profesa mlisana o re go latišiša batho bao molwetši a kopanego le bona go bohlokwa mo tabeng ye gomme kgoro ya maphelo e tla tšwela pele go dira seo.

usolwazi mlisana uthe kubalulekile ukubheka nokulandelela ukuxhumana kwabantu ngqo futhi umnyango wezempilo uzoqhubeka nokwenza lokho maqondana nalesi sigameko esitholakele.


go beetšwe thoko tšhelete ya go feta r500 milione ka sona sekhwama se, moo dikgwebopotlana le dikgwebo tša magareng di swanetšego go dira dikgopelo ka inthanete.

ingaphezu kwezigidi ezingamar500 imali ekhona kulesi sikhwama, okumele amabhizinisi amancane ukuze ayithole afake izicelo ngendlela yeinthanethi.


ge o le mongmošo mo yoo a sepetša go sekolo sa digo tlane, o magareng a batho bao molao o nyakago gore ba lekole ge eba bašomi ba bona ga ba na melato ka gare ga retšistara ye.

uma ungumqashi onesikhungo sokuthuthuki swa kwabantwana, ungo munye wabantu abadi ngwa umthetho ukuthi babheke ukuthi ingabe abasebenzi bakho ba khona yini kwirejista likazwelonke lezephulamthetho zocansi (inrso).


go nale ditaetšo tšeo di holofetšago tša gore ikonomi ya rena e ya kaonafala, ka kgolo le ka hlolego ya mešomo mo mafapheng a mantši, go thoma ka bohlami, tša meepo go fihla ka temo.

zikhona izinkomba ezinika ithemba lokuthi umnotho wethu uyasimama kancane, ngokukhula kanye nokwa khiwa kwamathuba omsebenzi emikhakheni eminingi, ukusuka ekukhiqizeni kuya kwezezima yini kuya nakwezolimo.


ge eba re nyaka go atlega mo phedišong ya aids bjalo ka lepheko la tša maphelo a setšhaba mo ngwagasomeng wo o tlago, gona re hloka go kopantšha diphihlelelo tše tša maphelo le go fetola maitshwaro e le ka nnete.

uma sifuna ukuqeda ngempumelelo iaids njengensongo yesihlava sezempilo yomphakathi eminyakeni eyishumi ezayo, kufanele ukuthi sihlanganise le ntuthuko yokwelapha ngokwenza izinguquko ezibalulekile ekuziphatheni.


re tšea magato a re tseba gabotse gore ga a amogelege ebile a bea mapheko maphelong a batho, efela a swanetše gore a tšewe gore re kgone go feta sehloa sa bolwetši.

sithatha lezi zinyathelo sazi kamhlophe ukuthi zibeka imingcele engathandeki ezimpilweni zabantu.


ka ditirelo tša motheo tše bjalo ka meetse le mohlagase ka malapeng ao a itlhokelago, re ka kgona go netefatša gore ga go na lapa leo le hlokago ditirelo tša motheo.

ngezidingonqangi zamahhala ezifana namanzi nogesi emakhaya aswele, singaqinisekisa ukuthi awukho umndeni ongazitholi izinsizakalo ezibalulekile.


histori e hlatsela gore dipeu tše di be di fela di sa wele mobung wa go nona, gomme ge mengwaga e eya, phorotšeke ya botee bja kontinente bo ile bja kopana le mathata a mantši le gore ga se bja thongwa gabotse.

iningizimu afrika izoqhubeka nokudlala indima yayo ukukhulisa ukuhlangana ezwenikazi, nokwesekela usihlalo ozongena nenhlangano emizamweni yayo yokufeza izifiso zeagenda 2063 yeau.


o se be letšatšing ka nako ya ge mahlasedi a letšatši a matlafetše (magareng ga 9:00 mesong le 3:00 mathapama).

gwema ukushiswa ilanga lapho ilanga lishisa kakhulu (ngehora lesi9 ekuseni kuya kwelesi3 ntambama).


aspen pharmacare mo nakong ye e sa tšwago go feta e tsebagaditše semmušo katološo ya kgwebo ya yona ka r3.4 pilione, yeo e e tsebagaditšwego ka kho nferentsheng ya dipeeletšo ya 2018. peeletšo ye e fetošitše lefelo la botšweletši la gqe berha go ba le lengwe la mafelo a magolo a botšweletši bja dihlare tša go bolaya bohloko lefaseng ka bo phara ebile e fane ka thušo ya botšweletši bja dilekanyo tše di fetago tše 100 milione tša moento wa covid19 wa johnson & johnson tšeo di bego di tšweletšwa ka fase ga konteraka ye itšego.

inkampani iaspen pha rmacare isanda kwethu la ukunwetshwa kwe nkampani okubize izigi digidi eziyir3.4, okwa menyezelwa engqungqu theleni yotshalomali ngo wezi2018.


tirelo ye nngwe ya mahala ye e abjago ke ct ke tharo llo ya diphapang.

enye insiza yamahhala ehlinzekwa yict yisixazululo sesikhalo.


diphetošo tše di šišintšwego di gapeletša gape kgoro ya tlhabollo ya leago, kgoro ya thuto ya motheo, kgoro ya thuto ya godingwana le kgoro ya maphelo go fana ka ditirelo tše itšego go batšwasehlabelo fao go hlokagalago le go ba romela madulong a itšego le go hwetša tlhokomelo ya kalafo.

izichibiyelo ezethuliwe ziphinde ziphoqe iminyango yokuthuthukiswa komphakathi, owemfundo eyisisekelo, owemfundo ephakeme kanye nowezempilo ukuthi ihlinzeke ngezinsiza ezithile kwabasindile uma kudingeka nokubathumela ukuze bathole ukukhosela nokunakekelwa kokwelashwa.


pegosemmušo ka ga pholisi ya ditimela tša setšhaba, yeo e dumeletšwego ke kabinete ka hlakola, e bontšha maano a go mpshafatša infrastraktšha ya ditimela le go go šomiša diporo tša ditimela tša me rwalo.

emkhakheni wezokuthutha, ukungasebenzi kahle kumachweba nakojantshi bezitimela kukhahlameze kakhulu ikhono lethu lokuthumela impahla kwamanye amazwe.


go ntšha mpa go ka dirwa gape le ge mpa e na le sebaka sa go feta dibeke tše 20 ge ngaka, ka morago ga go boledišana le mmelegiši yo a ngwadišitšwego, e dumela gore boimana bjo ge bo tlogelwa go tšwela pele bo tla tsenya bophelo bja mosadi kotsing, bja feletša ka go sebopego gabotse kudu ga senamane sa lesea seo se sego sa hlwa se belegwa goba gwa tšweletša kotsi ya kgobalo go senamane.

ukukhipha isisu kungenzeka futhi emva kwesonto lama20 uma udokotela, emva kokuxoxisana nombelethisi osemthethweni, ukholelwa ukuthi ukuqhubeka nokukhulelwa kuzobeka engozini impilo yowesifazane, kungaholela ekonakaleni kombungu noma kunobungozi bokulimala kombungu.


re hlomile tlholo ya mešomo ngwaga wa go feta go hlola menyetla ye mentši ka nako ye kopanakopana ka mo go kgonegago.

sasungula uhlelo loku siza abantu ngomse benzi ngonyaka odlule ukuze kudalwe inqwaba yamathuba emisebenzi esikhathini esifishane kakhulu.


tona phaahla o kgonthišeditše maafrika borwa gore monkeypox ga se baerase ye mpsha yeo e sa tsebjego gomme boramahlale ba na le tsebo ka ga yona.

ungqongqoshe uphaahla uqinisekise izakhamuzi zaseningizimu afrika ukuthi isifo semonkeypox asilona igciwane eliqalayo ukuba khona futhi ososayensi banolwazi ngalo.


re nyaka gore batho ba tle lekheišeneng go bona gore re na le setšo sa ama xhosa sa go kgahliša seo ba tla tlago ba itemogela sona ka bo bona," gwa realo entile.

sifuna abantu beze emalokishini bazobona uku thi sinesiko lamaxhosa eliqa vile okufanele beze bazozi bonela lona," kusho uentile.


molaodi wa motšwaoswere wa seteše sa mohlagase sa eskom sa matimba, obakeng mabotja, o boletše gore go hlokega ga mohlagase wo o lekanego ka afrika borwa go ama maphelo a batho ka gobane mediro ya ka mehla e ka se kgo nege nakong ya go kgaotšwa ga mohlagase.

ibamba lomphathi wesiteshi sokuphehla ugesi ematimba power station uobakeng mabotja uthi ukushoda kwamandla kagesi anele eningizimu afrika kuno mthelela omubi kakhulu ezimpilweni zabantu nje ngoba imisebenzi evamile njengokupheka nokuqhuba amabhizinisi kungenzeke ime ugesi uvaliwe.


re tshepa kudu gore go ba beng ba thoto ya mmušo go a hlokega mo makaleng a bohlokwa a ekonomi le gore naga e hloka disoe tše maatla tšeo di kgonago go sepetša kgolo ya ekonomi le phetogo.

siyathemba ukuthi amabhizinisi aphethwe nguhulumeni abaluleke kakhulu emikhakheni ebucayi yomnotho kanye nokuthi izwe lidinga amandla amasoe okuyiwona akwazi ukuqhubela phambili ukukhula komnotho nokuletha uguquko.


temo le lekala la temo di swanetše ebile di a gapeletšega go fetola diikonomi tša selegae," go boletše mopresidente ramaphosa.

ezolimo nochunge chunge lwezolimo kunga kwazi futhi kufanele ku guqule iminotho yasema khaya," kusho umongameli uramaphosa.


"bjalo ka batho bao ba phelago ka bogolofadi, re bontšhitše gore re a kgona.

"njengabantu abaphila noku khubazeka, sesikubonisile ukuthi sinekhono.


ge a be a bolela thakgolong ya app ye dikantorong tša mo hlabolli wa yona ka midrand malobanyana mo, molekgo tlaphethiši wa dinamelwa ka gauteng, ismail vadi, o rile kgoro e lemogile tlhokego ya theknolotši yeo e hlalefilego le mekgwa ya dinamelwa ye bohlale bjalo ka tšeo di tšeago karolo tlhabollong ya mekgwa ya dinamelwa.

ekhuluma ngesikhathi kwe thulwa lolu hlelokusebenza emahhovisi abasunguli balo emidrand, umec wezoku thutha egauteng uismail vadi uthe umnyango uyasibona isidingo sezobuchwepheshe no hlelo oluphusile kwezokuthutha oluzobamba iqhaza ekuthuthu kisweni kohlelo lwezokuthutha.


go thoma ka la 25 mopitlo, batho bao ba nago le malwetši ao a latelago a go iphihla ba laeditše maswao a kotsi: bolwetši bja madi a magolo, 58% bolwetši bja swikiri, 56% bolwetši bja dipshio bja go se fole, 17% hiv , 16% asema goba bolwetši bja go hema bja go se fole, 15% bolwetši bja pelo, 11% mmele o mogolo, 13% tb, 13% kankere, 2% malwetši a mangwe a go se fole, 16%.

mhla zingama25 kunhlaba, abantu abanalezi zifo ezilandelayo batshengise izimpawu ezibucayi kakhulu: isifo somfutho wegazi, amaphesenti angama58 isifo sikashukela, amaphesenti angama56 isifo esiyimbelesela sezinso, amaphesenti ayi17 isandulela ngculazi, amaphesenti ayi16 isifuba somoya noma izifo eziyimbelelsela zokuphefumula, amaphesenti ayi15 isifo senhliziyo, amaphesenti ayi11 ukukhuluphala ngokweqile, amaphesenti ayi13 isifo sofuba, amaphesenti ayi13 isifo somdlavuza, amaphesenti amabili okunye ukugula okuyimbelesela, amaphesenti ayi16.


"go tlo ba bohlokwa kudu, ge re dira mošomo wo, gore didirišwa ka moka tšeo re di kgoboketšago di šomišetšwe morero woo di o beetšwego le gore di fihlelele baamogedi bao di beetšwego bona.

"kuzoba bucayi kakhulu, njengoba siqalisa lo msebenzi, ukuthi zonke izinsiza esizitholayo zisetshenziselwe lokho okuhlosiwe ngazo futhi zifinyelele kulabo ezibafanele.


go itšeela malao matsogong go ka se kgotlelelwe ka mo nageng ye.

ukuzitha thela umthetho ngezandla ngeke kubekezelelwe kuleli lizwe.


lenaneo le le ikemišeditšego go hloma mešomo adele schormann working on fire (wof) e laola lenaneo leo le ko pantšwego la taolo ya mello ya dihlaga leo le netefaditšego gore bafsa ba bantši bao ba tšwago ditšhabeng tšeo di hlokago menyetla ba hwetša mešomo.

bami ngomumo basungula amathuba omsebenzi adele schormann iworking on fire (iwof) ilawula uhlelo oludidi yelwe olongamele um lilo oseluqashe intsha eningi emiphakathini encishwe amathuba.


kankere yeo e swarago bana e ya oketšega lefase ng ka bophara, e akanye tšwa gore ngwana o motee ka gare ga bana ba 408 lefaseng ka bophara o phe kotšwe gore o na le ka nkere pele a swara mengwaga ye 15. go ya ka taryn seegers, mmeakanyi wa dikgokagano wa setheo sa kankere yeo e swarago bana (choc), go dumelwa gore bana ba babedi go ba bararo ba go ba le kankere ga ba hwetše kalafo gomme gantši bao ba e hwetšago ba e hwetša bolwetši bo šetše bo le kgole gore bo ka alafega.

umdlavuza ezinga neni uyenyuka emhlabeni jikelele, ngesilinganiso sengane eyodwa kwezingama408 emhlabeni jikelele ihlo nzwa ngokuthi inomdlavu za ngaphambi kokuba ibe neminyaka eyi15 yobu dala.


go bušetša seemo sekeng le seriti sa sars e bile se sengwe sa dilo tšeo di beilwego pele kudu ge ke kgethwa go ba mopresidente ka 2018. go swana le dihlongwa tše dingwe tše mmalwa tše bohlokwa, sars e itemogetše diabe tša go se loke tša ditiro tša go gogwa ga mmušo ka nko, fao boradipolotiki ba bego ba na le seabe, go bego go na le taolobošaedi fao ebile mabaka a mangwe a bego a ama gampe go šoma gabotse ga setheo se.

ngemali engangor17.8 trillion eqoqwe ngusars selokhu asungulwa ngowe1997, sikwazile ukwakha izingqalasizinda zomphakathi eziningi ezifana nemitholampilo, izikole nezibhedlela, salungisa futhi sakha imigwaqo emisha, saphinde seseka umphakathi obuthakathaka ngezibonelelo zikahulumeni kanye nezinye izinyathelo.


goya ka kgoro ya maphelo ya kapa bodikela, phišo ya selemo e tsamaišana le kotsi ye kgolo ya go hloka meetse mmeleng, e lego tahlegelo ya meetse mmeleng.

ngokusho komnyango wezempilo wasentshonalanga kapa, ukushisa kwasehlobo kuza nobungozi bokuphelelwa ngamanzi emzimbeni, lokho okungaba nobungozi bokulahlekelwa ngamanzi emzimbeni.


naa go direga eng ka morago ga ge go begilwe ditiro tša bomenetša?


maanotšhomo a a tla thakgo lwa bjalo ka tharollo ya lebaka nyana, ya lebaka le leteletšana gammogo le ya lebaka le letelele.

lezi zinhlelo zokuzokwenziwa zizokwethulwa njengezindlela zokungenelela zesikhashana, zesikhathi esiphakathi nendawo kanye nezesikhathi eside.


ka mahlatse, yunibesithi ya venda ya amogela kgopelo ya gagwe gomme a thoma tikrii ya gagwe ya urban and regional planning ka 2012.

ngenhlanhla, inyuvesi yasevenda yasamukela isicelo sakhe, waqala ukufundela iziqu zeurban and regional planning ngowezi2012.


