masea le banabatswadi le baledi ba swanetše go ba le šedi ye kgolo go bana le masea, ba netefatše gore ba nale meetse mebeleng.

izinsana kanye nezinganeabazali kanye nabanakekeli bezingane kumele baqaphe ngeso lokhozi izingane kanye nezinsana, ukuze baqinisekise ukuthi zihlala zinamanzi awenele emzimbeni.


"ke bile le mahlatse a go kgona go kopantšha batho go tšwa nageng ka bophara le ba mengwaga ka moka go tla go ipshina ka dijo tša rena.

"ngibe nenhlanhla ukuthola abantu abaphu ma kulo lonke leli lizwe futhi bayoyonke iminya ka yobudala ukuthi beze bazothokozela ukudla kwethu.


go ya ka kgoro, ge eba o mosadi yoo a nyantšhago gomme ebile o na le hiv , go bohlokwa gore o boledišane le mothobamatswalo wa gago wa tša hiv ka mehuta ya go fepa.

ngokusho komnyango, uma ungumama onegciwane lehiv futhi oncelisayo, kuba lulekile ukuthi uxoxisane nomeluleki wakho wehiv ngezindlela ezehlukene zoku pha umntwana ukudla.


tefelo ya meputso e tšwela pele go ba karolo ye kgolo kudu yeo tšhelete e šomišwago go yona ge e hlopša go tša ekonomi.

umthethosivivinywa wa maholo usalokhu uyingxe nye enkulu yokusetshenzi swa kwemali ekuhluka nisweni komnotho.


go swanetše go ba le hlatse e tee go tšwa lapeng le le ngwe le le lengwe.

kumele kube nofakazi oyedwa okungenani ovela emndenini ngamunye.


afrika borwa e tšea kgato ya go rarolla bothata bja tlhokego ya dithušagohema silusapho nyanda sethušagohema seo se dirilwego ka mo afrika borwa se tla thuša balwetši bao ba nago le dika tša magareng tša covid19 gore ba heme gabonolo.

iningizimu afrika yenza umnyakazo wokubhekana nokuntuleka kwemishini yokuphefumula silusapho nyanda impi yokulwa nesifo segciwane lecorona (icovid19) eningizimu afrika seyiqinisiwe njengoba sibona umshini wokuphefumula wokuqala owenziwe kuleli.


re swanetše re ikwe re na le maikarabelo a ge re le ditseleng.

kumele siwuthathe umsebenzi wokunakekela lapho sishaye la emgwaqweni.


"mafelo a tša maphelo a 66 a amilwe, le ge e le gore go bile le tšhitišo e nnyane ya ditirelo tša maphelo ka dileteng tšeo di amilwego kudu," mopresidente a realo.

"izikhungo zezempilo ezingamashumi ayisithupha nesithupha zithintekile, yize kube khona ukuphazamiseka okuncane ekulethweni kwezinsiza zezempilo ezifundeni eziningi ezithintekile," kusho umongameli.


motsekapa o nale batho ba ditšo tša go fapafapana, ntle le baeti ba boditšhabatšhaba; ka moka ba tla ithuta ka dijo tša isizulu,’’ a realo.

ikapa inabantu abehluka hlukene, ngaphandle nje kwezivakashi eziphuma emazweni; bonke bathola ithuba lokufunda ngokudla kwesizulu," kusho yena.


re bona boikgafo bjo boswa ba thekgo ya ditšhelete bakeng sa tlhabollo ya mananeokgoparara morago ga ditherišano tša mohla kanelwa tša protšeke ya mananeokgoparara beke ya go feta.

sithola iminikelo embalwa yoxhaso lokuthuthukiswa kwengqalasizinda kula ndela umhlangano wangevi ki eledlule owawumayelana nomsebenzi wengqalasizi nda.


afrika borwa e na le naga ye kgolo ye e lego maleba tšweletšong ya temo, ka seripa sa go lekana 37, 9% sa naga ya gaborena ka moka sa go šomišetšwa temo ya kgwebo.

iningizimu afrika inomhlaba omningi kakhulu olungele umkhiqizo wezolimo, ama37.9% omhlaba wethu wonke njengamanje usetshenziselwa ezolimo ukuze kuthengiswe.


dipeakanyo tša go lefa batho ba ba amegago ka mphiwafela wa leago di dirilwe.

kumiswe izindlela zokukhokha izibonelelo zikahulumeni kubantu abathintekile.


