context: ముఖ్యంగా గుప్తుల కాలంనాటి బౌద్ధ కళ తూర్పు, ఆగ్నేయాసియాలో చాలా ప్రభావవంతంగా ఉంది. చైనా పండితుడు, యాత్రికుడు ఫాక్సియన్ తన డైరీలో గుప్తుల కాలం నాటి అనేక పురోగతులను రికార్డు చేసి తరువాత ప్రచురించాడు. సాహిత్య కళలలో రాణించిన నవరత్నాలు బృందంతో చంద్రగుప్తుడి న్యాయస్థానం మరింత విశిష్టత సంతరించుకుంది. ఈ కవులలో కాళీదాసు కూడా ఉన్నాడు. ఆయన రచనలు అనేక ఇతర సాహిత్య మేధావుల రచనలను మరుగుపరుస్తాయి. ఆయన వయస్సులోనే కాదు రాబోయే సంవత్సరాలలో కూడా ఆయన కీర్తి నిలిచింది. కాళిదాసు తన పద్యంలోని శ్రింగర (శృంగార) మూలకానికి విశిష్టంగా ప్రసిద్ది చెందాడు. చంద్రగుప్త విక్రమాదిత్యకు భారతదేశం లోపల, వెలుపల ఇరవై ఒక్క రాజ్యాలను జయించిన ఘనత గురించి 4 వ శతాబ్దపు సంస్కృత కవి కాళిదాసు వర్ణించాడు. తూర్పు, పశ్చిమ భారతదేశాలలో తన పోరాటాన్ని ముగించిన తరువాత విక్రమాదిత్య (రెండవ చంద్రగుప్తుడు) ఉత్తరం వైపుకు వెళ్లి పరాసికులను, తరువాత హునాలు, కంబోజ తెగలను వరుసగా పశ్చిమ - తూర్పు ఆక్ససు లోయలలో తెగల మీద నియంత్రణ సాధించాడు. ఆ తరువాత కిన్నారలు, కిరాతులు, భారతదేశం పర్వత తెగలను ప్రాభవాన్ని తగ్గించడానికి రాజు హిమాలయ పర్వతాలలోకి వెళ్ళాడు. రాజు విక్రమాదిత్య (రెండవ చంద్రగుప్తుడు) "సకాలు, మెలెక్చాలు, కంబోజాలు, యవనాలు, తుషారాలు, పరాసికాసు, హునాసు, ఇతరులు ఇతరులు" అణిచివేసాడని కాశ్మీరీ రచయిత క్షేమేంద్ర బృహత్కతామంజరిలో వర్ణించాడు. గుప్తచక్రవర్తి రెండవ చంద్రగుప్తుడి పాలనలో భారతదేశాన్ని సందర్శించిన యాత్రికులలో ఫాక్సియను (లేదా ఫా హ్సీను మొదలైనవారు) ఒకరు. అతను 399 లో చైనా నుండి తన ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించి 405 లో భారతదేశానికి చేరుకున్నాడు. 411 వరకు భారతదేశంలో ఉన్న సమయంలో ఆయన మధుర, కన్నౌజు, కపిలావాస్తు, కుషినగరు, వైశాలి, పటాలిపుత్ర, కాశీ, రాజగ్రిహాలకు తీర్థయాత్రకు వెళ్ళాడు. జాగ్రత్తగా పరిశీలనలు చేశాడు సామ్రాజ్యం పరిస్థితుల గురించి. పరిపాలన సౌమ్యతకు ఫాక్సియను సంతోషించాడు. శిక్షాస్మృతి తేలికపాటిదిగా ఉండి నేరాలకు జరిమానా మాత్రమే విధించబడుతుంది. అతని వ్రాతల ఆధారంగా ఇది గుప్తసామ్రాజ్యం సంపన్న కాలం భావిస్తున్నారు. హాను రాజవంశం పతనంతో రోం-చైనా వాణిజ్య అక్షం విచ్ఛిన్నమయ్యే వరకు ఆయన అభివృద్ధి చెందాడు. ఆయన రచనలు ఈ కాల చరిత్రకు అతి ముఖ్యమైన వనరులలో ఒకటి. రెండవ చంద్రగుప్తుడు తరువాత అతని రెండవ కుమారుడు మొదటి కుమారగుప్తుడు మహాదేవి ధ్రువస్వామినికి జన్మించాడు. మొదటి కుమారగుప్తుడు మహేంద్రదిత్య అనే బిరుదును స్వీకరించాను. ఆయన 455 వరకు పరిపాలించాడు. ఆయన పాలన ముగిసే సమయానికి నర్మదా లోయలోని పుష్యమిత్రులు అనే తెగ ఉద్భవించి సామ్రాజ్యానికి బెదిరింపుగా ఎదిగారు. మొదటి కుదారగుప్తుడి పాలన