maikemišetšo a rena ga se go fokotša bogolo bja tirelo ya mmušo, eupša ke go lekodišiša lebelo leo tefelo ya meputso e golago ka lona.

indlela esenza ngayo akusikho ukunciphisa ngo kumangazayo ubungako bensizakalo yomphakathi, kodwa ukuhlolisisa isili nganiso sokukhula kwama holo.


naga ke thoto ya tšweletšo yeo e dirago letseno ebile e ka šomišwa bjalo ka tšhireletšo ya go šireletša dithoto tše dingwe.

umhlaba uyifa eliletha inzuzo futhi ungasetshenzi swa njengesibambiso ukuzu za elinye ifa.


kgwebišano ya dinaga ka bobedi e gotše kudu, kudu kudu gare ga naga ya rena le ya china le naga ya rena le ya india, fao re rekišetšago dinaga tše ditšweletšwa le di phahlo tšeo di tšweleditšwego ka nageng ya rena le go reka ditšweletšwa le diphahlo tša bona.

ukuhwebelana namazwe amabili sekukhulile, ika khulukazi ichina neindia, ngokuthengiswa kwempahla ephuma kuleli lizwe kanye nokulethwa kwempahla ekhi qizwe kula mazwe osekuqine kakhulu.


go phatlalatšwa ga ditaba tša maaka nakong ya leuba, kudu go difala tša dikgoka gano tša leago, go dirile gore go be le hlokego ya go bega ka tšhoganetšo ditaba tše dintši tša nnete, tša toka gape tša go se tšeye lehlakore.

ukwanda kwezindaba ezi ngelona iqiniso ngesikhathi sobhubhane, ikakhulukazi ezinkundleni zokuxhumana, kwengeze isidingo esiphuthu mayo sezindaba eziningi ezinembayo, ezilungile futhi ezingathathi cala.


go ba motswadi wa ngwana wa go ba le bolwetši bja go hwa dithunthwane allison cooper mola e ka ba semaka mo go ba lapa go tseba gore ka lapeng go na le ngwana wa go ba le bolwetši bja go hwa dithunthwane, o le motswadi o ka dira gore ngwana wa gago a golele mo lapeng leo le amogetšego, leo le nago le lerato le kwešišo go dira gore ngwana wa gago a gole ka tumelo ya gore o na le bokgoni bja go atlega.

ukukhulisa ingane enesithuthwane allison cooper nakuba kungenzeka ukuthi kuwethuse umndeni ukuthola ukuthi ingane inesithuthwane, ungakwazi ukwakha ikhaya eliqondisisayo, elinothando futhi elamukelayo lapho ingane yakho izokwazi ukuthi ikhule futhi inokukholelwa ekhonweni layo lokuphumelela.


"mmušo wa profense wa gaut eng o beeleditše nako, maatla le didirišwa go tlhabollo ya tokišetšaleeto ye, yeo e kgontšha go banamedi go ikgokaganya gabonolo le mehuta ya diname lwa ka profenseng.

"uhulumeni wesifunda zwe sasegauteng unikele ngesikhathi, imizamo nezi nsiza ukuthuthukisa lolu hlelo lwezokuthutha olusiza umpha kathi ukwazi ukuxhumana kalula nezinhlobo zokuthu thwa komphakathi ezahlukene esifundazweni.


le ge go le bjalo, ge diphetetšo di golela godimo ka lebelo, go bohlokwa go lemoga gore palo ya mahu ya dipersente tše 1.5 ke ye nngwe ya dipalo tša fasefase lefaseng ge e bapetšwa le ya lefase ya dipersente tše 4.4. go ba fasefase ga palo ya mahu ka nageng ya gaborena go hlotšwe ke maitemogelo le boikgafo bja bašomedi ba tša maphelo gape le magato a tšhoganetšo ao re a tšeerego go hlabolla mokgwa wa tša maphelo.

yize noma, izibalo zabantu abatheleleke ngegciwane zikhula ngamandla, kusemqoka ukuqaphela ukuthi izinga lokudlula kwabantu emhlabeni eliyiphesenti eyi1.5 lingelinye laphansi kakhulu emhlabeni.


lahla se sengwe le se sengwe seo se go gopotšago ka go kgoga.

● lahla kude zonke izinto ezikukhumbuza ukubhema.


go oketšwa ga mollwane wa kabo ya dilaesentshe go botšweletši bja mohlagse bjo bo kopantšwego go fihla go dimekawate tše 100 go na le kgonagalo ya gore go ka feletša ka peeletšo ye kgolo ya lekala la phraebete ka diprotšekeng tša go tšweletša mohlagase.

ezamandla kagesi zinge nye ingxenye yokukhula.


"ct e šogana le dikgopelo tša go fapana.

"ict isebenza ngezicelo ezahlukahlukene.


sona se fela, se dirile gore ke tšwelele," a realo, a hla loša gore dithuto tša lewatle ga se lenaneo le bonolo go ithutela lona.

lokhu kuphela kungenza ngibe ngovelele," kusho yena, echa za ukuthi izifundo zokusebe nza emikhunjini nasolwandle akulula ukungena khona.


leano la kagoleswa ya ikonomi le go boetšwa sekeng ga yona emazulwini e thwetše batho ba bane ebile molefe o nale dithulaganyo tša go godiša kgwebo ya gagwe.

uhlelo lokwakha kabusha nokuvuselelwa komnotho iemazulwini iqashe abantu abane futhi umolefe unezinhlelo zokukhulisa ibhizinisi lakhe.


moithuti wa yunibesithi ya johannesburg yoo ebilego e le monamedi, glen dlamini, o rile app ye e tlo imolla diketekete tša banamedi.

umfundi wasegoli uglen dlamini uthe lolu hlelokuse benza luzoletha isisombululo kubagibeli abayizinkulungwane ngezinkulungwane.


mananeokgoparara a go fokola ao magwaza a gotšego a bona go potologa fao a bego a dula gona a mo file hlohleletšo ya go inyakela ditsela tše diswa tša go kaonafatša setšhaba sa gabo.

ukukhula ezungezwe ingqalasizinda ebhedayo kwagqugquzela umagwaza ukuhlola izindlela ezintsha zokufukula umphakathi wakhe.


suduka o ithutile tše ntši go tšwa go covid19 , kuduku du ka gore thoto ye kaoneka one ke matsogo a gagwe le go šoma ga gagwe ka thata.

usuduka usefunde lukhulu kucovid19, ikakhulukazi uku thi amathuluzi ahamba phambili yizandla zakhe kanye nokusebenza kanzima.


se ke go ya ka motlatšatona wa tlhabollo ya leago, hendrietta bogopanezulu yoo a tsebagaditšego lenaneo la tshebotšo la 999 foetal alcohol spectrum disorder (fasd).

ngokusho kwephini likangqongqoshe wezoku thuthukiswa komphakathi, uhendrietta bogopanezulu, kamuvanje osanda kwethula uhlelo lokubhe kana nesifo se999 foetal alcohol spectrum disorder (ifasd).


thekgo ya bašomi ba kalafo le ya molaodi moo – ke yona e go dirago gore o tielele," a realo.

ukwesekwa okuqhamu ka kubasebenzi bezokwelapha kanye nabaphathi bakhona – yikho okukuvusa qingqo," kusho yena.


di na le gape lefelo la ditulothwethiša le ma bati a go šoma ka dihaedroliki, seo se dira gore go be bonolo go banamedi bao ba phelago ka bo golofadi go tsena ka peseng.

amabhasi ajwayelekile kanye namakhudlwana afakwe ipha sishi lezihlalo zabakhubazekile elisebenza ngogesi, izihlalo ezikhethekile kanye nezinye izinto ezijwayelekile.


latela dikeletšo tše latelago go netefatša gore o ba le nako ye e bolokegilego le ya lethabo le bao o ba ratago.

landela lawa masu ukuze uqikelele ukuthi uphe phile futhi uthokozile ngaso sonke isikhathi, wena nezihlobo zakho.


setlabelo se sengwe se bohlokwa sa bohlodi bja dišhelete ke tekodišišo ya mekgwa ya bophelo yeo e dirwago ke tirelo ya metšhelo ya afrika borwa (sars).

enye indlela ebalulekile yokuphenya ezezimali ukwenza ucwaningo lwendlela yokuphila olwenziwa isikhungo esiqoqa intela eningizimu afrika (isars).


katlego ya rena seemong se e godimo ga bokgoni ba rena ba go latela melao ye beilwego le go netefatša gore re itshwara ka tlhokomelo le ka maikarabelo.

ngaso sonke isikhathi uma sicabanga nanoma isiphi isenzo esingabalulekile, kumele sibuze ukuthi: ibu phi ubungozi bokusuleleka kuthina nakwabanye?


sekolo, seo se lego mthatha ka kapa bohlabela, se thomile go šoma ka kara tšheng ka legae la le lengwe la leloko la setšhaba e lego nkululeko ralo, yoo se theeletšwego ka yena.

lesi sikole, esizinze emthatha empumalanga kapa, siqale ukusebenza kwisakhiwo segalaji ekhaya lelungu lomphakathi unkululeko ralo, esethiwe ngaye.


se ke sehlopha sa batho se bohlokwa ka gore ba tloga ba le kotsing ya go fetelwa ke hiv .

leli yiqembu elibalulekile ngoba liyaye libe sengcupheni enkulu yokuthi lisuleleke ngehiv .


maiteko a a beakanywa le go lekolwa mmogo ke kantoro ya ka le kgoro ya bosetšhaba ya matlotlo.

le mizamo ihlelwe futhi ibekwe iso ngokuhlanganyela yihhovisi lami kanye nomgcinimafa kazwelonke.


entile o hlomile explore our hood go godiša moya wa kopano ka george.

uentile wasungula iexplore our hood ukuze akhuthaze umoya wobunye egeorge.


le ge re nyaka go efoga magato afe goba afe a molao kgahlanong le mmušo, re swanetše go amogela gore badudi bao ba sa thabišwego ke magato afe goba afe ao mmušo o tšerego sephetho sa go a phethagatša ba na le tokelo ya go ya dikgorotshekong go nyaka kimollo ye nngwe le efe goba efe ye e ba kgotsofatšago.

ngesikhathi singancamela ukugwema isidingo sokuthathela uhulumeni izinyathelo zomthetho, kumele samukele ukuthi izakhamuzi ezingathokozile nanoma yikuphi uhulumeni anqume ukukuqalisa zinelungelo lokuya ezinkantolo ukuthola nanoma yikuphi ukukhululeka ezikufunayo.


ka gona o ikhwetša go se bonolo gore o fetetše motho yo mongwe ka kokwanahloko ye.

laphoke asuke esemancane amathuba okuthi ungadlulisela igciwane komunye umuntu.


naga e kolota bohle bao ba kgathilego tema mošomong wa komišene ditebogo; go tloga go bao ba dirilego diphuruphutšo, ba nyakišiša gomme ba kgoboketša tshedimošo ye ntši; go fihla go dihlatse tše ntši tšeo di ilego tša paka le go fa bohlatse; go fihla go boraditaba bao ba begilego ditshepetšo ka botshepegi; go fihla le go boramolao bao ba thušitšego go hlagiša bohlatse.

