Naomi Mataʻafa

Fiamē Naomi Mataʻafa (ur. 29 kwietnia 1957 w Apii) – samoańska polityk, premier państwa od 2021, pierwsza kobieta na tym urzędzie.
Córka Mataʻafy Mulinuʻu II, pierwszego premiera niepodległego Samoa; w 1978 odziedziczyła po ojcu tytuł wodza wioski Lotofaga na wyspie Upolu. Od 1985 deputowana do parlamentu Samoa – Zgromadzenia Ustawodawczego, w latach 1991–2020 pełniła w rządzie kraju funkcje ministra kilku resortów i wicepremiera, będąc pierwszą kobietą zasiadającą w rządzie Samoa.
Do 2020 była członkinią Partii Ochrony Praw Człowieka (Human Rights Protection Party, HRPP), rządzącej Samoa od 1982. Na początku 2021 wstąpiła do nowego ugrupowania Faʻatuatua i le Atua Samoa ua Tasi (FAST) i wkrótce została jego liderką. W wyborach z kwietnia 2021 FAST i HRPP zdobyły w liczącym 51 miejsc parlamencie po 25 mandatów, a FAST uzyskała większość dzięki przeciągnięciu jedynego niezależnego deputowanego, Iosefo Ponifasio. HRPP kierowana przez sprawującego urząd od 1998 premiera Tuilaʻepę Sailele Malielegaoi odmawiała jednak przekazania władzy FAST, doprowadzając kraj do kilkumiesięcznego kryzysu politycznego. W maju 2021 Naomi Mataʻafa popierana przez FAST samodzielnie złożyła przysięgę na stanowisku szefa rządu. Ostatecznie Naomi objęła władzę w lipcu 2021, dzięki werdyktowi samoańskiego Sądu Apelacyjnego.

context: 4 maja 2021 O le Ao o le Malo (głowa państwa) Samoa Tuimalealiʻifano Vaʻaletoa Sualauvi II ogłosił, że kwietniowe wybory były nieważne, i zarządził nowe wybory na 21 maja. Naomi Mataʻafa uznała tę decyzję za niekonstytucyjną i zapowiedziała jej zaskarżenie w sądzie. 17 maja 2021 Sąd Najwyższy uchylił decyzję głowy państwa o rozpisaniu nowych wyborów, uznał też utworzenie dodatkowego miejsca w parlamencie za niekonstytucyjne, co dało FAST większość w parlamencie (26 miejsc wobec 25 dla HRPP). Sąd nakazał również, by wybrany w kwietniu parlament zebrał się w ciągu 45 dni od dnia wyborów. Decyzja sądu otworzyła drogę do sformowania rządu przez FAST.
qas: question: Jak na zarządzenie samoańskiego przywódcy dotyczące powtórzenia wyborów zareagowała Naomi Mataʻafa?
answers: text: uznała tę decyzję za niekonstytucyjną i zapowiedziała jej zaskarżenie w sądzie
answer_end: 265
generative_answer: uznała tę decyzję za niekonstytucyjną i zapowiedziała jej zaskarżenie w sądzie

question: Jaki wyrok wydał Sąd Nawyższy w tej sprawie?
answers: text: uchylił decyzję głowy państwa o rozpisaniu nowych wyborów, uznał też utworzenie dodatkowego miejsca w parlamencie za niekonstytucyjne
answer_end: 427
generative_answer: uchylił decyzję głowy państwa o rozpisaniu nowych wyborów, uznał też utworzenie dodatkowego miejsca w parlamencie za niekonstytucyjne

question: Jakie ugrupowanie posiadało parlamentarną większość po wyroku Sądu Najwyższego z maja 2021 roku?
answers: text: FAST
answer_end: 441
generative_answer: FAST

question: Jak szybko miał się zebrać parlament, który został wybrany w kwietniowym głosowaniu?
answers: text: w ciągu 45 dni od dnia wyborów
answer_end: 591
generative_answer: w ciągu 45 dni od dnia wyborów

question: Kiedy Sąd Najwyższy zadecydował, że wybory zostaną powtórzone?
plausible_answers: text: 17 maja 2021
answer_end: 279
generative_answer: 17 maja 2021