manthada o bolela gore tvep e šomišana kudu le tirelo ya afrika borwa ya sephodisa, kgoro ya maphelo le kgoro ya tlhabollo ya leago go thibela letšhogo la morago ga tlaišo la batšwasehlabelo ba ba swaraganego le go bula molato.

umanthada ubeke wathi itvep isebenzisana nophiko lwamaphoyisa aseningizimu afrika, umnyango wezempilo kanye nomnyango wezokuthuthukiswa komphakathi ukugwema ukuhlukumezeka kwesibili kwezisulu ngesikhathi kuvulwa icala.


go bile le kgonagalo ya go fokotša palo ya mahu ka ge, mmogo le badirišanimmogo le rena, re tlile ka lenaneo leo le tseneletšego la diantiretroviral , leo le ﬁ hlelelago dimilione tša batho bao ba phelago ka bolwetši bjo.

kube lula ukwehlisa inani labashonayo ngoba, sisebenzisana nalabo ababambe iqhaza, siqalise ngohlelo lwemishanguzo eﬁ nyelela kubantu abayizigidi abaphila nalesi sifo.


thobalano yeo e bolokegilego mokgatlo wo o ikemišeditše go fokotša diphetetšo tša hiv ka go tšweletša pele tšhomišo ya dikhondomo le thobalano yeo e bolokegilego.

"sinxusa izingane nentsha ukuthi ingajahi ukuzibandakanya ocansini baze bakulungele ukuthatha izi nqumo eziphusile neziphi lile," kusho umabaso.


kgonagalo ke ye nnyane kudu ya gore o ka nyantšha ngwana go feta tekano ge a phela ka maswi a letswele feela.

akujwayelekile ukuthi ungancelisa u mntwana wakho ngokweqile uma umncelisa ibele kuphela.


seteše sa mohlagase sa matimba se šomiša malahla go tšweletša mohlagase, gomme se hlamilwe gore se tšweletše mohlagase wa dimekawate tše 3990.

isiteshi sokuphehla ugesi esaziwa ngematimba power station nokuyisiteshi esisebenzisa amalahle ukuphehla ugesi, sakhelwa ukuba sikwazi ukuphehla amandla kagesi alinganiselwa ku3999 mw.


ge ngwana a tšwela pele a nyanya, matutu le ona a tšwela pele go dirwa.

uma umntwana encela kakhulu, kukhandeka ubusi oluningi.


"arendse o hlohleletša basadi ba afrika borwa gore ba se ke ba inyatša.

"uarendse ukhuthaza abesifazane baseningizimu afrika ukuba bangalokothi bazibukele phansi.


banna ba afrika borwa ba swanela ke go kgatha tema ye kgolo go thibela gbv.

amadoda aseningizimu afrika kumele adlale indima enkulu ekugwemeni igbv.


go lebeletšwe histori ya rena, go atiša khumanego ya naga ya temo ditšweletšong tša kgwebo le temo ya go iphediša ke morero wo o tlago pele setšhabeng.

uma sibheka umlando wethu, ukunweba ukufinyelela emhlabeni wokulima imikhiqizo ezothengiswa nokulimela ukuziphilisa kuyinto eseqhulwini kuzwelonke.


ke lebaka leo, morago ga ditherišano tša go tsenelela le bašomimmogo ba rena ba tša leago lekgotleng la bosetšhaba la mešomo le tlhabollo ya ekonomi (nedlac), dikholego tša covid ters di katošeditšwego go 15 hlakola 2021, bakeng sa makala ao a sa kago a kgona go šoma ka botlalo.

yisona kanye lesi sizathu esenze ukuba, emva kwezingxoxo ezijulile nesisebe nzisana nabo kwezenhlalo kunedlac, usizo lwecovid ters lelulelwe umhla ziyi15 kundasa 2021 kuleyo mikhakha ebingakakwazi ukusebenza ngokuphelele.


gantši ba tšea sephetho sa gore go diegiša go tsenela tša thobalano go fihlela ge e le ba bagolo, ba nale maikarabelo, ba le ka gare ga dikamano tša go se tekateke mo ba ratanago le motho wo tee ebile ba šoma ke kgetho ye kaonekaone ye ba ka e letelago.

bavama ukunquma ukuzibambezela ekwenzeni ucansi kuze kushaye isikhathi sokuthi babe badala ngokwanele, bakwazi ukulandela izibophezelo, babe sebudlelwaneni obumileyo nomuntu oyedwa kanye nokuthi basebenze, kuyiyonanto elungile ukuyenza.


mo ngwageng wa go feta, re be re šoma ka tsela ye swanago go šireletša bašomedi bao ba lego kotsing bao mešomo ya bona e lego kotsing, kudu kudu mafapheng ao a amegilego kudu go swana le bobapatši, dijo le dino le intasteri ya tšhipi.

ngonyaka owedlule, besilokhu sisebenza ngoku ngaguquguquki ukuvikela abasebenzi ababuthakathaka abanemisebenzi esengcu pheni, ikakhulukazi emikha kheni eshayeke kanzima efana neyezokuthengisa, imboni yokudla neziphuzo kanye nensimbi.


mebasepala go dikologa naga bjale e kgatha tema go rarolla bothata bjo.

omasipala bakuleli nabo sebezibandakanye kulolu hle lo lokusombulula le nkinga.


mo dipegong tša go šala mabaka a tlholo a ka hlaolega, gomme a tsebja bjalo ka dithunthwane tša go ba le dika.

ezigamekweni ezisele imbangela eyisisusa ingatholakala, lokhu kwaziwa ngokuthi isymptomatic epilepsy.


ka baka la gore dithuto tše tša motheo tša bomapimpana di le bohlokwa katlegong ya ngwana morago ga mengwaga ngwaga, molaophetošwa wa melao ya thuto ya motheo wo gabjale o lego pele ga palamente o šišinya gore e be kgapeletšo go bana ka moka gore ba tsene disenthareng tša ecd tekano ya mengwaga ye mebedi pele ba thoma kreiti 1 goba wona mphato wa pele.

ngenxa yokuthi le mfu ndo eyisisekelo ingukhiye wempumelelo yomntwa na eminyakeni ezayo, umthethosivivinywa wokuchibiyela imithetho yemfundo eyisisekelo okuyimanje usezithebeni zephalamende uhlongoza ukuthi kube yimpoqo ukuthi bonke abantwana bathole iminyaka emibili yeecd ngaphambi kokuthi bayongena kwibanga loku1.


ka fao, re tšeere sephetho sa gore, go re re kgone go lota sekgoba seo se šetšego se le gona ka maokelong, gona thekišo, kabo le phatlalatšo ya dinotagi e tla fegwa go tloga gonabjalebjale.

ngakhoke sinqume ukuthi ukuze sigcine isibalo sabangeniswa ezibhedlela silawuleka, ukudayiswa, ukukhishwa nokusatshalaliswa kotshwala kuzomiswa kusuka manje.


ke tla be ke le bodulasetulong bja lekgotla la ditaelo la bosetšhaba go kgokaganya makala kamoka a dikarabelo tša bosetšhaba.

ngizobe ngingusihlalo womkhandlu wokuyala kazwelonke ukuxhumanisa zonke izingxenye zikazwelonke zokubhekana nale nhlekelele.


se ke sona se dirilego gore re tle ka melawana mo legatong la bone la go lwa le leuba le.

ilokhu okulawula imithethonqubo esiyibekile esigabeni sesine sokubhekana negciwane.


ka ge le thekgwa ka ditšhelete ke kgoro ya merero ya tikolo go, lenaneo le le wela ka fase ga lenaneo leo le katološitšwego la mešomo ya setšhaba (epwp).

ngokuxhaswa umnyango wezemvelo, lolu hlelo luwela ngaphansi kohlelo olunwetshiweyo lwemisebenzi yomphakathi (iepwp).


afrika borwa e na le rekoto e botse ya go kgona go laola ditšhoganetšo tša maphelo a setšhaba.

iningizimu afrika inomlando omuhle ekulawuleni izimo eziphuthumayo zempilo yomphakathi.


le ge modulasetulo wa komišene, motlatša moahlodi gomang ka nna raymond zondo a rile go ka nna gwa hlokega gore dihlatse tše mmalwa tša tlaleletšo di fe bohlatse, mošomo wa komišene bjale o šaletšwe ke kgato ye tee pele o ka phethwa.

ngesikhathi usihlalo wekhomishana, iphini lenhloko yamajaji uraymond zondo uthe kungaba nesidingo sabanye ofakazi abambalwa ukuze befakaze, umsebenzi wekhomishana awusasalelwe nsuku zingaki manje ukuthi uphothulwe.


mma e sepediša web rangers, e lego lenaneo la tsebo la titšithale ka nepo ya go fa bana, barutiši le batswadi bokgoni.

imma iqhuba uhlelo lweweb rangers , uhlelo olufundisa ngeinthanethi ukucijisa amakhono abafundi, othisha kanye nabazali.


go bolla ga go se bolokege ga se gwa swanela go tlogela bašemane le mathata a bophelo ka moka, gomme go se ke gwa ba le motho yoo a hlokofalago ka baka la lebollo.

ukusokwa okungaphephile akumele neze kugcine kunika abesilisa abasha izinkinga zempilo zangunaphakade, futhi akukho namunye okufanele ukuthi abulawe ukusokwa.


efoga go folaša thwaelete fao go sego maleba.

gwema ukushaya indlu yangasese kungenasidingo.


produced and ready for collection: the card will be ready for collection in 21 days.

production queue: the card is still being processed and manufactured.


go thekga tsošološo ya eko nomi ya dinaga tše, dinaga tša brics di dumelelane go maatlafatša tirišano ka maka leng ao a nago le tlhohleletšo ya tsošološo ya ekonomi a go swana le la mohlagase, theknolotši ya tshedimošo, mahlale, theknolotši le boitlha melo, temo le ekonomi ya tša tikologo.

ukweseka ukuvuselelwa komnotho, abasebenzisana nebrics bavumile uku qinisa ukubambisana emi khakheni eyisikhuthazi efa na nezamandla, ulwazi bezobuchwepheshe (iit), isayensi, ubuchwepheshe nokuqanjwa kabusha, ezo limo kanye nokunakekelwa kwemvelo.


bjale ka ge ngwaga wo moswa o thoma, malapa a mantši a sa ntše a itemogela ditlamorago tša leuba le maphelong a bona le mo mokgweng wa bona wa boiphedišo.

njengoba unyaka omusha uqala, imindeni eminingi isakhahlamezekile ngenxa yobhubhane ezimpilweni zabo nasendleleni yabo yokuphila.


le ge e le tše nnyane ka bogolo dikepekgogi ke dikepe tše maatla kudu gomme go di šomiša go nyaka bokgoni bjo bogolo.

yize noma zizincanyana, izikebhe ezi donsa ezinye kodwa zina mandla kakhulu futhi uku zishayela kudinga ikhono kakhulu.


leano la kgwebo ya dikgogo le kgola balemi ba naga vukuzenzele unnamed intaseteri ya afrika borwa ya dikgogo le mae e šoma gabotse gomme se ke ka lebaka la leano la maleba la kgwebo ya dikgogo.

uhlelo lokufuya izinkukhu luyisenzo esinekhono kubalimi basekhaya vukuzenzele unnamed imboni yezinkukhu kanye namaqanda eningizimu afrika iyadlondlobala ngenxa yohlelo lwemboni yezinkukhu.


"re dira mediro ye e swa nago bjalo ka ye e dirago ke diare.

"senza umsebenzi othi awu fane ncamashi nowamaare.


ka pelapela ka ba le kgahlego gomme ka nyaka go tseba kudu ka seo," gwa realo arendse.

ngaleso sikhathi ngaqala ukuba nentshisekelo futhi ngafuna ukwazi kabanzi ngalo msebenzi," kusho uarendse.


ka tlase ga karolo 41 ya molao wa bofaladi, ke feela leloko la sephodisa goba mohlankedi wa tša bofaladi bao ba ka kgopelago motho go netefatša ge eba ke modudi wa ka mo nageng ka tlhago, ke modudi wa go ya go ile go ya le ka mangwalo, goba ke motšwantle.

ngaphansi kwesahluko sama41 somthetho woku fuduka, iphoyisa kuphela noma isikhulu esisebenza ngabokufika esingakwazi ukucela umuntu ukuthi akhiphe umazisi njenge sakhamuzi, njengowokuhlala lapha noma njengowokufika.


"ge mongmošomo a utulla gore leina la mošomi le a tšwelela ka retšistareng, mongmošomo o swanetše go šutišetša mošomi yoo mošomong wo mongwe woo o ka se dirego gore a be kgauswi le ngwana goba motho yo mogolo wa go ba le bogolofadi bja monagano," go bolela matjila.

laba ngabantu abenze ubugebengu ebantwaneni nakulabo abakhubazeke ngokwengqondo, obufana nalokhu; ukuya ocansini nomntwana osemncane noma kuvunyelwene; ukuphoqa noma ukwenza abantwana babe ngo fakazi emacaleni ocansi; izenzo zocansi; ukuxhashazwa ngoko cansi; ukufundisa ngokocansi; ukubeka obala noma ukubonisa abantwana imifanekiso yabantwana yocansi noma abantu abakhubazeke ngokwengqondo kanye nokusebenzisa abantwana noma abantu abakhubazeke ngokwengqondo ukuthatha imifanekiso yocansi.


gore go phekolwe kimontlepopelo, go swanetše gore go dirwe diteko tša madi goba tša mohlapologo go kgonthišiša gore ka nnetennete mosadi o mmeleng.

ukuze kuhlonzwe ukukhulelwa okungekho esibelethweni, kwenziwa ukuhlolwa kwegazi noma komchamo ukuze kuqinisekiswe ukuthi owesifazane ukhulelwe.


tšona di akaretša dithibelapelegi tše ka tšewago go swana le dipilisi; dithibelapelegi tša go hlabelwa; le dikhontomo tša banna le tša basadi.

zibandakanya izinto zokuvikela ukukhulelwa eziphuzwa ngowesifazane, ezaziwa ‘njengephilisi eliyisivikela kukhulelwa’; umjovo wokuvikela ukukhulelwa; kanye namakhondomu abesilisa nabesifazane.


"mo melatong ya go katwa, bašomi ba tlhokomelo ya maphelo le maphodisa ba tla disenthareng tša tvep go thuša batšwasehlabelo gore ba bule melato ya bosenyi kgahlanong le batshwenyi gomme gape, go fa ditirelo tša thobamatswalo," a realo.

"emacaleni okudlwengulwa, abasebenzi bezempilo kanye namaphoyisa beza ezikhu ngweni zetvep ukuzosiza izisulu ukuthi zivulele amacala abadlwenguli babo futhi, babanikeze nosizo lokubeluleka ngokwengqondo," kusho yena.


malobanyana ke bile le monyetla wa go tšea karolo go dingangišano nakong ya ge go bulwa palamente ya baeteledipele ba setšo moo go bego go boledišanwa ka ditaba tša bohlokwa tšeo naga e lebanego le tšona gonabjale.

ngokufika kwentando ye ningi labantu ngowe1994, kwakuseqhulwini kuhulu meni omusha ukugcinwa kobuqotho nokuba semthe thweni kobuholi bendabuko ngokuhambisana nomthetho womdabu kanye namasiko ngokomthethosisekelo we zwe.


ditšhelete tša setšhaba tšeo di utswitšwego le go timetšwa di a utollwa gomme bao ba rwelego maikarabelo a ditiro tše ba sekišwa ke dikgorotsheko tša rena.

izimali zikahulumeni ezapha ngwa zayiswa kwenye indawo ziyabuyiswa futhi labo abathintekayo kulezi zenzo bayashushiswa yizinkantolo zakithi.


"tvep e amogela batšwasehlabelo ba dikgaruru tša ka malapeng ba palo ya gare ga 80 le 100 kgwedi ye nngwe le ye nngwe, mola melato ya go katwa ye 45 go fihla go 50 e begwa kgwedi ye nngwe le ye nngwe," go bolela manthada.

