Choroba popromienna

Choroba popromienna – zespół objawów klinicznych spowodowany przez promieniowanie jonizujące w wysokiej dawce (zazwyczaj więcej niż 1 Gy w ostrej chorobie popromiennej, poniżej tej wartości w przewlekłej chorobie popromiennej) oddziałujące na całe ciało lub jego dużą powierzchnię (ponad 60%).
Przyczyną choroby popromiennej jest zwykle ekspozycja na nadmierne dawki promieniowania w następstwie wypadków radiacyjnych (np. wskutek wadliwego działania reaktora jądrowego), a także narażenie na promieniowanie przy wybuchu jądrowym. Choroba popromienna może być także skutkiem pochłonięcia pierwiastków i izotopów promieniotwórczych (np. drogą doustną).
W zależności od dawki promieniowania, czasu jej pochłonięcia i indywidualnej podatności choroba popromienna może mieć przebieg ostry lub przewlekły.

context: Opisany powyżej mechanizm uszkodzenia tkanek, polegający na rozrywaniu wiązań wodorowych kwasów nukleinowych, „naśladują” niektóre substancje chemiczne, nazywane środkami alkilującymi. Prototypem takiej substancji jest iperyt siarkowy. Pochodne iperytu (wykorzystywane jako leki) oraz inne substancje z grupy leków alkilujących są wykorzystywane w chemioterapii onkologicznej. Objawy uboczne ich stosowania (zwłaszcza przy wysokim dawkowaniu) do pewnego stopnia mogą przypominać objawy choroby popromiennej.
qas: question: W jakiej terapii stosowanie niektórych leków może przypominać objawy choroby popromiennej?
plausible_answers: text: onkologicznej
answer_end: 375
generative_answer: onkologicznej

question: Leki z jakiej grupy są podawane pacjentom w chemioterapii onkologicznej? 
answers: text: alkilujących
answer_end: 327
generative_answer: alkilujących

question: Objawy uboczne przyjmowania jakich środków przypominają chorobę popromienną? 
answers: text: alkilujących
answer_end: 327
generative_answer: alkilujących

context: Promieniowanie jonizujące wnikające do ustroju żywego powoduje radiolizę wody zawartej w tkankach. Uwolnione w jej wyniku rodniki tlenowe i wodorotlenowe utleniają pary zasad purynowych i pirymidynowych oraz rozrywają łańcuchy kwasów nukleinowych (DNA i RNA), powodując uszkodzenie cząsteczki. Skutkiem tego oddziaływania są mutacje genetyczne lub martwica komórek. Szczególnie wrażliwe na oddziaływanie rodników tlenowych i wodorotlenowych są te odcinki DNA, które ulegają procesowi replikacji, a zatem w komórkach które ulegają podziałowi mitotycznemu (znajdują się w fazie S, G2 lub M cyklu komórkowego). Fakt ten tłumaczy słuszność prawa Bergonie i Tribondeau, określającego wrażliwość tkanek na promieniowanie. Prawo to głosi, że promieniowrażliwość tkanek jest wprost proporcjonalna do aktywności proliferacyjnej danej tkanki i odwrotnie proporcjonalna do stopnia jej zróżnicowania (dojrzałości).
qas: question: Co jest skutkiem wyeksponowania organizmów żywych na promieniowanie?
answers: text: radiolizę wody zawartej w tkankach
answer_end: 97
generative_answer: radioliza wody zawartej w tkankach

question: Dlaczego DNA i RNA nie są w stanie przetrwać ekspozycji na promieniowanie?
answers: text: rodniki tlenowe i wodorotlenowe utleniają pary zasad purynowych i pirymidynowych oraz rozrywają łańcuchy kwasów nukleinowych
answer_end: 246
generative_answer: rodniki tlenowe i wodorotlenowe utleniają pary zasad purynowych i pirymidynowych oraz rozrywają łańcuchy kwasów nukleinowych

question: Jak miał na imię Tribondeau-Bergonie?
plausible_answers: text: Bergonie i Tribondeau
answer_end: 663
generative_answer: Bergonie i Tribondeau

question: Czy promieniowanie może prowadzić do obumarcia komórek?
answers: text: Skutkiem tego oddziaływania są mutacje genetyczne lub martwica komórek
answer_end: 364
generative_answer: tak

question: Które etapy replikacji czynią komórkę bardziej wrażliwą?
answers: text: w fazie S, G2 lub M
answer_end: 587
generative_answer: faza S, G2 lub M