Wczesne przekłady Nowego Testamentu

Wczesne przekłady Nowego Testamentu – przekłady Nowego Testamentu powstałe w I tysiącleciu. Wśród nich najwyżej cenione są przekłady starożytne. Odgrywają niemałą rolę we współczesnej krytyce tekstu Nowego Testamentu. Przekłady te dotarły do rąk badaczy również w odpisach i także ulegały zmianom, jednak dalsza historia ich tekstu była niezależna od tekstu greckiego i dlatego są pomocne w odtworzeniu tekstu greckiego. Trzy z nich – syryjski, łaciński, koptyjski – pochodzą z końca II wieku i są starsze niż zachowane pełne rękopisy greckiego tekstu Nowego Testamentu. Powstały przed pierwszymi recenzjami greckiego Nowego Testamentu i dlatego są najwyżej oceniane. Są one obowiązkowo cytowane we wszelkich krytycznych wydaniach tekstu greckiego. Przekłady powstałe po roku 300 (ormiański, gruziński, etiopski) są już uzależnione od recenzji, niemniej są też ważne i z reguły są cytowane w aparacie krytycznym. Przekład gocki i słowiański rzadko są cytowane w wydaniach krytycznych. Pomijane są te spośród przekładów I tysiąclecia, które nie zostały przełożone bezpośrednio z greckiego oryginału, lecz w oparciu o inny przekład (w oparciu o Wulgatę, Peszittę i inne).
Przekłady z drugiej połowy I tysiąclecia mają mniejsze znaczenie od przekładów starożytnych dla odtworzenia pierwotnego tekstu Nowego Testamentu, ponieważ później powstały. Niemniej brane są pod uwagę, zawsze może się zdarzyć, że którąś z lekcji Pisma przekażą lepiej niż przekłady starożytne. Krytyków tekstu interesuje przede wszystkim to, którą z rodzin tekstu greckiego wspierają. Dlatego nie można ich lekceważyć przy odtwarzaniu historii tekstu Nowego Testamentu. Spośród przekładów I tysiąclecia całkowicie zaginęły przekłady na język perski i kaukasko-albański.
W 27. wydaniu greckiego Nowego Testamentu Nestle-Alanda (NA27) w aparacie krytycznym cytowane są przekłady na następujące języki: łaciński (starołacińskie i Wulgata), syryjski, dialekty koptyjskie (saidzki, bohairski, achmimicki, subachmimicki, środkowoegipskie, środkowoegipski fajumski, protobohairski), ormiański, gruziński, gocki, etiopski, staro-cerkiewno-słowiański. Pominięto przekłady na język arabski, nubijski, sogdyjski, staroangielski, staro-dolno-niemiecki, staro-wysoko-niemiecki, starofrancuski.

context: Nie wiadomo kiedy powstał przekład na język perski, kto go dokonał, ani jakie partie Nowego Testamentu przełożone zostały jako pierwsze. Według świadectwa Jana Chryzostoma w IV wieku istniał przekład na język perski. W wieku V Teodoret napisał, że Persowie „czczą pisma Piotra, Pawła, Jana, Mateusza, Łukasza i Marka jako te, które zstąpiły z nieba”. Przekładu dokonano prawdopodobnie z Peszitty. Do naszych czasów nie zachował się żaden fragment Nowego Testamentu z tekstem owego przekładu. Zachowało się natomiast kilkanaście fragmentarycznych kart z tekstem Księgi Psalmów w archaicznym pahlawi. Dwa przekłady Ewangelii na nowoperski, chociaż nie należą sensu stricto do wczesnych przekładów, niemniej bywają czasem cytowane w aparacie krytycznym. Pierwszy z tych przekładów został dokonany z Peszitty, a jego manuskrypt pochodzi z roku 1341, drugi zaś został dokonany z greki, jego manuskrypt prawdopodobnie pochodzi z XIV wieku. Na początku XX wieku C.R. Gregory opisał 37 rękopisów Ewangelii z wieków XIV-XIX. Kirsopp oraz Silva Lake przypuszczali, że przekład perski zawiera ślady cezarejskiej tradycji tekstualnej. Zachował się Diatessaron w języku perskim, przełożony został z języka syryjskiego. Najstarszy rękopis pochodzi z XIII wieku.
qas: Czy Nowy Testament przełożono na język perski?

Czyje pisma, według Teodoreta, Persowie traktowali ze szczególną czcią?

Ile razy przełożono Nowy Testament na język nowoperski?

Jaką teorię wysunęli Kirsopp i Silva Lake?

Z jakiego języka został przełożony Diatessaron?