"itvep yamukela izisulu zodlame lwasekhaya ezipha kathi kwama80 kuya kwi100 nyanga zonke, ngesikhathi lapho kubikwa amacala angama45 kuya kwangama50 okudlwengu lwa nyanga zonke," kusho umanthada.


afrika borwa e tla tšwela pele go bapala karolo ya yona ya go hlohletša botee bja kontinente, le go thekga modu lasetulo yo a tlago gammogo le mokgatlo maitekelong a wona a go fihlella ditlhologelo tša lenaneothero la 2063 la au.

iau ibilokhu izibandakanye ezingxoxweni ezithinta idamu igrand ethiopian renaissance dam, ukuqeda udlame elibya nokugqugquzela ukuthula esouth sudan.


ka thekgo ya sekhwama sa naga le dineelano tša go tšwa go maafrika borwa a mantši o tee ka o tee, dikgwebong, dithe ong le mebušong ye mengwe, re ile ra kgona go rekela bašomi ba ba bogale dippe.

ngokwesekwa yisikhwama sobunye nobumbano noxhaso oluvela kwizakhamuzi zaseningizimu afrika ezingabantu ngabodwana, amabhizinisi, izinhlangano kanye nabanye ohulumeni, sikwazile ukuthenga izinsizakusebenza zokuzivikela zalaba basebenzi abangamaqhawe namaqhawekazi abahamba phambili kule mpi.


go ya ka mokgatlo wa kankere wa afrika borwa (cansa), magareng ga bana ba 800 go fihla go ba 1 000 ba ka afrika borwa ba phekolwa gore ba na le kankere ngwaga o mongwe le o mongwe.

ngokusho kwenhlangano yomdlavuza eningi zimu afrika (icansa), abantwana abaphakathi kwama800 kuya kwa bayi1 000 eningizimu afrika bahlonzwa ngo mdlavuza unyaka no nyaka.


"batho ba ka bontšha dika tša go laetša pefelo, go tenega ka pela, manyami goba tlhokomologo.

"abantu bengatshengisa izimpawu zokuthukuthela, ukucasuka, ukudabukisa noma ukungabi nandaba.


beng ba dikgwebopotlana le barekiši ba mebileng ba gare ga maafrika borwa bao ba amilwego kudu ke go dula ka gae.

abanikazi bamabhi zinisi amancane nabathengisa emgwaqeni bayingxenye yabantu baseningizi mu afrika abashayeke kakhulu ngokuvalwa kwezwe.


o se ke wa tlogela mollo o goditšwe go se na motho yo a o hlokometšego.


ka sekhwama sa bosetšhaba sa thušo ya tšhelete go baithuti (nsfas) mmogo le mehuta e mengwe ya dithekgo tša go tšwa go mmušo, diketekete tša baswa ba maafrika borwa go tšwa malapeng a go ihlokela di kgonne go ba dingaka, boramolao, barutiši, borasaense, diathisene le baipereki.

ngoxhasomali lwaba fundi inational student financial aid scheme nangezinye izindlela ezehlukene zosizo lukahu lumeni, izinkulungwane zabantwana baseningi zimu afrika abaphuma emakhaya antulayo zikwazile ukuba ngodo kotela, abameli, othisha, ososayensi, izingcweti kanye nosomabhizinisi.


ba tla dula dileteng ka moka tše di kgathago tema.

bazobekwa esifundeni ngasinye kulezo eziyingxe nye yalolu hlelo.


motsoaledi o boletše gore ndp e laeditše gabotse gore ge go phethagatšwa nhi, khwa lithi ye mpe ya hlokomelo ya maphelo le ditshenyagalelo tša bjale tša hlokomelo ya maphelo ya poraebete di swanetše go šetšwa.

umotsoaledi uthe uhle lo lokuthuthukiswa kwe zwe (indp) luye lwayi gqamisa ngokungananazi nokuthi ekuqaliseni uku sebenza kwenhi, izinga eliphansi lezinsizakalo ze mpilo kanye nezindleko ezi khona zezinsizakalo zempilo embonini ezimele kudingeka kubhekanwe nazo.


go ya ka childline south africa, mokgatlo wa go se dire letseno wo o šireletšago bana dikgarurung ka moka tša go fapana le go hloma setlwaedi sa ditokelo tša bana mo afri ka borwa, batswadi ba swanetše go boledišana le bana gabotse.

uchildline south africa, inhlangano engenzi nzuzo evikela izingane kuzo zonke izinhlobo zodlame futhi ekhuthaza ukuhlonishwa kwamalungelo ezingane eni ngizimu afrika, uthi abazali kumele baxoxisane ngokwa khayo nezingane.


tikrii ya gagwe ya ma felelo e mo kgontšhitše go šoma bjalo ka mosepediši wa dikepekgogi yo a nago le maswanedi.

wathola iziqu zakhe zo kuqala eneminyaka enga ma25, ngenkathi epho thula iziqu zakhe zema ster’s kuport operations ngesikhathi esifanayo.


ge re thoma mošomo wo mogolo wa go aga lefsa ekonomi ka morago ga di tlamorago tša leuba, intasteri ya bobegaditaba e tla hloka thekgo ya rena go feta peleng.

njengoba siqala umsebenzi omkhulu wokwakha kabu sha umnotho wethu emva kwemiphumela yobhubhane, imboni yabezindaba izodinga ukuthi siyisekele kakhulu kunakuqala.


re swanetše gape re bolele le ka go wa ga ikonomi, elego selo seo re ka se se efogego.

kumele futhi sibhekane nokuwa komnotho esingeke sakubalekela.


re demokrasi yeo e theilwego tatelong ya molao.

siyintando yeningi labantu esekelwe phezu komthetho.


go tloga mola se se rerwago ka 2014, re bušitše gape le lenaneo la lerothi le letalalerata, lerothi le leta lamorogo, go hloka lerothi la mathomo go kgonthiša go lekola gabotse ga meetse le boleng bja go šogana le meetse a ditšhila.

lokhu kwakuyisinyathelo esifanele ekuvumeleni ukubandakanyeka komkhakha ozimele kanye nokukhulisa ikhono lokusebenza kwamachweba ethu.


"dipotšišo tša gago di a arabiwanaa ke dithuto dife tšeo di tla rutwago?

"imibuzo yakho iphenduliweyiziphi izifundo ezizotholakala?


dinyakišišo tša go dirwa ke bengditseka di laetša gore boitemogelo bja ngwaga o tee ka gare ga cv , le lengwalo la tšhupetšo, di oketša monye tla wa moswa wa go hwetša mošomo gararo.

ucwaningo oluqhutshiwe ngababambiqhaza luveza ukuthi unyaka nje owodwa wesipiliyoni somsebenzi kucv , nencwadi ewubufakazi ngamakhono nolwazi lomu ntu (ireference letter), kwenyu sa amathuba okuthola komu ntu umsebenzi ngokuphindwe kathathu.


potšišo: naa ke ka lebaka la eng batho ba bangwe ba sa fetelwa ke covid19 mo dibekeng tše pedi ka morago ga go entelwa?

umbuzo: kungani abanye abantu besuleleka ngecovid19 ngemuva kwama viki amabili begomile?


dikgaotšo tša mosepelo di a dirwa ka dinageng tše ntšinyana.

imikhawulo ekuhambeni ibekiwe emazweni amaningi.


go hlakahlakana ka lebaka la go ntšha mpa fao go sego gwa bolokega molaodi wa motšwaoswere wa maphelo a baimana, bana le basadi ka kgorong ya maphelo ya ka kwazulunatal, phalanndwa muthuphei, o bolela gore basadi ba ka itemogela go hlakahlakana ga seemo ka nakong ya ge ba ntšha mpa ka kliniking ya go ntšha dimpa ye e sego molaong.

izinkinga ezidalwa ukukhipha isisu ngokungemthe tho ibamba likamqondisi wezempilo yomntwana nabesifazane emnyangweni wezempilo kwazulunatali, uphalanndwa muthuphei, uthi abesifazane bangabhekana nezinkinga eziningi uma bekhipha isisu emtholampilo ongekho emthethweni.


"mdletshe o phethile mare matlou ka 2006, pele a eya yunibesithing ya theknolotši ya durban go ithutela national diploma in maritime studies ka 2007. ka morago ga go phetha s1 ka 2007 le s2 ya gagwe ka 2008 a thoma tlhahlo ya ga gwe ya mengwaga ye mera ro lewatleng, le khamphani ya safmarine shipping .

"umdletshe waphothu la umatikuletsheni wakhe ngowezi2006, ngaphambi kokulibangisa edurban university of technology wayofundela inational di ploma kumaritime studies ngowezi2007.


ba apara sešira molomo le dinko, go tloga ka letšatši la phekolo sebaka se ka bago matšatši a 21. matšatši a 21. diteko di bontšhitše gore ga ke diteko di bontšhitše gore ga ke na bolwetši bjo eupša ke sa na na bolwetši bjo eupša ke sa na le maswao.

begqoka izimfonyo, kusuka ngosuku lokuhlonzwa okungenani izinsuku ezingama21.


moento o fa mmele wa gago tlhahlo ya tshepetšo ya mašole a mmele (ao a lwantšhanago le phetetšo), go tšweletša mašole a mmele (diproteine tšeo di lwantšhago bolwetši) – go swana le ka moo o bego o tla dira ka gona ge o be o ka lebagana le kokwanahloko.

umgomo uqeqesha izivikela zifo zomzimba wakho (okuyizona ezilwa nokwesuleleka), ukuthi zikhiqize amasotsha omzimba (okungamaprotheni alwa nezifo) – ngokufana ncimishi nanjengoba bekungenzeka uma bewuvuleleke egciwaneni.


ka go tsebagatša melaokakanywa ye, re hlompha tshepišo yeo re e dirilego go bagwanti ngwageng wo o fetilego le go basadi ba naga ye ka moka.

ngokwethulwa kwale mithethosivivinywa, sigcina isethembiso esasenza kubabhikishi ngonyaka odlule nakubobonke abesifazane bakuleli lizwe.


sithibe (28) wa kroonstad kua foreisetata, o hlaloša gore seemo sa gagwe ke leabela fao motho a nago le phikimente ya melanin ye e fokotšegilego mo letlalong, meriring, le/goba mahlong.

usithibe (oneminyaka yobudala engama28) wasekroo nstad efreyistata, uchaze ukuthi isimo sakhe siwufuzo lokuthi umuntu usuka engenazo izakhi ezanele zokukhiqiza umbala wesikhumba, izinwele noma namehlo.


re nyaka go gatela pele ka maphelo a rena.


ka gona, ga se gore go nyakega palo ye nnya ne ya badiredi ba mmušo: seo re se hlokago ke ditirelo tša mmušo tšeo di swanelago morero wo di o diretšwego tša mabokgoni a maleba, potego ya bokgoni le boikgafo ba go hlankela batho ba gaborena.

ngakhoke akusikho ukuthi sidinga abasebenzi bakahulumeni abambalwa: esikudingayo ngempela abasebenzi baka hulumeni abafanelekile ngumsebenzi abanamakhono afanelekile, ukuziphatha ngo mthetho kanye nokuzinikela ekusebenzeleni abantu.


bomenetša ga se fela tlhohlo yeo re lebanego le yona bjalo ka naga.

babambelele ekubikeni kwabo izindaba ngisho sebebhekene nokusa tshiswa, ulwazi olungelona iqiniso kanye nokuhlaselwa kwabantu babo.


polao ya babita deoka ran, mohlankedimogolo wa matlotlo ka kgo rong ya maphelo ya gauteng, ke segopotšo se bonolo sa dikotsi tše kgolo tše di akaretšwago ka maitekong a rena a mohlakanelwa a go fediša bosenyi bjo ka gare ga setšhaba sa rena.

ukubulawa kukababita deokaran, isikhulu esiphe zulu sezezimali emnya ngweni wezempilo egau teng, kuyisikhumbuzo esikhulu sobungozi obuba ndakanyekayo emzamweni wethu wokubambisana woku susa lesi sihlava emphakathini wethu.


nepo ya rena thibelong ya boipolai e bohlokwa le go feta ga bjale, kudukudu morago ga di kgwedi tše ntši re phela le leuba la bolwetši bja coronavirus, leo le tlišitšego dikgonagalo tše ntši tša boipolai – tša go lahlegelwa ke mošomo, tša kgatelelo ya monagano ya go sepelelana le ditšhelete, le maemo a bjale moo motho a sa swanelago go batamelana le batho ba bangwe – ao re sa ikhwetšago ka gare ga ona le gona bjale," a tlaleletša ka go re’alo.

ukubhekana kwethu nokunqanda ukuzi bulala kubaluleke kakhulu manje, emva kwezinyanga eziningi siphila nobhubhane lwegciwane lwesifo secorona, oluze nobungozi bokuzibulala – ukulahle kelwa yimisebenzi, ingcindezi yezimali kanye nokuhlala kwabantu ngabodwana – okusekhona kakhulu namanje," kwengeza yena.


ge ba feditše, ba swanetše go kgotla mo go submit .

uma usuqedile ngalokho, kufanele bacinde zele usubmit.


e swanetše go hlola dibaka tša mešomo mo magatong ka moka a peakanyo, go thekga ka ditšhelete, go aga le go hlokomela mananeokgoparara.

kumele ludale amathuba emisebenzi yabesifazane kuzozonke izigaba zoku hlela, ezezimali, ezokwakha kanye nokunakekelwa kwezingqalasizinda.


ge bagolo ba rena ba be ba thala lengwalo la tumelelo la tokologo (freedom charter) ka 1955, leo dikokwane tša lona di akareditšwego ka molaotheong wa rena, gomme di bolela gore afrika borwa ke ya bohle bao ba dulago ka go yona, ba be ba lebeletše setšhaba seo se lokologilego go tšwa kgethollong go ya ka setšo, go se kwane ga mehlobo, semorafe le kgethollo ya bong.

ngesikhathi izingqalabutho zakithi zenza uhlaka losomqulu wenkululeko ngowe1955, izimiso zawo ezifakwe kumthethosisekelo wethu, babeka ukuthi iningizimu afrika eyawo wonke umuntu ohlala kuyona, babehlose umphakathi ongenako ukuzibeka phambili ngokobuhlanga, ngokobuzwe, ukucwasana ngokwebala nangokobulili.


go fihla mo lebakeng le, e be e dirišwa fela go basenyi ba tša thobalano bao ba bonwego molato wa bosenyi bja thobalano bjo bo dirilwego kgahlanong le bana goba kgahlanong le batho bao ba nago le bofokodi bja ka menaganong.

kuze kube manje, isafake kuphela abaphulimthetho kwezocansi abalahlwe ngamacala ezocansi kubantwana noma kubantu abaphila nokukhubazeka ngokwengqondo.


re hlohleletša batho ka moka bao ba nago le maswanedi a go hlabela meento ya tlaleletšo go šomiša sebaka se pele marega a go tonya kudu a fihla," a tlaleletša.

sinxusa bonke labo abafanelekile ukuthola umjovo wokuvuselela ukuthi basebenzise leli thuba kungakafiki ubusika," kwengeza yena.


"bana ba bantši ba tšwa malapeng a a hlakago go ka fepa ba malapa a bona, gomme go barutwana ba bangwe, dijo tša sekolong ke tšona fela dijo tše ba dijago ka letšatši.

uthe, "izingane eziningi zi buya emakhaya adla imbu ya ngothi, futhi kwabanye abafundi, ukudla kwase sikoleni yikho kuphela ukudla abakudlayo ngosu ku.


ke maikarabelo a afrika borwa go ruta baswa more matshediso tonakgolo ya thuto ya godimo le tlha hlo, naledi pandor, o re afrika borwa e a kgo na go lefelela dipasari tša bana ba bahloki le ba go tšwa malapeng a go amo gela mašeleng a fase bao ba tsenago diyunibesithing le dikholetšheng tša thuto le tlhahlo ya mešomo ya matsogo le ya bothekniki (tvet) ka 2018. tonakgolo pandor o rile ke maikarabelo a naga go thekga bahloki le malapa ao a lego tlalelong.

isibophezelo seningizimu afrika sokufundisa intsha more matshediso ungqongqoshe we mfundo ephakeme nokuqeqesha una ledi pandor uthi iningizimu afrika izokwazi ukuba nemi fundaze yezingane eziphuma emakhaya ampofu kanye nalawo anabondli abenza imisebenzi eholela amaholo aphansi ezingena enyuvesi kanye nakumakolishi oku funda indlela yokwenza nokuqeqeshelwa ukusebe nza (amatvet) ngowe zi2018.