leli lizwe kufanele libonge kubo bonke labo abebeyingxenye yomse benzi wekhomishana; uku suka kulabo ababephenya, abenza ucwaningo kanye nabahlanganisa imiqingo yemi niningwane; kofakazi abaningi abafakazile futhi bahlinzeka ngobufakazi; kwizintatheli ezisebenze ngokuzikhandla ukusibikela ngokwenzakalayo; abameli abasize ngokwethula ubufakazi.


nnete ke gore se se diragala gape ge batho ba e ya diko panong tša sedumedi goba ditiragalong tša setšo.

futhi kuliqiniso uma kuthanyelwa izinkonzo noma imicimbi yamasiko.


tšona di akaretša dikgetho tša dipušoselegae, khonferentshe ya mabapi le tlelaemete ya cop26 le pontšho ya kgwebišano ya ka gare ga afrika.

lokhu kubandakanya ukhetho lohulumeni base khaya, ingqungquthela yokushintsha kwesimo sezulu yecop26 kanye nombukiso wezohwebo wamazwe aseafrika.


ke lebaka la lenaneo la tlhohleletšo ya mešomo la mopresidente, bjale re na le makgolokgolo a diketekete tša batho ba go ba le boitemogelo bja mošomo bja mohola.

ngomphumela wohlelo lukamongameli lokusungula amathuba emisebenzi, manje sesinamakhulu ezinkulu ngwane zabantu abanesipili yoni somsebenzi esidinge kayo.


ge re šitwa ke go apara dimaseke dikopanong tša setšhaba, ge re eya ditiraga long tša go tlala ka batho, ga re bee fela maphelo a rena le a batho ba bangwe kotsing.

ukugwema ihlandla lesibili lokusuleleka ngecovid19 , kumele silandele imihla hlandlela yezempilo yompha kathi elokhu ikhona.


bjalo ka ge go bontšhitše dikgobogo tše mmalwa tšeo di amago bašomi ba mmušo bao ba holegago moo go sego molaong go tšwa mmušong, tshepetšo e tla ba bothata gape e tla tšea nako.

njengoba kuvuke amahlazo amaningi abandakanya abasebenzi bakahulumeni abazuze ngokungemthetho, umsebenzi uzoba nzima futhi uzothatha isikhathi esijana.


ka palomoka ya r128 milione yeo e kgobokeditšwego ka dithušo tša lekala la poraebete, sekhwama sa makala a mantši, sekhwama sa gbvf se tla thuša le go thekga phethagatšo ya leanotiro la bosetšhaba la gbvf.

ngesamba sezigidi eziyir128 esaqoqwa ngeminikelo yomkhakha ozimele, uxhaso lwemikhakha eyahluka hlukene, isikhwama segbvf sizosiza futhi seseke ukuqaliswa kohlelo lweqhingakusebenza lukazwelonke lwegbvf.


kiletšo ya sekerete e tla phološa maphelo silusapho nyanda batho bao ba folago bao ba fetetšwego ke coronavirus (covid19) ba kotsing ya go ba le maswao a šoro.

ukuvalwa kokuthengiswa kukagwayi kuzovikela impilo yabantu abaningi silusapho nyanda abantu ababhemayo asebesuleleke ngegciwane lecorona (icovid19) basengcupheni yokuhlaselwa izimpawu zaleli gciwane ezinobungozi kakhulu.


ba bangwe ba thwaletšwe go aga mapo rogo ka dinagamagaeng.

abanye baqashwa ukuze bakhe amabhuloho emiphakathini yasemakhaya.


mohlala, diyuniti tša go thetha di thuša bao ba lahlegetšwego ke ditokomane tša bohlokwa mafuleng go hwetša dismart id tše diswa le go ntšha gape ditifikeiti tša matswalo.

isibonelo, kusetshenziswa amahhovisi angomahambanendlwana ukusiza labo abalahlekelwa yimibhalo esemqoka ezikhukhuleni ukuze bathole omazisi bamakhadi kanye nokuba bakhishelwe izitifiketi zokuzalwa kabusha.


mananeo a mmalwa a tlholego ya mešomo ka fase ga lenaneohlohleletšo la mešomo la mopresidente a thomilwe.

izinhlelo eziningi zemi sebenzi ngaphansi kohlelo lukamongameli lokusu ngula imisebenzi seziqalile.


re thomile lenaneo la go reka mohlagase wa go mpshafatšwa go motšweletši wa go ikema ka go bula dibaka tše diswa tša go iteka mahlatse mo kwalakwatšong ya dithentara.

isibonelo esihle salokhu sikumkhakha wezamandla, lapho izinguquko eziningi ezibalulekile, ezihlobene ziqhubeka ukushintsha indlela esiphehla ngayo futhi esisebenzisa ngayo ugesi.


prep e swanetše e šomišwe le mekgwa ye mengwe ya thibelo e bjalo ka dikhondomo tša banna le tša basadi ka gore prep ga e šireletše motho kgahla nong le malwetši a mangwe a go fetela ka thobalano, gomme ebile ga se thibelapelego.

umabaso uthi ezikhathini lapho izithandani zifuna ukuba nomntwana, iprep ingasiza ukuvikela ukusuleleka ngehiv kwalowo ongenayo ihiv kanye no mntwana ongakazalwa.


tše ke tšeo o swanetše go go di tseba: badudi ba afrika borwa ka moka ba mengwaga ye 16 le go feta bao ba nago le pukwana ya boitsebišo ya semmušo ba ka ingwadiša bjalo ka bakgethi (le ge e le gore ke fela bao bonyane ba nago le mengwaga ye 18 ka letšatši la dikgetho ba ka boutago).

ukubhalisela ukuvotaiiec ithemba ukuthi abavoti, asebebhalisile, bazothatha leli thuba bavakashele izikhungo zabo zokuvota babheke ukuthi babhalisile, ikakhulukazi baqinisekise futhi balungise amakheli abo.


modulasetulo wa lcpa, mxolisi ngesi, o boletše gore setšhaba se dirile kleime ya sona ka 1998. ka 2012, maloko a setšhaba a filwe dihekthara tše 23 500 tšeo go tloga fao di ilego tša tlaleletšwa ka dihekthara tše dingwe tše 1 400 tša lešoka la diphoofolo.

usihlalo welcpa, umxolisi ngesi, uthe umphakathi wafaka isicelo sawo sokunxeshezelwa ngowe1998.


"ka moka re a tseba gore mmušo ga o hlole mešomo.

"sonke siyazi ukuthi uhulumeni akawakhi amathuba omsebenzi.


mebušo ya go latelana ya demokrasi e phethagaditše melao ya go tsošološa seriti seo se lobilwego sa bontšhi bja badudi ba ka mo nageng ka go aba thuto, tlhokomelo ya maphelo, dintlo le ditirelo tša motheo.

uhulumeni wentando yeningi labantu owalandela waqalisa izinqubomgomo zokubuyisa isithunzi esalahleka seningi lakuleli lizwe ngokuhlinzeka ngemfundo, ukunakekelwa kwezempilo, izindlu kanye nezidingonqangi.


ka tlhago poelo ya se ke go tloga mo maemong a tlase, e lego lona lebaka leo le dirago gore re tšwele pele ka nepo ya rena ya dimpshafatšo tša mananeo tšeo di tlo tlišago kgolo.

inhlosonqangi ngukusuka ngokubonakalayo kuleli zinga eliphansi, nokuyisona sizathu esenza siqhubeke nokugxila ekuguqulweni kwezakhiwo okuyizona eziqhuba uku khula komnotho.


se se diragatša mošomo wa mo kgwa wa tlhabollo ya dilete (ddm), wo o thakgotšwego ka 2019. baeteledipele ba setšo ba maemong a botse go kgonthišiša gore merero ye ya tlhabollo ya dilete e diragatšwa botse le go thuša ditšhaba mo dinyakweng tša bona tša metse ya magaeng.

impumelelo yohlelo lokwa khiwa kabusha nokuvusele lwa komnotho ihleli ekuba mbisaneni okunamandla hhayi nje phakathi kuka hulumeni, amabhizinisi na basebenzi kuphela, kodwa nobuholi bendabuko kanye nezinye izinhlangano zo mphakathi.


se se akaretša nepišo go seo re se bitšago ‘mešomo ya leago’.

lokhu kubandakanya ukugxila kwesikubiza 'ngokuqashwa komphakathi'.


badirišani ba brics ba dumelelane gore dinaga tšeo di hlabollogago di hloka thušo ya gore di fihlelele dinepo tša tlhabollo ya go ya go ile tša mokgatlo wa dinagakopano (un), le gore dinaga tšeo di tshepišitšego go thekga dinaga tšeo di hlabollogago di swanetše go hlompha ditshepišo tša tšona tabeng ye.

ababambisene nebrics bavumile ukuthi amazwe asathuthuka adinga usizo ukufeza amaphupho eun okuthuthukisa ikusasa eli simeme lawo wonke umuntu iun sustainable develo pment goals , nokuthi amazwe axhasayo kumele agcine isethembiso sawo kulokhu.


za kantorokgolo ya npakantorokgolo ya npa – karen tewson – 012 845 6399/012 812 6399 – ktewson@npa.

za inhloko yehhovisi lenpainhloko yehhovisi lenpa– ukaren tewson – 012 845 6399/012 812 6399 – ktewson@npa.


bohloko le go befelwa ga bagwanti bao bo be bo le nyanyeng ka letšatši leo.

usizi nentukuthelo kwakubhalwe emehlweni ngalolo suku.


mekgwa ya go swana e bonagetše ka gare ga dinyakišišo tša go balega tše di dirilwego ke lekala la dinyakišišo tša go ikgetha, lekala la dinyakišišo tša bosenyi bjo bogolo, lekala la dinyakišišo la npa le a mangwe.

izindlela ezifanayo zibo nakele kuphenyo oluningi olwenziwa wuphiko olukhethekile oluphenya izenzo zobugebengu (isiu), umkha kha ophenya amacala obugebengu abekwe eqhulwini, umkhakha wezokuphenya wophiko lwezokushushiswa kuzwelonke kanye nabanye.


dipalopalo tša bosenyi tša kgauswanyane tšeo di lokolotšwego ke tirelo ya maphodisa a afrika borwa (saps) di bontšha koketšego ya bosenyi bja go phaya theto ka kgang, dikgaruru tša ka malapeng, le, se sengwe seo se hlobaetšago kudu, go bolawa ga bana.

izibalo zakamuva zobugebengu ezikhishwe uphiko lwamaphoyisa eningizimu afrika (isaps) zibonisa ukunyuka ekudlwengulweni, udlame lwasekhaya, futhi mhlawumbe okukhathaza kakhulu, ukubulawa kwe zingane.


go rarolla bothata bjo, kgoro e sekaseka bogolo bja mafelo ao e a akaretšago go hlatha gore ke mafelong afe fao go hlokegago gore e kaonafatše ditirelo tša yona.

ukuze kulungiswe inkinga, umnyango ubukeza umthelela ngokwezendawo ukuze kuhlonzwe izindawo lapho udinga khona ukwenza ngcono izinsiza zawo.


