enelpol/poquad huggingface dataset:
Eleuteriusz (Bogojawleński)

Eleuteriusz, imię świeckie Dymitr Jakowlewicz Bogojawleński (ur. 14 października 1870 lub 1868 lub 1869 w Starym Oskole, zm. 31 grudnia 1940 w Wilnie) – duchowny Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Jako biskup wileński i litewski działał w latach 1919–1922 na ziemiach II Rzeczypospolitej, czynnie sprzeciwiając się staraniom na rzecz uzyskania przez Kościół prawosławny w Polsce autokefalii. Wydalony z Polski, rezydował do 1939 w Kownie. Przyczynił się do odrodzenia prawosławnego życia parafialnego na ziemiach litewskich. W latach 1931–1940 łączył godność metropolity wileńskiego i litewskiego z godnością egzarchy zachodnioeuropejskiego.

context: Po uwolnieniu arcybiskup Eleuteriusz udał się do Kowna, gdzie ponownie zaczął pełnić obowiązki metropolity wileńskiego i litewskiego. Jego jurysdykcja była ograniczona granicą polsko-litewską. Chociaż nadal uważał się za zwierzchnika eparchii w jej granicach sprzed I wojny światowej, nie miał żadnej kontroli nad parafiami na Wileńszczyźnie (katedrę wileńską w jurysdykcji PAKP objął biskup Teodozjusz (Fieodosijew)). W 1923 rząd Litwy wyznaczył Kowno jako siedzibę głowy Kościoła prawosławnego w granicach Litwy (już od 29 marca 1922 władze litewskie, mimo początkowej rezerwy, wstępnie zaakceptowały arcybiskupa Eleuteriusza na tej katedrze oraz zrezygnowały ze starań o oderwanie się eparchii litewskiej od Kościoła Rosyjskiego; do czasu jego przyjazdu do Kowna posiadał swojego przedstawiciela – ks. Nikołaja Sawickiego, pracującego w cerkwi Zmartwychwstania Pańskiego w Kownie. 4 grudnia 1924 patriarcha Tichon nagrodził go za dotychczasową pracę duszpasterską prawem noszenia brylantowego krzyża na kłobuku.
qas: Dokąd wybrał się duchowny po jego oswobodzeniu?

Jakie funkcje sprawował duchowny w Kownie?

Co wyznaczało barierę wpływów metropolity?

Jakie prawo uzyskał duchowny w 1924 roku?

Czy wierzący z Wileńszczyzny zbuntowali się przeciw metropolicie?
Oligarchia

Oligarchia (gr. ὀλιγαρχία „panowanie nielicznych”, od wyrazów ὀλίγος oligos „nieliczny” + ἀρχή arche „władza”) – forma rządów, polegająca na sprawowaniu władzy przez niewielką grupę ludzi. Najczęściej ludzie ci wywodzili się z arystokracji lub bogatych rodzin.
Najogólniej rzecz ujmując, oligarchia to rządy mogące upodabniać się do dyktatorskich, które cechują się przywłaszczeniem suwerennej roli w państwie przez dość wąską grupę, np. wyodrębnioną ze starszyzny rodowej lub elit majątkowych. Grupa rządząca jest zamknięta i wszystkie najważniejsze stanowiska w państwie oraz realna władza jest sprawowana przez jej członków. Nawet jeśli w obrębie elity władzy toczy się mniej lub bardziej zakulisowa walka o władzę, to oligarchia na zewnątrz występuje zdecydowanie jednolitym frontem, starając się nie dopuścić do władzy innych grup społecznych.
Występowała np. w wielu polis starożytnej Grecji, w średniowiecznym państwie egipskich mameluków (oligarchia wojskowa), w Republice Weneckiej (oligarchia kupiecka), w pewnym okresie istnienia Rzeczypospolitej szlacheckiej (oligarchia magnacka) czy w XVIII-wiecznej Wielkiej Brytanii (oligarchia arystokratyczna). Współcześnie w publicystyce mianem rządów oligarchicznych często określa się rządy postkomunistyczne w Rosji (zwłaszcza za czasów Borysa Jelcyna) czy na Ukrainie (szczególnie za prezydentury Łeonida Kuczmy czy Wiktora Janukowycza). Za specyficzny rodzaj oligarchii są też uważane współczesne Chiny, gdzie władza sprawowana jest przez kolejne pokolenie komunistycznej „arystokracji”.

context: Oligarchia była ustrojem starożytnych Aten od schyłku okresu ciemnego do czasów wojen z Persami. Polegał on na rządach arystokracji. Po reformach Solona społeczeństwo Aten zostało podzielone na 4 klasy. Ateńczycy z najbogatszych 3 klas (dochód roczny powyżej: 1 klasa – 500 miar, 2 klasa – 300 miar, 3 klasa – 200 miar) mieli prawo zostać urzędnikami. Oligarchia była także ustrojem starożytnej Sparty – rządzili nią dwaj królowie oraz około 28 starszych obywateli. Królowie oraz najstarsi obywatele stanowili radę, zwaną geruzją.
qas: Do kogo należała władza w Atenach za czasów oligarchii?

Ile rocznie zarabiał Ateńczyk należący do 1. klasy?

Kto sprawował władzę w Sparcie za czasów oligarchii?

Kto należał do geruzji?