melato ya bahlankedi ba mmušo yeo e laodišitšwego ke lekala la dinyakišišo la go ikgetha gore go tšewe magato a kgalemo e tla lekolwa ke lekala le go ela tšwelopele ya yona.

amacala abasebenzi baka hulumeni adluliselwe kuphi ko lwamacala akhethekile ukuze kuthathwe izinyathelo zokuqondiswa kwezigwegwe azoqashwa yilolu phiko olusha ukuhlolisisa inqube kelaphambili yawo.


leihlo: sepatso se sešweu ka gare ga leihlo, go leana mahlo go goswa, bofofu bjo boswa, thaka ya leihlo ye e kokomogilego.

izimpawu zokuqala zesiluan yilezi: thola usizo uma kune zimpawu zokuqala futhi ezibelesele.


ka nako tše dingwe, di iponagatša pele ga ge mosadi a ka lemoga gore o imile.

mhlari, izimpawu zibonakala ngasekuqaleni kokukhulelwa, kwesinye isikhathi owesifazane engakazazi nokuthi ukhulelwe.


sekhwama sa kwelobohloko se beetše thoko dipetlele go eya ka go hlokagala ga yona fao dipetlele.

isikhwama sobumbano sizinikele ngoxhasomali oluzosiza ekutholeni imishini yokuphefumula engama200, ezonikezelwa ezibhedlela ezilapha eningizimu afrika, engama20 yayo yemukelwa ngungqongqoshe wezempilo uzweli mkhize ngonhlangulana.


zadinomoro tše dingwe tša boikgokaganyo tše bohlokwa tše o swanetšego go ba le tšona: tirelo ya tšhoganetšo ya tirelo ya maphodisa ya afrika borwa: 10111. lefelo la taelo ka ga gbv: 0800 428 428 goba letšetša *120*7867# go selefoune efe goba efe.

zaezinye izinombolo ezibalulekile okufanele uzigcine: inombolo yezimo eziphuthumayo zesaps: 10111 isikhungo esilawula igbv: 0800 428 428 noma uchofe *120*7867# kunoma yimuphi umakhalekhukhwini.


lekala le lefsa le tla bea ditlwaedi le mekgwa go maitshwaro a mabotse, bo tshepegi le taolo.

uphiko olusha luzomisa izinkambiso nezindlela ze zimiso zokuziphatha, ubu qotho kanye nokuziphatha.


bao ba nago le maswao a mašoro, bao ba swanelago go ya bookelong, ba swanetše go ipeela thoko matšatši a 10, go tloga ge ba le kaone ba se sa nyaka oksetšene.

labo abanezifo ezibucayi, okumele baye esibhedlela, kumele baqhubeke bahlale endaweni yokuhlala ngawedwana izinsuku eziyi10, ukusuka sebezizwa ngconywana futhi bengasayidingi ioksijini.


batho bao ba bonwego molato wa tša thobalano kgahlanong le bana goba le bao ba sego ba itekanela monaganong, bao ba bonwego molato peleng ka ditiro tše, gomme ba rometšwe kgolegong dikgwedi tše di fetago tše 18 ba ka dira kgopelo ya gore maina a bona a tlošwe retšistareng ka morago ga mengwaga ye 20. molao wo o tšwela pele go laola maikarabelo a go bega molato go batho bao ba tsebago gore melato ya tša thobalano e dirilwe kgahlanong le batho bao ba lego kotsing.

labo abake balahlwa ngamacala ocansi ezinganeni noma kubantu abakhubazeke ngokwengqondo, abake bagwetshwa ngaphambilini mayelana nalokhu, futhi abagwetshwe izikhathi ezingaphezu kwezinyanga eziyi18 bangakwazi kuphela ukufaka isicelo sokuthi amagama abo akhishwe kurejista ngemuva kweminyaka engama20.


ka manyami, enock ga se ngwana a le tee yoo a lobilego bophelo bja gagwe ka mabaka ao a ka bego a thibetšwe ge feela nkabe batho ba bagolo ba bile le tlhokomelo le ma ikarabelo.

ngeshwa, uenock akusiyena yedwa ingane edlulile emhlabeni ngenxa yezizathu ebezingagwemeka, uma ngabe abantu abadala bebesigcinile isibophezelo sokunakekela lezi zingane ngendlela efanele.


thuto e kgatha tema ye bohlokwa kudu tlhabo llong yaka ebile e nthuša go gatela pele go tšeo ke ikemišeditšego go di fihlele la.

imfu ndo idlala enkulu indima le ekuthuthukeni kwami futhi mina ingisize ukuthi ngiphumelele kukho konke ebekade ngifisa ukuku feza.


ngwadišo e neelana ka bohlatse bja gore lenyalo le gona, gomme go boima go hlatsela gore lenyalo leo le sego la ngwadišwa le gona.

ukubhalisa kuhli nzeka ngobufakazi bokuthi impela umshado ukhona, ngakho kuba nzima ukufa kazela ubukhona bomshado ongabhalisiwe.


a mangwe a fihla mafelelong mola a mangwe a okeditšwe ka ge mmaraka wa bašomi o kaonafala.

okunye sekuyaphela manje, ngesikhathi okunye kwelu liwe njengoba imisebenzi ivuselelwa.


ntombizodwa matjila, moretšistara wa nrso, o bolela gore retšistara ye e na le maina a basenyi ba banna le ba basadi ka bobedi.

iwuhlu lwamagama alabo abatholakale benamacala ocansi abawenze ebantwa neni nakubantu abakhuba zeke ngokwengqondo.


tsela ya bona ya go nagana le yona e ka amega, ka ge ba nagana kudu le go gopola mohu.

indlela yokusebenza komqondo yabo nayo ingaphazamiseka, njengoba umqondo wabo kungenzeka ukuthi usaphuphuma imicabango kanye nenkumbulo yalowo oshonile.


tumiša maitshwaro a mabotse ka mehla baneng ka go ba botša ka fao o ratago tše dibotse tšeo ba di dirago, maitshwaro a mabe a ka hwele la.

ncoma izingane ngaso sonke isikhathi uma ziziphathe kahle ngokuzitshela ukuthi uzithanda kanjani izinto ezinhle ezizenzayo, zingayeka ukungaziphathi kahle.


nel o ile a mo fa dihekthara tše pedi tša naga polaseng ya gagwe.

unel wamabela emhlabeni wakhe umhlaba ongamahekthara amabili.


ba swanetše ba netefatše gore melawana ya tša maphelo le polokego e a phethagatšwa gape le gore molao o a obamelwa.

kumele baqinise kise ukuthi imigomo yezempilo kanye nokuphepha kusebenza ngendlela eyiyo kanye nokuthi imithetho iyagcinwa.


mkhize, go tšwa richards bay, o hweditše national certificate (vocational) electri cal infrastructure construction ka 2017. go tlaleletša go ithuta ka khamphaseng, o ile a swanela ke go dira tlhahlo ya mošomong gomme a tšwelele go teko ya mošomo.

ikusasa eliqhakazile unhlakanipho mkhize (26) oneziqu ezifanelekile zokulungisa ugesi, uyabonga kuxhaso lwensfas, olwa khokhela izifundo zakhe ekolishi umfolozi tvet college kwazulunatali.


nokuthula zondi wa ingqalabutho yamalinda multipurpose trading yena o filwe konteraka ya go aba mabu le go tsenya diphaephe tša go gamola meetse.

unokuthula zondi weingqalabutho yamalinda multipurpose trading waklonyeliswa ngenkontileka yokuhlinzeka ngenhlabathi kanye nokufakwa kwamapayipi amanzi.


re hloka gore di šome mmogo le go thušana.

sidinga ukuthi yomibili imikhakha isebenzisane futhi iphelelisane.


za, wepsaete ya go se lefelwe ya covid19 go coronavirus.

za, iwebhusayithi yecovid19 yamahhala ethi: coronavirus.


"ye ke tirelo ya dipese e le tee ka afrika borwa yeo e fihlele gago ke batho kamoka, "gwa realo molaodi wa go george james robb.

kuye kwagxilwa kakhulu emabhasini amancane, wonake, okwathi ngesikhathi eqala ukukhishwa ngowezi2015, aba ngawokuqala eningizimu afrika ukuba nomshini wokukhuphula abagibeli abanezihlalo zabakhubazekile.


fao go bilego le tlhaelelo ya dippe, maokelo a rena a hlaganela seemo seo ka ponyo ya leihlo go netefatša gore didirišwa tšeo di ba gona.

lapho okube nokusho da kwamappe, izibhedlela zethu ziyalulungisa lolo daba ngokuphazima kweso ukuze kuqinisekiswe ukuthi ziyatholakala.


mashego wa go tšwa sebo keng profenseng ya gauteng tikologong ya vaal o bolela gore a ka be a sa kgona go fihlelela ditefo tša dithuto tša gagwe le disenyegelo tše dingwe tša go tsamaišana le dithuto tša ka morago ga marematlou ge nkabe a sa hwetša pasari go tšwa nsfas.

umashego odabuka esebokeng lapha endaweni yasegauteng evaal uthi ubengeke akwazi ukuzi khokhela imali yokufunda kanye nezinye izindleko ezi za nokufunda emfundweni ephakeme uma ubengezange wathola uxhasomali lomfu ndaze wensfas.


naga e nyaka go tseba seo se diregilego.


ditlabelo tša boitšhireletšo bolwetšing go bašomi ba tlhokomelo ya mapheloye nngwe ya dilo tše di tlago pele sekhwameng sa kwelobohloko ke go abela bašomi ba kalafo ba go swana le dingaka le baoki dippe.

isikhwama sobumbano sizinikele ngoxhasomali oluzosiza ekutholeni imishini yokuphefumula engama200, ezonikezelwa ezibhedlela eziyidingayo.


go rota gannyane fela goba go se thapiše maleiri go swana le ka matšatši a mangwe.

ukuchama kancane noma amanabukeni amanzi amancane kunokujwayelekile.


go hwetša dithibelamalwetši tše di lekaneng ka lebelo mo go kgonegang – le go kgonthiša gore di fihlelela batho bao ba di nyakang – e tla ba o mongwe wa mešomo ye megolo ya ngwaga.

ukuthola imigomo eyanele ngokushesha okukhulu nokuqinisekisa ukuthi ifikelela kubantu abayidingayo kuzoba omunye wemisebenzi emikhulu yonyaka.


ga go na lebaka leo o ka le fago go dira gbv vukuzenzele unnamed ge maitshwaro a naga a ka lebele lwa ka mo e swarago basadi le bana, gona ga re šome gabotse.

asikho isizathu segbv vukuzenzele unnamed uma isizwe singahlulelwa ngokuthi sibaphatha kanjani abantu besifazane nezingane, thina asikho ndawo.


ka go 40% ye nngwe, bo ka hlolwa ke kgobalo ya hlogo, kgobalo nakong ya pelego, tšhomišompe ya bjala le diokobatši, go gola goba khuduego ya tšweletšo goba ya go se lekanele ya maatla mmeleng goba payokhemikhale.

kulaba abanye abanga ma40%, singabangelwa ukulimala ekhanda, ukulimala ngesikhathi sokubelethwa, utshwala kanye nokusebenzisa izidakamizwa, ukuguga noma ukuphazamiseka noma ukungalingani kwendlela yokwakheka komzimba noma kwamakhemikhali emzimbeni.


naga ka se sebaka e šomišwa go lema motšoko, leokodi le merogo le dienywa.

okwamanje lo mhlaba usetshenziselwa ukutshala ugwayi, ukotini kanye ne mikhiqizo yokudla.


moo go hlokegago, e sepetša thekgo ya semmušo go dikgoro.

lapho kudingeka khona, ilawula ukwesekwa kweminyango ngokobuchwepheshe.


go dirišana le dinaga tše dingwe tša brics, kudukudu ka go lekala la dinyakišišo tša boitlhamelo, go tla thuša go akgofiša tlhomo ya diinta steri ka nageng ya rena le go re thuša gore re fihlelele ditlholo gelo tša rena tša lebakanako la tirišo ya theknolotši go dira mešomo.

ukubambisana namanye amazwe ebrics, ikakhu lukazi endimeni yocwaningo lokuqamba kabusha, kuzosiza ukuqhuba ngesivinini uhlelo lezwe lokuthuthukiswa kwe zimboni luphinde lusisize ukuhlangabezana nezifiso zethu zenguquko yesine yezimboni ifourth industrial revolution .


maano a gare a fetošetšwa go ba magato ebile mai kgafo a thoma go bonagala mešomong le menyetleng ya mešomo.

izinhlelo ziguqulwa zibe izenzo kanye nokuzinikela kuyabonakala emisebenzini nasemathubeni.


katlego makhanda go tšwa moile tswane ka leboa bodikela o tseba gabotse kudu gore go boima bjang go tlogela go kgoga motšoko.

ukatlego makhanda odabuka endaweni yasemoiletswane enyakatho ntshonalanga wazi kamhlophe ukuthi kunzima kangakanani ukuyeka ukubhema.


ka fao leuba le le hlasetšego batho ka gona e bile segopotšo sa kamagano ya batho le ya go se lekalekane kudu ga batho fao go lego gona gareng ga dinaga le ka gare ga dinaga.

indlela ubhubhane olube yiyona lusikhumbuze ukuxhumana kwezinhlanga zabantu kanye nokungalingani okujulile okukhona phakathi kwamazwe naphakathi emazweni.


boimana bo bakilwe ke go katwa goba go robalana le motho wa ka gae.

owesifazane ukhulelwe ngenxa yokudlwengulwa noma yokulalana kwezihlobo.


ka dipoledišanong tšeo ke bilego le tšona le bafsa ke boletše gore re se tsoge re nyaditše maatla a kgopolo ye itšego, ka gobane dikgopolo di kgona go fetoša lefase ebile di le fetošitše.

ezingxoxweni engibe nazo nabantu abasha ngithe akumele sibukele phansi amandla ombono, ngoba imibono ingashintsha futhi isishintshe umhlaba.


"setlabelo se se tla kgona go itaola gomme sa hlatha bomphenyašilo ka gare ga marangrang a dokgokagano le go thibela badiriši bao ba tšwelago pele go romela melaetša ya lehloyo.

"lolu hlelo luzovele luzi bonele ububhoklolo obenziwa ngeinthanethi ezinkundleni zokuxhumana bese luvimbela labo abaqhubeka nokuthumela izinkulumo ezinenzo ndo.


mo ditšong tše ntši, banna ke bona ba bušago mola basadi ba bonwa ba lekana le bana ka gona se se bonwa e le selo seo se amogelegago go ba kgalema ka tsela ye swanago,’’ a realo mofokeng.

