Powstanie iżewsko-wotkińskie

Powstanie iżewsko-wotkińskie (ros. Ижевско-Воткинское восстание) – antybolszewickie powstanie robotnicze w II połowie 1918 roku w Iżewsku i Wotkińsku na południu Uralu podczas wojny domowej w Rosji.
W sierpniu 1918 roku wśród robotników zakładów przemysłowych Iżewska, a następnie pobliskiego Wotkińska wybuchło powstanie skierowane przeciwko bolszewikom. Dużą rolę w wywołaniu powstania odegrali byli żołnierze frontowi, zrzeszeni w obu miastach w tzw. Związkach Frontowików. Ruch powstańczy objął następnie okoliczne chłopstwo. Uformowała się najwyższa polityczna władza powstańcza w postaci Prikamskiego Komitetu Zgromadzenia Ustawodawczego (Prikamskiego Komucza) z siedzibą w Iżewsku, który podporządkował się Komuczowi w Samarze. Powstańcy utworzyli siłę zbrojną – Iżewską Armię Ludową i Wotkińską Armię Ludowo-Rewolucyjną.
Niemal natychmiast rozpoczęły się ataki wojsk bolszewickich, zmierzające do uśmierzenia powstania. Początkowo powstańcy odnosili sukcesy militarne, zdobywając 30 sierpnia leżący na południu Sarapuł i rozszerzając zasięg powstania po linię rzeki Kamy. Był to szczyt ich możliwości militarnych. Po upadku Kazania 10 września, bolszewicy skierowali przeciwko nim kilkakrotnie liczniejsze i znacznie lepiej uzbrojone wojska. Na początku października padł Sarapuł, a siły powstańcze zostały prawie całkowicie okrążone. Powstańcy próbowali bezskutecznie uzyskać bezpośrednie wsparcie ze strony wojsk Białych. W listopadzie wojska bolszewickie zdobyły Iżewsk, a następnie Wotkińsk. Ocaleli powstańcy wycofali się za Kamę, docierając pod koniec listopada do wojsk Białych.

context: 10 września 1918 roku bolszewicy odzyskali Kazań. Od tej pory losy powstańców Iżewska i Wotkińska były przesądzone. Ich siły zbrojne w wyniku dotychczasowych walk były znacznie osłabione, spadając pod koniec września do liczebności ok. 10 tysięcy ludzi. Bolszewicy skierowali przeciwko nim siły 3 Armii pod dowództwem Michaiła Łaszewicza i odbudowanej 2 Armii pod dowództwem Wasilija Szorina, zwolnione spod Kazania. Na początku października upadł Sarapuł. Siły powstańcze zostały praktycznie okrążone. Jedynym obszarem, łączącym je z terenami kontrolowanymi przez Białych, pozostawało ujście rzeki Białej. Dowództwo powstańcze i władze Prikamskiego Komucza nie chcieli jednak ewakuować się w kierunku Ufy, lecz przyjęły strategię dalszego prowadzenia działań wojennych w oczekiwaniu na przybycie wojsk Białych.
qas: question: Jaki teren został zdobyty przez bolszewików w pierwszej połowie września 1918 roku?
answers: text: Kazań
answer_end: 48
generative_answer: Kazań

question: Przez jakie bolszewickie jednostki wojskowe zostały zaatakowane siły zbrojne powstańców?
answers: text: 3 Armii pod dowództwem Michaiła Łaszewicza i odbudowanej 2 Armii pod dowództwem Wasilija Szorina
answer_end: 391
generative_answer: 3 Armię pod dowództwem Michaiła Łaszewicza i odbudowaną 2 Armię pod dowództwem Wasilija Szorina

question: Ile osób wchodziło w skład bolszewickich sił zbrojnych, w momencie odzyskania przez nie Kazania?
plausible_answers: text: ok. 10 tysięcy
answer_end: 246
generative_answer: ok. 10 tysięcy

question: Czy Sarapuł został ostatecznie przejęty przez bolszewików?
answers: text: Na początku października upadł Sarapuł
answer_end: 455
generative_answer: tak

question: Czy po upadku Sarapułu powstańcy ewakuowali swoje siły zbrojne w stronę Ufy?
answers: text: Dowództwo powstańcze i władze Prikamskiego Komucza nie chcieli jednak ewakuować się w kierunku Ufy, lecz przyjęły strategię dalszego prowadzenia działań wojennych w oczekiwaniu na przybycie wojsk Białych
answer_end: 810
generative_answer: nie