spadkiem z Primera División. Największym sukcesem w barwach Albacete był awans do półfinału Copa del Rey. Kiedy w 1996 roku klub spadł do Segunda División, Bjelica podpisał kontrakt z Realem Betis. Pierwszy sezon w barwach Betisu był dla Bjelicy udany, klub zajął 4 miejsce w lidze i awansował aż do finału Copa del Rey. W następnym sezonie Bjelica stracił miejsce w składzie i został wypożyczony do 2-ligowego UD Las Palmas. Na wiosnę wrócił do Betisu, ale zagrał tylko 3 mecze i kolejny sezon 1998/1999 spędził ponownie w Las Palmas.
qas: W barwach jakiej drużyny po raz pierwszy wystąpił w lidze chorwackiej?

Czy postanowił kontynuować karierę w Chorwacji?

Czy klub Albacete Balompie należał do czołowych zespołów w Hiszpanii?

Jakie sukcesy osiągnął wraz z Realem Betis w swoim debiutanckim sezonie?

Do jakiego zespołu został wypożyczony z Realu Betis?
Estonia w Konkursie Piosenki Eurowizji

Estonia uczestniczy w Konkursie Piosenki Eurowizji od 1994. Od czasu debiutu do konkursu w 2007 wydarzeniem w kraju zajmował się estoński nadawca publiczny Eesti Televisioon (ETV). Od 2007, po powstaniu nadawcy publicznego konkursem zajmuje się Eesti Rahvusringhääling (ERR).
Estonia wygrała konkurs w 2001, dzięki czemu 48. Konkurs Piosenki Eurowizji odbył się w Tallinnie.
Telewizja estońska nie została dopuszczona do udziału w 40. Konkursie Piosenki Eurowizji w 1995 z powodu słabego wyniku podczas konkursu w 1994. Powróciła do stawki konkursowej w 1996 i od tamtej pory rokrocznie wystawia reprezentanta na konkurs.

context: W 1998 telewizja ERR uczestniczyła w 43. Konkursie Piosenki Eurowizji. Podobnie jak w poprzednich latach, reprezentanta wybrano poprzez finał programu Eurolaul, który odbył się 24 stycznia w studiu ERT. Koncert poprowadzili Anu Välba i Marko Reikop. Do finału zakwalifikowali się soliści: Koit Toome, Kate, Evelin Samuel, Rumal Noorkuu, Tõnis Mägi, Siiri Sisask i Janika Sillamaa, a także duety: Kaire Vilgats i Lauri Liiv, Mona i Karl Madis oraz Evelin Samuel i Ivo Linna. Zwycięzcą programu został Koit Toome z piosenką „Mere lapsed”, za którą otrzymał 97 punktów od jurorów. 9 maja wystąpił w finale Konkursu Piosenki Eurowizji organizowanym w Birmingham. Zajął 12. miejsce, zdobywszy łączne 36 punktów, w tym maksymalną notę od Finlandii.
qas: Jakie państwo wygrało 43. Konkurs Piosenki Eurowizji?

Jak zwykle wyłaniany jest reprezentant tego kraju na Eurowizję?

Czy do finału preselekcji zakwalifikowali się tylko soliści?

Jaki utwór wykonał Toome podczas finału w Birmingham?

Czy Toome'owi udało się wygrać główny konkurs?
Biedronka (sieć handlowa)

Biedronka – sieć sklepów należąca do spółki akcyjnej Jerónimo Martins Polska (JMP), której właścicielem jest portugalskie konsorcjum Jerónimo Martins.

context: W 2008 nastąpiło przejęcie ponad 120 sklepów niemieckiej sieci Plus oraz przekształcenie ich w kolejne sklepy sieci Biedronka. W zestawieniu dziennika „Rzeczpospolita” „Lista 500 Największych przedsiębiorstw w Polsce”, z roku na rok Biedronka zajmuje coraz wyższe lokaty. W podobnym rankingu opracowanym przez tygodnik „Polityka” spółka Jerónimo Martins Polska SA zajęła w 2009 5. miejsce, a w 2010 – 4. pozycję, którą utrzymała w 2011. 8 października 2012 w Łodzi przy ulicy Rokicińskiej 366 otwarto dwutysięczny sklep Biedronki. 2500 sklepem sieci został obiekt otwarty 15 września 2014 w Milanówku przy ul. Królewskiej 21.
qas: Z jakiego kraju pochodziła sieć sklepów Plus? 

