ga go na modudi wa ka mo nageng yoo a swanetšego go itšeela maikarabelo a taolo ya bofaladi goba a phethagatšo ya molao ka go gapeletša batšwantle go tšweletša ditokomane tša bona tša boitsebišo.

asikho isakhamuzi esingathatha umsebenzi wezikhulu ezisebenza ngabokufika noma izikhulu zomthetho ngokuphoqa ukuthi abokufika kuleli bakhiphe omazisi.


bolaodi bja sekolo, barutiši le bakgathatema ba bangwe ka moka ba dumela gore seabe sa bathušibadikolo se kaonafaditše tikologo ya go ithuta ka dikolong.

abaphathi besikole, othisha kanye nabanye ababambiqhaza bonke bavumile ukuthi igalelo labasizi bothisha lenze ngcono isimondawo sokufunda ezikoleni.


go theeletša ka šedi ga baithuti ba rena le go šoma gabotse mešomong ya bona ka moka ya sekolo le gona go kaonafetše," a tlaleletša ka go realo.

"abapheki bethu abayisithupha abaqashiwe (amavfh) bapheka ukudla okuhlinzekwe umnyango wezemfundo ngesabelo sezi mali esithunyelwa esikoleni," kusho usejake.


kgoro ya maphelo e na le mafelo a tša maphelo a setšhaba a 346 ao a abago ditirelo tša go ntšha dimpa ka fao go bolokegilego, a tlaleletša ka go realo.

umnyango wezempilo unezikhungo zezempilo zomphakathi ezingama346 ezihlinzeka ngokukhishwa kwesizu okuphephile, ethasisela.


tsebiša maloko a kgauswi le bagwera ba ngwana wa gago, barutiši le bahlankedi ba bangwe ba sekolo ba maikarabelo.

yazisa izihlobo kanye nabangani bengane yakho abaseduze, othisha kanye nabanye abasebenzi abaqotho besikolo.


mo go itokišetšeng tiragalo ya kgwedi ya boeti, sehlopha se šetše se phethile ka katle go go dira diteko tše pedi, e leng tša go ba benggae ba maloko ao a etetšego intasteri ya boeti.

njengoba sekusondela inya nga yezokuvakasha, ithimba selivele liphothule ngempu melelo izivivinyo ezimbili zokulinga lolu hlelo, lemuke la amalungu abevakashile evela embonini yezokuvaka sha.


ba taolo ye mpsha ya transnet le dikarolo tša yona tša go šoma ba nepiša ka maikemišetšo a go fetoša go šoma ga boemakepe.

abaphathi abasha ba kwatransnet kanye nezi nhlaka ezahlukahlukene abasebenzisana nazo baya qinisa kakhulu ukugxila kwa bo ekuguquleni indlela ichwe ba elisebenza ngayo.


ga gona tlhokego ye kgolo ya toka ya go feta ge setšhaba seo batho ba bangwe ba phelago ka boiketlo le katlego go sona, mola ba bangwe ba hlophega go fetišiša gore ba phele ka se sennyane seo ba nago le sona goba ba hloka seo ba ka iphedišago ka sona.

akukho ukungabi nabu lungiswa obedlula umpha kathi lapho abanye baphila ngokunethezeka nokungasweli lutho, ngesikhathi abanye bezabalazela ukuphila ngalokhu okuncane abanakho noma ngalokhu abangenakho nhlobo.


ge re laola tšhomišo ya tšhe lete ya mmušo, re nyaka kgolo.

sisabhekene nokusetshe nziswa kwemali kahulumeni, siphokophelele ukukhula.


ba swanetše go tšwela pele go tšweletša bogaši bja ditaba bjo bo putlago ditaba tšeo di gogilego šedi le tšeo di lego ka mathomong a dikuranta eupša le bjo bo tsenyago le tsogo go hlabolleng ga batho.

kumele baqhubeke nokukhiqiza ubuntatheli obungale kwezihloko namakhasi okuqala futhi o bunegalelo ekuthuthukiseni uluntu.


go fediša bomenetša ka tirelong ya setšhaba go tšwela pele go ba seo se beilwego pele ke mmušo gomme mogala wa go se lefelwe wa twantšho ya bomenetša wa bosetšhaba o dira gore go be bonolo go maloko a setšhaba go bega di tiro tšeo di belaelwago go ba tša bomenetša.

ukunqanda inkohla kalo emisebenzini kahulumeni kusa lokhu kuseqhulwini ku hulumeni futhi nenombolo ephuthumayo kazwelonke yokulwisana nenkohlakalo ikwenza kube lula kumalungu omphakathi ukuthi abike nge zinsolo zezenzo zenkohlakalo.


batho bao ba ka bago dipersente tše masomeseswai bao ba šomago, ba šoma ka lekaleng la poraefete.

babalelwa kuma80% abantu abaqashiwe abasebenzela umkhakha ozimele.


morago ga dikgwedi tše pedi, o ile a thoma go rekišetša baagišane mae a. se se ile sa mo dira gore a fetoše karatšhe ya gagwe go ba ngwako wa dikgogo.

emva kwezinyanga ezimbili, waqala wathengise la omakhelwane amaqanda.


nhi tsela ya hlokomelo ya maphelo ya go kaonafala vukuzenzele unnamed tona ya tša maphelo, ngaka aaron mo tsoaledi o re mola okakanywa wa inšorentshe ya maphelo ya bosetšhaba (nhi) o tlo hlabolla khwa lithi ya hlokomelo ya maphe lo afrika borwa.

inhi iwuhlelo lezinsizakalo zempilo eziphuculiwe vukuzenzele unnamed ungqongqoshe wezempilo udkt aaron motsoaledi uthi umthethosivivinywa womshuwalensi wezempi lo kazwelonke (inhi) uzo thuthukisa izinga lezinsizaka lo zempilo eningizimu afrika.


"covid19 e dula e le matšhošetši maphelong a rena gomme re ka se dumelele go fediša magato ka moka a tšhireletšo," gwa realo tona phaahla.

"icovid19 isalokhu iyingozi futhi ngeke sikwazi ukuyekela zonke izindlela zokuyivikela," kusho ungqongqoshe uphaahla.


mo mengwageng ya go feta, gilmana o tšwetše pele go thekga sekolo gore se kaona fatšwe gomme mafelelong, se amogetše diphapoši tše hlano go tšwa ofising ya tonakgolo ya kapa bohlabela.

ngowe1994, isikole sasuka saya ehholo ieli spilkin, elakhiwa nguso mabhizinisi wendawo ueli spilkin.


go na le mehuta ye mebedi ya tlhalo: ye e sa ganetšwego – fao batho ba babedi bao ba amegago ba dumelelanago gore tlhalo e swanetše go phethagatšwa; le ye e ganetšwago – fao batho bao ba amegago ba sa dumelelanego ka tlhalo goba ka dipeelano tša yona.

kunezi nhlobo ezimbili zesahlukaniso: esingaphikisiwe lapho bobabili abathintekayo bevumelana ngokuthi kufanele kube nesahlukaniso somshado; kanye nesiphikisiwe lapho abathintekayo bengavumelani ngesahlukaniso somshado noma imibandela yaso.


bjale ka ge mmušo o amogela gore bao ba llelago kgorotshekong ba hlohleletšwa ke selo se sebotse, le rena re swanetše go amogela gore diphetho tšeo di tšerwego ke mmušo le tšona di dirilwe ka moya wo mobotse gape di dirilwe go kaonafatša, eupša e sego go kweša bohloko, dikgahlego tša maafrika borwa.

njengoba uhulumeni ekubonga ukuthi izicelo eziningi zenkantolo zigqugquzelwa okuhle okufanayo, ngakhoke nathi kumele sibone ukuthi izinqumo ezithathwa nguhulumeni zenziwa ngesihle futhi zenzelwe ukwenza ngcono, hhayi ukulimaza, izidingo zabantu baseningizimu afrika.


go nale dithibelapelegi tša go šoma ka ditsela tša go fapafapana, eupša ka moka di diretšwe go thibela go ima.

kunenqwaba yezindlela zokuvikela ukukhulelwa ezisebenza ngezindlela ezehlukene, kodwa zonke zakhiwelwe ukuvikela ukukhulelwa.


bontšhi bja bao ba holegilego e be e le baswa, gomme ba go feta dipersente tše masometshela e be e le basadi.

iningi labazuzile kulolu hlelo bekungabantu abasha; kanti abangaphezulu kwama60% bekungabesifazane.


lenaneo la thekgo ya sebaka sa bobedi sa go hwetša marematlou, leo le tsebagaditšwego ka pherekgong 2016, le thekga batho ka moka go sa lebelelwe mengwaga, bao ba nyakago go fihlelela goba go kaonafatša marematlou wa bona ka go dira thuto ka e tee ka e tee goba ka go ithuta ba le gae.

lwethulwa ngokusemthethweni ngomasingana kowezi2016, lolu hlelo lwethuba lesibili lwesekela wonke umuntu – wanoma yimuphi unyaka wobudala – ofuna ukuthola noma enze ngcono imiphumela yesitifiketi sikamatikuletsheni, isifundo ngesifundo kanti futhi lokhu kwenzeka ngokufunda ngezikhathi ezithile.


dimotšule di akaretša tlha hlo ka ga seo khamphani le molaodimogolo di lego sona, batho ba bohlokwa ka gare ga khamphani, maikarabelo a molaodimogolo, dikgahle go tša motho go tša matlo tlo le thulano ya dikgahlego, moputso wa balaodibagolo le dikabelano le boto ya balaodi bagolo.

lezi zifundo zibandakanya ukuqeqeshwa mayelana nokuthi iyini inkampani futhi yini umqondisi, abantu abasemqoka enkampanini, amagunya abaqondisi, izinjongo zezimali zomuntu siqu kanye nokungqubuzana kwezintshisekelo, imiholo nokwabelana ngezinzuzo kwabaqondisi kanye nebhodi labaqondisi.


se sengwe gape ke gore re se ke ra gokwa ke mekgwa ya kgethollo yeo re e bonego ka dinageng tše dingwe ye e lebišitšwego go badudi ba dinaga tšeo phulego ya bolwetši e thomilego gona goba moo bo atilego ka yuropa.

lokhu kwandisa umuzwa wokuthuka osuvele ukhona ezweni futhi kucekela phansi imizamo yezwe.


go ntšha mahlo dinameng go tla go thuša go lemoga dilo tšeo di belaetšago.

ukuhlala uqaphile kuzokusiza ukuthi ukwazi ukubona uma kukhona okungekho esimeni.


le ge go le bjalo, ngaka malapile o bolela gore bobedi disetifikeiti tšeo di a lekana gomme motho a ka šomiša seo a se filwego go dira dikgopelo tša go ithuta diyunibesithing goba dikholetšheng, go ya le ka dithuto tšeo motho a tla bego a di dirile mmogo le dipoelo tšeo a di humanego.

"baningi abafundi asebebadala abangeke besakwazi ukunikela isikhathi sabo sonke ezifundweni zabo.


"molaetša wa gagwe setšha beng ke gore ba thuše baoki ka go ba le maikarabelo.

"umyalezo wakhe emphakathini uthi umphakathi kumele usize abahlengikazi ngokuzibophezela ekwenzeni okufanele.


karolo ye ya pego e hla losa ka moo dihlongwa tša setšhaba tše mmalwa di bego di tseneletšwe, di thopetšwe dithoto le go senywa wo šoro.

le ngxenye yalo mbiko inemininingwane yokuthi izikhungo zikahulumeni eziningi zangenwa kanjani, zaphangwa futhi zacekelwa phansi kangakanani.


motsoaledi o be a efa pego phatlalatša ge a be a bula molaokakanywaphetošo wa nhi le molaokakanywa phetošo wa disekimo tša kalafo.

umotsoaledi ubekhulu ma kamuva nje enkundleni yabezindaba lapho ambule khona umthethosivivinywa wokuchibiyelwa kwenhi kanye nomthethosivivinywa wokuchibiyelwa kwezikimu zezokwelapha.


mmušo o tsebagaditše gape lenaneo la dikgwebo tša bathobaso leo le tlago kgokaganya tšeo di romelago dijo, ditšweletšwa tša boentšeneere, dikarolo tša difatanaga, ditšweletšwa tša boikgabišo le makala a mangwe a ekonomi ao a romela dithoto dinageng tša ka ntle.

uhulumeni uphinde wethula uchungechunge lwabamnyama lokuthunyelwa kwempahla kwamanye amazwe oluzoxhumanisa izinkampani zabamnyama zokudla, zemikhiqizo yobunjiniyela, ezezingxenye zemoto, ezemikhiqizo yokunakekela isikhumba kanye neminye imikhakha yomnotho.


lehono ka mo afrika borwa baswa bao ba lego mengwageng yeo steve a bego a le go yona, le ba mengwaga ya ka tlase ga yeo, ba di goga pele tšweletšongpele ya merero yeo e lego kgauswi le pelo tša bona, gomme ba kgona go kopana ntle le go tlaišwa goba go iletšwa.

namuhla eningizimu afrika, abantu abasha abalingana nosteve biko futhi abangaphansi kwakhe bahamba phambili bayizishoshovu zalokho abakholelwa kukho, futhi bayakwazi ukuhlela nga phandle kokuhlukunye zwa noma ukudingiswa.


protšeke ye ya boikgopolelo e thopile sefoka nakong ya difo ka tša bo17 tša boikgopolelo le fapheng la mmušo ngwageng wa 2019, ka fase ga legoro la boikgopolelo bjo bo kgokaga nyago ditharollo tše ikadilego ka theknolotši ya sebjalebjale.

le projekthi entsha ihlo nyuliswe ngomklomelo emcimbini we17th sector innova tion awards 2019, ngaphansi kwesigaba esibizwa ngeinnovations harnessing 4ir solutions.


mmušo o thekga dikgwebo le bašomi vukuzenzele unnamed go thoma kgwebo le go e godiša go swana kudu le go godiša lapa.

ukwesekwa kwamabhizinisi kanye nabasebenzi vukuzenzele unnamed ukuqala kanye no kwakha ibhizi nisi kufana nokukhu lisa umndeni.


go bohlokwa kudu go kudu go arogana le ba bangwe, e ka ba ka gae goba ka lefelong arogana le ba bangwe, e ka ba ka gae goba ka lefelong le le diretšwego go hlokomela bao ba fetetšwego ke baerase ye la go beela batho thoko le le diretšwego go hlokomela bao ba fetetšwego ke baerase ye la go beela batho thoko la go se lefelwe, ge diteko di bontšha gore o fetetšwe ke la go se lefelwe, ge diteko di bontšha gore o fetetšwe ke covid19covid19 .

uhulumeni useqinisekisile ukuthi zikhona izikhungo zokuhlala ngawedwana neziqokelwe abantu asebesuleleke ngaleli gciwane, kanti futhi zikhona nezindawo zokugonqa labo abasalindele imiphumela yabo yokuhlolela leli gciwane.


o kgona go namola fela go dingongorego tšeo di diri lwego mo mengwageng ye e fetilego ye meraro.

angalamula kuphela izikhalo ezifakwe eminyakeni emithathu eye dlule.


ge a bolela mo moletlong wa kabo ya dikoloi, woo o bego o swaretšwe lefelong la tšweletšo la bmw group ka rosslyn, tshwane kgauswanyane, mopresidente ramaphosa o boletše gore dikoli di tla thuša go phološa maphelo.

ekhuluma emcimbini wokunikezela ngezimoto, osanda kwenzeka, nobubanjelwe endaweni yale nkampani yakwabmw ekhiqiza izimoto erosslyn, etshwane, umongameli uthe lezi zimoto zizovikela izimpilo zabantu.


morago ga gore le sae nelwe ka 2019, leano le le ikemišeditše go hlola mešomo ka gare ga inta seteri ka go diriša bontši bja ditekanyo tšeo di tlago go tsebagatšwa mengwageng ye malwa yeo e tlago.

emva kokuhlolwa kwe simo sendawo sesine mvume yokufuya izinkukhu zamaqanda eziyizi120 000 ngakhoke kudingeka imali ukuze kunwe tshwe ibhizinisi," kusho yena uhlelo olukhulu lo kufuywa kwezinkukhu umhlabane uye wathola usizo ukuthi abe ngumli mi ophumeleleyo.


