enelpol/poquad huggingface dataset:
Jan III Sobieski

Jan III Sobieski herbu Janina (ur. 17 sierpnia 1629 w Olesku, zm. 17 czerwca 1696 w Wilanowie) – król Polski od 1674, hetman wielki koronny od 1668, hetman polny koronny od 1666, marszałek wielki koronny od 1665, chorąży wielki koronny od 1656, starosta jaworowski w latach 1644–1664, krasnostawski, kałuski po 1668 roku, stryjski po 1660 roku, gniewski w latach 1667–1696, barski w latach 1669–1672, międzyłęski w latach 1673–1696, osiecki w latach 1673–1696, pucki w latach 1678–1696.
Jego dwudziestodwuletnie panowanie było okresem stabilizacji Rzeczypospolitej, po zawirowaniach powstania Chmielnickiego, wojny polsko-rosyjskiej i potopu szwedzkiego. Uchodził za wybitnego dowódcę wojskowego i był popularny wśród poddanych. Jego zwycięstwa, odniesione w wojnie z Imperium Osmańskim, umocniły jego pozycję polityczną. Najważniejsze zwycięstwo odniósł w bitwie pod Wiedniem w 1683. Po tym wydarzeniu Osmanie nazwali go „Lwem Lechistanu”, a papież Innocenty XI w 1684 uhonorował go tytułem fidei defensor (obrońcy wiary). Uważany jest za jednego z najwybitniejszych polskich monarchów i wodzów.

context: W marcu 1683 Rzeczpospolita, wobec zerwania przymierza przez Francję, zawarła sojusz z cesarzem Leopoldem I przeciwko Turcji, będącej sojuszniczką Francji. Turcy szykowali się wtedy do wielkiej wyprawy wojennej i Sobieski obawiał się, że uderzą z terenu Podola na Rzeczpospolitą, na Lwów i Kraków. Fortyfikował więc te miasta i zarządził zaciąg do wojska. Turcja uderzyła jednakże na Austrię i po trzech miesiącach armia wielkiego wezyra Kara Mustafy obległa Wiedeń. Nie czekając na posiłki litewskie, Sobieski z wojskiem koronnym pomaszerował w błyskawicznym tempie (400 km w 8 dni) na odsiecz stolicy austriackiej. Pod jego dowództwem 12 września 1683 rozegrała się wielka bitwa pod Wiedniem, która zakończyła się pogromem Turków. Zginęło ich 15 000, a chrześcijan zaledwie 3000. Papież Innocenty XI ustanowił z tej okazji na dzień 12 września święto imienia Maryi, które obchodzone jest po dzisiejszy dzień. 9 października, w marszu przez Węgry za cofającymi się Turkami, Sobieski odniósł jeszcze jedno znaczące zwycięstwo pod Parkanami, gdzie nieprzyjaciel stracił 10000 ludzi, a w grudniu wraz z całym swym wojskiem wrócił do Krakowa.
qas: Z kim weszła we współprace RP w 1683 by przeciwdziałać Turcji?

Kto przed marcem 1683 zerwał umowę z Polską?

Czego ze strony Turków spodziewał się Sobieski w 1683?

Jak zareagował Sobieski na atak Turków na Austrię?

Kiedy dokładnie Turcy opuścili granice Austrii?
Jill Biden

Jill Tracy Biden z domu Jacobs primo voto Stevenson (wym.: [dʒɪl ˈbaɪdən]; ur. 3 czerwca 1951 w Hammonton) – amerykańska pedagog. Pierwsza dama Stanów Zjednoczonych od 2021 roku, druga dama Stanów Zjednoczonych w latach 2009–2017. Małżonka 47. wiceprezydenta oraz 46. prezydenta Stanów Zjednoczonych Joego Bidena.
Urodziła się w Hammonton w stanie New Jersey, dorastała w Willow Grove(ang.) w Pensylwanii. Wyszła za Joego Bidena w 1977 roku, została macochą jego dwóch synów z poprzedniego małżeństwa. W 1981 roku urodziła się im córka – Ashley.
Posiada tytuł bachelor’s degree, przyznany przez University of Delaware(ang.), magistra, przyznany przez West Chester University(ang.), oraz przez Villanova University(ang.) i doktora, zdobyty na University of Delaware. Przez trzynaście lat była nauczycielką języka angielskiego. Od 1993 do 2008 roku była wykładowczynią języka angielskiego na Delaware Technical Community College(ang.). Od 2009 roku pełni funkcję profesor Northern Virginia Community College(ang.). Jest założycielką Biden Breast Health Initiative, współzałożycielką Book Buddies, Biden Foundation. Wraz z Michelle Obamą założyła Joining Forces.