W jakie sklepy przekształcono sieć sklepów Plus?

Ile sklepów z sieci Biedronka było w Polsce na dzień 15 września 2014? 

W jakiej gazecie pojawia się „Lista 500 Największych przedsiębiorstw w Polsce”?

Ile sklepów "Plus" było w Polsce w 2008 roku?
Ole Einar Bjørndalen

Ole Einar Bjørndalen (ur. 27 stycznia 1974 w Drammen) – norweski biathlonista, wielokrotny mistrz olimpijski, mistrz świata i zdobywca Pucharu Świata, najbardziej utytułowany zawodnik w historii tej dyscypliny. Startował też w biegach narciarskich.
Bjørndalen zdobył 8 tytułów mistrza olimpijskiego, 20 tytułów (45 medali) mistrza świata oraz 6 razy wygrał klasyfikację Pucharu Świata (Kryształowa Kula). Dziewiętnastokrotnie zdobył tzw. małą kryształową kulę, za zwycięstwo w poszczególnych klasyfikacjach. Do niego należy rekord liczby zwycięstw w zawodach pucharowych – wygrał je 95 razy (pierwszy raz mając 21 lat 11 miesięcy i 15 dni) – 94 zwycięstwa w biathlonie plus jedno pucharowe zwycięstwo w biegach narciarskich. Zwycięstwem w biegu indywidualnym (17 lutego 2009) podczas mistrzostw świata w Pjongczang (wyniki podczas MŚ zaliczane są również do klasyfikacji PŚ) poprawił legendarne osiągnięcie Szweda Ingemara Stenmarka, który w narciarstwie alpejskim wygrał 86 razy w Pucharze Świata i był do tego czasu rekordzistą w liczbie zwycięstw. Czterokrotnie wygrywał prestiżowe zawody World Team Challenge w Gelsenkirchen.
Dwudziestokrotny mistrz Norwegii w latach 1995–2007. W 2011 r. otrzymał medal Holmenkollen.

context: Zdobył też 45 medali mistrzostw świata, w tym 20 złotych. Pierwszy zdobył na mistrzostwach świata w Osrblie w 1997 roku, zajmując trzecie miejsce w biegu pościgowym. Ostatni wywalczony przez niego medal na zawodach tego cyklu to również brąz w tej konkurencji zdobyty podczas rozgrywanych 20 lat później mistrzostwach świata w Hochfilzen. Najlepsze wyniki osiągał na mistrzostwach świata w Hochfilzen w 2005 roku i mistrzostwach świata w Pjongczang w 2009 roku, w obu przypadkach zdobywając po cztery złote medale. W pierwszym przypadku wygrał sprint, bieg pościgowy, bieg masowy i sztafetę, a w drugim bieg indywidualny, sprint, bieg pościgowy i sztafetę. Cztery medale zdobył też podczas mistrzostw świata w Oberhofie w 2004 roku (brąz w biegu indywidualnym, sprincie i biegu pościgowym oraz srebro w sztafecie), a podczas mistrzostw świata w Östersund w 2008 roku zdobył aż 5 medali (złoto w biegu pościgowym, srebro w biegu indywidualnym, biegu masowym i sztafecie oraz brąz w sprincie). W sumie zdobył 6 złotych medali w sztafecie (2005, 2009, 2011, 2012, 2013 i 2016), cztery w sprincie (2003, 2005, 2007 i 2009) i biegu pościgowym (2005, 2007, 2008 i 2009), po dwa w starcie masowym (2003 i 2005) i sztafecie mieszanej (2011 i 2012) oraz po jednym w biegu indywidualnym (2009) i biegu drużynowym (1998).
qas: Ile złotych medali zdobył Bjørndalen na mistrzostwach świata?