"thuša ngwana wa gago go hwetša ditsela tša boithomelo tša go laetša lerato go bagwera ba gagwe, ka ntle le go batamela le go kgoma batho ba bangwe.

"siza umntwana wakho ukuthi athole izindlela ezintsha zokutshengisa uthando ebanganini babo, ngaphandle kokusondelana kanye nokuthintana nabo.


a akaretša mana neo a thekgo a dikgwebo tša makheišeneng, tlhahlo ya go amana le diromelwantle ka koporasetlhabollo ya dii ntasteri (idc) go dikgwebo tša bathobaso, tša basadi le bafsa, le ditekanyetšo tšeo di okeditšwego tša mananeo kgoparara go dismme ka lefelong leo le kgethegilego la tša ekonom ka tshwane.

lezi zinhlelo zibandakanya uhlelo lokweseka amabhizinisi asemalokishini, uqeqesho mayelana nokuthunyelwa kwempahla kwamanye amazwe olwenziwa abezokuthuthukiswa kwezimboni iindustrial development corporation (iidc) kubantu besifazane abamnyama kanye namabhizinisi aphethwe yintsha, kanye nokukhulisa isabelomali sengqalasizinda kwezokuthuthukiswa kwezomnotho etshwane.


dipasari tša go šogana le tlhaelelo ya mabokgoni"ka lebaka la tlhaelelo ye kgolo ya mabokgoni ka gare ga lekala, mthimkhulu ga se a sokolele go hwetša mošomo.

imifundaze yokubhekana nokuntuleka kwamakhonongenxa yokuntuleka kwamakhono kulo mkhakha, umthimkhulu akabanga nenkinga yokuthola umsebenzi.


eupša seo re ka ithutago sona go tšwa go maafrika borwa ao a bego a le ka wuhan ke gore go tswalelwa ga naga go a šoma.

njengoba abantu baseningizimu afrika ababuya ewuhan bangafakaza, le mikhawulo empilweni yansukuzonke, ekuhambeni nasekubeni nje nabantu inzima kakhulu ukuyibekezelela.


go tsongwa ga ditšhukudu go tsebagaditšwe bjalo ka kotsi go tšhireletšego ka mo nageng, elego yeo e ka amago palo ya baeti bao ba etelago naga, gomme mmušo o tsebagaditše seo bjalo ka bosenyi bja bosetšhaba bjo bo tlago pele.

izivakashi eziningi eziza eningizimu afrika zizela ukuzobona izilwane ezinhlanu ezinkulu, nokuwubhejane, ibhubesi, inyathi, ingwe kanye nendlovu," kusho isitatimende somnyango wezendawo.


mafelo ao a diretšwego go beela batho thokobao ba sa kgonego go ipeela thoko go bao ba dulago le bona ka gae, mmušo o beakantše mafelo ao a diretšwego go beela batho thoko nageng ka bophara gore wena le balapa la gago le bolokege.

izikhungo zokugonqaizikhungo zokugonqalabo abangakwazi ukuziqheli sa kwabanye uma behleli ekhaya, uhulumeni wenze izikhungo zokugonqa ezweni jikelele ukugcina wena kanye nabathandiweyo bakho niphephile.


se ke segopotšo go mang goba mang magareng ga rena yo a ka bego a na le kgopolo ye fošagetšego ya gore re kgauswi le go bona mafelelo a seemo sa mohuta wo se se mpe sa tšhoganyetšo maphelong a bohle.

kuyisixwayiso kunoma ngubani phakathi kwethu ongaphupha emini ukuthi selidumela emansumpeni ekuboneni isiphetho saloku kufa kwempilo yomphakathi ephuthumayo.


ge o na le diphapoši tša baeti tša go feta palo ye, kgwebo ya gago e swanetše go bitšwa ntlo ya baeti.

uma amagumbi ezihambeli engaphezu kwalokhu, ibhinizisi lakho kumele lichazwe ngokuthi iguest house .


karabo: moento o bolo kegile ebile o šoma gabotse kudu go thibela bolwetši bjo bo kekilego bja covid19 le gore bo bake lehu.

impendulo: umgomo uphephile futhi usebenza kahle ekunqandeni isifo secovid19 kanye nokufa.


mo matsapeng a rena a go kalokana le leuba le, re ile ra diriša lemanoga la go ikala godimo ga tshedimošo le bo hlatse bjo kgobokeditšwego go bobedi pholisi le go phe thagatšwa ga yona, go sekegela diphatišišo tša saenthefiki, tsebo le mabokgoni a tša booki, le ditla morago tša lemanoga le mafapheng ka moka a setšhaba.

ekubhekaneni nalolu bhubhane siye sadinga uku sebenzisa indlela enobufa kazi benqubomgomo kanye nokwenza, ngokubheka ucwaningo lwezesayensi, ubu ngcweti kanye namandla ezokwelapha, kanye nomthelela kuyo yonke imikhakha yomphakathi.


ge se se direga, go ka se kgonagale gore leseana leo le ntšhiwe le bušetšwe ko le swanetšego go golela gona ka gona phedišo ya kimo ke kgetho e le noši yeo mosadi a nago le yona.

uma kwenzeka lokhu, umbungu awukwazi ukuphinde uyofakelwa kwenye indawo futhi ukuwukhipha wukuphela kwento engenziwa ngowesifazane.


re lekile ka fao re ka kgo nang go fediša ditlamorago tša dikiletšo tša mesepelo ka go latelana go lebeletšwe mekgwa yeo batho ba iphedišago ka yona, go se dire bjalo re be re sena kgetho ge e se fela go ipea kotsing ya go welwa ke leuba le lengwe gape leo go ka kgona galago gore le be le šoro kudu ebago leuba la bohloki le la tlala kamoso.

siye sadinga ukunciphisa umthelela wemikhawulo endleleni yabantu yokuziphilisa ekuvalweni kwezwe okulandelanayo, noma sibeke ingcuphe enga bakhona yehlandla lesibili kanye nobhubhane lobubha kanye nendlala esikhathini esizayo.


bao ba bilego le maswao a magareng goba a mašoro ba ya tekolong ya kalafo.

labo ababenezimpawu ezimaphakathi noma lezo ezibucayi behlolwa kokwezempi lo.


"ke nyetše ka manthole 2020 gomme mosadi wa ka o mme leng.

"ngashada ngozibandlela kowe zi2020 futhi unkosikazi wami ukhulelwe.


gape re ile ra swanela ke go go šogana le ditatofatšo tše ka bobedi tše di kwešago bohloko ebile di re tsentšha mahlo a batho.

siphinde futhi sabhekana nezi nsolo eziphazamisayo nezihlazayo.


re na le lekala leo le tiilego la temo leo le tšwelago pele go gola le go hlola mešomo.

sinomkhakha wezolimo oqinile oqhubekayo nokukhulisa nokusungula imisebenzi.


ka mahlatse, ge setsebi sa malwetši a mešomong sa ka cape town le mma wa bana ba bararo insaaf mohammed (40) diteko di laetša gore o na le baerase ya covid19 ge a babja a na le asema, o ile a kgona go laola malwetši a ka bobedi gomme ga se a babja kudu.

ngenhlanhla enkulu, ngesikhathi udokotela osebenza ekapa futhi ongumama wabantwana abathathu uinsaaf mohammed (oneminyaka engama40) uye wahlonzwa njengonegciwane lecorona (icovid19) kwelinye icala eguliswa yisifuba somoya, nokwazile ukulawula lezi zimo futhi ngaphandle kokugula okutheni.


re a tseba gore gabjale re dumeletšwe go kopana le bagwera le ba malapa a rena, go etela mafelo a boithabišo, go tšea maeto a boiketlo le go nwa mabjala ka diresturenteng, dipareng le ka dithabeneng.

kungenzeka ukuthi manje sesivumelekile ukuhlangana nabangani nomndeni, ukuvakashela izindawo zokuzijabulisa, ukuthatha uhambo kuyonce belekwa nokuphuza utshwa la ezindaweni zokudlela, ezindaweni zokuphuzela utshwala nasemathaveni.


tsošološo ke poelo ya dipoledišano tšeo di tseneletšego le mafapha a bosetšhaba, diprofense le mebasepala ya setoropo go hlama mananeo a mešomo ka pelapela ao a ka abiwago goba a oketšwa mo nakong yeo e sa fetego kgwedi tše tshela.

umzamo wokusungula imisebenzi ungumphumela wokubonisana okujulile neminyango kazwelonke, yezi fundazwe kanye nomasipala ukuze kwakhiwe ngokushe sha izinhlelo zomsebenzi ezizoqala ukusebenza noma zisatshalaliswe ezinyangeni eziyisithupha.


re sa le gona fao, ke hlohla bafsa ba rena go hloma le go hlama mananeo ao a tlago re kgontšha go fihlelela dinepo tša rena tša tšwetšopele.

ngesikhathi esifanayo, ngiphosela inselele intsha yezwe lakithi ukusungula nokuqamba izinhlelo ezizosisiza ukufezekisa amaphupho ethu okuthuthuka.


ke yeo e gatelago pele ka ge e etla ka tšhireletšo ya leago le tšhireletšo ya letseno go bao ba hlokago ka ge ba sa humane mešomo.

kuyinqubekelaphambili, ngoba kuhlinzeka ngokuvikelwa komphakathi nemalingeniso evikelekile kulabo ababhekene nenhlu pheko ngenxa yokungakwa zi ukuthola umsebenzi.


tšona di gareng ga dilo tšeo di beilwego pele ke tsenogare ya mopresidente ya tlhomo ya mešomo ya bafsa ya mopresiudente, yeo e tsebagaditšwego dibeke pele ga ge re tsena go kiletšo ya mesepelo ngwageng wo o fetilego yeo bjale mo leba keng le e tsenego go phetha gatšo ka botlalo.

lokhu kuyingxenye yokuseqhulwini ohlelweni lukamongameli lokusungulela intsha imisebenzi, olwethulwa emavikini ngaphambi nje kokuthi kuvalwe izwe ngonyaka owedlule nokuyimanje luzoqaliswa ngokugcwele.


amathuba okufunda ahlinzekwa uhlelo lwe pset.


potšišo: ke kwele gore batšofadi ba a hlokofala ka pela ka morago ga go entelwa.

umbuzo: ngizwile ukuthi abantu abadala bashona ngo kushesha emva kokugoma.


gomme mo lebakeng le, ka moka ga bona ba mpotša gore ba itokišeditše morero wa bona wo o latelago.

manje, bonke bangitshela ukuthi, sebekulungele ukuthunywa emsebenzini wabo olandelayo.


"se se bohokwa, kudu go dithutwana tšeo di ba pale lago," a tlaleletša.

"lokhu kubalulekile, ikakhulukazi ezifundweni ezinzima kubona," enezela.


ka yona nako yeo, o ile a tshepiša gore ge siu e hweditše bohlatse bja gore molato wa bosenyi o dirilwe, e tla gapeletšega go romela bohlatse bjoo go tirelotaolo ya bosekiši ya bosetšhaba (npa).

ngaleso sikhathi, waqinisekisa ukuthi uma isiu ithola ubufakazi bokuthi ubugebengu benzekile, izobophezeleka ukuthi idlulisele ubufakazi kuphiko lwezokushushisa kuzwelonke (inpa).


malobanyana mthimkhulu o alogile go tšwa yunibesithi ya pretoria (up), lefelo le letee la go aba tlhahlo ya kalafo ya diphoofolo ka afrika borwa, ka tikrii ya patšhula ya booki bja kalafo ya diphoofolo.

allison cooper ukuba ngomunye wabahlengikazi bezilwane bokuqala ezweni kuwukufezeka kwephupho kusakhamuzi saserandburg uphumelela mthimkhulu (21), owaqala ukuthanda izilwane esayingane.


go re a phologe o be a hloka go hwetša moabi wa masole a madi a go swana le a gagwe, eupša wa go swana le yena ga se a hwetšagala.

"iziguli zohlanga zisengcu pheni enkulu ngenxa yabantu abancane ababhalisile aba nikela ngamangqamuzana egazi kwabamnyama, ama khaladi kanye namandiya," kusho umokomele.


dipalopalo tše di kgonthiša seo re šetše re se tseba ka ga rena, ga go na seo re ipshinago ka sona go swana le go boledišana gabotse le mmušo gape le ka bo rena ka ditaba tša letšatši tšeo di re tshwenyago.

inhlolovo iqinisekisa okuningi esesivele sikwazi ngathi.


ngaka egbe o re ntle le ditlamorago tša maphelo tša go fola, bagwera gantši ba abelana sekerete gomme seo se ka dira gore phetelo ya covid19 e phatlalale ka lebelo mo setšhabeng.

ukuthengiswa kukagwayiumongameli ucyril ramaphosa wenza isimemezelo esisemthethweni kulesi sigaba sesine, nesasihambisana nokuvulwa kokuthengiswa kukagwayi kodwake sabe sesishintshwa lesi sinqumo emva kokuhlangana nomkhandlu kazwelonke olawula igciwane lecorona kanye nabanye abadlala izindima ezahlukahlukene.


phetogo ya klaemete e hlalo šwa bjalo ka phetogo ya di bopego tša klaemete ya lefase le ya selete tšeo di thomilego gare ga ngwagakgolo wa bo20 go fihla mafelelong a wona, gomme e amanywa le go oketšega ga maemo a khapone taoksaete ka tirišo ya dibešeletši tša marapo a kgale.

ukuguquguquka kwesimo se zulu kuchazwa njengoshintsho esimweni sezulu somhlaba jike lele noma ezifundeni, okwaqala maphakathi nenyakakhulu lama20 kuya ngasekupheleni kwalo futhi lokhu kungumphu mela wokuphakama kwamazi nga esikhutha emkhathini okubangelwa wukusetshenzi swa kwezibaseli.


melawana ya mabapi le go apara dimaske e tla thatafatšwa.

njengoba manje sesisondele kuvuthondaba lokutheleleka kwabantu ngaleli gciwane, sidinga ukucophelela kakhulu ekulandeleni izinyathelo zokuphepha futhi siqinise izinyathelo ezikhona ukuze sehlisa izinga lokuthelelana ngegciwane.


ge mohu a be a se na mole kane eupša a tlogetše bana fela, bana ba tla abelwa thoto ka go lekana.

uma ungenaye umuntu oshade naye futhi kusala kuphela abantwana bakho, yibona abazodla ifa ngeza belo ezilinganayo.


dikhamphani tše di abilego dippe di akaretša business for south africa, naspers, first national bank, united pharmaceutical distributors, people’s republic of china, mokgatlo wa maphelo wa lefase (who), ford motor company le sekhwama sa kwelobohloko.

izinsiza zokuzivikela zabasebenzi bezempilo okunye okuseqhulwini kwisikhwama sobumbano ukuthumela izinsiza zokuzivikela kubasebenzi bezokwelapha njengodokotela kanye nabahlengikazi.


naa afrika borwa e hwetša kae meento ya yona ya mathomo?

ngakube iningizimu afrika izoyithola kuphi imigomo yayo yokuqala?


re ile ra swanela ke go tšea kgato ka pela gore re phološe maphelo.

bekumele sisukume ngokushesha ukuze sisindise izimpilo.


"mmušo o ikgafile go phethagatša dineelano tša kgaolo 12 ya molaotheo, kudu tsošološo ya seriti sa sehlongwa sa boetape le bja setšo temokrasing ya molaotheo," o boletše bjalo mopresidente rama phosa.