9. motho yo mongwe le yo mongwe o swanetše a be le bonnyane dimaseke tše pedi gore a kgone gore ge maseke wo mongwe o hlatswitšwe a be le wo mongwe woo a ka o aparago.

kufanele umuntu ngamunye abe okungenani nezifonyo ezimbili ukuze ukwazi ukuthi uma uwashe esisodwa esinye sibe sihlanzekile sikwazi ukusetshenziswa.10.


gare ga magato ao re a tsebešitšego a kimollo, mohlomongwe a mabedi ao a bilego le seabe se segologolo ke thušo ya go ikgetha ya covid19 le sekema sa uif sa kimollo ya nakwana ya mošomi/mongmošomo nakong ya covid19, seo re tlwaetšego go se bitša covid ters.

ohlelweni olugcwele lwezinyathelo zosizo lwesibonelelo olwethulwa, mhlawumbe izinyathelo ezimbili ezibe nomthelela omkhulu kube yisibonelelo esikhethekile sikahulumeni secovid19 kanye nesibonelelo sesikhashana seco vid19 sokusiza abaqashi nabasebenzi sesikhwama somshwalense wabalahlekelwe ngumsebenzi, ngoku jwayelekile esaziwa njengecovid ters.


ba bangwe ba atlegile ditlhohlong tša bona tša molao mola ba bangwe ba se a atlega.

abanye baphumelele kulezi zinselelo zabo abanye abaphumelelanga.


pego ye e ngwadilwe ka morago ga dinyakišišo tšeo di tseneletšego mabapi le sebopego sa ekonomi sa afrika borwa, le gore go hlokega eng gore go fetošwe ekonomi, go godiša bontši bja bahlomi ba dikgwebo ba bathobaso, go netefatša gore go na le batho ba bantši ba bathobaso bao ba lego balaodi le bao ba lego beng ba dikgwebo, le go dira gore basadi ba be karolo ya ekonomi ka bophara.

lo mbiko ususelwe kucwaningo olunzulu ngokwakheka komnotho waseningizimu afrika, nokuthi yini eyayidingeka ukuguqula umnotho, kukhuliswe amabhizi nisi abantu abamnyama, kuqinisekiswe ukwanda kwabaphathi abamnyama kanye nobunikazi kubantu abamnyama emabhizinisini, kanye nokubuyisa abesifazane abamnyama kuchungechunge lomnotho.


go entwa kgahlano le covid19 ke tsela yeo e phethagetšego ya go itšhireletša kgahlano le kokwanahloko ye ka lebaka la gore go ba kotsing ga gago ga go fetelwa ke bolwetši bjo go a fokotšega.

ukugomela icovid19 kuyindlela esebenzayo ukuzivikela egciwaneni ngoba kwehlisa ubungozi bokuthi usuleleke ngegciwane.


ka ge profense ya gau teng e nale le palo ya godimodimo ya diphetelo tša leuba la covid19 nakong ye ya le photo la boraro, sepetlele se se tsebagaditšwe bjalo ka bookelo bja maphelo ba profense ye ebile bo tlogeletšwe balwetši ba covid19.

njengoba igauteng iqopha inani eliphezulu lezigameko zokwesuleleka ngecovid19 ngalesi sikhathi sehlandla lesithathu, lesi sibhedlela si qanjwe njengesikhungo seze mpilo sesifundazwe futhi manje sesibhekele ukusiza iziguli ezihaqwe yicovid19.


mo dibekeng tše pedi tša mathomo, go neelanwe ka tšhelete ya go fetar2 bilione, yeo e tla išwago go maitapišo a kimollo.

emavikini okuqala amabili kuvulwe lesi sikhwama, kwanikelwa imali engaphezu kwamabhiliyoni amabili amarandi, ezosetshenziswa emizamweni yokusiza.


re bone ba e ba ngatana e tee le go feta mo go thekgeng ditšhaba tše di amilwego go la kwazulunatal, kapa bohlabela le leboa bodikela.

sikubonile ukubumbana nokusekelwa okumangalisayo kwemiphakathi ethintekile kwazulunatali, empumalanga kapa nasenyakatho ntshonalanga.


misa ke karolo ya mmušo wa setšhaba ka fase ga kgoro ya tirišano ya mafapa a mmušo.

ungomunye wabahlomule ohlelweni lokweseka ingqa lasizinga kamasipala lwa bantu abasha abathweswe iziqu (imisa), oluhlose ukuqinisekisa ukuthi abantu abathweswe iziqu ezingeni lemfudo ephakeme bakwazi ukungena emsebenzini babone okwenziwayo futhi bacathuliswe emsebenzini emikhakheni yezobuchwe pheshe ukuze bakwazi uku bhaliswa njengochwepheshe.


ditšhelete tša setšhaba di ka fase ga kgatelelo ye kgolo, bjale le go feta pele ka lebaka la ditshenyegelo tša rena tša karabo ya maphelo go covid19 le magato a kimollo a leago le ikonomi ao re a phethagatšang go thuša dikgwebo le malapa ao a hlokago.

izimali zikahulumeni ziphansi kwenkulu ingcindezi, manje kakhulu ngenxa yokubiza kakhulu kwezinsiza zezempilo zokubhekana necovid19 kanye nezinhlelo zokuxhasa ngokwenhlalo nangokomnotho esazibeka ukuze kusizwe amabhizinisi namakhaya antulayo.


go fegwa ga lebi go tlišitše kimologo go ma afrika borwa esale go tloga ka moranang.

ukumiswa kwentela kulethe usizo olumqoka kubantu baseningizimu afrika selokhu kwaqala ngombasa.


e tlišitše phapano gare ga gore dikhamphane di tšwele pele go šoma le gore dikhamphane di gapeletšege go tswalela; gare ga mešomo yeo e bolokilwego le mešomo yeo e lobilwego.

kwenze umehluko phakathi kokuthi izinkampani ziqhubeke nokuvula nokuthi ziphoqeleke ukuthi zivale, phakathi kwemisebenzi elondolozekile kanye naleyo egcine ilahleka.


ge se se direga, mosadi a ka itemogela dihlabi tše šoro ebile ba bangwe ba tšwa madi sethong sa bosadi.

lapho kwenzeka lokhu, owesifazane angezwa ubuhlungu obukhulu futhi abanye kuyenzeka babe nokopha okuthile esithweni sanga sese.


nakong ya ge re be re sa tsebe gore go diragala eng ka leuba le, setšhaba sa bodu medi se bontšhitše bokgoni ka go ithomela dikgato tša go tsena dikereke.

umphakathi wokholo usubonise ukuqhamuka namasu amasha nezindlela ezintsha zokukhonza esikhathini lapho kwakukhona ukunga baza ngalolu sizi lobhubhane.


ditire lo tša rena ga di lefelwe gomme bafsa ba mengwa ga ye mehlano go ya go 23 ba amogetšwe," gwa realo mgadi.

izinsiza zethu zimahhala futhi yonke intsha eneminyaka esuka kwemihlanu iya kwenga ma23 yamukelekile," ku sho umqadi.


dikoketšego tše, kudu koketšego ya makhura a dikoloi, ke ditlamorago tša ditiragalo tšeo re se nago taolo ya tšona.

lokhu kwenyuka kwamanani, ikakhulukazi amanani ophethiloli, kungumphumela wezehlakalo esingenakuzilawula.


go se nameletše lekgetho la dilo tše dingwe tše rekišwago go bolela gore dilo tše dingwe tše rekišwago ga di na 15% ya motšhelo wa tlaleletšo (vat) go tšona.

impahla efakwe esiga beni sokunga yikhokhi inte la yokuthenga ayikhokhelwa i15% yente la yentengo (ivat).


se se kgonegile ka ge bontši bja maafrika borwa ba latetše melao ya go tswalelwa ga naga, ba phethagaditše boipeelothoko ebile ba apara dimaseke.

lokhu kuyenzeka ngenxa yokuthi abantu abaningi baseningizimu afrika bayilandele imiyalelo yokuvalwa kwezwe, ukuqhelelana nabanye abantu kanye nokugqoka izifonyo zobuso.


diphetogo tše di ama intasteri ya tša temo, bolotameetse le boruahlapi gape le ikonomi ka bophara.

lolu guquko lunomthelela ongemuhle kwezolimo, imithombo yamanzi nakwezokudoba futhi kanjalo nasemnothweni wonkana.


se se ra gore lengwalo la thuto la godimodimo leo sekema se le thekgago ka ditšhelete ke tikrii ya mathomo.

lokhu kuchaza ukuthi izifundo eziphezulu isikhwama esizixhasayo iziqu zebachelor’s degree.


ka lehlakore le lengwe, bobegaditaba ke lekala la moswananoši mo setšhabeng se sengwe le se sengwe ka gore ditsebi tša bjona di dira mošomo wo o lego bohlokwa go taolo ya temokrasi ya rena.

ngaso leso sikhathi, abezindaba bayibhizinisi elehlukile kunoma imuphi umphakathi ngenxa yokuthi abasebenza kulona bafezekisa indima ebaluleke kakhulu kwintando yeningi labantu.


ka letšatši leo le ka matšatši ao a latetšego, batho ba bantši ba ile ba lahlegelwa ke maphelo.

ngalolo suku nangezinye ezilandelayo, abantu abaningi abasha balahlekelwa izimpilo zabo.


"peeletšo ye e loketše bo itshepo bja tša kgwebo.

"ukutshalwa kwezimali kuhle ngokuphathelene nokuzethemba kwezama bhizinisi.


bjalo ka karolo ya lenaneo le, bao ba tla holegago ba tlo hlahlwa ka ga taolo ya ditšhelete le tlhabollo ya dikgwebo.

njengengxenye yalolu hlelo, abazuzile bazoqeqeshwa ngokulawula izimali kanye nokuthuthukiswa kwamabhizinisi.


nakong ya ge bolwetši bjo bo nyologetše godimodimo, re be re gatiša diphetelo tše diswa tša go balelwa 12 000 ka letšatši.

esicongweni sesifo enya ngeni eyodwa eyedlule, inani lezigameko eziqinise kisiwe ezintsha beliyizi12 000 ngosuku.


"re thabile go ba yo mongwe wa bakgathatema ba bohlokwa bao ba bolokago ngwaga wa marematlou wa 2020. bjalo ka mogaši wa ditirelo tša setšhaba, re tlamega go netefatša gore tšeo re gašago ka tšona di akaretša palo ye kgolo ya mananeo a thuto, kudukudu ka nakong ye yeo e hlokegago kudu.

"kuyasithokozisa ukuba yingxenye yababambiqhaza ababalulekile ekuvikeleni ukulahleka konyaka kamatikuletsheni wonyaka wezi2020.


ke šogašogana gape le ka meago, kelelatšhila le ditšeometriki.

sisebenza ngezakhiwo, amapayipi oku chitha amanzi kanye nama dizayini ejiyomethri.


ba nhlalošeditše gore ka ge ke šetše ke na le covid19 , ga go na motho mo lefelong le yo a ka ntwatšago," a realo.

bangichazela ukuthi njengoba sengesuleleke ngecovid19, akekho namunye lapha kule ndawo ozokwenza ukuthi ngigule," kusho yena.


ge a be a le boitekong ka rustenburg ka profenseng ya leboabodikela, o boditše badudi ba fao gore maemo a tšhomišompe ya bjala ka lekeišeneng leo a a tšhoša.

ngesikhathi eseboitekong erustenburg enyakatho ntshonalanga, utshele izakhamuzi ukuthi ama zinga okuphuza utshwala ngokweqile emalokishini ayathusa.


ka lebaka la se, kgoboketšo ya motšhelo e ile ya fokola gomme re ile ra swanelwa ke go adima tšhelete ye ntši gore re kgone go tšwetša pele tšhomišo ya tšhelete go tlhabollo, go mananeokgopa rara le go meputso.

ngenxa yalokho, ingenisomali ibintengante nga futhi kwamele siboleke kakhulu ukuze sikwazi uku qhubeka nokukhokhela uku thuthukiswa, ingqalasizinda kanye namaholo.


baentšenere ba baswa ba hu mana thutelo go ageng mebila vukuzenzele unnamed ga gona phapoši ya borutelo ya moentše nere yo a sa ithutago go feta lefelong la go aga la makgwakgwa gape la lerole leo le tletšego ka metšhene ya go rasa le banna le basadi ba ba tšwago kodumela bao ba šomago ka thata.

onjiniyela abancane bathole ukuqeqeshwa bezibambele ngezabo ekwakhiweni komgwaqo vukuzenzele unnamed alikho ikilasi eli ngcono konjiniyela abasaqeqeshwa u kwedlula izizinda zokwakha ezimahhadlahhadla, ezi gcwele izintuli nokuduma kwemishini nemijuluko ya madoda nabesifazane be matasa besebenza kanzima.


dipetlele tše 32 ka kapa bohlabela, tše 19 ka kwazulunatal le tše 10 ka mpumalanga di kgethi lwe g ore di mpshafatšwe le go lokišwa gore di tle di šomišwe bjalo ka dipetlele tše di tlogo thuša ka bolwetšing bjo.

izibhedlela ezingama32 empumalanga kapa, eziyi19 kwazulunatali kanye nezili10 empumalanga sezikhonjwe njengezizovuselelwa futhi zilungiswe kabusha njengezibhedlela zesikhashana.


lenaneo la evisa leo le šomago ka botlalo le thakgotšwe mo dinageng tše 14, go akaretšwa mebaraka ya rena ya boeti ye megolo.

umthetho odingidwayo ngenqubomgomo yojantshi bezitimela kuzwelonke, owagunyazwa yikhabhinethi ngondasa, ucacisa izinhlelo zokuvuselela ingqalasizinda yojantshi bezitimela nokuvumela ukungena kwabangaphandle kulolu hlelo lwezitimela zempahla.


di thuša go tšwetšapele mekgwa ye batho ba iphedišago ka yona, kudududu basading, gomme se sa thuša go hloma mešomo ditšhabeng tše ntši.

zisimamisa izindlela zokuziphilisa, ikakhulu kazi kwabesifazane, lokho okufaka igalelo ekusu ngulweni kwemisebenzi emiphakathini eminingi.


ka ge taolo ya naga e sa ntše e le ka matsogong a batho ba mmalwa, mola tšweletšo ya motheo ya temo le dithekišetšano tša gona di sa ntše di laolwa ka boati ke balemi ba bathobašweu, ditlamorago tša fao re tšwago gona di sa ntše di sa na le rena le matšatšing a lehono.

njengoba ubunikazi bomhlaba busesezandleni zabayidlanzana, nokukhiqizwa kwezolimo okukhulu nemisebenzi ehambisana nokukhiqizwa iphethwe ngabalimi abamhlo phe, imiphumela ye sikhathi sethu esedlule isalokhu inathi namuhla.


sekolo se netefatša gape gore go na le kabo ya dijo ye e lekanego yeo e laolwago gabotse, go netefatša gore go dula go na le dijo ka mo lenaneong le.

ithabang primary school ihambe phambili kwimiklomelo ngenxa yokusebenza kanzima nangokuzimisela kwesgb yayo, ithimba labaphathi kanye nekomidi elibhekelele ukusebenza kwensnp, kusho usejake.


"sa bobedi, re tlo bea šedi go tiišo le tsošološo, go nyakela batho bao ba lobilego magae a bona madulo le go tsošološa kabo ya ditirelo.