e a arabela ka gobane e šomiša didirišwa tša mmušo go arabela dihlokwa tša setšhaba sa ka nageng, e ka ba tabeng ya go hlokomela tlhago, go hlokomela gore ba ba le dijo tse di lekanego, go bula disenthara tše dingwe tša dikheretšhe, goba bakeng sa ditsela tše kaone tšeo di fihlelelegago.

kuyaphenduleka, ngoba kusetshenziswa izinsiza zikahulumeni ukubhekana nezidingo zomphakathi, ku ngaba amathafa, ukuvikelwa kokudla, ezinye izikhungo zokuthuthukiswa koku khula kwabantwana, noma ukwenza ngcono imigwaqo futhi ifinyeleleke kalula.


cape town international convention centre (cticc), yeo e šomišetšwago nakwana bjalo ka sepetlele se segolo go di feta ka moka seo se hlometšwego bolwetši bjo ka mo nageng, e na le mepete ye 862. se thomile go amogela balwetši bja sona ba mathomo ba 10 ka la 8 phupu 2020. ka leboa bodikela, dihlopha di godiša dipetlele ka go aga mafelo a tlaleletšo.

isikhungo icape town international convention centre, nokuyisibhedlela esikhulukazi sesikhashana ezweni, sinemibhede engama862.


ke ka lebaka leo re beeletšago go infrastraktšha mo mafelong a le go šoma go kaonafatša kabo ya ditirelo.

yingakho sitshala izimali kwingqalasizinda kulezi zindawo futhi sisebenza ukuthuthukisa ukuhlinzekwa kwezidingongqangi.


potgieter o eletša bareki go thoma go reka dilo tša khe resemose e sa le nako gomme ba netefatše gore khapote ya bona ya dijo, foritšhi le setšidifatši di tsenywa dilo tša go tšea lebaka le letelele, ka nepo ya go laola ditekanyetšo tša bona le go efoga go reka dilo tša go tura go šetše nako ye nnyane.

upotgieter ululeke aba thengi ukuba baqale uku thenga izinto zikakhisimusi kusenesikhathi futhi baqikelele ukuthi bathenga ukudla okwanele futhi bathenge izi nhlobo zokudla ezizohlala isikhathi eside, ukuze banga sebenzisi imali ngendlela engafanele futhi bagweme nokuthenga izinto ezibizayo ngemizuzu yokugcina.


naa goreng go gašetšwa baithuti ba marematlou fela?

kungani kuqokwe umatikuletsheni kuphela?


ke maitemogelo a mabotse go šoma le badirišani bao ba the kgago bašomi ba bannyane.

kuyinto enhle kakhulu ukusebenza nabantu abamese kayo umsebenzi osemusha kulowo mkhakha womsebenzi.


go fedišwa ga seemo sa masetlapelo ka afrika borwa go bonala go le kgauswi vukuzenzele unnamed mopresidente cyril ramaphosa o sa tšwa go bolela nakong ya polelo ya maemo a setšhaba (sona) ya 2022 gore mmušo o beakanya go fediša seemo sa masetlapelo sa bosetšhaba ka ge naga e tsena legatong le leswa taolong ya leuba la bolwetši bja kokwanahloko ya khoro na (covid19).

ukuqedwa kwesimo senhlekelele kuzwelonke kusondele eningizimu afrika vukuzenzele unnamed umongameli ucyril ramaphosa usanda kumemezela enkulumweni yakhe echaza ngesimo sezwe yowezi2022 (isona) ukuthi uhulumeni uhlela ukuqeda isimo senhlekelele kuzwelonke njengoba izwe lingena esigabeni esisha sokulawu lwa kwesifo sobhubhane segciwane lecorona (icovid19).


molao wo ke motheo wa melawana ka moka ye e tsebišitšwego ka fase ga maemo a setšhaba a masetlapelo yeo re e tsebišitšego go lwantšha coronavirus.

lo mthetho uyisisekelo sayo yonke imithethonqubo eyamenyezelwa ngaphansi kwesimo senhlekelele sikazwelonke eyethulwa ukulwa negciwane lecorona.


tše di akaretša kgwebo ya go laolwa ke mmušo go swana le ditirelophofo tša afrika borwa, lekala la dikgokagano tša mmušo le mekgwa ya tshedimošo le lekala la tirelo ya metšhelo ya afrika borwa.

lokhu kuhlanganisa izinkampani zikahulumeni ezifana nezezindiza zaseningizimu afrika, uphiko lohlelo lukahulumeni lwezokuxhumana nokudluliswa kolwazi kanye nomnyango wokuqo qwa kwentela eningizimu afrika.


ge bana ba le gare ba gola, ba hlohleletše go seka seka melao ye gomme le bona ba thuše go hlatha ditlamorago.

ngesikhathi izingane zikhu la, zigqugquzele ukuthi zidi ngide le mithetho futhi zisize ukuthi zihlonze imiphumela.


dikgoro tša mmušo maemong a bosetšhaba le a profense, mebasepala, me kgatlo yeo e sego ya mmušo le dikgwebo ba be ba dutše ba aba didirišwa tša motheo tša kimollo tše bjalo ka dijo, mapai, matrase, diaparo, meriana ya malwetši a go se folele ruri, dilo tša go hlapa le dibjana tša go apeela.

ukwengeza kulokhu, iminyango kahulumeni kuzwelonke nasezifundazweni; omasipala; izinhlangano ezingekho ngaphansi kukahulumeni kanye namabhizinisi bebelokhu behambisa izinto ezilusizo ezifana nokudla, izingubo zokulala, omatilasi, izingubo zokugqoka, imithi yokwelapha izifo eziyimbelesela, okokugeza kanye nokupheka.


go atiša go hwetšagala ga naga le menyetla ya temo go tla thekga tlholego ya mešomo le tlhabollo ya dikgwebo, le go kaonafatša mebaraka ya dijo, ditšweletšo tša temo le ditirelo.

ukusabalalisa ukufinyelela emhlabeni nasemathubeni okulima kuzosekela ukusu ngulwa kwemisebenzi kanye nokuthuthukiswa kwama bhizinisi, futhi kuthuthukisa imakethe yokudla, izimpahla zolimo kanye nezinsiza.


boiteka nelo mmeleng ke senyakwa se bohlokwa kudu mo mošomong wo gomme bao ba dirago dikgopelo ba swanetše go feta pele mo tshepedišong ya go itšhidulla.

ukuba qa tha inqubo esemqoka kakhulu kulo msebenzi futhi abantu aba zoqashwa bavocavocwa kanzi ma.


bjalo ka setšhaba, re swanela go laetša fao dipholisi le melao ye e lego gona e hlaelelago tšhireletšong ya mokgwaphelo, botumo le polokego ya babegabosenyi – le go šomišana go šogana le tše.

njengomphakathi, sidinga ukubonisa lapho imithetho kanye nezinqubomgomo ezikhona kunganele ekuvikeleni izindlela zabantu zokuziphilisa, isithunzi kanye nokuphepha kwezingede futhi sisebenzisane ukubhekana nalokhu.


se se ra gore ditirelo tša mmušo di swanetše go šongwa ke banna le basadi ba bokgoni, tsebo ya mošomo, ba go se inaganele ba le noši le ba potego.

lokhu kusho ukuthi imi sebenzi kahulumeni kumele iqashe amadoda nabesifazane abawufundele umsebenzi, abanamakhono, abangaca bangeli bona bodwa futhi abaneqiniso.


bafsa ke bokamoso bja naga ya rena vukuzenzele unnamed go boledišana le bafsa ka mehla go ntlogela ke na le mafolofolo.

abantu abasha bayingo muso lezwe lethu vukuzenzele unnamed ukuxhumana kanye nokubonisana naba ntu abasha kungishiya njalo nginogqozi nofuqufuqu.


re leboga kudu borasetimamollo bao ba katanego le go tima mollo gomme mafelelong ba kgona go o tima.

sibonga kakhulu kubasebenzi bezicishamlilo abalwe nelangabi lomlilo futhi bagcina belicishile.


bjale ke kgona go fepa ba lapa la ka le go romela bana ba ka sekolong," gwa bolela mokoena.

manje ngiyakwazi ukunakeke la umndeni wami ngikhokhele nezingane zami esikoleni," ngokusho kukamokoena.


mmaletjema poto, mohlankedi wa tšhireletšo ya bana wa fpb, o boletše gore ba tswadi ba swanetše go tseba dikotsi tšeo bana ba bona ba lebanego le tšona inthaneteng, go akaretšwa go bogela ditiro tša thobalano goba tlaišo ya bana ka thobalano, le go rutwa ke batho ba bagolo bao ba ba tlaišago ka tša thobalano.

ummaletjema poto, isikhulu sefpb’s child protection, uthe abazali kufanele babazi ubungozi abantwana babo ababhekana nabo kwiinthanethi, kubalwa nokubuka imifanekiso yabantwana yocansi noma yokuhlukunyezwa kwabantwana ngokocansi, kanye nokuqeqeshwa izigilamkhuba zocansi.


go tšwa maemong a bona a go fapana, bafsa le batho ba bagolo, baithuti le basadi bao ba šomago, bagwanti bao ba bego ba dira ditšhupetšo ka khutšo ba be ba emišeditše godimo dipolakate tšeo di bego di ngwadilwe ‘enough is enough’ le ‘am i next?

kusuka kuyoyonke indawo, omnca ne nomdala, abafundi nabesifazane abasebenzayo, ababhikishi ababebhikisha ngokuthula babephakamise izingqwembe ezazibhalwe ukuthi 'enough is enough ' nokuthi ' am i next?'.


"ba bangwe ba baoki ba filwe tlhahlo ya go dira diopareišene.

"abanye abahlengikazi baqeqeshelwe izindawo zoku hlinzwa ngenhloso yokwe lashwa kwezempilo.


"se se mphile monyetla wa go dira toro yaka ya go ithutela engineering go ba nnete.

"lokhu kwanginika ithuba lokuba ngikwazi ukuthi ngenze amaphupho ami okufundela izifundo zobunjiniyela afezeke.


"go hwa dikotwane gatee ga go šupe gore o na le bolwetši bja go hwa dikotwane.

""ukudlikizela kanye akusho ukuthi unesithuthwane.


re šomiša tšhelete ye ntši kudu re lefa dikoloto go feta yeo re e šomišago go tša maphelo; ke fela thuto le tlhabollo ya leago tšeo di hwetšago tšhelete ye ntši.

sichitha imali eningi sikhokhela izikweletu kunaleyo esiyibekele ezempi lo; imfundo kuphela kanye nokuthuthukiswa kompha kathi okuthola okuthe xaxa.


ke hweditše boi tshepho bja ka gape," o boletše bjalo.

sengibuyelwe ukuzethemba kwami," kusho yena.


lefase bjale le tsena ngwageng wa bobedi wa leuba la coronavirus.

umhlaba usungena onyakeni wesibili wobhubhane lwegciwane lecorona.


"ke moka go dirwa diteko tša go bonega ka metšhene ka teng go kgonthišiša ge eba popelo ga e na selo ka gare ga yona le go bonega fao leseana le ka bago le le gona mmeleng wa mosadi," a realo ngaka mhlari.