W jakim okresie w Sparcie panowała oligarchia?
Theodore Kaczynski

Theodore John Kaczynski, znany jako Ted Kaczynski oraz Unabomber (ur. 22 maja 1942 w Chicago) – amerykański matematyk polskiego pochodzenia, terrorysta motywujący swoje działania sprzeciwem wobec społeczeństwa i cywilizacji opartych na nowoczesnej technologii. Przydomek Unabomber powstał z kryptonimu UNABOM (ang. university and airline bombings), który FBI nadała sprawie Theodore’a Kaczynskiego.

context: 19 września 1995 dzienniki „The New York Times” i „The Washington Post” opublikowały manifest Kaczynskiego: zawierający 35 tysięcy słów esej filozoficzny dotyczący zagrożeń wynikających z postępu technicznego. W Polsce wydało go, pod tytułem Społeczeństwo przemysłowe i jego przyszłość, anarchistyczne wydawnictwo „Inny Świat”. Zdaniem Kaczynskiego nowoczesna technika pozbawia człowieka wolności i prowadzi do problemów psychologicznych poprzez pozbawienie go „procesu władzy” – przez co rozumiał indywidualną odpowiedzialność za zaspokojenie podstawowych potrzeb (jedzenia, bezpieczeństwa). Unabomber omawiał też psychologię zwolennika poglądów lewicowych, którego jego zdaniem cechuje kompleks niższości i „naduspołecznienie”.
qas: Na jaki temat Kaczynski napisał swój esej? 

Jaki ma tytuł pierwsza książka Kaczynskiego?

Kiedy po raz pierwszy na światło dzienne wyszedł manifest Kaczynskiego?

W jakich gazetach pojawił się manifest Kaczynskiego?

Jakie polskie wydawnictwo wydało manifest Kaczynskiego?
Lucas Digne

Lucas Digne (ur. 20 lipca 1993 w Meaux) – francuski piłkarz występujący na pozycji obrońcy w angielskim klubie Aston Villa oraz w reprezentacji Francji.

context: W 2013 roku Digne zdobył tytuł Mistrza Świata do lat 20. W reprezentacji Francji Digne zadebiutował 5 marca 2014 roku w wygranym 2:0 towarzyskim meczu z Holandią. W czerwcu 2014 roku pojechał razem z kadrą na Mistrzostwa Świata 2014 do Brazylii, gdzie rozegrał tylko jedno spotkanie w fazie grupowej z Ekwadorem, które zakończyło się wynikiem 0:0. W maju 2016 roku został powałany przez selekcjonera do kadry na Euro 2016, które odbywały się we Francji. Pomimo tego, że Digne nie zagrał w żadnym meczu na tym turnieju zdobył z kadrą tytuł wicemistrza Europy.
qas: Czy Francja wygrała Euro rozgrywane u siebie?

Co osiągnął w 2013 r.?

Kiedy po raz pierwszy wystąpił w barwach Francji?

W meczu przeciwko komu wystąpił na mistrzostwach w Brazyli?

Ile goli strzelił w meczu z Ekwadorem na mistrzostwach w Brazyli?
Lamiopsis temminckii

Lamiopsis temminckii – gatunek rekina z rodziny żarłaczowatych (Carcharhinidae). Występuje w tropikalnych wodach Oceanu Indyjskiego. Najczęściej spotykany w pobliżu dna morskiego. Zamieszkuje wody o głębokości do 50 metrów wzdłuż górnych krawędzi szelfów kontynentalnych. Jest to gatunek amfidromiczny, przystosowany do życia w wodzie słodkiej i słonej – wpływa niekiedy do ujść rzek. Posiada dobrze zbudowany, brzusznie spłaszczony korpus z szeroką wydłużoną głową z dużym otworem gębowym oraz dużą, heterocerkiczną płetwę ogonową z trójkątnym fałdem skórnym na końcu górnego łuku. W odróżnieniu od najbliższego krewniaka Lamiopsis tephrodes, posiada wyraźny łuk międzygrzbietowy oraz większy dolny łuk płetwy ogonowej. Grzbiet rekina ma barwę błękitną lub jasnoszarą. Dorosłe osobniki osiągają długość 1,7 metra. Samice są zwykle większe od samców.
Podobnie jak inne żarłaczowate jest żyworodny. Kopulacja odbywa się za pomocą pterygopodium, narządu płciowego samca. Po trwającej około 8 miesięcy ciąży samica rodzi od 4 do 8 młodych, mierzących 40-60 cm. Dieta tego rekina składa się głównie z małych ryb kostnoszkieletowych, głowonogów i skorupiaków. Rekin ten przebywa najczęściej samotnie, rzadziej w małych skupiskach. Wśród pasożytów tego gatunku wyróżnia się widłonogi oraz tasiemce gnieżdżące się w sercu oraz jelitach. Poławia się go na wszystkich obszarach występowania w celach handlowych. Cenione jest zwłaszcza jego mięso, ale również płetwy, skóra, olej z wątroby i szczęki. Przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN) wpisany został do Czerwonej księgi gatunków zagrożonych jako gatunek zagrożony wyginięciem (EN).

context: Gatunek ten jest jednym z rzadziej spotykanych rekinów u wybrzeży Indii i Półwyspu Indochińskiego. Ciężko określić liczebność oraz stan populacji, z uwagi na brak dostatecznych danych. Lamiopsis temminckii został uznany przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody za gatunek zagrożony wyginięciem (EN) i wpisany do Czerwonej księgi gatunków zagrożonych. Rekin ten nie jest objęty ochroną gatunkową na żadnym z obszarów występowania. Za jego główne zagrożenia uznaje się przełowienie oraz degradację i zanieczyszczenie naturalnych siedlisk.
qas: Dlaczego precyzyjne ustalenie liczebności jego populacji jest trudne?

Gdzie jego populacja jest najliczniejsza?

Czy jest jednym z gatunków znajdujących się w Czerwonej księdze?

Czy znajduje się pod ochroną gatunkową wszędzie tam, gdzie występuje?

Jakie są zagrożenia dla populacji tego gatunku?