"okwesibili, sizogxila ekuletheni uzinzo nokuvuselela, ukuthola indawo yokuhlala yabantu abalahlekelwe amakhaya kanye nokuqhubeka nokuhlinzeka ngezinsiza.


go netefatša gore maloko a gepf le ba malapa a bona ba swarwa gabotse, lekgotlataolo mo nakong ye e sa tšwago go feta le sa tšwa go hloma kantoro ya go rarolla dingongo rego.

ukuze kuqinisekiswe ukuthi amalungu egepf kanye nemindeni yabo ba phatheka ngendlela efanele, ibhodi lisanda kusungula ihhovisi elizosingatha izi khalazo.


lekala le tla iša melato ya bomenetša go sehlopha sa mošomo sa kgahlanong le bomenetša sa mmušo gomme la latišiša le dikgoro go kgonthiša gore melato ya bosenyi yeo e amago bašomi ba mmušo e fetolelwa go melato ya kgalemo.

lolu phiko luzodluli sela amacala enkohlakalo kwithimba likahulumeni elilwisana nenkohlakalo bese lilandelela neminyango ukuqinisekisa ukuthi amacala obugebengu abandakanya abasebenzi bakahulumeni agcina ekuqondisweni kwezigwegwe.


go swana le dinaga tše di ngwe tše ntši, naga ya rena ya temo e kotsing mabapi le go gwahlafala ga naga, tlhaelelo ya meetse le pitlagano ya metsesetoropo.

njengamanye amazwe, umhlaba wethu ovundile usengcupheni yokuncipha kokuvunda, ukungabi namanzi ngokwanele kanye nokusetshenziswa komhlaba ukwakha kuwona.


dinaga tša brics di tšwela pele go ba methopo ye bohlokwa ya peeletšothwii ya dinaga tša ka ntle ka maka leng a bohlokwa a go swana le la meepo, la difatanaga, la dinamelwa, la mohlagase wa letšatši, meetse le phefo, la ditirelo tša ditšhelete le theknolotši ya tshedimošo.

amazwe eqembu ibrics ayaqhubeka nokuba ngumthombo obalulekile wotshalomali oluqonde ngqo lwezangaphandle ezinda weni ezingumongo ezifana nezimayini, ezezimoto, ezokuthutha, ezamandla ezihlanzekile, ezemisebenzi yezezimali kanye nezolwazi lobuchwepheshe iit.


mošomo wa lona bjale o katološitšwe go akaretšwa go hlatswa tšhelete, bora dia, tšhomišobošaedi ya ditšhelete, go thekga bogo gelathoko ka ditšhelete le melato ye mengwe ye e šiišago ya ditšhelete.

ukugunyazwa kwayo sekuqhutshelwe ukuthi kufake phakathi ukushu shumbiswa kwemali, ukukhwabanisa, ukunga phathi ngendlela efanele, ukweseka ngezimali izenzo zobudlova kanye nobunye ubugebengu obubucayi bezimali.


gape e thekga tsošološo ya ikonomi ka ditsela tše bohlokwa.

luphinde lweseke ukuvuswa komnotho ngezindlela ezibalulekile.


mo dikgweding tšeo o tla bego o imile, le ge o tla be o nyantšha, netefatša gore o šomiša khondomo ge o tsenela tša thobalano gore o thibele diphetetšo tše diswa.

ngalesi sikhathi usakhu lelwe, futhi uma usancelisa, qinisekisa ukuthi usebenzisa ijazi lomkhwenyana uma uya ocansini ukuze uzogwema ukusuleleka ngegciwane okusha.


re tseba gabotse gore re swanetše go šielana sekgala, go ipeela thoko le batho ba bangwe ge re kopane le bao ba fetetšwego le go ihlagiša maokelong ge re nale dika tša bolwetši bjo.

siyazi ukuthi kumele siziqhelelani se, sigonqe uma sihlanga bezane nalabo abathelelekile nokuthi siye esibhedlela uma sinezimpawu zokugula.


go na le bohlatse bjo bontši bja tša mahlale bja gore moento ke tšhireletšo ye kaonekaone kgahlano le phetetšo ya malwetši a kotsi.

kunobufakazi obunzulu bososayensi obeseka ukuthi ukugoma kuyiyona ndlela ehamba phambili yokuzivikela ekwesulelekeni okudla lubi.


go le bjalo, re a tseba gore re sa ya kgole.

ngaso leso sikhathi, siyazi ukuthi kusekuningi okusamele sikwenze.


maphelo a ka me hla a maafrika borwa a sa amilwe ke bohloki, tlhokego ya tekatekano le tlhokego ya tlhabollo, kabo ya ditirelo ye e fokolago le tlhokego ya phihlelelo go menyetla.

izimpilo zansuku zonke zabantu abaningi base ningizimu afrika zisalokhu zikhahlanyezwa ububha, ukungalingani kanye noku ngathuthukiswa, uku ngalethwa kwezidingo zo mphakathi kanye nokuswela ukufinyelela emathubeni.


bjalo ka ge e le setlwaedi, phihlelelo go mešomo le go dibaka ebile seo re boledišanego ka sona.

ngokusobala, ukufinyelela emathubeni emisebenzi kanye namanye yikona okwaba ngu ndabamlonyeni ohlwini lwezihloko okwaxoxiswana ngazo.


tokelo ya molaotheo wa rena e theilwe godimo ga mmušo wo o nago le maikarabelo, fao boetapele bja mmušo bo ikarabelago bahlankeding ba palamente e lego bona kemedi yeo e kgethilwego ke batho go ba emela ka palamenteng.

ukusebenza komthethosi sekelo wethu kuphezu kohu lumeni ophendulayo, lapho abaphathi bephendula ku bantu nalapho iphalamende limele abantu.


se se tla tliša peeletšo ya praebete le go kaonafatša bokgoni bja go šogana le setšhelo.

lokhu kuzoso ndeza utshalomali lwabazime le futhi kuthuthukise indlela eqeqeshekile yokuphathwa nokugcinwa kweziqukathi zokugcina impahla.


mokgokaganyi wa dipoledišano wa setheo sa kankere ya bana sa afrika borwa (choc) taryn see gers o bolela gore ge o tseba maswao ao a tlwaelegilego a kankere go bana, o ka thuša go phološa bophelo.

umxhumanisi wenhlangano yomdlavuza wabantwana eningizimu afrika (ichoc) utaryn seegers uthi ukwazi izimpawu ezejwayelekile zomdlavuza kubantu abasebasha, kungasindisa impilo.


ka magato a re bile le motheo wo tieletšego wa leano la kagolefsa ya ikonomi le go boetšwa sekeng ga yona leo le tsebaga ditšwego ka diphalane ngwaga wa go feta.

zihlinzeke ngesisekelo esiqinile ohlelweni lokwakha kabusha kanye nokuvuselelwa komnotho esalwethula ngo kusemthethweni ngomfumfu wangonyaka owedlule.


mopresidente cyril ramaphosa o dirile tsebišo ye ka moletlo wa khoro neišene wa kgošigadi ya balobedu kua lepatlelong la mokwakwaila go la bo lobedu, gamodjadji ka limpopo.

umongameli cyril rama phosa wenze lesi simemezelo ngesikhathi sokugcotshwa kwendlovukazi yesizwe sabalobedu enkundleni yezemidlalo imokwakwai la ebolobedu, egamodjadji elimpopo.


go ya ka kgoro ya thuto ya motheo (dbe), bana ba rutwa ka ga mekgwa ye mekaone ya go ja le ya mekgwa ya bophelo.

ngenxa yensnp, abantwana abaningi baya esikoleni ngesikhathi futhi njalo nje, futhi nokulalela kwabo ekilasini sekungcono.


godimo ga 98% ya ditiragalo tše, dikimontlepopelo gantši di diragala ka gare ga lelapopelo.

ezehlakalweni ezingamaphesenti angama98, lokhu kukhulelwa kuba semashubhini esibeletho.


go tloga mola go bago le phetogo ye kgolo ya 1994 ge re be re tšea sephetho e sego fela ka mmušo wa kgethologanyo eupša le ka seemo sa dikamano tša boditšhabatšhaba seo se bakilwego ke kgethologanyo ye, melawana ya kamano le dinaga tše dingwe ya afrika borwa e tšwela pele go bonwa ka polelo ye ya "hlama leswa seemo".

kusukela kuguquko lwe zakhiwo lwangowe1994 ngesikhathi sithatha isinqu mo sokuphuma hhayi nje kuphela kubandlululo ko dwa nakubudlelwano obu zayo bamazwe ngamazwe babaklami, umthethonqubo wezangaphandle weningi zimu afrika uyaqhubeka ngokwakheka ngalokhu "ku phosa udobo futhi".


mhlabane, yoo a ilego a šoma bjalo ka moetšineare, o be a na le toro ya go tlo gela mošomo go yo ithomela kgwebo ya gagwe ya go rekiša le go rentiša madulo.

lokho okwaholela ekutheni aguqule igalaji lakubo ale nze ihhoko lezinkukhu.


dithušo tša tšhelete tša tlaleletšo di thušitše go thibela diketekete tša batho gore ba se wele kgotlompong ya bohloki ba dijo.

izibonelelo ezengeziwe zasiza ukugwe ma ukuthi izigidi zabantu zikhahlamezwe ububha.


molaodi wa kgoro ya tlha bollo ya dipapadi le boita pološo ya mmasepala teddi adams o re diboto tše di tla thuša bao ba ratago go ka ba boramaphoto.

imenenja yomnyango we zokuthuthukiswa kweze midlalo nezokungcebeleka kumasipala uteddi adams uthe amabhodi lawa azosi za abahuhuluzi abasafu fusa.


dithutwana tše kopana tša tsebo ye e kgethegilego ka ga mabokgoni ao bašomi ba a nyakago bjale di tla rulaganywa.

kuzohlelwa nezifundo eziqondene namakhono athile akhethekile adingwa ngabaqashi esikhathini samanje.


go tlaleletša moo, sapa e na le puku ya go ruta balemi ka botšweletši bja nama ya kgogo le mae le go ngwala maano a bona kgwebo.

babalelwa emashumini amane abalimi abansu ndu abazimele abanikwe izeluleko ezihambisana nokufuywa kwezinkukhu kanye nokuqeqeshwa.


diteko tše dingwe tša go dirwa ge mmagongwana a sa imile di bitšwa amnioce ntesis .

kanti lokhu kuvame ukuba ku khulu kakhulu ebantwaneni abaneds.


re nyaka bomahlwadibona ba rena ba bobegaditaba, bao ba tlago le maitemogelo le kgopolo ya institušene, gomme ba kgona go aba di pego tše bohlokwa le tsheka tsheko ya tsebo.

sidinga omakadebona bezintatheli bakithi, aba zoletha isipiliyoni kanye nezikhumbuzo zabezindaba, futhi abazokwazi ukuletha imibiko ebucayi nenolwazi.


ba mpoditše seo ke setšego ke se kwele mo ditšhabeng tše dingwe tše ntši go kgabaganya naga: gore basenyi ba ditiro tše bjalo ba a tsebja, kudu ka lebaka la gore ba kgantšha ditseno tša bona tša bohodu.

bangitshele lokho esengikuzwile kweminye imiphakathi kulo lonke izwe: ukuthi ababhebhezeli bale zenzo ezimbi bayaziwa, ngoba baqhosha ngalokho abakuzuze ngenxa yobugebengu babo.


mathata a bafsa ka afrika borwa ke a mantši lehono.

ukuzabalaza kwabantu abasha eningizimu afrika kuningi kakhulu kulezi zikhathi zanamuhla.


go ka direga gore seemo se gakale, eupša re nale bonnete bja gore go tla kaonafala.

kungenzeka ukuthi izinto sezonakele kakhulu, kodwa sinesiqiniseko sokuthi zizoba ngcono.


mafelelong makda o ile a hwetša moabi wa masole a madi a go swana le a gagwe, eupša seo se be se sa re gore mathata a gagwe a fedile.

ukuchitha isikhathi esini ngi esibhedlela kwabanzima kakhulu," kusho yena.


"mathomong re ile ra swanelwa ke go tsenya tšhelete go dira gore kgwebo e thomiše eupša mafelelong re ile ra hwetša thušo ya mašeleng go tšwa go kgoro ya kgwebišano le diintasteri (dti) ka go diriša bis gammogo le koporase tlhabollo ya diintasteri (idc)," o tlaleleditše ka go realo.

"ekuqaleni kwadingeka ukuthi sifake imali ukuze ibhizinisi liqale ukusebenza kodwa ekugcineni sathola umxhaso emnyangweni wezohwebo nezezimboni (idti) ngebis kanye nenkampani yokuthuthukiswa kwezimboni (iidc),’ kwengeza yena.


eupša maikutlo a bona a be a swana: ba be ba ikemišetše ebile ba kgona go tsenya letsogo go ekonomi ka mekgwa ye e fapafapanego, go akaretšwa bjalo ka bahlomi ba dikgwebo, eupša mollwane wa tatelano le tlhokego ya thušo ya ditšhelete e ba thibela go dira seo.

kodwake babe phindaphinda ingoma ejwayele kile: lapho bethi sebemi ngomumo futhi sebekulungele ukufaka isandla emnothweni wezwe ngezindlela ezihlukahlukene, kubandakanya nokuthi babe ngosomabhizinisi, kephake okubavimbelayo ekutheni benze njalo yizithiyo zemicikilisho nemidanti eminingi okumele bachushe kuyona kanye nokuntuleka koxhasomali.


motho mang le mang o na le tema yeo a ka e kgathago go fetoša dikgopolo tša batho, a realo mofokeng.

babeshaywa besebancane futhi ababoni ukuthi kungani kunga mele bakhulise izingane zabo ngendlela efanayo.


o dumela gore bana ba swanetše go godišwa ntle le ditumelo tše fošagetšego ka ga bong.

emasikweni amaningi, kuphethe amadodafuthi abantu besifazane babo nwa njengabasezingeni elifa nayo nezingane futhi kuyinto ethathwa njengeyemukelekile ukubajezisa ngendlela efanayo," kusho utshepo.


ka nako yeo mašole a israele a bego a hlasela barapedi ka moskeng wa al aqsa, rena ka afrika borwa re be re beakanyetša segopotšo sa mengwaga ye lekgolo mola polao ya batho ka bontši ya bulhoek e diregago lefelong la badumedi ka ntabelanga profenseng ya kapa bohla bela.

isixazululo semibuso yomibili sisamile njengendlela eyiyo yabantu bakwaisraeli kanye nepalestine futhi kumele kuqhutshekwe nokuthi sesekwe.


ralo o beakantše gape le maloko a mabedi mo setšhabeng sa gabo go thuša ka dikaratšhe tša bona gore di šomišwe bjalo ka diphapoši tša tlaleletšo.