ముగిసే సమయానికి కిడారియులు గుప్తా సామ్రాజ్యాన్ని ఎదుర్కొన్నారు. ఆయన కుమారుడు స్కందగుప్తుడు పుష్యామిత్రులు, హునాల మీద విజయం సాధించడం. దేశ పునర్వ్యవస్థీకరణ భితారి స్తంభంలో పేర్కొన్నాడు. ఆయన నలంద విశ్వవిద్యాలయ స్థాపకుడు ఇది జూలై 15, 2016 న యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా ప్రకటించబడింది. మొదటి కుమారగుప్తుని కుమారుడు, వారసుడు స్కందగుప్తుడు సాధారణంగా గొప్ప గుప్తపాలకులలో చివరి వ్యక్తిగా భావిస్తారు. ఆయన విక్రమాదిత్య, క్రమాదిత్య బిరుదులను స్వీకరించాడు. ఆయన పుష్యమిత్ర ముప్పును అధిగమించాడు. కాని తరువాత వాయువ్య దిశలో ఉన్న కిడారిటులను (కొన్నిసార్లు హెఫ్తలైట్సు లేదా "వైటు హన్సు" అని పిలుస్తారు. దీనిని భారతదేశంలో స్వేత హునా అని పిలుస్తారు) ఎదుర్కొన్నాడు. ఆయన క్రీ. శ. 455 లో హునా దాడిని తిప్పికొట్టాడు. కాని యుద్ధాల వ్యయం సామ్రాజ్యం వనరులను హరించి సామ్రాజ్య క్షీణతకు దోహదపడింది. చంద్రగుప్త వారసుడు స్కందగుప్తుడి భితారి స్థంభ శాసనం కిడారియుల దాడుల తరువాత గుప్తసామ్రాజ్యం వినాశనాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. కిడారియులు గుప్తసామ్రాజ్యంలోని పశ్చిమ భాగాన్ని నిలుపుకున్నట్లు తెలుస్తోంది. స్కందగుప్తుడు 467 లో మరణించాడు. అతని తరువాత అతని సోదరుడు పురుషగుప్తుడు అధికారం స్వీకరించాడు. వచ్చాడు. స్కందగుప్తుడి మరణం తరువాత సామ్రాజ్యం స్పష్టంగా క్షీణించింది. ఆయన తరువాత పురుగుప్తుడు (467–473), రెండవ కుమారగుప్తుడు (473–476), బుధగుప్తుడు (476–495), నరసింహగుప్తుడు (495—530), మూడవ కుమారగుప్తుడు (530—540), విష్ణుగుప్తుడు (540—550), ఇద్దరు గుర్తింపు లేని రాజులు, వినయగుప్తుడు, భానుగుప్తుడు అధికారం స్వీకరించారు. 480 లలో తోరమన, మిహిరాకుల ఆధ్వర్యంలోని ఆల్కాను హనులు వాయువ్య దిశలో గుప్తులరక్షణను విచ్ఛిన్నం చేశాయి. వాయువ్యంలో సామ్రాజ్యంలో చాలా భూభాగం 500 లో హనులు ఆక్రమించారు. తోరమన, ఆయన వారసుడు మిహిరాకుల దాడులలో సామ్రాజ్యం విచ్ఛిన్నమైంది. గుప్తుల శక్తి చాలా తగ్గిపోయినప్పటికీ హ్యూనులను ప్రతిఘటించడం కొనసాగించినట్లు శాసనాల నుండి తెలుస్తుంది. 510 లో భానుగుప్తుడు ఆక్రమణదారుడు హ్యూన పాలకుడు తోరమనను ఓడించాడు. 528 లో మాల్వాకు చెందిన రాజు యశోధర్మను, గుప్తచక్రవర్తి నరసింహగుప్తుడు హ్యూనులను ఓడించి భారతదేశం నుండి తరిమివేసారు. ఈ దండయాత్రలు కొన్ని దశాబ్దాలుగా మాత్రమే ఉన్నప్పటికీ భారతదేశం మీద దీర్ఘకాలిక ప్రభావాలను చూపించాయి. ఒక కోణంలో క్లాసికలు ఇండియను నాగరికతకు ముగింపు పలికింది. ఆక్రమణల తరువాత గుప్తసామ్రాజ్యం ఈ దండయాత్రల ద్వారా అప్పటికే బలహీనపడింది. యశోధర్మను వంటి స్థానిక పాలకుల పెరుగుదల కూడా ముగిసింది. ఆక్రమణల తరువాత గుప్తులు విచ్ఛిన్నమైన తరువాత