Wielka kolonizacja

Wielka kolonizacja – termin „wielka kolonizacja” utworzony został przez historyków dla odróżnienia ruchu osadniczego, w którym brały udział polis greckie w okresie archaicznym, od podobnych zjawisk występujących w świecie greckim przed oraz po „wielkiej kolonizacji”. W odróżnieniu od poprzednich ruchów migracyjnych, w których brały udział całe plemiona, podczas „wielkiej kolonizacji” ruch kolonizacyjny organizowany był przez małe greckie miasta-państwa (gr. polis). Kolonizacja obejmowała wybrzeża Morza Śródziemnego i Morza Czarnego od VIII do VI w. p.n.e. Terminem „kolonia” historycy oznaczają osadę grecką założoną poza Grecją kontynentalną w VIII wieku.

context: Warunki klimatyczne nad Morzem Czarnym różniły się zdecydowanie od klimatu, jaki posiadała Grecja. Zimą w niektórych rejonach wybrzeża temperatura spadała nawet do −30 °C, lato natomiast było gorące i suche. Na te niegościnne z reguły tereny przyciągały Greków bardzo urodzajne ziemie (lessy, stepowe czarnoziemy) i obfitość ryb niespotykana na Morzu Egejskim. Połowy ryb – głównie jesiotrów – rekompensowały trudy długiej i mroźnej zimy oraz fakt występowania innego typu roślinności. Z roślin charakterystycznych dla greckich upraw (oliwka, winna latorośl) udawała się, i to nie wszędzie, jedynie winna latorośl. Zbliżony klimat do tego, który występował w Grecji posiadała Kolchida, a także południowe wybrzeża Krymu. Pierwsze osady powstałe nad Morzem Czarnym miały prawdopodobnie charakter faktorii handlowych, które dopiero z czasem przekształciły się w polis. Początkowym rejonem kolonizacji było wybrzeże anatolijskie. Anatolia była krajem bogatym w rudy żelaza i srebra, będące ważnym przedmiotem handlu dla Greków. Grecy pozyskiwali je poprzez handel lub dzięki własnej eksploatacji złóż. Podobnie jak na południowym wybrzeżu Anatolii, tak i na północnym zakładanie kolonii miało na celu uzyskanie dojścia do szlaków handlowych prowadzących z głębi kraju. Około roku 770 Milet założył Synopę. Miasto nie posiadało kopalń ani nie znajdowało się w rejonie bogatym w złoża kruszców, usytuowane było jednak na szlaku prowadzącym ku interesującym Greków terenom. Było także głównym portem dla statków płynących na Krym. Synopa założyła w roku 756 Trapezunt. Miasto to nie posiadało dobrych ziem pod uprawę ani dogodnej pozycji obronnej, leżało natomiast w okolicy bogatej w złoża kruszców. Grecką kolonizację południowego wybrzeża Morza Czarnego utrudniały najazdy Kimmeryjczyków, którzy zniszczyli wiele greckich kolonii. Na zachodnich i północno-zachodnich wybrzeżach dominowały kolonie Miletu. Mniejszą rolę odgrywała Megara. Dzięki nadwyżkom zboża, jakimi dysponowały kolonie nad Morzem Czarnym, stały się one spichlerzem Grecji. Wysyłano głównie pszenicę, a także solone i suszone ryby. Zboże sprowadzane znad Morza Czarnego pochodziło – przynajmniej w początkowym okresie – jedynie z greckich osad. Ludność miejscowa nie zajmowała się uprawą roli, a już jeżeli to na skalę zaspokajającą jedynie jej własne potrzeby. Kolonie założone w Kolchidzie miały prawdopodobnie charakter osad handlowych. Grecy napotkali na tych terenach ludność na wysokim stopniu rozwoju społecznego i gospodarczego. W Kolchidzie nabywali płótno lniane na żagle, złoto i drewno. Miasta greckie nad Morzem Czarnym były ośrodkami ludnymi i bogatymi. Pozostawały jednak na peryferiach świata greckiego, a ich wkład w grecką kulturę był znikomy.
qas: question: Jakie właściwości terenów położonych nad Morzem Czarnym były atrakcyjne dla greckiej ludności?
answers: text: bardzo urodzajne ziemie (lessy, stepowe czarnoziemy) i obfitość ryb niespotykana na Morzu Egejskim
answer_end: 359
generative_answer: bardzo urodzajne ziemie (lessy, stepowe czarnoziemy) i obfitość ryb niespotykana na Morzu Egejskim

question: Jaki gatunek ryb był najczęściej poławiany przez Greków nad Morzem Czarnym?
answers: text: jesiotrów
answer_end: 391
generative_answer: jesiotry

question: Jakie miasto zostało założone przez Mileta w ósmym wieku?
answers: text: Synopę
answer_end: 1301
generative_answer: Synopa

question: W jaki sposób Grecy pozyskiwali żelazo i srebro?
answers: text: poprzez handel lub dzięki własnej eksploatacji złóż
answer_end: 1097
generative_answer: poprzez handel lub dzięki własnej eksploatacji złóż

question: Czy Krym położony był w rejonie obfitym w złoża kruszców?
plausible_answers: text: Miasto nie posiadało kopalń ani nie znajdowało się w rejonie bogatym w złoża kruszców
answer_end: 1388
generative_answer: nie