Literatura bizantyńska za panowania dynastii heraklijskiej 610–717

Literatura bizantyńska za panowania dynastii heraklijskiej – okres literatury bizantyńskiej rozpoczynający się wstąpieniem na tron cesarza Herakliusza w 610 roku, a zakończony przejęciem władzy przez dynastię izauryjską w 717 roku.
Lata panowania cesarza Herakliusza (610–641) zaowocowały twórczością kilku wybitnych autorów. Działał wówczas historyk Teofilakt Symokatta, autor Historii świata, dziejów Bizancjum w latach 582–602 oraz cieszących się dużą poczytnością Listów obyczajowych sielskich i miłosnych. Dziejom zmagań cesarza Herakliusza z Persami poświęcił swą twórczość Jerzy Pizydes, autor licznych poematów historycznych. Pizydes pisał też poematy filozoficzno-dogmatyczne i epigramaty. Najwybitniejszym teologiem tego okresu był Maksym Wyznawca. W swoich pismach Do Marisa, O duszy i w Listach zwalczał monofizytyzm i monoteletyzm. Pozostawił po sobie również pisma egzegetyczne, liturgiczne i ascetyczne. Wybitnym teologiem tego okresu był też patriarcha Jerozolimy Sofroniusz, obrońca ortodoksji, poeta i hagiograf. Najwybitniejszym hagiografem I połowy VII wieku był biskup Leoncjusz z Neapolis, autor pisanych dla ludu żywotów świętych mnichów. Za panowania Herakliusza działał też w Konstantynopolu wybitny filolog Jerzy Chojrobosk i medycy: Paweł z Eginy, Teofil Protospatar i Stefan z Aten. Z tego okresu pochodzą też dwie kroniki: Kronika świata Jana Antiochijczyka oraz Kronika Wielkanocna.
Najwybitniejszym twórcą drugiej połowy VII wieku był poeta Andrzej z Krety, biskup, twórca wielu kanonów, w tym słynnego Wielkiego kanonu. W drugiej połowie stulecia żył i tworzył również Anastazy Synaita, wybitny teolog, świadek ostatniej fazy sporu ortodoksji z monoteletyzmem. Jan Nikiu napisał zaginioną Kronikę świata, a Trajan Patrycjusz Zwięzłą kronikę. Na początku następnego stulecia działał w Konstantynopolu filolog Horapollon i jego uczeń Tymoteusz z Gazy.

context: Z cesarzem i patriarchą Konstantynopola Sergiuszem związany był najwybitniejszy ówczesny poeta Jerzy Pizydes, uczestnik wypraw Herakliusza, diakon i chartofylaks świątyni Hagia Sophia. Pizydes jest autorem poematów historycznych: O wyprawie cesarza Herakliusza na Persów, O oblężeniu dokonanym przez barbarzyńców i ich klęsce, dotyczącym dramatycznego oblężenia Konstantynopola przez Awarów, Persów i Słowian oraz Herakliady opisującej ostateczne zwycięstwo cesarza nad perskim Chosroesem pod Niniwą w 627 roku. Napisał też kilka mniejszych utworów historycznych: Odzyskanie na Persach Świętego Krzyża przez cesarza Herakliusza, O zwycięstwie Herakliusza nad Fokasem. Oprócz historycznych Pizydyjczyk pisał też poematy filozoficzno-dogmatyczne. Największy z nich to liczące 1894 wersy Sześć dni stworzenia świata. Pizydes był też autorem licznych epigramatów. Jego utwory, pisane obrazowym językiem literackim, cieszyły się wielką popularnością wśród Bizantyńczyków. W tym okresie tworzył również poeta Sofroniusz, patriarcha Jerozolimy w latach 634–638. Sofroniusz jest autorem 32 zachowanych Hymnów zwanych też Odami, napisanych w formie anakreontyków, a poświęconych epizodom z życia Jezusa. Hymny-anakreontyki pisał też Maksym Margunios.
qas: question: Kto wybierał się na podróże z Herakliuszem?
answers: text: Jerzy Pizydes
answer_end: 108
generative_answer: Jerzy Pizydes

question: Jakiego charakteru teksty pisał Pizydes?
answers: text: historycznych
answer_end: 228
generative_answer: historyczne

question: W jakiej społeczności utwory Pizydesa były najpopularniejsze?
plausible_answers: text: wśród Bizantyńczyków
answer_end: 965
generative_answer: wśród Bizantyńczyków

question: Czym zajmował się Sofroniusz, oprócz poezji?
answers: text: patriarcha Jerozolimy
answer_end: 1036
generative_answer: był patriarchą Jerozolimy

question: Kto jest autorem O zwycięstwie Herakliusza and Fokasem?
answers: text: Pizydes
answer_end: 192
generative_answer: Pizydes