"iningi lamadoda lifunzelelwe ukuba yizinhloko kwabesilisa.


di hlotše mahu a batho ba bantši, go akaretšwa le bana.

lokhu sekudlule nemiphefumulo eminingi yabantu, okubandakanya nezingane.


sandf e lwantšhana le covid19 more matshediso lebotho la bosetšhaba la sešole sa afrika bo rwa (sandf) le gare le thuša go lwantšha leuba la coronavirus (covid19) mo gauteng, e lego profense ye gona bjale e nago le palo ya godimodimo ya lephoto la boraro la leuba le.

isandf ilwisana necovid19 more matshediso umbutho we zokuvikela ku zwelonke wase ningizimu afrika (isandf) usiza empini yokulwisana nobhubhane lwesifo segciwane lecorona (icovid19) egauteng, okuyilapho njenga manje lidlange khona ihlandla lesithathu laleli gciwane.


le ge go le bjalo, go sa na le tše ntši tšeo re hlokago go di dira bjalo ka mmušo le setšhaba.

noma kunjalo, kuyacaca ukuthi kuningi okusadingeka ukuthi kwenziwe, singuhulumeni futhi singumphakathi.


ka go dirišana le dihlongwa tše bohlokwa ka lenaneong la toka go bosenyi, lekala la dinyakišišo le ngwadišitše melato ya bomenetša ya go feta ye 20 ka ngwageng wa ditšhelete wo o fetilego gomme batho bao ba bego ba gononelwa ba 65 ba pharilwe ka melato.

ngokusebenzisana nezinhlangano ezibalu lekile kuhlelokusebenza lwezobulungiswa kwe zobugebengu, uphiko lwezokuphenywa kwa macala seluvule amacala enkohlakalo angaphezu kwama20 kunyakamali owedlule futhi nabasolwa abangama65 sebethwe siwe amacala.


gabjale re na le le lengwe la mananeo a magolo a kakaretšo ya pmtct ka borwa bja afrika, leo le tlogago le fokoditše diphetetšo go bana.

njengamanje sesinezinga eliphezulu kakhulu lepmtct ngaseningizimu neafrika, osekuphinde kwehlisa kakhulu izinga lokwesuleleka ezinganeni.


ba ile ba bo lawa ke mmušo wo mošoro wo o bego sa kgathalelego maphelo a bathobaso le go se nagana selo ge o thuntšha bana ba sekolo bao ba bego ba se ba itlhama ba bego ba apere yunifomo.

babulawa ngumbuso onesihluku owawungenandaba nezimpilo zabantu abamnyama futhi owawungenandaba nokudubula abantwana besikole abangahlomile futhi abagqoke umfaniswano wesikole.


go le bjalo re tseba gabotse gore segolothata tabeng ye ke go se dudišege ga bašomedi le bengdikgwebo bao ba hlorišitšwego go se lekane le selo tekanong ya go feta ngwaga le seripa, ebile ba be ba thoma go ba le tshepho ya go bona maemo a bona a kaonafala ge ikonomi e be e bulwa ka go nanya.

ngaleso sikhathi siyazi ukuthi ‘lesi sinyathelo esikhulu’ siyinduduzo engaphelele kubasebenzi nakosomabhi zinisi abahlupheke kanzima ngokungelinganiswe kulo nyaka nesigamu owedlule, futhi bebenethemba lokubona isimo sabo sibangcono njengoba umnotho uvuleka kancane.


tlaišo e direga ka mekgwa ye e fapanego gomme go bohlokwa gore basadi ba kwešiše mekgwa ye e fapa nego ya tlaišo gore ba itšhireletše.

ukuhlukumeza kwe nzeka ngezindlela ezahlu kene futhi kubalulekile ukuthi abantu besifazane bazi izindlela ezahlukene zokuhlukumeza ukuze ba zivikele.


bafsa ba re botša gore maitshwaro a bohlokwa a seriti, a go naganela ba bangwe le a kwelobohloko a swanetše go ba metheo ya setšhaba se seswa seo se tlago tšwelela, le gore ba ikemišeditše go ba dinkgwete tša lefase le le leswa le lekaone.

abantu abasha basitshela ukuthi amagugu abalulekile obuqotho, isihawu kanye nobumbano kumele kube izimpawu zomphumela womphakathi omusha, nokuthi bazimisele ukuba ngamaqhawe alo mhlaba omusha, ongcono.


united states e abetše afrika bo united states e abetše afrika bo united statesrwa metšhene ya go thuša go hema ye 1 000, gomme ye 20 e amogetšwe ke tona ya maphelo zweli mkhize ka phupu.

yafakwa esibhedlela esisesoweto ichris hani baragwanath academic ichris hani baragwanath academic ichris hani baragwanath.


l go fana ka dithoto tša gagwe tša go bitša.


sekolo se se sa tšwa go thopa sefoka sa sekolo se sekaone sa go sepediša lenaneo la nsnp.

imiklomelo yensnp isikole ithabang primary school esisebethlehem, efreyistata, singesinye sezikole ezihlomula ohlelweni lwensnp.


"motho yoo a nwago prep ga a hloke go e nwa bophelo bja gagwe ka moka.

"umuntu ophuza iprep aku fanelanga ukuthi awuphuze impilo yakhe yonke, banga khetha ukuyiphuza njalo uma besengcupheni yokusuleleka ngehiv .


mosamaria profenseng ya foreisetatakua mangaung, mosamaria ke ye nngwe ya dingo tšeo di amogetšego thekgo ya tšhelete go tšwa protšekeng ye.

imosamaria ese freyistataetholakala emangaung, imosamaria ingenye yamango asethole ukwesekwa ngezimali yile phrojekthi.


tlhatlogo ya ditheko e hloka kara belo ya rena yeo e swaraganego mo dikgweding tše mmalwa tšeo di fetilego, bareki ba ka afrika borwa ba itemogetše ditlhatlogo tše kgolo kudu tša ditheko tšeo di amilego maphelo a bona kudu.

ukunyuka kwezindleko zokuphila kubiza ukuthi sibambisane ezinyangeni ezimbalwa ezedlule, abathengi baseningizimu afrika bagqemeka engeqiwa ntwala ngokukhuphuka kwamanani nokwaba nomthelela omkhulu kakhulu empilweni yabo.


ke rata go rolela batswadi le bahlokomedi kefa, kudukudu ka tema yeo ba e kgathilego di kgweding tše pedi tša go feta.

ngifuna ukubonga abazali nabanakekeli, ikakhulukazi, ngendima abayidlalile ezinya ngeni ezimbili ezedlule.


ge o nyaka go ba mooki wa diphoofolo, o se ke wa dumelela letšhogo goba tlhokego ya tsebo go go thibela go leka le go ipshina ka bjona gobane booki bja diphoofolo bo tla fetola bophelo bja gago go bo dira bjo bokaone," go bolela mthimkhulu.

uma ufuna ukuba ngumhlengikazi wezilwane, ungavumeli ukwesaba noma ukuswela ulwazi kukunqande ekukuzameni nasekukuthokozeleni ngoba kuzoshintsha impilo yakho ngendlela engcono," kusho umthimkhulu.


ge o šomiša phaephe o ka diriša meetse a mantši a go fihla dilithara tše 30 ka motsotso.

uma kufanele usebenzise ipayipi, sebe nzisa ipayipi elifafazayo elikwaziyo ukuthi libuye livaleke ngesikhathi ufafaza imoto.


go no ba bjalo le ka magato a a kimollo ya nakwana; a swanetše go tšewa bjalo ka tsela ya go thuša ekonomi ya rena gore e boele e ikemele.

isiguli esilimele esinethe mba lokululama sinikwa ukwelashwa kokunyakazisa umzimba kwansuku zonke ukuze sisizwe ukuthi sibe namandla size sikwazi ukuma ngaphandle kokusizwa.


"tekolo yeo e tseneletšego ya tshenyegelo go ikonomi, yeo e hlotšwego ke mafula, e sa tlo dirwa, efela go hlakile gore go tlo bitša dibilione tša diranta go tsošološa mananeokgoparara le tobo ya ditšweletšwa."

"ukuhlolisiswa kwezindleko zomnotho zalezi zikhukhula kusazokwenziwa, kodwa kucace bha ukuthi kuzobiza izigidigidi zamarandi ukwakha kabusha ingqalasizinda kanye nokulahlekelwa umkhiqizo.


tamarin fisher, mopresi dente wa mokgatlo wa baoki ba diphoofolo wa afrika borwa, o re ye ke phihlelelo ye kgolokgolo mo historing ya mošomo wo ya mengwaga ye 42.

"utariman fisher, umongameli wenhlangano yabahlengikazi bezilwane yaseningizimu afrika, uthi le yingqophamlando kulo mkhakha eminyakeni engama42 waba khona.


se se swanetše go laetšwa ka go farologanya go thwala bašomi le balaodi, ka go bengdi kgwebo le ka borekeding.

lokhu kumele kugqanyiswe ekwahlukahlukaneni kokuqashwa nasezindleleni zokuphatha, ebunikazini kanye nasekuthengiselaneni.


ditiragalo tše ka moka tša masetlapelo nkabe di ile tša thibelwa ge nkabe go bile le magato ao a tšerwego go efoša bana ba dikotsing.

bonke lobu buhlungu kanye nosizi bebungagwemeka kungenzeki uma bekuthathwe izinyathelo ekuphephiseni izimpilo zalezi zingane neziko lomlilo.


ka diyuniti tša yona tša bosetšhaba tša go lwantšha bosenyi, saps e be e gatela pele go lwantšha dihlopha tša bosenyi tša go ipopa, go akaretšwa le dihlopha tša go gweba ka diokobatši, dihlopha tša bosenyi ka kakaretšo le meepo ye sego molaong.

ngenxa yalokhu kubambisana, siyayibona inqubekelaphambili ezindaweni ezifana nasempumalanga naselimpopo ebekade zigqame njengezingenazinzo njengoba izinsimbi ezebiwa zathengiswa ngokungemthetho emazweni angaphandle.


ge ngwana yoo a nago bothata bja go hloka šedi mo go tseneletšego le go ba le mafolofolo a go fetelela (adhd) goba bothata bja go hloka šedi mo go tseneletšego (add) a ka se alafiwe, gona maemo a a ka ba le diabe tša go se loke tša lebaka le letelele go maphelo a gagwe.

uma ngabe ingane eguliswa uku hluleka uku gxilisa umqondo kanye nokugula kokungakwazi ukuzilawula (iadhd) noma ukuhluleka uku gxilisa umqondo (iadd) ingalashwa, lezo zimo zingaba nomthelela omubi ongathatha isikhathi eside kakhulu esimweni sempilo saleyo ngane.


ge o ikgethela go ikilela goba go diega go tsenela thobalano, go nale dilo tšeo o ka di dirago go itšhireletša: kgetha bagwera ba gago ka šedi ye kgolo.

uma ukhetha ukungazibandakanyi noma ukuzibambezela kwezocansi, zikhona ezinye izinto ongazenza ukuzivikela: khetha abangani bakho ngokucophelela.


moamogedi o swanetše a fihlelele dinyakwa tša magomo a letseno.

loyo othola isibonelelo somntwana kufanele kube ngumnakekeli womntwa na futhi umntwana kufanele ahlale naye.


go dumelela maafrika borwa ka moka go latela ditshepetšo tša khomišene, go thušitše gore setšhaba se be le tshepo go temokrasi ya rena ka tsela yeo e hlohleletšago go direla dilo pepeneneng le go se khutiše selo.

ngoku vumela bonke abantu baseningizimu afrika ukuthi balandele inqubo yekho mishana, kusizile ukufaka ukuzethemba komphakathi entandweni yethu yeningi labantu ngendlela ekhuthaza ukuvuleleka kanye nokwenza izinto ngendlela esobala.


bjalo ka batho ba afrika borwa re a mo hlompha gotee le babegabosenyi ka moka ka makaleng a setšhaba le a poraebete bao ba ntšhetšago bomenetša pepeneneng fao bo makalelwago.

njengabantu baseningi zimu afrika simethulela isigqoko nazo zonke izingede emikhakheni kahulumeni nezimele abadalula inko hlakalo elukhuni futhi eyethu sayo.


monna wo wa sekata o tlogetšwe a robegile leoto eupša ge mo fokeng a be a hlalošetša mapho disa a ditimela seo monna yo a se dirilego mengwaga ye ka moka, ba ile ba tšea sephetho sa go mo kgalema feela go seo a se dirilego.

zimbili izinto ezasindisa utshepo kule ndlela yobudlova.


komelelo ke nako ya go telefala ya dipula tša go se kgotsofatše tšeo di hlolago go hlokega ga meetse.

isomiso siyisikhathi eside lapho izimvula ziyivela kancane, okwenza kuntuleke amanzi.


potšišo: naa ngwana ga a hloke meetse ge go fiša?

umbuzo: ingabe umntwana uyawadinga yini amanzi uma kushisa?


ba itlhometše sebaka ka makaleng a mmalwa go thoma ka go la tirišo ya theknolotši ya maemo a godimo go ﬁ hla ka go tšwetše peleng go ya go ile ga tikologo.

bazitholele intuba emikhakheni eminingi kusuka ebuchwephesheni obuphezulu kuya ekugcinweni kwemvelo.


ka se sebaka ditirelo tša go fa batho madulo di fiwa batho ba go feta ba 7 000 ka dileteng tše nne tše di amegilego kudu go ka kwazulunatal.

njengamanje kunabantu abangaphezu kwezi7 000 abahlinzekwa ngosizo lokufihla ikhanda ezifu ndeni ezine ezikhahla mezeke kakhulu kwazulu natali.


vulekamali e maatlafatša maafrika borwa more matshediso ka ponyo ya leihlo, batho ba kgona go longwa tsebe gabonolo ka ditekanyetšokabo tša naga ye, tše ka moka di kgonagala ka baka la sistemo ya inthaneteng ya go bitšwa vulekamali.

ivulekamali ihlomisa abantu baseningizimu afrika more matshediso ngokuchofoza nje inkinobho, abantu sebekwazi ukutho la ulwazi ngesabelomali sezwe, ngenxa yohlelo lweinthanethi olubizwa ngevulekamali.


lenaneo la tlhohleletšo ya mešomo ya mopresidente le sa tšwa go atlega go fihlelela bakgathatema ba milione o tee go tloga mola le hlomilwego.

uhlelo lukamongameli lokusungulwa kwamathuba emisebenzi selufinyelele kwi ngqophamlando yababambi qhaza abayisigidi esisodwa selokhu lwaqala.


tše di akaretša katološo ya bokgoni bja tšweletšo ya mohlagase, go dira gore mabopo a rena a šome botse go fetiša le go ba le bokgoni, go kaonafatša phihlelelo ya porotepente ye e sa turego, le go kaonafatša dinako tša phihlelelo ya meetse, meepo le dilaesense tše dingwe.

lokhu kubandakanya ukunwetshwa komthamo wesiphehlimandla sikagesi, ukwenza amachweba ethu asebenze ngokufanele futhi abe sezingeni lokuncintisana, ukuthuthukisa ukufinyelela kuzinsiza zeinthanethi ethengekayo, nokuthuthukisa isikhathi sokuthola izimvume zamanzi, zezimayini kanye nezinye.


ba tseba ditokelo tša bona ebile ga ba tšhabe go di nyaka.

bayawazi amalungelo abo futhi abesabi naka ncane ukugcizelela ekutheni banike zwe lokho okungamalungelo abo.


kgato ya 1: baithuti bao ba sa amogelago kabo ya sekgoba go dihlongwa tšeo ba dirilego dikgopelo go tšona, goba ba nyaka menyetla ya pset ya go ithuta, ba ka ikgokaganya le cach mo nomorong ya go se lefelwe (0800 356 635), ka wepesaete (www.

isigaba 1: abafundi abangasitholi isikhala ezikhungweni abafake izicelo kuzo, noma abafuna amathuba okufunda epset, bangaxhumana necach kunombolo yamahhala (0800 356 635), iwebhusayithi (www.


lephoto la bobedi la bolwetši ka bogolo bofe goba bofe le ka se bušetše fela diphenyo tšeo re di fihleletšego morago, le tla senya dikgatelopele tšeo di bonagetšego tša kaonafalo ya ikonomi, le go re bušetša morago go tloga sehleng sa se ruthwana go ya go sa marega.

ukukhuphuka kwegci wane kuye kunoma iliphi izinga angeke nje kuhlehlise esesikuzuzile kwezempilo.


go lenaneo le lengwe le le lengwe leo le welago ka tlase ga tsošološo, menyetla e tla bapatšwa ka boati gomme go thwalwa e tla ba ga maleba, go bulegilego ebile go senago bofihla.

kuzozonke izinhlelo ezingaphansi komzamo wokusungula imisebenzi, amathuba emisebenzi azo khangiswa futhi nokuqa shwa kuzoba neqiniso, kuvu leleke futhi kube sobala.


boramahlale le ditsebi tša malwetši tša borena ke ba maemo a godimo.

ososayensi bethu kanye nodokotela bezifo basezingeni lomhlaba.


o lebogile bmw go ba khamphani ya mathomo go aba dikoloi, gomme a hlohleletša le ba bangwe go dira seo.

