emonfpc32/IndicQA huggingface dataset:
context: केएमसी शहराला हुगली नदीचे पाणी पुरवठा करते. उत्तर २४ परगणा जवळील पाल्ता वॉटर पंपिंग स्टेशनवर पाण्याचे उपचार केले जातात. शहराचे दैनंदिन अवशेष शहराच्या पूर्वेकडील भागात सुमारे २५०० टन धापा टाकला जातो. या डम्पिंग साइटवर शेतीची जाहिरात केली जाते, जेणेकरून त्याचे पुनर्चक्रण करता येईल आणि शहरातील सांडपाणी नैसर्गिकरित्या पुनर्नवीनीकरण केले जाऊ शकेल. [२] शहरातील काही भागात गटारांद्वारे सांडपाणी नसल्याने असुरक्षित सांडपाणी निचरा होण्यास प्रोत्साहन मिळते. शहर परिसरातील कलकत्ता इलेक्ट्रिक सप्लाई कॉर्पोरेशन (सीईएससी) आणि उपनगरी भागात पश्चिम बंगाल राज्य विद्युत मंडळाकडून शहर वीजपुरवठा च्या मध्ये आहे. १९९० च्या मध्यापर्यंत अत्यधिक व्यत्यय आणि वीजपुरवठ्यात कपात होण्याची समस्या उद्भवली; जी आता त्याच्या स्थितीत बर्‍याच सुधारली आहे आणि आता ही कपात फारच क्वचित झाली आहे. शहरातील २० अग्निशमन केंद्रे पश्चिम बंगालच्या अग्निशमन सेवेच्या अंतर्गत वार्षिक सरासरी ७५०० आगींचे  प्रमाण कमी करतात. सरकारी बीएसएनएल आणि व्होडाफोन, एअरटेल, रिलायन्स कम्युनिकेशन्स, टाटा इंडिकॉम इत्यादी खासगी उद्योग कोलकातामध्ये टेलिफोन व मोबाइल सेवा पुरवतात.
qas: category: LONG
question: शहरात कोणत्या सेल्युलर सेवा उपलब्ध आहेत?
answers: text: सरकारी बीएसएनएल आणि व्होडाफोन, एअरटेल, रिलायन्स कम्युनिकेशन्स, टाटा इंडिकॉम 

category: SHORT
question: हुगळी नदीतून शहराला पाणी कोण पुरवते?
answers: text: केएमसी

category: SHORT
question: शहराच्या पूर्व बाजूस, दररोज किती टन कचरा टाकला जातो?
answers: text: २५०० टन

category: SHORT
question: उत्तर २४ परगना जवळील कोणत्या पंपिंग स्टेशनवर पाण्याचा उपचार केला जातो?
answers: text: पाल्ता वॉटर पंपिंग

category: SHORT
question: या व्यतिरिक्त ही सेवा कोण पुरवते?
answers: text: खासगी उद्योग
context: केवळ भारतीयच नव्हे तर इतरही देशांचे उपग्रह अवकाशात पाठवून परकीय चलन मिळवण्यात आणि अवकाश स्पर्धेत भारताला आघाडीत आणण्यात याचा महत्त्वाचा वाटा आहे. या प्रक्षेपकाची उंची ४४ मीटर तर, वजन २३० टन आहे. २००८ मध्ये "इस्रो'ने याचा वापर करून एकाचवेळेस दहा उपग्रह प्रक्षेपित करून विश्‍वविक्रमाची नोंद केली होती. हे वाहन संपूर्ण स्वदेशी बनावटीचे असून इस्रोने बनवले आहे. पी. एस. एल. व्ही. हे भूस्थिर कक्षेत उपग्रह नेऊ शकते. आतापर्यंत १९ भारतीय तर २२ विदेशी असे ४१ उपग्रह इस्रोने अवकाशात यशस्वीरीत्या पाठवले आहेत. पी. एस. एल. व्ही. च्या एका उड्डाणाचा खर्च साधारण १.७ कोटी अमेरिकन डॉलर इतका असतो. पीएसएलव्ही प्रक्षेपणांचा दशकांनुसार तपशिल:स्थिती: क्रियाशीलभूस्थिर उपग्रह प्रक्षेपण यान  ही भारताने त्याच्या इन्सॅट उपग्रहाच्या प्रक्षेपणासाठी विकसित केलेली व त्यास भूस्थिर करण्याची एक  प्रणाली आहे. त्याद्वारे विदेशी अग्नीबाणावर भारताला विसंबून राहता येण्याची गरज नाही. सध्या ते इस्रोचे सर्वात मोठे उपग्रह प्रक्षेपण यान आहे. त्याद्वारे सुमारे ५ टनाचा उपग्रह पृथ्वीच्या निम्न-कक्षेत स्थापित करण्याची त्याची क्षमता आहे. स्थिती: विकसनशीलभूस्थिर उपग्रह प्रक्षेपण यान-३ हे विकसनशील असलेले भारताचे एक प्रक्षेपक यान आहे.
qas: category: SHORT
question: वाहन कोणाद्वारे पूर्णपणे स्वदेशी डिझाइन केलेले आणि बांधले गेले आहे?
answers: text: इस्रोने

category: SHORT
question: जड उपग्रह कुठे नेणे हे मिशन आहे?
answers: text: पृथ्वीच्या निम्न-कक्षेत

category: NO
question: मिशन काय आहे?