"emva kwalokho kwenziwa iultrasound ukuze kuqinisekiswe ukuthi nembala akukho lutho esibelethweni futhi kubhekwe ukuthi umbungu ukuphi nendawo emzimbeni wowesifazane," kusho udkt.


kgoro e ile ya phošolla dikakanyo tša maaka tše ka go araba dipotšišo tše latelago tša go botšišwa ka mehla ke bommagobana bao ba nago le hiv mmogo le bao ba se nago nayo.

umbuzo: umakhelwane wami uthe kufanele ngithole umuthi othile wokuhlanza isisu somntwana wami.


karabo: mokgatlo wa maphelo wa lefase le kgoro ya maphelo ga di šišinye gore mma a emiše go nantšha lesea letswele gore a kgone go entelwa moento wa covid19.

impendulo: inhlangano yezempilo emhlabeni jikelele kanye nomnyango weze mpilo abakuncomi ukuyeka ukuncelisa umntwana ibele ukuze ugomele icovid19 .


tona ya dinamelwa fikile mbalula o butše disentha tša mangwalo a bootledi tša rtmc go la midrand le eco park ngwagola, go šogana le tšhalelomorago ya mangwalo a bootlodi ao a feletšwego ke nako ka lebaka la covid19.

ungqongqoshe wezo kuthutha ufikile mbalula uvule izikhungo zertmc eziqondene namalayisensi okushayela emidrand naseeco park ngonyaka odlule, ukuze kubhekanwe nokusilela emuva komsebenzi wamalayisensi okushayela aphelelwe yisikhathi ngenxa yecovid19.


ge o ka ba le maswao a tšho ganetšo, go swana le mathata a go hema, dihlabi mafahleng goba kgatelelo mo mafahleng yeo e ganelelago, go gohlola madi, go hlakahlakana, go se robale gabotse go go šoro goba go ba le dipounama le sefahlego se se talalerata o swanetše go leletša ambulanse goba o ye bookelong ka bjako.

uma ngabe kuba khona nanoma yiziphi izinkomba ezingaba isexwayiso esiphuthumayo, njengezinkinga zokuphefumula, ubuhlungu esifubeni noma ingcindezi esifubeni sakho engedluli, ukukhwehlela igazi, ukuhlala kunqwabelene imicabango, ukuhlala wozela noma ukuba nezindebe noma ubuso obuluhlaza okwesibhakabhaka kumele ubize imoto yeziguli noma uziyele wena esibhedlela ngokuphuthuma.


malobanyana kgoro tsheko ya go ikgetha e laetše dikhaphani tše pedi tša go aga go buša dipoelo tšeo di di amogetšego go tšwa go r40 milione ya konteraka ya go aga legora la mollwane wa beit bridge.

inkantolo ekhethekile kamuva iyalele izinka mpani zokwakha ezimbili ukuthi zibuyise inzuzo eziyithole kwizinkontileka ezibiza izigidi ezingamar40 zokwakha ucingo lokubiya emngceleni ibeit bridge.


"ke laetše ba sandf go tliša bašomi ba bona ba tlaleletšo, didirišwa tša go bolokela le go hlwekiša meetse mmogo le dihlopha tša baintšinere go thuša ka tsošološo ya mohlagase le kabo ya meetse," a realo.

"sengigunyaze isandf ukuthi ilethe abanye abasebenzi, iziqukathi zamanzi nezinsiza zokuhlanza kanye nonjiniyela abazosiza ukubuyisa ugesi namanzi," kusho yena.


ka historing ka moka bafsa ba bile ketapele go phetogo.

emlandweni abantu abasha bebelokhu behola ukuletha uguquko.


se se kgonagetše ka lebaka la mošomo wo mobotse wa bobegaditaba bja rena.

lokhu akuyona into enca ne ngenxa yokusebenza ngokuzikhandla kwa bezindaba bakithi.


ka go diriša maanomagolo a ka mafapheng re hlohleletša go reka dithoto le ditirelo fao go holago dikgwebo tša bathobaso.

ngokulandela izinhlelo ezinkulu kulo mkhakha siqhuba ukuqhutshwa kwamabhizinisi khona lapha ekhaya okuzozuzisa amabhizinisi abantu abamnyama.


go hwetša tshedimošo mabapi le ditire lo tša go abja ke ct, etela www.

ikhomishana yebbbee ngokukalindiwe madonsela, ongumphathi omkhulu wokuthotshelwa kwekhomishana ibbbee, igunya lebhizinisi ngukwengamela, siphathe futhi sikhuthaze ukulandelwa komthetho webbbee wama46 kowezi2013.


molaodiphethiši wa gugu dlamini foundation, mandisa mabaso, o hlomile mokgatlo wo ka 2010 morago ga gore mmagwe – mohu gugu dla mini – a bolawe ka go kgatlwa ka maswika ka 1998 ka durban morago ga go bolela gore o na le hiv .

umqondisi omkhulu wegugu dlamini foundation, umandisa mabaso, wasungula le nhlangano ngowezi2010 emva kokuthi umama wakhe – ongasekho ugugu dlamini – wakhandwa ngamatshe waze wafa ngowe1998 ethekwini ngenxa yokuthi wadalula isimo sakhe sokuba nehiv .


le hlomilwe go tšwetša pele lesolo la phetošo ya ekonomi.

wasungulwa ukuze weseke inqubo yokuguqulwa komnotho.


eupša ditiro tša bona mafelelong di tla tšwela nyanyeng, ka ntle le go šetša gore ke bomang, le gore maemo a bona ke afe.

kodwa izenzo zabo kungekudala zizobafica, noma ngabe bangobani, futhi noma ngabe bakusiphi isikhundla.


tsošološo ya mešomo ga e ka ga ditshepišo tšeo di se nago ntlha le thito tša ka moso, efela e ka ga tlholo ya mešomo gona fa, gonabjale.

umzamo wokusungula imisebenzi awusikho nje ukuzibophezela okufi phele kwesikhathi esithile esikhathini esizayo, kodwa umayelana nokusungulwa kwemisebenzi lapha futhi njengamanje.


tlhalo ke ge lenyalo le fedile semmušo ka gare ga kgorotsheko ya molao.

isahlukaniso somshado sisho isimo lapho umshado sewuhlukaniswe ngokomthetho enkantolo yomthetho.


se ke ka lebaka leo maatlafatšo ya bathobaso ekonoming e lego karolo ye bohlokwa ya peakanyoleswa ya ekonomi ya rena le go e tsošološa ka morago ga leuba la covid19.

yingakho ukuthuthukiswa komnotho wabamnyama kungummo ngo wokwakhiwa kabusha nokuvuselelwa komnotho wethu ngemuva kobhubhane lwecovid19.


ge borakonteraka ba tlogela moo ba epilego go se gwa šireletšega, goba mananeokgoparara a sekolo a sa hlokomelwe goba senamelwa sa bana ba sekolo se nameditše bana ba bantši go feta tekano, gona maphelo a bana a bewa kotsing.

uma izinkontileka zishiya imigodi ivulekile nengaphe phile noma izakhiwo zesikole zingakalungiswa ngokufanele noma izithuthi zesikole zigcwele ngokweqile, ngalokho izimpilo zalezi zingane zizobe zibekwa ebungozini.


ge go tswalelwa ga naga go fedišwa le ge barutwana ba boela dikolong, rena bjalo ka batswadi re swanetše go tšwelapele go kgatha tema ya rena ka mafolofolo dithutong tša bana ba rena, e kaba ka go tsenela disgb, go ithaopa go thuša dikolo ka ditirelo goba mehuta ye mengwe ya thušo.

uma izwe selivuliwe nabafundi abaningi sebebuyele esikoleni, thina njengabazali kumele siqhubeke nokudlala indima ebonakalayo emfu ndweni yabantwana bethu, kungaba ngokuba ilungu lebhodi elilawula ukusebenza kwesikole, ngokuvolontiya ngemisebenzi yethu ezikoleni noma ngabe nguluphi olunye usizo.


"re dira se go hlompha bao ba phetšego le rena; bao ba kilego ba dula mo.

"lokhu sikwenzela uku hlonipha labo ababehlala phakathi kwethu; ababehlala kuwo lo mhlaba wakithi.


karolo yeo e amegilego ya n3 e be e dutše e itemogela sephethephethe se sentšhi, kudu nakong yeo bontšhi bja difatanaga di tla bego di le tseleng, ka baka la bontšhi bja dilori tša go rwala merwalo go tloga lebopong la durban di šomiša tsela ya lephefo go ya gauteng le diprofenseng tše dingwe tša ka gare ga naga.

ubuye ubandakanye ukushintshwa kwe zinye izanhlukanamgwaqo ezinkulu ukwenza ngcono ukuhamba kwezi moto.


bafsa ba ba fetošitše dikgopolo tša bona go ba kgato ye ba e tšeago.

laba bantu abasha baguqule imibono yabo yaba izenzo.


moento wa covid19 bjale ka ge o hwetšagala, bjalo ka seboka re šomišane go netefatša gore kontinente e hwetše se tseka sa yona ka tekatekano, re šoma le sehlongwa sa cov ax seo se etilwego pele ke sehlophatšhomo sa rena sa afrika sa go hwetša moento.

kubo bonke ubudlelwano obenziwe kanzima namazwe anezinsiza ezingcono kakhulu kanye nomphakathi wabaxhasi bamazwe ngamazwe, sisungule inkundla yokusabalalisa izinsiza zokwelapha eafrika entsha sha nengakaze ibonwe ukuvumela ukuthi wonke amazwe aseafrika asheshe athole izinsizakusebenza zokuzivikela nezinye izinsiza zokwelapha ngendlela elinganayo, futhi engabizi.


ct e šoma bjalo ka mophethagatši gare ga bakgathatema.

ict isebenza njengomlekeleli phakathi kwezinhlangothi ezithintekayo.


re fane ka tšhireletšo ya meputso go bašomedi le kimollo go bengdikgwebo ka sekimo sa nakwana sa kimollo ya bengmešomo seo se sepedišwago ke uif.

sahlinzeka ngokuvikelwa kwemalingeniso kubasebenzi kanye noxhaso kubanikazi bamabhizinisi ngohlelo lwe sikhashana loxhaso lwa baqashi oluphethwe iuif.


ge a se no fetša sekolo, o lekile go ithuta kholetšheng ka oudtshoorn, efela a tšea sephetho sa go boela gae go hlokomela lapa labo.

emuva kokuphothula esikoleni, wazama ukuqeqeshwa ekolishi laseoudtshoorn, kodwa wabuye wanquma ukubuyela ekhaya ukuze akwazi ukweseka umndeni wakhe.


dikgwedi tše tharo go tloga nakong ya ge naga yeo e tsebagaditšwe gore ga e na coronavirus , new zealand e tswaletše naga ka bophara gapegape.

ezinyangeni ezintathu emva kokumemezela izwe njenge lingasenalo igciwane lecorona, inew zealand isiphinde yaba ngaphansi kokuvalwa kwezwe.


ge e se no fetišwa, batho ba ka se sa hloka go ikgopotša gore ba nwe pilisi tšatši ka tšatši.

ucansi oluphephileinhlangano ihlose ukunci phisa ukusuleleka ngehiv ngokugqugquzela uku setshenziswa kwejazi lomkhwenyana nocansi oluphephile.


