RAPPORTEERBAAR
IN DIE HOOGSTE HOF VAN APPèL
VAN SUID-AFRIKA
SAAKNOMMER 554 / 97
In die appèl van
DIE PROVINSIE VAN DIE VRYSTAAT
Appellant
(voorheen die Provinsie van die Oranje-Vrystaat)
EN
A WILLIAMS N.O.

Respondent
Regbank
Grosskopf, Harms, Olivier, Schutz en
Scott  ARR
Verhoordatum
16 Maart 2000
Uitspraak
29 Maart 2000
Samevatting
Gevolge van wysiging van besonderhede van vordering op voldoening aan
vereistes van Wet op Beperking van Regsgedinge 94 van 1970.
UITSPRAAK

OLIVIER AR
OLIVIER   AR
[1] Hierdie is ’n appèl teen die uitspraak van Malherbe R, in die onderhawige
geding, gelewer in die Oranje-Vrystaatse Provinsiale Afdeling op 29 Mei 1997.  Die
nodige verlof om na hierdie Hof te appelleer is deur die hof a quo verleen.  Die
uitspraak van die hof a quo is as Williams NO v Lesotho National Insurance Co
(Pty) Ltd en ’n Ander 1997 (4) SA 722 (O) gerapporteer.
[2] Die twee kernvrae kan soos volg toegelig word : ’n eiser stel aksie in teen
’n provinsiale administrasie uit hoofde van ’n onregmatige daad na bewering gepleeg
deur werknemers van laasgenoemde.   Hy gee kennis ingevolge die bepalings van art
2 (1) (a) van die Wet op Beperking van Regsgedinge 94 van 1970 (“die Wet”).   Veel
later, na die verstryking van die tweejarige vervaltermyn voorgeskryf deur art 2 (1) (c)
van die Wet, wysig hy sy besonderhede van vordering taamlik ingrypend.   Wat is

die effek van die wysiging op die bepalings van art 2 (1) (a) van die Wet?   Wat is
die effek op art 2 (1) (c) van die Wet?
[3] Die feite is kortliks die volgende : Op 5 Maart 1989 is Marius van Vuuren,
’n jongman van 23 jaar, (hierna genoem “die pasiënt”) in ’n  motorvoertuigbotsing
beseer, onder omstandighede wat ’n derdeparty-versekeraar (die eerste verweerder
a quo) aan aanspreeklikheid sou blootstel.   Die beserings opgedoen in die botsing
het hoofsaaklik uit ernstige frakture, skok en bloedverlies bestaan.
[4] Op 6 Maart 1989 is die pasiënt in die Universitas Hospitaal, Bloemfontein,
opgeneem en deur die personeel, wat in diens van die Provinsie van die Oranje-
Vrystaat (die tweede verweerder a quo) was, behandel.   In die loop van hierdie
behandeling (wat ’n sjirurgiese ingreep om sekere frakture te reduseer, ingesluit  het)
het ’n hartstilstand plaasgevind.   Weens die gevolglike suurstofnood het die pasiënt
ernstige breinskade opgedoen.   Die gevolge hiervan was onder andere dat hy
daarna nie in staat was om sy eie sake te behartig nie.
[5] In November 1990 is Advokaat Williams (“die eiser”), ’n lid van die

Bloemfonteinse Balie, as kurator-ad-litem aangestel vir die pasiënt met die oog op
die instel van ’n aksie om skadevergoeding.
[6] Die eiser was begerig om namens die pasiënt aksie teen beide die
verweerders in te stel.   Dit is gemene saak dat die eiser teenoor die eerste
verweerder behoorlik voldoen het aan al die bepalings van die toentertyd geldende
Wet op Verpligte Motorvoertuigversekering 56 van 1972.   Die eiser se vordering teen
die eerste verweerder is nie in hierdie appèl ter sprake nie.
[7] Wat die tweede verweerder betref, is twee voorskrifte van die Wet tans ter
sake .   Die eerste relevante bepaling is art 2 (1) (a), wat bepaal dat    “ ... geen
regsgeding ten opsigte van ’n skuld teen ’n administrasie   ...” ingestel word nie,
tensy die skuldeiser, binne negentig dae vanaf die dag waarop die skuld opeisbaar
geword het, ’n skriftelike kennisgewing aan die skuldenaar beteken het “ ... waarin
die feite waaruit die skuld onstaan het en dié besonderhede van sodanige skuld
waarvan die skuldeiser kennis dra, uiteengesit word.”  (My beklemtoning.)
Die tweede relevante bepaling is art 2 (1) (c), wat bepaal dat geen sodanige

