Wolfgang Börnsen (NA), 2004-06-17:
So, leeve Kollegen, ik will nu bloots so snacken, as

mi dat Muul wussen is.

Verehrte Vörsitter! Leeve Fruunslüüd un Mannslüüd!
Nee, dat Woort Präsident gifft dat nich in uns plattdüütsche Spraak. „Vörsitter“, dat lööt sik een döörwussenen
Nedderdüütschen noch gefallen; aver dormit is doch to
Enn mit sien Respekt vör de Obrigkeit.

({0})

Deit mi leed, Kolleg Norbert Lammert! Een akurate
Plattdüütsche, dat is een Urdemokrat. De Kopp böögen,
nee, dat deit he nich! Wer kennt nich in uns Republik
dat, wat se an de Westküst, in Schleswig-Holstein, vertellen doon: Lever dood as Slav! So hebben wi dat.

({1})

Een Plattdüütschen kann mehr as Brot eeten. He
kümmt to sien Weltsicht dör twee Spraken: Hochdüütsch
un Plattdüütsch. In de Hansetied hett ganz Nordeuropa
platt snackt. Bummelich 8 Millionen Lüüd vertellen un
verstohn hüüttodaags noch Platt. Dat is een ganze Barg.
In twee Spraken to Huus to sien, dat is gewaltig un dat is
anerkennswert. Denn twee sünd mehr as een.

Un wat lehrt uns dat? De plattdüütsch snaken deit, dat
is noch lang keen Döösbaddel. Man, nich nur de Nedderdüütschen könen sik in twee Spraken utdrücken, an de
Bost kloppen un de Kopp stolt in de Nack nehmen. Nee,
in twee Spraken, dat gellt uk för de 50 000 Sorben bi uns
in’t Land, för de Dänen, för de Freesen, för de Sinti un
Roma, de bi uns to Huus sünd.

Doch dat is noch lang nich allns. Ingelsch un Franzöösch snackt de Mehrtall vun düsse Minschen uk noch
so as wi natürlich ok hier in’t Parlament. Man de Ünnerscheed is: De Minschen vun de Minnerheiten könen dree
Spraken: een Weltspraak mit dat Ingelsch oder Franzöösch, een Landesspraak mit dat Hochdüütsche un een
Nohberschaftspraak mit Platt, Dänisch, Sorbisch oder
Romanes. Düt Bispill: Een plus twee, in een groode
Spraak un twee anner Spraken to Huus to sien, dat schall
Modell in Europa warrn. Dat wülln de klooken Lüüd vun
Brüssel. Uns türkisch, polnisch oder italienisch Landslüüd, de bi uns to Huus sünd, för de gellt dat ok.

In’t Johr 2000 in Lissabon hett uns Europaobrigkeit
dat so in de Kopp kreegen un fastleggt, dat jedeneen in
all de 25 Länner in uns Europa in sien Moderspraak to
Huus sien schall un in twee anner Spraken „top“ sien
schall. Dree meent, dat du dien Weltsicht nich alleen ut
een Quell schöpfen schasst. Dree meent, dat du Achtung
un Respekt lehren deist för anner Spraken, för anner
Kulturen, för Minschen, de anners sünd as du.

({2})

Dree meent, dat ok de lütten Spraken een Tokunft hebben möten. Dree meent, dat Minschen nich utgrenzt
warrn. Denn dat Geföhl hebben nu wecken von uns Kollegen hüüt avend, de nich Plattdüütsch verstahn doon,
dat se butenvör sünd. Aver so geiht uns Noorddüütschen
dat ok, wenn wi in dat deepe schööne Bayern, in dat
deepe schööne Swaben oder na Sachsen gahn.

({3})

Bloots, de Ünnerscheed is, dat sünd nur Dialekte. Bi uns
is dat een eegne wussen Spraak.

