enelpol/poquad huggingface dataset:
Półwysep Krymski

Półwysep Krymski, Krym (ukr. Кримський півострів, Krymśkyj piwostriw; Крим; ros. Крымский полуостров, Krymskij połuostrow; Крым; krymskotat. Къырым ярымадасы, Qırım yarımadası; Къырым, Qırım) – półwysep pomiędzy częścią północną Morza Czarnego a częścią zachodnią Morza Azowskiego, zwany w starożytności Chersonezem Taurydzkim bądź Taurydą, połączony jest z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim, pomiędzy Morzem Czarnym i Azowskim, a na wschodzie oddzielony od lądu Cieśniną Kerczeńską. Powierzchnia ponad 27 tys. km².
Krym de iure należy do Ukrainy, de facto zaś w 2014 r. Rada Najwyższa Republiki Autonomicznej Krymu ogłosiła deklarację niepodległości Autonomicznej Republiki Krymu, a następnie Republika Krymu po referendum została anektowana przez Rosję w postaci nowo powołanego Krymskiego Okręgu Federalnego Rosji. Ze swojej strony Rada Najwyższa Ukrainy zadeklarowała wprowadzenie na Krymie prawa regulującego życie na terenach okupowanych. Deklaracja niepodległości Krymu i wynikające z niej akty nie zostały uznane przez władze Ukrainy i większość społeczności międzynarodowej. 19 grudnia 2016 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ poparło rezolucję w sprawie pogwałcenia praw człowieka na Krymie, rezolucja zawierała definicję Krymu jako «terytorium tymczasowo okupowane» oraz «potwierdzenie nieuznania anektowania» półwyspu przez Rosję. Za rezolucją oddało głosy 70 krajów członkowskich ONZ, przeciw – 26, 77 krajów wstrzymało się oraz 20 nie brało udziału w głosowaniu. Analogiczna rezolucja w 2018. zyskała 67 głosów „za”, 26 „przeciw” oraz 82 wstrzymało się od głosu.

context: 17 marca 2014 nieuznawane przez Ukrainę władze Autonomicznej Republiki Krymu ogłosiły Krym niepodległym państwem oraz zwróciły się do Rosji o przyjęcie w jej skład. Tego samego dnia prezydent Rosji Władimir Putin podpisał dekret o uznaniu Krymu za suwerenne i niepodległe państwo. 18 marca 2014 podpisano umowę między Rosją a Republiką Krymu i miastem wydzielonym Sewastopol o włączeniu ich do Rosji jako nowych podmiotów federacji. Umowa ta weszła w życie z dniem ratyfikacji, co nastąpiło 21 marca 2014 roku. Tego samego dnia dokonano odpowiednich zmian w Konstytucji Rosji, dopisując do niej dwa nowe podmioty federacji – Republikę Krymu i miasto federalnego znaczenia Sewastopol, które włączono do nowo utworzonego Krymskiego Okręgu Federalnego. Zarówno deklaracja niepodległości Krymu, jak i następne akty nie zostały uznane przez władze Ukrainy i społeczność międzynarodową. Tylko mały skrawek Krymu – północna część Mierzei Arabackiej – pozostał pod kontrolą Ukrainy.
qas: Czy Ukraina uznaje Republikę Krymu?

W którym roku Krym ogłosił swoją niepodległość?

Czy Republika Krymu została włączona do Rosji?

Jaka część Krymu dalej należy do Ukrainy?
ORP Ryś (1929)