"umphakathi wakithi wawugcwele izingane eziningi ezineminyaka okufanele ukuthi seziya esikoleni ezingenayo indawo lapho zingayofunda khona.


ke bile ka mmotša gore a ikgokaganye le batho bao ba ilego ba nhlokomela – yeo ke tsela ya go kaonafala.

ngiye ngamtshela ukuthi athinte laba bantu ababenginakekela – yiyona ndlela yokuthi ululame.


e bile mošomo wo boima kudukudu go šwalalanya dihlophana tša khuetšo tšeo di kgontšhago bomenetša.

kube ngumsebenzi onzima kakhulu ukuqaqa ukuxhumana okube nomthelela oholele kwinkohlakalo.


za etela oﬁsi ya rona mo 123 francis baard street, pretoria.

za vakashela amahhovisi ethu ku: 123 francis baard street, pretoria.


mogala wo wa go se lefelwe o tsebagaditšwe semmušo ke khomišene ya ditirelo tša setšhaba (psc) ka 2004 gomme go tloga ka nako yeo, go amogetšwe megala ya go feta ye 100 000 yeo e bego e bega diti ragalo tšeo go bego go belaelwa gore ke tša bomenetša le tša tšhomišobošaedi ya ditšhelete tša mmušo.

inombolo ephuthumayo ye thulwa ikhomishana yezemise benzi kahulumeni (ipsc) ngowezi2004 futhi kusukela lapho, sekungene izingcingo ezingaphezu kwezi100 000 ezi bika ngezinsolo zenkohlakalo nokungaphathi kahle.


segopotšo se sa go se thabiše se diregile ka kgwedi ye tee le ye re ketekilego segopotšo sa bo25 sa kamogelo ka lekgotla la molao la molaotheo wa rena wo moswa wa temokrasi, woo e bilego bohlatse bja nnete bja setšhaba sa nnete se se kopanego.

loku kukhumbula iminya ka engajabulisi kwenzeka enyangeni efanayo naleyo esibungaza ngayo iminyaka engama25 yokwamukelwa komthethosisekelo wenta ndo yabantu omusha yisi gungu somthethosisekelo, okwaba ukuzalwa kwesizwe esibumbene ngempela.


phepo ya dijo mo dikolong e netefatša gore bana ga ba phele ka tlala vukuzenzele unnamed bana bao ba ka fetago dimilione tše senyane ba amogela dijo tša phepo dikolong gomme se ke ka lebaka la lenaneo la bosetšhaba la phepo ya bana ba dikolo (nsnp), leo le tsebagaditšwego ka ngwaga wa 1994. lenaneo le le ikemišeditše go kaonafatša bokgoni bja bana bja go ithuta, ka go fokotša phepompe le tlala le go kaonafatša go tsena sekolo ga bana, kudukudu ka dikolong tšeo di hlokišitšwego menyetla.

uhlelo lokudla esikoleni luqinisekisa ukuthi abantwana abalambi vukuzenzele unnamed abantwana abangaphezu kwezigidi eziyisishiyagalolunye bathola ukudla okunomsoco esikoleni ngalokho sibonga uhlelo lukahulumeni lokudla ezikolweni kuzwelonke (insnp), olwethulwa ngowe1994.


go na gape le go lebelela dialoga tša dithuto fao go nago le menyetla ya baoki, dialoga tša mahlale, ba mešomo ya matsogo le ba bangwe.

kugxilwe kakhulu kulabo abaneziqu, abanamathuba obuhlengikazi, abaneziqu zesayensi, abanamakhono omsebenzi wezandla kanye nabanye.


re tšwela pele go ba le tšwelopele mo maitekelong a rena a go lwantšha covid19, efela tlhotlo ye kgolo e sa etla.

njengamanje sinemibhede engaphezu kweziyi37,000 ezikhungweni zokugonqisa abantu embonini yezempilo ezimele neyomphakathi, elungele ukwamukela abantu abangakwazi ukuhlala ngabodwana emakhaya.


šomiša tšhelete ka bohlale kheresemoseng ye allison cooper sehla sa matswalo a morena ga se sa swanela go tlogela sekgoba se segolo sa dikoloto ge se fihlile.

sebenzisa imali ngobuhlakani allison cooper amaholide kakhisi musi akufanele aku shiye unembombo yomgodi wezikweleti uma ephela.


mogala wa batho ba ba phelago ka bagolofadi: romela lentšu le ‘help’ ka sms go 31531. mogala wa thušo wa tlaišo ya basadi: 0800 150 150. childline south africa: 0800 055 555. tirelo ya thibelo ya bosenyi ya saps: 0860 10111 goba romela sms go 32211. dingongorego tša go amana le tirelo ya dikgaruru tša bong le polao ya basadi (gbvf) ya (saps): 0800 333 177/ complaintsnodalpoint@saps.

abantu abaphila nokukhubazeka: thumela u‘help’ ku 31531 inombolo yosizo ngokuhlukunyezwa kwabantu besifazane: 0800 150 150 inombolo yosizo lwabantwana eningizimu afrika: 0800 055 555 inombolo yokuqeda ubugebengu yesaps: 0860 10111 noma uthumele umlayezo ku32211 inombolo yosizo ngezikhalazo ezihambisana negbvf(saps): 0800 333 177/ complaintsnodalpoint@saps.


ka fase ga molao wa bjala wa setšhaba, beng ba dikgwebo tšeo di nago le laesense ba ka se rekišetše mang goba mang wa ka fase ga mengwaga ye 18 bjala.

ngaphansi komthetho wezotshwala kazwelonke, abanikazi bezakhiwo abanamalayisense otshwala abavumelekile ukudayisela umuntu oneminyaka engaphansi kweyi18 utshwala.


moholegi wo mongwe wo bjalo ke phindile ngcoya wa mengwaga ye 36 go tšwa richmond go la kwazulunatal.

omunye wala balimi nguphindile ngcoya oneminyaka engama36 waserichmond kwazulunatali.


"tshepedišo ya dikgopelo ka boyona e nolofaditšwe gomme dipotšišo tše di botšišitšwego di bonolonyana gore di kwešišwe ke setšhaba.

"inqubo yokufaka isicelo yona qobo yenziwe yaba lula futhi nemibuzo ebuzwayo ilula kakhulu ukuthi abantu bayiqonde.


"yes ikemišeditše go abe la karolo yeo ya baswa, yeo e sa šetšego ke dimotlele tša thwalo tša bjale tša ka mo nageng, sebaka sa mathomo sa bohlokwa sa go hwetša boitemogelo bja mošomo wa go lefiwa wa khwalithi gape wa maemo," o boletše bjalo ismailsaville.

"uhlelo lweyes luhlose ukunikeza leyo ngxenye ya bantu abasha baleli, abanga nakwa kakhulu yimigomo yamanje yokuqasha ezweni, ithuba lokuqala elibalulekile lokuzuza isipiliyoni somse benzi weqophelo eliphezulu, okhokhelwayo," kusho ui smailsaville.


sinxusa intsha esikhulile ukuthi isondele.


go tloga ka matšatši a mathomothomo a leuba la bolwetši au e re etile pele, ka ponyo ya leihlo re ile ra loga leano la kontinente la boikarabelo leo le bego le hlahlwa ke cdc ya afrika le dihlophatšhomo tša dilete.

iafrika ayigoqanga nje izandla uma ubunjalo nobungozi bobhubhane buvuleka.


"ke be ke makatšwa ke ka fao dipeu tše nnyane di kgonago go fetoga go ba dimela tše di tšweletšago di pepere tše tala tše kgolo.

"kwangimangaza ukuthi imbewu encane ingashintshaikhiqize ophepha abaluhlaza abakhulu.


molaotheo wo o be o hlaloša tshepedišo ya mmušo, o bolela gore ke bathobašweu fela bao ba nago le maswanedi a go bouta le go ba baemedi ba setšhaba.

wawucacisa ukuphatha kukahulumeni, unikeza labo abamhlophe ukuthi ibona kuphela abane gunya lokuvota futhi bamele umphakathi.


go a kgonagala go hwetša dipoelo tšeo di fošagetšego tša gore ga o na bolwetši bjo.


go kgonthiša gore o fihlelela dinepo tša ditšhelete, o ka phethagatša dinepo tša smart tša bokamoso bjo bo bolokegilego bja ditšhelete.

ukuqinisekisa ukuthi uyazifeza izifiso zakho zezimali, ungasebenzisa indlela yokufeza izifiso nebizwa ngesmart ukuze uqinisekise izinga olifisayo kwezezimali.


go thekga mošomo wo bašo medi ba rena bao e lego ba mathomo ba go lwantšha bolwetši bjo ba o phethagatšago nageng ka bophara re romela ditona le batlatšatona seleteng se se nngwe le se se nngwe sa ka mo nageng go utolla ditlhotlo tša fao go ya ka fao batho ba itemogelago tšona dileteng tšeo le go šoma mmogo le makgotlataolo a profense a tša maphelo.

ukweseka umsebenzi owenziwa ngabasebenzi bethu abahamba phambili kule mpi ezweni lonke, sithume ongqongqoshe namaphini ongqongqoshe esifundeni ngasinye ezweni ukuze baye kobona izingqinamba zakulezi zifunda nokusebenzisana nezikhulu zezempilo zasezifundazweni.


lenaneo le lengwe ka kgoro le thuša borakgwebo go hlabolla ditšhišinyo tša kgwebo ka go ikonomi ya pabalelatikologo.

olunye uhlelo olwenziwa ngumnyango lusiza osomabhizinisi ukwenza iziphakamiso zamabhizinisi emnothweni ongangcolisi imvelo.


a re bontšheng kwelobohloko go bao ba fetetšwego, mmogo le go bao ba boilego gae go tšwa dinageng tšeo di amilwego kudu.

akumele futhi sivumele izenzo zokucwasa esizibone zenzeka kwamanye amazwe ebezibhekiswe kubantu bamazwe lapho ukuqubuka kuqale khona noma endaweni emaphakathi eeurope.


yona e akaretša dikiletšo tša baeng ba go tšwa dinageng tšeo di amilwego kudu; diteko tša kgapeletšo, go ipeela kgakala goba go beelwa kgakala ga maafrika borwa ao a tšwago dinageng tšeo; gape le go matlafatša tlhokomelo, tekolo le diteko mo mafelong ao go tsenwago ka ona ka repabliki.

zibandakanya ukumiswa kokuvakasha kwezivakashi eziqhamuka emazweni esiwathatha njengayingozi kakhulu; ukuhlolwa okuyimpoqo; ukuzihlukanisa noma ukuhlaliswa bodwana kwabantu baseningizimu afrika ababuya kula mazwe; nokuqinisa ukugada, nokuhlola emachwebeni angenela kuleli zwe.


go na le dijo tša motheo tše 19 tša go se be le vat go tšona gomme di akaretša mafela, setampa, raese, borotho bjo botsootho, dienywa, merogo, thapi ya thini le mae.

kunezinhlo bo zokudla eziyi19 ezi ngakhokhelwa ivat ezibanda kanya: impu phu, isitam bu, irayisi, isi nkwa esinsu ndu, izithelo, imifino, i nhlanzi esekanini namaqa nda.


tshepho ya ka e tšwa go batho ba afrika borwa.

ukuzithemba kwami kuvela kubantu baseningizimu afrika.


tirelo ya cach e thoma ka di 3 pherekgong 2018, pejana ga ge go lokollwa dipoelo tša ditlhahlobo tša nsc gomme e tla šoma go fihlela mafelelong a hlakola 2018. naa cach e šoma bjang?

imisebenzi yecach iqala ngomhla ka 3 kumasingana 2018, ezinsukwini ezimbalwa kusanda kuphuma imiphumela yokuhlolwa yensc futhi izosebenza kuze kube sekupheleni kukanhlolanja 2018. icach isebenza kanjani?


apara lephephe la go phaphamala goba o šomiše amporela.

gqoka isigqoko esiwumhelane noma usebenzise isambulela.


go kgoga motšoko kudu go ka go bakela malwetši kgaogelo letsebe go keteka keteka letšatši la go tlogela go kgoga motšoko la lefase ka la 31 mopitlo, vuk’uzenzele e boledišana le motho yo a bego a kgoga motšoko kudu gomme bjale a o tlogetšego gore o kgonne bjang.

mlutha wogwayi: impilo yakho ingashabalala kgaogelo letsebe ukubungaza usuku lomhlaba lokungabhenywa kukagwayi mhlazingama31 kunhlaba, iphephandaba ivuk’uzenzele likhuluma nolulamayo kumlutha wogwayi mayelana nokunqoba kwakhe ngempumelelo lo mlutha.


ge o ka lemoga gore go na le motho goba koloi yeo e go šetšego morago, gona hwetša lefelo leo le tletšego ka batho gomme o letšetše maphodisa goba motho yoo o mo tshepago ka pelapela.

uma ubona umuntu noma imoto ekulandelayo, thola indawo ephithizelayo futhi zama ukuxhumana namaphoyisa noma nomuntu omethembayo ngokuphuthuma.


ka go dira bjalo re be re itshepetše kudu ditswerereng tša kontinente, mabokgoni a yona le dihlongweng tše bjalo ka disenthara tša afrika tša taolo le thibelo ya malwetši (cdc) ya afrika).

futhi nokho, njengento engakaze ibonwe njengemvelaphi yobhubhane, kanjalo nendlela amazwe aseafrika abumbane ngayo ukulwa nalo.


mmušo o itokišetša go hlatloga kudu ga diphetetšo tša covid19 allison cooper ditokišetšo tša kgonagalo go oketšega ga batho bao ba fetetšwego ke covid19 di gare fao e lego gore mmušo le lekala la phraebete ba aga dipetlele tšeo di direlwago bolwetši bjo, ba reka ditlabelo tša boitšhireletšo bolwetšing le go netefatša gore afrika borwa e dira metšhene ya go thuša go hema.

uhulumeni ulungiselela ukudlondlobala ngamandla kwecovid19 allison cooper ukulungiselela ukudlondlobala okungenzeka kwezigameko zecovid19 kuyaqhubeka njengoba uhulumeni kanye nomkhakha ozimele bakha izibhedlela zesikhashana, bethenga nezinsiza zokuzivikela futhi beqinisekisa ukuthi iningizimu afrika ikhiqiza imishini yokuphefumula.


lekala la borakgwebo ba ka afrika borwa le swanetše le netefatše gore badiriši ga ba lefele ditefelo tša godimo tša dijo go feta ka moo go swanetšego.

ezamabhizinisi eningizimu afrika kufanele ziqinisekise ukuthi abathengi abakhokheli kakhulu ukudla ukwedlula lokho okufanele.


o gateletše gore more rokakaretšo wa lenaneo ke go hlabolla maemo a ma phelo le a phepo ya baru twana bao ba hlakago ka afrika borwa.

ugcizelele ukuthi inhlo songqangi yohlelo isiyonke ukuthuthukisa isimo seze mpilo kanyene sok ondlek a k wab afun di ababuya eminde nini edla imbuya ngothi eningizimu afrika.


o re o amogetše pego go tšwa go ditirelo tša laporotori ya maphelo a setšhaba (nhls) gore ba kgonthišitše gore go na le monkeypox ka afrika borwa ka diteko tša laporotori.

joe phaahla uqinisekise ukuthi kutholakale isifo semonkeypox eningizimu afrika.


potšišo: naa nka entelwa ge e le gore ke gona ke fetelwa ke covid19 ?

umbuzo: ngakube ngi ngakwazi ukugoma ngemuva nje kokwesuleleka ngecovid19 ?


ge ke be ke etetše boemakepe bjo kgauswanyane ke be ke eya go lekola ge e le gore maikgafo ao a dirilwego go matshwe nyego a a phethagaditšwe.

ukuvakasha kwami kwa kamuva ukuyobheka ukuzini kela okwenziwe ukubhekana nalezi zikhalazo ukuthi kuqa lisiwe.


o tlaleleditše ka gore go na le naga yeo e lekanego yeo e lemegago go thekga dimilione tša balemipotlana bao ba tšwelelago ba dikgogo, leruo, dienywa le merogo.

wengeze ngokuthi kuno mhlaba owanele ongalimeka ukusekela izigidi zabalimi abancane abafuya izinkukhu, imfuyo, izithelo kanye nezitshalo.


kopano ya malobanyana ya vuk talks , ye e bego e swerwe ke lekala la dikgokagano tša mmušo le mekgwa ya tshedi mošo, ya go dirwa ka intha nete e swerwe go kwala kwatša temošo ya taelo, di pholisi le ditirelo tša go abja ke khomišene ya thoto ya kelelo le dikhamphani (cipc), kgorotsheko ya dikha mphani (ct) le khomišene ya matlafatšo ya ikonomi ya bathobaso ka kakaretšo (bbbee).

izingxoxo zezokuxhumana ezenziwa ngezobuchwepheshe ezaziwa ngevuk talks ebezibanjwe, wuphiko lohlelo lukahulumeni lwezokuxhumana nokudluliswa kolwazi, bezibanjwe ukuze kugqugquzelwe igunya, izinqubomgomo kanye nezinsiza ezihlinzekwa yikhomishana yokubhalisa izinkampani nempahla yokuzakhela (icipc), izinkantolo zezinkampani (amact) kanye nekhomishana enkulu egxile ekuthuthukisweni komnotho wabantu abamnyama ibroadbased black economic empowerment (ibbbee).


balemi ba 40 ba go ikema le bona ba filwe maele le tlhahlo ya go amana le tshepetšo ya dikgwebo tša botšweletši bja nama ya kgogo le mae.