"uhulumeni uzibophezele ekuphumeleliseni imibande la yesahluko 12 somthetho sisekelo, ikakhulukazi ukubuyiselwa kwesithu nzi sobuholi bendabu ko bonkana entandweni yeningi labantu ehambisana nomthethosisekelo," kusho umongameli ramaphosa.


mathomong a phupu, mepete ya dipetlele tša mmušo ye e fetago ye 27 000 e ile ya beelwa thoko go tla go thuša balwetši ba covid19 .

ekuqaleni kwenyanga kanhlangulana, ingaphezulu kwezi27 000 imibhede yezibhedlela zomphakathi esibekelwe iziguliesezihaqwe icovid19 .


tšona disenthara tše di hwetšagala motsaneng wo mongwe le wo mongwe, toropong efe goba efe le ditoropong ka moka tše kgolo ka mo nageng.

lezi zikhungo ziyatholakala kuzo zonke izigodi, amadolobha kanye namadolobhakazi ezweni lonke.


cach e ka thuša bao ba dirilego dikgopelo tša se kgoba ka yunibesithing goba ka kholetšheng ka 2021 eupša ba se ba fiwa sekgoba ka thutong yeo ba e kgethilego.

icach ingabasiza nalabo bafundi abafake izicelo zokufunda enyuvesi noma ekolishi kusenesikhathi ngonyaka wezi2021 kodwa abangazange basithole isikhala sokufunda kuhlelo lokufunda abebefisa ukulufundela.


ke ka lebaka leo fao, ka ntle le sekgoba sa tlhokego ya ditšhe lete, go se na le dikoketšego tše kgolo tša metšhelo.

kungenxa yalesi sizathu ukuthi, ngaphandle kwe gebe kwezezimali, akukho ukunyuka okukhulu kwe ntela.


go tliša dingongorego go gepf go nolofaditšwe vukuzenzele unnamed maloko, bašomi bao ba tšwelego phenšene le ba holegi ba sekhwama sa phenšene sa bašomi ba mmušo (gepf) bjale ba na le mo ba ka llelago gona ge e le gore ga se ba thabišwa ke tirelo ye ba e hwetšago.

ukufaka izikhalazo zegepf kwenziwe kwaba lula vukuzenzele unnamed amalungu, abantu abathola imali yempesheni kanye nabazuzi besikhwama sempesheni yabasebenzi bakahulumeni (igepf) manje sebenendawo yoku thola usizo uma bengaja bule ngezinsizakalo abazi tholayo.


ba lapa la bo mohammed ba ile ba obamela ditshepedišo ka moka tša pabalelo ya maphelo ka mošomong le ka gae, go efoga gore ba se ke ba fetelwa ke baerase.

umndeni kamohammed ubuyilandela ngendlela yonke imithetho yenhlanzeko emsebenzini kanye nasekhaya, ukugwema ukwesulelana ngaleli gciwane.


me laokakanywa ye mentši e dirwa ke kgoro ya mmušo ka taelo ya maleba ya tona ya kgoro yeo.

imithethosivivinywa eminingi ibhalwa yiminyango kahulu meni ngaphansi kokuqondi swa ngungqongqoshe ofane lekile.


e bile gape go nale kgonagalo ya go bowa gape ga bolwetši.

futhi kuhlale kunethuba lokuphinde si bheduke isifo.


thuša gore batho ba se ipolaye allison cooper ke batho ba bantšhi ba go hloko fala ka lebaka la go ipolaya go feta ba go hlokofala ka lebaka la hiv, malaria, ka nkere ya matswele, di kgaruru le ba go bolawa ke batho ba bangwe e se ka maikemišetšo.

siza ekunqandeni ukuzibulala kwabantu allison cooper baningi abantu abashona nge ndlela yokuzi bulala ukwedlula labo ababulawa yihiv, umalaleveva, umdlavuza webele, impi kanye nokubulawa.


lesolo la baagi leo le etilwego pele ke bafsa, go tliša temošo le keletšo ya sethaka ke ditlabelo tše bohlokwa ka masolong a rena a go fediša dikgaruru tša bong setšhabeng (gbv).

ubushoshovu obuholwa yintsha, ukuqwashisa kanye nokwelulekana kwentsha yizona zikhali zethu emizamweni yethu yokuqeda udlame olubhekiswe kubulili obuthile emphakathini.


tlhahlo ya mahala gape cipc malobanyana e thakgotše polatefomo ya tlhahlo ya onelaene ya mahala ye e bitšwago learnibiz go thuša borakgwebo le balaodibagolo ba kgwebo ye nyane, ya magareng le ye nyanenyane go aga bokgoni bja bona go sepetša dikgwebo tše di atlegago, mola di kgo nthiša gore di latela dinya kwa tša semolao.

ukuqeqeshwa kwamahhala icipc kamuva iphinde yethula ngokusemthethweni isizindalwazi sokuqeqesha ngezobuchwepheshe beinthanethi esibizwa phecelezi ngelearnibiz ukusiza abaqondisi bamabhizinisi amancane, amaphakathi kanye nasafufusa futhi sisize osamabhizinisi ngokuthi bakhulise amakhono abo okuthi baqhube amabhizinisi ngempumelelo, ngesikhathi beqinisekisa ukuthi izidingo zezomthetho ezifanelekile ziyathotshelwa.


"seo se se a hlwago se tsebega ke gore boramahlale ba re botša gore lephotho le leswa le ka tla ka tsela ya mohuta wo moswa woo o bitšwago pi, woo o ka fetelago ka lebelo gomme wa lwantšha meento ye e šetšego e hlabetšwe.

"okungakaqinisekiswa yilokho esikutshelwa ngososayensi bethu ukuthi umxhantela wegciwane omusha uzofika ngomxha ntela omusha oteketiswa ngelikapi, ozofuna ukusabalala ngesivinini futhi wehlule namasotsha omzimba aqinile.


"re hloma magato ao a kaonafaditšwego a diphuruphutšo, taolo ya diphetelo le taolokakaretšo.

"sizothatha izinyathelo ezithe thuthu zokubhekisisa lezi zindawo ezinobungozi, ukulawula ukusuleleka kanye nokulandelelwa kwakho.


ge ba dira bjalo, ba phethagatšo ya molao ba swanetše ba hlomphe ditokelo le seriti sa motho yoo.

ngesikhathi kwenziwa njalo, abezomthetho kumele bahloniphe amalungelo nesithunzi salowo muntu.


batho ba bantši ba ba itšhomelago ba hweditše mekgwa ya bona ya boiphedišo e tsenwe bogare ke leuba.

abantu abaningi abaziqashe ngokwabo bathola izindlela zabo zokuziphilisa ziphazanyiswa ngubhubhane.


dilo kamoka tšeo o swanetšego go di tseba ka moento wa covid19 allison cooper ka lesolokgoparara la afrika borwa la lenaneo la moento wa bolwetši bja kokwanahloko ya khorona (co vid19) leo le thankgo llwago la bašomi ba tša maphelo kgweding ya dibokwane, vuk’uzenzele e fa lesedi ka ga seo moento wa covid19 e lego sona, ka moo o šomago ka gona le ka moo o lego bohlokwa ka gona go fediša phatlalatšo ya kokwanahloko.

umgomo wecovid19 : okudingeka ukuthi ukwazi allison cooper njengoba kuzoqali swa uhlelo olu khulu lwaseni ngizimu afrika loku gomela isifo segciwane lecorona (icovid19) kubasebenzi bezempilo ngonhlolanja, iphepha ndaba ivuk’uzenzele li dlulisa ulwazi olukhanyisa ngokuthi uyini umgomo wecovid19, usebenza kanjani futhi kungani uba lulekile ekunqandeni ukubhebhetheka kwegciwane lecorona.


"dilong ka moka, segolothata ke gore re fokotše kgonagalo ya phetelo ya baerase ye le go hlola tikologo ya go bolokega bathong ka moka," a realo.

"esikubeke eqhulwini uku qala ukwehlisa amathuba okusabalala kwegciwane lecorona kanye nokwenza indawo ephephile yawo wo nke umuntu," kusho yena.


khamphani ye e aba ditšwe letšwa tša yona go ralala le afrika borwa gammogo le ka uganda, namibia, le tanzania.

le nkampani ihambisa imikhi qizo yayo eningizimu afrika yonkana kanye naseuganda, enamibia, kanye nasetanzania.


go ya ka lekgotla la go hlophiša tša boeti la afrika borwa dib&b di neelana ka bodulo bjo e sego bja semmušo le tirelo ya go ba le magomo ye e abiwago ka legaeng.

ngokomkhandlu oklama amazinga ezokuvakasha eningizimu afrika, itourism grading council of south africa, amab&b ahlinzeka ngendawo yokuhlala ehlinze ka ngemisebenzi ekhethekile kuphela engatholakala ekhaya.


ge mokgwa wa go phela wa motho o sa sepelelane le seo a se tsebagaditšego gore o na le sona, sars e be e dira ditekodišišo tša mekgwa ya bophelo go batho.

umphumela woshintsho lwakasars ludale ukuba ngcono ekuthotshelweni kwentela yomuntu ngamunye, intela yenkampani kanye nentela ngobungakomholo.


leemaema la batho le thekišo ya madilabatho ba tlo kgona go itšhidulla nako efe goba efe mo letšatšing, go akaretšwa gore se ga se dirwe ka sehlopha.

izindawo zokuhlala kanye nezindawo zokuhamba ngezindiza zalapha ekhaya, ngaphandle uma uhamba ngomsebenzi, okuzo vunyelwa ngezinsuku ezisazomenyezelwa ngokusemthethweni.


go be go thabiša go bona dihlopha tša mekgatlo ye e sego ya mmušo, mekgatlo ya kgwebo le ya kimollo e šomišana le mmušo go fa thušo ya kimollo ye e nyakwago kudu.

kuye kwathokozisa ukubona izinhlangano ezingekho ngaphansi kukahulumeni, amabhizinisi kanye nezinhlangano zosizo zihlanganyela nohulumeni ekuhlinzekeni ngosizo oludingeka kakhulu.


mo mengwageng ye lesome tee go tloga mola re tsenelago mokgatlo wa brics, boleloko bja rena bo tšweditše pele kudu dikgahlego tša rena tša bosetšhaba.

eminyakeni eyi11 selokhu sahlanganyela nebrics, ubulungu bethu buthuthu kise kakhulu intshisekelo yezwelonke.


go tše ntši tša dikgoro tše fao boeta pele bo tieletšego, dipoelo tša bohlakiši di atiša go ba tše botse le gore go nale boikara belo ba ditšhelete.

kweminingi yale minyango lapho kukhona uzinzo kubaholi, imiphumela yocwaningo lwamabhuku ivame ukuba mihle futhi nezimali zikahulumeni kuya phenduleka ngazo.


mmušo, kgwebo, bašomi le setšhaba sa tikologo ba kopane mmogo go thuša batho ba go se šome go kgatha tema ka gare ga ikonomi.

uhulumeni, amabhizi nisi, ezemisebenzi kanye nezinhlangano zompha kathi bahlanganyele ukuze babandakanye labo abangasebenzi kwezomnotho.


thekgo ye e tla dumelela mabenkele a dispaza go fihlelela dithoto tšeo a ka di rekišago.

lokhu kwesekwa kuzovumela iziphaza ukuthi zithole izimpahla ezingazithengisa.


ka nnete go be go na le ditetelo, eupša palo ye ntši ya maafrika borwa e kwešišitše nyakego ya mapheko mesepelong le ditirong tša bona, ebile e latetše melawana yeo re ilego ra swanela ke go e phethagatša.

yebo kukhona abebehlukile, kodwa iningi labantu baseningizimu afrika lasiqonda isidingo semikhawulo ekuhambahambeni kanye nasekwenzeni imisebenzi ethile, futhi bayithobela imithethonqubo okwakufanele ibekwe.


tšweletšo ya teko ya lefelo le e gare e tšwela pele gomme go akanywa gore difatanaga tše 2 000 go rulagantšwe gore di tla tšweletšwa ka ngwaga, gomme mafelelong se sa feletša ka go tšwele tšwa ga difatanaga tše 4 000 tšeo di fetago lefelong la go kopanya ditho tša tšona ka ngwaga.

ukulinga ukwakhiwa kwezimoto kwesikhungo kuyaqhubeka futhi kuli ndeleke ukuthi kukhiqizwe izimoto eziyizi2 000 ngonyaka, bese ngokuhamba kwesikhathi kube yizimoto eziyizi4 000 ngonyaka.


bjale re na le mmušo wa batho, wo o šomelago batho, wo gape o bušwago ke batho.

manje sesinohulumeni wa bantu, osebenzela abantu, futhi ngabantu.


tše ke ditiro tša bophoofolo tše di tšhošago tšeo go se nago le fao re di beilego gona ka setšhabeng sa rena.

lezi izenzo ezithusayo zobulwane ezingenandawo emphakathini wakithi.


re tla ema ka maoto le go tla ka diphetho ka bjako, ka maikemišetšo le ka morero.

sizosukumela phezulu sithathe izinqumo, ngokuzimisela nokuba nenhloso.


bomenemene e tla no dula e le maitshwaro a mabe ka dinako tšohle, eupša bo sehlogo le go feta ge bo dirwa le ka gare ga leuba la go tla le masetlapelo a go ama maphelo a batho.

inkohlakalo ingukuziphatha okubi ngokwedlulele, kepha kungukonakala okukhulu uma yenziwa kubantu ngesikhathi sosizi.


ditirelo tša mmušo tše di nago le bokgoni vukuzenzele unnamed ge ke be ke kge thwa goba mopre sidente wa afrika borwa, ke boletše gore go hloma mmušo wa tokologo le potego, wo kgonago le wa bokgoni ebile o hloka bomenetša ke seo se bego se le sa tše dingwe tša dilo tšeo di tlago pele ga tšohle.

imisebenzi kahulumeni eqeqeshekile vukuzenzele unnamed ngesikhathi ngiqo kelwa esikhundle ni sokuba umonga meli waseningizimu afrika, ngathi ukwakha umbuso osebenza kahle, okhonayo nonomthetho ongenayo inkohlakalo kwakungenye yezinto eziseqhulwini.


kguaswanyane, mmušo o thakgotše lekala la taolo ya setšhaba la maitshwaro, bo tshepegi le thušo ya semmušo ya kgalemo.

kamuvanje, uhulumeni wethule uphiko olusha olusiza ngokuziphatha, ubuqotho kanye nokuqo ndiswa kwezigwegwe.


iec e holofela go oketša lenaneo la bakgethi ka bo nyane bakgethi ba baswa ba milione o tee ka dikgethong tša 2019. mashinini o boletše gore ngwadišo ya bakgethi e tla dirwa gape ka mafelong a bagolegwa go ralala le naga go dumelela bagolegwa go phethagatša tokelo ya bona ya go bouta.

iiec ifisa ukwengeza oku ngenani esinye isigidi sabavo ti ohlwini lwabavoti ngapha mbi kokhetho lowezi2019.


seo se bego se thabiša le go feta ngangišanong yeo e be e le go bona gore le bae teledipele ba setšo ba tshwe nyegile kudu ka maemo a boima a ikonomi ya rena e bile ba bontšha phišagalelo ya go kgatha tema go rarolla bontši bja mathata le bohloki mafelong ao ba a bušago.

isikhungo sobuholi benda buko siyaqhubeka nokudlala indima ebalulekile ezimpi lweni zezigidi zabantu kulo lonke izwe lakithi, ikakhu lukazi ezindaweni zasema khaya.


melaokakanywaphetošwa ye meraro ye e hlametšwe go tloša sekgoba seo se dumelelago gore basenyi ba melato ye ba tšhabele toka le go phethagatša ka botlalo ditokelo tša basadi le bana ba naga ye.

imithethosivivinywa echitshiyelwe emithathu yenzelwe ukuvala igebe elivumela izaphulamthetho ukubalekela ubulungiswa futhi inika ngokugcwele abesifazane nabantwana bezwe lethu amalungelo.


"ke ye nngwe ya mešomo ye e kgotsofatšago kudu.