category: SHORT
question: रॉकेट किती मीटर उंच आहे?
answers: text: ४४ मीटर 

category: SHORT
question: भारताचे विकासात्मक प्रक्षेपण वाहन काय आहे?
answers: text: स्थिती: विकसनशीलभूस्थिर उपग्रह प्रक्षेपण यान-३
context: कोलकाता मध्ये मोठ्या प्रमाणात रहदारी कोलकाता उपनगरीय रेल्वे, कोलकाता मेट्रो, ट्राम आणि बसद्वारे उपलब्ध आहे. ब्रॉड उपनगरी नेटवर्क दुर्गम उपनगरी भागात विस्तारित आहे. कोलकाता मेट्रो, भारतीय रेल्वेने चालवलेली, ही भारतातील सर्वात प्राचीन भूमिगत रहदारीची व्यवस्था आहे. हे हुगली नदीच्या समांतर शहराच्या उत्तरेकडून दक्षिणेस १६.४५ कि. मी. लांबीच्या अंतरावर धावते. मध्ये भेटते बसेस प्रामुख्याने येथील बहुतेक लोक रहदारीसाठी वापरतात. येथे सरकारी आणि खासगी ऑपरेटर बस चालवितात. कोलकाता हे एकमेव शहर आहे जिथे ट्राम सेवा उपलब्ध आहे. ट्राम सेवा कलकत्ता ट्रॅमवेज कंपनी चालविते. ट्राम कमी वेगाने रहदारी असणारी रहदारी आहे आणि शहरातील काही भागात मर्यादित आहे. पावसाळ्यात जोरदार पावसामुळे काहीवेळा सार्वजनिक वाहतुकीत अडथळा निर्माण होतो. भाड्याने मिळणार्‍या यांत्रिक रहदारीमध्ये पिवळ्या मीटर-टॅक्सी आणि ऑटो-रिक्षांचा समावेश आहे. कोलकाता मध्ये जवळजवळ सर्वच पिवळ्या टॅक्सी राजदूता आहेत. कोलकाता सोडून इतर शहरांमध्ये बहुतेक टाटा इंडिका किंवा फियाट टॅक्सी म्हणून चालतात. शहरातील काही भागात लोकल कमी अंतरासाठी सायकल रिक्षा आणि हाताने चालविलेल्या रिक्षा सुरू आहेत. इतर शहरांपेक्षा येथे खासगी वाहने खूपच कमी आहेत. हे सार्वजनिक रहदारीच्या मोठ्या प्रमाणामुळे आहे.
qas: category: NO
question: वाहनांची संख्या किती वाढली?

category: SHORT
question: कोलकाता हे एकमेव शहर आहे जिथे कोणती  सेवा उपलब्ध आहे?
answers: text: ट्राम सेवा

category: SHORT
question: कोलकाता मेट्रो ही एक जलद संक्रमण प्रणाली असून  ती कोणा द्वारे चालविली जाते?
answers: text: भारतीय रेल्वेने

category: SHORT
question:  उत्तर ते दक्षिणेकडे हुगळी  नदीच्या किती अंतरावर समांतर चालते?
answers: text:  १६.४५ कि. मी. लांबीच्या

category: NO
question: वाहनांची संख्या कधी वाढली?
context: कोलकातावासीयांना कालकतीया म्हणतात. २००१ च्या जनगणनेनुसार कोलकाता शहराची एकूण लोकसंख्या ४५८०५४४ आहे, तर इथले सर्व शहरी भाग १३२१६५४६ आहेत. २००९ च्या प्रकल्पांच्या सध्याच्या अंदाजानुसार, शहरातील लोकसंख्या ५०८०५१९ आहे. येथे लिंग प्रमाण प्रमाण १००० पुरुषांपैकी ९२८ महिला आहे. जे राष्ट्रीय सरासरीपेक्षा कमी आहे. यामागचे कारण ग्रामीण भागातून पुरुष कामासाठी येत आहेत. शहराचे साक्षरतेचे प्रमाण ८१% आहे [43 43] जे राष्ट्रीय सरासरीपेक्षा १% पेक्षा जास्त आहे. कोलकाता महानगरपालिकेत ४.१% असा डिसऑर्डर नोंदविला गेला आहे, जो भारतातील दहा लाखाहून अधिक लोकसंख्या असलेल्या शहरांमध्ये सर्वात कमी आहे. बंगाली लोकसंख्या कोलकाताच्या बहुसंख्य लोकसंख्येमध्ये (५५%) असून त्याखेरीज मारवाडी आणि बिहारी लोकसंख्या येथे (अल्पसंख्याकांमध्ये २०%) आहे. कोलकातामधील अल्पसंख्याकांमध्ये चिनी, तामिळ, नेपाळी, उडिया, तेलगू आहेत. , आसामी, गुजराती, ॲंग्लो-इंडियन, उडिया आणि भोजपुरी समुदाय. जनगणनेनुसार कोलकाता मधील ८०% लोक हिंदू आहेत. उर्वरित १८% मुस्लिम, १% ख्रिश्चन आणि १% जैन आहेत. इतर अल्पसंख्यांक समुदायांमध्ये शीख बौद्ध, ज्यू आणि झोरास्टेरियन समुदायांचा समावेश आहे. [] शहरातील लोकसंख्येच्या एक तृतीयांश म्हणजे २०११ च्या नोंदणीकृत भागात आणि वसाहतींमध्ये आणि १५०० अनधिकृत क्षेत्रे आणि झोपडपट्ट्यांमध्ये १.५ दशलक्ष लोक राहतात.
qas: category: SHORT
question: २००९ पर्यंत शहराची लोकसंख्या किती असल्याचा अंदाज आहे?