uphinde wadlulisa ukubonga kwakhe okukhulu kule nkampani yakwabmw ngokuthi ibe inkampani yokuqala ukunikela ngezimoto, wanxenxa nezinye ukuthi zilandele ezicathulweni zayo.


mokgatlo wa thuto le tlhahlo wa lekala la kagišo le maphelo (hwseta) o ineetše mo go šogeng tlhaelelo ye kgolokgolo ya mabokgoni ka lekaleng la bongaka bja diphoofolo le go kgonthiša gore go ba le phetogo.

ihealth and welfare sector education and training autho rity (ihwseta) izibophezele ekubhekaneni nokuntuleka kwamakhono okukhulu emkhakheni wezokwelashwa kwezilwane kanye nokuqinisekisa uguquko.


mosamaria e swara masolo a diteko a go tsena motse ka motse go hwetša balwetši ba tb le go netefatša gore ba hwetša kalafo ka yona nako yeo.

imosamaria yenza imi khankaso yokuhlola iziguli ngokuhamb a ingena ama khaya ngamakhaya njalo ngenyanga ukuze ithole iziguli ezintsha ezinetb futhi izifake ohlelweni lokwelashwa ngokushesha.


bogaši bjo bo tiilego bo bohlokwa le go feta le peleng vukuzenzele unnamed re dula ka nageng yeo e lego gore ga se fela bagaši ba di taba eupša le gape leloko lefe goba lefe la setšhaba leo le kgonago go tšweletša maikutlo a lona, dikgopo lo le gape go se kgotsofale ga gagwe ka tokologo ka ntle le go tšhoga gore o tla tšhošetšwa.

imithombo yabezindaba enamandla ibaluleke kakhulu kunakuqala vukuzenzele unnamed siphila ezweni lapho kungezona kuphela izintatheli kodwa noma ngabe iliphi ilungu lomphakathi likhululekile ukusho imicabango yalo, imibono yalo kanjalo nokungagculiseki ngapha ndle kokusaba ukujeziswa.


tona ya merero ya tikolo go ngaka edna molewa o re bahlokomedi ba tikologo ke ‘marentšere’ ka gobane ba ralo ka tema ye bohlokwa ge ba lwantšha bosenyi bja tikologo, go swana le go tšeela diphoofolo manaka a tšona ka go di bolaya.

edna molewa uhloniphe abaqaphi bezemvelo wababiza ‘ngabaqaphi beziqiwu’ ngo ba ngegalelo elikhulu aba nalo ukulwisana nobuge bengu kwezemvelo, obufana nokubulala obhejane.


dithaka tša ka di be di ntshega ge ke thoma go šoma ka polaseng ba re bolemi ke bja batho ba go se kgone go bala le go ngwala.

ontanga bami bebengenza inhlekisa ngesikhathi ngiqala ukuse benza epulazini bethi ipulazi elabantu abangafundile.


bjalo ka legato la tlaleletšo la go fokotša tlalelo ya maokelo, ga go na motho yoo a swanetšego go ba ka ntle mebileng go tloga ka iri ya senyane bošego go fihla ka iri ya bone ka masa.

njengesinyathelo esengeziwe sokunciphisa ingcindezi ezibhedlela, kuzobekwa umnqamulajuqu wesikhathi okuvunyelwe ngaso ukuba ngaphandle kwamakhaya phakathi kwehora lesi9 ebusuku nehora lesi4 ekuseni.


molao wa temogo ya manyalo a setšo o laetša gore batho bao ba nyalanego ba na le ditokelo tša go lekana bjalo ka monna le mosadi.

umthetho wokwaziswa kwemishado yesintu uthi bobabili abathintekayo e mshadweni banamalungelo alinganayo njengendoda ne nkosikazi.


ge bagaši ba ditaba ba phatlalatša ditaba tšeo di sego tša nepagala goba tšeo ba tsebago gore ke maaka, setšhaba se lahlegelwa ke tshepo go bona.

uma abezindaba besabalalisa izindaba ezingelona iqiniso noma lezo abaziyo ukuthi zingamampunge, umphakathi ulahla ithemba kubona.


seo gape se bakilego se e bile magato ao a tšerwego ke sars go kaonafatša theknolotši ya yona ya tshedimošo le mananeokgoparara a mangwe, go dira gore metšhelo ya dithoto e dirwe ka sebjalebjale, go thwala bašomi bao ba nago le bokgoni, le go lwantšha go efoga tefo ya motšhelo le ditiro tša bosenyi.

usehlanganise uhlelo lokugqugquzela ukuziphatha kahle nokuthobela imithetho yentela.


ka 1961, naga ya cuba ye e lwelago ditokelo tša batho e rometše baithuti ba baithaopi ba bafsa dithabeng le metseng go ya go aga dikolo, go ruta go kgona go bala le go ngwala le go hlahla barutiši ba bafsa.

ngowe1961, icuba eguqukileyo yathumela ibutho labafundi abangamavolontiya abasebasha ezintabeni nasezigodini ukuyokwakha izikole, bafundise ukufunda nokubhala nokuqeqesha othisha abasha.


efela re swanetše re gatele pele, re se gakanege goba ra fela maatla.

kodwa kumele siqhubekele phambili, singangenwa itwetwe noma singalahlekelwa ukuzimisela.


sentha ya bosetšhaba ya taolo ya masetlapelo e be e sepetša mešomo ka moka ya mmušo ka maiteko a wona a go fana ka mošomo wa botho go imolla malapa a mantši ao a amegilego.

isikhungo sokuphatha izinhlekelele kuzwelonke besididiyela zonke izinhlaka zikahulumeni ezinhlelweni zazo zokuhlinzeka ngosizo kubantu emakhaya amaningi akhahlamezeka.


bafsa ba afrika borwa ke mothopo wa tlhohleletšo le kholofelo vukuzenzele unnamed mantšu a frantz fanon a gore ‘moloko o mongwele o mongwe o swanetše go utolla nepo ya ona’ a tla ka monaganong wa ka nako ye nngwe le ye nngwe ge ke hwetša sebaka sa go boledišana le bafsa ba maafrika borwa.

intsha yaseningizimu afrika ingumthombo wogqozi nethemba vukuzenzele unnamed amazwi kafrantz fanon athi 'isizukulwane ngasinye kumele sithole impokophelo yaso' ayangifikela njalo uma nginethuba lokukhuluma nabantu baseningizimu afrika abasebasha.


sekhwama sa karabelo sa dikgaruru tša bong le polao ya basadi (gbvf) se nepile go netefatša gore afrika borwa ga e na dipolao tša basadi; bana; le batho ba go wela ka sehlopheng sa batho ba go ratana ka bong botee (lgbtqia+).

isikhwama esibhekele udlame olubhekiswe kwabo bulili obuthile nokubulawa kwabesifazane (igbvf) sihlose ukuqinisekisa ukuthi iningizimu afrika iyaqeda nya ngegbvf ebhekiswe kwabesimame; abantwana; kanye nabesifazane abathandana nabanye besifazane (amales bian), abesilisa abathandana nabanye besilisa (amagay), abanobulili obushintshashintshayo (amabisexual), abashintshe ubulili (amatrans gender), abathandana nabantu ngokwahlukana (iintersex), abanobulili obungaqondakali (iqueer/questioning), abangakhethi ubulili babantu abathandana nabo kanye nabanye (ilgbtqia+).


maporogo a maswa a lesomeseswai a beakantšwe bjalo ka karolo ya lenaneo la go aga maporogo a metsemagae la welisizwe.

kuhlelwe ukuba kwakhiwe amabhu loho ayishumi nesishiyagalombili amasha njengengxenye yohlelo lwewelisizwe rural bridges.


thekgo ya bašomi ba matsogo (senthara ya bosetšhaba ya tlhabollo le thekgo ya bašomi ba matsogo).

ukwesekwa kwabafundela imisebenzi yezandla (isikhungo sokweseka ukuthuthukiswa kwemisebenzi yezandla kuzwelonke).


naa ke ka lebaka la eng dinako tše tša kgašo di kgethilwe ka gore baithuti ba tla be ba le sekolong?

kungani kuqokwe lezi zikhathi, ngoba abafundi kungenzeka babe sesikoleni?


ka bobedi dikaonafatšo tša tshepedišo le phetošo ya sebo pego, boemakepe bja durban bo tla boela maemong a bjona a go ba boemakepe bja go šoma gabotse go feta ka moka mo afrika.

ngalezi zindlela zombili zokusebenza okuthuthukile kanye nezinguquko zezakhi wo, ichweba lasethekwini lizophinde likwazi ukubuyisa isikhundla salo njengechwe ba elisebenza kahle kakhulu eafrika yonkana.


palomoka ya melato ye 119 ya go bitša tšhelete ye e fetago r13 pilione e ngwadišitšwe ke siu ka kgorotshgekong ye e kgethegilego.

inani lamacala ayi119 angabiza izigidi gidi ezingaphezu kwer13 avulwe isiu enkantolo ekhethekile.


gore o efoge go ba motšwasehlabelo wa go utswiwa ga batho, o swanetše o lese go sepela o le tee, go sepela bošego goba go sepela mebileng yeo e se nago batho.

ukuze ugweme ukuba yi sisulu sokushushumbiswa kwabantu kumele ugweme ukuhamba wedwa, ebusuku, noma emigwaqeni engenabantu.


ba ile metseng, di toropong le ditoropokgolong, ba tšweletša dikanegelo tša batho ba ba tlwaelegilego gomme ba gogela šedi ya setšhaba go mathata ao go itemogetšwego wona maoke long le dikliniking, gomme seo se hlohleleditše magato a mmušo.

beziphumile ziye emakhaya, emadolobheni nasemado lobhenikazi, ziletha izindaba zabantu abajwayelekile futhi zidonsa amehlo esizwe ezinkingeni okubhekenwe nazo ezibhedlela nasemitho lampilo, zigqugquzela ukuthi uhulumeni asukume.


tlhaelelo ya bašomi ka gare ga saps ke ye nngwe ya hlobaboroko yeo sale ya hlagišwa pegong ya sehlopha sa ditsebi sa go šetšana le megwanto ya mosegamanye 2021, yeo gabjale e tšeelwago magato go tla ka tharollo.

ikhono lesaps bekungenye yezinkinga ezibalulwe embikweni wezibhelu zangontulikazi wezi2021 wethimba lwezingcweti, esithatha izinyathelo ukubhekana nalo.


o rile mmušo o bona mathata a khwalithi ye mpe le hlokego ya phethagalo go tša hlokomelo ya maphelo a setšhaba.

uthe uhulumeni uzazi kahle izinkinga zekhwalithi embi kanye nokuntuleka koku sebenza kahle ohlelweni lwezempilo lukahulumeni.


maemo a ekonomi a 2020 a bonala a tlo ba boima le go feta a 2019, ka gona go bohlokwa gore o be le tebelelo ye e nepišago ka fao o šomišago ka gona tšhelete ya gago.

izimo zomnotho zonyaka wezi2020 zibukeka zizoba nzima ukwedlula ezowezi 2019, ngakhoke kubalulekile ukuthi ubheke ngeso lokhozi futhi ucubungule isimo sakho sezimali.


afrika borwa e theošeditšwe maemong a boraro vukuzenzele unnamed mopresidente cyril ramaphosa o tsebagaditše gore afrika borwa e theošeditšwe maemong a boraro go thoma ka la 1 phupu 2020 le gore mafapha a mantši a ikonomi a tlo bulwa le gape gore go tla fedišwa dikiletšo tše ntši tše mabapi le leemaema la batho.

iningizimu afrika iya esigabeni sokuqapha sesithathu vukuzenzele unnamed umongameli ucyril ramaphosa uye wamemezela enku lumweni yakhe ukuthi ini ngizimu afrika seyedlulele esigabeni sesithathu ma nje nokuqale ukusebenza ngokusemthethweni mhla lulunye kunhlangulana nemikhakha eminingi eyehlukene ivulile ukusebenza nokuxegiswa kwemikhawulo yokuhamba kwabantu.


kgorotsheko ya go ikgetha e bontšha gore bosenyi ga bo hole ka selo allison cooper malobanyana nakong ya imbizo ya mopresidente go la mafikeng, badudi ba mmalwa ba tsebišitše dihlobaelo tša bona mabapi le lebelo le twantšho ya bomenemene e sepelago ka lona.

inkantolo ekhethekile ibonisa ukuthi ubugebengu abubuyiseli allison cooper ngesikhathi sembizo kamongameli emahikeng, izakhamuzi eziningi zizwakalise ukukhathazeka ngokuhambisa ngonyawo lonwabu ukulwa nenkohlakalo.


legato la go aga leswa le tla akaretša go agwa ga dintlo ka mafelong a maleba.

isigaba sokwakha kabusha sizofaka phakathi ukwakhiwa kwezindlu ezindaweni ezifanele.


go ka ba le mabaka a go fapana a go bo hlola go swana le kgobalo ya hlogo, yeo e ka diregago mo mengwageng efe goba efe; kgobalo ya pelego, go swana le tlhaelelo ya oksitšene nakong ya pelego; dithunthwane tša letadi, go ruruga bjoko, menentšaethisi goba mooko wa bobjana; le go se lekane ga dikhemikhale tša mmele.

kungaba nembangela eyisisusa ehlukahlukene njengokulimala ekhanda, okungenzeka kunoma yisiphi isigaba sobudala; ukulimala ngesikhathi ubelethwa, okufana nokuswelakala kweoksijini eyanele ngenkathi ubelethwa; ukubophana kwamamasela okudalwa imfiva, ukuvuvukala kobuchopho, isifo solwembu lobuchopho noma isimungumungwana sobungane; kanye nokuphazamiseka noma ukungalingani komzimba noma kwamakhemikhali emzimbeni.


siu e ka kgopela ditaelo tša thibelo le go thibela gore dithoto di se timelele go thibela ditahlegelo tše dingwe mmušong.

isiu ingafaka isicelo senkantolo sokumisa ukusebenza kwesakhi wo noma kwempahla ukunqanda okunye ukulahlekelwa kombuso.


dithušagohema tša mathomo di tla fiwa maokelo a mmušo ao a lego bothateng bja tlhokego ya didirišwa tša go lwantšhana le covid19.

iqoqo lokuqala lemishini yokuphefumula lizonikezwa izibhedlela zikahulumeni ezibhekene nengcindezi ngenxa yokuntuleka kwezinsizakusebenza nemishini ekwazi ukulwa necovid19.


nakonyana pele ga polelo ya maemo a setšhaba (sona) ke bile le monyetla wa go boledišana le sehlopha sa bafsa ba mafolofolo ka poledišanong ya mabapi le meloko ya mehutahuta yeo e bego e biditšwe ke setheo sa bosetšhaba sa tlhabollo ya bafsa (nyda).

ngosuku olwandulela ukwe thulwa kwenkulumo echaza isimo sezwe (isona), ngaba nenhlanhla enkulu ukuthi ngithole ithuba lokufakana imilomo neqenjana laba ntu abasha abanomdlandla nentshisekelo emcimbini we nkulumompendulwano phakathi kwezizukulwane ezihlukahlukene zakuleli owabe uhlelwe wuphiko lukazwelonke lokuthuthukiswa kwentsha.


mananeo le diprotšeke tše mmalwa di hlametšwe go rarolla tlhohlo ye ya bosetšhaba.

kunezinhlelo nemiklamo eminingana eyenziwayo ukuze kubhekwane nale nselele kazwelonke.


maloko a bašomedi mo sekolong bao e sego barutiši.

abasebenzi basesikoleni abangasibo othisha.


re swanetše go netefatša gore naga yeo e humanwego ka lebaka la merero ya temo e šomišwa go tšweletša ditšweletšwa.

kumele siqinisekise ukuthi umhlaba odingekayo ukuze kulinywe usetshenziswa ngendlela enenzuzo.


tšhomišo ya bjala go bamahlalagading e amanywa le maemo ao a gwahlafetšego a bokgoni, go se iphe nako ya go ithuta, dikgobalo tšeo di lebanego le go nwa bjala, dikgopolo tša go ipolaya le go leka go ipolaya, le maitshwaro a kotsi.

ukukhula kokwamukeleka emphakathini komkhuba wabantu abasha abaphuza utshwala sekuyinkinga enkulu ezweni lethu lapho iningi labantu abaphuza utshwala kakade selithathwa njengabantu abaphuza utshwala ngokweqile ngokusho kwenhlangano yezempilo emhlabeni.


leloko la lekgotlataolo la sekolo, nomuntu dlengane, o re sekolo se sefsa se tla hlohleletša barutiši le baithuti go fihlelela bokgoni bja bona ka botlalo.

ngonyaka wezi2014, izinto zabangcono kakhulu ngesikhathi umnyango wezemfundo eyisisekelo, ngokusebenzisana neasidi, ukhipha ithenda yokwakha isikole samabanga aphansi inkululeko ralo primary school.