context: Jill i Joe Biden w lutym 2017 roku założyli fundację Biden Foundation, której celem było m.in. zapobieganie przemocy wobec kobiet, zagwarantowanie przestrzegania praw osób LGBTQ oraz wspieranie rodzin wojskowych. W tym samym miesiącu została przewodniczącą organizacji Save the Children. Podczas 71. ceremonii wręczenia Tony Award wygłosiła przemówienie, przed którym otrzymała owacje na stojąco. W czerwcu 2017 roku para kupiła dom wakacyjny w Rehoboth Beach, mieszczący się nieopodal Cape Henlopen State Park(ang.). Jill i Joe Biden planowali gościć tam członków swojej dalszej rodziny.
qas: Jakie były niektóre z założeń fundacji powołanej do życia w 2017 roku przez Jill i jej męża?

Funkcję przewodniczącej jakiej organizacji objęła w lutym 2017 roku?

Przemówienie wygłoszone w trakcie jakiego wydarzenia zapewniło jej stojące owacje?

W jakim mieście znajdował się dom, do którego przeprowadziła się Jill wraz ze swoim mężem w czerwcu 2017 roku?

Do czego chcieli przeznaczyć dom w Reheboth Beach?
Tour de France

Tour de France – znany też jako La Grande Boucle lub Le Tour – wieloetapowy, trzytygodniowy szosowy wyścig kolarski, organizowany cyklicznie na terenie Francji – a nierzadko również krajów ościennych – najczęściej w lipcu (czasami na przełomie czerwca i lipca). Należy do cyklu World Tour Międzynarodowej Unii Kolarskiej (Union Cycliste Internationale).
Tour de France przeprowadzany jest corocznie od 1903 – z wyjątkiem dwóch przerw, mających miejsce w latach 1915–1918 (działania militarne I wojny światowej) i 1940-1946 (działania militarne II wojny światowej). Całkowita długość trasy wyścigu liczy obecnie ponad 3000 kilometrów, choć w przeszłości bardzo często przekraczała ona 4000 km, a między 1911 i 1931 – nawet 5000 km.
Tour de France z Giro d’Italia oraz Vueltą a España jest jednym z trzech najważniejszych wyścigów kolarskich świata. Jego ogromny prestiż wiąże się przede wszystkim z długą historią (najstarszy wśród wszystkich obecnie rozgrywanych wyścigów, z którego swój początek brały pozostałe toury), wielką tradycją (zawsze startowali w nim wszyscy najlepsi kolarze danego okresu), skalą trudności (niezwykle trudne technicznie etapy w Alpach i Pirenejach), a przede wszystkim niesłychaną siłą medialną (np. w 2005 jego przebieg relacjonowało 78 kanałów telewizyjnych w 180 państwach świata). Dlatego występ w nim stanowi marzenie każdego zawodnika uprawiającego tę dyscyplinę sportu, często ważniejszą niż igrzyska olimpijskie, czy mistrzostwa świata (przykład Lance Armstrong). Tour de France to także impreza z największą pulą nagród – w 2007 łączna ich wysokość wynosiła 3 200 000 euro (z czego 450 000 euro dla zwycięzcy).

context: Najbardziej niepokojącym środkiem dopingującym ostatnich lat jest erytropoetyna (EPO), hormon stymulujący w organizmie produkcję czerwonych krwinek. Jest ona łatwo podawalna i praktycznie niewykrywalna po zaledwie kilku dniach choć jej efekty pozostają przez kilka tygodni. EPO jest prawdopodobnie najpopularniejsza i najbardziej uniwersalna wśród zawodników Tour de France a władze zawodów wielokrotnie były krytykowane za brak bardziej zdecydowanych działań. Naukowcy odkryli, że obecnie stosowane metody wykrywania dopingu mogą powodować zafałszowanie wyników.
qas: Jaki wpływ na człowieka posiada erytropoetyna?

