Wyprawa Amundsena na biegun południowy

Wyprawa Amundsena na biegun południowy – norweska ekspedycja kierowana przez Roalda Amundsena, której członkowie jako pierwsi dotarli do bieguna południowego. Amundsen i czterej jego towarzysze zdobyli biegun w dniu 14 grudnia 1911 roku, na pięć tygodni przed przybyciem w to miejsce Roberta Falcona Scotta na czele ekspedycji Terra Nova. Amundsen wraz ze swym zespołem bezpiecznie powrócił do bazy położonej u wybrzeży Antarktydy. Kilkanaście miesięcy później dotarła do niego wiadomość o śmierci Scotta podczas powrotu z bieguna południowego.
Początkowo Amundsen planował zorganizowanie wyprawy na biegun północny. Rozpoczął szeroko zakrojoną akcję zbiórki funduszy, a także uzyskał zgodę Fridtjofa Nansena na użycie jego dawnego statku „Fram”. Przygotowania do tej ekspedycji zostały zakłócone w 1909 roku przez wiadomość o dotarciu na biegun północny Fredericka Cooka i Roberta Peary’ego. Amundsen zmienił więc plany wyprawy i postanowił skierować ją na biegun południowy. Nie powiadomił o tym jednak opinii publicznej, by nie zniechęcać do siebie sponsorów. Informację o zmianie planów podał do wiadomości dopiero na krótko przed opuszczeniem Madery we wrześniu 1910 roku.
Amundsen założył swoją bazę w Zatoce Wielorybiej, wcinającej się w Lodowiec Szelfowy Rossa. Po kilku miesiącach przygotowań, wyprawach przygotowawczych i jednej nieudanej próbie zdobycia bieguna Amundsen opuścił bazę wraz z czterema towarzyszami w październiku 1911 roku. Podczas wędrówki badacze odkryli Lodowiec Axela Heiberga, dzięki któremu przedostali się na Płaskowyż Polarny. Umiejętne użycie nart i psich zaprzęgów umożliwiło zespołowi szybkie i pozbawione większych problemów dotarcie do bieguna południowego.

context: „Fram” dopłynął do Funchal 6 września. Trzy dni później Amundsen przedstawił rzeczywisty cel podróży całej załodze. Następnie zapytał każdego z uczestników wyprawy o to, czy nadal chce popłynąć wraz z nim. Wszyscy odpowiedzieli twierdząco. Amundsen napisał wówczas list do Nansena, w którym tłumaczył powody zmiany celu podróży, przepraszał za oszustwo i wyrażał nadzieję na pełne powodzenie ekspedycji. Przed wypłynięciem z Funchal Amundsen wysłał także telegram do Scotta, w którym informował Brytyjczyka o swojej zmianie planów. Scott wypłynął z Cardiff 15 czerwca i na początku października miał pojawić się w Australii. Telegram wysłano więc do Melbourne. Informacja o zmianie celu podróży Amundsena na biegun południowy spotkała się z wrogim przyjęciem opinii publicznej zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i Norwegii. Plany Amundsena zostały jednak zaakceptowane przez Fridtjofa Nansena.
qas: question: Od kogo Nansen dostał list?
answers: text: Amundsen
answer_end: 248
generative_answer: od Amundsena

question: Do kogo Amundsen posłał telegram? 
answers: text: do Scotta
answer_end: 473
generative_answer: do Scotta

question: Jakiej narodowości był Scott? 
answers: text: Brytyjczyka
answer_end: 506
generative_answer: brytyjskiej

question: Czy ludzie ucieszyli się na wieść o wyprawie na biegun południowy?
answers: text: Informacja o zmianie celu podróży Amundsena na biegun południowy spotkała się z wrogim przyjęciem opinii publicznej zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i Norwegii
answer_end: 820
generative_answer: nie

question: Kiedy Amundsen rozpoczął swoją podróż?
plausible_answers: text: 6 września
answer_end: 37
generative_answer: 6 września