Władysław Szlengel

Władysław Szlengel (ur. 1912 lub w 1914 w Warszawie, zm. 8 maja 1943 tamże) – polski poeta pochodzenia żydowskiego, autor tekstów kabaretowych i piosenek, dziennikarz, aktor estradowy. W latach 1940–1943 przebywał w getcie warszawskim, gdzie kontynuował działalność pisarską i artystyczną. Za sprawą wierszy pisanych w owym czasie zwany jest poetą getta.
W źródłach jego nazwisko pojawia się w różnych wariantach, także jako: Schlengel, Szchlengel, Szlengiel, Szlengl lub Sztengel.

context: Najobszerniejszy zbiór utworów Władysława Szlengla (egzemplarz maszynopisu dedykowany przez autora 08.10.1942) zachował i przedstawił żydowskiej Komisji Historycznej Julian Kudasiewicz, który był oficjalnie dyrektorem warsztatu szczotkarskiego, w którym pracował Szlengel (był to oddział fabryki Heeres-Unterkunftsverwaltung, która realizowała zamówienia szczotek dla Wehrmachtu w ponad stu warsztatach; w szopie szczotkarzy, poza pracą dla okupanta, prowadzono konspiracyjną produkcję materiałów wybuchowych, szop wspierał również finansowo działalność Archiwum Ringelbluma). Dzięki temu można było skontrolować teksty przechowane gdzie indziej, poza tym zapoznać się z kilkoma utworami Szlengla, których nie miała Komisja. Najpóźniejszym zachowanym zbiorem autorskim jest zespół tekstów Wiersze z dni ostatnich z odręczną dedykacją Szlengla z 11.02.1943. Ważnym źródłem, bo pisanym w getcie warszawskim, jest Archiwum Ringelbluma. Ringelblum w swoim dzienniku opisuje kilka prac Szlengla z okresu 1940–1943: Rzeczy, rzeczy, Pożegnanie trzech czapek, Obrachunek z Bogiem, Mała stacja Treblinki, Sąd nad Lejkinem, Paszporty, Golem, Synowie Jakuba. W 1947 opublikowano część tych wierszy w opracowaniu Michała Borwicza. Istotną publikacją uwzględniającą materiały z lat 1940–1943 jest książka Ireny Maciejewskiej . W 1985, dzięki artykułom Haliny Birenbaum, odnalazł się w Izraelu zaginiony wiersz Szlengla Obrachunek z Bogiem – przechowany przez Izydora Szulmana, który otrzymał jego odpis zaraz po wojnie, nie znając jego autora. Magdalena Stańczuk w 2013 uwzględniła także wybrane wiersze Szlengla z czasopism „Nasz Przegląd”, „Szpilki”, „Robotnik” i „Sygnały” oraz pięć tekstów piosenek i tekstów kabaretowych z okresu przed końcem 1939. Szlengel jest autorem ponad 70 różnych piosenek nagranych w latach 1935–1939. Pisał też teksty dla kabaretów i rewii warszawskich (Italia, 13 Rzędów, Cyrulik Warszawski, Małe Qui Pro Quo, Wielka Rewia, Ali Baba, Tip-Top). Były wśród nich również piosenki, lecz nie wszystkie zostały utrwalone na płytach gramofonowych. W 2015 jako dodatek do „Gazety Wyborczej” (19–20 maja) ukazały się płyty CD z 20 przedwojennymi nagraniami tang z tekstami Władysława Szlengla: Tanga sentymentalne i Tanga andrusowskie, w opracowaniu Katarzyny Zimek.
qas: Kto odnalazł zbiór utworów Władysława Szlengla?

Jakiemu organowy Kudasiewicz przedstawił zbiór utworów Szlengla? 

Na jaki dzień datowany jest najstarszy zbiór autorskich tekstów Szlengela?

Czy Szlengel pisał swoje utwory przebywając w getcie? 

Jakie czasopisma prowadził Szlengel w czasie wojny?

context: Władysław Szlengel mieszkał w kamienicy nr 14 przy ulicy Waliców (hipoteka 6788, w 1930 dom należał do Zygmunta Mintza). Pod tym adresem w warszawskiej książce telefonicznej na rok 1930 widnieje Maurycy Szlengel (artysta). Ojciec Władysława wymieniony jest także w książce na lata 1938/1939, mimo że już wtedy nie żył. Szlengel w 1930 ukończył trzyklasową warszawską Szkołę Handlową Zgromadzenia Kupców (szkołę tę ukończył także Ludwik Sempoliński, który w przyszłości będzie grał teksty Szlengla, oraz historyk Marian Fuks, który będzie pisał o Szlenglu w swoich pracach naukowych). Miał żonę, której imię pozostaje nieznane.
qas: Przy jakiej ulicy mieszkał Szlengel w 1930 roku?

Kto był właścicielem kamienicy, w której mieszkał Szlengel?

Na przełomie jakich lat zmarł ojciec Szlengla? 

Absolwentem jakiej szkoły został Szlengel w 1930 roku?

Jakich dwóch innych mężczyzn, związanych ze Szlenglem w późniejszych latach, także ukończyło Szkołę Handlową Zgromadzenia Kupców?