emonfpc32/IndicQA huggingface dataset:
context: ऐतिहासिक पुराव्यांनुसार गंगा-यमुना प्रदेश १६ व्या आणि १७ व्या शतकापर्यंत घनदाट जंगलांनी व्यापलेला असल्याचे ज्ञात आहे. या जंगलात वन्य हत्ती, म्हैस, गेंडा, सिंह आणि वाघ यांची शिकार केली गेली. गंगा किनाऱ्याने शांततापूर्ण आणि मैत्रीपूर्ण वातावरणामुळे आपल्या वेशीवर रंगीबेरंगी पक्ष्यांचे जग जपले आहे. त्या किनारपट्टीत माशांच्या १४० प्रजाती, ३५ सरपटणारे प्राण्यांच्या ३५ आणि नीलगाय, सांबर, ससा, मुंगूस, चिंकारा (ब्लॅक बक) अशा सस्तन वन्यजीवांच्या ४२ प्रजाती आहेत. या भागातील काही प्रजाती संरक्षित घोषित केल्या आहेत. लंगूर, लाल माकड, तपकिरी अस्वल, कोल्हा, बिबट्या, बर्फाळ बिबट्या, हरीण, भुंकण हरण, सांभर, कस्तुरी हरीण, सेरो हरीण (अजहरीण), बार हरीण, सुदंर, ताहर (रानबकरा) इत्यादी मोठ्या प्रमाणात गंगेच्या पर्वतीय किनाऱ्यावर आढळतात. फुलपाखरे आणि वेगवेगळ्या रंगांचे कीटक देखील येथे आढळतात. वाढत्या लोकसंख्येच्या दबावाखाली, हळूहळू जंगले नष्ट होत आहेत आणि गंगा खोऱ्यात सर्वत्र शेती केली जात आहे, तरीही गंगेच्या मैदानावर हरण, रानडुक्कर, रान मांजरी, लांडगा, खोकड व कोल्ह्यांच्या अनेक प्रजाती मोठ्या संख्येने आढळतात. डॉल्फिनच्या दोन प्रजाती गंगेमध्ये सापडतात. ज्याला गंगा डॉल्फिन आणि इरावाडी डॉल्फिन म्हणून ओळखले जाते.
qas: category: SHORT
question: वाघ, हत्ती, आळशी अस्वल, माकड आणि कस्तुरी हरीण यांसारखे प्राणी देखील कुठे आढळतात?
answers: text: गंगेच्या पर्वतीय किनाऱ्यावर 

category: SHORT
question: ऐतिहासिक पुरावे सूचित करतात की १६ व्या आणि १७ व्या शतकांपासून कोणता प्रदेश घनदाट जंगलांनी व्यापलेला होता?
answers: text: गंगा-यमुना

category: SHORT
question: गंगेत डॉल्फिनच्या किती प्रजाती आढळतात?
answers: text: दोन

category: SHORT
question: गंगेमध्ये सापडलेल्या डॉल्फिनच्या दोन प्रजातींना काय म्हणून ओळखले जाते?
answers: text: गंगा डॉल्फिन आणि इरावाडी डॉल्फिन