"kungeminye yemisebenzi enenzuzo enkulu.


makala a ka moka a hlathilwe bjalo ka a bohlokwa ka go leano la kagoleswa le tsošološo ya ekonomi leo le tsebagaditšwego ngwageng wo o fetilego.

lena yimikhakha ebalulekile ebalulwe kuhlelo lwethu lokwakha kabusha nokuvuselelwa komnotho olwamenyezelwa ngonyaka owedlule.


se se ra gore peeletšo ya rena ka mananeokgoparara ga se ya swanela go thekga fela kaonafatšo ya diintasteri tša gae, eupša le dikgwebo tša basadi.

lokhu kusho ukuthi utshalomali lwethu kwingqalasizinda akumele lweseke kuphela ukuthuthukiswa kwezimboni zasekhaya, kodwa namabhizinisi aphethwe ngabesifazane.


se se tlile bjalo ka kimollo go maafrika bo rwa ka moka bao ba ilego ba swanela ke go phela ka fase ga dikiletšo tše tiišeleditšwego letsogo dikgweding tše tlhano tša go feta.

lokhu kube njengokukhu luleka kubobonke abantu baseningizimu afrika abesebephila ngaphansi kwemikhawulo enzima izi nyanga eziyisihlanu eze dlule.


maele a mangwe mabapi le go ba motswadi wa ngwana wa go ba le bolwetši bja go hwa dithunthwane: lemoša ngwana wa gago ka bolwetši bjo.

amathiphu okukhulisa ingane enesithuthwane: yenza imizamo yokuthi ingane yakho yazi ngalesi simo.


o se ke wa roma ngwana go se na motho yo mogolo yoo a ka hlokomelago mesepelo ya gagwe.

ungalinge uthume ingane yodwa kungekho mu ntu omdala othembakele ozoyiqapha.


re tla šireletša le go tlhola mešomo yeo re e abelago mašeleng thwii mmogo le dikimollo tša thekgo ya lephelo ge mebaraka e sa tsoga go tšwa tobong ya go hlolwa ke kokwanahloko ya khorona.

sizovikela futhi sisungule imisebenzi exhaswe ngqo kanye nokungenelela ekwesekeni izindlela zokuziphi lisa ngesikhathi imakethe yezabasebenzi isalulama kubhubhane lwegciwane lecorona.


ga se ba dumelela tlhokego ya methopo go ba šitiša.

abavumelanga ukuntuleka kwezinsiza kubaphazamise.


batho ba borena ba itokišitše ebile ba ikemišeditše go šoma.

abantu bakithi bame ngomumo futhi bazimisele ngo kusebenza.


ba dumetše go aba senamelwa sa rena sa mathomo go šomišetšwa dithutwana tša go otlela," gwa realo seirlis.

"abakwaavis basiqonda isidingo, futhi bakubona uku baluleka kwalokhu kubona, njengoba beqashisa ngezimoto ezishayelwa ngezandla.


o ile a atlega dikgopelong tša gagwe tša thekgo ya tšhelete go tšwa nsfas ka ngwaga wa dithuto wa 2018.

waye wafaka ngempu melelo isicelo soxhasomali lukansfas ukuze axhaseke ngonyaka wokufunda wezi2018.


baswa ba go feta 30 000 ba filwe menyetla mafapheng a setšo, boihlamelo le dipapadi.

bangaphezu kwezi30 000 abantu abasha abanikwe amathuba emkhakheni wezamasiko, amakhono kanye nezemidlalo.


bjale ka ge ke laeditše ka polelong ya maemo a setšhaba, tše di magareng ga magato ao re a tšeago bjalo ka mmušo go "hlola mabaka ao a tla kgontšhago lekala la poraefete – ekaba le legolo goba le le lennyane – go tšwelela, go gola, go fihlelela mebaraka e meswa, go hlola ditšweletšwa tše diswa, le go thwala bašomi ba bantšhi.

njengoba ngishilo enkulumweni echaza ngesimo sezwe, lezi ngezinye zezinyathelo esizithathayo njengohulumeni "ukwenza izimo ezizokwenza ukuthi umkhakha ozimele omkhulu nomncane ubonakale, ukhule, ufinyelele kwizimakethe ezintsha, udale imikhiqizo emisha, futhi uqashe abasebenzi abaningi.


"dinyakišišo tše di bontšha boikgafo bja rena bja go tumola bomenetša ka medu le go šomana le badirabosenyi," gwa bolela mopresidente ramaphosa.

"lolu phenyo lubonisa ukuzimisela ukusiphula isihlava senkohlakalo kanye nokubhekana nababhebhezeli bayo," kusho umongameli uramaphosa.


maitapišo a go tsošološa ekonomi le go aga leswa di hlongwa mo mengwageng ye mebedi ye e fetilego bjale a nyefišitšwe ke mathata a mo hlagase, gomme se sa tšwela pele go šitiša kgolo ya ekonomi le go bea morwalo wa tlaleletšo go ditšhelete tša setšhaba.

imizamo eminyakeni emi bili edlule yokufukula umno tho nokuphinde kwakhiwe izikhungo isidicilelwe pha nsi ngusizi logesi, ukukhu la okucindezelekile kanye nokubeka omunye umthwalo ezimalini zikahulumeni.


naa go na le thekgo ye e fiwago batswadi le barutiši?

ngakube lokhu kwesekwa kuhlinzekelwe abazali kanye nothisha?


go dira se, o swanela ke go ipeela thoko e ka ba ka gae goba ka mafelong ao a diretšwego go hlokomela bao ba fetetšwego ke baerase ye.

ukuze wenze lokhu, kumele uye lapho kuhlalwa khona ngawedwana – kungaba sekhaya noma esikhungweni esiqokelwe ukuhlala ngawedwana.


maitemogelo ao ba a humanego a ba bulela gape tsela ya go ba borakgwebo.

isipiliyoni esitholiwe futhi siyindlela eholela ekuziqa leleni ibhizinisi lakho.


kevali chemicals ke kha mphani ya go dira dikhe mikhale ya bathobaso ya mathomo ya ka foreisetata le ya go dira mehutahuta ya dikhemikhale tša go hlwekiša meetse, tša pabalelo ya maphelo le tša tlhwekišo ya kelelatšhi la gammogo le dimamaretši.

ikevali chemicals iyinka mpani yabantu abamnyama yokuqala efreyistata eyakha amakhemikhali okulanza ama nzi, ezenhlanzeko kanye nawo kuhlanza izindlu zangasese kanye neglu yokunamathisela.


go re o dule o bolokegile, netefatša gore: o lekola sefatanaga sa gago pele ga ge o tšea leeto la gago, go netefatša gore sefatanaga sa gago se loketše tsela.

ukuze uhlale uphephile, qikelela ukuthi: uhlola imoto yakho ngaphambi kokuba uye lapho uphokophele ukuya khona, ukuze uqikelele ukuthi ise simweni esigculisayo.


kago ya bokgoni balemišinglenaneo la thekgo le tlhabo llo ya balemiši le ikemišeditše go aga bokgoni bja setšhaba le batho ba go kgethollwa go ya ka histori, kudu baholwa ba phetošo ya tša naga.

ngonyaka wezi2015, wa kwazi ukudayisa ngapha ndle lwaleli cishe amathani angama31 kalamula futhi ngowezi2016, lesi sibalo sakhuphuka kakhulu saba ngamathani angu168.


matekane o re mpshafatšo e tla tšea mengwaga ya magareng ga seswai le lesome gore e fele, gomme go tswalelwa ga tsela go ka se dirwe kudu.

kuze kube manje, uhulu meni uhlose ukusungula uhlelokusebenza olungaguquki ezidingweni zangempela zabantu abahlala eningizimu afrika futhi olubhekelela abantu abanemali encane abayikhokhela ukuhamba.


magwaza o phethile dithuto tša gagwe tša mošomo wo wa tša kago go tšwa yunibesithing ya witwatersrand ka 2019, a ikhweletša tikrii ya mathomo ya dithuto tša kago.

umagwaza ugogode enyu vesi yasewitwatersrand ngowezi2019, wathola iziqu ezifundweni zokwakha.


sethušagohema se hlamilwe ke ba council for scientific and industrial research (csir) ka tšhomišano le e tšwelapele letlakaleng la 2o boloke afrika borwammogo re ka fenya coronaviruso bolokeg batšeakarolo ba se bakae ba mo gae, gomme e tla abelwa balwetši go phatlalala le naga bao ba nago le mathata a go hema mo legatong la mathomo la phetelo ya covid19.

ngokuvamile umoya ophefumulwa umuntu unamaphesenti angama23 omoya ohlanzekile.


ka baka la ge šedi ya rena gabjale e fetoga e lebišwa phethagatšong ya leano la tšošološo le kagoleswa ya ikonomi šedi ye kgolo ye tlago pele ga tšohle e tla ba go hlohleletša kgolo le go hlola mešomo.

njengoba ukugxila kwethu sekubheke ekuqalisweni kokusebenza kohlelo lokwakha kabusha nokuvuselela umnotho, okuseqhulwini kuzoba uku khuthaza ukukhula nokusu ngula imisebenzi.


le ge e le gore khonfere ntshe ya bone ya dipeeletšo e šuthišitšwe ka dikgwedi tše di ka fetago tše nne, lesolo la rena la dipeeletšo la maikemišetšo a magolo le tšwela pele.

nakuba ingqungquthela yesine yotshalomali isiba mbezeleke ngezinyanga ezi mbalwa, umkhankaso we thu wokutshalwa kwezi mali usaqhubeka.


šomiša pakete go hlatswa koloi legatong la go šomiša phaephe.

amaketela akumele agcwale mfi kodwa afakwe amanzi alingene lokho okudingayo.


afrika borwa e hloka go oketša maitekelo a go bolotša bašemane gore go fokotšege kotsi ya gore ba fetelwe ke hiv .

singeze neze sazinika ithemba lokuthi singaqeda ihiv uma sisaziba izidingo, ukukhathazeka kanye namalungelo engxenye yenanibantu lakithi.


"ct e hlohleletša tšhomi šo ya bolamodi go boloka mešomo, kudu nakong ya covid19, gomme batho ba swanela go thoma go e šomiša kudu," go boletše chicktay.

"ict igqugquzela ukulamula ukuze isindise imisebenzi, ikakhulukazi ngalesi sikhathi secovid19, futhi abantu kufanele baqale ukuyisebenzisa kakhulu," kusho uchicktay.


ka moo o ka šoganago le seemo o hlaloša gore letšhogo ke go šia goba go ngongorega ka selo seo o sa tsebego gore pheletšo ya sona e tla ba eng.

ubhekana kanjani nalesi simo uchaze wathi ixhala ngukwe saba noma ukukhathazeka ngento okungaziwa umphu mela wayo.


dijo tša go hlohleletšwa ke isizulu di dirile gore resturente ya motsekapa e tume owen mngadi ka go laetša boikgantšho bja bohwa bja gagwe ka dijo tša setšo, mongresturente mmabatho molefe wa go tšwa emazulwini o dirile gore resturente ya gagwe e tume kudu morago ga gore e akaretšwe lenaneong la diresturente tše kaonekaone lefaseng la go bitšwa 50 next.

ukudla kwesizulu kubeke indawo yokudlela yasekapa ebalazweni owen mngadi ngokusebenzisa ukudla kwesintu ukubonisa ukuzigqaja ngesiko lakhe, umnikazi wendawo yokudlela ummabatho molefe usebeke indawo yakhe yokudlela, iemazulwini, ebalazweni lomhlaba emva kokuthi ifakwe ohlwini lwe50 next.


barutwana ba dutše ba lebane le di tlhohlo ka lebaka la bolwetši bja corona virus (covid19) le melao ya go dula ka gae.

abafundi balokhu bebhekene ne zinselele eziningi ngenxa yesifo segciwane lecorona ( i covid19) kanye nemikhawulo yoku valwa kwezwe.


go bohlokwa gore o ntšhe mahlo dinameng ka nako tšohle.

kubalulekile ukuthi wazi ukuthi kwenzakalani endaweni okuyo ngazo zonke izikhathi.


sekhwama se tsebagaditšwe ke mopresidente cyril ramaphosa ka dibokwane 2022 go thekga phethagatšo ya leanotharollo la bosetšhaba go gbvf.

isikhwama lesi sethulwa ngumongameli ucyril ramaphosa ngonhlolanja wezi2021, ukuze sizokweseka ukuqaliswa kwe qhingasu lohlelo lu kazwelonke lwegbvf.


o tlo swanela le go šetša tlhokomelo ya lefelo la gago le go kgotsofatša baeti ba gago ka dinako tšohle.

okunye okuzodingeka uku thi ukunake ukunakekela nokugcina izihambeli zakho zanelisekile ngaso sonke isikhathi.


bahlankedi ba bantši ba mmušo ba nale mabokgoni a go ikgetha ao a lego maleba kabong ye atlegi lego ya ditirelo.

abasebenzi abaningi bakahulumeni banamakho no akhethekile adingeka ekuhlinzekweni kwezinsiza ngempumelelo.


tshepedišo ya go thwala batho ba bantši bao ba se nago mošomo e šomišitše dipolate fomo tša ditšitale go fihlelela bakgathatema ba bantši ba ba nago le maswanedi ka mo go kgonegago.

inqubo yokuqashwa kwabantu abaningi abanga sebenzi isebenzise izinkundla zobuchwepheshe ukufinyelela kubo bonke ababambiqhaza abafanele kile obekungafinyeleleka kubo.


ka morago ke ile ka ithuta go dira ditšweletšwa tša ka gomme ka thoma go di rekiša ikwezi centre kua paarl," a realo.

ngase ngizifundisa ukwenza imi khiqizo yami ngase ngiqala ukuyithengisa eikwezi cen tre epaarl," kusho yena.


melato ye mengwe ye e šetšego e ile ya fiwa dikgoro tše dingwe tša mmušo goba ditheo tša phethagatšo ya molao gore di nyakišišwe.

amanye amacala asele adlu liselwa kweminye iminyango kahulumeni noma amaejensi ezomthetho ukuze aphenywe.


ga go na ka mokgwa woo re ka efogago lephoto la coronavirus, efela re ka kgona go fokotša tshenyo yeo le ka e hlolago maphelong a rena.

kodwake, ziyadingeka, ukuze sikwazi ukuphepha kulesi sikhathi esiwuvuthondaba lwalolu bhubhane.


eupša nnete e be e le gore ga re setšhaba se se kopanego.

kodwa iqiniso lalithi sasi ngabumbene neze.


"ba lapa la gešo ba be ba se na tšhelete ye e lekanego go nkiša sekolong.