"godimo ga mo, tšhelete ya kgwedi ka kgwedi yeo ke e hwetšago go tšwa nsfas e nkgontšha gore ke ithute le gore ke se robale ka tlala," a realo.

"ukwengeza kulokhu, imali yokuphila yenyanga nenya nga engiyithola kunsfas ingenza ngikwazi ukufunda futhi ukulala ngidlile," kusho yena.


go afrika borwa, go swana le bontši bja dinaga go dikologa lefase, ngwaga wa 2021 o tla ba le ditlhohlo tše ntši kudukudu.

iningizimu afrika, njengamanye amazwe amaningi emhlabeni jikelele, unyaka wezi2021 uzoba nenselele kakhulu.


bohlokwa bja go bula sekgoba gare ga gago le ba bangwe ge re le gare re elwa le baerase ya go fetela batho ka bontši ya covid19, go bula sekgoba gare ga gago le ba bangwe go bohlokwa kudu go re thuša go fokotša go phatlalala ga bolwetši bjo go kgabaganya naga.

ukubaluleka kokuqhelelana nabanye abantu kule mpi yokulwa negciwane lecovid 19 elihamba ngamandla, ukuqhelelana kwabantu kusemqoka kakhulu ukusiza ukunqanda ukusabalala kwalesi sifo ezweni lonke.


ke rata go leboga bašomedi le balaodi ba hotele ya the ranch ka polokwane, bao ba hlokometšego batho bao ba bušitšwego ka mo nageng go tšwa china.

ngifisa ukubonga kubasebenzi nabaphathi baseranch hotel epolokwane, ababenakekele labo ababelandiwe.


dibidio tša go lemoša batho ka bomphenyašilo ba inthaneteng, go romela dingwalwa tša go bolela ka thobalano le go ruta bana ditiro tša thobalano intha neteng, di hwetšagala go www.

ama vidiyo ezemfundo mayelana nobuqhwaga obenzeka kwiinthanethi, ukuthunyelwa kwemiyalezo yezocansi kanye nokufundiswa ucansi kwiinthanethi, akhona kuwww.


"sekolo se thomilwe go agwa ka 2018 gomme sa phethwa ka 2021, ditebogo go asidi," gwa realo gilman.

sathola amahektha ama hlanu omhlaba ngowe1998," kusho ugilman.


re hlompha bagale ba ba maafrika borwa bao ba tlogelago magae a bona, malapa a bona le baratwa ba bona gore ba tle mešomong tšatši ka tšatši ntle le go šitwa ba eya dikliniking, maokelong le mafelong a mangwe a tša maphelo.

sizethulela isigqoko lezi zakhamuzi zaseningizimu afrika ezidela imizi yazo, imi ndeni kanye nabathandiweyo ziye emitholampilo, ezibhedlela nakwezinye izikhungo zezempilo mihla namalanga.


go bile fela bjalo, ga go na mokgwa woo o šitišago ditokelo tša batho woo o kago kgotlelelwa.

nebala alukho uhleloku sebenza oluvumela uhle lokusebenza oluphikisa ama lungelo abantu olungagci nwa.


ga go na yo a ganetšago gore bafsa ke batho ba bohlokwa ka sebopegong le motheong wa naga ya rena.

kuyinto engephikiswe ukuthi intsha ingumgogodla wendlelakucabanga kanye nohlaka oluyisiseke lo lwezwe lethu.


o boletše gore dibaka tša mešomo tša mathomong tšeo di tšweleditšwego ka mo kgwebong ye di tla tse nya letsogo go katološo ya bokgoni ka mo profenseng.

wathi amathuba okuqala okuqashwa azoqhamuka kule nkampani azoba nesandla ekwandiseni isibalo sabantu abanamakhono esifundazweni.


tlhaelelo ya bašomi le go hloka tlhahlo ya maleba di bile le ditlamorago tše mpe tlhapetšong ya setšhaba le ka lekaleng la maphodisa la go šogašogana le megwanto.

ukungabi nabasebenzi abanele kanye nokuntuleka kokuqeqeshwa kube nomthe lela omkhulu emphakathini nasemaphoyiseni aqinisekisa ukuthula emphakathini.


go tshepša gore phapoši ye e ka se thekge fela batswetši bao ba nyantšhago letswele bao ba šomelago kgoro, eu pša le go hlohleletša dikgoro tše dingwe go thekga ba tswetši bao ba santšego ba nyantšha masea a bona le tswele mo mošomong.

kwethenjwa ukuthi igu mbi leli ngeke nje ligcine ngo kweseka omama abancelisayo abasebenzayo kuphela, ko dwa lizophinde likhutha ze neminye iminyango ukuba yeseke abesifazane abancelisayo ezindaweni zomsebenzi.


mengwaga ye 27 ka gare ga mmušo wa temokrasi, go nale dipolelo tše lego gona ka ditirelo tša mmušo eupša le ge e le gore mošomo o dirwa ka bothakga le botswerere, re santše re nale ditlhotlo tše kgolo dikgorong tše ntši tša mmušo tša go amana le ma bokgoni, bokgoni ba mošomo le tsebo.

iminyaka engamashumi amabili nesikhombisa yenta ndo yeningi, singasho ukuthi uma sikhuluma ngemisebenzi kahulumeni noma kukhona okuningi okuhamba kahle kakhulu, sisasenazo izinselele eminyangweni eminingi kahulumeni uma kuziwa kumakhono, ukwenza kahle umsebenzi kanye nokuqeqe sheka emsebenzini.


se ke ka lebaka la gore sebopego sa go feta sa eskom se be se se maleba go fetoša maemo a enetši.

lokhu kungenxa yokuthi isakhiwo saphambilini sakwaeskom besingakulungele ukuguquguquka kwamandla kagesi.


khutša kgafetšakgafetša ge o le letšatšing ge o šoma ka ntle.

thatha amakhefu njalo nje usuke elangeni uma usebenza ngaphandle.


setlwaedi sa maikarabelo se ra gape gore re swanetše re be le thobalano yeo e bolokegilego gomme re se ipeye goba ra beya ba bangwe kotsing ya go fetelwa ke hiv .

isiko lokuzibophezela lichaza ukuthi kumele sizibandakanya ocansini oluphephile kanye nokuthi singaziphosi egciwaneni lesandulela ngculazi.


e se kgale re tla tla ka ditharollo tša mabapi le diyunibesithi le dikholetšhe.

maduze nje sizomemezela ngezinhlelo mayelana namakolishi namanyuvesi.


mopresidente ramaphosa o rile dikiletšo go tša ikonomi le leago di nyakile di fedišitšwe ka moka, gomme seo se hlotšwe ke go abja ga meento.

umongameli uramaphosa uthe cishe yonke imikhawulo yemisebenzi yezomnotho nezenhlalakahle isivele ixegisiwe, lokhu kuyabongeka kakhulu ngenxa yohlelo lokukhishwa ngempumelelo komgomo.


le ge go le bjalo, ka bontši bja batho bao go sa kgonegego gore ba fetetšwe bolwetši, bona batho ba ba tla hwetša tšhireletšego yeo e kwagagalago.


batho ka moka bao ba kgathilego tema mo morerong wo ba dirile gore afrika borwa e ikgantšhe ka bona.

wonke umuntu obandakanyeka kulo msebenzi wenze iningizimu afrika yaziqhenya ngaye.


molaokakanywa wo o katološa tlhalošo ya ‘dikgaruru tša ka malapeng’ go akaretša tšhireletšo ya batšofadi kgahlanong le tlaišo ka maloko a lapa.

umthethosivivinywauphinde welule ukuchazwa'kodlame lwasekhaya' ukuze ufake ukuvikelwa kwabantu abadala ekuhlukunyezweni ngamalungu omndeni.


karabo: motho mang goba mang yo a bilego le aletši go meento goba go dihlare mo nakong ye e fetilego o swanetše go thoma ka go boledišana le mošomi wa bona wa tša maphelo.

impendulo: noma ngu bani onomlando wokunga zwani nanoma yimuphi umgomo noma imithi yokwelapha kumele bakhu lume nabanakekeli babo bezempilo.


diterelo tša tlhabollo ya thuto (tlhahlo, tshedimošo, maele le thulaganyo/ tshedimošo ya thuto mabapi le thušo ya ditšhelete le dikgetho tša thušo ya ditšhelete).

imisebenzi yokuthuthukisa amakhono omsebenzi (ukwelulekwa, ulwazi, iseluleko kanye nokuhlelela umsebenzi/ulwazi ngalokho ongakukhetha maqondana noxhaso kanye nokuthola imali yokufunda).


bega taba ye maphodiseng ge e ba go na le matšhošetši a go bethwa, go amogwa dilo, go khukhunetšwa, matšhošetši a go utulla diphiri, le tirišo goba tlaišo ya bana ka tša thobalano.

bika udaba emaphoyiseni uma kukhona ukusatshiswa okukhona noma ukuphangwa, ukucathanyelwa, ukuphoqwa ngenkokhelo kanye noku xhashazwa kwabantwana.


"re lebiša boipiletšo go bašomi ba maphelo ba diprofešenale ka moka, le bao ba rotšego modiro, go itšweletša gore ba tle ba hwetše mošomo – le ge e ka ba lebaka le lekopana," gwa bolela tona mkhize.

kucelwa bonke abasebenzi bezempilo baningi abasebenzi bezempilo abazodingeka njengoba izinga labantu abahaqwe icovid19 lenyuka nje futhi uhulumeni uye wamemezela nakulabo basebenzi bezempilo abangasebenzi kanye nodokotela ukuba baxhumane nezifundazwe zabo.


badirakgopelo ba ka šomiša sellathe keng, theipolete goba khomphuthara go dira kgopelo.

umfakisicelo angasebenzisa umakhale khukhwini, ithebhulethi noma ikhompyu tha ukufaka isicelo.


palo yeo e ka bago teehlanong ya batho lefaseng e phethagatša boipeelothoko goba go tswalelwa ga naga ka bophara, gomme palo ye e gola ka lebelo ka baka la diphetetšo tšeo di golelago godimo.

inani labantu emhlabeni elilinganiselwa koyedwa kwabahlanu livalelwe ngenxa yesifo noma lisekuvalweni kwezwe, ngaleli nani elikhula ngesivinini ngenxa yokukhula kwenani labasulelekayo.


re bone batho ba hlaselwa, ba gobatšwa ebile ba bolawa ka baka la ka fao ba lebelelegago goba ba bolelago ka segalo se itšeng.

sibone abantu behlaselwa, belinyazwa futhi bebulawa ngenxa yokuthi babukeka kanjani noma bakhuluma ngayiphi indlela.


tirelo ya cach e šoma ka tirišano le ditirelo tša bosetšhaba tša tlhabollo ya thuto (cds) yeo e thušago ka go aba tshedimošo le maele tše di tseneletšego tša thuto ya mešomo ka: dithuto tša mešomo le ditsela tša go ithuta.

imisebenzi yecach isebenza ngokubambisana nesikhungo sokuthuthukisa imisebenzi kuzwelonke (incds) esiza ngokuhlinzeka ngolwazi lwezemisebenzi olunzulu kanye neseluleko mayelana: imisebenzi kanye nemikhakha efundwayo ukukhetha isifundo.


"re tlo thakgola dinyakišišo tša go lekola kgotsofalo ya ba direlwa, ra dira gore senthara ya go thuša badirelwa e šoma ka botlalo, ra hwetša tharollo male bana le go goroga ga badirelwa bao ba sa letelwago gammogo le sekgoba sa ofisi ya bogorogelo, ra naganišiša ka ga kgonalo ya lenaneo le leswa la go šoma ka go šielana, ra šogana le lenaneo la go fetoga ka mehla, koketšo ya diketelo ntle le tsebišo ka balao dibagolo diofising tša rena, ra ka onafatša tshepedišo ya mošomo le go maatlafatša kgokaganyo magareng a kgoro le badirelwa," tonakgolo a tiitšetša ka go realo.

"sizogunyaza inhlolovo yokwe neliseka kwezakhamuzi, senze ukuthi isikhungo sokuxhu mana nezakhamuzi sisebenze ngokwezinga eliphezulu, sizothola isisombululo ngokuphathelene nabantu abeza esikhungweni abayinani elingaqageleki kanye nesikhala emahhovisi omnya ngo, ukubheka okungenzeka ngokuphathelene nohlelo olusha lwamashifu, ukulungisa uhle loxhumano lwamakhompyutha olungahlale lusebenza, ukwenyu swa kokuvakasha kwabaphathi abasezikhundleni eziphezulu emahhovisi ethu, ukuthuthu kiswa kokwenziwa komsebenzi kanye nokwenziwa ngcono kokuxoxisana nezakhamuzi," kuqinisekisa ungqongqoshe.


go ya ka epilepsy south afrika, 80% ya batho ba go ba le bolwetši bja go hwa dikotwane ba tla kgona go laola go hwa dikotwane ga bona ka dihlare.

ngokwenhlangano yesithuthwane eningi zimu afrika, ama80% abantu abanesithuthwane bazokwazi ukulawula ukudlikizela kwabo ngokuphuza imithi.


re tšwela pele go theeletša dipelaelo tša batho ba gaborena gomme re ikemišeditše go dira ditokišo tšeo di dirago gore dipelaelo tša batho mabapi le dihlotlo tšeo ba lebaganego natšo di sepelelane le go boloka maphelo.

siyaqhubeka ukulalela ukukhathazeka kwabantu bakithi futhi sizimisele ukwenza izinguquko ezizohambisana nokukhathazeka kwabantu ngezingqinamba abahlangabezana nazo nesidingo sokuphephisa izimpilo.


mphiwafela wa bana o tsebagaditšwe ke mmušo gore o fe thekgo ya mašeleng go bana bao ba dulago ka malapeng ao a ihlokelago.

isibonelelo somntwana sethulwa nguhulumeni ukuhlinzeka ngosizo lwemali kubantwana abaphila emakhaya adla imbuya ngothi.


bolwetši bja go hwa dithunthwane ke bolwetši bja go idibala gantšhi, gomme se se direga ge go na le tokollo ya mohlagase ya go se tlwaelege ka bjokong.

isithuthwane ukujwayela ukuba nokudlikiza komzimba okuphindelelayo, lokho okwenzeka uma kube khona ukubanika kwemithambo okungajwayelekile ebuchosheni.


nakong ya covid19, mohlala, re amogetše dikgopelo tše ntši tša katološo ya letšatšikgwedi la go swara kopano ya kakaretšo ya ngwaga ka ngwaga," go boletše chicktay.

ngesikhathi secovid19, isibonelo nje, sathola izicelo eziningi zokwelulwa kosuku lokumemezela umhlangano waminyaka yonke," kusho uchicktay.


phedišo ya lenyalo ka semolao dale hes ge o lekile se sengwe le se sengwe gore lenyalo la gago le šome, tlhalo e ka ba kgetho ye kaone go wena le go molekane wa gago.

kuqedwa komshado ngokomthetho dale hes uma sewukuzame konke ukuze umsha do wakho uphumelele, isahlukaniso somshado singaba yindlela engcono enganilungela wena nomli ngani wakho.


re dirile seo le ka nageng ya rena, eupša go tswalela ga naga ga rena go utollotše maswabi a magolo kudu ka setšhabeng sa rena ao a laetšago ka fao bohloki bjo bogolo, tlhokego ya tekatekano le tlhokego ya mešomo di senyago seemo sa ditšhaba tša rena.

nathi senze okufanayo ezweni lethu, kodwa ukuvalwa kwezwe lethu kwembule iphutha elidabukisayo emphakathini wethu okubeke obala indlela ububha, ukungalingani nokuswelakala kwemisebenzi okuhlukanisa ngayo imiphakathi yethu.