o hloka go nyantšha ngwana kgafetšakgafetša gore matutu a mangwe a tšweletšwe – ke ka moo o kgonago go tšweletša matutu a mantšhi ka gona.

kufanele nje uhlale uncelisa umntwana njalo ukuze ubisi luzophuma – uma wenza njalo wenza ubisi oluningi.


diintasteri tše – tšeo di akaretšago mohlagase, meetse, dinamelwa le dikgokagano tša megala – ke metheo yeo e sepetšago ekonomi.

lezi zimboni ezibandakanya ugesi, amanzi, ezokuthutha kanye nezokuxhumana ngobuchwepheshe ziyimithambo ephethe ukuphila komnotho.


tšona di akaretša tlhohleletšo ya tlhomo ya mešomo ka mopresidente, yeo e fanego ka dibaka tša mešomo le thekgo ya go iphediša ga bafsa ba bantši.

ezibandakanya uhlelo lukamongameli lokusungula imisebenzi, oseluhlinzeke ngamathuba emisebenzi nokwesekelwa kwezindlela zokuphila kubantu abasha abaningi.


ngwaga wa go feta bašomi ba go feta 200 ba hlahlilwe bjalo ka bahla nkedi ba taolo le bahlami.

ngo nyaka odlule babangaphezu kwama200 abasebenzi abaqeqeshwa njengabaphathi kanye nabaholi.


batho bao ba fetetšwego ke covid19 , eupša ba se na maswao, ba swanetše go ipeela thoko ka gae goba ka lefelong la mmušo leo le diretšwego go hlokomela bao ba fetetšwego ke baerase lebaka la matšatši a 10, go tloga ka letšatši leo ba amogelago dipoelo tša gore ba fetetšwe ke baerase.

abantu abahlonzwe njengabanecovid19 , kepha abangena zo izimpawu, kumele baqhubeke bahlale endaweni yokuhlala ngawedwana ekhaya noma esikhungweni sokuhlala ngawedwana sikahulumeni izinsuku eziyi10, ukusuka ngosuku othole ngalo imiphumela ethi unaleli gciwane.


se se tla hola bareki ka go ba fokoletša ditefišo ge ba reka dithoto mo nakong ye e tlago.

kumthengi ojwayelekile, lokhu kusho ukuthi amanani entengo yesikhathi eside azokwehla ezimpahle ni zethu eziningi.


re boletše gore ka gare ga repabliki ya rena ya temokrasi, batho bohle ba a lekana pele ga molao ebile ba na le tokelo ya tšhireletšo ya go lekana le kholego ya molao.

sithe kwiriphabhulikhi yethu yentando yabantu, wonke umuntu uyalingana ngaphambi komthetho futhi unelungelo lokuvikelwa ngokulinganayo kanye no kuzuza kumthetho.


pele ga ge batho ba ka iša dingo ngorego tša bona go kantoro ya mošireletši wa setšhaba goba go dikgorotsheko, ba ka kgopela go hwetša bonamodi go maditsela wa sekhwama sa phenšene.

ngaphambi koku thi abantu bahambise izikhalazo zabo ehhovisi lomvikeli womphakathi noma ezinkantolo, bangafuna isixazululo kumlamuli.


"dinyakišišo tše di be di nepišitše batho le dihlongwa tšeo di bego di dumela gore di ka šomiša bošaedi seemo sa bosetšhaba sa go ba kotsing ka nepo ya go ikhumiša le go homiša bao ba dirišanago le bona go šomiša ditšhelete tša mmušo bošaedi," mopre sidente a realo.

"lolu phenyo beluqondiswe ngqo kubantu nezikhungo ebezizitshela ukuthi zingaxhaphaza umzuzu wobuthakathaka besizwe ukuzicebisa bona nalabo abahlangene nabo ukuxhaphaza izinsiza zomphakathi," kusho umongameli.


morago ga ge ba kgotlile submit, no moro ya referense ya kgopelo yeo e tla tšwelela mo skrining.

uma usumcindezele usubmit, inombolo ewubufakazi bokuthi usifakile isicelo izovezwa.


a re beng ngatana e tee re lwe le covid19 vukuzenzele unnamed lefase ka moka le aparetšwe ke leuba la coronavirus , yeo e phatlalalago ka lebelo.

asibumbane ekulweni necovid19 vukuzenzele unnamed umhlaba wonke awuphelile amandla ekubhekaneni nobhubhane lwegciwane lecorona , eselibhebhethe kise okomlilo wequbula.


banna ba swanetše go hlompha basadi le balekane ba bona gomme ba kwešiše gore go ba ka kamanong ya marato ga se lebaka la go dira dikgaruru tša ka malapeng.

amadoda kumele ahloniphe amakhosikazi nezintombi zawo futhi aqonde ukuthi ukuba sebudlelwaneni akunikezi isizathu sodlame lwasekhaya.


eupša mmolelwana wa segologolo o re seo o se kgo nago ga go re o se dire.

kodwa njengesisho saku dala esithi, ukuthi unga kwazi ukwenza into, lokho akusho ukuthi kumele uye nze.


ka lebaka la maemo a go se amogelege a dikgaruru tša baratani ka mo nageng ya rena, re tiišitše ditlhagišo tša molao wa dikgaruru tša ka malapeng.

ngokubuka amazinga angamukeleki neze odlame kubalingani abasebudlelwaneni ezweni lethu, sesiqinise ukuhlinzekwa komthetho wodlame lwasekhaya.


nakong ya kgato ya teko, re tla ela seabe le katlego ka go šetša le go lekola lenaneo la reap .

"kulesi sigaba sokulingwa kwalolu hlelo, sizohlola umthelela nempumelelo yalo ngokuthi siqaphe fu thi sihlole uhlelo lwereap .


bontši bja tše di diragetšego ke dipoelo tšeo di bego di se a letelwa tšeo batho ba e tšeelago molao matso gong.

okuningi kwalokhu okwenzekile kungumphumela ongenakugwemeka uma abantu bezithathela umthetho ngezandla zabo.


ditekanyetšo ke karolo ye bohlokwa ya lesolo la rena la go tliša kgolo ye e akaretšago bohle, tlhomo ya mešomo, peeletšo le mmušo wo o nago le bokgoni.

isabelomali siyingxenye ebalulekile empokophelweni yethu yokukhula okubanda kanya wonke umuntu, utsha lomali kanye nombuso one khono.


moo di bego di hwetšagala gona di be di bitša kudu, gomme ke moo mmušo o ntšhitšego thentara ya go dira dithušagohema," gwa realo sanne.

uma ikhona indawo owawukwazi ukuyithola khona, yayimba eqolo kakhulu ngakho uhulumeni wakhipha ithenda yokukhiqiza le mishini yokuphefumula," kusho usanne.


ka ge sehla sa mello ya dihlaga se batametše, mokoena o fane ka dikeletšo tše di latelago ka nepo ya gore batho ba thibele mello ya dihlaga: o se ke wa gotša mello ya di hlaga molaleng ge o sa kgone go e laola.

njengoba isikhathi samaqubu la omlilo sisondele, umokoe na usinikeze izixwayiso ezi landelayo zokuvikela umlilo wequbula: ungashisi umlilo endaweni evulelekile uma uzohlulwa ukuwulawula.


ka go le lengwe, le ge go le bjale, re tla swanela ke go šomiša tšhelete ye ntši gore re thekge go beakanya leswa ga disoe tša go swana le eskom le tirelo ya difofane ya afrika borwa (saa).

nokho, ngaso lesi sikhathi, sizodinga ukusebenzisa imali kakhulu ukuseka ukuhlelwa kabusha kwamasoes afana noeskom kanye nosaa.


gantši o tlo swanela go tsoga ka pela gomme wa roba la mašego, gape o tlo swanela go itlwaetša go ba le baeti ka lapeng la gago.

kuzodingeka ukuthi uvuke ekuseni kakhu lu uphinde ulale ebusuku kakhulu, futhi kuzodingeka ujwayele ukuhlalisana kahle nezihambeli emzini wakho.


bao ba nago le mahlatse a go ba le letseno la go se tekateke ba tlo kgona go boela mešomong ya bona; eupša go ba bangwe ba dimilione se e tlo ba kgwedi ye e ba lahlegetšego fao ba ka bego ba ile ba hwetša mošomo wa lebakanyana, ka ge ba ka be ba ile ba dira kgwebo ka lekaleng leo e sego la semmušo goba ba bolokile tšhelete yeo ba e hweditšego go hlokomela ba malapa a bona.

labo abanenhlanhla yokuba nemiholo engathikamezeki bazokwazi ukubuyela emisebenzini yabo; kodwa izigidi zabanye abantu bazolahlekelwa inyanga lapho bebengabe bethole umsebenzi wesikhashana, ngabe bazenzele amabhizinisi ngokuthengisa emgwaqeni noma bonge imali ababeyitholile ukuze bahlangabezane nezibophezelo zemindeni yabo.


tshepedišo yeo e tšwelago pele ya tsošološo ya ikonomi ya rena e tla thekga maitekelo a. ditsošološo ka makaleng a enetši, dinamelwa le megala di nepile go fokotša theko ya mohlagase, ya thwalo ya dithoto le datha mo nakong e telele ka mokgwa wa phenkgišano le go šoma ka go phethagala.

umsebenzi oqhubekayo wokuhlelwa kabusha komnotho wethu uzoseka le mizamo.


se sengwe le se sengwe seo re se dirago bjalo ka mmušo se tsenya letsogo go kaonafatšeng maphelo a bafsa.

konke esikwenzayo njengohulumeni kunegalelo ekuphuculeni izimpilo zabantu abasha.


go bohlokwa gore basadi e be baholegi ba lenaneo le potlakišitšwego la poelo ya mafase.

kubaluleke kakhulu ukuthi abesifazane babe ngabazuzi bohlelo lokubuyiswa komhlaba.


pele ba thomiša ka mošomo, maloko a sehlophatšhomo se sa dingaka ba ile ba swanela ke go entelwa gore ba bolokege ge ba le gare ba kalokana le palo ye hlatlogetšego godimo ya di tshwaetšo le bao ba amogelwago ka bontši ka maokelong.

ngaphambi kokuqala imise benzi yabo, ithimba lomsebenzi wezokwelashwa ligonyiwe ukuze lizovikeleka ngesikhathi lisebenza ngokwenyuka kwe zinga lezigameko zokwe suleleka ngecovid19 kanye nokulaliswa kweziguli esibhedlela.


ge kišontle ya rena e gola, ekonomi ya rena le yona e tla gola ya hlola mešomo ye mentši.

njengoba ukuthunyelwa kwezimpahla kwethu kwa manye amazwe kukhula, umnotho wethu uzokhula futhi udale amathuba emisebenzi.


moya wa ka o ile wa ya godimo ge moithuti wa kreiti ya 11 sinoyolo qumba go tšwa ka orange farm a nngwalela lengwalo ka ga seo se swanetšego go ba ka go sona mo ngwageng wo.

ngafikelwa yintokozo enkulu lapho umfundi webanga le11 usinoyolo qumba waseorange farm engibhalela incwadi mayelana nalokho okumele kufakwe kusona yalo nyaka.


