Harry Potter (seria powieści)

Harry Potter – seria siedmiu powieści fantasy autorstwa brytyjskiej pisarki J.K. Rowling, wydawanych od 1997 do 2007 roku. Cykl przedstawia świat magii, czyli społeczność czarodziejów, istniejącą równolegle do świata niemagicznego, tak zwanego mugolskiego. Głównymi bohaterami są nastoletni Harry Potter oraz jego przyjaciele: Ron Weasley i Hermiona Granger, uczniowie Szkoły Magii i Czarodziejstwa w Hogwarcie. Najważniejszym wątkiem powieści jest walka czarodziejów, w szczególności Harry’ego, z czarnoksiężnikiem Lordem Voldemortem, dążącym do zyskania nieśmiertelności i przejęcia władzy w świecie magii.
Serię rozpoczyna powieść Harry Potter i Kamień Filozoficzny, wydana 10 kwietnia 1997 roku, kończy zaś Harry Potter i Insygnia Śmierci, wydana 21 lipca 2007 roku. Brytyjskim wydawcą sagi jest Bloomsbury Publishing, zaś amerykańskim – Scholastic Corporation. W Polsce powieści ukazywały się po raz pierwszy w latach 2000–2008 nakładem wydawnictwa Media Rodzina, z tłumaczeniem Andrzeja Polkowskiego. Harry Potter reprezentuje liczne gatunki literackie, między innymi fantasy, powieść przygodową, powieść młodzieżową czy dreszczowiec.
Już premiera pierwszej części, Harry’ego Pottera była olbrzymim sukcesem komercyjnym. Utwór spotykał się też z uznaniem krytyków literackich. Szczególną popularnością cykl cieszy się wśród młodszych czytelników, uchodząc za jedną z najważniejszych pozycji współczesnej literatury młodzieżowej. Powieści o Harrym Potterze zostały przetłumaczone na 80 języków. Do 2018 roku światowa sprzedaż siedmiu książek przekroczyła 500 milionów egzemplarzy, co jest najwyższym wynikiem spośród cyklów powieściowych. Cztery ostatnie części pobiły rekordy najszybciej sprzedających się książek w historii.
Seria powieści stała się początkiem franczyzy medialnej Wizarding World, obejmującej teksty kultury i produkty osadzone w wykreowanym przez Rowling świecie magii. Wytwórnia Warner Bros. Pictures wyprodukowała ośmioczęściową serię filmowych adaptacji pod tym samym tytułem (ostatnią powieść zekranizowano w dwóch filmach), ukazanych w latach 2001–2011. Rowling rozszerzyła cykl siedmiu książek o dodatkowe utwory literackie osadzone w świecie magii, a także sztukę teatralną Harry Potter i przeklęte dziecko oraz serwis internetowy Pottermore. Warner Bros. Pictures produkuje osadzony w świecie magii cykl filmowych spin-offów serii Harry Potter, zatytułowany Fantastyczne zwierzęta (od 2016 roku). Franczyza obejmuje także gry wideo, audiobooki i parki rozrywki. W 2016 roku wartość franczyzy Wizarding World wyceniono na 25 miliardów dolarów amerykańskich.

context: Harry Potter czerpie także z obrazowości średniowiecznej i legend o Królu Arturze. Bohaterowie piszą na pergaminach, zaklęcia wywodzą się z łaciny, sowy pełnią funkcję posłańców listów, a w Świecie Magii żyją smoki. Umiejscowienie Hogwartu w starym zamku, w którym na ścianach wiszą herby i zbroje, nawiązuje do Camelotu. Z kolei postać Albusa Dumbledore’a, wielkiego czarodzieja i mentora Harry’ego, przypomina Merlina. Heather Arden i Kathryn Lorenz, profesorowie Uniwersytetu w Cincinnati, w artykule The Harry Potter Stories and French Arthurian Romance zwrócili uwagę na podobieństwa Harry’ego Pottera do francuskojęzycznych legend arturiańskich, podkreślając, że Rowling ukończyła literaturę francuską na University of Exeter i przez rok mieszkała we Francji. Według Arden i Lorenz postać Harry’ego została wykreowana na wzór Parsifala.
qas: question: Do jakiego innego zamku nawiązuje wystrój szkoły dla czarodziejów?
answers: text: Camelotu
answer_end: 320
generative_answer: Camelotu

question: Jaki bohater tej serii może być inspirowany Merlinem?
answers: text: postać Albusa Dumbledore’a, wielkiego czarodzieja i mentora Harry’ego
answer_end: 399
generative_answer: postać Albusa Dumbledore’a, wielkiego czarodzieja i mentora Harry’ego

question: Jakie średniowieczne historie były jedną z inspiracji dla tej serii?
answers: text: legend o Królu Arturze
answer_end: 81
generative_answer: legendy o Królu Arturze

question: Jakie elementy świata przedstawionego tej serii zawiązują do średniowiecznej obrazowości?
answers: text: Bohaterowie piszą na pergaminach, zaklęcia wywodzą się z łaciny, sowy pełnią funkcję posłańców listów, a w Świecie Magii żyją smoki
answer_end: 214
generative_answer: Bohaterowie piszą na pergaminach, zaklęcia wywodzą się z łaciny, sowy pełnią funkcję posłańców listów, a w Świecie Magii żyją smoki

question: Na jakiej postaci wzorowany jest główny bohater tej serii, zdaniem profesorów z University of Exeter?
plausible_answers: text: Parsifala
answer_end: 841
generative_answer: Parsifalu