Jeremi Wiśniowiecki

Jeremi Michał Korybut Wiśniowiecki (ukr. Ієремія Михайло Корибут Вишневецький, zwany Jaremą lub Młotem na Kozaków) herbu Korybut (ur. 17 sierpnia 1612 w Łubniach, zm. 20 sierpnia 1651 w obozie pod Pawołoczą prawdopodobnie w wyniku epidemii) – książę na Wiśniowcu, Łubniach i Chorolu, dowódca wojsk koronnych, wojewoda ruski od 1646, starosta przemyski, starosta przasnyski w 1649 roku, starosta nowotarski, hadziacki, kaniowski.
Ojciec króla polskiego Michała Korybuta Wiśniowieckiego. Syn Michała Wiśniowieckiego, starosty owruckiego i córki hospodara mołdawskiego Jeremiasza – Rainy Mohylanki. Pierwotnie wyznawca prawosławia, przeszedł na katolicyzm.

context: Wiśniowiecki odziedziczył dobra ziemskie na Wołyniu i Ukrainie, które powiększył za swojego życia. Przeprowadził także udane zasiedlenie słabo zaludnionych ziem na lewobrzeżnej Ukrainie, osadzając na tych ziemiach wielokrotnie więcej osadników niż przodkowie. W 1640 roku w jego majątkach było łącznie 7603 domów, a pięć lat później – 38 000. Wiśniowiecki dobrze także dbał o ochronę majątku przed najazdami tatarskimi, przekazywał pieniądze na fundacje kościołów, cerkwi, miasteczek oraz na prawosławne i katolickie szkolnictwo. Dodatkowo w lutym 1648 roku Wiśniowiecki otrzymał od króla Władysława IV obszary wokół porohów dnieprzańskich, na których znajdowała się główna siedziba kozaków. Przez długi czas nie był intensywnie zainteresowany sprawami publicznymi i angażował się w nie głównie w przypadku bezpośredniego zagrożenia swoich interesów.
qas: question: Gdzie znajdowały się ziemie, które dostał w spadku Wiśniowiecki?
answers: text: na Wołyniu i Ukrainie
answer_end: 62
generative_answer: na Wołyniu i Ukrainie

question: Jakie ziemie zasiedlił Wiśniowiecki?
answers: text: na lewobrzeżnej Ukrainie
answer_end: 185
generative_answer: na lewobrzeżnej Ukrainie

question: Ile domów znajdowało się na ziemiach Wiśniowieckiego do 1640 roku?
answers: text: 7603
answer_end: 306
generative_answer: 7603

question: Ile domów znajdowało się na ziemiach Wiśniowskiego w 1645 roku?
answers: text: 38 000
answer_end: 341
generative_answer: 38 000

question: Jaki lud najechał na dwór Wiśniowskiego?
plausible_answers: text: tatarskimi
answer_end: 418
generative_answer: Tatarzy

context: Postać Wiśniowieckiego została wyidealizowana w Trylogii Henryka Sienkiewicza, jednak już wśród XIX-wiecznych historyków książę budził kontrowersje, głównie ze względu na bardzo brutalną formę sprawowania władzy, która jednak umożliwiła mu przejęcie i utrzymanie wielu kresowych posiadłości. Dużo wątpliwości budzi również stosowana przez Jaremę polityka tłumienia powstania Chmielnickiego, poprzez stosowanie okrutnych represji (m.in. wbijania na pal), choć należy podkreślić, że ówczesne prawo, np. za napad na drodze przewidywało łamanie kołem, ćwiartowanie żywcem lub właśnie wbicie na pal. Jeremi wykonywał na Kozakach kary przewidziane ówczesnym prawem dla rozbójników uznając, że na nie zasłużyli. Należy jednocześnie zwracać uwagę, że Jeremi jak surowo karał za bunt, tak sowicie wynagradzał za lojalność. Niejednoznaczne są oceny zdolności wojskowych Jaremy. Jasienica odmawiał mu talentu dowódczego, Widacki – przyznawał. W 2018 ukazała się powieść biograficzna ustosunkowująca się do postaci księcia.
qas: question: Dlaczego Jeremi Wiśniowiecki budził wątpliwości u dziewiętnastowiecznych historyków?
answers: text: głównie ze względu na bardzo brutalną formę sprawowania władzy
answer_end: 211
generative_answer: głównie ze względu na bardzo brutalną formę sprawowania władzy

question: Jakimi metodami starał się stłumić powstanie Chmielnickie?
answers: text: poprzez stosowanie okrutnych represji
answer_end: 428
generative_answer: poprzez stosowanie okrutnych represji

question: Jaka kara groziła za napad na drodze za czasów Wiśniowieckiego?
answers: text: łamanie kołem, ćwiartowanie żywcem lub właśnie wbicie na pal
answer_end: 593
generative_answer: łamanie kołem, ćwiartowanie żywcem lub właśnie wbicie na pal

question: Czy Jasienica uważał, że Wiśniowiecki był dobrym przywódcą?
answers: text: Jasienica odmawiał mu talentu dowódczego
answer_end: 908
generative_answer: nie

question: Kto uważał, że wyroki wydawane przez księcia były zbyt surowe?
plausible_answers: text: Widacki
answer_end: 917
generative_answer: Widacki