Białorzytka białogrzbieta

Białorzytka białogrzbieta (Oenanthe finschii) – gatunek małego ptaka z rodziny muchołówkowatych (Muscicapidae), podrodziny kląskawek. Występuje od Turcji po Bliski Wschód i państwa Azji Środkowej. Częściowo wędrowny. Gatunek nie jest zagrożony wyginięciem.
Długość ciała białorzytek białogrzbietych wynosi około 14–17,5 cm, masa ciała od 22 do 32 g. Wyróżniane są dwa podgatunki, jednak ich przedstawiciele nie różnią się znacząco. Występuje nieznaczny dymorfizm płciowy w upierzeniu. U samca pióra wierzchu ciała, karku i grzbietu są kremowożółte lub beżowe po białawe. Boki wierzchu głowy aż po kark, kuper oraz większość sterówek jest biała. Środkowa para sterówek i końcówki pozostałych piór w ogonie są czarne, podobnie jak przód głowy, gardło, boki szyi i skrzydła. Dorosłą samicę wyróżniają szarobrązowa głowa i wierzch ciała, z wyjątkiem pokryw usznych w cieplejszym odcieniu lub o barwie rdzawobrązowej. Skrzydła i ogon jak u samca.
Środowiskiem życia tych ptaków są skaliste wzgórza, również zbocza górskie, rumowiska, stepy, wąwozy, równiny i obrzeża pustyń z rzadko rozmieszczonymi drzewami i krzewami. Żywią się owadami i ich larwami. Gniazdo umieszczone jest w zagłębieniu w skałach, w skarpie, niskim klifie; w niektórych obszarach zasięgu również w norach ssaków. W zniesieniu znajduje się od 4 do 6 jaj, które wysiadywane są przez samicę; inkubacja trwa 12–13 dni. Następnie samiec wraz z samicą opiekują się młodymi, które stają się w pełni opierzone po 15–16 dniach życia.

context: W zimie terytorialne; bronią terytoriów także przed białorzytkami pustynnymi (O. deserti) i zmiennymi (O. picata); w południowo-zachodnim Iranie zdają się najczęściej unikać białorzytek czarnogłowych (O. albonigra). W sezonie lęgowym białorzytki białogrzbiete przeganiają zarówno inne białorzytki, jak i inne małe ptaki wróblowe. W Jordanii zimujące białorzytki białogrzbiete podgatunku O. f. finschii badano przez trzy sezony od grudnia do wczesnego lutego w czterech miejscach, w północno-zachodniej części kraju. Okazało się, że terytoria mogą osiągać bardzo różne wielkości – przeciętnie 2,8±1,6 ha (dane dla 34 terytoriów); w jednym z miejscu wahały się od 1 do 8 ha. Gdzieniegdzie stosunek liczby samców do liczby samic różnił się znacząco, co wskazuje na wykluczanie samic przez samce z terytoriów bardziej obfitujących w pożywienie i o zagwarantowanym pożywieniu. Wielkość terytoriów samców i samic nie różniła się znacząco. Terytoria badane w Kazachstanie na półwyspie Mangystau miały wielkość 0,7–10 ha.
qas: question: Co muszą robić białorzytki białogrzbiete w czasie spodziewania się młodych?
answers: text: przeganiają zarówno inne białorzytki, jak i inne małe ptaki wróblowe
answer_end: 328
generative_answer: przeganiać zarówno inne białorzytki, jak i inne małe ptaki wróblowe

question: W jakim kraju wykonywano badania nad białorzytkami?
answers: text: W Jordanii
answer_end: 340
generative_answer: W Jordanii

question: Jakiej wielkości były terytoria białorzytków w Kazachstanie?
answers: text: 0,7–10 ha
answer_end: 1012
generative_answer: 0,7–10 ha

question: W jakiej części Iranu występują białorzytki czarnogłowe?
answers: text: w południowo-zachodnim
answer_end: 137
generative_answer: w południowo-zachodniej

question: Który gatunek białorzytek ma największe terytoria?
plausible_answers: text: białorzytkami pustynnymi
answer_end: 76
generative_answer: białorzytki pustynne

context: W Europie białorzytki białogrzbiete spotkać można w Armenii, Azerbejdżanie, Turcji i Gruzji, a poza sezonem lęgowym – na Cyprze. Ptak zalatuje także do Grecji, a według BirdLife International i do Bułgarii; jednak według checklisty ptaków stwierdzonych w Bułgarii w latach 1800–2008 pojawienie się białorzytki białogrzbietej nie zostało uznane przez Bulgarian National Rarities Committee (BUNARCO). 12 czerwca 1988 miano w okolicach Krastilci (południowo-zachodnia Bułgaria) zaobserwować parę karmiącą młode; wcześniejszego dnia obserwowano śpiewającego samca. Obserwacja nie została uznana za wiarygodną ze względu na brak dobrej dokumentacji, a co za tym idzie możliwość pomylenia potencjalnych białorzytek białogrzbietych z hybrydami białorzytek pstrych (O. pleschanka) i białorzytek rdzawych (O. hispanica), występującymi na tym obszarze.
qas: question: W jakich europejskich krajach występują białorzytki białogrzbiete?
answers: text: w Armenii, Azerbejdżanie, Turcji i Gruzji, a poza sezonem lęgowym – na Cyprze. Ptak zalatuje także do Grecji
answer_end: 158
generative_answer: w Armenii, Azerbejdżanie, Turcji i Gruzji, na Cyprze i w Grecji

question: Według jakiej organizacji białorzytki białogrzbiete pojawiają się w Bułgarii? 
answers: text: BirdLife International
answer_end: 191
generative_answer: BirdLife International

question: Z jakimi ptakami mogły zostać pomylone białorzytki białogrzbiete?
answers: text: z hybrydami białorzytek pstrych (O. pleschanka) i białorzytek rdzawych (O. hispanica)
answer_end: 810
generative_answer: z hybrydami białorzytek pstrych (O. pleschanka) i białorzytek rdzawych (O. hispanica)

question: W jakim kraju występują białorzytki rdzawe?
answers: text: w Bułgarii
answer_end: 263
generative_answer: w Bułgarii

question: Dlaczego nie uznano obserwacji białorzytków białogrzbietych na terenie Bułgarii?
answers: text: ze względu na brak dobrej dokumentacji
answer_end: 643
generative_answer: ze względu na brak dobrej dokumentacji