ORP Ryś – pierwszy polski okręt podwodny formalnie przyjęty do służby w Marynarce Wojennej, jednostka minowo-torpedowa typu Wilk służąca w polskiej flocie w latach 1931-1955. Zwodowany 22 kwietnia 1929 roku we Francji, uczestniczył w wojnie obronnej 1939 roku, biorąc udział w działaniach podwodnych na Bałtyku. Wielokrotnie atakowany przez okręty i lotnictwo przeciwnika, w nocy z 3 na 4 września przeprowadził nieudany atak torpedowy na niezidentyfikowaną jednostkę pływającą. Wobec wyczerpania psychicznego załogi nieustannymi atakami, licznych uszkodzeń okrętu oraz braku paliwa w ilości wystarczającej na wydostanie się z Bałtyku, dowodzący okrętem kmdr ppor. Aleksander Grochowski podjął decyzję o zawinięciu do portu neutralnego w Szwecji.
18 września 1939 roku okręt wpłynął do Stavsnäs, po czym został internowany i odholowany do Mariefred, gdzie pozostał do końca wojny. Powrócił do Polski w 1946 roku, pełnił służbę operacyjną na Morzu Bałtyckim, a następnie został przesunięty do służby szkoleniowej, którą pełnił do 8 września 1955 roku, po czym został złomowany. ORP „Ryś” był pierwszą jednostką o tej nazwie w Marynarce Wojennej.

context: ORP „Ryś” był pierwszym okrętem podwodnym pełniącym służbę w Marynarce Wojennej. W lipcu 1931 roku zostały zakończone próby morskie. Polska bandera została uroczyście podniesiona 2 sierpnia, a 19 sierpnia ORP „Ryś” przypłynął do Gdyni. W tym samym roku okręt został wcielony do grupy okrętów podwodnych wraz z okrętami OORP „Żbik” i „Wilk”. Grupą tą dowodził kapitan mar. Adam Mohuczy. W latach 1932-1935 ORP „Ryś” odbywał liczne ćwiczenia, jak również złożył kilka wizyt kurtuazyjnych, m.in. w Tallinnie i Helsinkach. W tym też okresie nastąpiła zmiana na stanowisku dowódcy. Kapitan Edward Szystowski, który był także pilotem, został przeniesiony w 1933 roku do lotnictwa Marynarki Wojennej, a jego następcą na stanowisku dowódcy „Rysia” został kapitan mar. Andrzej Łoś. Według Mariusza Borowiaka, w lutym 1936 roku okręt odbywający rozpoznanie w Zatoce Fińskiej, miał zostać wytropiony przez dwa radzieckie niszczyciele i zmuszony do wynurzenia i udania się do Kronsztadu w celu złożenia wyjaśnień, po czym wrócił do Gdyni. Prawdziwość informacji o tym zdarzeniu budzi jednak poważne wątpliwości, wobec braku ich potwierdzenia w archiwach polskich i radzieckich, oraz zalodzenia Zatoki Fińskiej o tej porze roku. 1 kwietnia eksplodowała jedna z baterii akumulatorów, raniąc 14 marynarzy. W wyniku tego incydentu dowódca dywizjonu okrętów podwodnych, komandor porucznik Eugeniusz Pławski został usunięty ze stanowiska. Doszło także do zmiany na stanowisku dowódcy okrętu. Andrzej Łoś został zastąpiony przez kapitana mar. Aleksandra Grochowskiego. Lata 1937-1938 to rutynowe ćwiczenia, a także wizyty w zagranicznych portach.
qas: Co, zdaniem Borowiaka, wydarzyło się w drugim miesiącu 1936 roku?

Czy wersja wydarzeń Borowiaka znajduje potwierdzenie w źródłach?

Z jakiego powodu Płaski został zwolniony z pełnienia swojej funkcji?

Jakie nazwy nadano okrętom, które stworzono na wzór "Rysia"?

Kto zastąpił Szystowskiego?
Pianista (film)