"ge e le gore re thabišwa ke dikgato tšeo di tšerwego ke kgoro, re tla tswalela molato woo, eupša ge re se ra kgotsofala, re boela go bona.

"uma sithokozile ngezinyathelo ezithathwe umnyango, sizobe sesilivala icala, kodwa uma singagculisekile, sibuyela emuva kubona."


e tla ba mohola kudu go batho bao ba sa kgonego go lefela baemedi ba molao.

lizoba wusizo olukhulu kubantu abangakwazi uku khokhela usizo lwezo mthetho.


leuba la coronavirus le dikgato tšeo re di tšerego go le lwantšha di hlotše bothata go batho ba rena.

ubhubhane lwegciwane lecorona kanye nezinyathelo esizithathile ukulwa nalo sekulethe umthwalo kubantu bakithi.


go ya ka ngaka mathieu roualt, moporofesaramogo lwane wa ka lefapheng la tša lewatle ka yunibesithing ya motse kapa, ditlholo tše di kgolo tša komelelo ke el niño le go fetoga ga klaemete.

ngokusho kukadkt mathieu roualt, ongusolwazi enyuvesi yasekapa emnyangweni wezi fundo eziphathelene nolwandle ioceanography, uthi okuyiyona mbangela yesomiso wumthelela weel niño nokuguquguquka kwesimo sezulu.


bosenyi, esego bafaladi, ke lona lenaba la rena leo re swanetšego go šoma mmogo go le fenya.

ubugebengu, hhayi abokufika, isona isitha okumele sisebenze ngokubambisana ukuthi sisinqobe.


se bohlokwa, dikaonafatšo tše di tla fa eskom sebaka sa go šogana le ditlhohlo tša ditšhelete le tirišo.

okubaluleke kakhulu, lezi zinguquko zizonikeza ueskom ithuba lokubhekana nezinselele zakhe zezezimali kanye nezokusebenza.


ge re lebelela ka moo batho ba hlokago ka gona ka nageng ya rena, selo seo bašomi ba rena ba mmušo ba se tsebago gabotse, taba ye ya go tšwela pele go utswetša mmušo e ka se kgotlelelwe.

ngo kubheka isidingo ezweni, leso abasebenzi bakahulumeni abasaziyo nabo kamhlophe, le nhloso yamabomu yokweba imali kahulumeni ayixoleleki.


mohlala, balemipotlana ba be ba kgona go dira kgopelo ya thekgo ka go romela sms le go amogela dibaotšha tša tšweletšo mega lathekeng ya bona.

isibonelo, abalimi abalimela ukuziphilisa bakwazi ukufaka isicelo soxhaso ngeussd futhi bathola amavawusha athunyelwa komakhalekhukhwini babo.


e be e tlaba monyanya wo mogolo kudu ka ge ke be ke tla ba motho wa mathomo wa go aloga ka lapeng la gešo.

bewuzosho lukhulu ngenxa yokuthi bengizoba ngowokuqala ngqa othwala iziqu emndenini wami.


thuša barutwana go tlwaela go phela le covid19 more matshediso batswadi le barutiši ba ka thuša barutwana go šogana le letšhogo le kgatelelo ya monagano tšeo ba itemogelago tšona ka lebaka la leuba la bolwetši bja coronavirus .

siza abafundi ukuthi babhekane necovid19 more matshediso abazali nothisha bangabasiza abafundi ukuthi babhekane nexhala nokukhathazeka ababhekane nakho ngenxa yobhubhane lwesifo segciwane lecorona.


cge e thuša gape motšwasehlabelo go hwetša taelo ya tšhireletšo gomme gantši e šomišana le setheo sa bosetšhaba sa bosekiši go kgonthiša gore motšwasehlabelo o hwetša tsheko ya toka.

icge iphinde isize isisulu ukuthi sithole incwadi yomya lo wenkantolo yokuzivikela kanti futhi isebenzisana nophiko lwezokushushisa lukazwelonke ukuqinise kisa ukuthi izisulu zithola ukugculiseka ngamacala.


go ya nneteng, go nale dika tša go re tlišetša tshepho.

nomakanjani, ikhona inhla nsi yethemba elokozayo.