answers: text: ५०८०५१९

category: SHORT
question: यात प्रति १००० पुरुषांमागे किती महिलांचे लिंग गुणोत्तर आहे?
answers: text: ९२८

category: SHORT
question: कोणते रहिवासी कलकत्ता म्हणून ओळखले जातात?

answers: text: कोलकातावासीयांना

category: NO
question: १०,००० वेश्यांचा समावेश असलेला आशियातील सर्वात मोठा रेड-लाइट जिल्हा कोणता आहे?

category: NO
question: कोलकाता जिल्हा पोलिसांनी २००७ मध्ये IPC अंतर्गत किती गुन्हे दाखल केले?
context: कोलकात्त्यातील ज्येष्ठ स्वातंत्र्यसैनिक,  देशबंधू चित्तरंजन दास ह्यांच्या कार्याने प्रभावित झालेल्या सुभाषची, दासबाबूंबरोबर काम करण्याची इच्छा होती. इंग्लंडहून त्यांनी दासबाबूंना पत्र लिहून, त्यांच्याबरोबर काम करण्याची इच्छा व्यक्त केली होती. रविंद्रनाथ ठाकूर ह्यांच्या सल्ल्यानुसार भारतात परतल्यानंतर ते सर्वप्रथम मुंबईला जाऊन महात्मा गांधींना भेटले. मुंबईत गांधींजी मणिभवन नामक वास्तु मध्ये वास्तव्य करत. तेथे जुलै २०, १९२१ रोजी महात्मा गांधी आणि सुभाषचंद्र बोस सर्वप्रथम एकमेकांना भेटले. गांधींजीनी देखिल कोलकत्याला जाऊन दासबाबूंबरोबर काम करण्याचा सल्ला दिला. मग सुभाषबाबू कोलकात्त्याला आले व दासबाबूंना भेटले. दासबाबूंना त्यांना पाहून फार आनंद झाला. त्याकाळी, गांधींजीनी इंग्रज सरकारच्या विरोधात असहकार आंदोलन चालवले होते. दासबाबू बंगालमध्ये ह्या आंदोलनाचे नेतृत्व करत होते. त्यांच्याबरोबर सुभाषबाबू ह्या आंदोलनात सहभागी झाले. १९२२ साली दासबाबूंनी काँग्रेस अंतर्गत स्वराज पक्षाची स्थापना केली. विधानसभेच्या आतून इंग्रज सरकारला विरोध करण्यासाठी, कोलकाता महापालिकेची निवडणूक, स्वराज पक्षाने लढवून, जिंकली. स्वतः दासबाबू कोलकात्त्याचे महापौर झाले. त्यांनी सुभाषबाबूंना महापालिकेचे प्रमुख कार्यकारी अधिकारी बनवले. सुभाषबाबूंनी आपल्या कार्यकाळात महापालिकेची काम करण्याची पद्धतच बदलून टाकली. कोलकात्त्यातील रस्त्यांची इंग्रज नावे बदलून, त्यांना भारतीय नावे दिली गेली. स्वातंत्र्यलढ्यात प्राणार्पण केलेल्या क्रांतिकारकांच्या कुटुंबीयांना महापालिकेत नोकरी मिळू लागली. लवकरच, सुभाषबाबू देशातील एक अग्रेसर युवा नेता म्हणून ओळखले जाऊ लागले.
qas: category: SHORT
question: त्यांनी दास बाबूंना त्यांच्यासोबत काम करण्याची इच्छा व्यक्त करण्यासाठी कोठून लिहिले?
answers: text: इंग्लंडहून

category: NO
question: तो कुठे राहतो?

category: SHORT
question: तेथे, कोणत्या तारखेला महात्मा गांधी आणि सुभाषचंद्र बोस यांची पहिली भेट झाली?
answers: text: जुलै २०, १९२१ 

category: NO
question: कोणत्या साली सायमन कमिशन भारतात आले?

