Livyatan

Livyatan – wymarły rodzaj walenia z grupy Physeteroidea, obejmujący pojedynczy gatunek L. melvillei. Jego nazwa rodzajowa inspirowana jest biblijnym potworem morskim Lewiatanem, a gatunkowa – autorem powieści Moby Dick (1851) Hermanem Melvillem, który na antagonistę wielorybników w swej książce obrał wielkiego kaszalota. Livyatan znaleziony został w peruwiańskiej formacji Pisco i żył w tortonie, około 9,9–8,9 miliona lat temu, chociaż wielki ząb z Australii wskazuje, że jego bliski krewny mógł żyć jeszcze w pliocenie, jakieś 5 milionów lat temu. Zwierzę należało do absolutnych drapieżników, żywiących się dużą zwierzyną i zajmowało zapewne miejsce szczytowego drapieżnika polującego na walenie, płetwonogie itd. Co charakterystyczne dla tej grupy, Livyatan miał funkcjonalne, pokryte szkliwem zęby w szczęce i żuchwie, jak też inne adaptacje do polowań na grubą zdobycz.
Całkowitą długość zwierzęcia szacuje się na 13,5–17,5 m, podobnie jak w przypadku współczesnego kaszalota spermacetowego, co czyni go jednym z największych drapieżników, jakie kiedykolwiek istniały. Najdłuższy ząb mierzy 36,2 cm. Jest to największy ząb jakiegokolwiek zwierzęcia, nie licząc ciosów. Od innych drapieżnych kaszalotów wyróżnia się zagłębieniem w czaszce, zajmującym całą długość pyska. Znajduje się w nim narząd spermacetowy, używany jako sonar oraz do komunikacji, bądź też do taranowania zdobyczy i innych kaszalotów. Wieloryby te mogły konkurować z olbrzymim wymarłym rekinem megalodonem o podobne źródła pokarmu. Wymarcie spowodowane zostało prawdopodobnie przez ochłodzenie pod koniec miocenu, które zredukowało populacje ryb. Formacje, w których zachowały się szczątki tych waleni, prezentowały również bogate zbiorowiska życia morskiego, w tym rekinów i morskich ssaków.

context: Livyatan zaliczał się do bazalnych absolutnie drapieżnych Physeteroidea, wraz z takimi wymarłymi rodzajami, jak Brygmophyseter, Acrophyseter i Zygophyseter. Grupa ta znana jest z wielkich, funkcjonalnych zębów w szczęce i żuchwie, używanych do łapania wielkiej zdobyczy, pokrytych szkliwem. W przeciwieństwie do nich współczesny kaszalot spermacetowy nie ma szkliwa, a w szczęce zębów w ogóle, a te, które ma, i tak nie mogą służyć złapaniu zdobyczy. Livyatan należy do innej linii drapieżnych Physeteroidea. Zwiększenie rozmiarów i rozwój narządu spermacetowego, charakterystycznego dla tej grupy waleni, wyewoluowały wedle współczesnych poglądów niezależnie u różnych grup drapieżnych kaszalotów. Wielkie zęby tych zwierząt powstały raz w grupie wywodzącej się z przodka przypominającego bazylozaury bądź też Livyatan wykształcił je niezależnie. Duży dół skroniowy w czaszce uznaje się za plezjomorfię. Zęby płodu kaszalota spermacetowego mają szkliwo, nim pokryją się cementem, co wskazuje na bazalność szkliwa. Pojawienie się drapieżnych kaszalotów w zapisie kopalnym współzachodzi z różnicowaniem się fiszbinowców w miocenie, co wskazuje na ewolucję umożliwiającą eksploatację fiszbinowców. Zasugerowano też umieszczenie drapieżnych kaszalotów w podrodzinie Hoplocetinae, wraz z rodzajami Diaphorocetus, Idiorophus, Scaldicetus i Hoplocetus, znanymi z miocenu i wczesnego pliocenu. Przedstawiciele tej podrodziny cechują się silnie zbudowanymi i pokrytymi szkliwem zębami.
qas: Do jakiej nadrodziny należał Livyatan?

Jakie rodzaje wchodziły w skład nadrodziny Physeteroidea?

Jaka była cecha charakterystyczna osobników należących do Physeteroidea?

Czy Livyatan uznano za zwierzę drapieżne?

Czy współcześnie kaszaloty są drapieżnikami?