అనేక చిన్న భారతీయ శక్తులు ఉద్భవించడంతో ఉత్తర భారతదేశం గందరగోళంలో పడింది. హ్యూన దండయాత్రలు ఐరోపా, మధ్య ఆసియాతో భారతదేశ వాణిజ్యాన్ని తీవ్రంగా దెబ్బతీశాయని భావిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా గుప్తసామ్రాజ్యం ఎంతో ప్రయోజనం పొందిన ఇండో-రోమను వాణిజ్య సంబంధాలు దెబ్బతిన్నాయి. నాసికు, పైథాను, పాటలీపుత్ర, బెనారసు వంటి కేంద్రాల నుండి గుప్తులు పట్టు, తోలు వస్తువులు, బొచ్చు, ఇనుము ఉత్పత్తులు, దంతాలు, ముత్యాలు, మిరియాలు వంటి అనేక విలాసవంతమైన ఉత్పత్తులను ఎగుమతి చేసారు. హ్యూనుల దండయాత్ర ఈ వాణిజ్య సంబంధాలను, వారితో వచ్చిన పన్ను ఆదాయాలను దెబ్బతీసింది. భారతీయ పట్టణ సంస్కృతి క్షీణించిపోయింది. మఠాల నాశనంతో బౌద్ధమతం తీవ్రంగా బలహీనపడింది. బౌద్ధమత వ్యతిరేకడూ శైవుడూ అయిన మిహిరాకుల సన్యాసులను చంపడం వలన బౌద్ధమతం కూలిపోవటం ప్రారంభమైంది. సాంస్కృతిక తిరోగమన మార్గంలో తక్షశిల నగరం వంటి గొప్ప అభ్యాస కేంద్రాలు నాశనం చేయబడ్డాయి. 60 సంవత్సరాల పాలనలో ఆల్కన్ల పాలక కుటుంబాల శ్రేణి భారతీయ కుల వ్యవస్థను మార్చారని భావిస్తున్నారు. ఉదాహరణకు హ్యూనులను తరచుగా రాజపుత్రుల పూర్వగాములుగా మారారని భావిస్తున్నారు. 6 వ శతాబ్దపు గుప్తుల వారసత్వం పూర్తిగా స్పష్టంగా లభించలేదు. కాని రాజవంశం ప్రధాన శ్రేణి ముగింపుగా గుర్తించబడిన పాలకుడు రాజు విష్ణుగుప్తుడు 540 నుండి 550 వరకు పాలించాడు. హ్యూనులు దండయాత్రలు క్షీణతకు దోహదం చేసాయి. ఈ సామ్రాజ్యంలో వకతకాలతో పోటీ, మాల్వాలో యశోధర్మాను పెరుగుదల సంభవించాయి. విష్ణుగుప్తుడు చివరి గుప్తచక్రవర్తిగా తెలిపే శాసనం (దామోదర్పూరు రాగి పలక శాసనం), దీనిలో ఆయన క్రీ.
qas: category: NO
question: మొదటి కుదారగుప్తుడి పాలన ముగిసే సమయానికి కిడారియులు ఎవరి సామ్రాజ్యాన్ని ఎదుర్కొన్నారు?

category: SHORT
question: 510 లో భానుగుప్తుడు ఆక్రమణదారుడు హ్యూన పాలకుడు ఎవరిని ఓడించాడు?
answers: text: తోరమనను

category: SHORT
question: కుమారగుప్తుడు నలంద విశ్వవిద్యాలయ స్థాపకుడు ఇది జూలై 15, 2016 న ఏ ప్రదేశంగా ప్రకటించబడింది?
answers: text: యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ

category: NO
question: 532 AD లో అలీకర పాలకుడు యశోధర్మన్ ఉత్తర మరియు మధ్య ఏ దేశంలో ఎక్కువ భాగం ఆక్రమించాడు?

category: SHORT
question: చంద్రగుప్తుడు వయస్సులోనే కాకుండా రాబోయే సంవత్సరాలలో కూడా ఏమి చెందాడు?
answers: text: కీర్తి

category: SHORT
question: మొదటి కుమారుడైన కుమారగుప్తుడు ఎవరికి జన్మించాడు?
answers: text: మహాదేవి ధ్రువస్వామినికి

category: SHORT
question: చంద్రగుప్తుడు కుమారుడు స్కందగుప్తుడు పుష్యామిత్రులు, ఎవరి మీద విజయం సాధించాడు?
answers: text: హునాల