ka lona lenaneo le la tsošološo ya mešomo, baswa ba go feta 300 000 ba thwetšwe bjalo ka bathuši ba ka dikolong.

ngalolu hlelo, bangaphezu kwezi300 000 abantu abasha abaqashwe njengabasizi eziko leni.


mafapha ao a rwelego maikarabelo a go phethagatša, mmogo le batšeakarolo ba bangwe, ba lekotšwe ka go tsenelela go lebeletšwe bokgoni bja bona bja go phethagatša.

iminyango ezoqalisa imisebenzi kanye nabanye ababambiqhaza bahlolisiswa ukuthi bazokwazi yini ukuqalisa le misebenzi.


ke mmase botsana yo a phelago a diriša moaparo wa sebjalebjale go dira temošo ka ga bohwehle gape o lwela batho ba gose itekanele mebeleng kua foreisetata.

uwunobuhle omodelayo, osebenzisa imfashi ni ukuqwashisa abantu ngokuba nebala elimhlophe futhi uyi sishoshovu sabantu abaphila nokukhubazeka efreyistata.


lereo la ‘‘real’’ le emetše tšeo di late lago: r e emetše ‘responsible’ e lego go ba le maikarabelo, e e emetše ‘enlightened’ e lego go ba le tsebo, a e emetše archetypal (exemplary) e lego go ba mohlala setšhabeng mola l e emetše ‘loving’ e lego go ba le lerato’’.

ngesikhathi eyisitshudeni sasepretoria technikon, wasiza ukusungula ithimba eliqwashi sa amadoda mayelana nendi ma yawo emphakathini fu thi ngowezi2004, wabhalisa isouth african men's action group (samag) njengenhla ngano engekho ngaphansi kuka hulumeni.


setšhaba sa scenery park se boletše ka go hloka dipapadi, mafelo a go ithuta le ao bafsa ba ka ithabišago gona, seo se dira gore ba ye dithabeneng.

elinye iqiniso elingephikiswe wukuthi utshwala buyindlela yokuchitha isizungu kubantu abasha emiphakathini lapho kunamathuba amancane okuba nezindlela zokuqeda isizungu eziphephile nezilungele abantu abaneminyaka yabo.


"re lemogile gore go be go na le karogano gare ga ditšha ba tša go fapana tša george.

"saqaphela ukuthi kwaku negebe phakathi kwemi phakathi eminingi yasegeorge.


ke leboga monyetla wo kudu ka ge ke tla kgona go godiša kgwebo ya ka," fuma a hlaloša.

ngibonga kakhulu ngaleli thuba, ngoba sengizo kwazi ukuthuthukisa ibhizini si lami," kuchaza ufuma.


re šoma go netefatša gore digongwana tšeo di tshelago melao ya bofaladi, tšeo di šomišanago le bahlankedi bao ba dirago bomenetša, ba lebana le letsogo la molao.

sisebenza ukuqinisekisa ukuthi ababhebhezeli bokukhwabanisa kwezokufuduka bekanye nezikhulu ezikhohlakele babhekana nomthetho.


"tikrii ye ya mengwaga ye meraro ye mpsha e tla fa baoki ba ba hlahlilwego monyetla wa go ngwadišetša dithuto tša morago ga tikrii ya mathomo, tšeo di tlago feleletša ka go abja ga ditikrii tša honase, mastase le phd."

"iziqu ezintsha zeminyaka emithathu zizonika abahle ngikazi abaneziqu ithuba lokubhalisela izifundo zepostgraduate, okwethenjwa ukuthi kuzogcina ngokuholela ekuthwesweni iziqu zehonours, zemasters nezephd."


go bontšhi bja mananeo a a go ralala, tona angie motshekga o kgopetšwe ke baswa go tla ka mananeo ao a ka ba thušago gore ba thwalege, gwa realo ngaka malapile.

mayelana nokufaneleka yilolu hlelo, abantu abayeke isikole emva konyaka wezi2008 bathola isitifiketi sikamatikuletsheni sikazwelonke kanti futhi labo abayeke isikole ngaphambi kwalokho, bathola isitifiketi sikamatikuletsheni esichitshiyelwe.


go na le gape divitamine tše dibotse tšeo motho a ka di šomišago gore a dule a phetše gabotse," a realo.