"imboni itshale izigidi ezingama870 zamarandi ukuze kusungulwe ima kethe yokukhulisa abalimi abansundu aba ngma50 futhi ukuze ku bhekweukuthunyelwa kwezimpahla kwamanye amazwe ukuze kusungulwe imisebenzi lapha ekhaya.


mmušo o tsebagaditše semmušo protšeke ya bosetšhaba ya metšhene ya go thuša go hema ka moranang, ka nepo ya go dira metšhene ya go thuša go hema ka mo nageng ka ge e hlokega lefaseng ka bophara.

uhulumeni wasejalimani kanye nenkampani yezimoto ivolkswagen yenze isethembiso semali eyizigidi ezingamar107 nezosiza ukwakha isibhedlela sesikhashana ebhayi.


potšišo: naa ke swanetše go emiša go nantšha lesea letswele gore ke entelwe?

umbuzo: ngakube kufa nele ngiyeke ukuncelisa umntwana ibele ukuze ngi gonywe?


le ge e le gore ga ba na ma itemogelo a thwii a ditšhohlo tša kgethologanyo, ba tšwela pele go phela ka mašaledi a yona a tlhokego ya tekatekano ya me rafe, tlhokego ya toka go kabo ya naga le bohloki.

nakuba bengahlangabezananga ngqo nezenzo zesihluku no nya lobandlululo, bayaqhubeka nokuphila ngaphansi kokhondolo lobandlululo olubonakala ngoku ngalingani okusekhona namanje phakathi kwezinhlanga zakuleli, ukuhlaliswa kwabantu ezindaweni ezingakulungele kahle ukuhlalisa abantu kanye nobubha.


se se ka fetoša dikolo gore e be dikolo tša makgonthe tša setšhaba.

lokhu kungaguqula izikole zibe "yizikole zomphakathi" ngempela, na ngokweqiniso.


ke ile ka amega le go kgwathega maikutlong kudu kege ba hlaloša letšhogo leo basadi ba naga ya rena ba phelago ka lona ka mehla.

ngathinteka kakhulu futhi ngaphinde ngathintwa wukulandisa kwabo ngokwesaba abanakho abesifazane bezwe lakithi ababhekana nakho imihla namalanga.


go fetolwa gape le mafelo a mangwe ka maokelong go ba diwate tša tlaleletšo, gape le go agwa goba go oketšwa ga maokelo a nakwana.

kuzo zonke izifundazwe, sisebenzela ukwandisa isibalo samagumbi ezimo ezijwayelekile kanye nemibhede yeziguli zecovid19 ezisesimweni esibucayi.


re tloga re leboga monyetla wo gomme re holofela go hwetša e mengwe menyetla gore khamphani ya rena e gole go ya le ka maemo a tša boagi," a tlaleletša ka go realo.

sibonga ithuba futhi sethemba ukuthi amaningi asazoza ukuze inkampani yethu izokwazi ukukhula ngokwama zinga ezokwakha," engeza.


go tloga mola e hlongwago mengwaga ye 25 ye e fetilego, mo nakong yona yeo sars gape e lefile tšhelete ya godimodimo ya tefelomorago ya metšhelo.

lokhu kungukwenza ngcono ngama25% onyakeni owedlule kanye nokunyuka ngama15% onyakeni owedlule ngaphambi kobhubhane lwecovid19.


dilo tša bohlokwa tše di swanetšego go elwa hloko lefelo – lefelo la gago la malao le difihlolo le bohlokwa kudu.

izinto ezibalulekile oku mele uzibhekeindawo – indawo ib&b yakho ekuyo ibaluleke kakhulu.


go swana le ka fao re bilego ngatana ye tee go hlohleletša go amogelwa ga batho bao ba nago le hiv le go ema ka lentšu le tee go lwantšha hlaolo ya bona, re swanetše go laetša kwešišo, kgotlelelo, boleta, kwelano le kwelobohloko go bao ba fetetšwego ke baerase ye le ba malapa a bona.

njengoba sahlangana sakhuthaza ukwamukelwa kwabantu abaphila nehiv futhi samelana nokuhlukunyezwa kwabo, kumele sibonakalise ukuqonda, ukwamukela, ukuba nesihawu, ukukhalisana nokuzwelana nalabo abatheleleke ngaleli gciwane kanye nemindeni yabo.


batho ba letele tlhatlogo ya diphetelo tša bolwetšimopresidente ramaphosa o bolela gore, ka gona go itokišetša tlhatlogo ye letetšwego ya diphetelo tša covid19 ka mo nageng, mepete ya maokelo ya go balelwa go 20 000 e be e beetšwe thoko ebile e gare e beelwa thoko go šetša feela ditiragalo tša covid19, le gore maokelo a 27 a nakwana a gare a agwa go potologa naga.

ukulindela ukwe nyuka kwesibalo so kwesuleleka nge gciwaneumongameli uramapho sa uthi, ukulungiselela u kwenyuka kwesiba lo sabantu abaphe thwe igciwane lecorona (icovid19) ezweni, kunemibhede yasezi bhedlela eyizi20 000, futhi, ihlelelwe izigameko zeco vid19, kanye nezibhedlela zesikhashana ezingama27 esezakhiwe ezweni jikelele.


re bea basadi pele, baswa le baholegi bao ba golofetšego.

sibeke eqhulwini abesifazane, intsha kanye nabantu abaphila nokukhubazeka njengabantu abazozuza.


molekgotlaphethiši o tshepa gore lenaneo le le tla kgathatema go godišeng le go šireletšeng ditiro tša go nyantšha letswele ka kaka retšo ka maikemišetšo a go fihlelela kaonafatšo ya ma phelo a ngwana ye e lokilego.

ungqongqoshe wesifu ndazwe uramathuba wethe mba ukuthi lo mzamo uzo ba negalelo emkhankasweni wokukhuthazwa nokuvike lwa kwezinqubo zokuncelisa ibele lingaxutshwe nalutho ngenjongo yokuba impilo yengane ithuthuke kahle.


eupša se se tsamaišana le kotsi yeo e hlatlogilego ya diphetelo.

lokhu kuza nobungo zi obukhulu bokusuleleka.


e hlaloša dikatlego le dikgato tšeo di kago tšewa go hlabo lla lenaneo.

lo mbiko ubonakalisa impu melelo kanye nezinyathe lo ezithathiwe ukuze ku thuthukiswe lolu hlelo.


gomme mo lebakeng le re mo mafelelong a go hlama melao ye bohlokwa leswa ka nepo ya go lwantšha gbvf.

futhi njengamanje sisesikhathini lapho ingalo ende yomthetho isiguqulwe kabusha ukuze kuliwe negbvf .


khumalo o boletše gore seabe seo khamphani ye e nago le sona go maphelo a badudi ba tikologo yeo ke se segolo go feta tlhomo ya mešomo.

ukhumalo uthe umthelela inkampani enawo ezimpilweni zabantu bendawo mkhulu kunokudala amathuba emisebenzi.


ditirelo tša go thetha tša maphelo, go akaretšwa le tša mekento ya covid19, di fiwa batho ka mafelong ao ditlabakelo di sa hlwago di šoma ka botlalo.

imisebenzi yezempilo ekomahambanendlwane, okubandakanya ukugomela icovid19, ihlinzekelwa abantu ezindaweni lapho zingakasebenzi ngokugcwele izikhungo ngqo.


"lesea le tee godimo ga masea a sekete la go belegwa dinageng tše hlabologilego le lesea le tee godimo ga masea a 650 la go belegwa dinageng tšeo di hlabologago go swana le naga ya gaborena, ba angwa ke se.

"oyedwa ebantwaneni abayi1000 abazalwayo ema zweni athuthukile omhlaba noyedwa kubantwana aba ngama650 abazalwayo ema zweni asathuthuka, njenge zwe lakithi, bayathinteka.


bogaši bja rena bo swanetše go fa ka tshedimošo ye e nepagetšego le yeo e sa tšeego lehlakore, ka go kgontšha setšhaba go tšea diphetho se na le tshedimošo, gore se fihlelele dibaka le go kaonafatša maphelo a sona.

abezindaba kumele ba hlinzeke ngolwazi oluyilo, olungathathi hlangothi, okuzokwenza ukuthi u mphakathi ukwazi uku thatha izinqumo eziyizo, ufinyelele emathubeni futhi uthuthukise izimpilo zawo.


ga go na meento ye e šomišwago ka afrika borwa ye e nago le baerase ye e phelago ya go baka covid19 .

awukho namunye umgomo kuyo yonke imigomo esetshe nziswa eningizimu afrika onegciwane eliphilayo nokuyilo elidala icovid19 .


sephetho sa rena sa go tla ka kiletšo ya mosepelo ya bosetšhaba se thibetše phatlalalo ya diphetetšo mathomong ge ditirelo tša maphelo di be di se tša itokiša, elego seo se ka bego se hlotše tobo ye kgolo ya maphelo.

manje sekunobufakazi obuvelayo bokuthi leli gciwane lingase futhi lisabalale nangezinhlayiya ezincane ezihamba emoyeni ezindaweni ezinezixuku zabantu, ezivalekile noma ezingakhiphi umoya ngendlela efanele.


"re kwa re itokišitše gape re thabile kudu go ba benggae ba baeti ba moše wa mawatle.

"sizibona sesikulungele futhi sinentokozo enkulu yokwamukela abavakashi baphesheya kwezilwandle.


bašomedi ba ditirelo tša maphelo tša sešole sa afrika borwa ba bileditšwe go tlo šoma ka mo profenseng gore ba thuše go imolla boima bjo bo rwelwego ke bašomedi ba tlhokomelo ya maphelo.

umbutho wezempilo wamasosha aseningizimu afrika wathunyelwa esifu ndazweni ukuze wenze lula umthwalo osemahlombe aba sebenzi bezempilo.


re ka se holofele go fediša hiv ge eba re tlo hlokomologa dihlokwa, dingongorego le ditokelo tša karolo efe goba efe ya setšhaba sa borena.

kumele siqede ukucwaswa kanye nobandlululo olubhekiswe kulaba bantu.


mešomo ye e lahlegilego ka lebaka la go dula ka gae e okeditše mathata ka dikha mphaning tša bobegaditaba tšeo di šetšego di lebane le ditlhohlo tša go swana le go lahlegelwa ke matseno a go bapatša, go wa ga tshepedišo le go lahlegelwa ke mmaraka wo o tšerwego ke dikha mphani tša ditaba tša megala le ditheknolotši tše dingwe.

ukulahleka kwemisebenzi okubangelwe ukuvalwa kwezwe sekwandise inkinga yezinkampani zabezindaba ezivele zibhekene nezi nselele ezifana nezimali zokukhangisa, ukusatsha laliswa kwephephandaba kanye nesabelo semakethe esesihlwithwe izindaba ezikhishwa ngomakhale khukhwini nangobunye ubuchwepheshe.


ba swanetše go itirela akhaonto ya nsfas, ba kgotle mo go apply, ba arabe dipotšišo tšeo di tšwelelago skrining le go lokela dito kumente tšeo di nyakegago fao.

kumele bavule iakhawunti yemynsfas , cindezela lapho kubhalwe khona ukuthi apply, phendula yonke imi buzo ebuziwe bese futhi ufaka wonke lawo maphepha adingakalayo.


karabo: homotša ngwana wa gago ka go mmea letsweleng kgafetšakgafetša.

impendulo: shushuzela u mntwana wakho ngokumbeka ebeleni njalo nje.


godimo ga mo, thušo ya tšhelete ya moswananoši ya kimollo ya masetlapelo a covid19 setšhabeng le go dira gore dithušo tša tšhelete ya leago di atišwe nageng ka bophara e thušitše go hola bahloki ka o tee ka o tee le malapa.

ukwengeza kulokhu, isibonelelo esikhethekile sosizo lwezenhlalo secovid19 kanye nokwandisa ukufinyelela kwizibonelelo zikahulumeni ezikhona kuhlinzeke izindlela zokuziphilisa zabantu kanye nemindeni entulayo.


fokotša tekanyetšo ya gago ya boithabišo – hwetša mešongwana ya go se lefelwe, go swana le diphaka, makgobapuku le dilo tšeo o ka di dirago mo setšhabeng sa geno.

zinikeni isikhathi ukuba nabelane ngombono wekusasa wokuthi ikusasa nindawonye nifuna libe njani.


mengwaga ye mene ka morago ga fao, sars e tsentše tirišong ditšhišinyo tše di nyakilego go ba ka moka ga tšona tše 16 le ditšhišinyo tše dingwe tša ka fasana tše 27 ka nepo ya go bušetša sekeng setheo se.

njengezinye izikhungo eziningi, usars naye ushayeke kakhulu ngumthelela omubi wokuqhwagwa kwamandla ombuso, ukugxambukela kwezepolitiki, ukungaphathi ngomthetho kanye nezinye izinto ezikhinyabeza ukusebenza kahle kwakhe.


"mo ngwagakgolong wo o fetilego dinaga tša borwa bja afrika di ile tša hlakišwa ke diphetogo tša ngwaga ka ngwaga tša klaemete, e lego seo se hlolago dikome lelo tše šoro le go tshwe nya diphedi tša meetseng le tša lefaseng.

"kuleli nyakakhulu eledlule isifunda esiseningizimu ne afrika sikhahlanyezwe wukuguquguquka kwesimo sezulu unyaka nonyaka, okuholele eso misweni esinamandla esesiphazamise impilo yezinto eziphila emhla beni nasolwandle kanye nempilo yabantu.


tsošološo e akaretša lenaneo le leswa la bosetšhaba la go thwala bathušabarutisi le bathuši ba ka dikolong.

umzamo wokusungula imisebenzi ubandakanya uhlelo olusha lukazwelonke lokuqasha abasizi bothisha nabezikole ezikoleni.


thušo ya go ikgetha ya covid e katošitšwe ka dikgwedi tše dingwe tše tharo.

isibonelelo esikhethekile secovid19 sizolulwa ngezinye futhi izinyanga ezintathu.


ka yona nako yeo, ba be ba bapala karolo ye bohlokwa tšwelopeleng ya magaeng, gape ba be ba ikgafetše go sepediša mananeo a go phagamiša maemo a ditla bakelo tša batho ba bona.

ngokukhothama kwabo, silahlekelwe ngamaqhawe okulondolozwa kwesiko lethu, kanye nabagcini bo mlando abahlonishwayo kubantu babo.


nakong ya leuba le, bobegaditaba bja rena ga se bja kgatha fela tema ya bohlokomedi, eupša bo phethagaditše mošomo wa bjona wa segae wa go thekga maitapišo a setšhaba go laola coronavirus .

ngesikhathi salolu bhubhane, abezindaba bakithi abadlalanga nje indima yabo emphakathini eyaziwayo, kodwa benze umsebenzi womphakathi ekwesekeni umzamo ka zwelonke wokunqanda igci wane lecorona .


nakong ye batho ba rena ba tshepetše go makala a rena a bobegaditaba ao a tsebegago go hwetša tshedimošo, gomme se se gatelela bohlokwa bja bjona bjalo ka kokwaane ya temokrasi ya rena.

ngalesi sikhathi abantu bakithi bathembele kwabezindaba ngolwazi, futhi sibukela phansi ukubaluleka kwabo njengezinsika zentando yeningi labantu.


maemo a a kotsi ebile ga a kgone go tšwetšwa pele go ya go ile.


go nyakega gore ka moka re ntšhe mahlo dinameng gore re thibele baerase ye.

ukuqaphelisisa okukhulu kuyadingeka kithina sonke ukugcina igciwane liphansi.


lengwalo goba se ngwalwa seo se nago le kgatišo ya sekaisegolo sa semmušo ke ya semolao ka gobane e hlaloša gore e fetišitšwe ke mopreside nte wa afrika borwa.