regsgeding teen ’n administrasie ingestel word nie na verloop van ’n tydperk van vier-
en-twintig maande vanaf die dag waarop die skuld opeisbaar geword het.
Gerieflikheidshalwe noem ek die twee vereistes onderskeidelik die
kennisgewingsvereiste en die verjaringsbepaling (ten opsigte van laasgenoemde sien
Meintjies NO v Administrasieraad van Sentraal-Transvaal 1980 (1) SA 283 (T) op
293 A - H).
[8] Die kennisgewing, soos vereis deur art 2 (1) (a) van die Wet, is deur die
eiser se prokureur op 10 Junie 1991 gegee en lui soos volg :
“(b)
Om ongeveer 04:20 op 6 Maart 1989 het die pasiënt te die
Noodgevalle Afdeling, Universitas Hospitaal arriveer, waarna hy
na die operasieteater geneem is vir reduksie van die frakture wat
hy opgedoen het.
(c)
Haemaccel en bloed is toegedien om vloeistoftekort as gevolg
van bloedverlies te bekamp, terwyl die pasiënt se bloeddruk en
urien-uitskeiding gemonitor was.
(d)
Tydens chirurgie en/of latere radiologiese ondersoek is van ’n
sentralelyn-kateter gebruik gemaak om die pasiënt se sentrale
veneuse druk (SVD) te meet, welke druklesing 18mm Hg.
geregistreer het.
(e)
Hierdie lesing is verkry deurdat die kateter foutiewelik in die regter
ventrikel van die hart geplaas is.

(f)
Die foutiewelik hoë lesing het aanleiding gegee tot die konklusie
dat die pasiënt geen vloeistoftekort ondervind het nie, en ten einde
uitskeiding van urien aan te moedig, is ’n massiewe dosis van ’n
kragtige diuretikum bekend as Lasix toegedien wat die gevolg
gehad het dat ’n reeds ernstige hipovolumiese pasiënt letterlik
liters urien uitgeskei het.
(g)
Hierdie verdere en foutiewe ontwatering van die pasiënt het gelei
tot kardiale-arres en gevolglik tot breinskade.”
[9] Die eiser het op 21 Oktober 1992 aksie teen beide verweerders
aanhangig gemaak.   Die besonderhede van vordering lê die volgende bewerings die
tweede verweerder ten laste :
“                                                          12
Op of ongeveer die 6de dag van Maart 1989, direk na sy betrokkenheid in die
motorbotsing voormeld, is die pasiënt na die Noodgevalle-afdeling, Universitas
Hospitaal, BLOEMFONTEIN, ORANJE VRYSTAAT, gebring en welke hospitaal
onder beheer en toesig van tweede verweerder is, waar sekere chirurgiese
prosedures op hom uitgevoer en sekere mediese behandeling aan hom
toegedien is.
Tydens mediese ondersoek is van ’n sentrale lyn-kateter gebruik gemaak om die
pasiënt se sentrale veneuse druk (SVD) te meet, welke druklesing 18 ml  Hg
geregistreer het;  en welke druklesing aanduidend was van die feit dat die pasiënt
’n voldoende liggaamsvoginhoud gehad het.