kunezinye izakhamzimba noma ubani angazisebenzisa ukuze ahlale engumqemane," kusho yena.


go hlapa ka šawara go šomiša dilithara tša go fihla tše 20 tša meetse ka motsotso, mola ge o hlapela ka pafong o ka šomiša dili thara tše magareng ga 80 le 150 tša meetse ka pafo ye tee.

ukugeza ngeshawa kungasebenzisa amalitha afika kuma20 amanzi ngomzuzu, kanti ukugeza ngebhavu kungasebenzisa phakathi kwamalitha amanzi angama80 kuya kwayi150 ngokugeza ngakunye.


ngaka mhlari o boletše gore mosadi o nale dikgonagalo tša godimo tša kimontlepopelo ge; a nale malapopelo ao a gobetšego goba ao a šomago ka tsela ye e sego ya setlwaedi ka lebaka la go fetetšwa ka malwetši a thobalano goba ka lebaka la go dira setšari ya malapopelo; a ile a itemogela kimontlepopelo; a sa kgone go ka ima; a nale balekani ba bantši ba thobalano; a goga motšoko (sekerethe).

mhlari uthe makhulu amathuba okuthi owesifazane ehlelwe wumshophi wokukhulelwa okungekho esibelethweni uma; enamashubhu esibeletho alimele noma angakhekile ngendlela efanele, okungabangelwa wukutheleleka kwamashubhu ngezifo ezithathelwana ngokocansi noma ukuhlinzwa kwamashubhu esibeletho esikhathini esedlule; ngaphambilini eke waba nokukhulelwa okungekho esibelethweni; engenanzalo; enabalingani abehlukene aya nabo oca nsini; ebhema ugwayi.


eupša, ka nako ye, seo se kgonthišitšwego go ba se se ntši ke mehutana ya omicron yeo e bitšwago b.4 le b.5," gwa realo phaahla.

kodwa kulesi sigaba, osekuqinisekisiwe ukuthi yikhona okudlangile yimixhantela yegciwane iomicron ebizwa ngeb.4 neb.5," kusho uphaahla.


re gare re šomana le mmotlolo wo mofsa wa disoe wo o tlogo hlohleletša go direla dilo pepeneneng, go tšea maikarabelo le go di tšwetša pele.

sishintshe ubuholi kumabhizinisi amaningi ahlukahlukene aphethwe uhulumeni, futhi sesiqale inqubo yokuwabuyisela esimweni sezimali nokuse benza kahle.


za e tšwelapele go tšwa letlakaleng la 1coronavirusupdatetshedimošo ya covid19vuk’uzenzele 2 dikeletšo tše o ka di latelago go efoga go fetelwa ke bolwetši bja coronavirus »dula ka gae ka fao o ka kgonago ka gona.

amasu okumele uwalandele ukuze ugweme ukwesuleleka ngegciwane lecorona .


taolo ya tekanyetšokabo le ya ditšhelete.


re rarollotše bothata bja gore basadi le bana ba dirwe batšwasehlabelo le ge e le gore ba na le taelo ya tšhi reletšo ye e tšwago maphodi seng, goba le ge ba le gare ba dira kgopelo ya tšhire letšo go tšwa maphodiseng.

siqinise inqubo yokuthola imiyalelo yokuvikela, futhi sandisa izimo okungafakelwa kuzo isicelo.


ka lebaka la se, re adima tšhelete kgafetšakgafetša, gomme tshenyegelo ya go lefa sekoloto seo e a hlatloga.

ngenxa yalokho, silokhu siphindaphinda siboleka, nezindleko zaleso sikweletu ziyakhuphuka.


"bontši bja bakgopedi ba ba sego ba atlega ba šitilwe go fa bohlatse bjo bo lekanego bja thekgo ya ditšhelete; ba bangwe ba feta magomo a maswanedi; ge ba bangwe bona ba šetše ba fihleletše maemo a godimodimo a lengwalo la thuto ao nsfas e a thekgago ka ditšhelete gomme maemo a bona ga a sa ba kgontšha go latela dinyakwa tša go ka tsenela thuto ya lekala la kholetše ya tvet," tona nzimande o a hlalosa.