category: SHORT
question: कोणाच्या सल्ल्याने ते मुंबईला गेले आणि महात्मा गांधींना पहिल्यांदा भेटले?
answers: text: रविंद्रनाथ ठाकूर 

category: SHORT
question: कोलकाताचे ज्येष्ठ स्वातंत्र्यसेनानी, देशबंधू चित्तरंजन दास यांच्या कार्यामुळे प्रभावित, सुभाष कोणासोबत काम करू इच्छित होते?
answers: text: दासबाबूंबरोबर

category: SHORT
question: सुभाष बाबूंनी कॉंग्रेसमध्ये कुणासोबत स्वातंत्र्य लीगची स्थापना केली?
answers: text:  दासबाबूंनी
context: कोलकात्याच्या जोराशंका ठा़कूर बाडी येथे रवींद्रनाथ टागोर (टोपणनाव रवि) यांचा जन्म झाला. वडील देवेन्द्रनाथ टागोर (१८१७-१९०५) व आई शारदा देवी (१८३० - १८७५) यांच्या १४ अपत्यांमध्ये रवींद्रनाथ हे १३वे होत. ε[›] ११व्या वर्षी मुंज झाल्यावर रवींद्रनाथांनी वडिलांसोबत १४ फेब्रुवारी १८७३ रोजी भारतभ्रमणार्थ कलकत्ता सोडले. या भ्रमंतीत त्यांनी विविध ठिकाणे पाहिली. वडिलांची शांतिनिकेतन येथील मालमत्ता (येथे आता आजचे विश्वभारती विद्यापीठ आहे),  अमृतसर व हिमालयातील थंड हवेचे ठिकाण डलहौसी इत्यादी. येथे रवींद्रनाथांनी विविध व्यक्तींची आत्मचरित्रे वाचली, इतिहास, खगोलशास्त्र, विज्ञान , कालिदासाचे काव्य व संस्कृत आदींचे अध्ययन केले. १८७७ साली प्रकाशित झालेल्या रचनांमुळे रवींद्रनाथ प्रथम लोकांसमोर आले. यात  मैथिली कवीच्या विद्यापतीप्रवर्तित शैलीत रचलेल्या काही दीर्घ कविता होत्या. विनोदाने रवींद्रनाथांनी प्रथम ह्या भानुसिंह नामक वैष्णव कवीने १७व्या शतकात रचलेल्या व नंतर गहाळ झालेल्या रचना आहेत, असा आविर्भाव केला व नंतर त्यांचे कवित्व मान्य केले. याच काळात त्यांनी संध्या-संगीत(१८८२), बंगाली भाषेतील पहिली लघुकथा "भिकारिणी" व सुप्रसिद्ध कविता "निर्झरेर स्वप्नभंग" आदी रचना लिहिल्या. बॅरिस्टर होण्यासाठी त्यांनी लंडनच्या युनिव्हर्सिटी कॉलेज येथे प्रवेश घेतला परंतु १८८० मध्ये कोणत्याही पदवीशिवाय ते बंगालला परतले. ९-नोव्हेंबर-१८८३ रोजी त्यांनी मृणालिनी-देवी(जन्मनाव भावतारिणी १८७३-१९००) यांच्याशी विवाह केला. या विवाहापासून त्यांना पाच अपत्ये (पैकी दोघांचा बालमृत्यू) झाली. १८९० साली रवींद्रनाथांनी सध्याच्या बांग्लादेशातील सियाल्दा येथील टागोर घराण्याची मालमत्ता सांभाळण्यास सुरुवात केली. त्यांची पत्‍नी व मुले १८९८ साली येथे त्यांच्या सोबत आली. या काळात ते जमीनदार बाबू या नावाने ओळखले जात होते. हा काळ रवींद्रनाथांचा "साधना काळ" म्हणून ओळखला जातो. त्यांनी नंतर गल्पगुच्छ (मराठी अर्थ: कथा-गुच्छ) नावाचा ८४ कथा असलेले तीन खंडी पुस्तक प्रकाशित केले. आवेग व विरोधाभासयुक्त असे ग्रामीण बंगालचे सुरेख चित्र यात रवींद्रनाथांनी रेखाटले आहे. १९०१ साली रवीन्द्रनाथ सियाल्दा सोडून शांतिनिकेतन येथे राहण्यास आले. एका आश्रमाची स्थापना करणे हा त्यांचा उद्देश होता . या आश्रमात त्यांनी एका प्रार्थना-गृहाची, प्रयोग-शील शाळेची, बागबगिचा व ग्रंथालयाची स्थापना केली. रवीन्द्रनाथांच्या पत्‍नीचा व दोन मुलांचा मृत्यू येथेच झाला. वडिलांचे देहावसान १९-जाने-१९०५ ला घडले व वारसदार म्हणून रवींद्रनाथांन नियमित मासिक उत्त्पन्न मिळू लागले.
qas: category: NO
question: रवींद्रनाथ टागोरला कोणाकडून आर्थिक मदत मिळाली?

category: SHORT
question: रवींद्रनाथ टागोर यांची आई कोण होती?
answers: text: शारदा देवी 

category: SHORT
question: रवींद्रनाथ टागोर यांचा जन्म कोठे झाला?
answers: text: कोलकात्याच्या जोराशंका ठा़कूर बाडी

category: SHORT
question: कोलकाताच्या जोरासांकोमध्ये कोणाचा जन्म झाला?
answers: text: रवींद्रनाथ टागोर (टोपणनाव रवि)

category: NO
question: त्यांच्या कामांनी कोणते वाचकांचे खूप लक्ष वेधून घेतले?.