"difofane tša sandf di a šomiwa go phološa le go iša didirišwa tša kimollo tše bjalo ka dijo, meetse, ditente le mapai go batho bao ba lego mafelong ao go lego boima go a fihlelela.

"izindiza zesandf bezilokhu zisetshenziswa ekutakuleni nasekuha njisweni kwezinsiza ezifana nokudla, amanzi, amathende kanye nezingubo zokulala kubantu abasezindaweni okungafinyeleleki kuzona.


kgoro ya kgwebišano, diintasteri le diphenkgišano (dtic) e šetše morago nepo ye ka go diriša mananeo a mehutahuta.

umnyango wezokuhwebelana, izimboni kanye nokuncintisana (idtic) iphishekela ukuzuza lokhu ngokusebenzisa izinhlelo ezahlukahlukene.


o se sware mmele wa gagwe ge o tšutlatšutla goba gona go mo lokela ka molomong wa gagwe.

ungamvi mbeli ukuthi anyakaze noma ufake utho emlonyeni wakhe.


mo mengwageng ye seswai ye e fetilego, siu e hweditše ditšhelete le dithoto tša boleng bja r2.6 pilione gomme ya beela thoko di konteraka tša boleng bja r18 pilione.

eminyakeni eyisishiya galombili eyedlule, isiu yathola izimali kanye nempahla yenani lezi gidigidi ezir2.6 kanye nezinkontileka ezibekwe eceleni zenani lezigidigidi eziyir18.


bjalo ka setšhaba re swanetše go thekga bobegaditaba bja rena go felela.

njengomphakathi kumele seseke ngokuphelele abezindaba.


ba mpoditše gape le gore le ge e le gore batswadi ba be ba sa kgone go lefela bana ba bona tefo ya r20, bana ba be ba sa gomišetšwe morago.

baphinde bangi tshela ukuthi noma ngabe imindeni ayikwazi ukukhokhela umntwana amar20, abantwana abajikiswa.


mafelo a palo ya godimo ya covid19mafelo ao a latelago a tsebagaditšwe bjalo ka ao a nago le palo ya godimo ya coronavirus.

izindawo eziyizizinda zecovid19lezi zindawo zimenyezelwe njengezizinda zegciwane lecorona.


bjalo ka mananeo a go thwala batho go šomela mmušo go kgabaganya lefase, tsošološo ye ya tša mešomo le yona e thekga le go oketša karolo e bohlokwa ya lekala la poraebete ge go etla tlholong ya mešomo.

njengezinye izinhlelo zomsebenzi womphakathi emhlabeni jikelele, lo mzamo wamathuba emisebenzi usekela futhi ugcwalisa iqhaza elibalulekile lomkhakha ozimele ekusunguleni imisebenzi.


"ka morago ga go phetha marematlou ka 2008, ke ile ka swanela ke go dula ngwaga go gopodišiša gore ke ile go lefela dithuto tša ka tša yunibesithi bjang,"gwa realo mukhodiwa.

"emuva kokuqeda umatikuletsheni ngowezi2008, kwaba nesidingo sokuthi ngithathe ikhefu lonyaka ukuze ngithole indlela yokukhokha izindleko zasenyuvesi," ku sho umukhodiwa.


ke kgwathile maikutlo ke boikgafo bja bašomedi ba senthara ye ge ba thekga setšhaba le bana ba go tsena go yona.

ngahlabeka umxhwele ngokuzinikela kwabasebenzi balesi sikhungo ekwesekeni umphakathi nabantwana.


malwetšana a ka morago ga go entelwa ke a mannyane ebile ga a tšeye tekano ya go feta letšatši goba mabedi, mola e le gore go babja ka lebaka la ge o fetetšwe ke covid19 go ka baka gore o romelwe sepetlele goba lehu.

ukugula emuva kokugoma kuncane futhi akuthathi isi khathi esedlula usuku noma izinsuku ezimbili, ngesikha thi ukuguliswa yicovid19 kungaholela ekulalisweni esibhedlela noma ekufeni.


potšišo: naa nka dira eng ge ngwana a phela a lla?

umbuzo: ngenzenjani uma umntwana wami ekhala njalo?


tokomane e lebeletše gape ‘lekala la poraefete leo le nago le matšato, leo le šomišago mabokgoni le bokgoni bja go tšea diphetho bja maafrika borwa ka moka le medirwana ya tša dikgwebo yeo e tšeago karolo e kgolo tlholong ya mešomo.

lo mqulu ubuye ubheke ‘umkhakha ozimele oguquguqukayo, osebenzisa amakhono kanye nekhono labo bonke abantu baseningizimu afrika kanye nemisebenzi yamabhizinisi enomthelela omkhulu ekudaleni amathuba omsebenzi, ukuthi ugqugquzelwe ngenkuthalo.’enkulumweni echaza ngesimo sezwe yakamuva nje, ngibalule ukuthi uhulumeni, amabhizinisi kanye nabasebenzi kufanele basebenze ngokubambisana, umuntu ngamunye asebenzise amakhono akhe ahlukile, ukudala amathuba omsebenzi.


ditherišano tše di swanetše go sepetšwa ka moya wa go nyaka ditharollo.

lezi zingxoxo zidinga ukuthi zibanjwe ngomoya wokufuna izisombululo.


ka go realo, mmušo o ikemišeditše go tla ka lenaneo la dinamelwa leo le sepelelanago le dihlokwa tša batho bao ba phelago ka afrika borwa gomme ebile le kgontšhago batho gore ba se šomiše tšhelete e ntšhi ge ba tšea maeto.

wengeze ngokuthi umklamo uyingxenye yohlelo lwentuthuko kazwelonke lwangowezi2030 kanye nohlelo olukhulu lwe zokuthutha kuzwelonke lwangowezi2050 futhi lweseka uhlelo lukahulu meni lokwakha kabusha nokuvuselelwa komnotho.


karabelo ya rena ya bosetšhaba e sepetšwa ke komiti ya ditona (imc) yeo e etilwego pele ka bokgwari ke tona ya tša maphelo, ngaka zweli mkhize.

ukusukuma kwethu njengezwe kuqhutshwa ikomidi elakhiwe ngongqongqoshe (iimc) eliholwa ngusihlalo walo ungqongqoshe wezempilo, udkt zweli mkhize.


bafsa ba tšwetše pele go eta pele ntwa ya go lwela ditokelo tša bona, ba ka be ba lwela thuto ya bona goba ba le kgahlanong le ditiro tša go se nyakege setšhabeng tša go swana le dikgaruru tša bong.

abantu abasha basalokhu behamba phambili kubushoshovu, kungaba ngenxa yokulwela imfundo yamahhala noma ukulwa nezinkinga zenhlalo ezifana nodlame olubhekiswe kubulili obuthile.


go tloga ka ngwaga wa 2018, baetele dipele ba setšo ba fane ka dihekethara tše 1 500 000 gore di šomišetšwe mananeo a go tliša tlhabollogo, mme re tshepa gore nakong yeo e tlago a tla fana ka naga ye nngwe.

ngesikhathi senkulumompikiswano endlini ye sizwe yabaholi bendabuko kwaphakamiswa ukuthi okuzokwenza ukuthi uhlelo lweinvestrural luphumelele ukuthi izinhlaka zendabuko ziqeqeshwe, zinikwe ama ndla futhi zicijwe ngama khono.


lekgotla le le hlomilwe ka morago ga pego ya 2001 ye e ngwadilwego ke khomišene ya bee.

umkhandlu lo unomsuka wawo osembikweni wa ngowezi2001 owethulwa yikhomishana yebee.


efela, le ka gare ga dihlotlo tše tše kgolo tše, setšhaba sa borena mmogo le ikonomi ba itaeditše gore ba a kgo tlelela, gomme go na le ditaetšo tša gore ikonomi ya rena e bontšha dika tša go kgahliša tša go tsoga.

noma kunjalo, ngisho nakuzo lezi zinselele ezesa bekayo, umphakathi wakithi kanye nomnotho kubonise ukuqina.


ditšweletšwa tša gagwe tša dipheta le koroša ga bjale di rekilwe ke bareki ba kgole ba germany le sweden.

imikhiqizo yakhe yobu hlalu kanye nekhroshiwe seyithengwe nangamakhasi mende akude akogermany nakosweden.


go katološa motheo wa bohlomi bja dikgwebo ka mo nageng go bohlokwa go kgolo.

ukukhulisa isisekelo samabhizinisi kuleli lizwe kubaluleke kakhulu ekukhuleni komnotho.


mafelelong ge mollo palamenteng o sa tšwa go tingwa, moahlodimogolo wa motšwaoswere raymond zondo ke ge a lokolla karolo ya mathomo ya pego ya khomišene ya dinyakišišo ka go gogwa ga mmušo ka nko.

njengoba umlilo wasephalamende ugcine ngokucima, ibamba lenhloko yamajaji uraymond zondo wathumela ingxenye yokuqala yombiko wekhomishana ephenya ngokuqhwagwa kombuso.


lindiwe ntuli, mothuši wa ramolao ka centurion, o boletše ka moo dikholego tše di mo kgontšhitšego go šoma a le ka gae le go lefa rente.

ulindiwe ntuli, ongummeli wezomthetho ecenturion, uye washo ukuthi ukuhlomula kwakhe kumsize kanja ni ukuthi asebenzele ekhaya futhi akwazi nokukhokha imali yakhe yasemqashweni.


se ke phethagatšo ya boikgafo bja rena bja gore mmušo o swanela go thekga ka mafolofolo mešomo mola mmaraka wa mešomo o kaonafala.

lokhu kungukuqaliswa kokuzibophezela kwethu kokuthi uhulumeni kumele ubambe iqhaza ekuxhaseni ukuqashwa kwabantu ngenkathi imakethe yeza basebenzi isavuselelwa.


afrika borwa e itokišitše, gomme e bile bjalo nako e teletšana.

iningizimu afrika isizilungiselele, futhi kudala yazilungiselela.


go latela dinyakišišo tša maphodisa, mmasepalamogolo wa buffalo city o lebeledišiša ge e le gore thabene yeo e tshetše melawana ya mmasepala.

kulandela uphenyo, umkhandludolobha ibuffalo city usabhekisisa ukuthi ingabe ayikho yini imithethonqubo kamasipala ephulwe yithaveni.


go ketekwa letšatši la lefase la dikgopolo tša meswahla kgaogelo letsebe setheo sa boditšha batšhaba sa dikgo polo tša meswahla se netefaditše letšatši la 21 hlakola bjalo ka letšatši la lefase la dikgopolo tša meswahla go keteka bao ba lwelago gore go akaretšwe magagabobona bao ba phelago ka bolwetši bo.

ukugubha usuku lomhlaba lwedown syndrome kgaogelo letsebe inhlangano yomhlaba yedown syndrome iqinisekise ukuthi ngondasa zingama21 ngusuku lomhlaba lwedown syndrome ukuze kubungazwe labo abalwe la ukubandakanyeka kwa bathandiweyo babo abaphi la nalesi sifo.


ke nna fela ke fepa go bana ba gešo le bana ba ka ba babedi.

ekhaya imina ngedwa engisebenzayo ukusiza odadewethu nabafowethu kanye nezingane ezimbili.


go ya ka kgoro ya maphelo ya kapa bodikela, batho bao ba nago le bolwetši bja madi a magolo, ba bolwetši bja swikiri le ba bolwetši bja dipshio bja go se fole ke bao ka tllwaelo ba tshenywago ke covid19.

ngokomnyango wezempilo wasentshonalanga kapa, abantu abanesifo somfutho wegazi, isifo sikashukela kanye nesifo esiyimbelesela sezinso bangabanye babantu abalinyazwa kakhulu yicovid19.


disoe tše di swanetše go ba tšona tšeo di etilego pele phetogo ya ekonomi le leago.

lawa masoe kumele engabe yiwo ahamba phambili ekuguquleni ezomnotho kanye nezenhlalo yabantu.


batho ba bangwe ba na gana gore go ikilela (go ikgethela go se tsenele thobalano go fihlela ge o nyetšwe) ke dilo tša kgale, mola ba bangwe ba bona e le botho go dira bjalo.

abanye abantu bacabanga ukuthi ukuzilwa kocansi (ngokukhetha ukungazibandakanyi ocansini kuze kube uyashada) isidala leso, ngenkathi abanye becabanga ukuthi kuyiyonanto elungile ukuthi yenziwe.


louis pasteur o kile a re lehumo le tšwela mohola mogopolo woo o itokišitšego.

kwakungulouis pasteur owathi umnotho uhambelana nengqondo elungiselelwe.


re le mmušo re sa eme ka la gore re šoma le setšhaba sa tumelo go hwetša ditharollo tše di ka šomago.

sizinikele ekusebe nzeni nomphakathi wokholo ukuthola izisombululo ezise benzayo.


barulaga nyi ba protšeke gape ba tla re thuša go šetša le go lekola protšeke.

abalawuli nabahlanganisi bohlelo ba zophinde basize ekuqapheni nasekuhloleni lo mklamo.


re swanetše go leboga boraditaba/mmaditaba ba go šoma ka maatla gape ba maikemišetšo ba afrika bo rwa.

kumele sizibonge kakhulu izintatheli ezisebenza kanzi ma nangokuzimelela zase ningizimu afrika.


re beakantše dikarolo tše mpšha ditheong, bjalo ka go hloma kantoro ya bolaodi bja dinyakišišo ka setheong sa npa go tšhotšhiša melato ya maemo a godimo a bomene mene, le kantoro ya melato ya go ikgetha ya setheo sa yuniti ya dinyakišišo tša go ikgetha (siu) go gata mohlala le go buša matlotlo a mmušo ao a utswitšwego.

kudingeke ukuthi sihlele izinhlaka ezintsha, njengehhovisi lokuphenya lenpa ukushushisa inkohlakalo esezingeni eliphezulu kanye nesikhungo esikhethekile sokuphenya sesiu ukubuyisa imali kahulumeni entsho ntshiwe.


gareng ga magato ao re a tšeago a go oketša maatla a maphodisa, re thwetše maphodisa a tlaleletšo a 12 000. re hlama leboelela diforamo tša maphodisa a setšhaba go phatlalala le naga.

phakathi kwezinyathelo esizithathayo ukucijisa amaphoyisa ukuthi siqashe amanye amaphoyisa ayizi12 000. siphinda futhi sisungula kabusha amaforamu amaphoyisa omphakathi ezweni lonkana.


dikhamphani tša dikepe, kudu, di tšweleditše matshwe nyego ka ga pitlagano ya dilori le dinako tša go leta, go ditelega ga go fihla ga dikepe le dinako tša boemakepe, tlhokomelo ya go fokola ya didirišwa le ka kakaretšo tšweletšo ya fase ka boemakepeng.

izinkampani ezithutha izi mpahla ngomkhumbi, ikakhu lukazi, zikhathazekile kakhu lu ngesiminyaminya samaloli kanye nesikhathi esilindwayo, isikhathi sokungeniswa ko mkhumbi siyabambezeleka kanye nesikhathi sokukhumu la umkhumbi, ukunganakeke lwa kwezinsizakusebenza nokuba phansi komkhiqizo owenziwa echwebeni.


le tloga e le le lekaone kudu," gwa realo john arnoldus, yoo a kaona fetšego go tšwa bolwetšing bja covid19 mo lefelong leo le diretšwego go hlokomela bao ba fetetšwego ke baerase la drakenstein.

ihamba phambili ngempela," kusho ujohn arnoldus, owelulama kwicovid19 esikhungweni soku hlala ngawedwana edrakenstein.