category: SHORT
question: गंगा का प्रसिद्ध आहे?
answers: text: शांततापूर्ण आणि मैत्रीपूर्ण वातावरणामुळे
context: ऐतिहासिकदृष्ट्या, भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीच्या प्रत्येक टप्प्यात कोलकाताची मध्यवर्ती भूमिका आहे. भारतीय राष्ट्रीय कॉंग्रेसबरोबरच, "हिंदू मेळा" आणि क्रांतिकारक संघटना "युगांतर", "अनुशिलन" इत्यादी अनेक राजकीय आणि सांस्कृतिक संस्था स्थापन करण्याचे या शहराला विशेष महत्त्व आहे. अरविंद घोष, इंदिरा देवी चौधराणी, विपिनचंद्र पाल यांची नावे प्रारंभीच्या राष्ट्रवादी व्यक्तिमत्त्वात महत्त्वाची आहेत. रामकृष्ण परमहंसांचे शिष्य स्वामी विवेकानंद हे आरंभिक राष्ट्रवादीच्या प्रेरणेचे केंद्रबिंदू ठरले. भारतीय राष्ट्रीय कॉंग्रेसचे पहिले अध्यक्ष असलेले श्री व्योमेश चंद्र बॅनर्जी आणि स्वराज यांचे वकील असलेले पहिले सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी हे देखील कोलकाताचे होते. १९ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात आणि २० व्या शतकाच्या उत्तरार्धात, बंगाली साहित्यिक बंकिमचंद्र चॅटर्जी यांनी बंगाली राष्ट्रवादींवर जोरदार प्रभाव पाडला. वंदे मातरम् यांनी लिहिलेले आनंदमठात लिहिलेले गाणे हे आजचे भारताचे राष्ट्रीय गाणे आहे. सुभाषचंद्र बोस यांनी आझाद हिंद फौजची स्थापना केली व  इंग्रजांना बर्‍यापैकी शांततेत ठेवले. रवींद्रनाथ टागोर व्यतिरिक्त शेकडो स्वातंत्र्यसैनिक विविध प्रकारात या शहरात उपस्थित आहेत. ब्रिटीश सत्तेच्या काळात जेव्हा कोलकाता एकात्मिक भारताची राजधानी होती, तेव्हा कोलकाता हे लंडननंतर ब्रिटीश साम्राज्याचे दुसरे सर्वात मोठे शहर मानले जात असे. हे शहर राजवाडे, पूर्वेकडील मोती इ. म्हणून ओळखले गेले. याच काळात बंगालमध्ये आणि विशेषत: कोलकातामध्ये बाबू संस्कृतीची भरभराट झाली, जी ब्रिटिश उदारमतवाद आणि बंगाली समाजातील अंतर्गत उलथापालथीचा परिणाम होती, ज्यामध्ये बंगाली जमींदारी व्यवस्था हिंदू धर्माच्या सामाजिक, राजकीय आणि नैतिक मूल्यांमध्ये कार्यरत होती. या संघर्षाचा परिणाम म्हणजे ब्रिटिशांच्या आधुनिक शैक्षणिक संस्थांमध्ये शिक्षण घेत असलेल्या काही लोकांनी बंगालच्या समाजात सुधारणावादी चर्चेला उधाण दिले. मुळात, "बाबू" असे म्हणतात जे पाश्चात्य मूल्ये शिकण्याच्या दृष्टीने भारतीय मूल्यांकडे पाहत असत आणि स्वतः ला शक्य तितक्या पाश्चात्य रंगांशी जुळवून घेण्याचा प्रयत्न करतात. परंतु कोट्यावधी प्रयत्नानंतरही, जेव्हा त्यांची इंग्रजांमधील अस्वीकार्यता कायम राहिली, तेव्हा नंतर त्याचे सकारात्मक परिणामही समोर आले, त्याच वर्गातील काही लोकांनी बंगालचे पुनर्जागरण म्हणून ओळखले जाणारे नवीन वादविवाद सुरू केले. याअंतर्गत बंगालमध्ये सामाजिक, राजकीय आणि धार्मिक सुधारणांचे अनेक नाविन्यपूर्ण प्रयत्न झाले आणि बंगाली साहित्याने इतर भारतीय समुदायाद्वारे वेगाने स्वीकारल्या गेलेल्या नवीन उंचीला स्पर्श केला.
qas: category: SHORT
question: बंकिमचंद्र चॅटर्जी कोण होते?
answers: text: बंगाली साहित्यिक

category: SHORT
question: रामकृष्ण परमहंस यांचे शिष्य कोण होते?
answers: text: स्वामी विवेकानंद 

category: LONG
question: भारताच्या स्वातंत्र्यात कोलकाताची स्थापना कोणत्या अर्थाने झाली?
answers: text: राजकीय आणि सांस्कृतिक संस्था स्थापन करण्याचे 

category: SHORT
question: बंगाली साहित्यिक कोण होते?
answers: text: बंकिमचंद्र चॅटर्जी 

category: SHORT
question: भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीच्या प्रत्येक टप्प्यात कोणी मध्यवर्ती भूमिका बजावली आहे?
answers: text: कोलकाताची

category: SHORT
question: भारताच्या स्वातंत्र्यात एक समृद्ध शहर म्हणून कोणत्या शहराची स्थापना झाली?
answers: text: कोलकाता
context: कर्नाटक हे भारताच्या एक आर्थिक दृष्ट्या विकसित राज्य आहे. कर्नाटक राज्याचे एकूण वार्षिक उत्पन्न (Gross Domestic Product) जवळपास २.१५२ लाख कोटी रुपये इतके आहे. कर्नाटकाच्या अर्थवाढीचा वेग २००७ साली ७ टक्के होता. वार्षिक उत्पन्न विचारात घेतले तर कर्नाटक राज्य हे भारतातले, २१ व्या शतकाच्या पहिल्या दशकातील सर्वाधिक वेगाने आर्थिक सक्षम होणारे राज्य आहे, असे दिसते आहे. सद्यस्थितीत कर्नाटक आर्थिक बाबतीत भारतात पाचव्या क्रमांकावर आहे. पहिल्या दोन क्रमांकांवर महाराष्ट्र व गुजरात आहेत. . सन २००० पासून कर्नाटकात जवळपास ८ लाख कोटी रुपयांची परकीय गुंतवणूक झाली आहे अशी गुंतवणूक मिळवण्याऱ्या भारताच्या राज्यांत कर्नाटक तिसऱ्या क्रमांकावर आहे. कर्नाटकातील बेरोजगारीचे प्रमाण ४.९४ टक्के इतके असून ते राष्ट्रीय प्रमाणापेक्षा(५.९९ टक्के) थोडेसे कमी आहे. २००६-०७ या आर्थिक वर्षात राज्यातील चलनवाढीचा दर ४.४ टक्के होता. कर्नाटकातील १७ टक्के जनता द्रारिद्र्यरेषेखाली असून हे प्रमाण राष्ट्रीय प्रमाणाशी (२७.५%) तुलना करता बरेच कमी आहे. राज्यातील ५६% जनता ही शेती व तत्सम उद्योगाशी निगडित आहे. राज्याच्या एकूण क्षेत्रफळापैकी १.२३१ कोटी हेक्टर  शेती-वापरासाठी आहे. राज्यात सिंचन प्रकल्पांच्या अभावी बहुतांश शेती ही मान्सूनच्या पावसावर अवलंबून आहे. एकूण शेतीच्या फक्त २६.५ टक्के शेती ही ओलिताखाली आहे.
qas: category: SHORT
question: भारतातील पहिल्या दोन सर्वात मोठ्या राज्यांपैकी महाराष्ट्रासह कोणते राज्य आहे?
answers: text: गुजरात 