gomme diphethogo tša molao di tla dira gore go thongwe mmaraka ma mohlagase wa go se bitše tšhelete ye ntši, e thekgwa ke phatlalatšo ya molao wo o mpshafaditšwego wa taolo ya mohlagase le mošomo wo o thomilego go mpshafatša pholisi ya theko ya mohlagase.

sivuselele uhlelo lwendali lomkhiqizi ozimele wogesi ovuselelekayo ngokuvulela ezinye izikhathi zokufaka izicelo.


ka dikgwedi tše 12 fela, dikonteraka tše 13 tša balemi ba bathobaso bao ba sa golago di ile tša hlongwa gomme gwa hlolega mešome ye 960.

lokhu kube ngumphumela wohlelo lokuthi inhlangano yokufuywa kwezinkukhu yaseningizimu afrika (isa pa) yakhokhela imvume kamhlabane yokusebenzisa amanzi futhi yamusiza ngo kumqeqesha ngokukhiqizwa kwamaqanda.


mohlala, bakgathatema ba go balega ba go thwalwa ke kgoro ya mešomo ya setšhaba le mananeokgopa rara mo mananeong a yona a legato la mathomo ba kgonne go hwetša mošomo lekaleng la poraebete mafelelong a hlakola 2021. bontši bja batho bao ba lego sehlopheng sa mathomo sa bathuši ka dikolong, bjalo, ba kgonne go hwetša mešomo, ba na le boitemogelo, tlhahlo le ditšhupetšo.

isibonelo, ababambiqhaza abaningi abaqashwa wumnyango wezemisebenzi kahulumeni nengqa lasizinda esigabeni sokuqala sezinhlelo ba kwazi ukuthola imisebenzi emkhakheni wezemise benzi ozimele ekupheleni kukandasa 2021. iningi lalabo ababa sohlelweni lokuqala lokuba ngabasizi basezikoleni, nabo, bathola imisebenzi, sebehlome ngesipili yoni, ukuqeqeshwa kanye namareferensi.


mananeo a ka legatong la mathomo a phethagaditšwe ke dikgoro tša bosetšhaba tše 11. mediro ya tšona e beakantšwe go efoga poeletšo le tshenyo le go kaonafatša go ithuta go tšwa go boitemogelo bja di kgoro tše dingwe.

izinhlelo zesigaba sokuqala zaqaliswa yiminyango kazwelonke eyi11.


se bohloko le go feta, leuba le le fetile ka maphelo a bontši bja bahlokomedi ba malapa, moo malapa a šalago a hloka, a tšhogetše bokamoso.

kodwa okunzima kunakho konke nje, lolu bhubhane seluthathe izimpilo zabantu abondlayo emakhaya amaningi, lwabashiya benga bantulayo futhi baphila ngo kwesaba uma becabanga ngekusasa.


ga go tlo ba le sebaka sa bomenetša, taolompe goba tsogolekobong la mohuta ofe goba ofe," mopresidente o gateletše seo.

angeke siyivumele inkohlakalo, ukungaphathi kahle noma ukukhwabanisa kwanoma iluphi uhlobo," kugcizelela umongameli.


o bjala sepenatšhe, kha betšhe, kherote, ditamati, eiye, dinawa tša swikiri le dipanana.

ulima isipinashi, iklabishi, izaqathi, utamatisi, uanya nisi, ubhontshisi kanye nobhanana.


go thomile ka kapa bodikela gomme gabjale go tsene ka kapa bohlabela le ka gauteng.

kwaqala entshonalanga kapa kanti kuyaqhubeka empumalanga kapa nasegauteng.


se se akaretšwa go hlongwaga netweke ya bosetšha ba ya taolo ya dibaka, ya bafsa ba afrika borwa, go dira gore go be bonolo gore bafsa ba bone le go fihlelela dibaka le go hwetša thekgo ye e bonagalago gore ba hwetša dibaka tša go tsena ka mmarakeng wa bašomi.

lokhu kubandakanya ukusungulwa kwenational pathway management network, isa youth, ukwenza lula ukuthi abantu abasha babuke futhi bafinyelele kumathuba futhi bathole ukwesekwa ukuthola izindlela ezizobafaka emnothweni.


godimo ga thušo ya tšhelete ya leago ye lego gona, yeo e fihlelelago batho ba go feta 17 milione kgwedi ka kgwe di, re hlatlošitše dithušo tša tšhelete ya batšofadi, bagolo fadi le ya thekgo ya bana.

ukwengeza ezibonelelweni zethu ezikhona, ezitholwa ngabantu abangaphezu kwe zigidi eziyi17 nyanga zonke, sengeze izibonelelo zabantu abadala, ezabantu abaphi la nokukhubazeka kanye nesibonelelo sabantwa na.


bjalo ka naga re sa phela ka mabadi a go hlolwa ke melao ye sehlogo yeo e beilwego ka leina la go fa batho madulo ka tshepetšo ya kgethologanyo.

njengezwe, sisahleli nemiphumela eyinsalela yezenzo ezibuhlungu ezenziwa egameni lokuhlelwa kwendawo yesikhathi sobandlululo.


vuk’uzenzele e lekola bohlokwa bja letšatši le le gore le ra goreng go rena bjalo ka maafrika borwa.

ivuk’uzenzele ibheka ukubaluleka kwalolu suku nokuthi luchaza ukuthini kithina bantu baseningizimu afrika.


monkeypox ka nageng ya afrika borwa vukuzenezele unnamed tona ya maphelo ngaka joe phaahla o kgonthišitše gore monkeypox e utollotšwe ka afrika borwa nakong ya kopano le bobegaditaba ka pretoria, gauteng.

isifo semonkeypox eningizimu afrika vukuzenzele unnamed emhlanganweni nabemitho mbo yezindaba wakamuva obusepitoli, egauteng, ungqo ngqoshe wezempi lo udkt.


ge o hloka meetse mmeleng, mmele wa gago o ka se šome ka tshwanelo.

uma usuphelelwe ngamanzi emzimbeni, umzimba wakho awube usasebenza ngendlela ejwayelekile.


b&b e swanetše go ba le diphapošiborobalo tša baeti tše tharo fela bontši.

amab&b akanakuba namagumbi ezihambeli anga phezu kwamathathu.


gomme ke ile ka lebelela ditšweletšwa tša dipheta tše mmalwa, ka di aroganya kgatokakgato go bona gore di dirilwe bjang.

ngokhoke ngathatha imi sebenzi embalwa eyenziwe ngobuhlalu ngase ngiyiqaqa isinyathelo ngesinyathe lo ukuze ngithole ukuthi yayenziwe kanjani.


go molaleng gore magato ao re a tšerego bjalo ka pušo ye a go bušetša sekeng bokgoni, botsebi le seriti sa dihlongwa tšeo di kgathago tema ka ntweng kgahlanong le bomenetša a na le seabe seo se bonagalago.

kucacile ukuthi izi nyathelo esizithathile njengalo hulumeni uku buyisa umthamo, ikhono nokuthembeka kwezi khungo ezibandakanyeka ekulweni nenkohlakalo zinomphumela obona kalayo.


ke ka lona lebaka melawana e mentši e hlokago go tšwetšwa pele le gore go bohlokwa kudu gore batho ba e latele.

kungalesi sizathu ukuthi imithethonqubo eminingi kumele ihlale ikhona futhi kungani kubalulekile kakhulu ukuthi abantu bayilandele.


meputso ya bašomi ba mmušo ka kakaretšo e oketšegile ka kelo ya godimo go feta infoleišene mo me ngwageng ye mentši, gomme re swanetše go lokiša se ge e le gore re tlo dira gore ditšhe lete tš a mmušo di be ka fase ga taolo.

amaholo abasebenzi bakahulumeni ngokuvamile asekhuphuke ngesilinga niso esiphezulu kunaleso samandla emali eminyakeni eminingi, futhi kumele si kulungise lokhu uma sifuna ukubeka izimali zikahulu meni ngaphansi kolawulo.


moo dikgoba di lego gona gomme badiradikgopelo ba fihlelela dinyakwa, dihlongwa di tla ikgokaganya le bona thwii.

lapho kukhona izikhala, abafakisicelo behlangabezana nakho konke okudingekayo, kuzoxhunywana nezikhungo ngqo.


le ge go le bjale, tefelo ya tšhelete ya thušo ya leago e ile ya tšwela pele ntle le mathata, gomme ka morago ga mathata a sethekniki, lenaneo la kabo ya dijo le a phethagatšwa.

noma kunjalo, ukukhokhwa kwezibonelelo zikahulumeni kuqhubeke ngaphandle kwezithiyo, futhi emva kwezingqinamba eziningana zobuchwepheshe, uhlelo lokuthunyelwa kokudla luyalungiswa.


bjalo ka batswadi, barutiši, makgotlataolo a dikolo (disgb) le mmušo, re a kwana gore ga go na sekolo seo se swanetšego go bulwa go fihlela ge go hlongwa magato a dinyakwa tša polokego.

njengabazali, othisha, ama bhodi alawula ukusebenza kwezikole kanye nohulumeni, sisesivunyelwaneni sokuthi asikho isikole esizovulwa kuze kube zonke izinyathelo zokuvikela zime ngomumo.


go ya ka molao wa kgetho ya go fediša boimana wa bo 92 wa 1996 (molao wa bo 92 wa 1996), ngaka e ka ntšha mpa ya moimana wo a nago le sebaka sa go thoma ka dibeke tše 13 go fihla go tše 20, ge e dumela gore, ka morago ga go boledišana le mosadi yo a imilego: boimana bjo ge bo tlogelwa go tšwela pele bo tla gobatša mosadi yoo mmeleng goba monaganong.

ngokomthetho wokuzikhethela ukukhipha isisu wangowe1996 (umthetho wama92 wangowe1996), ukukhipha isisu kungenziwa futhi ukusuka emasontweni ayi13 kuya kwangama20 uma udokotela, emva kokuxoxisana nowesifazane okhulelwe, ukholelwa ukuthi: ukuqhubeka nokukhulelwa kubeka engozini impilo yowesifazane ngokomzimba noma ngokwengqondo.


se se dumelela gore go be le tšhomišo ya tlaleletšo ya bohlatse ka mokgwa wa linki ya kgatišo ya mantšu le bidio.

uphinde uvumele ukusetshenziswa okwengeziwe kobufakazi kusetshenziswa ubuchwepheshe bokukhuluma ngevidiyo.


dinaga tše dingwe tšeo di tšerego magato a go swana le a di na le katlego ye kgolo go laola go phatlalala ga bolwetši bjo go feta dinaga tšeo di diegilego go tšea magato.

lokhu kufake phakathi imikhawulo emikhulu empilweni yansuku zonke futhi kuba nomthelela omkhulu emnothweni wasechina.


go na le mehlala e mentšhi ya mananeo a moswananoši a go thwala batho go šomela mmušo ka dinageng tšeo di hlabologago, go balwa le ka india, ethiopia gape le ka mo afrika borwa.

ziningi izibonelo zezi nhlelo ezintsha zemisebenzi yomphakathi emhlabeni othuthukayo, kubandakanya iindia, iethopia kanye nalapha eningizimu afrika.