"o swanetše go ba fa matšatši a 30 go phošolla phošo ye o e bonego.

"kumele ubanike izinsuku ezingama30 ukulungisa izinkinga oziphakamisile.


pontšho ya mohuta, bogolo le botebo bja go thopša ga mmušo ga se ya dirwa ka morago ga mabati ao a tswaletšwego, eupša e dirilwe ka kgašo ya naga ka bophara.

lolu hlobo lokuvezwa obala, ubukhulu nokujula kokuqhwagwa kombuso akwenzekanga nje esithe, kepha kwasakazwa ezweni lonke jikelele.


baithuti ba bantši ba marematlou ba tla be ba le ka gae ka nako ya kgašo ya mananeo a. persente ye nnyane ya baithuti le yona e tsenela dithuto tša sekolo ba le ka gae.

baningi abafundi bakamatiku letsheni abazobe besemakhaya ngesikhathi sokusakaza.


nomagcinandile suduka wa mengwaga ye 27 o aga bohwa bja lapa la gabo le lehumo ka go beeletša temong.

unomagcinandile suduka (one minyaka enga ma27) okhulisa ifa lomnde ni wakhe kanye nomcebo ngokutshala izimali zakhe kwezolimo.


go thuša barutwana go šogana le seemo, o fa dikeletšo tše di latelago: kwešiša gore go tlwalegile go tšhoga le go šia.

ukusiza abafundi ukuthi babhekane nalesi simo, unikeze iseluleko esilande layo: kuqonde ukuthi kujwayelekile ukuzizwa unexhala noma wesaba.


kgorotsheko ya go ikgetha e hlomilwe go akgofiša tshekišo.

ihlulela amacala alethwa isiu ukuze ezoqulwa emuva kokuthi isiphothule uphenyo lwayo.


afrika borwa ga se ya ka ya swanela ke go lebana le seemo sa maphelo a setšhaba se segolo ka tsela ye.

iningizimu afrika ayikaze yabhekana nesimo esiphuthumayo esinzima kangaka ngempilo yomphakathi.


diprofenseng tše mmalwa, basadi bao ba abetšwego dipolasa ke dlrd ba kgonne go di sepediša ka katlego le go gatela pele tšweletšong ya kgwebo.

ezifundazweni eziningi, abesifazane asebenikwe amapulazi yidlrd bakwazile ukuwaqhuba ngempumelelo futhi sebedlulele ekukhiqizeni imikhiqizo ethengiswayo.


kgorotsheko e swanetše go lekodišiša ditšhošetšo dife goba dife tša dikgaruru tšeo di dirwago kgahlanong le mongongoregi le go mai kutlo a mongongoregi mabapi le polokego ya gagwe.

inkantolo kumele izicabange noma yiziphi izinsongo zodlame ezingaba khona ezenziwa ummangali kanye nombono wommangali ngokuphepha kwakhe.


mopresidente ramapho sa o kgonthišitše boitlamo bja mmušo bja go tsošološa tlhompho le seriti sa bae tapele ba setšo.

umongameli ramaphosa uphinde waqinisekisa uku zibophezela kukahulumeni ekubuyiselweni kwesithu nzi nenhlonipho kubaholi bendabuko.


setheo se se thekga bana le bafsa ba mahlalagading ba ba nago le kankere goba malwetši a go ba kotsi a madi gammogo le ba malapa a bona.

inhlangano yeseka abantwana kanye nentsha enomdlavuza noma isifo esiyingozi segazi kanye nemindeni yabo.


ba dira bjalo ka ntle le go letela go lebogwa goba go lefelwa.

bakwenza konke lokhu ngaphandle kokulindela ukubongwa noma ukuthola umklomelo.


ka ge batho bao ba nago le bolwetši bja swikiri ba le kotsing ye kgolo ya gore covid19 e ka mpefala, go tšwela pele go tlogela sekgoba gareng ga batho go a šišinywa ge go kgonagala.

njengoba abantu abanesifo sikashukela besengcupheni enkulu yezimpawu ezibucayi zecovid19, ukuziqhelelanisa kubantu kuyagqugquzelwa lapho kungenzeka khona.


kgoro ya thuto ya mothe o (dbe), ka nsnp, e ka tološitše maikemišetšo a yona a go aba dijo go 75% ya barutwana ba ka nageng.

umnyango wezemfundo eyisisekelo (idbe), ngoku sebenzisa uhlelo lokuhli nzeka ngokudla okune mpilo ezikoleni (insnp), usebenze waze weqa umgo mo wawo wokuhlinzeka ngokudla kubafundi bakule li abangama75%.


se se tla hola baišantle ba rena ka ge se tla ba thuša gore ba kgone go rekišetša mebaraka ye megolo lefaseng.

kulabo bethu abathumela impahla kwamanye amazwe, kuzosho ukuncintisana okukhulu ezimakethe zomhlaba.


"leano le nepiša go matlafatša maitapišo a thibelo, le go kgonthiša tšhireletšo le toka go basadi le bana ba naga ya rena.

"lolu hlelo lugxile kakhulukazi ekuqiniseni imizamo yokuvikela, ekuqinisekiseni ukuphepha kanye nobulungi swa kwabesifazane kanye nezingane ezweni lakithi.


marie janties go tšwa witzenberg o tšere sephetho sa go latela keletšo ya bašomi ba tlhokomelo ya maphelo gomme a ya lefelong leo le diretšwego go hlokomela bao ba fetetšwego ke baerase ka gore mmagwe wa mengwaga ye 97 o dula le yena le bana ba gagwe gomme o nyaka go ba šireletša.

umarie jantjies oqhamuka ewitzenberg uye waqoka ukulandela iseluleko sabasebenzi bezempilo futhi waya esikhungweni sokuhlala ngawedwana ngoba umama wakhe oneminyaka engama97 ubudala ebehlala naye nezingane zakhe futhi ubefuna ukubavikela.


o mongwe le o mongwe wa bona o tšere kgato ya go tšea maikarabelo go lebeletšwe polokego le go phela gabotse ga batho ba bangwe.

omunye nomunye wabo uthathe igxathu wazibophezelela ukuphepha nokuphila kahle kwabanye abantu.


ge eba ngwana wa gago o swerwe ke tlala, o nyorilwe goba o selekegile, go nyanya letswele go tla mo kgotsofatša.

uma umntwana wakho elambile, omiwe noma ethukuthele, ukuncela ibele kuyabenelisa.


re bona se ka ditsela tša go fapana tša tiragatšo.

lokhu sikubona ngezindlela eziningi ezibonakalayo.


ntwa yeo e tšwelago pele gareng ga russia le ukraine e bile le seabe se segolo kudu thekong ya makhura le dijo.

ukunqgubuzana okuqhubekayo phakathi kwerussia neukraine kube nomthelela omkhulu emananini ophethiloli nawokudla.


le ga go le bjalo, leano la gagwe le ile la folotša ka gore naga yeo masepala o be o e beetše go tla go lengwa.

umhlambane owa yengunjiniyela,ubehlezi enezinhlelo zokushiya ezinkampanini aqa le ibhizinisi lakhe lokwakha izindlu.


dijo tša sekolong di mohola go ithuteng ga ba rutwana, mo go theeletšeng, le mo go kgatheng tema ka phapošing ya borutelo," a realo.

ukudla okutholakala esikoleni kubanikeza umd landla wokufunda, bakwazi ukugxilisa umqondo kanye nokuzibandakanya eklasi ni."


"re gare re šišinya lemanoga la go tiišetšwa letsogo ge go goketšwa le ge go hlokolwa bahlankedi ba mmušo, taolo ya tlwaetšo ya bašomi le tiragatšo mešomong.

siphakamisa indlela enzima kakhulu ekuqashweni nase kukhethweni kwabasebenzi bakahulumeni, ukufundiswa ngomsebenzi omusha kanye nokulawulwa ngokusebenza.


menyetla ya go ithuta yeo e abago ke tshepedišo ya pset.

izindlela ezingakhethwa zoxhaso kanye nosizo lwezezimali.


mpshafatšo ya n3 e matlafatša maafrika borwa owen mngadi mduduzi jijana ke mong wa disability empowerment movement yeo e lego ye nngwe ya dikhamphani tšeo di holegago gabjale go tšwa mpshafatšong ya tsela ya lephefo ya n3 yeo e jelego dibilione tše 26 tša diranta gareng ga pietermaritzburg le durban ka kwazulunatal.

ukulungiswa kukan3 kuthuthukisa abantu baseningizimu afrika owen mngadi umduduzi jijana ungumnikazi wedisability empowerment movement , okungenye yezinkampani njengamanje ezizuza kwizigidigidi ezingamar26 zoku lungisa umgwaqo onguthelawayeka un3 phakathi komgungundlovu netheku kwazulunatali.


go ya ka molao wo, basadi ka moka, le ge e le gore ba sa le ka fase ga mengwaga ye 18, ba na le tokelo ya go fediša boimana.

ngokusho komthetho, bonke abesifazane, ngisho ngabe yizingane ezingaphansi kweminyaka eyi18 ubudala, banelungelo lokukhipha isisu.


bana ba bantši ba hlaselwa ke basenyi ba go phaya theto ka kgang, digongwana tša basenyi le batho ba go gweba ka diokobatši ka gobane bana ba ba kotsing.

ziningi izingane eziqa shwe ngeso lokhozi ngaba nukubeza ngezocansi, izige bengu kanye nabathengisi bezidakamizwa ngenxa yokuthi babuthakathaka.


motho yo mongwe le yo mongwe wa mengwa ga ye 14 le go feta e ka ba hlatse.

kumele isayinwe pha mbi kofakazi ababili noma ngaphezulu abanekhono.


go ya ka tshedimošo ye e lego weposaeteng ya nsfas, go tloga ka ngwaga wa thuto wa 2021, nsfas ga e sa thekga dithuto tša thuto ya morago ga tikrii ya mathomo ka ditšhelete.

ngokolwazi olutholakala kwiwebhusayithi yensfas, kusukela ngonyaka wokufunda wezi2021, unsfas akasahli nzeki ngoxhasomali ezi fundweni zasemva kweziqu zokuqala.


tšona e be e le mokgwa wa go huetša batho maphelong woo o theilwego morafeng woo o iponagaditšego taolong ya mosepelo, go kgethela batho mešomo goya ka mehlobo ya bona, go hlopha batho goya ka mafelo ao ba tšwago go ona mmogo le tompase e mpe la go šiiša.

leli bekuyimuva elalakhelwe phezu kobuhlanga okwaholela ekulawulweni, ekubekeni imisebenzi, izindawo zabantu abathile kanye nokuphathwa kodompasi.


ka 2017 go amogilwe manaka a seswai boemafofaneng bja boditšhabatšhaba bja or tambo le go golegwa ga babe laelwa ba go gononelwa ka go tsoma ditšhukudu ba 502 le babelaelwa ba go gonone lwa ka go gweba ka manaka ba 16 gomme seo sa theoša palo ye go fihla go 518, elego phokotšego go tloga go 680 ka 2016.

ngowezi2017 kwaba khona ukwemukwa kwezimpondo zobhejane okuyisishiyagalo mbili esikhumulweni sezindiza ior tambo international futhi kwaboshwa abangama502 abasolwa ngokuzingela obhe jane nabayi16 abasolwa ngo kushushumbisa izimpondo zobhejane, nokwaholela ekutheni isibalo sibe ngama518, sehla sisuka kuma680 ngowezi2016.


wo ke mokgwa woo baeta pele ba mmušo wa kgethollo ba bego ba šoma ka wona.

le indlela ababeqhuba ngayo abacindezeli bobandlululo.


re hlohleletšwa ke dipoelo tša diphatišišo ka ga preexposure prophylaxis (prep).

sigqugquzelwa yimiphumela yocwaningo lwakamuva olumayelana nezindlela zokuvikelwa kwesandulela ngculazi ipreexposure prophylaxis( iprep).


ba hloka mabokgoni a tša sethekniki ao a ka ba thušago go ithomela dikgwebo tša bona.

kodwake abanawo amakhono ebhizinisi azobalekelela ekutheni basungule amabhizinisi abo.


dikakanyo tša maaka le dinnete mabapi le go nyantšha go na le dikakanyo tša maaka tše ntšhi tša mabapi le go nyantšha.

amampunge namaqiniso ngokuncelisa ibele maningi amampunge akhu lunywayo ngokuncelisa ibele, umnyango ucacise ngala mampunge ngokuphendula le mibuzo elandelayo ejwa yele ukubuzwa ngomama abanegciwane lehiv kanye nalabo abangenalo igciwane lehiv .


ditšhaba tša maafrika le maindia di dutše di swaragane mo ntweng ya mmušo wa kgate lelo le, mmogo le ditšhaba tše dingwe, ba dula ba ikgafile go ba setšhaba sa go swaragana sa temokrasi.

imiphakathi yabantu abamnyama namandiya yayimunye emzabalazweni olwa nobandlululo, futhi ngokubambisana neminye imiphakathi, yaqhubeka nokuzinikela ekubeni nomphakathi obumbene nonentando yabantu.


"go lokiša diphošo tša kgalemopresidente o rile mmušo o šoma ka thata go phošolla seo se kilego sa phošagala nakong ya kgethollo le go phošolla diphošo tšeo di dirilwego go tloga mathomong a temokrasi.

"silungisa ama phutha aphambiliniumongameli uthe uhulume ni usebenza ngokuzikhandla selokhu kwaqala intando yeningi labantu ukulungisa okungahambanga kahle nge sikhathi sobandlululo.


ka kapa bodikela, e lego profense ya maemo a bobedi ge go etla palomokeng ya boleng bja ditšweletšwa tša naga mo ngwageng (gdp) mo temong, mešomo yeo e ka bago 21 000 e ile ya lobja ka ko tareng ya boraro ya ngwago la.

entshonalanga kapa, okuyisifundazwe sesibili ngobukhulu esifaka isandla emkhiqizweni ophelele wezwe ohlangothini lwezolimo, ilinga niselwa ezi21 000 imisebenzi elahlekile ngekota yesithathu yonyaka odlule.


o rile temogo ya bo gošigadi afrika borwa e laetša boikgafo go molao le boleng bja tekatekano go ya ka bong, le go le moga karolo ya boetapele ya go bapalwa ke basadi dikarolong ka moka tša bophelo.

uthe ukwaziswa kwesi hlalo sezindlovukazi eni ngizimu afrika kukho mbisa ukuzibopheze la emgomweni nokwa ziswa kokuphathwa ngokulingana kobulili bonke, ngale nkathi kube kwaziswa nendima yobu holi edlalwa ngabesifazane kuzo zonke izingxenye ze mpilo.


re thomile go aga lefsa le go bušetša dilo sekeng.

sesiqa lile ukwakha kabusha kanye nokubuyisela esimeni.


gantši tšona diela tše e ba tše kgolo go masea a go ba le ds.

lokhu kukala ka hle ukushuba koketshezi nge muva kwentamo yomntwa na, nokubizwa phecelezi ngenuchal translucency .


"ditirelo tša cach di thomile go hwetšagala go thoma ka la 24 pherekgong 2022 gomme di tla tswalelwa ka la 31 mopitlo go thuša bao ba nyakago go tsenela dithuto tša godingwana eupša ba lebane le ditlhohlo tša go hwetša sekgoba," gwa bolela tona ya thuto le tlhahlo tša godingwana ngaka blade nzimande.