category: SHORT
question: रवींद्रनाथांनी आपल्या वडिलांसोबत भारत भेटीसाठी कलकत्ता कधी सोडले?
answers: text: देवेन्द्रनाथ टागोर

category: SHORT
question: रवींद्रनाथ आपल्या वडिलांसोबत भारत भेटीसाठी कलकत्ता कधी सोडले?
answers: text: १४ फेब्रुवारी १८७३ रोजी
context: क्रिकेट आणि फूटबॉल हे शहरातील लोकप्रिय खेळ आहेत. लाल बहादूर शास्त्री मैदान व उप्पलचे राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय मैदान या दोन मैदानांवर क्रिकेटचे आंतरराष्ट्रीय सामने होतात. उप्पलचे मैदान हे हैदराबाद क्रिकेट असोसिएशनचे घरचे मैदान आहे. स्वर्णधारा प्रदेश क्रीडा संकुल हे मैदानी हॉकीचे केंद्र आहे तर गचीबावलीचे जी. एम. सी. बालयोगी मैदान अ‍ॅथलेटिक्स आणि पादकंदुकाचे केंद्र आहे. रणजी करंडक या देशातील प्रथमश्रेणी क्रिकेटस्पर्धेत हैदराबाद क्रिकेट संघ भाग घेतो. इंडिअन प्रिमिअर लीगमधील २०१२पर्यत डेक्कन चार्जर्स या संघाचे मुख्यालय हैदराबाद शहरात होते , यानंतर हा संघ आयपीएलमधून बाद कराण्यात आला . डेक्कन चार्जर्स बाद झाल्यानंतर २०१३मध्ये हैदराबादचाच नवीन संघ आयपीएल मध्ये समाविष्ट करण्यात आला तो म्हणजे सनरायझर्स हैदराबाद. हा संघ आयपीएलमध्ये हैदराबाद शहराचे प्रतीनिधित्व करतो . सिकंदराबाद क्लब, निजाम क्लब, हैदराबाद रेस क्लब, आंध्र प्रदेश मोटर स्पोर्ट्‌स क्लब, हैदराबाद गोल्फ क्लब हे शहरातील प्रसिद्ध क्लब आहेत. जयसिंहा, मोहम्मद अझहरुद्दीन, व्ही. व्ही. एस. लक्ष्मण, वेंकटपती राजू, शिवलाल यादव, अर्शद अयूब, नोएल डेव्हिड.
qas: category: SHORT
question: मैदान कोणाचे होम ग्राउंड आहे?
answers: text: उप्पलचे

category: NO
question: टेनिस खेळाडूचे नाव काय आहे?

category: SHORT
question: शहरातील सर्वात लोकप्रिय खेळ कोणते आहेत?
answers: text: क्रिकेट आणि फूटबॉल 

category: NO
question: हॉकी खेळाडू कोण आहेत?

category: SHORT
question: हैदराबाद क्रिकेट संघ सध्या कोणत्या ट्रॉफीमध्ये खेळत आहे?
answers: text: .रणजी करंडक
context: गंगा आणि तिथल्या सर्व उपनद्या, विशेषत: यमुना प्राचीन काळापासून सिंचनासाठी वापरल्या जात आहेत. इ. स. पू. चौथ्या शतकात गॅझेटिक मैदानामध्ये धरणे व कालवे सामान्य होते. गंगा-ब्रह्मपुत्र-मेघना खोiऱ्यात २,००,००० ते २,५०,००० मेगावाॅटच्या प्रमाणात प्रचंड जलविद्युत क्षमता आहे, त्यातील निम्म्या जागेवर सहजतेने नुकसान होऊ शकते. १९९९ पर्यंत, गंगेच्या जलविद्युत क्षमतेच्या १२% आणि ब्रह्मपुत्रांच्या अतुलनीय संभाव्यतेच्या केवळ 1% जलद गतीने काम केले. हरिद्वार (१९६०) मधील गंगेच्या कालव्याचे मुख्य काम सॅम्युएल बॉर्न यांनी केले. इ. स. पूर्व तिसऱ्या शतकात मौर्यांनी भारतावर राज्य केले त्या काळात ग्रीसचे वंशशास्त्रज्ञ मेगास्थेनिस यांनी महाकाय मैदानावरील कालव्याचे वर्णन केले आहे. मौर्य साम्राज्याचे संस्थापक, चंद्रगुप्त मौर्याचे  सल्लागार-कौटिल्य (ज्याला चाणक्य देखील म्हटले जाते) यांनी युद्धाच्या वेळी धरणे आणि कुंडे नष्ट करण्याची रणनीती असल्याचे म्हटले आहे. . फिरोजशाह तुघलकच्या कारकिर्दीतही बरेच कालवे बांधले गेले. त्यापैकी सर्वात लांब कालवा २४०किमी (१५० मैल) हा यमुना नदीवर १३५६मध्ये बांधला गेला. आता पश्चिम यमुना कालवा म्हणून ओळखला जाणारा, हा मोडकळीस आला होता आणि बऱ्याच काळाने पूर्ववत झाला आहे. मोगल सम्राट शाहजहांने १७ व्या शतकाच्या सुरूवातीला यमुना नदीवर सिंचन कालवा बांधला. १८३० पर्यंत तो यमुना कालवा म्हणून ब्रिटिशांच्या कारकिर्दीत वापरात होता. पुन्हा सुरू केलेला हा कालवा, अप्पर गंगे कालवा व त्यानंतरच्या सर्व कालवा प्रकल्पांसाठी एक मॉडेल बनला. १८४२ ते १८५४ दरम्यान बांधलेला गंगा कालवा - भारतातील पहिला ब्रिटिश कालवा होता. कर्नल जॉन रसेल कोल्व्हिन यांनी १८३६ मध्ये त्याचा आराखडा बनवला. तेव्हा पहिल्यांदा त्याच्या वास्तुविशारद सर प्रोबी थॉमस काउटली यांनी फारसा उत्साह दाखविला नाही, त्यांनी नदीकाठच्या सुगंधी प्रदेशात जाण्यासाठी विस्तृत सखल भागातून कालवा तोडण्याचा विचार केला गेला. तथापि, १८३७-१८३८च्या आग्रा दुष्काळानंतर ईस्ट इंडिया कंपनीच्या प्रशासनाने  दुष्काळ निवारणासाठी २३ लाख रुपये खर्चाची, कालव्याची कल्पना कंपनीच्या बजेट-जागरूक संचालक कोर्टाला अधिक आकर्षक वाटली. १८३९मध्ये, भारताचे गव्हर्नर जनरल लॉर्ड ऑकलंड यांनी कोर्टाच्या मान्यतेने कॅटलला कालव्याच्या अंदाजानुसार खोदलेल्या आणि जमीन खोदलेल्या जमिनीचा संपूर्ण सर्वेक्षण करण्यासाठी निधी मंजूर केला. संचालक कोर्टाने त्याव्यतिरिक्त, प्रस्तावित कालव्याची व्याप्ती मोठ्या प्रमाणात वाढविली, ज्यामुळे दुष्काळाची तीव्रता आणि भौगोलिक प्रमाणात परिणाम झाला होता, आता ते संपूर्ण दुआब प्रदेश असल्याचे समजतात.
qas: category: SHORT
question: गंगा आणि तिच्या उपनद्या, विशेषत: यमुना, केव्हापासून सिंचनासाठी वापरल्या जातात?
answers: text: प्राचीन काळापासून