matlakane o dula gamoi simane ka buchum ka ntle ga polokwane ka limpopo.

umatlakane uzinze egamoisimane ebuchum eduzane nasepolokwane elimpopo.


re swanetše re apare maske wa lešela woo o khupetšago nko le molomo nako ye nngwe le ye nngwe ge re e tšwa ka gae.

phakathi kwalolu bhubhane olunje, ukugibela nje itekisi ngaphandle kwesimfonyo sobuso ukuhlangana njengabangani, ukuhamba imicimbi yobumnandi noma ukuvakashela umndeni, kungasabalalisa igciwane kalula kusimuke izimpilo zabantu.


gabjale mphiwafela ke r480 ka kgwedi, ngwana o tee.

okwamanje isibonelelo singamar480 ngenyanga umntwana ngamunye.


e be e le molaotheo woo o ngwadilwego ke ba merafe ye mennyane le go ingwalela ona, gomme o šomišitše tumelo go thekga pušo e šoro.

kwakungumthethosisekelo owawubhalwe futhi ubha lelwe ingcosana yababandlu lula ngokobuhlanga, futhi wawusebenzisa inkolo uku thethelela unya.


mohlala, ngwaga wa go feta mohlankediphethiši wa peleng wa transnet o laetšwe go lefa r26 milione ye a e amogetšego bjalo ka mongdišere wa feme ya boraintšeneere ba go eletša ba ba tsenetšego konteraka le transnet mola a be a le mošomi wa moyagoile.

isibonelo, ngonyaka owedlule isikhulu saphambilini sasetransnet sayalelwa ukuba sikhokhe izigidi ezingamar26 esazithola njengomninizabelo wenkampani yonjiniyela eyanikwa inkontileka yetransnet ngesikhathi sisesengumsebenzi wa khona ngokuphelele.


re ile ra swanela ke go gopodišiša ka ga seabe sa seemo se go ekonomi ye e šetšego e fokola ka go bobedi lebaka le letelele le le lekopana, le seabe sa tšhitišo ye kgolo ye go maphelo a dimilione tša batho.

bekumele sicabangele nomthelela emnothweni osuvele untengantenga esikhathini eside nesifushane, nomthelela walokhu kuphazamiseka okukhulu ezimpilweni zezigidi zabantu.


e swnetšwe go abelwa meloko ya lapa pele, ka tatelano ye e itšego: ge mohu a tlogetše mole kane fela, molekane o tla abelwa thoto ka moka.

labelwa izihlobo zegazi kuqala, ngendlela ethile yokulandelana: uma ushiye umuntu oshade naye kuphela, u mlingani wakho nguye ozodla ifa lonke.


se sengwe gape, maphodisa le bona ba šoma maemong a šoro fao nako tše dingwe ba gapeletšago ke seemo go nkgišetšana mahwafa le dikgaruru, dikgobalo goba ona mahu.

amalungu amaphoyisa nawo asebenza ezindaweni ezinobungozi lapho ehlale ebhekene nodlame, ukulimala noma ukufa imbala.


di swanetše go thwala basadi ba bantši gomme ba thwale basadi ba bantši maemong a bolaodi.

kumele baqashe abesifazane kakhulu futhi babeke abesifazane abaningi ezikhundleni zokuphatha.


lesolo la tsošološo ya mešomo ka presidente ke la moswananoši ka bogolo le bophara bja yona, gomme e akaretša peeletšo ya r100 billione mo mengwageng e meraro yeo e tlago.

umzamo kamongameli wokusungula imisebenzi uyingqayizivele ngobubanzi bawo, ubandakanya utshalomali lukahulumeni oluyizigi digidi eziyir100 eminyakeni emithathu ezayo.


maditsela wa phenšene ya bašomi ba mmušo (gepo) ke kantoro ya ka gare yeo e ikemego ya gepf.

ihhovisi elilamula ezezimpesheni zabasebenzi bakahulumeni (igepo) iyi hhovisi langaphakathi kodwa elizimele legepf.


lenaneo la misa la dialoga tše difsa gonabjale le na le dialoga tše 70, go akaretša barulaganyi ba 31 ba ditoropo le ba dilete, boraentšinere ba mohlagase ba 24, boraentšinere ba segae ba 12 le balaodi ba phokotšo le ba diprotšeke ba bararo.

uhlelo lwabantu abasha abathweswe iziqu imisa lunabathweswe iziqu abangama70, okubandaka nya abahleli bomumo wama dolobha nezifunda abanga ma31, onjiniyela obuqodene nogesi abangama24, onjiniyela abaqondene nezokudwe ba, ukwakha nokulungisa okwakhiwe abayi12 kanye nabaphathi bamaphrojekthi nezinkontileka abathathu.


jijana, yoo a phelago ka bogolofadi, o re khamphani ya gagwe e tsenya maswao a tsela gareng ga hilton le pietermaritzburg.

ujijana, ophila nokukhubazeka, uthi inkampani yakhe ifaka izimpawu zomgwaqo phakathi kwasehilton ukuya emgungundlovu.


bafsa ba naga ya rena ba emetše mafolofolo, kholofelo, boipshino, bokgoni, bokamoso le tokologo.

intsha yezwe lethu iwuphawu lomdlandla, ithemba, ubumnandi, amathuba empumelelo, ingomuso kanye nenkululeko.


dikeletšo mabapi le go tlogela go kgogamokgatlo wa kankere wa afrika borwa (cansa) o fana ka dikeletšo tše di late lago ge e le gore o leka go tlogela go kgoga: tšea sephetho mabapi le letšatšikgwedi leo o ka thomago go tlo gela go kgoga ka lona gomme o dire seo.

amasu okuyeka ugwayi inhlangano yesifo so mdlavuza eningizimu afrika (icansa) sikunika la masu alandelayo uma ngabe uzama ukuyeka ukubhema: ●nquma usuku ofuna ukuyeka ngalo ukubhema bese wenza kanjalo.


sedirišwa sa cpap se ka šomišwa mafelong a tša maphelo a theknolotši ya godimo gape le ka mafelong a nakwana a bjalo ka maokelo a nakwana le mafelo a boipeelothoko.

usanne uthi phezu kokumpontshwa komoya onomoyampilo, icpap iphinde ilekelele iziguli zikwazi nokuwukhipha umoya.


"re kaonafaditše mananeokgoparara ka dipetlele, ra hloma dipetlele tša lebakanyana le go hweletša balwetši ba covid19 mepete ye mentši," a tlaleletša ka go realo.

"besilokhu sikhuphula izinga lengqalasizinda ezibhedlela, sihlela kahle nezibhedlela zesikhashana futhi sithola imibhede ukwengeza imibhede yeziguli esezihaqwe igciwane lecovid19 ," engeza.


molaotheo wa repabliki ya kgethollo o be o botegela modimo, "yoo a kgobokeditšego borakgolokhukhu ba bona go tšwa dinageng tše ntši wa ba fa naga ye bjalo ka ya bona ba le tee".

umthethosisekelo wombu so wobandlululo wawuthe mbisa ukuthembeka kunku lunkulu, "owahlanganisa okhokho bethu ndawonye besuka ezindaweni eziningi wase ebanika lokhu njengo kwabo".


"ba bantši ba ile ba swa nela ke go ithua ka noši, mola ba phela ka kgonono ka bokamoso bja bona le khuetšo ya covid19 mo ditshepong tša bona le ditorong tša bona, mo bophelong bja lapa la bona le leagong la bona," gwa realo tlhapane.

"abaningi kuphoqeleke ukuthi bazifundele bodwa, ngesikhathi bephila ngokungenasiqiniseko ngekusasa labo kanye nomthelela wecovid19 emathembeni nasemaphusheni abo, impilo yomndeni kanye neyompha kathi," kusho utlhapane.


magato ao re a phetha gaditšego a fihlile kgole go šireletša setšhaba sa gaborena kgahlanong le maima a covid19 .

izinyathelo esazithatha zasiza kakhulu ekuvike leni umphakathi wakithi kwimimoya enamandla yecovid19 .


dikepe le tšona di na le dibopego tša go fapana gomme di rwala merwalo ya go fapana, seo se ra gore di swanetše go swarwa ka me kgwa ya go fapana," gwa re alo mdletshe, yoo a ipshina go ka go šoma le dihlopha tša ditšo tša go fapana, go tšwa dinageng tša go fapana.

imikhumbi iphinde ibe nemimo eyahlukene fu thi ithwala imithwalo eya hlukene, okuchaza ukuthi kufanele iphathwe nge ndlela ehlukile," kusho u mdletshe, okuthokozelayo ukusebenza namathimba anabantu abahlukahlukene, nabavela emazweni ahlu kene.


tahlegelo ya diela mmeleng ga e diragale fela nakong ya ge motho a itšhidulla mmele ga boima, eupša e ka hlolwa gape ke go sepela, go šoma ka tšhengwaneng le go reila paesekela, kudukudu maemong a go fiša goba a monola.

umzimba awulahlekelwa uketshezi uma usebenza ngokukhandla umzimba kuphela, kodwa kungenzeka uma uhamba nje, wenza umsebenzi wasengadini noma ugibela ibhayisikili, ikakhulukazi ezimweni lapho kushisa noma kunomswakama.


ga gona lebaka le lego pepeneneng la go hlola seagammele se sa tlaleletšo.

asikho isisusa ngqo esidala lechromosome eyeqile.


poledišano e bohlokwa go kwešišeng ngwana wa gago vukuzenzele unnamed ga go bonolo go godiša ngwana, eu pša thušo ye nnya ne go tšwa ditsebing e tla go tšwela mohola go netefatša gore o dira bojohle bja gago.

ukuxoxisana kusemqoka ekutheni wazi ingane yakho vukuzenzele unnamed akulula ukukhulisa ingane, kodwa usizo oluncane oluvela kongoti lungasiza kakhulu ekutheni wenze okungcono ongakwazi ukukwenza.


ba kwešiša maikarabelo ao a rwelego ke bodumedi – ao a rwelego ke maafrika borwa ka moka a go obamela megato ye e sa šomago ye e beilwego go šireletša maphelo batho le go boloko maphelo.

lesi yisimiso abaholi be zenkolo engihlangene nabo abaseseka ngokugcwele futhi abasibongayo.


tshenyo yeo go thopša ga mmušo go e hlotšego na geng ya rena ke ye e tseneletšego.

umonakalo owenzekile ezweni lakithi ngokuqhwagwa kombuso ujulile.


dula o ntšhitše mahlo dinameng dinako ka moka gomme o hlokomele ditemošo tše di latelago tša polokego: ge o sepela o eya maikhutšong a gago, nete fatša gore mafasetere ka moka le mabati a ntlo ya gago a notletšwe.

qaphela ngaso sonke isikhathi ulande la lawa masu okuphepha: uma uhamba uya kumaholide, qikelela ukuthi wonke amafasitela nezicabha zendlu yakho kuvaliwe.


tona o bolela gore institute ya setšhaba ya malwetši a go fetela (nicd) e dira tlhahlo ya mošomong ya inthanete go bašomi ba maphelo gore ba kgone go lemoga bolwetši gore go kgonwe go dirwa diteko tša laporotori tšeo di hlokegago.

ungqongqoshe uthe inational institute for communicable disea ses (inicd) iqeqesha abasebenzi bezempilo ngeinthanethi besemsebenzini ukuze bakwazi ukusibona lesi sifo futhi ukuze kwenziwe nokuhlolwa kwaselabhorethri okudi ngekayo.


ba sekhwama sa go thekga naga ba tla bula akhaonte ya panka ya ka thoko ya masetlapelo a mafula yeo baabi ba ka afrika borwa le ba ka dinageng dišele ba ka tsenyago dineelo tša bona go yona maitekeleng a go fana ka kimollo.

isikhwama sobumbano sizovula enye iakhawunti yasebhange ebhekelele izikhukhula ukuze abantu baseningizimu afrika kanye nalabo abazonikela abaphuma kwamanye amazwe bezofaka isandla emizamweni yokusiza.