uma libekwe kwenye indawo endaweni okuhlanganye lwe kuyo kumele libekwe kwe sokudla sezethameli.


re tlile ka setlamo sa mekgwa ya tšhoganetšo, gomme re tlo fana ka mašeleng go thekga phethagatšo ya yona.

sibeke ngomumo izinhleloeziningi zokubhekana nalesi simo esiphuthumayo, futhi sizohlinzeka ngosizomali ukweseka ukuqaliswa kwazo.


mokoena o thomile bjalo ka mošomi wa maemo a fasana wa ditimamello gomme a šoma go fihla go mošomo wa moetapele wa godingwana wa sehlopha sa boraditimamello, gomme o etile pele sehlopha sa boraditi mamello ba 18.

umokoena waqala eyisi cishamlilo esisezingeni eliphansi wasebenza wanyuselwa esikhundleni lapho engomunye wabaholi abaqavile, uhola izicishamlilo eziyi18.


pego ya mafelelo ya lekala la dinyakišišo tšeo di ikgethilego (siu) ka ga dinyakišišo tša lona mabapi le dipelaelo ka ga tšhomišobošaedi efe goba efe ya ditšhelete tša covid19, go ralala le makala a mmušo le a phraebete ka moka e sa tšwa go dumelelwa ke mopresidente cyril ramaphosa gore e lokollwe e fiwe setšhaba.

umbiko wokugcina wophiko olukhethekile kwezokuphenywa kwamacala (isiu) ophenyweni lwawo ngezinsolo ezihlobene nanoma ikuphi ukusetshenziswa budedengu kwezimali zecovid19, kuzo zonke izinhlaka zikahulumeni nakumkhakha ozimele usanda kugunyazwa ngumongameli ucyril ramaphosa ukuthi ukhishelwe umphakathi.


ye ke ye nngwe ya dine tefaletšoleswa tšeo ke di boditšego lekgotla la dikgwebo tša bathobaso mathomong a kgwedi ye e fetilego, fao re ahlaahlilego seemo sa bbbee ka mo nageng, kgatelopele ye e dirilwego le seo re swanetšego go se dira re le mmogo ka nepo ya go aga go tšeo re di fihleletšego.

lesi ngesinye seziqiniseko engazisho kumkhandlu wosomabhizinisi abamnya ma ekuqaleni kwenyanga eyedlule, lapho sadingida khona isimo sebbbee kuleli lizwe, inqubekelaphambili esiyenziwe nokuthi yini edinga ukuthi siyenze ngokubambisana ukuze sakhe kulokho esikuzuzile.


bekeng ye e fetilego fela ke kopane le bafsa ba mmalwa ba afrika borwa bao ba ntirago gore ke ikgantšhe ka ga ka fao re tšwago kgole ka gona le seo re se fihleletšego.

evikini ele dlule nje lilodwa, ngihlangane na bantu abasha baseningizimu afrika abangenza ngiziqhenye ngobude bebanga esesilihambile kuleli kanye nalokho esesikufezekisile.


boloka tšhelete: reka diphahlo tša go se lefišwe metšhelo allison cooper ka baka la ge ditheko tšeo di gaketšego la go šiiša tša go phela mo afrika borwa di ama gampe badudi ka moka, kudukudu bao ba tšwago ka malapeng a letseno la fase, o ka netefatša gore tšhelete ya gago e tšea nako ye telele ge o reka dikrosari ka go topatopa diphahlo tša go se lefišwe metšhelo.

yonga imali: thenga impahla engenantela allison cooper ngesikhathi ukukhu phuka kwezindleko zokuphila eningizimu afrika kusemahlombe ezakhamuzi, ikakhulukazi labo abaphuma emakhaya anemalingeniso encane, ungaqinisekisa ukuthi imali yakho yenza okuningi uma uthenga ukudla okungenayo intela.


bjale ka ge go fegwa ga lebi go e na le seabe go ditšhelete tša setšhaba, tšeo di amago mananeo a mangwe a mmušo, go tlo ba bothata go tšwela pele ka se go ya go ile.

njengoba ukumiswa kwentela kudla kakhulu ephaketheni lezimali zikahulumeni, lokho kunomthelela kwezinye izinhlelo zikahulumeni, kuzoba nzima ukuthi kuqhutshekwe nalokhu ingunaphakade.


diyunibesithi tše masomepeditshela di thuša go thwala dialoga tše di se nago mešomo mo mešomong ye e sepelelanago le mangwalo a bona a thuto.

amanyuvesi angamashumi amabili nesithupha ayasiza ukubeka labo abaneziqu abangasebenzi emisebenzini ehambisana neziqu zabo.


batho bao ba tlogetšego sekolo morago ga go tšwelela go kreiti 9 (mphato wa bošupa wa kgale), ba na le mengwaga e 21 goba go feta, gomme ba nyaka go ba le marematlou.

abantu abashiya phansi isikole emva kokuphasa ibanga lesishiyagalolunye (owawubizwa ngostanda rd 7 phambilini), abaneminyaka engama21 noma ngaphezulu, futhi abafisa ukuthola umatikuletsheni wabo.


mo o ithutile gore o laetša bjang sekepe sa merwalo, mo ma watleng a magolo gomme a ema maemakepeng a go fa pana ka yuropa, afrika le asia ka tshepetšo ya merwa lo le dinyakišišo tša poloke go.

emva kokuphothula izi nga lakhe les1 ngowe zi2007 kanye neles2 ngowezi2008 waqhube ka nokuqeqeshwa kwa khe olwandle iminyaka emithathu, kanye nesafma rine shipping company.


mohlankedimogolophethiši (ceo) wa lekgotlakgašo laafrika borwa madoda mx akwe o bolela gore mogaši wa setšhaba o a ikgantšha ge e le karolo ya lesolo le.

umphathi oyinhloko kwasabc umadoda mxakwe uthi umsakazo uyaziqhenya ngokuba yingxenye yalolu hlelo.


ke selo se bohlokwa go setšhaba sefe goba sefe seo se theilwego go ditokelo tša botho.

kubalulekile kunoma umuphi umphakathi ophila ngokuhlonipha amalungelo abantu.


e swanetše go saenwa pele ga dihlatse tše pedi goba go feta tšeo di nago le tse bo ya gore wili e bolela ka eng.

incwadi yefa iba semthethweni kuphela uma yenziwe ngu muntu oneminyaka eyi16 ubudala noma ngaphezulu, futhi kufanele ihambisane nalezi zidingo ezilandelayo: kumele ibhalwe phansi, futhi isayinwe kuwo wonke amakhasi kanye nasekugcineni.


yo mongwe le yo mongwe wa bašomedi ba divfh o hwetša letsenonyana le lennyane go mo leboga ka mošomo wa gagwe wa go apea dijo.

ithabang primary school isiqhube uhlelo lwayo lokudla kusukela ngowe1994.


le ge e le maikarabelo a mmušo go aba dibaka tša ekonomi go basadi le go hlola tlhako ya go kgontšha go tšwetša pele tekatekano ya bong, mang le mang mo setšhabeng o swanetše go kgatha tema ya gagwe.

noma kuyisibopho sikahulumeni ukuhlinzeka abesifazane ngamathuba omnotho futhi akhe uhlaka oluvumela ukuphucula ukulingana ngokobulili, wonke umuntu emphakathini kudingeka ukuthi adlale indima yakhe.


ka nakong yeo re šomago mmogo go aga ekonomi ya rena le setšhaba sa rena ka kgabagareng ya seemo sa le uba la coronavirus , bogaši bjo bo tiilego bo sa le bohlokwa le go feta le peleng.

ngaleso sikhathi, siyaduduzeka ngokwazi ukuthi si nabezindaba abakhululekile, nabanamandla abakwazi ukubika ngaphandle kokusaba ukwenzelelwa ngalabo abasemandleni, ngezi ndaba ezibucayi kakhulu zo mphakathi zesikhathi sethu, nokuhlinzeka umphakathi ngolwazi oluyilo, nolunga thathi hlangothi.


dikhamphani tše mmalwa di ile tša swanelwa ke go fokotša megolo, tša fokotša palo ya bašomi goba go fokotša diiri tšeo di šomilwego.

izinkampani eziningi kwamele zinciphise amaholo, zinciphise inani labasebenzi noma zinciphise amahora asetshenzwayo.


kgonthiša gore ngwana wa gago o amogela tshekatsheko ka botlalo ya kalafo ya go dirwa ke setsebi sa go ba le mangwalo a maleba, gabotse ngaka ya bjoko le methapo.

qinisekisa ukuthi ingane yakho ithola ukuhlolwa kokwelashwa okubanzi kungcweti ofanelekile, okungcono kungaba udokotela wezinzwa.


se ke ka lebaka la gore ga go na dikgoba tša maleba mo mafelong a mošomo a mantši tšeo batswetši ba ba nago le masea a meetse ba ka gamolago matswele goba go nyantšha bana ba bona ka nako ya mošomo, gomme ba feletša ba felelwa ke maatla a go tšwela pele go nyantšha letswele ka gore ba fetša bontši bja letšatši la bona mošomong ba se na le ma sea a bona.

lokhu kungenxa yokuthi azikho izindawo ezifane lekile emsebenzini lapho omama abaseyimidlezane bengakwazi ukukhama ubi si noma bancelisele khona izingane zabo ngesikhathi somsebenzi, ngenxa yalo khoke baye badikibale uku ncelisa ngoba phela bachitha ingxenye enkulu yesikhathi besemsebenzini bengahleli nezingane zabo.


kgwebo ya gagwe e thopile sefoka sa motšweletši wa dijo wo mokaonekaone wa 2016 ka difoka tša borakgwebopotla na ba basadi tša kgoro ya tša temo ya kwazulunatal.

ibhizinisi lakhe liphumelele umklomelo wokhiqiza imifino ehamba phambili ngowezi2016 ngesikhathi semiklomelo yefemale entrepreneurs awards yomnyango wezoli mo wakwazulunatali.


re na le setšhaba sa selegae sa mafolofolo seo se dulago se itokišeditše go šireletša ditokologo le ditokelo tša rena tše bohlokwa.

sinomphakathi ophapheme ohlezi ume ngomumo ukuvikela inkululeko namalungelo ethu ayisisekelo.


le ge go le bjale, mokgatlo wo o akanya gore seripa gare sa bana bao ba nago le kankere ka afrika borwa ga ba ke ba phekolwa gore ba na le yona.

kodwake, inhlangano le ingathekisa ukuthi isigamu sabantwana abanomdla vuza eningizimu afrika abahlonzwa nhlobo.


"re beile kgatelelo ye maatla go tlhabollo ya mabokgoni le go aba mešomo go bafsa bao ba sa tšwago dikolong tše di phagamego goba bao ba sa tšwago go aloga dihlongweng tša thu to ya godingwana.

"sigcizelela kakhulu eku thuthukiseni amakhono futhi siqasha abantu abasha abasa phuma esikoleni noma abasanda kuthola iziqu ezikhungweni zemfundo ephakeme.


"lolu wuhlelokusebe nza olumangazayo impela.


ka ditirelo tša yona tše bohlokwa tše e di abago, go sa kgathale gore e ruta bana ba rena, e hlokomelela ba tswadi bao ba šomago bana goba e hloma mešomo go bahlomi ba dikgwebo, ecd e nale seabe se segolo kudu gore re kgone go fihlelela tše ntši tša dinepo tša rena tša tlhabollo.

ngezinsizakalo eziningi ezihlinzekwayo, kungaba ukufundisa abantwana bethu, ukuhlinzeka ngokunakekelwa kwaba ntwana ngesikhathi abazali besemsebenzini noma ukusungulela osomabhizinisi amathuba, iecd inegalelo elikhulu ekuphumeleliseni kwamaphupho ethu amaningi okuthuthukisa.


se se ka dirwa ka sms goba ka inthanete.

lokhu kungenziwa ngesms noma ngeinthanethi.


re ile ra hloma lekala la dinyakišišo ka bolaoding bja bosekiši bja bosetšhaba gore bo šome ka bomenetša bjo bogolo le kgorotsheko ye e kgethegilego go kgontšha gore go be bonolo gore lekala la dinyakišišo leo le ikgethilego (siu) le hwetše ditšhelete tše di utswitšwego.

sisungule uphiko lwezokuphenya kwinhlangano yezo kushushisa kuzwelonke ukuze lubhekane nenko hlakalo esezingeni eli phezulu kanye nenka ntolo ekhethekile ukuvu mela uphiko oluphenya amacala akhethekile (isiu) ukuthi ikwazi ukubuyisa izimali ezebiwe kalula.


ge ba šetše ba tšweletše dithutong tša bona, batho bao ba tlogetšego sekolo morago ga 2008 ba fiwa national senior certificate, gomme bao ba tlogetšego sekolo pele ga fao ba fiwa amended senior certificate.

abantu abanawo amakhompyutha kodwa abanganayo iinthanethi noma amadatha, bengacela icd enazo zonke izinsizakufunda, nezothunyelwa kubona ngeposi.


"ba hweditše thutelo ya motheo yeo e tlago ba kgontšha go dira mešomo ya bona ye ba e filwego.

"sebethole ukuqeqeshwa okuyisisekelo okuzobasiza ukuqhuba umsebenzi aba belwe wona.


go šogana le go fenya ditlhohlo tše, re thomile operation vulindlela ka diphalane 2020 bjalo ka lenaneo la ofisi ya mopresi dente le kgoro ya matlotlo a setšhaba go potlakiša dikaonafatšo tša meago mo diintastering tše tša dikgokagano.

ukubhekana nokusombulula lezi zinselele, sisungule umkhankaso ioperation vulindlela ngomfumfu ngowezi2020 njengomzamo wehhovisi likamongameli kanye nehhovisi likamgcinimafa kuzwelonke ukuqhuba ngesivinini ukuguqulwa kwezakhiwo kulezi zimboni.


ka ntle le go kaonafatša maikarabelo le go godiša mokgwa wa mai tshwaro a mabotse, ga go na seo se tla fihlelelwago.

ngaphandle kokwenza ngcono indlela yokuziphe ndulela kanye nokugqugqu zela ukuziphatha ngokwezi miso, akukho esizophumelela kukho.


ge re etla go parola, mongongoregi goba wa leloko la motšwasehlabelo yo a hlokofetšego o swanetše go tliša tlhagišo go lekgotla la diparola.

mayelana noshwele, ummangali noma isihlobo sesisulu esashona kumele bakwazi ukuyozimela kwibhodi likashwele.


nakong ya leuba ganuganu o ile a swanela ke go ithuta go šoma ka fase ga kgatelelo.

ngesikhathi salolu bhubhane uganuganu kudingeke ukuthi afunde ukusebenza ngaphansi kwengcindezi.


bana ba mengwaga ya ka fase ga ye mehlano, batšofadi le batho bao ba šomago ka ntle ga magae ba kotsing ya go hloka meetse mmeleng le strouku sa phišo (bolwetši ba go hlolwa ke ge mmele wa gago o fiša go feta tekano).

izingane ezineminyaka engaphansi kwemihlanu ubudala, abantu abadala kanye nabantu abasebenzela ngaphandle basengcupheni yokuphelelwa ngamanzi emzimbeni kanye nesifo esidalwa ukushisa kwelanga (lokhu ukugula okudalwa ukushisa komzimba ngokweqile).


ba gwera ba mmakgonthe ba swanetše go go ratela dilo tše botse ebile ba swanetše go hlompha sephetho sa gago sa go se tsenele thobalano.

aba ngani abazokufunela oku hle futhi abazosihlonipha isinqumo sakho soku ngazibandakanyi ocansini.


ka go sepedišana le mmušo woo o kgonago ebile o hlabollago, naga ya borena gona e hloka lekala la poraefete la go šoma botse leo le beeletšago ka bašoming bao ba tsebago mošomo.

ngokuhambisana nombuso okhonayo futhi othuthukayo, izwe lethu ngakhoke lidinga umkhakha ozimele ophumelelayo otshala izimali kumakhono okukhiqiza.


ye ke taba yeo e tšweletšwago gantši mo dipoledišanong tšeo ke bilego le tšona le mekgatlo ye mmalwa ya dikgwebo tša basadi.

lena inkinga ehlale ivela ezingxoxweni engibe nazo nezinhlangano zamabhizinisi abesifazane eziningi.


re reta bafsa bao ba tšwe lago pele go kaonafatša maphelo a bona.

sethulela isigqoko abantu abasha abaqhubeka nokusebenzela ukuphucula izimpilo zabo.


