Lisa Peters (NA), 1998-05-07:
Frau Präsidentin! Leeve Mannslüüd! Leeve Froonslüüd! Eigentlich legt min Rede, de ick hier snacken will, schon boben bi de Protokoll. Denn hebb ick hurt, dat doch snackt wardn soll, wat ick sehr begröten dau. Da frei ick mi duchtig. Da hebb ick to Uli Heinrich seggt: Go mol eben hin und hol mi dat Stück Papier mol wedder, damit ick mi 'n beten an langhangeln kann.
({0})
- Ja, genauso wür dat.
Da steiht denn to Anfang: Nu is dat endlich sowiet, dat wi dat Gesetz von de Europäische Charta öwer de Regional- und Minnerheitensproken in de letzte Lesung dörch de Dütschen Bunnesdag bringen. Ick mein, dat is en unheimlich langen Weg ween. Denn
r 1992 is dat Ganze unnerschriebn ween. Un hüüt stoht wi nu hier.
Ober ick möt mi doch - viellicht kann de Herr Staatssekretär dat sin Minister mol bestelln - noch bedanken, Herr Carstens, dat dat nu doch noch 'n beten schnell Bohn is. Ick mutt ja seggen, wi dree oder veer hebbt em son lütt beten underbört. Dat mut man seggen, Wolfgang Börnsen, nich. Wi wulln dat noch in disse Wahlperiode fertig hebben. Nu is dat doch noch lopen. Hier stoht wi nu hüüt. Besten Dank noch mol an't Innenministerium.
({1})
Hier is schon seggt worn, worum dat 'n beten länger durt hett; ick komm da ok noch tau. Hier möten wirklich einige Ecken öbersprungn wem. Dat gilt för einige Bunneslänner, de to Anfang noch veel mier in de Charta III hebben wolln. Dodurch is uns mindestens en Johr verlustig Bahn. Dat mut man einfach mol so seggen. Do kann der Innenminister denn ok nichts to, wenn dat nich so ganz klappt.
Auf disse Bunnestagsdrucksak, de wi hüüt hebbt, mut ick noch mol hinwiesen. Nehmt euch do glieks fief Stück von mit. De is so goot, domit kann man so unendlich veel mit anfangen, de kann man wirklich to Hus, do, wo plattdütsch snakt ward, verdeelen, weil man sik alns, wat do öber uns Sproken steiht - min Kolleg von den Grünen hett dat jo eben so wunnerbar seggt -, einfach mol rinteihn mutt.
({2})
Wi bringen dat Gesetz hüüt nu dörch. Ick glöv, dat Ganze is dat ok wiert. Dat is wirklich en ganz wichtiges Kulturgoot. Disse Sprok is schon 'n wanne Sprok. Ok de annern Sproken möt einfach mit röbernommen warn in dat Johr 2000, und de mutt dat noch einige hunnert Johr geben.
({3})
De Minnerheitensprocken in Dütschland - da kommt sicherlich min Kolleg noch tau -, dat Dänische ganz boben in Norden von Schleswig-Holsteen, de freesische Sprok, Romanes - darüber ist snackt worden - und de scheune plattdütsche Sprok in de Länner Needersachsen, Schleswig-Holsteen, Mecklenborg-Vörpommern und de Stadtstooten Hamborg und Bremen do schall dat nu för de Charta III bi de EU anmeldt warn. Ick heb dat jo seggt: Op'n ersten Sprung wulln ok noch Nordrhein-Westfalen, Sachsen-Anhalt und Brannenborg mit dabisien. Un nadem se denn nu sehn hebt, dat dat ok 'n lütt beten Geld kost und dat man 'n paar Regeln inhollen mutt, hebbt se do denn von avseihn. Ober dat het ganz schön veel Monate geduurt, bit dat denn wiedergüng.