"ka ngwaga wona woo, re amogetše dintlwana tša boithomelo tša go thetha go tšwa kgorong ya thuto ya profense.

wengeze wathi uralo waqhubeka nokuhlela ikhonteyina yakwatelkom futhi yasetshenziswa njengegumbi lokufundela lokwengeza.


arendse o goletše torotswaneng ya beaufort west ka kapa bodikela.

uarendse wakhulela edolobhaneni lasentshonalanga kapa elincanyana ibeaufort west.


eupša go nale poifo ka lehlakoreng la batswadi, barutiši le barutwana ka bobona.

kodwa futhi kunetwetwe kubazali, othisha nakubafundi uqobo.


naga ya temo ke motheo wa rena wa methopo ya tlhago.

ezolimo ziyinsika yesisekelo sokumbiwa phansi kwe mvelo.


gare ga tše dingwe, di mpshafatšo tše di tla hlo hleletša legoro la praebete go dira dipeeletšo tše dintši go infrastraktšha ya ekonomi ya naga.

phakathi kwezinye izinto, lezi zinguquko zizokhuthaza utshalomali olukhulu lo mkhakha ozimele kwingqala sizinda yezomnotho wezwe.


lenaneo le le thwetše batho ba go feta ba 5 000 go tšwa ditšhabeng tšeo di hlokišitšwe go menyetla gomme le ba hlahlile ka ga temogo ya mello ya dihlaga, thuto, go e thibela le go e tima le mabokgoni a mangwe, a go swana le thušo ya pele, bobetli, go apea, maphelo le polokego le dikgokagano.

ngalolu hlelo sekuqashwe abantu abangaphezulu kwezi5 000 abaphuma emiphakathi ni entulayo futhi baqeqeshwa baqwashiswa ngomlilo, ezemfundo, ukunqanda nokuvimba umlilo nakwamanye amakhono, afana nosizo lokuqa la, ukubaza, ukupheka, ezempilo, ukuphepha nezokuxhu mana.


ge re tlaleletša ka matšatši ao a šetšego a 17 ao ka ona afrika borwa e tla bego e tswaletšwe, ba tlo ba ba tswaleletšwe matšatši a 82. ke ipshinne ka go tšea nako ke na le sehlopha se se farologanego sa maafrika borwa seo se bego se bopilwe ke batho ba mengwaga ye e fapafapanego, dipolelo tše di fapafapanego le botšo bja go fapafapana.

babengakwa zi ukuba nabathandiweyo babo, bengakwazi ukuhamba lapho behlala khona futhi benganasiqiniseko sokuthi lolu sizi lwabo luzophela nini.


leuba le, gotee le magato ao re ilego ra swanela ke go a latela go laola go phatlalala ga baerase ye a bile le ditlamorago tše mpe godimo ga dikgwebo.

ubhubhane kanye nezinyathelo obekufanele sizithathe ukunqanda ukubhebhetheka kwegciwane lecorona zibe nomthelela omubi emabhizinisini.


go bile le kgatelopele mafe long a mantši.

sekube nenqubekelapha mbili ezindaweni eziningi.


0se se akaretša mapaka na a disekerete, ditherei tša molora wa sekerete, dilaetara tša metšoko.

lokhu kubandakanya amaphakethe kasikilidi, izitsha zomlotha, nome ntshisi.


ka kahlolong ya 1995 ya kgorotsheko ya molaotheo, yeo e fedišitšego kotlo ya lehu, moahlodimogolo arthur chaskalson o ngwadile gore: "ditokelo tša go phela le go ba le seriti ke tšona tše bohlokwahlokwa go feta ditokelo ka moka tša botho, gomme ebile ke mothopo wa ditokelo ka moka tša batho.

ngesahlulelo sowe1995 senkantolo yomthethosisekelo eyakhipha emthethweni isigwebo sentambo, ujustice arthur chaskalson wabhala wathi: "amalungelo empilo nesithunzi yiwona abaluleke kakhulu kuwowonke amalungelo omuntu futhi angumthombo wawo wonke amalungelo omuntu.


re batho go swana le mang le mang."sithibe ke moetapele mo mererong ye mentši.


l takatšo ye kgolo ya go hwa goba go dula a bolela ka lehu le go hwa.

l ukuba nesifiso esinamandla sokufa noma ukuzindla ngokufa.


lenaneo le na le seabe mo go tlholo ya mešomo mola ikonomi e tšea nako go kaonafala le go hlola mešomo ka palo ye re e nyakago.

lolu hlelo lunegalelo ekusungulweni kwemisebenzi lapho umnotho uthatha isikhathi ukuvuka kanye nokwakha imisebenzi esezi ngeni esilidingayo.


balemi ba go feta ba 100 000 ba šetše ba amogetše dibaotšhara tša go ba thuša go oketša tšweletšo, gomme lenaneo leo le tla katološwa gore le fihlelele balemi ka bontšhi.

kwamanje, abalimi abangaphezulu kwezi100 000 bathole amavawusha okwandisa imikhiqizo yabo futhi lolu hlelo luzonwetshwa ukuze lufinyelele kubalimi abaningi.


icovid19 iyigciwane elihambisana nenkinga yokuvaleka kokuphefumula.


nageng ya rona yeo e šireletšago tokelo ya tshwanelo ya bodumedi, maatla ka moka a swanetše a dirwe go thekga batho ba rena go diriša ditokelo tše.

ezweni eliqhakambisa ilungelo lenkululeko yenkolo, wonke umzamo kumele wenziwe ukweseka abantu bakithi ukusebenzisa leli lungelo.


ona ke a diporojeke tša temo go ya go a dinyakwa tša dimela le diphoofolo le a methopo yeo e mpšhafaditšwego ya mohlagase.

abaholi bendabuko basesi meni esihle kakhulu ukuqini sekisa ukuthi izinhlelo zesi funda ziphendula izidingo zangempela zemiphakathi futhi zibonisa impilo eyiyona ezindaweni zasemakhaya.


go fapana kudu le kgopolo ya gore ba itebetše, ga ba na le kgahlego go dipolotiki goba ba itirela ba nnoši, dinyakišišo tša ka nageng le tša boditšhabatšhaba di tiišetša kgafetšakgafetša gore bafsa lefaseng ka bophara ka mehla ba na le maikutlo a makaone ka ga bokamoso bja bona.

ngokuphambene kakhulu nendlelakubuka ethi abantu abasha bano kuthathela phansi izinto, abayigqizi qakala ipolitiki futhi bazicabangela bona bodwa abazikhathazi neze ngomunye umuntu, izincwaningo ezenziwe kuleli kanye nasemazweni angaphandle zilokhu ziqhubeke njalo nokubonisa nokugcizelela ukuthi abantu abasha emhlabeni wonke jikelele balokhu benethemba mayelana namathuba abo okuphumelela empilweni.


lolu bhu bhane luyisimo sokufa noku phila.


"baetapele ba setšo ba swanetše go bapala karo lo ye bohlokwa ya go aga setšhaba sa gose be le bohloki, hlokego ya mešo mo le gose lekalekane.

"abaholi bendabuko banendima ebalulekile okufanele bayidlale uku ze kwakhiwe izwe eli ngenabubha, ukuntuleka kwemisebenzi nokuphathwa kwabantu ngokulinganayo.


ka ntle ga magato a bona a go tsena ka bogare a bogale le boitshwaro, re be re ka se kgone go utolla ba ba dirago bomenetša.

ngaphandle kokungenelela kwazo ngesibindi kanye nangezimiso, besingeke sikwazi ukuveza obala labo abenza inkohlakalo.


lebaka le lengwe le bohlokwa leo le dirago gore re sware khonfe rentshe ye ngwaga wo o tlago ke gore batho ba bantši ba tla be ba hlabetšwe ka moento wa covid19 ka nako yeo, gomme se sa dira gore go tšea maeto le go kgobokana go be bonolo.

esinye sezizathu esiba lulekile sokuyibamba ngonyaka ozayo ukuthi bazobe sebebaningi abantu asebegomele icovid19 ngaleso sikhathi, okuzo kwenza kube lula uku hamba kanye nokubuthana.


bao ba utsweditšego mmušo ba ka bona tše nkego ba phomeletše.

labo abebele umbuso bangacabanga ukuthi baphumelele.


go nolofatša ditshenyagalelo bophelong, tona ya tša matlotlo nhlanhla nene o kgethile phanele ye e tlo tšweletšago ditshwayatshwayo gore ke dilo tše dife tše dingwe tšeo go ka se nameletšwego lekgetho go tšona.

ukuze kuthulwe umthwa lo wokunyuka kwezindleko zokuphila, ungqongqoshe wezezimali unhlanhla nene waqoka ithimba elalizoqha muka nezincomo zokuthi ngeziphi ezinye izimpahla ezidingeka emakhaya okwa kumele zifakwe esigabeni sokungakhokhelwa ivat.


se se nyakile ditsela tše diswa le tša sebjalebjale tša go šoma go phethagatša mananeo ka bogolo le lebelo le le sa kago la bonwa.

lokhu kwakubiza izindlela ezintsha nezinga masu amasha okusebenza ukuze kuqaliswe izinhlelo ngesivinini nangobungako obungakaze baba khona.


go fediša seemo sa tlhoke go ya tlhabollo ka go diriša maatlafatšo ya bathobaso ekonoming ga se fela selo se bohlokwa sa maitshwaro; gape go dira gore kgwebo e be selo se bohlokwa.

ukunqamula ukhondolo lokungathuthuki ngokusebenzisa ukuthuthukiswa komnotho wabamnyama akukona nje ukulunga okuyimpoqo; kodwa kulungele nebhizinisi.


mola ka go le lengwe, go gogwa ga mmušo ka nko le bomenetša di amile pušo gampe, ga mmogo le go ama go šoma gabotse ga phe thagatšo ya mešomo le seemo se sekaone sa ditšhelete go ya go ile ka dihlongweng tša setšhaba tše mmalwa, go aka retšwa le ka dikgwebong tša mmušo (disoe).

ngaso lesi sikhathi, ukubanjwa kombu so ngobhongwane kanye nenkohlakalo kube nomthe lela ekubuseni, ekusebenze ni ngempumelelo kanye nasekuzinzeni kwezimali ezikhungweni eziningi zika hulumeni, kubandakanya nezinkampani eziphethwe uhulumeni (soes).