({4})

Man, wat man will, is noch lang nich, wat man deit.
De lütten Spraken bi uns hebben dat nich licht in uns Republik. In’t Fernsehen, in de Kiekkist, sünd se butenvör,
in’t Radio sünd se man af un an to hören. In de lütten
Printmedien musst se lang sööken. Bi mi to Huus, in
Flensburg, gifft dat noch een Blatt, „Flensborg Avis“, dat
is in twee Spraken to Huus: In Dänisch un Hochdüütsch.
Un Dänisch un Plattdüütsch kannst goot lesen.

In de Hochschoolen sünd de lütten Spraken ganz weg.
In de Grund-, Sekundar- un Berufsschoolen, wo man
Fremdspraken lehrt, finnst du Regional- oder Minderheitenspraken ok nich mehr. Dat mutt sik ännern, finnt wi.
Beauftragter der Bundesregierung Jochen Welt und nationale Minderheiten: Beauftragter der Bundesregierung Jochen Welt


Wolfgang Börnsen ({5})
Neben de Welt- un de Landesspraak schull de Heimat-,
de Nohberschaftsspraak vun de Kinnergoorn bit hen to
de Schoolen, wenn de Öllern wülln, een Recht hebben
op Tokunft.

({6})

Man, wenn dat nich so komen deit, dann geiht dat so
sinnig bargdaar mit de lütten Spraken. Dor hölpt ok keen
Sprakenpakt vun Lissabon mehr. Dor is ok keen Hölp,
dat de fief Spraken, von de wi snacken doon, een Europachartatauglichkeit hebben. All dat hölpt nich, wenn
keen Will is in de Gesellschaft för een nee’e Lebendigkeit för lütte Spraken un för ehr Tokunft to sorgen.

Dat heet anners rüm: Bi de Bildung, in de Medien,
vör’t Gericht un bi de Behörden mutt dat mehr Kaffüüt
geven doon för tweete Spraken. Dat seggt ok dat Ministerkomitee in Straßborg. Dat hett uns Republik besöcht,
hett uns op de Finger keeken, ob wi dat ok inhoolen
doon mit de Sprakencharta.

De Sprakenbericht, de hüüt hier diskuteert ward, hett
500 Sieden. Dat is een gewaltige Dokument. Un de Regeerung hett ne Masse Anworten wusst. De Straßborger
seggen: Dat süht nich to ring ut in Düütschland mit de
lütten Spraaken. Man, de Idee vun de Europacharta is in
de Kööp vun de Spezialisten, aver noch lang nich bi de
Lüüd anlangt. Dor mutt mehr passeeren. 500 Sieden
Rechtfertigung, dat is veel Papeer. Dat reckt nich ut. Dor
höört Klümp bi de Supp!

({7})

De Bundesregeern - dat hett Kolleg Jochen Welt ja
seggt - will mehr doon för de Plattdüütschen. Aber ein
poor Moneten, Jochen Welt, gehörn ok dorto.

({8})

De europäische Sprakencharta - wenn man so will: de
Magna Charta för Tweetspraken - will düsse Trend noch
een anner Dreih geven. Se will, dat de 70 lütten Spraken
in Europa Bestand behoolen. Jede sövte Minsch in
Europa is in een Tweetspraak to Huus.

({9})

Dat is sotoseggen sien Heimat, de Sinnstiftung för sien
Leven. Nimmst du düsse Minschen ehr Heimatspraak,
verleeren se de Boden ünner de Fööt. Nee, dat dörf nich
ween!

({10})

Dor sünd wi uns hier in’t Parlament ok eenig ween.
Vör söss Johr hebben wi all tosamen seggt: Die Europacharta, dat is richtig. Dor mööt wi all ünnerschrieven.
Dat mookt wi mit. Düt Dokument is een Rode List för
Spraken, de op de Kipp stahn doon. Griepen wi de nich
ünner de Arms, gahn se doot! Jede Wuch starven twee
bet dree Spraken in uns Welt, hunnert över’t Johr un dusend in teinn Johr.