W którym roku Bjørndalen zdobył swój pierwszy złoty medal na mistrzostwach świata?

Jaki medal jako ostatki zdobył Bjørndalen na mistrzostwach świata? 

Czy w Pjongczang Bjørndalen zdobył złoty medal?

Ile złotych medali zdobył Bjørndalen w Hochfilzen w 2005 roku?
Ken Wharton

Ken Wharton, właśc. Kenneth Wharton (ur. 21 marca 1916 w Smethwick, zm. 12 stycznia 1957 w Ardmore) – brytyjski kierowca wyścigowy i rajdowy. W 1952 zadebiutował w Grand Prix Szwajcarii w Formule 1. Wywalczył czwarte miejsce i zdobył jedyne w swojej karierze trzy punkty w Formule 1.

context: W 1956 roku wziął udział w zaproponowanych mu startach w samochodzie Ferrari 750 Monza w Australian Tourist Trophy w Melbourne, mistrzostwa ukończył na trzeciej pozycji. Wystartował również w British Empire Trophy, Aintree 200 i Grand Prix Bari. W Oulton Park i 1000 km Nürburgring był trzeci. Do wyścigu Le Mans został zgłoszony z Jackem Fairmanem, kierowcy nie kończyli wyścigu. Do Reims 12 Hours został zgłoszony z Paulem Alfonsem von Metternich-Winneburgiem, Wharton i jego zmiennik nie ukończyli tego wyścigu. Wharton nie ukończył również Daily Express Silverstone, 1000 km Paris, a także nie wystartował w Grand Prix Silverstone i nie pojawił się na starcie Grand Prix Rouen.
qas: Czy zawody Australian Tourist Trophy ukończył na pozycji medalowej?

Czy udało mu się dojechać do mety wyścigu Le Mans?

Kto był jego partnerem w wyścigu Le Mans?

W jakim samochodzie wystartował w British Empire Trophy?

Dlaczego nie stanął na podium Grand Prix Rouen?
Witalij Kłyczko

Witalij Wołodymyrowycz Kłyczko (ukr. Віталій Володимирович Кличко), również Witalij Władimirowicz Kliczko (ros. Виталий Владимирович Кличко), (ur. 19 lipca 1971 w Biełowodskoje) – ukraiński bokser wagi ciężkiej i polityk, założyciel partii politycznej Ukraiński Demokratyczny Alians na rzecz Reform (UDAR), od 5 czerwca 2014 mer Kijowa, od 12 października 2008 do 16 grudnia 2013 roku mistrz świata organizacji WBC w kategorii ciężkiej. W swojej karierze pokonał 15 zawodników o tytuł mistrza świata wagi ciężkiej. Starszy brat innego bokserskiego czempiona, Wołodymyra Kłyczki.

context: Jako amator był kilkukrotnym mistrzem świata w kick-boxingu w formule full contact oraz wicemistrzem świata w boksie w wadze superciężkiej. W zawodowym boksie zadebiutował 16 listopada 1996 roku, pokonując w drugiej rundzie Amerykanina Tony’ego Bradhama. W 1999 roku zdobył tytuł mistrza świata organizacji WBO pokonując przez nokaut Herbiego Hide’a. W kwietniu 2000 roku Witalij Kłyczko stracił tytuł na rzecz Chrisa Byrda. 21 czerwca 2003 roku walczył z Lennoxem Lewisem o pasy WBC i IBO. Sędzia nie dopuścił go do 7. rundy wskutek obrażeń odniesionych w walce. Z powodu zakończenia kariery przez Lewisa nie doszło do rewanżu. 24 kwietnia 2004 roku zdobył tytuł mistrza świata organizacji WBC, pokonując w 8. rundzie Corrie’ego Sandersa. Po pokonaniu 11 grudnia 2004 roku Danny’ego Williamsa Kłyczko ogłosił zakończenie sportowej kariery. Powrócił jednak na ring po kilkuletniej absencji 11 października 2008 roku. Podczas gali w berlińskiej O2 World Arena Ukrainiec pokonał przez TKO w 8. rundzie Nigeryjczyka Samuela Petera, odbierając mu mistrzostwo świata wagi ciężkiej organizacji WBC.
qas: Kiedy odbył się jego pierwszy zawodowy pojedynek?