"umndeni wami wawunge nayo imali eyanele yokungi hambisa esikoleni.


ditiro tša israele ke kgatako ya molao wa boditšhabatšhaba.

izenzo zabantu bakwaisraeli zingukuphula umthetho womhlaba ji kelele.


le ge go le bjalo, re sa na le leeto le letelele leo re tlo le tšeago.

kodwa, liselide ibanga okusamele silihambe.


mokgwa woo ka wona imc le dihlopha tša thekgo di arabetšego tšhoganetšo ye, e bile wa bokgwari gape woo o thobago pelo, kudu mo go thušeng go fokotša letšhogo setšhabeng.

indlela iimc kanye namaqembu asekayo asisukumele ngaso lesi simo senhlekelele kube yisibonelo nokuqinisekisa, ikakhulukazi ekusizeni ukuqeda ukwenyuka kwamaphaphu komphakathi.


barutiši le bona ba ka fa barutwana thekgo ntle le go kopana le bona ka go ba fa didirišwa tša go ithuta ka inthanete le go ba direla dihlopha tša go ithuta mo intheneteng; ka go ba gopotša go ithuta e lego seo se tla hlohleletšago baru twana go ithuta ge ba le ka gae; le go ba hlohleletša go boledišana ka matšhogo a bona ka ga go tsena sekolo.

o t h i s h a b a n g e s e k a futhi bafundise bengekho phambi kwabafundi ngo kusebenzisa iinthanethi nokusungula amaqembu okufunda; ngokuzikhumbuza ukugqugquzela abafundi ukuthi bafunde besekhaya; nokubagqugquzela ukuthi bakhulume ngokwesaba kwabo mayelana nokufunda.


o swanetše go bolela gore go direge eng ka thoto ya mojalefa ge e sa le yo mo nnyane.

kumele usho ukuthi ku fanele kwenzekeni efeni lomzuzi oseyingane.


ge ba šetše ba ingwadišitše, dbe e tla thuša moithuti yo mongwe le yo mongwe yo mogolo go kgetha dithuto tšeo a nyakago go di dira ba be ba mo hlalosetše gore ke dithuto dife tšeo elego tša kgapeletšo.

womabili amaqembu abafundi laba abazofundela emakilasini nsuku zonke kanye nalabo abazofundela emakhaya banethuba lokuthi bafinyelele kunoma yiluphi uhlobo lwezinsiza ezikhona zokwesekela ukufunda, kusuka ezifundweni ezethulwa ngezinhlelo zokusakaza emsakazweni kanye nakumabonakude ngezikhathi ezithile; izinsizakufunda ezifakwayo nezitholakala ngeinthanethi; futhi, labo abangakwazi ukufinyelela kumakhompyutha, amaprinta kanye neinthanethi izinsizakufunda eziprintiwe zithunyelwa yidbe kubona.


mengwaga e masometharo ya go feta, ka ngwaga wa 1992, mokgatlo wa afri can national congress o amogetše tokomane yeo thaetlele ya yona e rego "ready to govern".

eminyakeni engamashumi amathathu eyedlule, ngonyaka we1992, iafrican national congress yemukela umqulu onesihloko esithi ‘ready to govern’.


kgwebo ya gagwe e fana ka ditirelo tše bjalo ka go kgabiša manala a matsogo, manala a maoto, go šidolla mmele, go kotulwa ga meriri mo mmeleng le go botse fatšwa ga sefahlego.

kuhlinzekwa ukwenziwa kwezinzipho zeminwe, ezezinzwane, ukumfanyazwa umzimba, ukususwa kweziboya (wax ing) kanye nokubhucungwa kobuso.


re lekile ka fao re ka kgo nang go hlola tekatekano magareng ga go phološa ma phelo a batho le go šireletša mekgwa ya bona ya go iphediša.

kudingeke ukuthi silinga nise phakathi kokusindiswa kwezimpilo kanye nokulondwa kwendlela yabantu yokuziphilisa.


polokego ya banamafelo a mantši ao a etelwa go ka nakong ya maikhutšo ke mafelo ao a tletšego ka batho kudu, go ra gore go na le kgonagalo ya gore ngwana wa gago a ka go timelela lešabeng la batho.

izindawo eziningi zamaho lide zimatasatasa kakhulu, okuchaza ukuthi kungenze ka ingane yakho ihlukane nawe esixukwini sabantu.


polokego ya bana go ya ka ponego ya tša maphelo le ya bophelo ga se taba ye re ka hlwago re ngangi le mahlaga ka yona.

ukuphepha kwezakhamuzi zakithi ezisencane ngokwezempilo nangokwe siqu into engeke kuphikiswa ne ngayo.


"ke ile ka ikgantšha ka maitapišo a ka gomme mo lebakeng le, re ile ra šomiša maitemogelo a rena go swara mmo layadiphoofolo yo," a realo.

"ngiyaziqhenya ngemizamo yami kuleli cala, ulwazi lwangisiza kakhulu ngoba ilona olwaholela ekubanjweni kwa lowo owayezingela abulale obhejane," kusho unyawo.


ditiragalo tša phoenix ke kgopotšo ye bohloko ya ka moo re sa nago le mošomo wo montši wo re swanetšego go o dira go aga ditšhaba tše di kopanego tšeo di tlošitšego ka katlego mellwane ya nako ya go feta.

izigameko zasephoe nix ziyisikhumbuzo esi buhlungu kakhul u sokuthi mkhulu kangakanani umse benzi okusamele siwenze ukwakha imiphakathi ebumbene esilwe nge mpumelelo ukudiliza i m i n g c e l e y e s i k h a t h i esedlule.


balaodipharephare (didg) le baetapele ba dikgoro (dihod) diprofenseng ba amega kudu ka maatla.

abaqondisijikelele naba phathi beminyango ezifu ndazweni bathinteka ka khulu.


ka 2017, makhanda o ile a babja gomme o ile a romelwa sepetlele.

ngonyaka wezi2017, umakhanda wagula futhi wangeniswa esi bhedlela.


baithuti ba marematlou ba šaletše morago kudu ka ga go ithuta lenaneothuto la bona.

umatikuletsheni usasalele emuva kakhulu kuhlelo lwawo lokufunda.


polasa ya suduka ya di hektara tše tshela ka bogolo e tšweletša mafela, matapola, dierekise le dinawa.

ipulazi likasuduka elinga mahektha ayisithupha lezitshalo likhiqiza ummbila, amazambane, uphizi nobh ontshisi.


"ke be ke le go la chrysallis academy ke šoma bjalo ka monolofatši ge ncc e tla tla go tlo boledišana le baithuti ka ga monyetla wa go dira dikgopelo tša go tsenela tlhahlo ya sehlopha sa mathomo sa basadi feela sa botimamollo bja mašokeng.

kodwa wazithela phezu kwethuba elalihlinzekwa yincc environmental services ngonyaka ofile.


re tšwelapele ka tshepedišo ya go tliša didirišwa tša tšhireletšo ya mmele le go netefatša go ba gona ga meetse le ditirelo tša tlhwekišo.

siyaqhubeka nomsebenzi wokuhambisa izinsizakusebenza zokuzivikela nokuqini sekisa ukuba khona kwamanzi nezindlu zangasese.


gata ka mošito wo tee ka mehla gomme o phethagatše ditlamorago.

ungaguquki kulokho okwenzayo bese usebenzisa lokhu kujezisa.


gore o kgone go dira kgope lo ya nsfas, modirakgopelo o swanetše go ba modudi wa afrika borwa a be a tšwe lape ng leo mogolo wa lona ge o kopane wa ngwaga ka moka o se fete r350 000. mogolo wo kopanego wa lapa wa ngwaga ka moka go baithuti bao ba nago le bogole ga wa swanela go feta r600 000.

blade nzimande, usezivulele izicelo zikansfas zonyaka wezi2021 isikhathi esingangezinyanga ezine, ukusuka mhla ziyi3 kuncwaba kuya mhla zinga ma30 kulwezi kowezi2020.


re thuša badudi ba go feta milione ba thohoyandou le ba metse ye mengwe ya kgauswi.

sisebenzela abahlali abangaphezu kwesigidi esisodwa basethohoyandou nezindawo eziseduzane.


modudi yo mongwe le yo mongwe o swanetše a rwale maikarabelo a polokego ya gagwe ka go latela mekgwa ye bjalo ka go hlapa diatla ka sesepe goba go šomiša sebolayaditwatši sa diatla gape le go khupetša nko goba molomo ka thišu goba ka go koba sejabana ge a gohlola goba a ethimola.

zonke izakhamuzi kumele zibeke ukuphepha kwazo ezandleni zazo ngokulandela izindlela ezifana nokuhlale uhlanza izandla ngamanzi nensipho noma ngesibulalimagciwane sezandla kanye noku vala amakhala nomlomo ngethishu noma ngokugobisa indololwane uma ukhwehlela noma uthimula.


malebo go bona ka gore bjale re bolela ka go thopša ga mmušo bjalo ka tiragalo ye e fetilego.

kuyabongeka kakhulu ukuthi kungenxa yabo sesikhuluma ngokuqhwagwa kombuso njengosekwedlule.


ka ntle ga mabaka a tiragalo ya masetlapelo a, mohumagatšana deoka ran e be e le mogale ebile e le motho wa go rata naga ya gabo.

ngaphandle kwezimo zale nhlekelele, unkk deokaran ubeyiqhawe futhi ethanda izwe lakhe.


re kgonne go bušetša kholofelo gomme bjale batho ba na le tshepo mo go lenaneo la toka ka lebaka la ka fao re amanago ka gona le maphodisa," a realo.

si kwazile ukubuyisa ithemba futhi manje abantu sebeya buthemba ubulungiswa ngenxa yobudlelwane bethu namaphoyisa," kusho yena.


dikgwebo tša bathobaso, kudukudu, di itemogela mathata ge di tsenela dikgwebišano tše kgolo.

amabhizinisi aphethwe ngabesifazane abamnyama, ikakhulukazi, abhekana nobunzima ekuthatheni ithuba lokuthengiselana ngempahla enkulu.


re swanetše re dire gore batho ba borena ba bantšhi ba boele ba šome gape.

kumele senze ukuthi abantu bakithi abaningi baqalise ukusebenza futhi.


■ kabo ya go se lekanele ya di ofisi go ya le ka palo ya batho ba ba phelago mafelong a itše go.

■ ukukhishwa kwemibiko enge yona ngokuphathelene nokuqedwa komazisi abalu hlaza abanamagabelo.


nako yeo dintlha tša mosenyi di swanetšego go ba ka retšistareng e okeditšwe, gomme bao ba ngwadilwego ka gare ga retšistara ba tla swanela go tsebagatša se ge ba romela dikgopelo tša mošomo go ya go šoma le batho bao ba lego kotsing.

isikhathi sokugcinwa kohla lwesaphulimthetho sikhushuliwe, futhi labo abafakwe kurejista kuzomele bakudalule lokho uma befaka izicelo zokusebenza nabantu ababuthakathaka.


ruta ngwana wa gago ka ga maitshwaro a mabotse inthaneteng.

fundisa umntwana wakho ngokuziphatha okufanele kuinthanethi.


tše dingwe tša dikarolo tše bohlokwahlokwa tša protšeke ye ke go thekga dingo tšeo di ikagilego setšhabeng.

enye yezingxenye ezibaluleke kakhulu zephrojekthi ukwesekwa kwamango agxile emiphakathini.


"madila a ka rekišwa gore batho ba nwele ka magae a bona feela ka tlase ga maemo ao a tiišeleditšwego letsogo, ka matšatši ao a itšego a beke le ka dinako tše fokoditšwego.

ukuhamba kwabantu kanye nokuthengiswa kotshwalaabantu bazovunyelwa ukuba bakwazi ukuzivocavoca noma nini ngezikhathi zasemini, kuye ngokuthi lokho abakwenzi ngamaqembu.


phadišano ye e kgontšha baapei ba bohlale kudu go laetša lefase mabokgoni a bona a go apea.

umnci ntiswano uvumela laba bapheki abahamba pha mbili abasebancane ukuthi baqhakambise ngokudla kwabo emhlabeni.


mvn: manyalo a setšo a laolwa ke molao wa temogo ya manyalo a setšo, molao wa 120 wa 1998. dinyakwa tše di latelago di swanetše go fihlelelwa: ■ batho ba babedi ba swanetše go dumela gore ba a nyalana.

mvn: imishado yesintu ilawu lwa ngokomthetho wokwazi sa imishado yesintu we1998 (umthetho 120 wowe1998).


dika tše di mpefetšego tšeo di bonalago pele ga mengwaga ye 12 gomme di swanetše di bonale bonyane dikgwedi tše tshela.

izimpawu ezimbi zivame ukuvela ngaphambi kweminyaka eyi12 kantike zivame ukuthi oku ngenani zithathe isikhathi esi ngangezinyanga eziyisithupha.


matšatši a mmalwa ka morago ga fao, ke ile ka bitša tulo ya mohlakanelwa ya palamente, fao re tsebišitšego leanotiro la phetolo ya tšhoganetšo la r1.6 pilione ka nepo ya go lwantšha dikgaruru tša bong le polao ya basadi (gbvf).

ezinsukwini ezimbalwa ezalandela, ngabiza umhlangano wokuhlala ngokuhlanganyela kwezindlu zombili zephalamende, lapho samemezela isamba esingur1.6 wesigidigidi sohlelo lwezinyathelo eziphuthumayo zokulwisananodlame olubhekiswe kubulili obuthile nokubulawa kwabesifazane (igbvf).


gareng ga tše ka moka, mathata a mohlagase a oketšegile, gomme a hlola tshenyo go ikonomi le ma tshwenyego go malapa le dikgwebo.

kukho konke lokhu, inkinga kagesi nayo ivele yenyukela, yadala umonakalo emnothweni futhi yathwesa ubunzima ama khaya namabhizinisi.


motsoaledi o rile kgoro ya tša maphelo e kwešwa bohloko ke go lemoga gore batho ba bangwe ba dume la gore pele go bolelwa ka nhi, go hlokega gore go lokišwe maemo a go fokola a hlokomelo ya maphelo a setšhaba.

umotsoaledi uthe uhulume ni wazi kahle kamhlophe uku thi abanye abantu bakholelwa ukuthi ngaphambi kokukhu luma ngenhi, kunesidi ngo sokulungisa izinsizakalo zempilo ezikhungweni zokwe lapha zikahulumeni ezidonsa kanzima kuqala.


barutwana dikolong tša dinaga magaeng ba humana thušo more matshediso kgoro ya thuto ya motheo e hlomile lenaneo leo le tla go hola bontši bja barutwa na ditšhabeng tša dinaga magaeng bao ba se nago monyetla wa thuto.

abafundi ezikoleni zase makhaya bathola usizo more matshediso umnyango wezemfu ndo eyisisekelo wethule uhlelo olu zohlomulisa iningi labafu ndi abancishwe amathuba kwezemfundo emiphakathi ni yasemakhaya.


ditiro tša bomenetša ke bosenyi bjo bo hlakahlaka nego go ka di sekiša.

inkohlakalo iyinkinga ngokwedlulele edinga ukushushiswa.


re swanetše go thibela dikgaruru tša go hlolwa ke bong pele di direga.

kufanele siyigweme igbv ngaphambi kokuthi lwenzeke.


molaokakanywa ke mohuta wa kakanywa ya molao.

umthethosivivinywa uyinguqulo yomthetho ewuhlaka.


go nale bothata bjo bongwe ba go swana le bjo bja go šunyašunya nko ga bora dipolotiki le khuduthamaga tshepedišong ya ditirelo tša mmušo.

kunenye futhi inkinga ehambisana nalokhu yepo litiki kanye nokugamanxa kwabaphathi ekuphathweni kwemisebenzi kahulumeni.


"le ge go le bjalo, basadi ba bangwe ga ba laetše dika tše go fihlela ge lelapopelo le thubega.

"kodwake, abanye abantu besifazane ababi nazo izimpawu kuze kuklebhuke ishubhu lesibeletho.


go bile le dikatlego tšeo re ka di šupago mabapi le go maatlafatša balemi ba basadi ka fase ga leanotharollo leo le lego gona la go hwetšagala ga mafolofolo ga naga (plas).

sekube nempumelelo ebonakalayo ngokuhlomisa abalimi besifazane ngaphansi kwesu lokutholwa komhlaba ipro active land acquisition strategy (iplas).


mo dinakong tša go fapana mo historing ya temokrasi ya rena, re lebane le ditiragalo le maemo ao a lekilego kgotlelelo ya batho ba gaborena le go šoma botse ga diinstitšhušene tša rena.

ezikhathini ezahlukene emlandweni wentando yeningi labantu yethu, siye sabhekana nezigameko kanye nezimo ezihlole ubungako bamandla abantu bakithi kanye nokusebenza ngempumelelo kwezikhungo zethu.


bana bao ba ka no se ratwe, ba tsena mathateng gomme ba wela dikotsing gabonolo.

lezi zingane zingazithola zingasathandeki, zingene ezinkingeni futhi zi vame ukuba sengozini.


ka tlhabollo le peeletšo ka mananeokgoparara e le ye nngwe ya ditlapele tše bohlokwa tša leano la rena la tsošološo, kgolo ya mešomo ka lekaleng la tša boagi e tloga e kgahliša.

njengoba ukuthuthukiswa kwengqalasizinda kanye notshalomali kungenye yezinto ezibekwe eqhulwini ohlelweni lokuvuselela umnotho, ukukhula kwesibalo semisebenzi emkhakheni wezokwakha kuyagqugquzela kakhulu.


baswa ba fišegelwa go ba ka diphaphošing gape le go bona bagwera le barutiši ba bona.

aba ntwana bamagange ukuba sesikoleni futhi baphinde babone abangani nothisha.


se se tla dira gore maemakepe a rena a šome gabotse le dikišontle tša rena di be le mohola, gomme se se tla hola ekonomi ka moka.

lokhu kuzokwenza ukuthi amachweba ethu asebenze kahle futhi kwenze izinga lokuncintisana elingcono kulabo abathumela izimpahla kwamanye amazwe, futhi lokho kuzokwenza ukuthi umnotho uzuze wonkana.