category: SHORT
question: कर्नाटक राज्याने साल २००० पासून किती कोटी रुपयांची विदेशी गुंतवणूक प्राप्त केली आहे?
answers: text: ८ लाख कोटी रुपयांची

category: NO
question: कर्नाटक हे सध्या देशातील कितवे मोठे राज्य आहे?

category: SHORT
question: कर्नाटक राज्यात किती टक्के लोकसंख्या दारिद्र्य रेषेखाली आहे?
answers: text: १७ टक्के

category: NO
question: कर्नाटकात कुठे आहे?

category: SHORT
question: कर्नाटक राज्याच्या एकूण क्षेत्रापैकी किती कोटी हेक्टर क्षेत्र शेती वापरासाठी आहे?
answers: text: १.२३१ कोटी 

category: SHORT
question: भारतातील सर्वात महत्वाचे राज्य कोणते?
answers: text: कर्नाटक
context: कर्नाटकाचा इतिहास पॅलिओथिक कालखंडापर्यंत सापडतो. मेगालिथिक व निओलिथिक संस्कृतींची मुळे कर्नाटकच्या पुरातत्त्व संशोधनात आढळतात. हराप्पामध्ये मिळालेले सोने कर्नाटकातील सोन्याच्या खाणींतून काढलेले असल्याचे जे पुरावे आहेत, ते  हराप्पा संस्कृतीचा कर्नाटकाशी  ५००० वर्षांपूर्वीही संपर्क होता हे दर्शवतात. बौद्ध कालात कर्नाटक  मगध साम्राज्याचा भाग होता व नंतर मौर्य साम्राज्याचा भाग बनला. अशोकाचे अनेक शिलालेख कर्नाटकात आहेत. मौर्य साम्राज्याच्या घसरणीनंतर जुन्नरच्या सातवाहनांनी कर्नाटकच्या मोठ्या भागावर राज्य केले. सातवाहनांनंतर कर्नाटकच्या स्थानिक राज्य कर्त्याचा उदय झाला. कदंब व पश्चिमी गंगा ही राज्ये उदयास आली. कदंब घराण्याचा मूळ पुरुष मयूरशर्मा याने बनावासी येथे आपली राजधानी स्थापन केली होती. पश्चिमी गंगा घराण्याने तलक्कड येथे राजधानी स्थापली होती. घराण्याने कन्नड भाषेला राज्यभाषा म्हणून वापरण्यास सुरूवात केली. पाचव्या शतकातील बनावसी येथे सापडलेल्या तांब्याच्या नाण्यांवरून त्याबद्दल पुरावा मिळतो. ह्या राज्यानंतर कर्नाटक बदामी येथील चालुक्यांच्या राज्याचा भाग बनले. the Rashtrakuta Empire of Manyakheta and the Western Chalukya Empire, चालुक्यांनी दख्खनच्या पठारावरील मोठ्या भागावर राज्य केले. यांत महाराष्ट्रातील मोठा भागही येत होता. या राज्याची राजधानी कर्नाटकातील बदामी येथे होती. चालुक्यांची चालू केलेल्या वास्तुरचनेची परंपरा कर्नाटकातील इतर राज्यकर्त्यांनीही चालू ठेवली. . दक्षिणेकडील चोल साम्राज्य ९ व्या शतकात अतिशय शक्तिशाली बनले. आजचा जवळपास संपूर्ण कर्नाटक चोलांच्या अधिपत्याखाली होता. राजाराज चोलाने (इस. ९८५-१०१४)सुरु केलेला विस्तार राजेंद्र चोलाच्या (१०१४-१०४४) अधिपत्याखाली चालू राहिला. सुरुवातीस गंगापदी, नोलंबपदी ही म्हैसूरनजीकची ठिकाणे काबिज केली. राजाराज चोलने बनावसीपर्यंत विस्तार केला. १०५३ मध्ये राजेंद्र चोल दुसरा याने चालुक्यांचा पराभव केला.
qas: category: SHORT
question: ५,००० वर्षांपूर्वी कोणत्या संस्कृतीचे कर्नाटकशी संबंध असल्याचे आढळते?
answers: text:  हराप्पा संस्कृती

category: SHORT
question: कर्नाटकचा इतिहास कोणत्या कालखंडात सापडतो?
answers: text: पॅलिओथिक कालखंडापर्यंत

category: SHORT
question: कदंब घराण्याचे संस्थापक मयूर शर्मा यांनी कोणत्या ठिकाणी आपली राजधानी स्थापन केली होती?
answers: text: बनावासी 

category: NO
question: होयसला साम्राज्याच्या उदयानंतर कोणत्या भाषेचे साहित्य शिगेला पोहोचले?