Jak długo po zażyciu skutki działania erytropoetyny obecne są w organiźmie?

Sportowcy startujący w jakich zawodach prawdopodobnie sięgają najczęściej po erytropoetynę w formie dopingu?

Czy obecność erytropoetyny można wykryć w orgaziźmie kilka tygodni po jej zażyciu?
Uganda na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1984

Reprezentacja Ugandy na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1984 liczyła 26 zawodników (24 mężczyzn i 2 kobiety), którzy startowali w pięciu dyscyplinach. Nie zdobyli oni żadnego medalu. Chorążym Ugandy była lekkoatletka Ruth Kyalisima, specjalizująca się w biegach płotkarskich. Nie można jednoznacznie ustalić najmłodszego i najstarszego reprezentanta, ponieważ data urodzenia dwóch kolarzy jest nieznana. 22 zawodników debiutowało na igrzyskach.
Był to siódmy start tej reprezentacji na igrzyskach olimpijskich. Najlepszym wynikiem, jaki osiągnęli reprezentanci tego kraju na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1984, była 5. pozycja ex aequo (porażka w ćwierćfinale), jaką Dodovic Owiny i Charles Lubulwa zajęli w Boksie.

context: 6 sierpnia, w biegu na 200 metrów wystartował John Goville. W eliminacjach startował z siódmego toru w dziesiątym biegu eliminacyjnym. Zajął drugie miejsce, przegrywając ze zwycięzcą o 0,27 sekundy (Goville uzyskał czas 21,59) a tym samym awansował do biegu ćwierćfinałowego, który odbył się tego samego dnia. W tym zaś (startując z siódmego toru w trzecim biegu ćwierćfinałowym) uzyskał czas 21,55, jednakże nie awansował do biegów półfinałowych. W łącznej klasyfikacji zajął 29. miejsce na 30 startujących. Zwycięzcą tej konkurencji został Carl Lewis ze Stanów Zjednoczonych.
qas: Kto reprezentował Ugandę w biegu na 200 metrów mężczyzn w 1984 roku?

Które miejsce zajął John Goville na igrzyskach w 1984 roku?

Kto zwyciężył w 1984 roku w biegu na 200 metrów?

Do którego etapu zawodów igrzysk olimpijskich zakwalifikował się John Goville?

Jaki był najlepszy czas Johna Goville'a w jego karierze?
DB-3

DB-3 (ros. ДБ-3) – radziecki średni bombowiec dalekiego zasięgu zaprojektowany w połowie lat 30. XX wieku w biurze konstrukcyjnym Iljuszyna. Oznaczenie pochodziło od skrótu Dalnyj Bombardirowszczik – bombowiec dalekiego zasięgu, z numerem kolejnym. Produkowany w latach 1937–1941, był podstawowym bombowcem radzieckiego lotnictwa dalekiego zasięgu do początkowego okresu walk na froncie wschodnim II wojny światowej. Używany też w roli bombowca frontowego oraz w wersji morskiego samolotu torpedowego. Oprócz lotnictwa ZSRR, w małej liczbie użytkowany przez Chiny i Finlandię. Jego rozwinięciem był bombowiec DB-3F (późniejszy Ił-4).