"csir e fana ka maele ao a latelago go batswadi bao ba naganago gore bana ba bona ba ka ba ba le batšwasehlabelo ba bomphenyašilo bja intha neteng: netefatša gore ngwana o ikwa a bolokegile, mo the kge ka dinako tšohle.

"icsir inikeza la masu alandelayo kubazali abasola ukuthi abantwana babo bayi zisulu zobubhoklolo obenzi wa ngeinthanethi: qinisekisa ukuthi umntwana uzizwa ephephile, bonisa ukumeseka ngokuphelele.


ge hlatse e ka amogela matšhošetši a bophelo bja bona goba ya ikwa e se ya bolokega, e swanela go tsebiša banyakišiši le go dira kgopelo ya gore e amo gelwe lenaneong.

uma ngabe ufakazi uthola izinsongo ngempilo yakhe noma ezizwa engaphephile, kumele azise abaphenyi bese efaka isicelo sokwamukelwa kulolu hlelo.


nako ya thuma mina e fihlile, mohlomongwe ebile e tlile kudu go feta peleng.

umzuzu kathuma mina ususengamele, mhlawumbe kakhulu kunakuqala.


gare ga pherekgong le ma nthole 2017, ditšhukudu tše 504 di ile tša tsongwa go la kruger national park (knp), e lego palo yeo e lego tlase ka 24% ge e bapetšwa le tše 662 ka 2016.

phakathi kukamasingana kanye nozibandlela wezi2017, kwazingelwa obhejane abangama504 ekruger national park (knp), nokungamaphesenti ehle ngama24 kunama662 angowezi2016.


karolo ye kgolo ya tšhelete ye re e bolokago e tla tšwa go phokotšo ya kelo yeo tefelo ya meputso e golago ka yona.

ingxenye enkulu yokonga izoqhamuka ekunciphiseni isilinganiso sethu somthetho sivivinywa samaholo esi khula ngakhona.


yo ke mongwadi yo o ngwadilego dipuku tše šupa gomme o ngwadile puku ya gagwe ya mathomo a na le mengwaga ye tshela.

ungumbhali wezincwadi eziyisi khombisa futhi wabhala incwadi yakhe yokuqala eseneminyaka yobudala eyisithupha nje kuphela.


monna wo wa sekata o ile a išwa bookelong ebile a saka a bula molato.

okokuqala nje, wayebusiswe ngobaba kanye nomfowabo omdala ababazi ukuthi udlame lwalungeyona impendulo nomake babengazi ukuthi kungani utshepo eziphatha ngale ndlela, bakwazi ukumholela endleleni yokuziphatha efanele.


re bone batho ba emišwa mebileng ke badudi gomme ba gapeletšwa go laetša boitsebišo bja bona go tiišeletša maemo a bona a bofaladi.

sibone abantu bemiswa emigwaqeni ngabantu abathile abayizakhamuzi bephoqwa ukuba bakhiphe omazisi abaqinisekisa isimo samo sokuba kuleli lizwe.


surfers not street children ke mokgatlo woo o abago dithutwana tša go sesa mo maphotong tša go se lefe lwe go bana bao ba phelago mekgotheng le bafsa bao ba hlokomologilwego mo boga reng bja toropokgolo.

isurfers not street chi ldren iyinhlangano ehli nzeka ngezifundo zamahha la zokuhuhuluza emaga gasini ezinganeni ezihlala emgaqweni kanye nentsha eswele ehlala khona enka beni yedolobha.


"ke nyaka go ba leboga ka thekgo ya bona le go mpha se baka sa go gola bjalo ka mooki.

"ngifuna ukubabonga ngokunge sekela kwabo kanye nokunginika ithuba lokuthi ngikhule ngapha nsi kwesandl a sabo njengo mhlengikazi.


sona 2022: go kaonafatša maphelo vukuzenzele unnamed mmušo o ikgafetše go bea batho pele, gomme o iphile matšatši a lekgolo go phetha leano la go akaretša makala ka moka a setšhaba mo kgodišong ya ikonomi ya afrika borwa, go hlola mešomo le go fetšiša tlala.

isona yangowezi2022: senza ngcono izimpilo kanye nendlela yabantu yokuziphilisa vukuzenzele unnamed uhulumeni uzimisele ekubekeni abantu phambili, futhi uzinike izinsuku eziyi100 ukuphothula uhlelo olubandakanya yonke imikhakha yomphakathi ekukhulisweni komnotho waseningizimu afrika, ukwakha amathuba omsebenzi kanye nokulwa nendlala.


netefatša gore le na le thušo le didirišwa tše di lekanego ge go ka direga gore go be le mathata afe goba afe a a ka hlagago.

qikelela ukuthi uthola usizo olwanele nezinsiza ukuze ubhekane nakho konke oku ngenzeka.


re swanetše go dira se sengwe le se sengwe go fetola mokgwa wo.

kumele senze konke okusemandleni ukushintsha le ndlela yoku cabanga.


mmušo o neelana ka kimollo malapeng dale hes ka lebaka la dithe ko tše di hlatloga go kudu tša dilo, mmušo o šoma ka maatla go fokotša boima bja go hlolwa ke dilo tša go tura go batho ba afrika borwa, ka go se nameletše lekgetho la dilo tše dingwe tša go rekišwa.

uhulumeni usiza imindeni dale hes njengoba izindleko zokuphila zikhu phuka uhulume ni usebenza ngokuzikha ndla ukunciphisa umthwa lo wezezimali othwelwe izakhamuzi zaseningizimu afrika ngokuthi kube ne mpahla ethile ezoba sesiga beni sokungakhokhelwa i ntela yokuthenga.


maemo ao a befelago pele ka israele le palestina a tiišetša gape seo rena re le maafrika borwa re se tse bago botse, gore dikgohlano tše boima di ka rarollwa fela ka ditherišano tša go ba le khutšo.

isimo esiqhubekayo kwaisraeli kanye nasepalestine siqinisekisa lokhu abantu baseningizimu afrika abakwaziyo nabo, ukuthi izingxabano ezinzima zingaxazululwa kuphela ngokuxoxisana ngokuthula.


bafsa ba rena ba ithaopa ka ditšhabeng tša rena, ba aga naga ya rena ka go diriša tlhohleletšo ya tlhomo ya mešomo ka mopresidente, ba itirela dikgwebo tša bona le go ithuta gore ba be ba bakaone bophelong.

abantu abasha abavolontiya emiphakathini yakithi, abakha izwe lakithi ngohlelo lukamongameli lokusungula imisebenzi, baqhuba amabhizinisi abo futhi bayafunda ukuthi baphucule izimpilo zabo.


go bohlokwa gore palamente e tšwelapele go akanya le go phasiša melao yeo e tlago fetola setšhaba le go tšwelapele go lekola le go kgonthiša boikarabelo ka ge mmušo o phethagatša taelo yeo e e amogetšego go tšwa bathong.

kubalulekile ukuthi iphalamende liqhubeke nokubheka futhi liphasise imithetho ezoguqula umphakathi futhi liqhubeke nokuhlinzeka ngokwengamela kanye nokuqinisekisa ukuziphendulela njengoba uhulumeni esebenzela ukufeza igunya alitholile kubantu.


bjalo, sekhwama sa karabo sa dikgaruru tša go thewa godimo ga bong le polao ya basadi, seo se thakgotšwego ke mopresidente cyril ramaphosa, gotee le foramo ya boditšhabatšhaba ya basadi ya afrika borwa le balekani ba leago ka dibokwane ngwaga wo, se thušitše lenaneo le.

nokho, isikhwama esibhekele udlame olubhekiswe kwabobulili obuthile nokubulawa kwabesifazane (igbvf), esethulwa ngumongameli ucyril ramaphosa, kanye neforamu yamazwe ngamazwe yabesifazane eningizimu afrika kanye nababambi qhaza emphakathini ngonhlolanja kulo nyaka, silusizile lolu hlelo.


se se akaretšwa go hlongwa ga lekala la bitšhuale la brics la dinyakišišo le tlhabollo ka ga meento le lenaneo leo le kopantšwego la temošo ya ka pela la brics ka nepo ya go akanya go phulega ga malwetši a go fetela a ka moso.

lokhu kubandakanya ukusungulwa kwesikhungo sebrics sokucwaninga nokuthuthukiswa komgo mo sobuchwepheshe kanye nenhlanganisela yohlelo kusebenza oluzokhipha izi xwayiso lwebrics okuyilona oluzoqagula ukubheduka kwezifo ezithelelanayo zaku sasa.


batho ba botho ba mo gae le mekgatlo ya go aba ba swanetše go tsenya letso go go thekga diprotšeke tša bobegaditaba bja kgahlego ya setšhaba, bjale ka ge go direga go ditemokrasi tše dintši.

labo abanesihe balapha ekhaya kanye nezinhlangano ezinikelayo kumele nabo bangenelele basekele amabhi zinisi abezindaba, njengoba kunjalo kwintando yeningi labantu.


"mo ngwageng wo wa ditšhelete, nsfas e thekgi le baithuti ba go feta 700 000, ba 248 242 ba dikholetšeng tša tvet le ba 481 339 ba diyunibesithing (baithuti ka tshedimošo ya boingwadišo).

abafundi abaqhamuka emakhaya antulayo kanye nalabo abasebenza imise benzi eholela kancane labo abafisa ukuyoqhuba izifundo zabo kunoma yimaphi ama kolishi namatvet noma enyuvesi bangaqala bafake izicelo.


ge motho a hlokofala ntle le go dira wili, dithoto tšeo a nago le tšona di tla phatlalatšwa go ya ka molao wa kabo ya dithoto tša mohu go ya ka tatelano ya balapa le meloko go batho bao ka tshwanelo ba swanetšwego go abelwa dithoto tšeo.

uma umuntu eshona engayibhalanga incwadi yefa lakhe, izimpahla abenazo zizokwabiwa ngokomthetho obizwa phecelezi ngeinte state succession act , kulabo bantu abanelungelo lokuthi bazithole njengefa.


ke ithu tile gape go bolela le balwetši," a tlaleletša.

ngaphinde ngafunda ukuthi kuxhunyanwa kanjani neziguli," engeza.


tše di aka retša masepala wa selete sa bohlabela bja alfred nzo le sa lebopo la or tambo kua kapa bohlabela, masepala wa selete sa ilembe le sa umzinyathi kua kwazu lunatal, le masepala wa selete sa sekhukhune le sa mopani kua limpopo.

umqondisi omkhulu wophiko lwezokuqaliswa nokuthuthukiswa kohlelo lokufunda emnyangwe ni wemfundo eyisiseke lo useliki tlhabane, uthe umnyango usuqashe intsha ephothule umatikuletshe ni elinganiselwa kuma750 ukuba ibe ngabasizi bothisha ezikoleni ezisezindaweni zasemakhaya.


suduka ge a bolela o re: "re gotše re dira tša temo, ke moka morago ga go aloga ke tšeere sephetho sa go tsenela temo legatong la go inyakela mošomo."

usuduka uthi: "sikhule silima, ngakhoke emva kokuthola iziqu nganquma ukuthi ngilime kunokufuna umsebenzi."


legatong la bobedi, bašomi ba go aba ditirelo tše bohlokwa bjalo ka barutiši, maphodisa, bašomi ba mmasepala, baotle di ba dithekesi, le bašomi ba bangwe ba diketapele; batho ba dihlongwa tše bjalo ka magae ao go dulago batšofadi, mafelo a tšhireletšo le dikgolego; gammogo le batho bao ba fetilego mengwaga ye 60 le batho ba bagolo ba nago le malwetši a go se alafege le bona ba tla hwetša moento pele.

esigabeni sesibili, abasebenzi abenza imisebenzi engumongo njengothisha, amaphoyisa, abasebenzi bakwamasipala, abashayeli bamatekisi kanye nabanye abasebenzi abasebenza phambili; abantu abasezikhungweni ezinjengamakhaya abantu abadala, izindawo zabaswele amakhaya kanye nasemajele; nabantu abaneminyaka engaphezulu kwama60 ubudala kanye nabantu abadala abanezifo ezingamahlalakhona bazobekwa eqhulwini kulolu hlelo lokugoma.


murendeni vhengani (26) ke mophologi yoo a phološitšwego ke tvep lesoganeng leo a bego a ratana le lona leo le bego le mo tshwenya.

umanthada uthi uxhasomali lwenze ukuthi itvep ikwazi ukufinyelela kwizisulu eziningi kanye nokugcina inhlangano isebenza.


maitemogelo a laeditše gore balemi bao ba tšwelelago le ba baswa ba fela ba hlaelelwa ke mabokgoni a ditšhelete go fihlelela menyetla ya mebaraka le go kgatha tema dithekišetšanong tša kgwebo ya temo.

isikhathi esidlule sibonise ukuthi abalimi abasafufusa nabasebancane ba jwayele ukuswela amakhono kwezezimali ukubhekana namathuba ezimakethe kanye nokuzihlanganisa nokwenziwa kwemikhiqizo.


hlokomela difatanaga tše dingwe mo tseleng le basepelakamaoto.

qaphela ezinye izimoto nabahamba ngezi nyawo.


phihlelelo ye ke ka lebaka la maiteko a tšhomišano mmušong ka moka le setšhabeng ka bophara, go akaretšwa lekala la poraebete, mekgatlo ye e theilwego gare ga setšhaba le ye mengwe ye mentši.

le mpumelelo ingumphu mela wokusebenzisana phakathi kukahulumeni nomphakathi ngobubanzi, kubandakanya umkhakha ozimele, izinhlangano zo mphakathi nabanye abaningi.


"diphetošo tše re di tse bišago go lebeletšwe gore di tlo thuša balwetši ba go ba le mathata a tšhelete," o bo letše bjalo.