category: SHORT
question: मौर्य साम्राज्याच्या पतनानंतर कुणी कर्नाटकच्या मोठ्या भागावर राज्य केले होते? 
answers: text: चालुक्यांनी दख्खनच्या पठारावरील

category: NO
question: ११व्या शतकात कोणत्या साम्राज्याचा उदय झाला?

category: SHORT
question: कदंब राज्यासह आणखी कोणते राज्य उदयास आले?
answers: text: पश्चिमी गंगा
context: कर्नाटकाचे भौगोलिक दृष्ट्या तीन प्रमुख भाग आहेत. किनारपट्टी लगतचा कोकण अथवा करावली. सह्याद्रीने व्यापलेला मलेनाडू, व दख्खनच्या पठाराचा बयलूसीमे. राज्याचा बहुतांशी भाग बयलूसीमेत मोडतो. त्यातील उत्तरेकडच्या भागाचा अंतर्भाव भारताच्या कोरड्या प्रदेशांमध्ये होतो. . कर्नाटकातील सर्वोच्च शिखर मलयनगिरी. त्याची उंची  १,९२९ मीटर (६,३२९ फूट) इतकी आहे. कावेरी कृष्णा, मलप्रभा, तुंगभद्रा व शरावती ह्या राज्यातल्या प्रमुख नद्या आहेत. भूस्तरशास्त्रीयदृष्ट्या कर्नाटकाचे चार भाग आहेत. . . . . . धारवाड शिस्ट आणि ग्रॅनाईट नाइसचे आर्चियन कॉम्प्लेक्स&कलडगी आणि भीमथडीचे प्रोटेरोझॉइक कालातील नॉन-फॉसिलिेरस सेडिमेंटरी दगडदख्खन ट्रॅपियन आणि आंतर-ट्रॅपियन दगडआधुनिक जांभ्या आणि नदीच्या गाळातून निर्मित खडकराज्यातील अंदाजे ६०% भूभाग आर्चियन कॉम्प्लेक्सने बनलेला असून त्यान नाइस, ग्रॅनाईट आणि चार्नोकाइट खडक आढळतात. जांभ्या दगड हा सुरुवातीच्या टर्शियरी कालखंडातील ज्वालामुखी उद्रेक संपल्यावर तयार झाला. कर्नाटकात अकरा प्रकारच्या माती आढळतात. यांचे शेतकीशास्त्रानुसार सहा प्रकारांत वर्गीकरण करण्यात आले आहे - लाल माती, जांभी माती , काळी माती, ॲलुव्हियो-कॉलुव्हियल, जंगलमाती आणि किनारी माती.
qas: category: SHORT
question: कोणते राज्य तीन प्रमुख प्रदेशांमध्ये विभागले गेले आहे?
answers: text: कर्नाटकाचे

category: SHORT
question: कर्नाटक तीन प्रमुख प्रदेशांमध्ये कसे विभागले गेले?
answers: text: .किनारपट्टी लगतचा कोकण अथवा करावली.सह्याद्रीने व्यापलेला मलेनाडू, व दख्खनच्या पठाराचा बयलूसीमे

category: SHORT
question: सह्याद्री आणि दख्खनच्या पठाराच्या बैलुशिमाभोवती काय आहे?
answers: text: मलेनाडू,

category: SHORT
question: मल्यानगिरीची सरासरी उंची किती आहे?
answers: text:  १,९२९ मीटर (६,३२९ फूट)

category: LONG
question: कर्नाटकचे विभाजन कसे होऊ शकते?
answers: text: त.किनारपट्टी लगतचा कोकण अथवा करावली.सह्याद्रीने व्यापलेला मलेनाडू, व दख्खनच्या पठाराचा बयलूसीमे.

category: NO
question: कोणाचे चार प्रमुख हंगाम आहेत?

category: SHORT
question: कर्नाटकातील सर्वात उंच शिखर कोणते आहे?
answers: text: मलयनगिरी
context: कल्पना चावला केंद्रात शिकविण्याची पद्धतसुद्धा वेगळी आहे. केंद्रातली मुले जर एखाद्या विमानाची प्रतिकृती तयार करणार असतील तर त्याआधी ही मुले विमानबांधणीशास्त्र, वायुगतीशास्त्र यातील संकल्पना स्लाइड शो किंवा फिल्म्सच्या माध्यमातून समजून घेतात. काही तज्ज्ञ व्यक्तींना या संदर्भात व्याख्यानासाठी आमंत्रित केले जाते. नंतर त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली मुले विमानांच्या प्रतिकृती तयार करतात. थोडक्यात, या उपक्रमामधून केवळ विमानांच्या प्रतिकृती करण्याचे कौशल्य मुले शिकत नाहीत तर त्यामागचे विज्ञानसुद्धा समजून घेतात. जागतिक कीर्तीचे शास्त्रज्ञ डॉ. जयंत नारळीकर, विज्ञान प्रसारक अरविंद गुप्ता, ज्येष्ठ आकाश अभ्यासक हेमंत मोने, विज्ञानलेखक प्रा. मोहन आपटे अशा अनेक नामवंतांशी संवाद साधण्याची संधी कल्पना चावला विज्ञान केंद्राच्या माध्यमातून कराडच्या मुलांना मिळाली आहे.
qas: category: NO
question: "विज्ञान चित्रपट" म्हणून प्रदर्शित होणारा हा पहिला चित्रपट कोठे होता?