"iningi labafakizicelo abangaphumelelanga bahlulekile ukuletha ubufakazi obenele obeseka izicelo zabo zoxhasomali; bangaphezulu kwezinga lezezimali elibekiwe; sebevele banazo iziqu zemfundo ezingeni eliphakeme lalezo unsfas azixhasayo kanye nokungalandeli izindlela zemithetho yezifundo emkhakheni wamakolishi angamatvet," kuchaza ungqongqoshe unzimande.


tšhelete yeo morago e dikologa mo tulong ya bona gomme morago e ‘boele e tsene go ikonomi ka bophara’.

leyo mali iyazungeleza endaweni bese ‘inyuka’ isabalale nomnotho.


ba bantši ba bakgathatema ba, go akaretšwa barutiši le batswadi, ba laeditše ka fao ba hlobaetšwago ke seemo sa boitukišo ba dikolo tše ntši.

iningi lalaba babambiqhaza okubandakanya othisha nabazali badlulise ukukhathazeka kwabo ngesimo sokulungela ukuvulwa kwezikole ezikoleni eziningi.


go kwešiša gore kgolo ya ikonomi e tla tšea nakwana go fetogela go mešomo ya lekala la poraebete, re thakgotše tsošološo ya mešomo go thoma go hlola dibaka tša mešomo bjale.

ukuqonda ukuthi kuzothatha isikhathi ukuthi ukukhula komnotho kuchazwe njengokusungulwa kwemisebenzi emkhakheni ozimele, sethule uhlelo lokusungula imisebenzi ukuze siqale sakhe amathuba emisebenzi manje.


ditiro tša bomenetša tša go amana le kago ya dintlo ya lenaneo la kagoleswa le tlhabollo (rdp), dithentara le thušo ya ditšhelete tša leago tša mmušo ke tše dingwe tša ditiro tše di tlwaelegilego tšeo di dirilwego.

uhlelo lokwakhiwa noku thuthukiswa (irdp) kwe zindlu, nokungahambisi ngomthetho kwamathenda nezibonelelo zenhlalo zinge zinye zezinsolo ezenziwe.


yolisa fuma o sepetše leeto le boima, go thoma nakong ya ge a be a phelela khumanegong kua kapa bohlabela, go fihle la a utulla lerato go tša bokga bo le tiroatla gomme bjale o swara diwekešopo go abela basadi ba gose šome mabo kgoni a gagwe.

ufuma wazalelwa eloki shini elingaphandle kwase queenstown empumalanga kapa, ehlala endlini encane namalungu omndeni wakhe ayi15.


"gape basadi ba ka itemogela go tšeaga maikutlo ka lebaka la go ntšha mpa fao go sego gwa bolokega, fao go sego molaong, fao go akaretšago kgatelelo ya mogopolo ya ka morago ga go hlagelwa ke mathata, kgatelelo ya monagano le mathata mabapi le go boledišana le batho.

"abesifazane bangaphinde bashayeke ngokomuzwa ngenxa yokukhipha isisu okungaphephile, nokungekho emthethweni, okubandakanya ukucindezeleka emva kokukhipha isisu, ukhwantalala kanye nezinkinga kwezobudlelwano.


asidi e potlakiša phethagatšo ya infrastraktšha ya sekolo more matshediso nkululeko ralo primary school ke mohlala wo mobotse wa ka moo go ka fihlelelwago dipoelo tše dibotse ge setšhaba le mmušo ba šoma mmogo.

iasidi yakha ngokushesha ingqalasizinda yesikole more matshediso isikole samabanga aphansi inkululeko ralo primary school iyisibonelo esihle sokuthi imiphumela emihle ingazuzwa kanjani uma imiphakathi kanye nohulumeni besebenza ngokubambisana.


nako le nako ge o folaša, o šomiša meetse a go lekana dilithara tše 12. lokiša thwaelete ya go rothiša meetse go sego bjalo e tla senya meetse a go lekana dilithara tše 100 000 ka ngwaga.

ngaso sonke isikhathi uma ushaya indlu ya ngasese, usebenzisa ama litha ayi12 amanzi.


baerase e utollotšwe ka gauteng le kapa bohlabela.

uthe uthole umbiko ovela kunational health laboratory services (inhls) wokuthi sebekuqinisekile ukutholakala kwesifo imonkeypox eningizimu afrika emuva kokuhlola okwenziwe elabhorethri.


