Eli Cohen

Eli Cohen, Eli Kohen, właśc. Elijjahu Ben Sza’ul Kohen (hebr. אֱלִיָּהוּ בֵּן שָׁאוּל כֹּהֵן), ps. „Operative 88”, „Menasze” (ur. 6 grudnia 1924 w Aleksandrii, zm. 18 maja 1965 w Damaszku) – izraelski szpieg, jeden z najskuteczniejszych agentów wywiadowczych, najpierw Amanu, następnie Mosadu, który działając pod przykrywką jako Kamel Amin Tabet spenetrował najwyższe władze syryjskie – cywilne i wojskowe – przekazując władzom swojego kraju niezwykle cenne informacje wywiadowcze. Pierwszy obywatel Izraela stracony za szpiegostwo.

context: W rzeczywistości na trzy tygodnie wrócił do Izraela, własnej rodziny (m.in. na pogrzeb ojca) i kolejnych szpiegowskich szkoleń, by jesienią obrać ostateczny cel swojej misji – Damaszek. Dotarł tam w lutym 1962 r. przez Marsylię, Genuę, Aleksandrię statkiem do Bejrutu, ostatnią część trasy pokonując samochodem z nowym syryjskim „przyjacielem”, człowiekiem również zwerbowanym przez Izraelczyków. Wjazd do Syrii umożliwiły mu łapówki wręczone celnikom kontrolującym granicę. Zamieszkał w apartamencie naprzeciwko siedziby sztabu generalnego armii syryjskiej w Damaszku, w dzielnicy ambasad i konsulatów, dzięki czemu jego transmisje radiowe były długo niezauważone lub nie do namierzenia. Założył również przedsiębiorstwo zajmujące się eksportem dywanów i mebli, co pozwalało mu wysyłać ukryte w stołach i krzesłach wiadomości do placówek Mosadu w różnych krajach. Jako zamożny, rozmiłowany w wystawnym trybie życia człowiek interesu, nawiązał rozległe kontakty towarzyskie w środowisku syryjskich wojskowych, biznesmenów i funkcjonariuszy partii Baas, a ułatwiały to dokumenty wystawione przez generała al-Hafiza w Argentynie. W gronie jego nowych przyjaciół znalazł się m.in. Hafiz al-Asad, przyszły (od 1965) wiceminister obrony, późniejszy prezydent Syrii. Swoje mieszkanie użyczał syryjskim dowódcom wojskowym oraz politykom, którzy mogli tam niezauważenie odbywać schadzki z kochankami lub orgie, co zapewniło mu ich zaufanie. Kamel Amin Tabet stał się osobistością niezwykle popularną w syryjskich kręgach rządowych, cieszył się ogromnym zaufaniem syryjskiej elity wysokich wojskowych i polityków, rozważano nawet jego kandydaturę na stanowisko wiceministra obrony narodowej. W 1963 r. w Syrii doszło do zamachu stanu, a wojskowi związani z partią Bass zaczęli się rozprawiać ze swoimi przeciwnikami politycznymi, naserystami. Krótko potem po władzę prezydencką sięgnął generał Hafiz. Ale przewrót nie zaszkodził Cohenowi, który miał znajomych nie tylko w świecie biznesu i polityki, ale również w armii. Cohen zdołał przekazać Mossadowi wiele niezwykle cennych informacji wojskowych, dotyczących m.in.: współpracy militarnej z Irakiem, porozumienia z ZSRR w sprawie dostaw broni, czołgów i samolotów, a także dokładnego rozmieszczenia syryjskich wojsk, artylerii i fortyfikacji na Wzgórzach Golan, które pozwoliły Izraelowi zwyciężyć w wojnie sześciodniowej (czerwiec 1967 r.). Zdołał także zdemaskować plany Syrii dotyczące zmiany kierunku prądu rzeki Jordan w celu pozbawienia Izraela jednego z głównych źródeł wody (tzw. „Bitwa o wodę”). Ponadto przekazywał fotografie, mapy wojskowe i inne dokumenty, które miały ogromne znaczenie strategiczne. W Damaszku udało mu się również odnaleźć Aloisa Brunnera – jednego z najbardziej poszukiwanych nazistów, pomocnika Adolfa Eichmanna. Nieświadomy niczego zbieg pewnego dnia otrzymał paczkę, w której miały znajdować się zamówione przez niego zioła. Przesyłka eksplodowała w rękach niemieckiego zbrodniarza. Brunner uszedł z życiem, ale stracił oko i kilka palców.
qas: question: Dzięki czemu przekroczył granicę Syrii?
answers: text: łapówki wręczone celnikom
answer_end: 451
generative_answer: łapówkom wręczonym celnikom

question: Kim był wtedy Alois Brunner?
answers: text: jednego z najbardziej poszukiwanych nazistów
answer_end: 2760
generative_answer: jednym z najbardziej poszukiwanych nazistów

question: Jak nazywał się prezydent Syrii, z którym się przyjaźnił?
answers: text: Hafiz al-Asad
answer_end: 1191
generative_answer: Hafiz al-Asad

question: Dlaczego zamieszkanie tuż obok placówek państwowych i wojskowych było dla niego korzystne?
answers: text: jego transmisje radiowe były długo niezauważone lub nie do namierzenia
answer_end: 687
generative_answer: jego transmisje radiowe były długo niezauważone lub nie do namierzenia

question: Dlaczego firma meblarska była świetną przykrywką dla jego działalności szpiegowskiej?
answers: text: eksportem dywanów i mebli, co pozwalało mu wysyłać ukryte w stołach i krzesłach wiadomości do placówek Mosadu w różnych krajach
answer_end: 863
generative_answer: eksport dywanów i mebli pozwalał mu wysyłać ukryte w stołach i krzesłach wiadomości do placówek Mosadu w różnych krajach