category: SHORT
question: मग तज्ज्ञ व्यक्तींच्या मार्गदर्शनाखाली विमानांची प्रतिकृती कोण बनवतात?
answers: text: मुले

category: YES
question: कोणत्या केंद्रात शिकवण्याची पद्धत देखील वेगळी आहे?
answers: text: कल्पना चावला 

category: NO
question: कॅलिफोर्निया विद्यापीठाच्या विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभागाच्या विज्ञान आणि अभियांत्रिकी विभागाने कधी, बर्कलेने विज्ञान क्षेत्रात विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाला प्रोत्साहन देण्यासाठी एक कार्यक्रम सुरू केला?

category: YES
question: विमानबांधणीशास्त्र, वायुगतीशास्त्र या विषयांवर व्याख्याने देण्यासाठी कोणाला आमंत्रित केले जाते?
answers: text: तज्ज्ञ व्यक्तींना
context: कल्पना चावला यांच्या मृत्यूने व्यथित झालेल्या कराडच्या टिळक ’ हायस्कूलमधील संजय पुजारी नावाच्या विज्ञान शिक्षकांनी कल्पना चावलांच्या वडिलांच्या, बनारसीलाल चावला यांच्या परवानगीने कराडमध्ये कल्पना चावला विज्ञान केंद्र सुरू केले आहे. लाला पडणार्‍या प्रश्नांची उत्तरे त्याला प्रत्यक्ष कृतीमधून शोधता आली पाहिजेत, विज्ञानाच्या निकषांवर त्याला विचार करता यायला पाहिजे, प्रयोग करता आले पाहिजेत, अशी अनेक उद्दिष्टे डोळ्यासमोर ठेवून उभे केलेले हे ’कल्पना चावला विज्ञान केंद्र’, संजय पुजारी यांनी १ जुलै २००६ या दिवशी स्थापन केले. कल्पना चावला विज्ञाना केंद्राचे कार्य कसे चालते, हे पाहण्यासाठी कल्पनाचे वडील बनारसीलाल चावला यांनी केंद्राला भेट दिली होती. त्‍यांनी केंद्राचे काम पाहून मोठी देणगीसुद्धा दिली. कल्पना चावला यांच्या भगिनी सुनीतादीदी यांनीही ५० हजार रुपये किमतीची पुस्तके या केंद्रासाठी दिली. भारतात या नावाचे हे एकमेव केंद्र असेल अशी ग्वाही बनारसीलाल यांनी दिली. या विज्ञान केंद्राचे स्वतंत्र ग्रंथालय आहे. ग्रंथालयात निसर्ग, पर्यावरण, विज्ञानाच्या विविध मूलभूत शाखा यांविषयीची अनेक पुस्तके, विश्वकोश, चरित्रे, विज्ञानाशी संबंधित सीडी आणि डीव्हीडी असा मोठा संग्रह मुलांना संदर्भासाठी उपलब्ध करून दिला जातो.
qas: category: SHORT
question: कोणाकडे स्वतंत्र ग्रंथालय आहे?
answers: text:  विज्ञान केंद्राचे 

category: SHORT
question: केंद्राचे नाव काय आहे?
answers: text: कल्पना चावला विज्ञान केंद्र

category: NO
question: कोणत्या केंद्राची कल्पना हाताने आणि प्रात्यक्षिकांद्वारे विज्ञान शिकवणे आहे?

category: SHORT
question: ते कसे कार्य करते हे पाहण्यासाठी केंद्राला कोणी भेट दिली होती?
answers: text: कल्पनाचे वडील बनारसीलाल चावला 