context: Od wiosny 1940 roku obok DB-3 zaczęły wchodzić do służby samoloty nowego modelu DB-3F, lecz lotnictwo jeszcze do początku 1941 roku otrzymywało także DB-3B produkowane w Komsomolsku. W chwili wybuchu wojny z Niemcami DB-3 i DB-3F stanowiły około 85% lotnictwa dalekiego zasięgu, mającego ogółem 1789 samolotów. W tym, w zachodnich nadgranicznych okręgach wojskowych było 1122 samolotów obu wersji, z tego około połowy DB-3F. Spośród DB-3 większość miała silniki M-87, niewiele M-86, a nieliczne pozostały z M-85. Samoloty wczesnych serii były zgrupowane zwłaszcza na Dalekim Wschodzie. Pułki tych bombowców były zorganizowane w dywizje bombowe dalekiego zasięgu, z których większość była zgrupowana w pięciu korpusach (po dwie dywizje), w tym czterech w części europejskiej.
qas: W jakim mieście produkowano jednostki DB-3F?

Jaki procent spośród jednostek DB, którymi dysponowało lotnictwo dalekiego zasięgu stanowiły maszyny DB-3F?

Gdzie stacjonowały wtedy samoloty starszych serii?

Czy maszyny DB-3 zostały wycofane od razu po wejściu do służby jednostek DB-3F?
Wrocławska Kolej Aglomeracyjna

Wrocławska Kolej Aglomeracyjna – sieć kolei podmiejskiej aglomeracji wrocławskiej obejmującej ok. 350 km linii kolejowych, stanowiących w większości zelektryfikowane linie dwutorowe będące częścią głównych ciągów komunikacyjnych sieci PKP. Od 2009 wrocławski samorząd przygotowuje się do uruchomienia systemu kolei podmiejskiej o tej samej nazwie, obsługiwanej głównie przez Polregio (dawne Przewozy Regionalne) i powstałą w 2007 spółkę marszałkowską Koleje Dolnośląskie. Rozwój Wrocławia, słaba wydolność komunikacji miejskiej, zjawisko migracji mieszkańców miasta na przedmieścia, a nade wszystko coraz większe korki uliczne i katastrofalny stan czystości powietrza w mieście zmusiły władze Wrocławia do skorzystania z bogatej infrastruktury kolejowej tak miasta, jak i regionu. W r. 2009 oddano do użytku wyremontowaną linię kolejową do Trzebnicy, a w 2017 pilotażowo uruchomiono przeznaczoną do rewitalizacji część linii do Jelcza Miłoszyc w granicach miasta.
Kolej nie ma jeszcze formalnego szyldu i struktur organizacyjnych, choć nieformalnie istnieje i jest rozbudowywana, głównie przez urząd marszałkowski województwa dolnośląskiego, między innymi przez budowę nowych stacji, np. Wrocław Różanka, a także zagęszczanie kursów pociągów aglomeracyjnych (na linii legnickiej do 26 na dobę). Formalne otwarcie kolei planowane jest na rok 2020, po remontach linii do Kobierzyc i do Jelcza Miłoszyc. Buduje się również parkingi Parkuj i Jedź w okolicach stacji kolejowych.

context: Zarówno we Wrocławiu jak i na Dolnym Śląsku miejscowości rozwijały się często w oderwaniu od szlaków kolejowych. Brak powiązań jest przyczyną trudności a w niektórych przypadkach nawet niemożliwości korzystania ze szlaków kolejowych, zwłaszcza w ruchu lokalnym. Tylko we Wrocławiu należałoby wybudować kilkanaście przystanków kolei. Wrocław nie posiada linii średnicowej, kolej jest odwrócona od centrum i większych osiedli, dworzec Wrocław Główny zlokalizowany jest na południu, Wrocław Nadodrze na północy, na zachodzie miasta Wrocław Mikołajów i Wrocław Kuźniki, a wschód miasta ma jedynie dostęp do kolei Wrocław Sołtysowice – Wrocław Wojnów, która 17 lat nie była używana do przewozów pasażerskich. Choć obecnie (2017) we Wrocławiu są 23 stacje i przystanki, obejmują one głównie dzielnice peryferyjne i przedmieścia. Wrocław jest miastem, które nie ma spójnego modelu komunikacyjnego, a podmiejskie linie kolejowe i autobusowe nie uzupełniają się.
qas: Czy kolej wpływała na rozwój miejscowości na Dolnym Śląsku?