Hierdie lesing is verkry deurdat die kateter op nalatige wyse deur die betrokke
mediese beampte, ene dr HATTINGH, foutiewelik in die regter ventrikel van die
hart geplaas is, eerder as in die korrekte hartkamer vir die neem van ’n akkurate
sentrale veneuse druklesing.
As gevolg van die nalate voormeld, en die resulterende foutiewe hoë lesing is
deur die betrokke mediese beampte tot die foutiewe konklusie gekom dat die
pasiënt geen liggaamsvogtekort ondervind het nie en ten einde uitskeiding van
urine aan te moedig, is ’n groot dosis van ’n kragtige de-uritikum bekend as Lasix
toegedien wat die gevolg gehad het dat ’n reeds ernstige hipovolumiese pasiënt
liters urine uitgeskei het en wat hipokalomie tot gevolg gehad het.
As ’n direkte gevolg van die gebeure uiteengesit in die paragrawe hierbo, het die
pasiënt ’n kardiale arres ervaar en as gevolg van gemelde kardiale arres het die
pasiënt breinskade opgedoen weens ’n versteuring van die suurstoftoevoer na
die betrokke orgaan.
Iedere en elke amptenaar wat betrokke was by die uitvoer van die nalatige
handeling hierbo na verwys, was in diens van tweede verweerder en het toe en
daar gehandel binne die omvang en bestek van hulle diensverhouding met
tweede verweerder en is tweede verweerder derhalwe aanspreeklik vir die
pasiënt se skade hierinlater uiteengesit.
As ’n direkte gevolg van die breinskade wat die pasiënt soos hierintevore
uiteengesit opgedoen het, is die pasiënt se fisiese gesteldheid dié van ’n persoon
in ’n toestand tussen paraplegie en quadruplegie en is hy nie in staat om tans of
enige tyd in die toekoms homself te versorg of enige winsgewende werk of arbeid

te verrig nie en het die pasiënt skade gely soos volg:
18.1
Verlies aan lewensgenietinge :
R700 000,00
18.2
Toekomstige verlies aan verdienste :
R572 868,00.”
[10] Op ’n veel later stadium, nl 8 Desember 1995, toe die saak ryp was vir
verhoor en meer as vier-en-twintig  maande nadat die pasiënt beseer is en ook meer
as vier-en-twintig maande nadat die eiser as kurator-ad-litem aangestel is,  gee eiser
kennis van sy voorneme om paragrawe 13 en 14 van sy besonderhede van vordering,
soos hierbo aangehaal, deur te haal en met nuwe paragrawe 13 en 14, wat soos volg
lui, te vervang :
“Dr J PENHALL wat verantwoordelik was vir die pasiënt tydens laasgenoemde
se opname by die voormelde hospitaal, en/of dr HATTINGH, wat die narkotiseur
was tydens die operasie na opname op die pasiënt uitgevoer, en/of mediese
amptenare, die identiteit van welke assistente en/of amptenare tans aan eiser
onbekend is, maar wat almal in diens van die tweede verweerder was, was in
een of meer van die volgende opsigte nalatig gewees:
13.1
Daar was nagelaat om die pasiënt behoorlik en vollediglik te
ondersoek vóór die aangaan van die operasie, as gevolg waarvan
die omvang van die totale beserings nie besef is nie en ook nie
dienooreenkomstig behandel is nie; en/of
13.2
onvoldoende resussitasie en behandeling vóór die aanvang van
die operasie, veral met betrekking tot :

(a)
nalate om die omvang van die massiewe
bloedverlies van die pasiënt te bepaal of vas te
stel; en
(b)
nalate om genoegsame bloed vóór die operasie
toe te dien; en/of
13.3
onbehoorlike / foutiewe operasie / prosedure / behandeling, veral
met betrekking tot :
(a)
die
verkeerde
toediening
van
Effortil
voortspruitende uit ’n gebrek om te besef dat die
oorsaak van hipertensie van die pasiënt die gevolg
van die uitputting van die bloedsomloop was en
wat met vloeistowwe behandel moes word,
(b)
die toediening van Lasix toe die pasiënt primêr
aan bloedverlies gely het;
13.4
vóór die toediening van Lasix is ’n foutiewe sentrale veneuse druk
(SVD) gemeet deurdat die kateter foutiewelik in die regter ventrikel
geplaas of beland het.   Die kateter moes in die atrium geplaas
gewees het en sorg moes gedra word dat die kateter nie verskuif
nie, sodat ’n korrekte lesing te alle tye verkry kon word; en
13.5
die foutiewe SVD lesing wat verkry is, het foutiewelik gelei tot die
groot dosis Lasix wat toegedien is en welke toediening die gevolg
gehad het dat die reeds ernstige hipovolemiese pasiënt liters
urine uitgeskei het wat hipokalomie tot gevolg gehad het.
As ’n direkte gevolg van die gebeure uiteengesit in die paragrawe hierbo, het die
pasiënt ’n kardiale arres ervaar en as gevolg van gemelde kardiale arres het die
pasiënt breinskade opgedoen weens ’n versteuring van die suurstoftoevoer na
die betrokke orgaan.”