category: NO
question: असे मानले जाते की "विज्ञानाचे ज्ञान" हे कशाचे परिणाम आहे?
context: काझीरंगा उद्यानाला भारतीय कायद्यांद्वारे जैविक सुरक्षेसाठी सर्वात जास्त संरक्षण दिलेले आहे. या उद्यानातील वन्य प्राण्यांच्या संरक्षणासाठी अनेक कायदे करण्यात आले. त्यापैकी आसाम जंगल सुरक्षा कायदा १८९१ व जैवविविधता सुरक्षा कायदा २००२ हे याच उद्यनासाठी अस्तित्वात आले आहेत. :पान १   येथील अधिकाऱ्यांसमोर शिंगांसाठी होणाऱ्या एकशिंगी गेंड्यांच्या हत्त्यांचे मोठे आव्हान आहे. या उद्यानात १९८० पासुन ते २००५ सालापर्यंत सुमारे ५६७ गेंड्यांची शिकार झाली. :पान १०   मात्र गेल्या काही वर्षांत या संख्येत मोठी घट झालेली आढळते. २००७ मध्ये या उद्यानात १७ गेंड्यांची शिकार झाली. विविध अभ्यासांनुसार अल कायदाशी संलग्न असणाऱ्या बांग्लादेशातील दहशतवादी गटांना मिळणारे पैसे व गेंड्यांच्या शिकारी यांचा परस्पर संबंध आढळून आलेला आहे. काझीरंगा उद्यानात तयार करण्यात आलेली शिकारी-विरोधी ठाणी, गस्तीमध्ये वाढ तसेच जंगलाच्या आजूबाजूला हत्यारे बाळगण्यावर घालण्यात आलेली बंदी यांच्यामुळे शिकारींची संख्या लक्षणीयरीत्या घटलेली आहे. वारंवार येणारे पूर व होणारा जास्त पाऊस यामुळे बऱ्याच वन्य जीवांचे अस्तित्व धोक्यात येते. तसेच वन्य प्राण्यांच्या सुरक्षिततेकरिता केल्या जाणाऱ्या उपायांमध्येही यामुळे अडथळे निर्माण होतात. पाण्यापासून वाचण्यासाठी वन्य प्राणी उद्यानाच्या बाहेर असणाऱ्या उंच जागांचा आश्रय घेतात. तिथे ते चोरट्या शिकारींमुळे, वाहनांखाली सापडून किंवा स्थानिक लोकांकडून मारले जातात. अशा प्रकारे वन्य प्राण्यांना मृत्यूपासून वाचण्यासाठी काझीरंगातील अधिकाऱ्यांनी अनेक वेगवेगळे उपाय योजले आहेत. यांमध्ये गस्त वाढविणे, तसेच कृत्रिम आश्रयाच्या उंच जागा तयार करणे, इत्यादींचा समावेश होतो.
qas: category: SHORT
question: अनेक वन्यजीवांच्या प्रजातींना कसला धोका आहे?
answers: text: वारंवार येणारे पूर व होणारा जास्त पाऊस

category: SHORT
question: भारतीय कायद्यांद्वारे कोणत्या उद्यानाला जैविक सुरक्षेसाठी सर्वोच्च पातळीचे संरक्षण देण्यात आले आहे?
answers: text: काझीरंगा 

category: SHORT
question: या जंगलाला कशापासून वाचवायचं आहे ?
answers: text: पाण्यापासून वाचण्यासाठी

category: SHORT
question: १९८० ते २००५ पर्यंत उद्यानात किती गेंडे होते?
answers: text:  ५६७ गें

category: SHORT
question: कशाचे संरक्षण करण्यासाठी अनेक कायदे केले गेले?
answers: text: जैविक सुरक्षेसाठी 

category: NO
question: कोणत्या महामार्ग वर  वन्य प्राणी सुरक्षितपणे  पार करू शकतात.?

category: SHORT
question: यामुळे कोणाच्या सुरक्षेवरही परिणाम होत आहे?
answers: text: वन्य प्राण्यांच्या सुरक्षिततेकरिता केल्या जाणाऱ्या उपायांमध्येही
context: काझीरंगा नावाच्या व्युत्पत्तीबद्दल अनेक आख्यायिका आहेत. एका आख्यायिकेप्रमाणे, रंगा नावाची एक मुलगी, जवळच्या कार्बी ॲंगलॉंग जिल्ह्यातील काझी नावाच्या मुलाच्या प्रेमात पडली. पण त्यांच्या घरच्यांना हा विवाह मान्य नव्हता. म्हणून ते दोघे कायमसाठी जंगलात पळून गेले. त्यांच्या नावांवरूनच या भागाला काझीरंगा असे नाव पडले. दुसऱ्या आख्यायिकेप्रमाणे १६ व्या शतकातील वैष्णव संत श्रीमंत शंकरदेव यांनी एका निपुत्रिक दांपत्यावर (काझी व रंगा) कृपा केली व त्यांना त्या भागात एक मोठे तळे तयार करण्यास सांगितले. काझीरंगा नावाचे उल्लेख इतिहासात अनेक ठिकाणी आढळतात. १७ व्या शतकातील ॲहम राजा प्रतापसिंह जेव्हा या भागातून जात होता, तेव्हा त्याने खाल्लेले मासे हे काझीरंगातून आणल्याचे त्याला सांगण्यात आले होते. तरीही, काही स्थानिक लोकांच्या मते काझीरंगा हे नाव कार्बी भाषेतील काझीर-ए-रंग या शब्दातून तयार झाले. याचा अर्थ 'काझीरांचे गाव' असा आहे. कार्बी लोकांमध्ये 'काझीर' हे मुलीचे नाव मोठ्या प्रमाणात वापरले जाते, व असे म्हणतात की पूर्वी "काझीर" नावाच्या एका स्त्रीने या भागावर राज्य केले. या भागात सापडणाऱ्या काही अवशेषांमुळे या तर्काला पुष्टी मिळते.
qas: category: SHORT
question: काझी आणि रंगा कुठे पळून गेले?
answers: text: ॲहम राजा प्रतापसिंह

category: NO
question: लाल कसे वापरले जाऊ शकते?