Czy na Dolnym Śląsku wszędzie występuje łatwość komunikacji pociągowej?

Gdzie względem centrum Wrocławia lokowana została stacja Wrocław Główny?

Czy Wrocław Wojnów jest czynną stacją kolejową?

Jakie są główne problemy komunikacyjne we Wtocławiu?
Silvio Berlusconi

Silvio Berlusconi (wym. [ˈsilvjo berluˈsko:ni] i; ur. 29 września 1936 w Mediolanie) – włoski polityk i przedsiębiorca. Trzykrotny premier Włoch (w latach 1994–1995, 2001–2006 i 2008–2011), stojący na czele czterech rządów. Założyciel partii Forza Italia, następnie twórca ugrupowań Lud Wolności i reaktywowanego FI, parlamentarzysta krajowy i europejski. Określany jako osoba dominująca przez kilkanaście lat we włoskiej polityce.
Twórca holdingu Fininvest i imperium medialnego Mediaset, kontrolujący poprzez swoje przedsiębiorstwa m.in. stacje telewizyjne, gazety, czasopisma i agencje reklamowe. Były prezes i właściciel klubu piłkarskiego A.C. Milan. Notowany na listach najbogatszych osób świata. W 2008 magazyn „Forbes” oszacował majątek rodziny na 9,4 miliarda dolarów, co plasowało ją na 90. miejscu. W 2009 przez ten sam magazyn umieszczony na 12. miejscu najbardziej wpływowych ludzi świata.
Wzbudzał przy tym liczne kontrowersje, zarzucano mu konflikt interesów, był bohaterem skandali obyczajowych, objęty także licznymi postępowaniami karnymi głównie dotyczącymi korupcji.

context: W 1965 Silvio Berlusconi zawarł związek małżeński z Carlą Dall’Oglio. Ze związku tego urodziło się dwoje dzieci: Maria Elvira (w 1966) i Pier Silvio (w 1968). Jego partnerką życiową w trakcie małżeństwa została aktorka Veronica Lario, z tego związku urodziło się troje dzieci: Barbara (w 1984), Eleonora (w 1986) oraz Luigi (w 1988). W 1985 rozwiódł się z pierwszą żoną, pięć lat później zawarł drugi związek małżeński ze swoją drugą partnerką. W 2009 Veronica Lario złożyła pozew o rozwód, zarzucając mężowi utrzymywanie relacji i przyjmowaniu przez niego młodych kobiet w swojej rezydencji. W 2012 orzeczeniem sądowym Silvio Berlusconi został zobowiązany do płacenia byłej żonie alimentów w wysokości 36 milionów euro rocznie. Ostatecznie w 2014 na skutek kolejnych odwołań wysokość alimentów została ustalona na 2 miliony euro miesięcznie.
qas: Jakie dzieci posiadał wspólnie z Carlą Dall’Oglio i kiedy przyszły one na świat?

W którym roku ożenił się z Carlą Dall’Oglio?

Kim z zawodu była jego druga małżonka?

O co oskarżyła go jego pierwsza żona przy składaniu papierów rozwodowych?

Dlaczego w 2014 roku alimenty na rzecz Veronici Lario zostały zmniejszone?
Biało-czerwono-biała flaga Białorusi

Biało-czerwono-biała flaga Białorusi (biał. Бел-чырвона-белы сцяг, łacinka Bieł-čyrvona-bieły ściah, transkrypcja Bieł-czyrwona-bieły ściah) – historyczna flaga Białorusi przyjęta w 1918 roku przez władze Białoruskiej Republiki Ludowej, będąca również jej symbolem na emigracji, w latach 1991–1995 flaga państwowa Republiki Białorusi, obecnie używana jest jako symbol białoruskiej państwowości przez antyłukaszenkowską opozycję. Składa się z trzech równej wielkości pasów: dwóch białych i czerwonego między nimi.

context: Podczas II wojny światowej flaga była wykorzystywana przez białoruskie formacje narodowe utworzone za pozwoleniem władz III Rzeszy (m.in. Białoruską Obronę Krajową i Samopomoc) oraz służyła za symbol parapaństwowości białoruskiej w ramach Białoruskiej Centralnej Rady. Jej używanie w czasie okupacji niemieckiej stało się dla władz sowieckich pretekstem w jeszcze silniejszym zwalczaniu białoruskiej symboliki narodowej. Argumenty z czasów ZSRR były często przytaczane w trakcie debaty nad zmianą symboliki państwowej w 1995 roku.
qas: Jakie funkcje pełniła biało-czerwono-biała flaga Białorusi w trakcie drugiej wojny światowej?