[11] Die tweede verweerder het daarna kennis gegee van sy voorneme om die
aansoek om wysiging teen te staan, en wel op die volgende gronde :
“1
Die voorgestelde wysiging, in die besonder dan paragrawe
13,13.1,13.2 en 13.3, maar selfs paragraaf 13.4, konstateer
effektiewelik ’n nuwe skuldoorsaak ten opsigte waarvan daar,
eerstens, nie voldoen is aan die bepalings van Wet 94 van 1970
nie, maar welke in elk geval reeds verjaar het deurdat die
beweerde skuldoorsaak meer as drie (3) jaar voor die
kennisgewing van wysiging ontstaan het.
Die voorgestelde wysiging sal, indien toegestaan, plaasvind meer
dan drie jaar na uitreiking van dagvaarding en bykans sewe (7)
jaar na die tersaaklike voorval, met die gevolg dat dit ’n wesenlike
benadeling, wat nie bloot deur ’n kostebevel reggestel kan word
nie, vir die tweede verweerder inhou.”
[12] Ek moet hier verpoos om op te merk dat daar op hierdie stadium ’n
wanopvatting ontstaan het wat by herhaling in die uitsprake van Van Coppenhagen
R en Malherbe R in die hof a quo asook in die betoë van die appellant se advokaat
in hierdie hof voorgekom het.   Dit is dat die verjaringstermyn in die onderhawige
saak drie jaar is.   Daar is blykbaar van die veronderstelling uitgegaan dat die
verjaringsbepalings van die Verjaringswet 68 van 1969 op die onderhawige eis van
toepassing is.   Dit is nie so nie.   Die tans tersake wet bevat sy eie termyn van vier-

en-twintig maande en die Verjaringswet kom tans alleen op indirekte wyse ter sprake
en wel by wyse van analogie, soos hieronder aangetoon sal word.   (Wat die analogie
tussen die twee statute in die algemeen betref, sien Meintjies NO v
Administrasieraad van Sentraal-Transvaal, supra, op 290 in fine tot 294 D;  en die
gelykluidende bepalings in
De Klerk en ’n Ander v Groter Kroonstad Plaaslike Oorgangsraad 1999 (2) SA
870 (O) op 873 A - 875 H.)
[13] Die bestrede aansoek om wysiging is deur Van Coppenhagen R aangehoor
en toegestaan en wel op die basis dat die wysiging nie ’n nuwe skuldoorsaak daarstel
nie en dat die kwessie van verjaring nie ter sprake kom nie.   Klaarblyklik het die
geleerde regter die bepalings van die Verjaringswet in gedagte gehad.
[14] Die eiser het hierna sy besonderhede van vordering dienooreenkomstig
gewysig.   Daarna opper die tweede verweerder ’n spesiale pleit, soos volg :
“A
SPESIALE PLEIT :
Die wysigings van die eiser se besonderhede van vordering soos vervat in

paragraaf 13 (in die besonder sub-paragrawe 13.1, 13.2, 13.3 (a) ) daarvan, is
aangebring gedurende of omtrent Februarie 1997.
Die beweerde nalatige optrede/versuime waarvan die tweede verweerder verwyt
word by wyse van middellike aanspreeklikheid in gemelde wysigings, slaan op
en behels optredes/versuime anders dan beweerde nalatige optredes/versuime
soos gepleit in die eiser se besonderhede van vordering wat die dagvaarding
vergesel het en, boonop, optredes/versuime deur ander werknemers van die
tweede verweerder.
Die optredes/versuime waarvan die tweede verweerder verwyt word deur of by
wyse van die gemelde wysigings, het na bewering plaasgevind op of omtrent 6
Maart 1989.
4.1
Die gemelde wysigings maak voorsiening vir en bevat dus
besonderhede waarvan die eiser aan die tweede verweerder
ingevolge en uit hoofde van die bepalings van die Wet op
Beperking van Regsgedinge (Wet 94 van 1970) kennis moes
gegee het, welke die eiser versuim het om te doen.
4.2
Eiser het in elk geval versuim om, ten opsigte van voornoemde
wysigings, ’n regsgeding teen die tweede verweerder aanhangig
te maak soos bedoel en voorsien in voornoemde Wet.
Voorts en in elk geval het ’n tydperk van meer as drie jaar verloop sedert die
beweerde skuldoorsaak soos voorsien in die wysigings wat die eiser aangebring
het en die datum waarop die wysigings aangebring is en het eiser se vordering
soos op die beweerde skuldoorsake waarvoor in die wysigings voorsiening