dinyakišišo tše di thibetše tahlegelo ya r114.2 milione, gomme tša emiša dikonteraka tša boleng bja r170.4 milione.

uphenyo luvimbe ukulahlekelwa izigidi ezingamar114.2, futhi lwa bekela eceleni izinkontileka zenani lezigidi ezingamar170.4.


se se fihla go 62% ya dinyakišišo tše di phethilwego.

lokhu kwenza ama62% ophenyo oseluphothuliwe.


molaodi wa mananeo ka sanral n3, tsepo matekane, o re khamphani ya gabo e netefaditše gore dipersente tše 30 tša mošomo di fiwa dikhamphani tša kgauswi tšeo di nago le bokgoni bja go aba ditirelo tša go fapafapana.

umphathi womsebenzi wakun3 esanral utshepo matekane uthi inkampani yakhe ikuqinisekisile ukuthi ama30% omsebenzi unikezwa izinkampani zendawo ezinekhono zokuhlinzeka ngezinsizakalo ezehlukahlukene.


re be re aga lefsa ka tlhokomelo ye kgolo ditheo tša go swana le bolaodi bja bosetšhaba bja botšhotšhiši (npa), tirelo ya sephodisa ya afrika borwa (saps), tirelo ya metšhelo ya afrika borwa (sars) le tše dingwe.

besilokhu siqinisa ukwakha kabusha izinhlangano ezifana nenhlangano yabezokushushiswa kuzwelonke (inpa), uphiko lwamaphoyisa ase ningizimu afrika (isaps), umnyango wokuqoqwa kwentela eningizimu afrika (isars) kanye nezinye.


pego yeo, yeo e akaretšago kotara ya mafelelo ya 2017, e bontšha tšwelopele go palo ya batho bao ba swerwego, dinya kišišo le dikotlo tšeo di atlegi lego tša batsomaditšhukudu le bafetišamanaka ka go khuta, gape le phokotšego ye nnyane palong ya ditšhukudu tšeo di bolailwego nageng ka bophara ka 2017 (1028) ge go bapetšwa le ka 2016 (1054).

umbiko, ohlanganisa nekota yokugcina yowezi2017, ukhombisa inqubekela phambili ngokuphathelene nenani lababoshiwe, uphenyo kanye nabazingela bese beshushu mbisa izimpondo zobhejane asebegwetshiwe kanye nokwehla kancane kwesibalo sobhejane abazingelwa kuzwelonke ngowezi2017 (1028), uma kuqhathaniswa nowezi2016 (1054).


ngokwemizwa, lokho kwakungelula neze uku kwamukela.


ba tseba diphošo tša gona le ditlamo rago tše mpe.

bayazi ngalawo maphutha kanye nobubi bakhona.


bana ba bantši kudu ba ikhwetša ba le maemong a kotsi, e kaba e le ge ba nametše seketswana sa maitirelo ka nokeng goba ba tlogetšwe ba le tee ka mokhukhung moo go tukago lebone la parafene.

ziningi kakhulu izingane ezizithola zisezimweni eziyingozi, nokungaba isikebhe sokuzakhela noma zilaxazwe zodwa emikhukhwini okubaswa ngopharafini kuyo.


setšhaba se keteka kwanelo ya naga ya r21 milione siya miti setšhaba sa kapa bohlabela se tlo tšea taolo ya lešoka la diphoofolo ka morago ga gore se hwetše thušo ya mašeleng ka nepo ya go nolofatša lenaneo la taolo ya diphoofolo tša lešoka leo le sepetšwago ke setšhaba.

umphakathi ugubha isivumelwano sokubuyiselwa umhlaba obize izigidi zamarandi ezingama21 siya miti umphakathi wase mpumalanga kapa uzozibandakanya kwezemvelo ngemva koku thola ukuxhaswa ngezimali uhulumeni ukuze kuhlele lwe uhlelo lokubamba iqhaza kwibhizinisi lezilwane zasendle.


mola mekgwa ya go balega e le madulong go kgontšha babegabosenyi go bega bjalo ka bohlokaina, re swa nela go tiišetša mekgwa ye e lego gona le go fa thekgo ye kgolo go bao ba begago tshedimošo phatlalatša.