Czym była biało-czerwono-biała flaga Białorusi dla władz sowieckich podczas niemieckiej okupacji?

Podczas jakiej debaty związanej z tą flagą przytaczano argumenty z czasów ZSRR?
Holandia

Holandia (niderl. Nederland, wym. ˈneːdərˌlɑnt ( odsłuchaj)), oficjalnie Królestwo Niderlandów (niderl. Koninkrijk der Nederlanden) – państwo położone w zachodniej Europie i południowej części Ameryki Północnej (Karaiby), będące monarchią konstytucyjną, złożone z czterech krajów składowych: Holandii (część europejska), Aruby, Curaçao i Sint Maarten oraz trzech gmin zamorskich: Bonaire, Saba i Sint Eustatius. Jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) i Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO).
Europejska część Holandii stanowi obszar gęsto zaludniony, a około jednej czwartej tego terytorium leży poniżej poziomu morza – na terenie depresji.
W Holandii mają swoją siedzibę: Stały Trybunał Arbitrażowy, Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości, Międzynarodowy Trybunał Karny oraz Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii.

context: W Holandii nie ma obecnie miast o wielkości 1 mln mieszkańców lub większych, ale ‘cztery wielkie miasta’ (jak się mówi o Amsterdamie, Rotterdamie, Hadze i Utrechcie) wraz z otaczającymi je mniejszymi miejscowościami można uznać pod wieloma względami za jedno miasto. Aglomeracja ta nazywana jest Randstad („koło miast”) z rolniczym „zielonym sercem” (het Groene Hart) pośrodku. Dla porównania, 70 lat temu Holandia posiadała 2 miasta z ludnością ponad 500 tys., 4 miasta z ludnością 100–500 tys., 12 miast z ludnością 50–100 tys., 28 miast z ludnością 20–50 tys. i 86 miast z ludnością 10–20 tys.
qas: Jakie obszary składają się na tak zwane cztery wielkie miasta tego kraju?

Jaki obszar znajdujący się na terenie tego kraju można byłoby traktować jako jedno wielkie miasto?

Jak nazywany jest obszar Holandii, który można uznać pod wieloma względami za jedno wielkie miast?

Czy na terenie tego kraju znajdują się miasta z liczbą ludności mieszkańców milion osób?

Jaką liczbę mieszkańców posiadają jedynie dwa miasta położone na terenie Holandii?
Lech Kołakowski

Lech Antoni Kołakowski (ur. 13 czerwca 1963 w Zambrowie) – polski polityk, przedsiębiorca i samorządowiec, poseł na Sejm V, VI, VII, VIII i IX kadencji (od 2005), od 2021 sekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

context: We wrześniu 2020 został przez prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego zawieszony w prawach członka partii za złamanie dyscypliny klubowej, głosując przeciwko nowelizacji ustawy o ochronie zwierząt. Przestał także pełnić funkcję pełnomocnika komitetu terenowego partii w Łomży. 17 listopada tego samego roku zapowiedział wystąpienie z PiS, co uczynił tydzień później (pomimo przywrócenia go 18 listopada w prawach członka partii), zostając posłem niezrzeszonym. W czerwcu 2021 dołączył do Partii Republikańskiej. W lipcu jako reprezentant tego ugrupowania powrócił do klubu parlamentarnego PiS. W tym samym miesiącu zrezygnował z sejmowego uposażenia, zostając posłem niezawodowym, a także objął stanowisko doradcy zarządu w państwowym Banku Gospodarstwa Krajowego. 30 listopada tego samego roku powołany na stanowisko sekretarza stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi (ze skutkiem od 1 grudnia tegoż roku).
qas: Z jakiego powodu Kołakowskiemu odebrano prawa członka partii w 2020 roku?