Wi sin uns all einig - dat is all seggt worden -, dat disse scheune Sprok erhollen warn mutt und dat noch 'n Masse Johr geben mutt. Ick will ok, dat disse Muttersprok wiederleben deit. Dat Plattdütsche, Cem Özdemir, dat is keen Dialekt wie das Schwäbische - ick will dat nich abwerten; dat wer scheun eben -,
({4})
dat is'n richtige Sprok, de bi uns in Norden wirklich to Hus is. Dat hett Frau Deichmann hier ok goot zum besten geben. En Sprok, de ganz offiziell de erste Amtssprok ween is, de denn ober doch achteran dat Hochdütsche wieken mutt. Mit de Plattdütsche kann man eigentlich alns op'n Punkt bringen. Do kann man einfach alns seggn. Dat ward een ok gar nicht so übel nommen.
Ick weet nich so ganz genau, wieveel Minschen plattdütsch snacken könnt. Dat steiht ok nich in dat schlaue Book, wat wi hüüt besnacken daut. Ober se seggt do, se hett mol 1984 'n Umfrog mokt. Do is faststellt worn, dat noch öber 50 Prozent von de Lüüd in Norden platt snacken könnt; un 80 Prozent könnt dat verstohn. Dat ist ok ungefähr so.
Nu war disse Sprok jo seit en ganze Tied unnerstützt. Alleen bi uns in Norddütschland gifft dat 9000 plattdütsche Bühn: Dat Ohnsorg-Theater - dat is all seggt wordn -, de Fritz-Reuter-Bühn in Schwerin. In Bremen gifft dat noch en plattdütsches Theater. De bringen im Jahr 750 000 Minschen op de Bein. Dat is doch allerhand. Denn ward do original snackt, nich so, wie dat öber dat Fernsehn röberkommt. Dat mutt man einfach mol seggen.
({5})
Wenn ich seih, wat do an Lesewettbewerbe lopen deit und wi sik de Sporkassen in Needersachsen engagieren und sicherlich ok in de annern Lännern und
dat plattdütsche Böker nur so köfft ward, dat unendlich veel Lüüd sik hinsett un plattdütsch schriev - wat ick jo ok noch wollt deshalb will ick im Harvst nich wedderkommen; ober ick weit nich, ob ick dorto komm -, denn is dat schon ne ganze Masse, was do einfach lopen deit.
Ich find dat goot, dat nu ok de Schoollehrers Kurse besökt und dat Lehrmaterial doför to Verfügung stellt ward. Dat is doch ne ganze Masse. Ober wie weit all, do mutt noch veel mehr don wern. Deshalb denk ick, schullt wi dat all unterstützen. Wie mööt besonners de Öllern noch unterstützen, de noch gewillt sin, in Öllernhüs Kinnern dat Plattdütsche bitobringen. Dat sund ok nich wenige. Deshalb mutt man seihn, dat dat als 'n beten wiedergeiht. Sonst ward dat irgendwo nichts.
Ich glöv wirklich, dat sich de Insatz för disse Scheune Sprok - ick bin ganz froh, dat wi dat hüüt abend noch diskutieren - för'n Norden in Dütschland lohnt und dat sik dat genauso lohnt för all de annern Minnerheitensproken, de hüüt ok mit in de Charta rinkommt. Wi brukt eenfach disse Sprok. De seggt ut, do hest du son beten Ihr un Dreck unner de Feut. Dat hür eenfach irgendwo so hin. Dat is uns tokommen.
De erste Diskuschon in Dütschen Bunnesdag an 14. Januor 1994 hett een sagenhafte Resonanz hatt. Jeder, de irgendwo in norddütschen Ruum wohnen deit, de weit, wat doröber schreben worden is. Wie oft dat affordert worden is, in wieveel Böker dat nu steiht, dat glövt man öberhaupt nich. Deshalb wür dat vielleicht ok scheuner west, wenn dat mol morgens vertellt wür un dat scheun öber de Senders kommt. Dat ha viellicht mehr bröcht als manche andere Diskuschon.
({6})
Ober wenn ick dat alns so richtig verstohn hebb, denn warn uns Geschäftsführer nich ganz de Meinung, dat dat so wür. Also, hier is dat en beten unklor.
Ick bedank mi bi Jo för Tohörn. Plattdütsch in Dütschen Bunnesdag, dat will ick seggn, dat is schon wat. Ick war, wo immer ick kann, wieder plattdütsch snacken. Un wenn ick dann hochdütsch snacken will, mut ick dat nochmol übersetten.
Scheunen Dank.
({7})