category: SHORT
question: १७ व्या शतकाच्या सुरुवातीला यमुना नदीवर सिंचन कालवा कोणी बांधला?
answers: text: .मोगल सम्राट शाहजहांने 

category: SHORT
question: जगातील सर्वात लांब कालवा, २४० किमी (१५०मैल) १३५६ मध्ये कोठे बांधला गेला?
answers: text:  यमुना नदीवर

category: NO
question: लॉर्ड एलेनबरो कोण होते?

category: SHORT
question: १८३० पर्यंत ते कोणाद्वारे यमुना कालवा म्हणून वापरण्यात आले?
answers: text:  ब्रिटिशांच्या कारकिर्दीत

category: NO
question: गव्हर्नर जनरल म्हणून ऑकलंडचे उत्तराधिकारी कोण होते?

category: SHORT
question: हरिद्वार (१९६०) मधील गंगा कालव्याचे मुख्य काम कोणाद्वारे केले गेले?
answers: text: सॅम्युएल बॉर्न
context: गंगा आपल्या उगम भागात भारत आणि बांगलादेशच्या शेती-आधारित अर्थ व्यवस्थेला मोठ्या प्रमाणात हातभार तर लावतेच त्यासोबत ती तिच्या उपनद्यांसह मोठ्या क्षेत्रासाठी बारमाही सिंचनाचा स्रोत आहे. या भागात मुख्यतः तांदूळ, ऊस, डाळ, तेलबिया, बटाटे आणि गहू ही पिके घेतली जातात. गंगेच्या किनारपट्टी भागाततील दलदलींमुळे व तलावांमुळे शेंगदाणे, मिरची, मोहरी, तीळ व ऊस ही पिके मुबलक प्रमाणात निघतात. नदीत मासेमारी खूप जोरात चालू असते. गंगा नदी प्रणाली ही भारतातील सर्वात मोठी नदी प्रणाली आहे; त्यामध्ये सुमारे ३७५ माशांच्या प्रजाती आहेत. उत्तर प्रदेशातील आणि बिहारमधील वैज्ञानिकांनी १११ माशांच्या प्रजाती असल्याचे नोंदविले आहे. फराक्का धरण तयार झाल्याने गंगा नदीत हिलसा माशाच्या निर्मितीस मदत झाली आहे. गंगेचे महत्त्व देखील पर्यटन आधारित उत्पन्नामुळे आहे. तिच्या किनाऱ्यावर ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाची आणि नैसर्गिक सौंदर्याने परिपूर्ण अशी बरीच पर्यटन स्थळे आहेत. ही स्थळे राष्ट्रीय उत्पन्नाचे मोलाचे स्रोत आहेत. गंगा नदीवर राफ्टिंगसारखे साहसी खेळ आयोजित केले जातात. या साहसी खेळांमुळे व त्यासंबंधीच्या वातावरणाद्वारे भारताच्या आर्थिक सहकार्यास मदत होते. हरिद्वार, प्रयागराज आणि वाराणसी ही गंगा किनारपट्टीची तीन मोठी शहरे असून तीर्थक्षेत्रांमध्ये विशेष स्थान आहे.
qas: category: SHORT
question: भारत आणि बांगलादेशच्या कृषी अर्थव्यवस्थेमध्ये प्रमुख भूमिका कोणाची आहे?
answers: text: गंगा 

category: SHORT
question: गंगा नदीत माशांच्या किती प्रजाती आहेत?
answers: text: सुमारे ३७५ 

category: SHORT
question: हरिद्वार, प्रयागराज आणि वाराणसी कुठे आहेत?
answers: text: गंगा किनारपट्टीची

category: NO
question: यामुळे मोठ्या संख्येने भाविक आकर्षित झाले आणि कशासाठी योगदान दिले?