gemaak word, verjaar uit hoofde van die bepalings van die Verjaringswet, Wet 68
van 1969.
In die vooropstelling is eiser se vordering insoverre dit gebaseer is op enige
skuldoorsake gebaseer op of ingevoer deur die wysigings van die eiser se
besonderhede van vordering uit hoofde van die bepalings van Wet 94 van 1970
regtens onontvanklik.   Alternatiewelik het die eiser se vordering soos vervat in
of ingevoer deur die wysigings van die besonderhede van vordering verjaar uit
hoofde van die bepalings van Wet 68 van 1969.
DERHALWE SMEEK TWEEDE VERWEERDER dat eiser se vordering
gebaseer op enige skuldoorsaak gebaseer op of waarvoor voorsiening
gemaak word in die wysigings van die besonderhede van vordering met
koste, afgewys word.”
[15] Die beregting van die spesiale pleit het voor Malherbe R plaasgevind.   Hy
het dié pleit om twee, alternatiewe redes, van die hand gewys, te wete:
Die uitspraak deur Van Coppenhagen R waardeur die eiser se aansoek
om wysiging van sy besonderhede toegestaan is, is finaal van aard wat
die verjaringsaspek betref en dieselfde vraag kan nie weer deur ’n hof
van gelyke jurisdiksie bereg word nie;  en
in elk geval behels die gewysigde eis nie ’n nuwe skuld nie en het eiser

se aksie dus nie verjaar  nie.    Ook het Malherbe R bevind dat die eiser
se brief gedateer 10 Junie 1991 (hierbo aangehaal), selfs in die lig van
die gemelde wysiging, wesenlike voldoening aan die voorskrifte van art
2 (1) (a) van Wet 94 van 1970 daargestel het.
[16] Die spesiale pleit opper, verkeerdelik, in par 5 daarvan, die verweer van
verjaring onder die Verjaringswet.   Soos aangetoon, kan dit nie opgaan nie en verg
nie verdere oorweging nie.   Dit opper wel, in paragrawe 4.1 en 4.2, die aspekte van
die effek van die wysiging op die kennisgewingsvereiste en op die verjaringsbepaling.
[17] Res iudicata
Uit die stukke wat voor hierdie Hof geplaas is, blyk dat Van Coppenhagen R slegs
gevra was, verkeerdelik soos aangetoon,  om die aansoek om wysiging van die hand
te wys op die basis dat die gewysigde eis reeds “verjaar” het.   In sy uitspraak
behandel hy dan ook slegs die sogenaamde verjaringsaspek.
[18] Toe die spesiale pleit voor Malherbe R gedien het en die verjaringsaspek
as substantiewe verweer geopper is, het die respondent (eiser) se advokaat

aangevoer dat dié aspek res iudicata is en nie weer bereg kan word nie.   Malherbe
R het hom gelyk gegee (op 731 C - H).
[19] Die beslissings waarop Malherbe R gesteun het om tot gemelde
gevolgtrekkings te kom, nl Webber Wentzel v Batstone and Another 1994 (4) SA
334 (T) en Steyn v Delport 1973 (1) SA 822 (T) dui egter juis op die
teenoorgestelde.   Hoe dit ook al sy, dit is nie nodig om hierdie aangeleentheid te
beslis nie.   Ek sal ten gunste van die tweede verweerder aanvaar dat die beginsel
van res iudicata nie hier van toepassing is nie.
[20] Die kennisgewingsvereiste
Dit bring my dan by die spesiale pleit gebaseer op die kennisgewingsvereiste van art
2 (1) (a) van die Wet, soos geopper in par 4.1 van die spesiale pleit.   Ek het reeds
dié paragraaf hierbo aangehaal.   Die kern van die pleit op hierdie punt is dat die
wysigings besonderhede bevat waarvan eiser aan tweede verweerder kennis moes
gegee het, maar versuim het om te doen.   Hierdie pleit is op ’n wanopvatting
gebaseer.   Art 2 (1) (a) vereis nie dat die kennisgewing met die eiser se