Pianista (ang. The Pianist) – dramat wojenny z 2002 roku w reżyserii Romana Polańskiego, koprodukcja francusko-niemiecko-polsko-brytyjska. Film jest adaptacją autobiografii pianisty i kompozytora żydowskiego pochodzenia Władysława Szpilmana. W czasie II wojny światowej od 1940 przebywał on w getcie warszawskim. W trakcie wielkiej akcji likwidacyjnej latem 1942 roku wydostał się z getta i dzięki pomocy polskich przyjaciół zaczął ukrywać się w Warszawie po „aryjskiej” stronie. Po upadku powstania warszawskiego przetrwał dzięki kapitanowi Wehrmachtu – Wilmowi Hosenfeldowi.
Pianista został zaadaptowany przez scenarzystę Ronalda Harwooda oraz nakręcony z międzynarodową obsadą. Tytułową rolę Szpilmana odegrał Adrien Brody, natomiast w rolę Hosenfelda wcielił się Thomas Kretschmann. Film Polańskiego po prapremierze w maju 2002 roku wzbudził kontrowersje, zbierając przeważnie pozytywne recenzje w Stanach Zjednoczonych, lecz otrzymując zarazem negatywne oceny we Francji oraz w Polsce. Jedni recenzenci krytykowali film za akademicki styl oraz powściągliwość w ukazaniu skutków Zagłady Żydów, natomiast inni chwalili go za obiektywne, chłodne i pozbawione melodramatyzmu ujęcie Szoah.
Pianista zdobył szereg nagród i wyróżnień, między innymi Złotą Palmę dla najlepszego filmu na Festiwalu Filmowym w Cannes, trzy Oscary (za reżyserię, scenariusz i rolę Brody’ego) oraz siedem Cezarów. Film odniósł również sukces komercyjny: przy budżecie 35 milionów dolarów zarobił na całym świecie ponad 120 milionów dolarów.

context: Pochodzący z Polski i mający żydowskie pochodzenie amerykański producent filmowy Gene Gutowski i reżyser Roman Polański współpracowali ze sobą i przyjaźnili się już w latach 60. XX wieku. Latem 1999 roku za sprawą ich wspólnego prawnika Iana Burlinghama obaj otrzymali do przeczytania angielski przekład autobiografii Władysława Szpilmana, kompozytora, który dzięki życzliwym mu ludziom przetrwał inwazję niemiecką na Polskę, pobyt w getcie warszawskim oraz zniszczenie stolicy Polski w wyniku powstania warszawskiego. Z uwagi na podobieństwo perypetii Szpilmana do losów ich obu Gutowski był gorącym orędownikiem ekranizacji jego losów i, planując reżyserię Polańskiego nad będącym dopiero w planach filmem, spotykał się już w tej sprawie z głównym bohaterem książki w Warszawie. Wkrótce Polański zdecydował o podjęciu się roli reżysera filmu, a Gutowski objął funkcję koproducenta. Fabuła filmu była Polańskiemu szczególnie bliska, gdyż jego matka zginęła w obozie Auschwitz-Birkenau, ojciec ledwo przeżył pobyt w nazistowskim obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen w Austrii, a on sam uciekł z getta krakowskiego i przeżył wojnę, ukrywając się u różnych rodzin. Praca nad tym filmem była swego rodzaju zwieńczeniem współpracy filmowej Gutowskiego i Polańskiego po ponad 40 latach od jej rozpoczęcia.
qas: Kto udostępnił Gutowskiemu i Polańskiemu autobiografię Szpilmana?

Który z przyjaciół wyszedł z inicjatywą nakręcenia filmu o życiu kompozytora?

Czy Polański stracił obydwoje rodziców w obozach koncentracyjnych?

Jaką funkcję przy produkcji filmu pełnił Gutowski?

Jakie obywatelstwo posiada Gene Gutowski?
Jadwiga Andegaweńska

Jadwiga Andegaweńska (również królowa Jadwiga; ur. między 3 października 1373 a 18 lutego 1374 w Budzie, zm. 17 lipca 1399 w Krakowie) – królowa Polski z dynastii Andegawenów, córka Ludwika Węgierskiego i Elżbiety Bośniaczki, w 1384 koronowana na króla Polski, pierwsza żona Władysława Jagiełły, apostołka Litwy, święta Kościoła katolickiego. Choć nie otrzymała oficjalnie tego tytułu, przez część wiernych Kościoła katolickiego czczona jest jako patronka Polski.

context: Grób powszechnie czczonej królowej nie znalazł oprawy godnej jej wyjątkowej pozycji i zasług. Być może w oczekiwaniu na rychłą kanonizację Jadwigi Andegaweńskiej odwlekano budowę bardziej okazałego grobowca. Przez ponad 200 lat skromna płyta lub tumba nad pochówkiem królowej znajdowała się po północnej stronie prezbiterium, obok wielkiego ołtarza katedry. Według źródeł, z XVI wieku, napis na grobie Jadwigi Andegaweńskiej brzmiał: „Sidus Polonorum, hic iacet Hedvigis eorum Regina” (Gwiazda Polaków, tu spoczywa Jadwiga ich Królowa).
qas: Kanonizacja jakiej władczyni spowodowała, że nie zbudowano bardzo wystawnego grobowca?