Dlaczego nie dokończył pojedynku z Lewisem w 2003 r.?

Dlaczego nie miał możliwości wzięcia rewanżu na Lewisie?

Co osiągnął po wznowieniu kariery sportowej?

Co osiągnął zanim został zawodowym bokserem?
Marek Piekarczyk

Marek Józef Piekarczyk (ur. 13 lipca 1951 w Poznaniu) – polski wokalista i autor tekstów, a także osobowość telewizyjna. Znany z występów w zespole rockowym TSA, którego wokalistą jest (z przerwami) od 1981 roku. W latach 1990–1991 członek formacji Balls’ Power. Prowadzi także solową działalność artystyczną.

context: W latach 1990–1991 śpiewał w bocheńskim zespole Balls’ Power, z którym nagrał płytę pt. XES. W latach 1992–1998 mieszkał z rodziną w Nowym Jorku, gdzie, oprócz pracy w różnych zawodach, koncertował z miejscowymi artystami i występował na koncertach dla amerykańskiej Polonii. W 1994, po śmierci Ryszarda Riedla zorganizował koncert charytatywny dla jego rodziny pod hasłem „Nasz Rysiek Kochany”. Zorganizował również koncert charytatywny dla polskich muzyków poszkodowanych podczas powodzi w 1997. Po powrocie z USA stworzył projekt Marek Piekarczyk i Przyjaciele i wyruszył w trasę koncertową po Polsce.
qas: Co zrobił, by wesprzeć muzyków, którzy ucierpieli podczas powozi w 1997 roku?

Jaki zespół wydał album XES?

Gdzie mieszkał przez większą część lat 90.?

Czy w Nowym Jorku przestał realizować się jako muzyk?

W jaki sposób wsparł rodzinę zmarłego Ryszarda Riedla?
Grodno

Grodno (biał. Гродна Hrodna, lub też: Горадня, Гародня; ros. Гродно, Grodno; lit. Gardinas; jid. גראָדנע, Grodne) – miasto obwodowe na Białorusi, nad Niemnem, w pobliżu granicy z Polską, siedziba administracyjna obwodu grodzieńskiego; 356 900 mieszkańców (2020); ośrodek przemysłowy; port lotniczy, węzeł kolejowy i drogowy, przystań rzeczna; uniwersytet (od 1978); siedziba Związku Polaków na Białorusi i polskiego konsulatu generalnego.
Miejsce obrad sejmików ziemskich powiatu grodzieńskiego od XVI wieku do pierwszej połowy XVIII wieku i sejmików powiatu oszmiańskiego w 1659 roku.

context: W 1376 r. Grodno weszło ponownie w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego. Na mocy unii w Krewie zawartej 10 lat później wraz z Wielkim Księstwem Litewskim formalnie włączone do Królestwa Polskiego. W tym czasie istniał w Grodnie drewniany gród z kamiennym stołpem, który atakowany był w czasie wojny Witolda z Jagiełłą w 1382, 1389 i 1390 r., a przez Zakon krzyżacki w latach 1284, 1295, 1306, 1311, 1312, 1328, 1363, 1373, 1375, 1377 i 1392. Krzyżacy pod dowództwem Konrada Wallenroda zdobyli go w końcu w 1393 r. W tym samym roku Grodno zostało siedzibą księcia Witolda, na którego rozkaz w 1398 r. wybudowano murowany gotycki zamek. Dwa lata później Grodno otrzymało niepełne prawo magdeburskie, zostając jednym z głównych miast księstwa. W grudniu 1400 roku Polacy i Litwini negocjowali w Grodnie warunki unii wileńsko-radomskiej. Kolejny najazd Krzyżaków na Grodno nastąpił w 1401 roku z powodu poparcia przez Witolda antykrzyżackiego powstania na Żmudzi.
qas: Kto dowodził wojskami Krzyżaków?