ngesikhathi kunezinhlelo eziningi ezikhona ezivu mela izingede ukuthi zibike ngokungadalulwa, sidinga ukuqinisa izinhlelo ezikhona futhi sihlinzeke ukwesekwa okuthe xaxa kulabo abaphumela obala ngolwazi abanalo.


go tlwaelegile gore balwetši ba tšwele pele go ba le maswao go feta matšatši a 10. go kaonafala mo go feletšego go ka tšea dibeke tše mmalwa.

kuvamile ukuba iziguli ziqhu beke nokuba nezimpawu ukwedlula izinsuku eziyi10.


sephiri sa go gola ga kgwe bo ya ngaleka hlengiwe ngobese ge ntombifikile nga leka a thoma go bjala merogo ka jarateng ya gagwe o be a sa tsebe gore ka letšatši le lengwe o tlo ba le kgwebo ya bolemiši ya go rekišetša mabenkele a sele gae le disekimo tša phepo tša dikolong ditšweletšwa.

uthando lukangaleka lokulima imifino lwamqhubela ebhizinisini hlengiwe ngobese ngesikhathi unto mbifikile ngaleka eqala ukutshala imifino egcekeni lakhe wayengazi ukuthi ngelinye ilanga uzoba nebhizinisi lezolimo elithengisela izi tolo zendawo kanye nezi nhlelo zokupha abafundi ukudla ezikoleni.


balemi ba swanetše go netefatša gore ba beela kgole difotheladikhu khwane tše nago le mpholo kgole le methopo le meela ya meetse.

ukusebe nzisa ipayipi lasengadini kungasebenzisa amanzi angamalitha angama30 ngomzuzu.


ka tekanyo ya go swana ge re oketša thekgo ya mananeo a mešomo ya setšhaba, re swanetše go kgonthiša gore makgarebe kudu ba swanetše go ba bakgathatema.

ngendlela efanayo, njengoba sikhuphula izinhlelo zemisebenzi yomphakathi, kumele siqinisekise ukuthi abesifazane abasebasha ikakhulukazi babamba iqhaza.


dilo tšeo di beilwego pele ke melawana ya rena ya kamano le dinaga tše dingwe ke dipolotiki tša ka dileteng le kopanyo ya ekonomi, go hlohleletša tlhabollo ya afrika, ditherišano le dinaga tše ntši le tšwetšopele ya temokrasi, khutšo le ditokelo tša botho.

okuseqhulwini kumthe thonqubo wezangaphandle wethu ukuhlanganiswa kwe sifunda ngokwepolitiki na ngokomnotho, ukujaha uku thuthuka kwezwekazi iafri ka, ukuzibandakanya kwa mazwe amaningi kanye nokugqugquzela intando yeningi labantu, ukuthola namalungelo abantu.


vmmogo re ka lwantšhana le leuba la covid19 vukuzenzele unnamed lefase le bohlokong bja tšhoganetšo ya tša maphelo a setšhaba mo seemong seo elego gore ga sa ka sa bonwa mo nakong ya go feta ngwagakgolo.

ngokubambisana singalwisana necovid19 vukuzenzele unnamed umhlaba ubhekene nomunyu wesimo esiphuthumayo sempilo yomphakathi esingakaze silinganiswe eminyakeni elikhulu.


go no swana le ge go bile le batho bao ba lekilego go šomiša bošaedi batho bao ba hlokago go hlola hlakahlakano, go na le bao ba nyakago go tšweletša ditiro tša bosenyi go fihlelela dinepo tša bona gomme ba khuta ka gore ke ditiro tša semorafe.

njengoba nje kunabantu abazama ukuxhaphaza ubuthakathaka babantu futhi badale isiphithiphithi, kunalabo abafuna ukuca shisa izenzo zobugebengu ngobuhlanga ukufeza izinhloso zabo.


letseno la motšhelo leo le kaonafaditšwego le thekga tsošološo le kgolo vukuzenzele unnamed mo nakong ye e sa tšwago go feta, tirelo ya motšhelo ya afrika borwa (sars) e tsebišitše ka go dipoelo tša yona tša pele ga nako tša mabapi le kgoboketšo ya letseno la motšhelo gore e kgobokeditše tšhelete ye e fetago r1.5 thrilione magareng ga moranang 2021 le hlakola 2022. se se bolela gore lekgetho le le oketšegile ka 25% ge le bapišwa go la ngwaga wo o fetilego le koketšego ya 15% ge le bapišwa go la ngwaga wa go feta wa pele ga wa leuba la covid19.