category: NO
question: गहू, तांदूळ, ऊस, बटाटा आणि मका काय आहेत?

category: NO
question: ही शिबिरे कोणत्या सहकार्यात महत्वाची भूमिका बजावतात?

category: SHORT
question: गंगा नदीत काय मोठ्या प्रमाणात चालते ?
answers: text: मासेमारी
context: गांधीजीनी एकादश (अकरा) व्रतांचा स्वीकार केला होता. ती पुढीलप्रमाणे. अहिंसा, सत्य, अस्तेय, ब्रम्हचर्य, अपरिग्रह, शरीरश्रम, आस्वाद, सर्वत्र भयवर्जन (निर्भयता), सर्वधर्म सामान्ताव्य (सर्वधर्म समभाव), स्वदेशी, स्पर्शभावना (अस्पृश्यतेचा त्याग). निर्भयता या तत्त्वाला गांधीजी आधारभूत मानत. त्यांच्यामते निर्भयतेमुळेच इतर तत्त्वांचे पालन करता येऊ शकते. महात्मा गांधींच्या अहिंसक आंदोलनाने प्रभावित होऊन "असा हाडामासाचा माणूस या भूतलावर होऊन गेला यावर पुढच्या पिढ्यांचा विश्वास बसणार नाही", असले गौरवोद्गार प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ अल्बर्ट आइन्स्टाईन  यांनी काढले होते. गांधीजींनी आपले आयुष्य सत्याच्या शोधासाठी अर्पण केले होते. त्यांचे आत्मचरित्र माझे सत्याचे प्रयोग या नावाखाली प्रसिद्ध आहे. गांधीजींनी म्हटले आहे की, सर्वांत महत्त्वाची लढाई ही स्वतःच्या वाईट प्रवृत्ती, भय आणि असुरक्षितता यांच्यावर मात करणे ही होय. "परमेश्वर सत्य आहे. " असे त्यांचे मत होते. पुढे त्यांनी ते, "सत्य (हेच) परमेश्वर आहे. " असे बदलले. जरी अहिंसेचे तत्त्व गांधीजींनी स्वतः मांडले नसले तरी इतक्या मोठ्या राजकीय स्तरावर अहिंसेचा अवलंब करणारे ते पहिले व्यक्ती होते.
qas: category: SHORT
question: गांधीजी कोणत्या तत्त्वावर विश्वास ठेवतात?
answers: text: निर्भयता 

category: SHORT
question: गांधीजींचे आत्मचरित्र कोणत्या नावाने ओळखले जाते?
answers: text:  माझे सत्याचे प्रयोग

category: NO
question: हिंदू, बौद्ध, जैन आणि यहूदी धर्मात अनेक ठिकाणी कशाचा उल्लेख आहे?

category: NO
question: स्वदेशी काय आहे?

category: SHORT
question: अकरा व्रतांचा उपवास कोणी स्वीकारला?
answers: text: गांधीजीनी

category: NO
question: "माझे सत्याचे प्रयोग" मध्ये, कोणाच्या अहिंसेच्या तत्वज्ञानात प्रकाश टाकण्यात आले आहे?