Do jakiego ugrupowania politycznego przyjęto go w czerwcu 2021 roku?

W jakiej instytucji pełnił od 2021 roku funkcję doradcy zarządu?

Jaka partia wyrzuciła go ze swoich szeregów 17 listopada 2020 roku?

W jakiej instytucji zaczął pracować 1 grudnia 2021 roku?
Stephen Hawking

Stephen William Hawking (ur. 8 stycznia 1942 w Oksfordzie, zm. 14 marca 2018 w Cambridge) – brytyjski fizyk teoretyczny i matematyczny, specjalizujący się w astrofizyce, w tym kosmologii, a także wpływowy popularyzator tych dziedzin.
W ciągu trwającej ponad 40 lat kariery naukowej zajmował się głównie czarnymi dziurami i grawitacją kwantową. Wspólnie z Rogerem Penrose’em opracował twierdzenia odnoszące się do istnienia osobliwości w ramach ogólnej teorii względności oraz teoretyczny dowód na to, że czarne dziury powinny emitować promieniowanie, nazwane potem promieniowaniem Hawkinga (lub Bekensteina-Hawkinga).
Był profesorem matematyki i fizyki teoretycznej na macierzystej uczelni, Uniwersytecie w Cambridge (gdzie w latach 1979–2009 obejmował katedrę Lucasa, tak jak kiedyś Newton), w Kalifornijskim Instytucie Technicznym w Pasadenie. Członek Royal Society oraz Perimeter Institute for Theoretical Physics (Waterloo, Ontario).
Odznaczony Orderem Imperium Brytyjskiego oraz Order of the Companions of Honour. Był członkiem Royal Society i Royal Society for the encouragement of Arts, Manufactures & Commerce; członkiem honorowym Royal Society of Arts oraz dożywotnim członkiem Papieskiej Akademii Nauk. W 2009 został odznaczony Medalem Wolności, najwyższym odznaczeniem cywilnym USA. Laureat Medalu Copleya.
Jego publiczne wystąpienia i książki popularnonaukowe, w których omawiał współczesną kosmologię i własne odkrycia, uczyniły z niego akademicką sławę. Krótka historia czasu znajdowała się na liście bestsellerów British Sunday Times przez rekordowy okres 237 tygodni (ponad czterech lat).
Hawking cierpiał na stwardnienie zanikowe boczne, którego postęp spowodował paraliż większości ciała.

context: W ostatnich latach życia porozumiewał się za pomocą grymasu policzka, który był rozpoznawany przez czujnik zamocowany na oprawce okularów. Pomimo zaawansowanej niepełnosprawności Hawking był bardzo aktywny w fizyce, a także w życiu publicznym. Przebieg choroby u Hawkinga był nietypowy, cierpiał na wyjątkowo przewlekłą formę ALS. Przeżycie 10 lat jest ewenementem, a Hawking chorował ponad pięćdziesiąt lat. Twierdził, że mimo choroby był szczęśliwy. Jej powolny postęp umożliwił mu dokonanie znaczących odkryć i nie uniemożliwił mu posiadania, jak to mówi, „bardzo atrakcyjnej rodziny”. Kiedy zapytano jego żonę Jane, dlaczego zdecydowała się poślubić człowieka mającego przed sobą jedynie trzy lata życia, odparła – „były to czasy w cieniu broni atomowej, więc i tak wszyscy mieli raczej niewielką oczekiwaną długość życia”.
qas: W jaki sposób komunikował się w okresie poprzedzającym jego śmierć?

Gdzie umieszczony był czujnik identyfikujący ruchy policzka?

Dlaczego przebieg ALS wyróżniał go na tle innych osób mierzących się z tą chorobą?

Czy Hawking uważał się za szczęśliwą osobę?

Na co pozwolił Hawkingowi powolny rozwój ALS?