"izinsiza zecach bezilokhu zivuliwe kusuka mhla zingama24 kumasingana 2022, futhi zizovalwa mhla zingama31 kundasa ukuze zisize labo bafundi abafuna ukungena ezikhungweni zemfundo ephakeme kodwa babhekene nezinkinga zokuthola izikhala zokufunda," kusho ungqongqoshe wezemfundo ephakeme kanye nokuqeqeshwa udkt blade nzimande.


go tseba gore ke be ke le karolo ya sehlopha sa mathomo sa go ngwadišetša tikrii ya patšhula, yeo e bego e le kgale e beakanywa, ke tlhompho.

ukwazi ukuthi ngibe yingxenye yekilasi lokuqala elifundele iziqu zebachelor, okuthathe iminyaka ukuzithola, kuyintokozo enkulu.


boiphemelobaeraseng bja setšhaba ka bontši ga go bolele gore batho ka moka, le bao ba se go ba entwa, go ka se kgonege go fetetšwe ke bolwetši bjo.

imigomo yecovid19 idlula kwinqubo enomsebenzi omkhulu, enezigabagaba zokuhlola, okubandakanya ukuhlolwa kokusebenza kwayo okufaka phakathi izinkulungwane eziyishumi zabantu.


go ba gona le tšhomišo yeo e swarelelago ya naga ya temo go bjala dibjalo le go rua diphoofolo go bohlokwa kudu gore re kgone go phela.

ukuba khona nokuse tshenziswa okusimeme kwendawo yokulima izitshalo nokufuya izilwane sizonqoba ngakho.


ge masetlapelo a a tlhago a fihla, go be go na le dihlobaelo tša gore makala a pušo a be a sena bokgoni goba go se tšeye magato gabotse le ka tshwanelo go maemo a mabe a bao ba lahlegetšwego ke tšohle.

kwathi lapho kugasela lo monakalo wemvelo, kwaba nokukhathazeka ngokuthi iziphathimandla zazingenawo amakhono futhi zingeke zikwazi ukubhekana ngokufanele nangokugculisayo nesimo esibucayi salabo abalahlekelwa yikho konke.


kgoro ya mešomo ya setšhaba le mananeokgoparara e gare e hlaola naga ya mmušo ya maleba yeo go aga leswa go ka dirwago go yona.

umnyango wezemi sebenzi kahulumeni nengqalasizinda uthola indawo kahulumeni efanele engasetshenziswa ukuhlalisa abantu.


go hiriša naga ka fase ga maemo ao a ba dumelelago go swanetše go ba fa tlhohleletšo ya go nagana ka dikgolo; e sego fela ka go godiša dikgwebo tša bona eupša le ka go tšwetša pele lehumo la mohlakanelwa le katlego ditšhabeng tšeo ba dirago tša temo.

ukuqasha umhlaba ngaphansi kwezimo ezivunayo kumele kubenze bacabange okukhulu; hhayi nje ukukhulisa amabhizinisi abo kodwa ukwenza ngcono ingcebo okwabelwana ngayo kanye nokuchuma emiphakathini abalima kuyona.


ukuze ukwazi ukusebenzisa lezi zinsiza, vakashela kuwww.


go ba le pono ya go swanahlogo ya sekolo koleka gilman o na le lerato la go kaonafatša thuto ka mthatha.

kuze kube manje, iasidi isiyakhe izikole ezingama266, yahlinzeka ngokuthuthwa kwendle ezikoleni ezingama886, izikole eziyi1 030 zathola amanzi futhi ezingama372 zafakelwa ugesi.


dinyakišišo tše ka moka di gatetšepele gomme nete e thomile go tswalelela batho bao ba amegago, re bone dihlatse di tšhošetšwa, malapa a bona a tšhošetšwa, ba gapeletšega go khuta, le gona go bolawa.

ngesikhathi lolu phenyo luqhubela phambili futhi nonoxhaka uqala ukuvalela abantu abathintekayo, sibo nile ofakazi besongelwa, imindeni yabo isatshiswa, iphoqwa ukuba icashe, futhi ibulawa nokubulawa.


go lebeletšwe bohlokwa bja bobegaditaba temokrasing ya rena, ke matshwenyego a magolo gore go swana le makala a mangwe a ekonomi, mathata a coronavirus a amile kudu makala a bobegaditaba bja rena.

ngenxa yokubaluleka kwabezindaba ekuphileni kwentando yeningi yethu, kukhathaza kakhulu ukuthi njengayo yonke eminye imikhakha yomnotho, inkinga yegciwane lecorona ihlasele kanzima abezindaba.


kodwake kusesekuseni kakhulu ukuthi singajabula.


ge e be e le moithuti wa pretoria tech nikon, o thušitše go hlama sehlopha go lemoša banna ka tema ya bona setšhabeng gomme ka 2004, a ngwadiša sehlopha sa south african men's action group (samag) bjalo ka mokgatlo wo e sego wa mmušo.

umdlwenguli wasala ephuke umlenze kodwa ngesikhathi utshepo echazela ama phoyisa aqapha kujantshi wesitimela ukuthi le ndoda yayenzeni eminyakeni emini ngi edlule, akhetha ukumdedela kodwa amyala.


ba boletše dikanegelo tša dipoelo tša go dula ka gae go maphelo a batho le dikgwebo tša bona.

zisitshele ngezindaba zemiphumela yokuvalwa kwezwe ezimpilweni zabantu kanye nasemabhizinisini abo.


re dirile kgatelopele ye e sa ganetšegego, eupša re sa ntše re na le ditlhohlo tše ntši ebile go sa ntše go na le mošomo wo montši wo o swanetšego go dirwa.

senze inqubekelapha mbili engephikwe, kodwa si senazo izinqinamba eziningi futhi usemuningi umsebenzi okusamele wenziwe.


le ka tlase ga maemo a boima ao a hlotšwego ke leuba le, kontinente e gapeleditše go tšwetša pele morero wa ‘homotša dithunya’ kontinenteng.

ngesikhathi sethu, indawo yokuhwebelana mahhala ezwenikazi laseafrika (iafcfta) yethulwa ngokusemthethweni, okwakumemezela inkathi entsha yokuhwebelana ezwenikazi laseafrika kanye nokuhlanganyela kwezomnotho.


motho mang le mang yo e lego mokgathatema, e kaba motswadi, moleloko wa sgb, morutiši goba mohla nkedi wa mmušo o swanetše go kgona go ba le tshedimošo ye nepagetšego ka seemo sa boitukišo sa sekolo se sengwe le se sengwe.

wonke umuntu obambe iqhaza, kungaba umzali, ilungu le bhodi elilawula ukusebenza kwesikole, uthisha noma u msebenzi kahulumeni kumele akwazi ukuba nolwazi oluyilo mayelana nesimo sokulungela ukuvulwa kwesikole ngasi nye.


motho a ka bona fela ka go tekateka ga dikgoro tša mmušo ge balaodibagolwane ba šutišwa goba ge go tse nywa ba bangwe maemong a bona nako le nako ge go thwalwa tona.

umuntu kumele abheke ku phela ukungazinzi kweminya ngo kahulumeni uma abapha thi abakhulu beshintshwa noma bekhishwa njalo nje uma kubekwa ungqongqo she omusha.


mafelo a go tsena ka nageng a 35 a naga mmogo le a mabedi a lewatleng a tla tswalelwa, gomme le dikolo di tla tswalelwa ka di 18 hlakola go fihla ka morago ga paseka.

inani lezintuba ezingama35 namachweba amabili azovalwa, kanjalo nezikole kusuka mhla ziyi18 kundasa kuze kube ngemva kwempelasonto yephasika.


se se tla morago ga nyakišišo ya go dirwa ke siu yeo e utulotšego manyofonyofo a mmalwa, go akaretšwa go lefelwa pele ga dikhamphani ka kgoro ya mešomo ya setšhaba le mananeokgoparara.

lokhu kulandela uphenyo olwenziwe isiu oluthole ukungalandelwa komthetho okuningi, kubandakanya nokukhokhelwa kwezinkampani zingakawenzi umsebenzi ngumnyango wezemi sebenzi yomphakathi nezingqalasizinda.


dikgetho tše, e ka ba tša go ntšha mpha ka kalafi goba ka karo, di ya ka gore boimana bja mosadi bo šetše bo fihlile kae.

lezi zindlela, kungaba ukukhipha isisu ngendlela yokwelapha noma yokuhlinzwa, kume ekuthini owesifazane usekhulelwe isikhathi esingakanani.


go bohlokwa kudu gore dimaseke tša lešela di šomišwe ka maleba.

kubaluleke kakhulu ukuthi izifonyo ezenziwe ngendwangu zisetshenziswe ngendlela efanele.


"re hloka go ruta bana gore bomphenyašilo bja intha neteng bo ka ba le ditlamorago tše mpe kudu," a re bjalo.

"kufanele sifundise aba ntwana ukuthi ububhoklolo obenziwa ngeinthanethi bungaholela kwimiphumela emibi," kusho yena.


"re thuša bana bao ba phelago mekgotheng le bao ba tšwago malapeng ao a hlokomologilwego.

"sihlinzekela izingane ezi hlala emgaqweni kanye na labo abavela emiphakathini eyayinganakiwe ngapha mbilini.


sa bobedi, re nyaka batho ka moka setšhabeng ba tsebe ka fao mmušo o šomišago tšhelete go tšwa sekhwameng sa ona," a realo best.

okwesibili, sifuna umphakathi wazi uku thi uhulumeni uyisebenzisa kanjani imali esesikhwameni somphakathi," kusho ubest.


ga se fela palo ye kgolo ya tšhelete ye e utswitšwego, eupša di hlongwa tše di be di sa kgone go dira ka tshwanelo mešomo ya tšona yeo di hlomilwego ka lebaka la yona.

akusikhona nje kuphela ukuthi kwantshontshwa imali ebalulekile, kodwa lezi zikhungo azange zikwazi ukufeza umsebenzi ezazisungulelwe ukuthi ziwenze.


"ke be ke sa kwešiše gore ke ka lebaka la eng letlalo la ka le fapane le la batho ba bangwe, ke ka lebaka la eng ka mehla ge ke le ka ntle batho ba mpitša ka maina a šele ebile ba ntebelela kudu ka fao e kego ke motho o šele.

"ngangingaqondi ukuthi kungani ibala lesikhumba sami lehlukile kunelabanye abantu, ukuthi kungani ngaso sonke isikhathi uma ngiphumela phandle abantu bangibize ngamagama angalungile futhi bangibuke njengomuntu ongafanelwe ukuba kuleyo ndawo.


godimo ga magato ao re a tšeerego go šireletša le go thekga mekgwa ya batho ya go iphediša, re thekgile gape le dikgwebo tša go goga ka kgara.

ezinye izinyathelo esizi thathile ukuvikela nokugci na izindlela zokuphila kwabantu, siphinde sasekela amabhizinisi awayo.


ga se gwa lekana go tsena ka bogare ge fela basenyi ba šetše ba swerwe.

akwanele ukungenelela kuphela uma isigilamkhuba sesiboshiwe.


re nyaka gore bagwera le baratwa ba rena ba dule ba phetše gabotse ebile ba bolokegile.

sifuna abangani bethu nabathandiweyo bethu bahlale benempilo futhi be phephile.


"polatefomo ke pukutlhahli ya ditšitale gomme e akaretša dithutwana tša bideo tša wo mongwe le wo mongwe wa dimotšule tše šupa," go boletše shakung.

"lesi sizindalwazi singumhlahlandlela wokufunda wezobuchwepheshe bedijithali futhi sihlanganisa ukufundisa ngevidiyo kanye nokuzivivinya wena ngesifundo ngasinye kweziyisikhombisa," kusho ushakung.


bizportal e fa bao ba nya kago go thoma kgwebo lefelo le letee la go aba tshedimošo ka moka go ngwadiša khamphani, go ngwadišetša motšhelo, go ngwadiša leina la wepsaete ya kgwebo, go dira kgopelo ya setifikeiti sa bbbee, go ngwadišetša sekhwama sa phumulameokgo ya dikgobalo tša mošomong le sekhwama sa inšorentshe ya go felelwa ke mošomo, le go bula akhaonte ya panka ya kgwebo.

ibizportal inikezela ngethuba lwesizindalwazi lokubhaliswa kwenkampani kulabo abafuna ukuqala ibhizinisi, ukubhalisela intela, ukubhalisela igama lesizinda, ukufaka isicelo sesitifiketi sebbbee, ukubhalisela uxhaso lwesikhwama sesinxephezelo kanye nesikhwama somshwalense wabalahlekelwe ngumsebenzi kanye nokuvula iakhawunti yasebhange yebhizinisi.


sethušagohema sa continuous positive airway pressure (cpap) se thuša balwetši bao ba nago le dika tša magareng tša covid19 gore ba kgone go hema gabonolo ka go ba fa moya wa oksetšene gore o dire gore meelamoya ya bona e dule e bulegile.

umshini wokuphefumula wakhiwe ngokubambisana ngumkhandlu wocwaningo lwezesayensi nezimboni (icsir) nabalingani abaningana esebenzisana nabo kulo mkhakha futhi izosatshalaliswa ezweni lonke ezigulini ezikhombisa ukuba nengcindezi yokuphefumula esigabeni sokuqala sokutheleleka ngecovid19.


o eletša batswadi go tsenya dillathekeng tša bana ba bona disoftware tše di lekolago ditiro tša bona inthaneteng.

weluleke abazali ukuthi bafake isoftware yoku qapha omakhalekhukhwini babantwana babo ukuze bezohlale bebheke ukuthi benzani.


ge a be a bolela le setšhaba malobanyana ka dikgatelopele tša afrika borwa tša leano leo le lekaneditšwego kotsing go laola go phatlalala ga covid19, mopresidente o boletše gore naga ye e tla ba le lemanoga leo le fapafapanego goya ka mafelo go swaragana le mafelo ao a nago le palo ya godimo ya bolwetši le diphetelo tša godimo.

echaza enkulumweni yakhe yakamuva mayelana nenqu bekelaphambili emaswini ange nabungozi ahleliwe okubhe kana nobhubhane lwecorona (icovid19), umongameli uthe izwe selizoba nendlela ehlukile yokubhekana ngqo nalezo zindawo ezinamazinga aphezulu okwesuleleka kanye nokusabalala kwalolu bhu bhane.


"ka letšatši le lengwe ke ile ka ya lebenkeleng go yo reka mae gomme ka hwetša mae a eja tšhelete ye ntši kudu gomme ka tšea sephetho sa go reka dikgogo tše 10 tša go bea mae gore re kgone go ikhweletša mae ka lapeng," a realo.

"ngelinye ilanga ngaya esi tolo ngiyothenga amaqanda futhi ngathola ukuthi amaqanda amba eqolo kakhulu ngabe senginqu ma ukuthenga izinkukhu ezilishumi ezibeka amaqanda ukuze sizotholela umndeni amaqanda," kusho yena.


lehono afrika borwa ke naga yeo tshepedišo ya toka e beilwego diatleng tša dikgorotsheko tšeo di ikemego le boahlodi bjoo bo laolwago fela ke molaotheo.

iningizimu afrika iyizwe lapho ukwenza ubulungi swa kubekwe ezinkantolo ezizimele kanye nohlelo lwe zinkantolo olusebenza ngo komthethosisekelo.


palo ya diphetelo tše diswa tšeo di netefaditšwego mo afrika borwa e tšwelapele go theoga.

inani lezigameko ezintsha eziqinisekisiwe eningizimu afrika liyaqhubeka nokwe hla.


tše ka moka di bile le seabe kgolong ya lekala.

konke lokhu kube negalelo ekukhuleni kwalo mkhakha.


balemipotlana ba go feta 74 000 le bona ba tla fiwa mašeleng a gore ba kgone go tšweletša.

abalimi abancane abanga phezu kwezi74 000 nabo bazohlomula ezibonelelweni zomkhiqizo.


ditheo tša thuto yeo e phagamego mmogo le diseta di a mengwa go tlo fa batho bao ba nago le kgahlego tshedimošo e ntšhi ka moo go kgonegago.

uma sebebhalisile, idbe izosiza abafundi asebebadala ukuthi bakhethe izifundo abafuna ukuzenza futhi ibachazele ukuthi yiziphi okuyimpoqo ukuthi bazenze.