Katarzyna (Jefimowska)

Katarzyna, imię świeckie Jewgienija Borisowna Jefimowska (ur. 28 sierpnia 1850 w Smoleńsku, zm. 15 października 1925 w monasterze Novo Hopovo na Fruškiej gorze) – rosyjska mniszka prawosławna, autorka koncepcji żeńskiego monasteru czynnego (ros. деятельный монастырь) w Rosyjskim Kościele Prawosławnym, twórczyni monasteru Narodzenia Matki Bożej w Leśnej.
Pochodziła z głęboko religijnej rodziny arystokratycznej. Uzyskała wykształcenie uniwersyteckie w zakresie języka i literatury rosyjskiej, pracowała jako nauczycielka w modelowej prawosławnej szkole Siergieja Raczinskiego. Pod wpływem idei słowianofilskich i własnych obserwacji życia na rosyjskiej wsi postanowiła zostać prawosławną mniszką, łącząc ascetyczne życie ze służbą ubogim poprzez działalność społeczną. Ta koncepcja zyskała poparcie arcybiskupa chełmsko-warszawskiego Leoncjusza, który zaproponował jej utworzenie czynnego monasteru w Leśnej Podlaskiej. W zamyśle Leoncjusza prowadzące działalność społeczną mniszki mogłyby przekonać miejscową ludność katolicką oraz byłych unitów do prawosławia i w konsekwencji sprzyjać postępom rusyfikacji w regionie.
Jewgienija Jefimowska złożyła wieczyste śluby mnisze w 1889, przyjmując imię zakonne Katarzyna, w tym samym roku otrzymała godność ihumeni. Kierowany przez nią monaster Narodzenia Matki Bożej w Leśnej stał się w ciągu kolejnych dwudziestu lat jednym z największych klasztorów żeńskich w Rosji, znaczącym centrum pielgrzymkowym, lokalnym ośrodkiem gospodarczym i oświatowym. Mniszki prowadziły seminarium nauczycielskie, szkoły rolnicze, szkołę gramoty, jak również szpital i ambulatorium. Ihumenia Katarzyna pozostawała przełożoną do 1908, następnie ze względów zdrowotnych formalnie przekazała kierowanie wspólnotą mniszce Ninie, faktycznie jednak współzarządzała wspólnotą do końca życia. W 1915 została ewakuowana razem z całym monasterem z Leśnej do Piotrogrodu, następnie emigrowała razem z grupą mniszek do Besarabii, a stamtąd do Królestwa SHS, na zaproszenie króla Aleksandra I sprzyjającego białej emigracji rosyjskiej. Przyczyniła się do odnowienia i restytucji monasteru Novo Hopovo na Fruškiej gorze, jak również do odnowy monastycyzmu żeńskiego w Serbskim Kościele Prawosławnym, gdzie starała się upowszechniać model czynnego życia zakonnego. Novo Hopovo było również jednym z ważniejszych ośrodków religijnych emigracji rosyjskiej.
Nieformalny kult Katarzyny jako świętej funkcjonuje w Rosyjskim Kościele Prawosławnym poza granicami Rosji; w 2010 kanonizował ją niekanoniczny Rosyjski Kościół Prawdziwie Prawosławny.
Autorka studiów teologicznych, z których najważniejsze poświęcone jest posłudze diakonis we wczesnym chrześcijaństwie. Bezskutecznie zabiegała o przywrócenie takiej posługi w Rosyjskim Kościele Prawosławnym. Na początku XX w. brała udział w zainicjowanej przez metropolitę petersburskiego Antoniego dyskusji o roli i stanie monastycyzmu rosyjskiego.

context: Jewgienija Jefimowska przybyła do Leśnej 19 października 1885 razem z pięcioma kobietami zdecydowanymi wstąpić do kierowanego przez nią monasteru oraz z dwiema osieroconymi dziewczynkami, pierwszymi mieszkankami monasterskiego przytułku. Dzień później uroczystym nabożeństwem rozpoczęła się działalność wspólnoty żeńskiej, początkowo bez statusu klasztoru. Został on nadany przez Świątobliwy Synod Rządzący 26 sierpnia 1889. W tym samym roku Jewgienija Jefimowska złożyła wieczyste śluby mnisze, przyjmując imię zakonne Katarzyna, a następnie została podniesiona do godności ihumeni. Monaster w Leśnej od początku był klasztorem I klasy. W momencie nadania wspólnocie statusu monasteru przebywało w niej 37 kobiet. W 1892 ihumenia Katarzyna została odznaczona napierśnym krzyżem synodalnym.
qas: Kiedy mniszka przyjechała do Leśnej?

W którym roku zakonniczka złożyła śluby mnisze?

Jakie imię nadano mniszce w 1889 roku?

Jakie wyróżnienie przyznano mniszce w 1892 roku?

Ile mniszek znajduje się aktualnie w klasztorze?