Jaki cytat umieszczono na grobie Jadwigi, zgodnie ze źródłami?

Jak inaczej określić można było płytę nad pochówkiem władczyni?

Co znajdowało się obok miejsca spoczynku Jadwigi?

Czyją królową była Jadwiga?
Paulo Dybala

Paulo Bruno Exequiel Dybala (ur. 15 listopada 1993 w Laguna Larga) – argentyński piłkarz pochodzenia polsko-włoskiego, występujący na pozycji napastnika we włoskim klubie Juventus oraz w reprezentacji Argentyny. Brązowy medalista Copa América 2019.
Jego dziadek Bolesław był Polakiem, zamieszkiwał w Kraśniowie, po czym wyemigrował do Argentyny. Piłkarz ma obywatelstwo argentyńskie, a od czasu występów w Europie także polskie i włoskie, jako że ma korzenie polskie i włoskie. Mateusz Święcicki oraz Filip Kapica z Eleven Sports zrobili o nim w 2015 dokument La Joya.

context: 20 czerwca 2012, US Palermo ogłosiło transfer Dybali. Kosztował on ok. 12 mln euro, a Dybala podpisał 4-letni kontrakt. W Palermo zadebiutował 2 września 2012 w przegranym 0:3 meczu z S.S. Lazio. Swojego pierwszego i drugiego gola Dybala strzelił 11 listopada 2012 w wygranym 2:0 meczu z UC Sampdorią. Na koniec sezonu Palermo spadło do Serie B. Dybala w Serie B wystąpił w 28 spotkaniach strzelając 5 bramek, a Palermo zajęło 1. miejsce w tej lidze na koniec sezonu i wróciło do Serie A. Sezon 2014/2015 był dla Dybali przełomowy. W pierwszej części sezonu strzelił 10 goli. Sezon zakończył z 35 występami, w których strzelił 13 bramek i zaliczył 10 asyst.
qas: Ile wyniósł koszt przeniesienia Dybali do innej drużyny?

Ile lat zobowiązał się grać Dybala w Palermo?

Jakim wynikiem zakończył się mecz US Palermo-S.S. Lazio?

Ile meczy rozegrał piłkarz w Serie B?

Który sezon był najważniejszy w całej karierze piłkarza?
Marta Walczykiewicz

Marta Anna Walczykiewicz (ur. 1 sierpnia 1987 w Kaliszu) – polska kajakarka, zawodniczka Kaliskiego Towarzystwa Wioślarskiego, wielokrotna medalistka mistrzostw świata i Europy, wicemistrzyni olimpijska z 2016 roku, dwudziestopięciokrotna mistrzyni Polski.

context: Na mistrzostwach Polski w 2010 roku zdobyła złote medale w jedynce na 200 metrów i w dwójce z Anetą Konieczną na tym samym dystansie. Do tego wywalczyła brąz w jedynce na 500 metrów. Na początku lipca podczas mistrzostw Europy w Trasonie została wicemistrzynią w jedynce na 200 metrów, a w dwójce z Eweliną Wojnarowską na 500 metrów zdobyła brązowy medal. W sierpniu na mistrzostwach świata w Poznaniu razem z Eweliną Wojnarowską zdobyła srebrny medal na 200 metrów. Obie wystąpiły również na 500 metrów, zajmując w finale piąte miejsce. Indywidualnie wzięła udział na dystansie 200 metrów, gdzie ostatecznie zajęła siódmą pozycję.
qas: Jaki medal zdobyła sportsmanka na dystansie 500 metrów w 2010 roku?