category: SHORT
question: कोणत्या शतकात, जेव्हा राजा प्रताप सिंह परिसरातून जात होते?
answers: text: १७ व्या शतकातील

category: SHORT
question: ते कुठे पळून गेले?
answers: text: जंगलात

category: SHORT
question: कोणाबद्दल नावाच्या उत्पत्तीबद्दल अनेक कथा आहेत?
answers: text: काझीरंगा 

category: SHORT
question: कार्बी भाषेत काजी म्हणजे काय?
answers: text: काझीरांचे गाव'
context: कान्हामध्ये २००६ च्या नोंदीनुसार १३१ वाघ होते. तसेच येथील बिबट्यांची संख्याही चांगली आहे. अस्वले व रानकुत्री येथे नेहेमी दिसून येतात. कान्हामध्ये भारतात दुर्मिळ असलेला लांडगादेखील आढळून येतो. कान्हाच्या व्याघ्रप्रकल्पाच्या यशाचे मुख्य रहस्य येथील वाघाच्या भक्ष्याच्या संख्येत आहे. चितळे येथे मेंढरांसारखी दिसून येतात, त्यांची संख्या वीस हजारापेक्षा जास्त असण्याची शक्यता आहे. त्या खालोखाल हरणांमध्ये सांबरांची संख्या आढळून येते. वाघाच्या इतर भक्ष्यामध्ये रानडुकरे व गवे ५००० पेक्षाही जास्त आहेत. एकेकाळी नामशेष होण्यात आलेला बाराशिंगा हरीण  आता १००० पेक्षाही जास्त संख्येने आढळून येतो. जगामध्ये केवळ कान्हामध्ये बाराशिंगाची ही उपजात दिसून येते. उद्यानात वानरांची संख्याही भरपूर आहे. वानरांचे मुख्य शत्रू भारतीय रानकुत्री ज्यांना मराठीत ढोल अथवा कोळसून असे म्हणतात ते येथे आढळून येतात. रानकुत्र्यांची सर्वाधिक संख्या याच उद्यानात आहे. भारतात इतर ठिकाणी याची गणना अतिशय दुर्मिळ म्हणून होते. भारतातील इतर वन्यप्राण्यांचे कान्हा हे घर आहे. इतर वन्यप्राण्यांमध्ये कोल्हे, खोकड, माकडे ,पाणमांजरी, उदमांजर, मुंगुस, तरस, रानमांजर, रानससे, खवलेमांजर,साळिंदर, नीलगाय,काळवीट असे अनेक प्रकारचे वन्यप्राणी येथे आढळून येतात. कान्हा जंगलाला वर नमूद केलेल्या गोष्टींमुळेच १ जून १९५५ रोजी राष्ट्रीय उद्यानाचा दर्जा मिळाला. तेव्हा केवळ २५२ चौ. किमी. क्षेत्र राष्ट्रीय उद्यान म्हणून घोषित केले गेले. भारतातील सर्वाधिक यशस्वी व्याघ्रप्रकल्प म्हणून या उद्यानाची ख्याती आहे. सुप्रसिद्ध "नोबेल पारितोषिक" विजेते लेखक रुडयार्डड किपलिंग यांची प्रसिद्ध 'जंगल बुक' ही साहित्य कृती याच उद्यानावरून सुचली. याचे क्षेत्रफळ वाढवत-वाढवत आज हे जंगल सुमारे २००० चौ. किमी. क्षेत्रावर वसलेले आहे. कान्हातील या पानझडी प्रकारच्या जंगलात साल वृक्ष मोठ्या प्रमाणावर आहेत.
qas: category: SHORT
question: इथे कोण दिसतात?
answers: text: स्वले व रानकुत्री

category: SHORT
question: कोणत्या प्रकल्पाच्या यशाचे मुख्य रहस्य वाघ शिकारीच्या संख्येत आहे?
answers: text: कान्हाच्या व्याघ्रप्रकल्पाच्या

category: NO
question: इथे कशाचे संख्याही लक्षणीय आहे?

category: NO
question: कोण मेंढरांसारखे दिसतात आणि त्यांची संख्या 20,000 पेक्षा जास्त असण्याची शक्यता आहे?

category: SHORT
question: कान्हामध्ये कोण दिसतात?
answers: text: १३१

category: SHORT
question:  कान्हा कशासाठी  प्रसिद्ध आहे?
answers: text: भारतातील सर्वाधिक यशस्वी व्याघ्रप्रकल्प