W którym roku Krzyżacy zdobyli Grodno?

Dlaczego Krzyżacy ponownie najechali na Grodno w 1401 roku ?

Z kim Królestwo Polskie zawarło unię w Krewie?

W którym roku Grodno po raz pierwszy weszło w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego?
Piotr I Wielki

Piotr I Aleksiejewicz Wielki, ros. Пётр I Алексеевич (ur. 30 maja?/ 9 czerwca 1672 w Moskwie, zm. 28 stycznia?/ 8 lutego 1725 w Sankt Petersburgu) – car Rosji od 1682 roku, a od 1721 imperator. Syn Aleksego (1645–1676), z dynastii Romanowów. Jako władca wprowadził wiele reform w prawie, administracji, finansach i oświacie. Zmodernizował i rozbudował armię oraz flotę. Wybudował Petersburg i przeniósł tam stolicę państwa. Jego polityka doprowadziła Rosję do statusu mocarstwa europejskiego.
Wiosną 1682 roku po śmierci przyrodniego brata, bezdzietnego cara Fiodora III, obwołany został carem przez dumę bojarską. Pominięto przy tym prawo do tronu jego starszego brata przyrodniego, chorowitego Iwana Aleksiejewicza. W imieniu 10-letniego Piotra I rządziła przez trzy tygodnie regencja, złożona z jego matki Natalii Kiryłłownej Naryszkiny i jej rodziny. W maju stronnictwo Miłosławskich doprowadziło w Moskwie do wybuchu buntu strzelców, w efekcie którego ogłoszono współrządy dwóch małoletnich braci: Iwana V (jako „pierwszego cara”) i Piotra I (jako „drugiego cara”). W imieniu obu braci rządy regencyjne objęła ich starsza siostra, carewna Zofia Aleksiejewna. W 1689 roku, w wyniku kolejnego przewrotu, samodzielne rządy objął Piotr I oraz stronnictwo Naryszkinów.

context: Już następnego dnia rozpoczęła się rozgrywka ambitnej córki cara Aleksego, Zofii. Rozpoczęło się od teatralnego płaczu Zofii na pogrzebie cara i lamentu o zabiciu cara Fiodora, co miało za zadanie wywołanie uczucia wśród Moskwian o skrzywdzeniu Zofii i jej brata Iwana. Tymczasem w Moskwie stacjonowało 20 pułków strzeleckich. Dyscyplina wśród tych oddziałów całkowicie upadła. Po śmierci Fiodora III zażądali oni wypłaty zaległego żołdu oraz ukarania dziewięciu spośród dwudziestu dowódców oskarżanych za różne przestępstwa. Ich postulaty spełniono. Rozzuchwaleni łatwym zwycięstwem żołnierze (uwierzyli w plotkę o skrzywdzeniu Zofii i Iwana) wtargnęli na Kreml i zażądali, by Iwan został współwładcą. W czasie walk ulicznych w Moskwie, plądrowano cerkwie i pałace, zabito kilku przedstawicieli rodziny Naryszkinów, m.in. Iwana Naryszkina, który miał stać na czele spisku na życie przyszłego cara Iwana V.
qas: Jakie były początkowe żądania strzelców?

Co czyjej stronie opowiedzieli się strzelcy?

Kogo chcieli mieć za władcę strzelcy?

W co miał być zaangażowany Iwan Naryszkin?

Czy Fiodor III został zabity?