Istiodaktyl

Istiodaktyl (Istiodactylus) – rodzaj pterozaura żyjącego w epoce kredy wczesnej, około 120 milionów lat temu. Pierwsze skamieniałości znaleziono na wyspie Wight należącej do Anglii, uznano je za holotyp nowego gatunku O. latidens (po łacinie szerokozębny) rodzaju Ornithodesmus w 1901. Gatunek przeniesiono do odrębnego rodzaju Istiodactylus w 2001; nazwa pochodzi z greki i oznacza „żeglujący palec”. Więcej okazów odkryto w 1913 i Istiodactylus był przez większość XX wieku jedynym pterozaurem znanym z zachowanych trójwymiarowych skamieniałości.
Istiodactylus był dużym pterozaurem. Rozpiętość jego skrzydeł szacuje się na między 4,3 a 5 m. Czaszka mierzy 45 cm, jest względnie krótka i szeroka jak na pterozaura. Przód pyska był niski i tępy, nosił półokrąg 48 zębów. Trójkątne zęby były rozmieszczone blisko siebie, zachodząc częściowo na siebie i tworząc zarys brzytwy. Żuchwa miała zębowaty wyrostek zazębiający się z zębami. Czaszkę charakteryzował bardzo duży otwór nosowo-przedoczodołowy (w porównaniu z oknem przedoczodołowym i otworem kostnym nozdrza zewnętrznego) i smukły oczodół. Część kręgów połączyła się w notarium, do którego przyłączały się łopatki. Kończyny przednie były bardzo duże, na długim palcu rozpościerała się błona. Natomiast kończyny tylne były niewielkie.
Do XXI wieku Istiodactylus był jedynym pterozaurem swego rodzaju, umieszczanym we własnej rodzinie Istiodactylidae i w obrębie większej grupy Ornithocheiroidea. Istiodactylus odróżniał się od innych istiodaktylidów proporcjonalnie krótszą czaszką. Wyróżniające się zęby istiodaktyla wskazują, że żywił się on padliną, być może wykorzystywał zęby do odrywania kawałków mięsa z dużych zwłok, jak foremka do ciasteczek. Skrzydła istiodaktyla mogły być zaadaptowane do szybowania, co pomagałoby mu znajdować padlinę przed mięsożercami chodzącymi po lądzie. Istiodactylus znany jest z formacji Wessex i młodszej formacji Vectis, reprezentujących środowiska rzeczne i przybrzeżne, które dzielił z innymi pterozaurami, dinozaurami i innymi zwierzętami.

context: W 2014 Andres i współpracownicy umieścili I. latidens, I. sinensis i Liaoxipterus w nowej podrodzinie w obrębie Istiodactylidae, której nadali nazwę Istiodactylinae. Rodzaje takie jak Hongshanopterus i Haopterus były wtedy uznawane za Istiodactylidae, wypadły jednak z tej grupy. Oprócz istiodaktylidów z Chin zęby wskazują na obecność przedstawicieli rodziny w Hiszpanii i innych miejscach Wielkiej Brytanii. Dwie skamieniałości z Ameryki Północnej wcześniej uznawane za podobne do istiodaktylidów obecnie uważa się za nieprawidłowo rozpoznane. Fragment żuchwy z formacji Morrison prawdopodobnie pozostawił po sobie pterozaur innej grupy, a Gwawinapterus najprawdopodobniej był rybą. Okaz Istiodactylus NHMUK R3877 pozostaje najlepiej zachowanym szkieletem Istiodactylidae, a pewne szczegóły anatomiczne tej grupy znane są tylko z jego przypadku.
qas: Do jakiej podrodziny badacze zaliczyli Liaoxipterus w 2014 roku?

Czy badacze uznali, że Haopterus należy do Istiodactylinae?

Jakie osobniki badacze zaliczyli do Istiodactylinae?

Do jakiego osobnika mogła należeć część żuchwy znaleziona w formacji Morrison?

Jakim zwierzęciem przypuszczalnie był Gwawinapterus?