Koszatniczka pospolita

Koszatniczka pospolita, dawniej także: koszatniczka (Octodon degus) – endemiczny gatunek gryzonia z rodziny koszatniczkowatych (Octodontidae), zamieszkujący w Chile obszar między wybrzeżem Oceanu Spokojnego i zachodnimi zboczami Andów, najliczniej pomiędzy Vallenar a Curicó (28–35°S) do wysokości 1200 m n.p.m., 1800 m n.p.m. lub 2000 m n.p.m.
Koszatniczka pospolita jest zwierzęciem silnie terytorialnym, wiedzie dzienny tryb życia w niewielkich grupach społecznych składających się z 2–5 samic i 1–2 samców, w ramach których osobniki wspólnie użytkują nory oraz tereny żerowania. Buduje podziemne nory i spędza w nich znaczną część życia. Ma szereg cech morfologicznych i fizjologicznych, które ułatwiają jej prowadzenie życia pod ziemią i w półpustynnych warunkach panujących w jej zasięgu występowania. Wykorzystuje wodę w sposób bardzo efektywny (może przeżyć bez dostępu do wody nawet 13 dni), jej układ oddechowy wykazuje stosunkowo małą reakcję na niedotlenienie, które grozi ssakom przebywającym przez dłuższy czas pod ziemią. Grzbietowe części ciała są mocniej wybarwione niż brzuszne i mają istotny współczynnik odbicia promieniowania UV, a samo wybarwienie grzbietu stanowi dobry kamuflaż i pozwala w naturze wtopić się w tło i pozostać niezauważonym przez wroga.
Do laboratoriów Ameryki Północnej i Europy koszatniczki trafiły w połowie lat 60. XX wieku, jako zwierzęta do prowadzenia badań nad cukrzycą. Insulina tych gryzoni ma odmienną strukturę i wykazuje tylko 1–10% aktywności biologicznej w porównaniu z innymi ssakami, więc ich metabolizm nie pozwala na przyswajanie glukozy i koszatniczki są bardzo podatne na tę chorobę.
Osobniki pochodzące z populacji sprowadzonych jako zwierzęta laboratoryjne do laboratoriów w USA i Wielkiej Brytanii trafiły z czasem do indywidualnych hodowców hobbystycznych. W hodowli wymagają dużo wolnej przestrzeni. Powinny być hodowane w jednopłciowych parach lub stadach do 4–5 osobników.
W Chile jest ssakiem o najliczniejszej populacji. W Polsce wyjątkowo stwierdza się osobniki zdziczałe, występujące jako gatunek zawleczony. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) wymienia koszatniczkę pospolitą w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych jako gatunek najmniejszej troski.

context: Koszatniczki pospolite prowadzą poligamiczny tryb życia. W stanie dzikim koszatniczki zwykle rozmnażają się raz na rok, choć epizodycznie (w latach, w których występuje znaczna ilość opadów) możliwy jest drugi miot jesienią. Latem i jesienią (w Chile od stycznia do czerwca) trwa okres bierności seksualnej koszatniczek pospolitych. Okres rozrodczy rozpoczyna się zwykle pod koniec czerwca (jesienią). Krycie następuje od końca czerwca do lipca (początek zimy) (lub w maju), a młode rodzą się na wiosnę – od września do października lub w sierpniu. W latach mokrych koszatniczka pospolita może mieć drugi miot w grudniu. Porody w październiku i listopadzie zdarzają się sporadycznie. Etapy cyklu życiowego są ściśle związane z fazami cyklu fenologicznego roślin wchodzących w skład diety tych zwierząt. Do rozrodu O. degus przystępują, gdy rozwija się roślinność zielna i pojawiają się nowe liście na krzewach. Nowo narodzone koszatniczki wychodzą z nory na powierzchnię, gdy dojrzewają owoce, a liście krzewów i drzew są już w pełni rozwinięte. Wraz z rozwojem młodych i wzrostem liczebności stada i kolonii lokalna roślinność wydaje coraz więcej owoców (aż do maksimum owocowania).
qas: question: Czy Koszatniczki pospolite są monogamistami?
answers: text: Koszatniczki pospolite prowadzą poligamiczny tryb życia
answer_end: 55
generative_answer: nie

question: Ile razy do roku dochodzi zazwyczaj do powicia potomstwa przez Koszatniczki?
answers: text: raz
answer_end: 111
generative_answer: raz

question: Co może być przyczyną pojawienia się potomstwa drugi raz w ciągu jednego roku?
answers: text: znaczna ilość opadów
answer_end: 189
generative_answer: znaczna ilość opadów

question: W którym miesiącu wszystkie Koszatniczki każdego roku zachodzą w ciążę?
plausible_answers: text: czerwca
answer_end: 389
generative_answer: czerwca

question: Z czym powiązane są etapy cyklu życiowego koszatniczek pospolitych?
answers: text: fazami cyklu fenologicznego roślin wchodzących w skład diety
answer_end: 787
generative_answer: fazami cyklu fenologicznego roślin wchodzących w skład diety