category: NO
question: जंगलात किती गेंडे आहेत?
context: कार्यालय सोडल्यानंतर कलाम इंडियन इंस्टीट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट शिलांग, इंडियन इंस्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट अहमदाबाद आणि इंडियन इंस्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट इंदौर येथे व्हिजिटिंग प्राध्यापक झाले. इंडियन इंस्टिट्यूट ऑफ सायन्स, बॅंगलोरचे मानद सहकारी; [78] भारतीय विज्ञान व तंत्रज्ञान संस्थान, चांसलर तिरुवनंतपुरम; अण्णा विद्यापीठात एरोस्पेस अभियांत्रिकीचे प्राध्यापक; आणि संपूर्ण भारतातील इतर शैक्षणिक आणि संशोधन संस्थांमध्ये संलग्न. त्यांनी इंटरनॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजी, हैदराबाद येथे माहिती तंत्रज्ञान आणि बनारस  हिंदू युनिव्हर्सिटी आणि अण्णा विद्यापीठात तंत्रज्ञान शिकवले. [7 9]मे  २०१२मध्ये कलाम यांनी 'भ्रष्टाचाराचा पराजय करण्यासाठी मी काय करू शकतो' याबद्दल भारताच्या तरुणांसाठी एक कार्यक्रम सुरू केला. [80] [81]कुडानकुलम परमाणु ऊर्जा प्रकल्पावरील कलाम यांच्या भूमिकेवर २०११मध्ये नागरी गटांनी टीका केली होती; स्थानिक लोकांशी बोलून त्यांनी परमाणु ऊर्जा प्रकल्प स्थापन करण्याचे समर्थन केले.
qas: category: NO
question: कलाम यांना फक्त अणुशास्त्रज्ञ म्हणून कोणी पाहिले होते?

category: NO
question: लोकांनी कलाम यांना कसे पाहिले?

category: SHORT
question: हिंदू विद्यापीठ कोठे आहे?
answers: text: बनारस

category: NO
question: कलाम यांनी इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट शिलाँगमध्ये अभ्यागत प्राध्यापक म्हणून कधी काम केले?

category: SHORT
question: इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट शिलाँग मध्ये अभ्यागत प्राध्यापक म्हणून कोणी काम केले?
answers: text: कलाम
context: किमी (४५९ चौ. मैल) आहे. चेन्नई मेट्रोपॉलिटन डेव्हलपमेंट अथॉरिटीने (सीएमडीए) दुसरा मास्टर प्लॅन तयार केला आहे ज्याचा उद्देश शहराभोवती उपग्रह टाउनशिप विकसित करणे आहे. दक्षिणेस महाबलीपुरम, नैऋत्येकडे चेंगलपट्टू आणि मराईमलाई नगर आणि पश्चिमेस कांचीपुरम शहर, श्रीपेरमपुदूर, तिरुवल्लूर आणि अरक्कनम यांचा उपग्रह शहरांचा समावेश आहे. ग्रेटर चेन्नई पोलिस विभाग, तामिळनाडू पोलिसांचा विभाग, ही शहरातील कायद्याची अंमलबजावणी करणारी संस्था आहे. शहर पोलिस दलाचे नेतृत्व पोलिस आयुक्तालय असते आणि प्रशासकीय नियंत्रण तामिळनाडूच्या गृह मंत्रालयावर असते. विभागात एकूण १२१ पोलिस ठाण्यांसह sub 36 उपविभाग आहेत. शहरातील रहदारी चेन्नई शहर ट्रॅफिक पोलिस (सीसीटीपी) द्वारे व्यवस्थापित केली जाते. मेट्रोपॉलिटन उपनगरे चेन्नई मेट्रोपॉलिटन पोलिसांद्वारे सजविल्या जातात आणि बाहेरील जिल्हा भागात कांचीपुरम आणि तिरुवल्लूर पोलिस विभाग कार्यरत असतात. चेन्नई महानगरपालिका आणि उपनगराच्या नगरपालिका नागरी सेवा पुरवतात. बहुतेक झोनमधील कचरा नील मेटल फॅनालिका पर्यावरण व्यवस्थापन ही एक खासगी कंपनी आणि इतर विभागातील चेन्नई कॉर्पोरेशनकडून हाताळला जातो. पाणीपुरवठा आणि सांडपाणी प्रक्रिया चेन्नई महानगर पाणीपुरवठा व सांडपाणी मंडळाद्वारे हाताळली जाते, ज्याला लोकप्रियपणे सीएमडब्ल्यूएसएसबी म्हटले जाते. तामिळनाडू विद्युत मंडळामार्फत वीज वितरण केले जाते. शहरामध्ये पाईप गॅस नेटवर्क नाही आणि राज्य मालकीच्या आणि खासगी पेट्रोलियम कंपन्यांद्वारे गॅस सिलिंडरमध्ये पुरविला जातो.
qas: category: SHORT
question: महाबलीपुरमची उपग्रह शहरे कोठे आहे ?
answers: text: दक्षिणेस

category: NO
question: कोणते इंटरनेट सेवा सर्व चार लँडलाईन सेवा प्रदाते आणि बहुतेक मोबाईल नेटवर्क सेवा प्रदात्यांद्वारे प्रदान केली जातात?

category: NO
question: शहरातील दूरध्वनी सेवा किती मोबाईल फोन सेवा कंपन्यांकडून पुरविल्या जातात?

category: SHORT
question: ग्रेटर चेन्नई पोलिस विभागात किती उपविभाग आहेत?
answers: text: 36 

category: SHORT
question: ग्रेटर चेन्नई पोलिस विभागात एकूण किती पोलिस ठाणे आहेत?
answers: text: १२१