category: SHORT
question: गांधीजींनी कशासाठी आपले आयुष्य दिले?
answers: text: सत्याच्या शोधासाठी
context: गांधीनी आयुष्याची २१ वर्षे दक्षिण आफ्रिकेत घालवली, जेथे त्यानी त्यांचे राजकीय दृष्टिकोन, नैतिक आणि राजकीय नेतृत्व कौशल्ये विकसित केली. दक्षिण आफ्रिकेतील भारतीयांचे नेतृत्व असणाऱ्या श्रीमंत मुस्लिमांनी आणि अतिशय कमी अधिकार असणाऱ्या गरीब हिंदू गिरमिट्यानी(? ) गांधीना नोकरी दिली. 'भारतीयत्व' सर्व धर्म आणि जातींमध्ये उतरले आहे असा दृष्टिकोन आयुष्यभर ठेवत गांधीनी या सर्वाना भारतीयच मानले. मुख्यत्वे धर्माच्या बाबतीत ऐतिहासिक भिन्नता आपण सांधू शकू असा त्यांना स्वतःबद्दल विश्वास होता, आणि हा विश्वास घेऊन ते भारतात आले. येथे त्यांनी या विश्वासाची अंमलबजावणी करण्याचा प्रयत्‍न केला. दक्षिण आफ्रिकेमध्ये गांधींना समाजाच्या विकालांगाची ओळख झाली. भारतीय धर्म आणि संस्कृती यांमध्ये असलेल्या गुंतागुंतीच्या समस्यांपासून आपण दूर आहोत याची त्यांना जाणीव झाली आणि दक्षिण आफ्रिकेतील भारतीयांना समजून घेऊन व त्यांचे नेतृत्व करून आपणास भारत समजला असे ते मानू लागले. दक्षिण आफ्रिकेत गांधीना गौरेतर लोकांबद्दल असलेल्या भेदभावाला सामोरे जावे लागले, तेथील भारतीयांना दिली जाणारी असमान वागणूक अनुभवली. पहिल्या वर्गाचे तिकिट असतांनासुद्धा त्यांना पीटरमारित्झबर्गमध्ये रेल्वे अधिकाऱ्यांनी तिसऱ्या वर्गाच्या डब्यात बसण्यास सांगितले. गांधीजीनी नकार देताच त्यांना अपमान करून आगगाडीमधून ढकलून देण्यात आले. ती संपूर्ण रात्र गांधीनी फलाटावरील गेस्टरूममध्ये काढली. (७ जून १८९३). गांधीनी ठरवले असते तर उद्दाम वर्तन करणाऱ्या त्या रेल्वे अधिकाऱ्यास ते अद्दल घडवू शकले असते. पण सूडभावनेने कोणाला शिक्षा करविणे हा त्यांचा हेतू नव्हता तर अन्यायकारक व्यवस्था बदलवणे हा त्यांचा हेतू होता. पुढे एकदा, प्रवाशांना वाट करून न दिल्यामुळे वाहन चालकाने त्यांना मारले. पूर्ण प्रवासात त्यांना अनेक यातना सहन कराव्या लागल्या. अनेक हॉटेलमधून त्यांना हाकलून देण्यात आले. अशा अनेक घटनांपैकी अजून एक घटना म्हणजे, डर्बनमध्ये न्यायाधीशाने त्यांना त्यांची टोपी काढून ठेवण्याचा हुकूम दिला. गांधींनी तेव्हाही नकार दिला. या घटना त्यांच्या आयुष्याला कलाटणी देण्याऱ्या ठरल्या.
qas: category: YES
question: गांधींनी आपल्या आयुष्याची किती  वर्षे दक्षिण आफ्रिकेत घालवली?
answers: text: २१ वर्षे 

category: NO
question: गांधींना समाजाच्या विकासाचे दर्शन कोठे घडले?

category: SHORT
question: गांधींनी दक्षिण आफ्रिकेत कोणती कौशल्ये विकसित केली?
answers: text: नैतिक आणि राजकीय नेतृत्व

category: NO
question: या सर्व अनुभवांमुळे, समाजात त्याच्या पदावर कोणी प्रश्न विचारण्यास सुरुवात केली?

category: NO
question: कोणाची मदत करण्यासाठी गांधींनी काही काळ दक्षिण आफ्रिकेत मुक्काम वाढवला?
context: चहा, कॉफी, नारळ, रबर व मुळात श्रीलंकेची असलेली दालचिनी या पदार्थांच्या निर्यातीसाठी श्रीलंकेची ख्याती आहे. उष्णकटिबंधीय वने, समुद्रकिनारे यांमुळे लाभलेले निसर्गसौंदर्य हे पर्यटनाच्या दृष्टीने श्रीलंकेचे आकर्षण आहे. येथे नैसर्गिक मौल्यवान खड्यांच्या खाणी आहॆेत. श्रीलंका हा शेतीप्रधान देश आहे. सखल भागात आणि डोंगउतारावर भातशेती केली जाते. डोंगरउतारावर पायऱ्या-पायऱ्याची शेती असते. पूर्वी श्रीलकेत तांदुळ उत्पादन कमी होते; परतू आधुनिक तंत्रज्ञान वापरून तांदळाच्या उत्पादनाच्या बाबतीत स्वावलंबी झाला आहे. डोंगराच्या वरच्या भागात उतारावर चहाचे मळे आढळतात. चहाची निर्यात करणारा श्रीलंका हा एक महत्वाचा देश आहे. डोंगर उतारावर पायथ्याकडील भागात रबराचे मळे आहेत. पश्चिम व दक्षिणकडील सखल किनारी भागात नारळीच्या बागा आहेत. येथील श्रीलंकेत आंबा, केळी, फणस, पपई, अननस यांच्या बागा आहेत. लवंग मिरी, दालचिनी इत्यादी मसाल्याच्या पदार्थांच्या शेती होते. चहा, नारळ, रबर यांची शेती व्यापारी पद धतीने केली जाते.
qas: category: SHORT
question: श्रीलंकेत काय आहे?
answers: text: नैसर्गिक मौल्यवान खड्यांच्या खाणी

category: SHORT
question: चहा, कॉफी, नारळ, रबर आणि दालचिनी निर्यात करण्यासाठी कोण ओळखले जाते?
answers: text: श्रीलंकेची ख्याती

category: NO
question: सरकारने संशोधन संस्था का उभारल्या?

category: SHORT
question: चहा कुठे मिळेल?
answers: text: श्रीलंका

category: SHORT
question: पश्चिम आणि दक्षिण किनारपट्टीवर काय आहेत?
answers: text: नारळीच्या बागा 

category: NO
question: काय सुरू झाले?

category: SHORT
question: तांदूळ उत्पादनाच्या बाबतीत श्रीलंका कसा स्वयंपूर्ण झाला?
answers: text: आधुनिक तंत्रज्ञान वापरून