šireletšang basadi le bana ba rena vukuzenzele unnamed ngwaga wo o feti lego, go nyaka go fihla lehono, diketekete tša basadi, tša banna le bana ba ile ba gwantela palamenteng go tliša ditšhupetšo kgahlanong le bothata bja go katwa le go bolawa ga basadi le bana.

masivikele abesifazane nabantwana bethu vukuzenzele unnamed onyakeni owedlule, osukwini oluseduze nje, izinku lungwane zabesifazane, amadoda kanye nabantwana bamashela ephalamende ukuyobhikishela ukulwisana nesihlava sokudlwengulwa kanye nokubulawa kwabesifazane namantombazane.


dinako dinako tše tša kgašo di tla ba le mananeo ao go ona batswadi ba fiwago dikeletšo ka ga ka fao ba ka thekgago bana ba bona ba marematlou.

lezi zikhathi zokusakaza zizoba nesikhathi lapho kunikwa khona abazali amasu ngezindlela zokuthi abazali bangamuseka kanjani umntwana owenza umatikuletsheni.


re abelane maikarabelo a go hlohleletša matsapa a go maatlafatša bbbee ka gobane go mabapi le go fediša tlho kego ya tekatekano.

sabelane ngesibophezelo sokuqhubela phambili ukuqiniswa kwebbbee ngoba lokhu kumayelana nokuqeda nya ukungalingani.


re thomile tshepetšo ya go beakanya lefsa eskom ka diseo tše tharo tša go fa pana, mo ye nngwe e tla bago le maikarabelo a tšweletšo ya mohlagase, ye nngwe yaba le maikarabelo a kgokagano gomme ya mafelelo yaba le maikarabelo a phatlalatšo, ka tatelano yeo.

sesiqalile ngenqubo yokwakha kabusha inkampani yakwaeskom yaba ngamasoe amathathu ehlukene, abhekelele ukuphehla, ukudluliswa kanye nokuphakelwa kwamandla kagesi, ngokulandelana.


tšeo di bego di fiwa bohlokwa bja pele di ile tša alwa tafoleng nakong ya boetapele bja rena, gomme magareng ga tšona e bile go tšwetša pele khutšo le tšhireletšo, go matlafatša ekonomi ya basadi le kopanyo ya ekonomi ka go tsenelela, tšeo di ilego tša swanelwa ke gore ka potlako di tšeišwe lenanoga le lengwe gore re swaragane le leuba la bolwetši.

esasikubeke eqhulwini ngesikhathi sethu, phakathi kwakho ukuqhubekisela phambili ukuthula nokuvikeleka, ukuthuthukiswa kwabesifazane ngokomnotho kanye nokuqinisa ukuhlanganyela kwezomnotho, kwamele ukuthi kuguqulwe ngokuphazima kweso nangokubonakalayo ukuze kubhekanwe nobhubhane.


ke gopola le ngwa na yo mongwe wa mengwaga ye 13, keamohetswe shaun seboko, yoo matšatši a se makae a fetilego a kgamilwego ke meetse ka letangwaneng la go ruthela la sekolo sa phoraemari sa magaliesberg, le bana ba babedi bao ba hlokofetšego sekolong sa phoraemari sa lekgolo ka limpopo morago ga ge theraka e se no thula leboto leo le ilego la ba wela.

siyayikhumbula nenye yezingane egama layo linguke abomohetswe shaun seboko, naye obeneminyaka eyi13 ubudala, kanti yena uye waminza endaweni yokubhukuda esikoleni samabanga aphansi imagalieburg primary school kube kunezinye izingane ezi mbili eziye zashona emva koku ba iloli liye lashayisa udonga lwawela phezu kwabo.


dikopano tše di nago le ba tho ba bantši, e ka ba tša badu medi goba tše dingwe, di nale kotsi ya go phatlalatša twatši, go sa šetšwe gore o dirišitše ditekanyo tša go dulela kgojana le batho le go hlapa diatla ka sebolaiditwatši.

imibuthano emikhulu, inga ba eyenkolo noma eminye, inakho ukubhebhethekisa igciwane, yize kukhona izinyathelo zokuqhelelana nokusebenzisa isibulalimagciwane.


go tlaleletša se se boletšwego ka godimo, ngwana yo batswadi ba gagwe ba se a nyalanago a ka abelwa thoto bjalo ka ge e le leloko la lapa leo le amanago le batswadi ba gagwe ka madi; le ngwana yo a godišitšwego ka semo lao o tšewa go ba ngwana wa motswadi goba batswadi ba gagwe bao ba mo godišitšego ka semolao.

okokugcina, uma umufi engashiyanga ngisho isi hlobo, umbuso yiwo oqhu beka udle ifa.


"go re kweša bohloko bjalo ka mmušo go bona batho ba rena ba tlogela ditirelo tše di bolokegilego le tša go se lefelwe, ka lebaka leo le tsebjago ke bona, gomme ba ya go šomiša tšhelete ya bona ya mafelelo yeo ba se nago le yona go lefa motho yo a tlogo bea maphelo a bona kotsing.

"kuyadabukisa kithina njengabaholi bakahulumeni ukubona abantu bakithi beshiya izinsizakalo zezempilo eziphephile futhi ezimahhala, noma ngabe yingasiphi isizathu, bahambe bayokhokha imali yabo yokugcina le abangenayo bayokhokhela umuntu ozobeka impilo yabo engcupheni.


go ile gwa amana le dikeletšo tše boima maphelong a batho a ka mehla gomme se sa ba le seabe se segolo sa go se kgahliše go ekonomi ya china.

ukunqanda ukusabalala kwesifo edolobheni iwuhan, esifundazweni ihubei nakwezinye izindawo echina kudinge umzamo omkhulu futhi ongakaze ubonakale phambilini.


ka dibokwana mmušo o tse bišitše gore o tlo oketša vat go tloga go 14% go ya go 15%.

kunhlolanja uhulumeni wamemezela ukuthi uzo nyusa ivat isuke ku14% iye ku15%.


tlhologelo ya go ba le naga ya temo e golela pele, kudukudu magareng ga batho ba go itlhokela ba dinagamagaeng.

ukulambela umhlaba wokulima kuyakhula, ikakhulukazi kulabo abadla imbuya ngothi emakhaya.


thušo e a hwetšagala go na le methopo ya mehutahuta ye e ka thušago bana go šomiša inthanete ka polokego.

usizo olukhona kunezinsiza ezehlukene ezikhona ukusiza abantwana ukuthi basebenzise iinthanethi ngokuphepha.


ditiragalo tša gabjale tša ka lekeišeneng la diepsloot ka gauteng e bile masetlapelo.

izigameko zakamuva elokishini lasegauteng idiepsloot bezithusa.


e bile ba tseba gabotse gore ba swanetše go tšwela pele ba široga dikopano tše go tletšego.

futhi bayabona ukuthi kumele baqhubeke nokugwema imibuthano emikhulu.


go gapeletšwa go huduga ntlong ya gago ke batho bao ba itlhamilego ka dithu nya go hlola lebadi le legolo monaganong leo le sa folego gabonolo, gomme le dula le le gona melokong ye e latelago.

ukuphoqwa ngenkani ukuthi uphume ekhaya ukhonjwe ngesibhamu kungubuhlungu obukhulu lobo futhi okungelula ukuthi ubukhohlwe futhi kudlulela ezizukulwaneni ngezizukulwane.


mopresidente o bolela gore mmušo o thabela mošomo wo bahlankedi ba setšhaba ba tšwelago pele go o dira, kudukudu bao e lego bona ba mathomo mo ntweng ya kgahlanong le covid19.

umongameli uthi uhulumeni uyawubonga umsebenzi wezisebenzi zikahulumeni, ikakhulukazi labo abaphambili empini yokulwa nobhubhane lwecorona (icovid19).


"e tloga e le hlobaboroko ye kgolo gore kabo ya go botega ya meetse e laetša dika tša phuhlamo," a realo.

"kuyakhathaza kakhulu ukuthi ukuhlinzekwa kwamanzi ngokwethe mbeka kubonisa izimpawu zokwehla," kusho yena.


bolwetši bja makda bo ile ba mo dira gore a lahlegelwe ke kgopolo le go swarwa ke bolwetši bja go idibala gomme o ile a swanelwa ke go fetša mengwaga ye me raro a sa ye sekolong.

ngaphinde futhi ngabhe kana nokukhathala njalo, ngakhishwa inyongo kanye namatshe enyongo futhi ngakhahlanyezwa ukunga sebenzi kahle kwegilo.


ge naga e gopola kgwedi ya bafsa, vuk’uzenzele e le bediša gabotse ka moo bafsa ba naga ba fiwago dibaka tša go tšwelela ka kgoro ya thuto ya godimo le tlhahlo.

njengoba izwe libungaza inyanga yentsha, ivuk’uze nzele ibukisisa ukuthi intsha yezwe ihlinzekwa kanjani ngamathuba ngumnyango wezemfundo ephakeme nezokuqeqesha ukuze i phumelele.


dikgwebopotlana di fiwa thekgo nakong ya covid19 dale hes go se be le bonnete bja gore go tla direga eng le kgatelelo ya ditšhelete tšeo di lego go borakgwebo le beng ba dikgwebopotlana ka lebaka la leuba la baerase ya corona lefaseng ka moka go fokoditšwe ke bontši bja ditlamo tša mmušo le tša praebete thekgong ya dikgwebo.

ukwesekwa kwamabhizinisi amancane ngesikhathi secovid19 dale hes ungabazane nobunzima kwezezimali okusemahlombe osomabhizinisi kanye nabanikazi bamabhizinisi amancane obudalwe ubhubhane oluhlasele umhlaba jikelele lwegciwane lecorona ngandlela thile buzokwethulwa ngezinhlelo zokweseka zikahulumeni nezalabo abazimele.


go ya ka unaids, ka mafelong ao hiv e tletšego kudu, basadi bao e lego batšwasehlabelo ba gbv ba lebagane le kgonagalo ya 50% ya gore ba tsenwe ke hiv .

ngokweunaids, ezi ndaweni ezihaqwe kakhulu ihiv , abesimame abayizisulu zegbv babhekana namathuba amaningi afinyelela kuma50% okuthola ihiv .


afrika borwa e tšeere maemo a boetapele twantšhong ya tb lefaseng ka bophara, ebile us aid e tšeere kgato ya go fana ka thušo.

iningizimu afrika isithathe isikhundla sobuholi empini yomhlaba wonke yokulwa netb, futhi iunited states agency for international development (usaid) nayo seyingenelele ngokunikeza usizo.


ga bjale ke yena wa mathomo ka lapeng la gabo wa go ikhweletša tikrii.

njengamanje uyilungu lokuqala ngqa emndenini wakhe elineziqu.


"go fetogile setlwaedi go romelana diswantšho le dibidio kgašong ya setšhaba.

"sekujwayelekile nje ukwabelana ngokuthile ezinkundleni zokuxhumana.


ba boditšwe gore bana ba bona ba 21 ba hweditšwe ba hlokofetše, ka thabeneng.

yatshelwa ukuthi izingane zayo ezingama21 zitholakale sezishonile, ethaveni.


ka fao potgieter a eletšago bareki ka fao ba ka dirago gore ditekanyetšo tša bona di dule di laotšwe: tsenya dilo tša go tšea lebaka le letelele ka setšidi fatšing le ka khapoteng.

le indlela upotgieter aluleka ngayo abathengi ukuze bagcine imali yabo isesimweni esihle.


se se ra gore diteko tša mathomo di ka bontšha gore ga o na bolwetši bjo, eupša diteko tša ka morago di ka bontšha gore o na le bona.

lokhu kungachaza ukuthi le miphumela yokuhlolwa kokuqala ingathi awunalo leli gciwane, kepha ungahlonzwa njengonalo leli gciwane ekuhambeni kwesikhathi.


ka mehlala ya bona, ba re gopotša gore go ra go reng go rwala maikarabelo bakeng sa rena le ba bangwe.

ngokuhle ekubeni isibonelo, basikhumbuza ukuthi kuchazani ukuzibophezela kuthina kanye nakwabanye.


ka go ithuta go tšwa ditiragalong tša mosegamanye ngwaga wa go feta, re šoma ka thata go kaonafatša tšhomišanommogo magareng ga mabotho a phethagatšo ya molao le inta steri ya tšhireletšego ya praebete phenkgišanong ya rena kgahlanong le bosenyi.

ukuthola isifundo kwizibhelu zangontulikazi wangonyaka owedlule, sisebenzela ukwenza ngcono ukusebenzisana phakathi kwabezomthetho kanye nemboni ezimele yezokuvikela ukuze kuzoliwa nobugebengu.


ka moka tšeo o swanelago go di tseba ka bolwetši bja go hwa dikotwane vukuzenzele unnamed batho ba bantši bao ba nago le bolwetši ba go hwa dikotwane ba phela bophelo bja bona gabotse fela ge ba e nwa dihlare tša bona le ge ba ihlokometše.

konke okumele ukwazi ngesithuthwane vukuzenzele unnamed abantu abaningi abanesithuthwane bangaphila impilo eyejwayelekile uma bephuza imithi yabo futhi belawula kahle lesi simo.


ge di fihlelela sephetho ka ga kgopelo ya peila, dikgorotsheko di gapeletšega go hlokomela dilo tše mmalwa.

ekuthatheni isinqumo esicelweni sebheyili, izinkantolo ziphoqelekile ukucabangisisa ngezinto eziningi.


go na le bahlankedi ba 161 ba boitokišetšo go dikgorotsheko ka dikgorotshekong tša mehutahuta go ralala le naga.

kunezikhulu zenkantoloezingama161 ezinkantolo ezahlukene ezweni jikelele.


go entelwa go ka thibela gore mosadi yo a imilego a se babje kudu .

ukugoma kungavimbela ukuthi agule kanzima owesifazane okhu lelwe.


lefelo la palo ya godimo ya bolwetši le hlalošwa bjalo ka lefelo leo le nago le batho ba go feta ba bahlano bao ba fetetšwego godimo ga batho ba bangwe le ba bangwe ba 100 000 goba fao diphetelo tše diswa di hlatlogago ka lebelo.

indawo eyisizinda ichazwa njengendawo enabantu abathelelekile abangaphezulu kwabahlanu kubantu abayizi100 000 noma kube yileyo ndawo enezinga lokusuleleka okusha okukhuphuka ngesi vinini esikhulu.


"ge ke be ke gola, ke be ke bona monna yo wa sekata kua katlehong le go gola ka pefelo tšatši ka tšatši.

utshepo wenza njengalokho ethembisile kodwa le mfihlo yamenza waba muncu.


a tlaleletša ka gore ralo o tšwetše pele go beakanya ntlwana ya go thetha go tšwa telkom gomme ya šomišwa bjalo ka phapoši.

iphupho lakhe lokwakhela umphakathi isikole laqala ngowe1988, futhi ngonyaka owalandela lapho, waqala wabela umphakathi ngalo mbono wakhe.


matšhošetši: mohlala wa matšhošetši ke ge motšwase hlabelo a amogela melaetša goba disms tša go mo tšhošetša goba go baka poifo.

ukwesabisa: isibonelo sokwesabisa yilapho isisu lu sithola imilayezo noma amasms asesabisayo futhi ethusayo.


senthara ye e mo thušitše go bula melato kgahlanong le lesogana le gape le go le bulela taelo ya tšhireletšo.

umurendeni vhengani (26) owasinda nowatakulwa itvep kowayeyisoka lakhe elalimhlukumeza.