besonderhede van vordering, hetsy voor of ná enige wysiging, moet ooreenstem nie.
Al wat dit vereis is dat die eiser kennis moet gee van die geding en in welke
kennisgewing “ ...  die feite waaruit die skuld ontstaan het en dié besonderhede
van sodanige skuld waarvan die skuldeiser kennis
dra ... ” vermeld moet word.   (My beklemtoning.)
[21] In die onderhawige geval het die eiser aanvanklik kennis gegee van die
geding en die feite waaruit dit ontstaan het.   Hy het ook besonderhede van die
“skuld” verskaf.   As die eiser se besonderhede van vordering nie later gewysig was
nie, sou daar geen klagte teen dié kennisgewing ingebring kon word nie.   Inderdaad
was daar aanvanklik erken dat voldoen is aan die kennisgewingsvereiste soos blyk
uit die uitspraak van Malherbe R (op 730 A - D).   ’n Geldige beswaar wat die tweede
verweerder na die wysiging kon ge-opper het, was dat die kennisgewing gebrekkig
was omdat die eiser nie besonderhede, waarvan hy kennis gedra het, daarin
openbaar het nie (sien art 2 (1) (a) ).   Die bedoelde kennis van die eiser moet uit die
aard van die saak getoets word op die oomblik waarop die kennisgewing gegee is.

Die tweede verweerder moes dus gepleit het dat die eiser, toe die kennisgewing
gegee is, reeds kennis gedra het van die besonderhede soos in die gewysigde
besonderhede van vordering geopenbaar en dat hy dit verswyg het (sien ook
Administrateur, Kaap v Burger 1993 (3) SA 414 (A) op 422 D - E).   Die tweede
verweerder het dit egter nie gepleit nie.  Sy pleit dat die voorgeskrewe kennisgewing
nie gegee is nie, slaan die bal mis en moes om daardie rede van die hand gewys
gewees het.
[22] Die basis waarop Malherbe R hierdie spesiale pleit van die hand gewys
het, nl dat die eis voor en na die wysiging dieselfde is, was dus ook verkeerd, hoewel
die resultaat toevallig korrek was.
[23] Die verjaringsbepaling
Die verjaringsbepaling ingevolge die Wet kom vervolgens ter sprake.   Die kern van
die ter sake voorskrifte van art 2 van die Wet is dat geen regsgeding ten opsigte van
’n skuld teen ’n administrasie ingestel word nie na verloop van vier-en-twintig maande
vanaf die dag waarop die skuld opeisbaar geword  het.

Die kernvraag is dus of die skuld in gewysigde vorm, nog dieselfde skuld is as
die een waarop eiser oorspronklik gesteun het toe hy sy eis ingestel het.   Dit is
gemene saak dat die eis oorspronklik betyds aanhangig gemaak was.
Dieselfde vraag het al talle kere voor die howe sy kop uitgesteek in verband
met die bepalings van art 15 (1) van die Verjaringswet wat bepaal dat verjaring gestuit
word “ ... deur die betekening aan die skuldenaar van ’n  prosesstuk waarin die
skuldeiser betaling van die skuld vorder.”  (My beklemtoning.)
Net soos in art 15 (1) van die Verjaringswet gebruik art 2 (1) van die Wet
deurgaans die woord skuld.   Die twee wetsbepalinge is dus in hierdie opsig in wese
ooreenstemmend.   Nie een gebruik  die terme skuldoorsaak of aksiegrond nie.
[24] Oor die jare was daar, met betrekking tot verjaring en vervaltermyne en
in die konteks van die effek van ’n latere wysiging van die eiser se pleitstukke, ’n hele
aantal uitsprake.
Soos egter beklemtoon is in Sentrachem Ltd v Prinsloo 1997 (2) SA 1(A) op
15 C, praat die Verjaringswet soos ook die onderhawige Wet, nie van skuldoorsaak