Jaki tytuł zdobyła sportsmanka w zawodach indywidualnych na dystansie 200 metrów w Trasonie?

Z kim uczestniczyła w zawodach w Trasonie na dystansie 500 metrów?

Na której pozycji skończyła zawody w Poznaniu na dystansie 500 metrów?

Na jakim dystansie w zawodach indywidualnych w 2010 roku sportsmanka zdobyła pierwsze miejsce?

context: W czerwcu 2011 roku na mistrzostwach Europy w Belgradzie wystąpiła w jedynce na 200 metrów, zajmując w finale piąte miejsce. Tydzień później podczas mistrzostw Polski po raz trzeci z rzędu obroniła tytuł w jedynce na dystansie 200 metrów. Do tego dołączyła brązowe medale w jedynce na 500 metrów i w dwójce z Klaudią Kujawą na 200 metrów. W sierpniu tego samego roku na mistrzostwach świata w Segedynie została wicemistrzynią świata w jedynce na dystansie 200 metrów. Zdobyła także brązowy medal w sztafecie 4 × 200 metrów, w składzie której znalazły się również Karolina Naja, Aneta Konieczna i Ewelina Wojnarowska.
qas: W jakiej konkurencji wzięła udział podczas mistrzostw Europy w 2011 roku?

Czy w 2011 roku po raz pierwszy udało jej się zdobyć tytuł mistrzyni kraju?

W jakich konkurencjach udało jej się zająć trzecie miejsce, podczas Mistrzostw Europy 2011?

Gdzie odbyły się mistrzostwa świata, podczas których udało jej się wywalczyć srebrny medal?

Jakie zawodniczki wystartowały z nią w sztafecie podczas mistrzostw świata w Segedynie?
Pink Floyd

Pink Floyd – brytyjski zespół rockowy założony w 1965 roku w Londynie. Ich twórczość, początkowo klasyfikowana jako rock psychodeliczny, w późniejszych latach nabrała cech rocka progresywnego. Grupa znana jest z filozoficznie zabarwionych tekstów piosenek, eksperymentów z dźwiękiem, innowacyjnego podejścia do kwestii grafiki w albumach oraz rozbudowanych występów koncertowych. Sprzedali na całym świecie ponad 250 milionów albumów (z tego ok. 74,5 miliona w samych Stanach Zjednoczonych), co czyni ich jedną z najlepiej sprzedających się grup muzycznych w historii.
Pod koniec lat 60. pod przewodnictwem Syda Barretta byli jednym z najpopularniejszych zespołów londyńskiej podziemnej sceny psychodelicznej, jednak zachowanie lidera zmusiło pozostałych członków grupy do zastąpienia go gitarzystą i wokalistą Davidem Gilmourem. Na stanowisko frontmana oraz głównego autora utworów wysunął się z czasem basista Roger Waters i zachował tę pozycję aż do odejścia z zespołu. Kilka z ich 15 albumów studyjnych odniosło światowy sukces, m.in. The Dark Side of the Moon (1973), Wish You Were Here (1975), Animals (1977) i The Wall (1979). W 1985 Waters ogłosił rozpad grupy, jednak pozostali członkowie, z Gilmourem na czele, postanowili działać nadal pod tą samą nazwą, co było kwestionowane przez Watersa. Zespół kontynuował działalność jako Pink Floyd, odnosząc sukcesy z albumami A Momentary Lapse of Reason (1987), The Division Bell (1994) oraz The Endless River (2014) i ostatecznie osiągnął z Watersem kompromis w sprawie nazwy.
Po 24 latach przerwy Waters ponownie wystąpił z grupą 2 lipca 2005 roku, na koncercie Live 8 w Londynie, grając jednocześnie przed najliczniejszą publicznością w historii Pink Floyd. 10 listopada 2014 roku (po ponad 20 latach od ukazania się płyty The Division Bell) zespół wydał swój finałowy album studyjny zatytułowany The Endless River. 7 kwietnia 2022 grupa wydała singiel "Hey, Hey, Rise Up!".
Zespół stanowił źródło inspiracji zarówno dla artystów rockowych lat 70. XX wieku, takich jak David Bowie, Genesis czy Yes, jak i licznej rzeszy współczesnych muzyków, na przykład Tiamat, Dream Theater, Tool, The Mars Volta, Radiohead,
Porcupine Tree, The Orb i Nine Inch Nails.

