Mu’ammar al-Kaddafi

Mu’ammar al-Kaddafi (arab. معمر القذافـي i, trl. Muʿammar al-Qaḏḏāfī, trb. Mu’ammar al-Kazzafi, dialektalnie Gaddafi; ur. 13 września lub 7 czerwca 1942 w Syrcie, zm. 20 października 2011 roku tamże) – libijski pułkownik, polityk i ideolog, w latach 1969–2011 sprawował władzę autorytarną jako Przywódca Rewolucji 1 września.
W 1969 roku przeprowadził zamach stanu w którym obalił monarchię. Proklamował utworzenie „Libijskiej Republiki Arabskiej”, a władzę objęła Rada Dowódcza Rewolucji. W 1970 roku desygnowany na premiera i dowódcę sił zbrojnych, urzędy te formalnie sprawował do 1972. W tym czasie przeprowadził islamizację praw i obyczajów. Znacjonalizował niearabską własność i zachodnich towarzystw naftowych. Zlikwidował też amerykańskie i brytyjskie bazy wojskowe. W 1977 państwo zmieniło nazwę na „Wielka Arabska Libijska Dżamahirijja Ludowo-Socjalistyczna”. Zmiana ta była efektem jego programu ideowego zawartego w tzw. Zielonej książce, w której połączył fundamentalistyczne tradycje islamskie z socjalizmem arabskim. W latach 1977–1979 pełnił urząd sekretarza generalnego Powszechnego Kongresu Ludowego. W marcu 1979 roku zrezygnował ze wszystkich funkcji państwowych; w rzeczywistości sprawował dyktatorską władzę jako tzw. Przywódca Rewolucji 1 Września i zwierzchnik sił zbrojnych.
W polityce międzynarodowej entuzjastycznie odnosił się do zjednoczenia świata arabskiego. Głównym celem jego polityki była likwidacja Izraela. Utrzymywał bliskie relacje ze Związkiem Radzieckim. Prowadził agresywną politykę i angażował się w konflikty w między innymi Czadzie, Ugandzie i Sudanie. Środki na prowadzenie wojen czerpał z eksploatacji złóż naftowych. W latach 80. oskarżany przez Zachód o sponsorowanie terroryzmu. Po atakach lotnictwa amerykańskiego złagodził nieco swoją politykę.
W 2011 roku nie zgodził się oddać władzy w następstwie społecznych protestów. Doprowadziło to do wybuchu wojny domowej. Zginął w strzelaninie pomiędzy powstańcami a wiernymi mu siłami.

context: W 2006 roku Libia została usunięta z amerykańskiej listy państw sponsorujących terroryzm. Mimo poprawy relacji ze światem zachodnim al-Kaddafi kontynuował antyzachodni dyskurs ideologiczny. Nawiązał dobre relacje z rządem Wenezueli prezydenta Hugo Cháveza. W 2001 roku Chávez (po zaproszeniu od Kaddafiego) odwiedził Libię. W czasie wizyty obaj przywódcy omówili sytuację międzynarodowe, poziom produkcji OPEC i spadek cen ropy naftowej. W 2004 roku prezydent Wenezueli został odznaczony Międzynarodową Nagrodą Praw Człowieka Al-Kaddafiego. Chávez nazywał Kaddafiego przyjacielem i podkreślił, że łączy ich ten sam światopogląd. W 2006 roku, podczas trzeciej wizyty Cháveza, przywódcy podpisali ogólny traktat współpracy ekonomicznej i kulturalnej, a Chávez wezwał do wzajemnego zjednoczenia przeciwko „amerykańskiej hegemonii”. Na Drugim Szczycie Ameryki Południowej-Afryki w Wenezueli we wrześniu 2009 roku al-Kaddafi wezwał do utworzenia antyimperialistycznego frontu państw Afryki i Ameryki Łacińskiej. Zaproponował utworzenie Południowego Sojuszu Atlantyckiego który miał rywalizować z blokiem NATO. W tym samym miesiącu skierował się do Zgromadzenia Ogólnego ONZ ze słowami potępienia „zachodniej agresji”. Polityka zagraniczna Wenezueli i Libii miała również różnice – o ile Wenezuela wysuwała się do roli czołowego przeciwnika Stanów Zjednoczonych w Ameryce Południowej, Libia starała się poprawić relacje z tymże mocarstwem.
qas: question: Jakie tematy poruszyli między sobą Chávez oraz al-Kaddafi podczas ich spotkania w 2001 roku?
answers: text: sytuację międzynarodowe, poziom produkcji OPEC i spadek cen ropy naftowej
answer_end: 436
generative_answer: sytuację międzynarodowe, poziom produkcji OPEC i spadek cen ropy naftowej

question: Jakie odznaczenie nadano Chávezowi w 2004 roku?
answers: text: Międzynarodową Nagrodą Praw Człowieka Al-Kaddafiego
answer_end: 539
generative_answer: Międzynarodową Nagrodę Praw Człowieka Al-Kaddafiego

question: Czy prezydent Wenezueli uważał, że jego poglądy są podobne do tych al-Kaddafiego?
answers: text: Chávez nazywał Kaddafiego przyjacielem i podkreślił, że łączy ich ten sam światopogląd
answer_end: 627
generative_answer: tak

question: Jaki dokument został podpisany przez Cháveza i al-Kaddafiego w trakcie ich spotkania w 2006 roku?
answers: text: ogólny traktat współpracy ekonomicznej i kulturalnej
answer_end: 747
generative_answer: ogólny traktat współpracy ekonomicznej i kulturalnej

question: Z jaką organizacją miał się mierzyć sojusz, którego założenie zaproponował Chávez?
plausible_answers: text: NATO
answer_end: 1103
generative_answer: NATO