of aksiegrond nie,  maar slegs van die vordering van ’n skuld.   Die korrekte
benadering blyk ook uit Standard Bank of South Africa Ltd v Oneanate
Investments (Pty) Ltd (in liquidation) 1998 (1) SA 811 (A) op 826  A - 827 D en
Drennan Maud and Partners v Pennnington Town Board 1998 (3) SA 200 (A) op
212 E - 212 JI).   Beslissings wat hierdie kriterium oor die hoof gesien het, moet met
omsigtigheid benader word.   In die besonder kan die tweede verweerder se beroep
op die uitspraak in Minister of Safety and Security v Molutsi and Another 1996
(4) SA 72 (A) nie gehandhaaf word nie.   Afgesien van feite-verskille tussen die
huidige geskil en die een daar ter sprake, het dit daar gegaan om die toepassing van
art 32 (1) van die Polisiewet 7 van 1958, wat juis nié die woord “skuld” gebruik nie,
maar die woord “eisoorsaak” (“cause of action”), wat enger is as skuld.   Dieselfde
geld wat die beslissing in Kettledas NO v Minister of Law and Order 1998 (2) SA
76 (SOK) betref.
[25] In Sentrachem Ltd v Prinsloo supra, het hierdie Hof (per Eksteen
AR) die volgende beslis (op 15 in fine) :

“Die eintlike toets is om te bepaal of die eiser nog steeds dieselfde, of wesenlik
dieselfde skuld probeer afdwing.   Die skuld of vorderingsreg moet minstens uit
die oorspronklike dagvaarding kenbaar wees, sodat ’n daaropvolgende wysiging
eintlik sou neerkom op die opklaring van ’n gebrekkige of onvolkome pleitstuk
waarin die vorderingsreg, waarop daar deurgaans gesteun is, uiteengesit word
... So ’n wysiging sal uiteraard nie ’n ander vorderingsreg naas die oorspronklike
kan inbring nie, of ’n vorderingsreg wat in die oorspronklike dagvaarding
prematuur of voorbarig was, te red nie, of om ’n nuwe party tot die geding te voeg
nie ...”
[26] Indien hierdie toets op die feite toegepas word, blyk dit dat die eiser
deurgaans dieselfde skuld gevorder het.   Die kern van die oorspronklike
besonderhede van vordering was dat die pasiënt, weens sekere voorafgaande
handelinge van werknemers van die tweede verweerder ’n hartstilstand ervaar het en
gevolglik ’n versteuring van die suurstoftoevoer na die brein ondervind het, as gevolg
waarvan hy breinskade opgedoen het.   Dit is nog steeds die eiser se saak, met
ander woorde die basis van die “skuld” wat hy probeer vorder.   Die appellant se
argument is dat volgens die oorspronklike besonderhede van vordering die verwytbare
handelinge tweede verweerder ten laste gelê dié van dr Hattingh en sy assistente
tydens en na die operasie was.   Na die wysiging is eiser se saak dat die

deliksplegers ook ene dr Penhall en sy assistente was en dat hulle nalatig was voor
die operasie.   Hierdie argument is feitelik onjuis, aangesien die bewerings teen dr
Hattingh en die ander amptenare in diens van die tweede verweerder, steeds behou
word, asook die bewerings met betrekking tot die finale kousale verloop van die
breinbeserings.   Die besonderhede wat die skuld, dws die vordering, daarstel is
weliswaar gewysig, maar die “skuld” (debt) is nog dieselfde as wat oorspronklik
aangevoer is (vgl ook die feite en die bevinding van hierdie Hof in Administrateur,
Kaap v Burger, supra, op 423 E - 424 A).
Tweede verweerder se spesiale pleit, wat hierdie aspek betref, kan  slegs
opgaan indien mens ’n beperkte betekenis aan die begrip “skuld” gee, deur dit bv te
vereng tot die besonderhede van die eiser se feitelike bewerings.   Die begrip “skuld”
het, in die konteks van die Wet (net soos in die Verjaringswet), ’n wye betekenis.
So gesien meen ek dat die eiser steeds dieselfde skuld vorder.
[27] Ook hierdie spesiale pleit was, tereg, van die hand gewys.
[28] Bygevolg word die appèl van die hand gewys met koste.

_______________
PJJ OLIVIER  AR
STEM SAAM:
Grosskopf AR
Harms AR
Schutz AR
Scott AR