context: W grudniu 1985 r. Waters oznajmił, że opuszcza Pink Floyd, twierdząc, że grupa „straciła siłę przebicia”. Jednak już w 1986 Gilmour i Mason zaczęli nagrywać nowy album jako grupa Pink Floyd. W tym samym czasie Roger Waters pracował nad swoją drugą solową płytą zatytułowaną Radio K.A.O.S. (z 1987 roku). Wywiązał się spór prawny, w którym Waters twierdził, że powinno się zaprzestać stosowania nazwy „Pink Floyd”, lecz Gilmour i Mason utrzymywali, że mają prawo do dalszej działalności pod tą nazwą. Ostatecznie sprawę rozstrzygnięto polubownie.
qas: Dlaczego zespół się rozpadł? 

Jaki tytuł nosił trzeci album Watersa?

Czy spór o nazwę udało się rozstrzygnąć za porozumieniem stron?

Z którego roku pochodzi Radio K.A.O.S.?

O co miał pretensje Waters do pozostałych członków zespołu?
Więzy krwi (seria fotogramów)

Więzy krwi – seria czterech kolorowych, wielkoformatowych fotogramów autorstwa polskiej artystki współczesnej Katarzyny Kozyry, powstałych w 1995 roku. Praca należy do nurtu sztuki krytycznej. Fotografie przedstawiają dwie nagie kobiety leżące na tle dwóch czerwonych znaków: krzyża i półksiężyca. Zdjęcia zostały rozmieszczone w taki sposób, aby razem tworzyły kwadrat o boku 4 m.
Pracę po raz pierwszy zaprezentowano w 1995 roku w warszawskim Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski jako część wystawy Antyciała. W 1999 roku Galeria Zewnętrzna AMS zaplanowała ekspozycję dwóch z czterech zdjęć pod postacią wielkoformatowych plakatów rozmieszczanych na billboardach, jednak po protestach polityków i przedstawicieli Kościoła katolickiego Galeria wycofała się z tych planów.
Tematem poruszanym przez Więzy krwi są kobiety – ofiary wojen toczonych na tle religijnym (krzyż i półksiężyc mają symbolizować chrześcijaństwo i islam, ale też pomoc humanitarną). Praca powstała pod wpływem trwającej w 1995 roku wojny w byłej Jugosławii.

context: W 1999 roku seria fotografii została zgłoszona do Galerii Zewnętrznej AMS, pomysłodawcą eksponowania pracy Kozyry na 400 billboardach polskich miast był Marek Krajewski, kurator i założyciel Galerii. Zdecydowano się na dwie fotografie (C i D w diagramie). Plakaty miały być eksponowane w ramach V edycji Galerii od 15 maja 1999 roku. Koszt druku i rozwieszenia plakatów miał wynieść 90 tys. zł. Poza billboardami Galeria planowała także bezpłatną dystrybucję 10 tys. kartek pocztowych z fotogramami Kozyry.
qas: Kto założył Galerię Zewnętrzną AMS?

Gdzie prace Kozyry miały być ukazywane?

Ile pieniędzy było potrzebne, aby wydrukować bilbordy z pracami Kozyry? 

W którym roku powstała Galeria Zewnętrzna AMS?