"izichibiyelo esizethulayo zihlose ukuhlinzeka usizo oludingwa kakhulu yiziguli ezizithola zihlupheka kakhu lu," kusho yenaumotsoaledi uthe isichibi yelo sokuqala somthethosivi vinywa sizoqeda ukukhoki swa kwabantu imali engeziwe.


maditsela wa sekhwama sa phenšene o tla tsena gare merero yeo ditefelo di dite legago go lefelwa ka lebaka la mabaka a a sa kwagalego.

umla muli uzongenelela ezindabeni eziholela ekubambezelekeni okungenasizathu kwezinko khelo okumele zitholwe ngabafakizicelo.


ditheto di lebišwa go batho setšhabeng bao ba tšeago maikarabelo a go dira gore mafelo a bona a bolokege ka go hlapetša mebila, go dira masolo a temošo ya bosenyi le tše dingwe tša ditiragalo.

isaps ibilokhu yeseka ukulwa nodlame olubhekiswe kwabobulili obuthile, yasungula amagumbi engeziwe okusiza abagilwa futhi ahambelana nesimo sabo eziteshini zamaphoyisa futhi yathenga izinsizakusebenza zokuqoqa ubufakazi ezicishe zibe yisigamu sesigidi ezizosatshalaliswa eziteshini.


mohammed o fetetšwe ke covid19 go tšwa go monna wa gagwe, yo a šomago ka laporathoring ya sepetleleng sa groote schuur.

umohammed usuleleke ngecovid19 eyithola kumkhwenyana wakhe, osebenza elebhu yesibhedlela igroote schuur.


e theeletšwe ka mama albertina sisulu woo matswa lo a gagwe a ketekwago ngwa ga wo.

liqanjwe ngomama a lbertina sisulu esigubha imi nyaka elikhulu yokuzalwa kwakhe kulo nyaka.


transnet e beakanya, mohla la, go kwalakwatša kgwebo moragonyana ngwaga wo go aga le go sepetša lefelo la boemakepe le lefsa.

isibonelo, itransnet ihlela, ukukhangisa isivumelwano somhlaba ngasekupheleni kwalo nyaka ukuze yakhe fu thi isebenzise isiteshi ipoint terminal .


baswa ba re yes go mošomo vukuzenzele unnamed masego temane o thabetše go hwetša boitemo gelo bja mošomo, bjalo ka motšeakarolo wa tirelo ya mošomo ya baswa (yes), go ya ka diploma ya gagwe ya human resource manage ment.

intsha iyalisekela uhlelo lweyes vukuzenzele unnamed umasego temane une ntokozo enkulu yo kuthola isipiliyoni somsebenzi, esihambela na neziqu zakhe zediplo ma yehuman resource ma nagement, njengombambi qhaza ohlelweni lokuqa shwa kwentsha (iyes).


"se se ra gore go tla ba le tlhokego ya kaonafatšo ya go phethagatša mošomo le tlhabollo ya mananeo go nsfas.

izitshudeni zesekwa ngesi kimu semifundaze esibanzi, esingena esikhundleni sesi kimu esedlule esasinengxenye eyimalimboleko kanye nengu mfundaze esasihlinzekwa isi khwama sikwazwelonke sokusiza abafundi ngezimali (insfas).


bjale re a tseba ka dikotsi tša mafelo ao a tswaletšwego le dikgobokano tša go pitlagana, go se apare seširankolemolomo le go se fane sekgoba le batho ba bangwe.

manje sesiyazi ngobungozi bezindawo ezivalekile nemibuthano enesiminyaminya, bokungagqoki izifonyo nokungaqhelelani kwabanye.


batho ba swanetše go bale tlhokomelo ye kgolo mafe long ao ba dulago go ona gore ba se tšhilafatše dinoka goba mariba a tšona.

abalimi kufanele baqinisekise ukuthi azikho izinambuzane eziyingozi emithonjeni yamanzi nasemfudlaneni.


ge mananeo a kgoboketšo ya letseno la motšhelo le melawana yeo e a thekgago e šoma gabotse, e se ya hlakahlakana ebile e lekalekanya batho, a hlohleletša gore setšhaba se obamele molao kudu.

imali eqoqwe ngusars ikhokhela izidingonqangi kanye nengqalasizinda.


le ge covid19 e be e iphi le maatla, re kgonne go ba le tšwelopelo go ye mengwe ya mešomo ye mentši ye bohlokwa.

ngokwenzenjalo, sibonise ukwazi kwethu ukuthembela kithina kanye nekhono lethu lokuba abalawuli bentuthuko yethu.


mo matšatšing a mathomo a ngwaga wa go feta, re tsebagaditše magato a go swana le setlamo sa covid19 sa nakwana sa kimollo ya bengmešong/bašomedi (ters), setlamo sa covid19 sa kgonthišišo ya dikadimo le magato a go fapafa pana a go thekga dikgwebopotlana le go aba kimollo ya semee tseng le ya nakwana go bašo medi le bengdikgwebo bao ba tlaletšwego.

ezinsukwini zokuqala ngonyaka owedlule, sethula izinyathelo zokungenelela ezifana nohlelo lwecovid19 lwesikhashana lokusiza abaqashi kanye nabasebenzi (iters), isikhwama secovid19 semalimboleko kanye ne zinye izindlela zokweseka amabhizinisi amancane ngosizo lwamanje futhi lwesikha shana kubasebenzi kanye nabanikazi bamabhizinisi.


le ge ngwaga wo e tla ba wa boima, ke na le tshepho ya gore re tla fenya leuba le go bea naga ya rena tseleng ye tieletšeng ya tsošološo.

noma ngabe lo nyaka uzoba nzima kangakanani, ngiqinisekile ukuthi sizolunqoba lolu bhubhane sibeke izwe lethu endleleni eya ekululameni.


o rile mafelo a tlhokomelo ya maphelo a ka afrika borwa a dipersente tše 70 goba a 2 419 ka palo, a akareditše prep ka ditirelong tša ona tša ka mehla.

wathi ama70%, noma izi2 419 zezikhungo zikahulumeni ezinakekela nge zempilo zaseningizimu afrika seziwafakile amaphilisi eprep ohlwini lazo lezinsizakalo.


dikgato tša go tsošološa ekonomi vukuzenzele unnamed go se go ye kae re tla be re swara ngwaga mola tshwaetšego ya mathomo ya coronavirus e begwago ka mo nageng ya rena.

izinyathelo zokuvuselela kabusha umnotho vukuzenzele unnamed akusasele sikha thi esingakanani kuphele unyaka selokhu kwabikwa isigameko sokuqala segciwane lecorona ezweni lakithi.


mohlankedimogolo wa dikgetho ka go khomišene, sy mamabolo, o rile diteišene tša dikgetho ka moka tše 22 612 di tla bulwa mafele long a beke a la 10 le 11 hlakola 2018 go tloga ka iri ya seswai mesong go fihla ka iri ya bohlano mathapama go nolofaletša bakgethi seemo gore ba kgone go mpšhafatša tshedimošo ya bona goba go ingwadiša.

isikhulu sokhetho esiyinhloko sekhomishana usy mamabolo uthe zonke izikhungo zokuvota eziyizi22 612 zizovula ngempelasonto yangomhla ziyi10 kanye namhla ziyi11 kundasa wezi2018, kusukela ngele8 ekuseni kuze kube ngele5 ntambama, ukuze kwenziwe kube lula futhi kusize abavoti ukuthi bafake imininingwane yabo yakamuva yokubhalisa noma ukuthi ba bhalise.


ntlha ye nngwe ye bohlokwa ke gore nakong ya go tsebiša dikiletšo tše di fapafapenego, mekgatlo ya bodumedi e lahlegetšwe ke ditšhelete tše dintši tšeo di ka dirago gore dikereke di tswalele saruri.

okunye okubalulekile ukuthi ngesikhathi sezigaba zokuqaphela ezehlukene, izinhlangano zenkolo zibhekane nokulahlekelwa ngokwezimali okubeke engcupheni ukusimama kwabo.


naa ke hloka go mo nyantšha le maswi a lebotlelo?

ingabe kufanele ngimnike ubisi olusethinini futhi?


tlhokomelo ya baimana (go hlokomela masea ao a sa lego ka dipopelong tša bommagobona) e bohlokwa ebile ka setlwaedi e thoma ka dibeke tše seswai.

unakekelo lokhulelwe (lunakekela umntwana engakazalwa) kanti lubalulekile kakhulu futhi luqala uma lowo okhulelwe esenamaviki ayisishiyagalombili okukhulelwa.


o na le maswanedi a go entelwa ka selekanyo sa bobedi ka morago ga go fetša matšatši a 42 go tloga mola o entetšwego ka selekanyo sa mathomo.

uvu meleka kuphela ukuthola umjovo wesibili emva kwe zinsuku ezingama42.


re hloka mmušo woo o hlabollago ebile o kgonago mmogo le lekala la poraefete leo le phelago la matšato.

sidinga umbuso okhonayo ukuthuthukisa kanye nomkhakha ozimele osebenza kahle nosheshayo.


nakong ya mengwaga ye meraro, re kwele bohlatse bja go hlaloša ditiro tša bome nemene bja go tsenelela.

esikhathini esingange minyaka emithathu, sibu zwile ubufakazi obuchaza ngezinsolo zenkohlakalo ezenziwe nezisezingeni eliphezulu kakhulu.


mo mabakeng a a moswananoši, re le mmušo, re le batho ebile re le setšhaba, ka nako tše dingwe re tlo fela re dira diphošo.

ngaphansi kwalezi zimo ezingajwayelekile, njengohulumeni, njengomunye nomunye nanjengomphakathi ngesinye isikhathi amaphutha sizowenza.


ditoro di fetoga nnete go setšhaba sa tafelkop vukuzenzele unnamed sehlopha sa balemi ba bathobaso go la tafelkop kua groblersdal, limpopo, ka boikgantšho ke beng ba diekere tše 189 tša naga, yeo ba bego ba ntše ba e lema mengwaga ye 25 ye e fetilego.

akufezeke amaphupho emphakathini wasetafelkop vukuzenzele unnamed iqembu labalimi aba mnyama basetafe lkop egroblersdal, elimpopo, bayaziqhenya ngokuba ngabanikazi bo mhlaba onobubanzi obuli nganiselwa kumahektha ayi189, abesebelime kuwo na iminyaka engama25 eyedlule.


molao wa dikgaruru tša selegae o abela batšwase hlabelo ba dikgaruru tša selegae tšhireletšo ya go dimodimo yeo molao o fa nago ka yona.

umthetho obhekelele u dlame lwasekhaya uzi vikela ngokugcwele izisulu zodlame lwasekhaya.


melao ya go šielana sekgala, go apara maseke, dikgobokano tša leago le maeto a boditšhaba e santše e le gona.

impumelelo yethu ilele ekuthobeleni kwethu le mithethonqubo futhi noku qinisekisa ukuthi omunye nomunye uziphatha ngoku zinakekela nangokuzibo phezela.


tokologo ya basadi ke mantšu fela ao a lego letlakaleng ntle le ge e ka bapetšwa ke boikgafo go tšwa go makala ka moka a setšhaba.

ukukhululwa kwabesifazane kungamagama abhalwe phansi nje kuphela ngaphandle uma ehambisana nokuzinikela kwemikhakha yonke yomphakathi.


magareng a tše dingwe, diwepo tše kgolo tša dikhamphani tša go timeletša mohlala di hlomilwe go sepetša ditšhelete le go gakantšha ditefelo tša go lefelwa batho bao ba nago le dikamano tša sepolotiki.

phakathi kwezinye izinto, imixhantela ezinkampanini yasungulelwa ukuhambisa imali futhi ifihle izinkokhelo ezenziwe kubantu abaxhu mene nezepolitiki.


go tloga mola a thwalwa ka dibokwane bjalo ka tona ya thuto ya godimo le tlha hlo, naledi pandor o filwe mošomo wa go phethagatša thuto ya go se lefelwe go baithuti ba hlokago le "bao maemo a letseno la mala peng a bona le lego magareng gomme le dira gore ba phae lwe thoko ke nsfas".

njengoba aqokwa ngonhlo lanja njengongqongqoshe wezemfundo ephakeme no kuqeqesha, unaledi pandor unikezwe umsebenzi wo kuqalisa uhlelo lwemfu ndo yamahhala kwaba mpofu kanye nalabo abazi wa njengezitshudeni ezingo ndingasithebeni.


re boledišane ka ga merero yeo e lego ye bohlokwa kudu go bafsa le go lekodišiša mekgwa yeo ka yona re ka tsepanyago seemo le ditiro tša rena.

sabhunga ngezindaba ezibaluleke kakhulu kubantu abasha futhi sacubungula nezindlela esingazisebenzisa ukuhambelanisa indlela esibona ngayo izinto kanye nezenzo nemisebenzi yethu.


mokgatlo wa go se dire letseno wo o bitšwago kats and spaks o abetše sekolo diphapoši tša nakwana tše tharo, gomme setšhaba sa aga diphapoši tše hlano tša seloko.

uralo futhi wahlela namalungu amabili emphakathini wakhe ukuba anikele ngamagalaji awo azosetshenziswa njengamagumbi okufundela angeziwe.


sandf e thuša go dira diteko tša batho ka bontši, go ba lekola le go lota mehlala ya bao ba fetetšwego, ebile e thuša gape le ka matsogo maokelong.

isandf isiza ngokuhlola umphakathi, ukuxilonga kanye nokulandela umkhondo walabo okungenzeka ukuthi basulele kile, futhi iyasiza nasezibhedlela.


ge nkabe re saka ra tšea magato go šireletša mekgwa ya batho ya go iphediša le go hlakodiša dikgwebo, maemo a bophelo ba batho ba gaborena le maemo a dikgwebo tše ntši a ka be amegile gampe kudu.

ukube asingenelelanga ukuvikela indlela yoku phila kwabantu futhi sisindi se amabhizinisi, izimo zo kuphila zabantu bakithi nezimo zezinkulungwane zamabhizinisi ngabe zaba nzima kakhulu.


production queue: the card is still being processed and manufactured.

bazothola enye yamasms alandelayo: application received: the application was received, but has not yet been processed.


sehlogo le seabe se sebe seo bomphenyašilo bja inthaneteng bo nago le sona baneng di tšweleditšwe pepeneneng dikgweding tša morago nyana.

isihluku kanye nemi phumela emibi yo bubhoklolo obenziwa ngeinthanethi kubantwana sekuvezwe obala ezinya ngeni ezisanda kudlula.


ke ka lebaka leo re šomago go aga diekonomi tša metse setoropo le metsemagae, le go nepiša kgolo ya dikgwebo tše dinyenyane.

y i n g a k h o s i s e b e n z a ukwakha iminotho echumayo yasemalokishini nasezinda weni zasemakhaya, nokugxila ekukhuleni kwamabhizinisi amancane.


sa bobedi, re ya go oketša thekgo go dismme tša basadi le go basadi bao ba nago le dikgwebo tša mo mebileng goba bao ba sa šomego.

okwesibili, sizokhuphulaukwesekwa kwamasmme aphethwe ngabesifazane kanye nabesifazane abasebenza imisebenzi engahlelekile noma abangasebenzi.


molao wo o dumelela dikgorotsheko go thwala banamodi bao ka bona ngwana, mogolofadi goba motšofadi a ka lekolwago ka gona nakong ya tsheko.

lo mthetho uvumela izinkantolo ukuba ziqoke abalamuli abazosetshenziswa lapho ingane encane, umuntu okhubazekile noma umuntu omdala ehlolwa lapho kuqhubeka icala.


tshepedišo ya tšhelete ye e ka bago r613 milione yeo e hweditšwego ka ditiro tše go belaelwago gore ke tša bosenyi e ile ya emišwa.

cishe izigidi ezingamar613 zemali eyamiswa kuqulwa amacala obugebengu.


mohlala, ge thoto e le r2 milione gomme mohu a tlogetše molekane le bana ba bararo, kabelo ya go lekana le ya bana e tla ba r500 000. go humana gore kabelo ya go lekana le ya bana ke bokae go arotšwe tefeo ka batho ba bane.

isibonelo nje, uma ifa lingabiza izigidi ezir2 futhi umufi eshiye owakwakhe nezingane ezintathu, inani lesabelo sengane ngayinye lili nganiselwa kuzir500 000. isabelo sengane sibalwa ngokuhlukanisa inani kane.


lehono ka mo afrika borwa re tšwela pele go šoma go phethagatša ditokelo tša motheo tša moafrika borwa yo mongwe le yo mongwe gore a kgone go phela bophelo bja boleng bja go hloka malwetši, tlala le bohloki.

namuhla eningizimu afrika, siyaqhubeka nokusebenza ukuphelelisa amalungelo ayisisekelo awowonke umuntu waseningizimu afrika ukuze bezophila impilo esezingeni engenazo izifo, indlala kanye nokuswela.


go se emiši go nwa dihlare ka ntle le ge mošomi wa tlhokomelo ya maphelo a go botša gore o emiše go di nwa ebile o se fane ka dihlare tšeo le motho yo mongwe.