Do kiedy bilbordy z pracami Kozyry miały wisieć na ulicach miast?

context: Fotogramy Kozyry pojawiły się także na kilku wystawach zbiorowych poza granicami Polski. W dniach od 3 do 19 września 1995 roku praca była częścią wystawy "Kiev Art Meeting. New Art from Poland, Ukraine, Russia" w Alipiy Gallery w Kijowie na Ukrainie. Jej kuratorem był Valeriy Sakharuk. Więzy krwi pojawiły się także na wystawie zbiorowej "Polish! Contemporary art from Poland", trwającej od 21 października do 13 listopada 2011 roku w berlińskim Künstlerhaus Bethanien. Z kolei od 4 czerwca do 26 listopada tego samego roku odbywała się wystawa "PARTICOLARE. percorsi di democrazia" w weneckim Palazzo Donà, której częścią była również praca Kozyry. Wcześniej, bo od 13 października 2010 do 15 stycznia 2011 Więzy krwi wystawione zostały w Dreźnie na wystawie zbiorowej "Von Fahnen, Farbbeuteln und Fixierungen. Zur Natur der Farbe im politischen Raum." zorganizowanej przez stowarzyszenie Riesa-efau.
qas: Czy Katarzyna Kozyra wystawiała swoje pracy poza Polską?

Czy prace Kozyry stały się przedmiotem samodzielnej wystawy w 1995 roku w Alipiy Gallery?

Gdzie w Berlinie wytawiono pracę Więzy Krwi?

W jakich dniach otwarta była wystawa PARTICOLARE. percorsi di democrazia?

Gdzie mieści się Palazzo Donà?
Zaginiona kopalnia złota Lost Dutchman’s w Arizonie

Zaginiona kopalnia złota Lost Dutchman’s w Arizonie (ang. Lost Dutchman’s Gold Mine) (znana również pod innymi podobnymi nazwami) – rzekoma, bardzo zasobna kopalnia złota ukryta w masywie górskim Superstition Mountains w pobliżu Apache Junction, na wschód od Phoenix, w Arizonie w Stanach Zjednoczonych. W chwili obecnej jest to park stanowy, wszelka działalność niezwiązana z turystyką na tym terenie jest więc całkowicie zakazana.
Nazwa kopalni wzięła się od przezwiska niemieckiego imigranta o nazwisku Jacob Waltz „Dutchman” (co właściwie znaczy „Holender”, ale było powszechnym, choć nieprawidłowym, amerykańskim slangowym określeniem „Niemca”, pochodzącym od niemieckiego słowa „Deutsch”). Chodzi tu o najsłynniejszą zaginioną kopalnię złota w dziejach Ameryki: pochodzący z Arizony ekspert Byrd Granger odnotował, że do roku 1977 Lost Dutchman Mine była opisywana co najmniej sześć razy częściej niż dwie inne legendy: o skarbie pirata kapitana Kidda i zaginionej kopalni Peglega Smitha w Kalifornii. Robert Blair twierdzi, że ludzie szukali Lost Dutchman’s Mine co najmniej od roku 1892, podczas gdy Byrd Granger pisze, iż według jego obliczeń około osiem tysięcy osób poszukuje jej rokrocznie.
Sceptycy twierdzą, że istnienie kopalni nie ma potwierdzenia w faktach i jest jedynie legendą, aczkolwiek, jak odnotowano poniżej, Blair twierdzi, że wszystkie główne składowe całej historii noszą znamiona, przynajmniej częściowo, prawdy.
Należy dodać, że w roku 1997 pasmo Superstition nawiedziło szczególnie silne trzęsienie ziemi, które w sposób znaczący zmieniło uprzednią konfigurację terenu.

context: Według Blaira historia Peralty jest nieprawdziwa. Pisze tak: „Eksploatacja kopalni złota w Górach Superstition przez Peraltę i jego rodzinę to wymysł XX-wiecznych autorów” Człowiek o nazwisku Miguel Peralta rzeczywiście eksploatował wraz z rodziną dochodową kopalnię złota, ale było to w latach sześćdziesiątych XIX wieku i nie w Arizonie, a w pobliżu miasta Santa Clarita w Kalifornii Kopalnia musiała być rzeczywiście dochodowa, skoro dała Peralcie około 35 000 USD w niecały rok; Blair twierdzi, że był to „niezwykle dobry zarobek” jak na tak małą kopalnię i tak krótki okres.
qas: Czy Blair uważa, że Paralta kłamie?

Gdzie miała się znajdować kopalnia złota?

Ile pieniędzy zarobił Peralta w rok?

Jak miał na imię właściciel kopalni

Kto zarządzał kopalnią w Arizonie?