bangalinge bayeke ukudla imithi yokwelashwa ngaphandle uma kusho ungoti wezokunakekelwa kwempilo futhi bangabelani namuntu imithi yabo.


netefatša gore o dira diphatišišo tšeo di tseneletšego ka ga mongmošo mo pele o ka yo kopana le yena ka sebele go yo dira diteko tša mošomo.

qinisekisa ukuthi we nza ucwaningo olunzulu ngabaqashi ngaphambi kokuba uyohlangana nabo kwinhlololwazi.


setlamo se ke lenaneo la thušo ya mašeleng la molawana wa boradiintasteri ba bathobaso leo le ikemišeditšego go lokolla bokgoni ka gare ga boradiintasteri ba bathobaso bao ba šomago ka ekonoming ya afrika borwa ka go diriša ditsenogare tša ditšhelete le tše e sego tša ditšhelete tša maikemišetšo, tše di nepišitšego le tšeo di kwešišegago gabotse.

ibis iwuhlelo lomxhaso lwenqubomgomo yosozimboni abamnyama ehlose ukuvulela amathuba osozimboni abamnyama abasebenza kumnotho waseningizimu afrika ngenxa yokungenelela okuqonde okuthile, okuphokophele ukuzuza okuthile nokuhlelwe ngendlela ethile okuphathelene kanye nokungaphathelene nezimali.


se se akaretša dinaga tšeo di nago le batho ba bantši kudu go feta ya gaborena, tše bjalo ka india yeo e nago le batho ba 1.5 bilione.

lokhu kubandakanya amazwe anenani labantu elikhulu kunelethu, njengeindia enabantu abayisigidigidi esi1.5.


o thwetše gape le basadi ba selegae ba babedi gore ba šome polaseng.

useqashe nabantu besifazane ababili bendawo abasebenza epulazini lakhe.


gomme mmasepa la wa selegae wa george o bea maemo a mafsa a ka moo mekgwa ya dinamelwa tša bohle e ka thušago batho bao ba phela go ka bogolofadi.

kanti umasipala wasegeorge usukhuphule kakhulu iqophelo lokuthi izinhlelo zezokuthutha umphakathi kumele zime kuphi lapho kusetshenzelwa abantu abakhubazekile.


mafelo a 395 a sekasekilwe ke kgoro ya mpahelo gomme ona a na le mepete ye 35 759.

izindawo ezingama395 ziye zahlolwa ngumnyango wezempilo, ezizoba nemibhede eyizi35 759.


ka nako e tee, dipalopalo tše di laetša gore makala a bohlokwa a leano la kago leswa le tsošološo ya ikonomi, a bjalo ka go thwalwa ga batho ka bontšhi, mpshafatšo ya ikonomi le tlhabollo ya mana neokgoparara, a na le seabe ge go etla tlholong ya mešomo.

ngalowo mzuzu, lezi zibalo zibonisa ukuthi izindawo ezibekwe eqhulwini ohle lweni lokwakha kabusha nokuvuselela umnotho – ezi fana nemisebenzi eminingi yomphakathi, izinguquko zomnotho kanye nokuthuthu kiswa kwengqalasizinda – zinomthelela ekusungu lweni kwemisebenzi.


potšišo: ke na le maswao a covid19 , naa go bolokegile go entelwa?

umbuzo: nginezimpawu zecovid19 , ngabe kuphe phile ukuthi ngigome?


ke ka lebaka leo batho ba swanetšego go emanyana ka lefelong la tekolo metsotso ye 15 ka morago ga go entelwa.

yingakho nje kubalulekile ukuthi abantu balinde imizuzu eyi15 enda weni yokuqashwa kwesimo ngemuva kokugoma.


tona ya kgoro ya thuto ya godingwana, saense le boithomelo, ngaka blade nzimande, o tsebišitše malobanyana ka nako ya kopano ya bobegaditaba.

ungqongqoshe wemfu ndo ephakeme, isayensi nokuqamba kabusha, udkt blade nzimande wenze lesi simemezelo kamuva nje esitha ngamini sabezindaba.


ikgokaganye le batswadi ba molatofatšwa gomme o nyakišiše bothata bjo gomme le phumule diswa ntšho goba melaetša yeo ya go kgopiša.

thinta abazali bomntwana onodlame ukuze kuzophe nyisiswa udaba futhi kususwe nakho konke okukhubekisayo.


mabaka ao ka ona mosekiši a ka ganago go sekiša ge go dirilwe melato ka fase ga molao wo o fetošitšwego goba go gomiša dipharo ka molato tše di amanago le go kweša motho bohloko mmeleng goba fao e lego gore go šomišitšwe sebetša go tšhošetša mongongoregi di diretšwe mellwane.

izimo lapho umshushisi anganqaba ukushushisa uma amacala enziwe ngaphansi komthetho ochitshiyelwe noma ukusula icala uma kufaka phakathi ukulimala noma lapho kukhona isikhali esasetshenziswa ukusabisa ummangali.


mphiwafela wa srd o tšwela pele mphiwafela wa kimollo ya tša leago (srd) go covid19, woo o thušitšego batho ba go feta dimilione tše 10 bao ba sa šomego, o okeleditšwe nako go fihla ngwageng o tlago – go fihla mafelelong a kgwedi ya hlakola 2023. go tlaleletša seo, mmušo le bašomimmogo le ona o tla lebelela ditsela tšeo ka tšona o ka tšwelago pele go thuša batho bao ba nago le mathata a ditšhelete ka mokgwa woo elego gore o ka se imele naga ge nako e dutše e eya.

isibonelelo sesrd siyaqhubekaisibonelelo soxhaso lomphakathi sabakhahlanyezwe yicovid19 (isrd), esesisize abantu abangasebenzi abangaphezu kwezigidi eziyi10, seselulelwe isikhathi esingangonyaka – kuze kube ngundasa 2023. ngaphezu kwalokhu, uhulumeni kanye nalabo asebenzisana nabo bazobheka izindlela zokuqhubeka nokuseka abantu ngosizo lwezezimali ngendlela ekhonekayo ezweni isikhathi esithe ukweluleka.


re boletše gore re bula dilo ganyane ganyane, ka go hlahlwa ke dikeletšo tša boramahlale ba rena le go etwapele ke ditiragalo tša kgonthe setšhabeng le ditherišano tše swerwego le bakgathatema.

sithe sizokwenza izinto ka ncane kancane, ngokuholwa umyalo wososayensi bakithi futhi siholwa ngamaqiniso esiwathola emphakathini nokubonisana nababambiqhaza.


naa ke ka lebaka la eng moento o le bohlokwa?


"ke thomile ke šomela motho tsoko intastering ye ebile ke gona mo ke ikhweleditšego maitemogelo a mošomo,’’ a re alo ebile a tlaleletša ka gore o ithutetše dithuto tša cosmetology kholetšeng ya thuto le tlhahlo ya mešomo ya matsogo le bothe kniki (tvet) ya motheo go la bloemfontein.

"ngaqala ngisebenzela othile kule mboni futhi yilapho engathola khona isipiliyoni," kusho yena, wengeza na ngokuthi wafundela ukuba yicosmetologist emotheo tvet college yasebloem fontein.


ke mo fuma a ilego a ithuta go dira dipheta, gomme a hudugela mbekweni kua paarl go nyaka mafulo a matala.

ufuma wabe esezifundisa ukwenza umsebenzi wobuhlalu, wase ethuthela embekweni epaarl ukuyofuna amadlelo aluhlaza.


mo kgweding ya phato, re thoma ka phethagatšo ya leano la peakanyo la bosetšhaba go lwantšha gbvf ke banna.

ngenyanga kancwaba, siqalisa ukusebenza kohlelo lwamasu kazwelonke ukulwisana nodlame olubhekiswe kubulili obuthile nokubulawa kwabesifazane.


mengwaga e 28 re le ka gare ga demokrasi, re lebagane le ditlhotlo tše ntšhi tše bjalo ka bodiidi, tlhokego ya mešomo le go se lekalekane.

iminyaka engamashumi amabili nesishiyagalombili sathola inkululeko, sisabhekane nezinselele eziningi, ezifana nobubha, ukuswelakala kwemise benzi nokungalingani.


se se tla tlaleletša maitekelo a lekala la setšhaba, sa dumelela batho ba bantšhi gape le seabe sa leago mmogo le mekgwa ye meswa ya tšhomišanommogo le maloko a setšhaba a go fapafapana.

lokhu kuzohambisana nemizamo yomkhakha kahulumeni, okuzovumela ubukhulu nokuthinteka kwenhlalo kanjalo nokwakheka kobudlelwano obusha nababambiqhaza abehlukene emphakathini.


yena o thwetše batho ba 13 gomme o re projeke ye e fetotše maphelo a bona.

uqashe abantu abayi13 futhi uthi umklamo lo usushintshe izimpilo zabo.


motho yo mongwe le yo mongwe yo a kgahlago ke ditirelo tše di abiwago ke cds a ka ikgokaganya le mogalathušo wa cds ka ditsela tše di latelago: romela potšišo ya gago ka sms goba romela "please call me" go 072 204 5056 goba leletša 086 999 0123, yeo e lego nomoro ye e founelwago ka go abagana, go tloga mošupologo go ﬁhla labohlano magareng ga 8:00 mesong le 4:30 mathapama.

noma ubani onentshisekelo emisebenzini ehlinzekwe amacds angaxhumana nophiko lwezosizo lwecds ngokusebenzisa izinkundla ezilandelayo: thumela umbuzo wakho ngesms noma uthumele umyalezo othi "please call me" ku: 072 204 5056, noma shayela u: 086 999 0123, okuyinombolo ehlanganyelwayo, kusukela ngomsombuluko kuya kulwesihlanu phakathi kwehora lesi8 ekuseni nelesi4:30 ntambama, thumela iimeyli ku: careerhelp@dhet.


re be gape re kgaogana ka botlalo le tša nako yeo e fetilego.


ge mokgatlo wa botee bja afrika o hlongwa ngwageng wa 1963, dinaga maloko di bjetše dipeu tša tirišano le thekgano ka phegelelo ya bophelo bjo bo botse bja batho ka moka ba afrika.

okunye ebesigxile kukho ngesikhathi sethu kube ukuthuthukiswa kwabesifazane kwezomnotho, esizoqhubeka nakho ngisho sekudlule isikhathi sethu kuze kwedlulele kwishumi leminyaka lokubandakanywa kwabesifazane kwezezimali nakwezomnotho kuya kunyaka wezi2030.


akhaonte ya dikarata tša mangwalo a bootledi, yeo e gatišago mangwalo a bootledi, e šoma bošego le mosegare go oketša tšweletšo gomme e tšwelapele go fediša tšhalelomorago mo mafelelong a phupu.

iakhawunti yekhadi lelayisensi yokushayela, ephrinta amalayisensi, isebenza ngaphandle kokunqamuka ukuze kusheshiswe ukukhiqiza futhi ihambisana nezinhlelo zokuqeda ukusilela emuva ekupheleni kukanhlangulana.


go feta mo, e mmatlafatša gore ke maatlafatše batho ba bangwe setšhabeng sa gešo ka gona ke kgathe tema tlhabollong ya ikonomi ya naga ya gaborena," gwa hlaloša mashego.

ngaphezu kwalokho, inginike amandla ukuze ngikwazi ukunika abanye amandla ngokubakhuthaza emphakathini wakithi kanye nokuthi lokho kuzofaka isandla ekufukuleni umnotho wezwe lethu," kuchaza umashego.


tseba mehuta ye e fapanego ya tlaišo vukuzenzele unnamed ge eba o kamanong ya go tlaišega goba ngwana yo a lego ka fase ga hlokomelo ya gago a tlaišwa, o ka tšea magato a go itšhireletša goba go šireletša ngwana ka go ya dikgorotshekong goba go bega molato tire long ya maphodisa a afrika borwa (saps).

yazi izinhlobo ezahlukene zokuhlukunyezwa vukuzenzele unnamed uma usebudle lwaneni obuhlu kumezayo noma uma ingane oyinakekelayo ihlukunyezwa, ungathatha izinyathelo zokuzivikela noma zokuvikela ingane ngokuya ezinkantolo noma ngokubika lolu daba embu thweni waphoyisa aseni ngizimu afrika (isaps).


ba godišitšwe ka thupa ka gona ga ba bone botha ta bja go godiša bana ba bona ka tsela yeo ba godišitšwego ka yona.

"ureal umele la magama esi ngisi: uresponsible, enlightened , archetypal (ukuba yisibone lo) kanye noloving ," kusho utshepo.


go no swana le dikgwebo ka moka, dikgwebo tšeo e lego tša batšwantle di swanetše di obamele melao ya maleba, go balwa le melawana ya tša maphelo le polokego, di be le ditumelelo le dilaesense ka moka tšeo di nyakegago, di be di lefele makgetho ka moo go hlokegago.

njengawo wonke amanye amabhizinisi, amabhizinisi aqhutshwa ngabantu bokufika kumele alandele imithetho efanele, kubandakanya imithetho yezempilo nokuphepha, abe nazozonke izimvume namalayisensi adingekayo, futhi akhokhe intela efanele.


potšišo: naa moento o thi bela gore o se hlwe o fetelwa ke covid19 ?

umbuzo : ngabe umgomo ukunqanda ngokugcwe le ukwesuleleka ngecovid19 ?


ka go ikgafela go ba setšhaba seo se theilwego kamogelong ya ditokelo tša botho, re hloka go phagamiša ditokelo tše tše pedi go feta tše dingwe.

ngokuzinikela kwethu emphakathini owakhiwe ngokwamukela amalungelo abantu sidingeka ukuba siwaqhakambise la malungelo amabili okudlula wonke amanye.


balemi ba 30 ba ba amogetše dithaetlelediti tša naga go tšwa go mopresidente cyril ramaphosa ka morago ga gore kgoro ya mešomo ya setšhaba le mananeokgoparara e e fetolele go ba ya kaboleswa ya naga.

laba balimi abangama30 bathole amatayitela obuni kazi balo mhlaba kumonga meli ucyril ramaphosa emva kokuba umnyango wezemisebenzi kahulu meni kanye nengqalasizinda unikezele ngalo mhlaba ngenhloso yokuwaba kabu sha.


ka ntle le go amogela thekgo ya ditšhelete ye e tšwelago pele ya r90 000 ka kotara go tšwa go kgoro ya tlhabollo ya leago ya limpopo, tvep e amilwe ke covid19 ka ge bathekgi ka ditšhelete ba bantši ba ikgogetše morago, bjalo se se amile gampe ditshepedišo tša mošomo tša mokgatlo.

ngaphandle kokuthola uxhasomali oluqhubekayo lwezir90 000 njalo ngekota olusuka emnyangweni wezokuthuthukiswa komphakathi, itvep yathinteka kakhulu ngenxa yecovid19 njengoba abaxhasi abaningi bahoxa, lokho okwashaya kabi izinqubo zokusebenza zenhlangano.


ka ditšhupetšong tšeo di bego di dirwa ka yunibesithing ya oxford mo nakong ye e sa tšwago go feta modiraditšhupetšo o be a swere polakata yeo e bego e ngwadilwe mantšu a ‘rhodes must fall’, e lego seo se bego se thekga seo se bego se dirwa ke baithuti ka nageng ya rena mo mengwageng ye mehlano ye e fetilego.

emavikini ambalwa adlule, izishoshovu emhlabeni jikelele bezilokhu zifuna kususwe imifanekiso etusa ubulwane nodlame lokuhweba ngezigqila kanye nobuqonela.


lenaneo la boitokišetšo go kgo rotsheko la ke bona lesedi le a hwetšagala ka digorotshekong tše ntši tša melato ya tša thobalano le ka dikgorotshekong tše dingwe tšeo di šomago ka gbv .

uhlelo lwenkantolo ike bona lesedi luyatholakala ezinkanto lo eziningi ezisebenza ngezenzo zokuphula umthetho wezocansi kanye nezinye izinkantolo ezisebenza ngamacala ahlobene negbv .