ukuqoqwa kwentela kweseka komnothoukuvuselelwa nokukhula komnotho vukuzenzele unnamed kamuvanje, umnyango wokuqoqwa kwentela eningizimu afrika (isars) wamemezela ngaphambi kokuphothulwa kokuqoqwa kwentela ukuthi usuqoqe ngaphezu kukar1.5 trillion phakathi kukambasa wowezi2021 nondasa wowezi2022.


ke ile ka swanela ke go hlokomela kudu ka gore ke be ke sa nyake go bea mosadi wa ka kotsing," a realo.

kwakudingeka ukuthi ngiqa phele kakhulu ngoba ngangi ngafuni ukubeka impilo kankosi kazi wami engozini," kusho yena.


re fane ka thekgo ya kimollo go dikgwebo tše nnyane ka sebopego sa ki mollo ya sekoloto, thekgo ya tšhelete, go fegwa ga ditefo tša metšhelo le mekgwa ye mengwe.

sihli nzeke ngosizo kumabhizinisi amancane olufana nokusizwa ngezikweledu, ukuxhaswa ngezimali, ukuhlehliswa kokukhokhela intela kanye nezinye izinsizakusebenza.


mopresidente o rile ba tirelo ya maphodisa ka afrika borwa (saps) le ba sešole sa afrika borwa (sandf) ba etile pele masolo a go phološa le go nyakana le bao ba timetšego.

umongameli uthe uphiko lwamaphoyisa eningizimu afrika (isaps) kanye nombutho kazwelonke wezokuvikela eningizimu afrika (isandf) bebelokhu behamba phambili emizamweni yokuthungatha nokuhlenga abantu.


mafapha a mangwe ao a butšwego nako ya go feta, go swana le temo le kagodithokgwa, ditirelokholo, ditirelo tša bongaka, tšweletšo ya dijo le go dirwa ga ditšweletšwa tša tlhweko, le tšona di tla dula di butšwe ka botlalo," a realo.

"abathengisi kanye nohwebo lwezitolo kuzovulwa ngokuphelele nakho, okubandakanya izitolo, iziphaza kanye nabathengisi basemgwaqeni.


mathomong mo dithutong tša gagwe, mkhize o bile le sebaka sa go diriša seo a ithutilego sona mošomong, a kgonthiša gore o ba le boi tshepo ka mabokgoni a motheo ao a ithutago.

ngaphezu kokufunda kwangaphakathi esikoleni, futhi kwakudingeka ukuthi aqedele ukuqeqeshwa kwasemsebenzini futhi aphumelele ukuhlolwa ngokwamakhono omsebenzi.


ga se wa swanela go entelwa ge e le gore o na le maswao a covid19 .

aku melanga ukuthi ugome uma unezimpawu zecovid19 .


o ile a phekolwa gore o na le bolwetši bja swikiri bja type 2 gomme mo dibekeng tše ntši o be a se na maatla go ka tsoga mpeteng.

wahlonzwa nje ngonenhlobo yesibili yezifo zikashukela futhi kwaphela amaviki ebuthakathaka engakwazi nokuvuka e mbhedeni.


ge o tšea sephetho sa gore go ikilela le go diega go tsenela thobalano ga se diphetho tše kaone tšeo di go loketšego wa ikgethela gore o ka se kgone go ema, tšea nako go ithuta ka fao o ka itšhireletšago ka gona, go akaretšwa le dithibelapelegi, e lego go šomiša mokgwa (wa setlwaedi goba wa dikhemikhale) go thibela go ima.

uma unquma ukuthi ukungazibandakanyi kanye nokuzibambezela kwezocansi izinqumo ezi ngakulungele futhi angeke ukwazi ukulinda, zinike isikhathi ufunde ngoku zivikela, okubandakanya ukuvikela ukukhulelwa, lokhu okusebenzisa indlela (yomshini noma yezithako zamakhemikhali) zokuvikela ukukhulelwa.


go na le dihlopha tše ntši tša ditumelo tša go fapafapana bjalo ka southern african catholic bishops’ conference, bao ke kopanego le bona mo nakong yeo e sa tšwago go feta, bao ba mpoditšego ka ga mošomo woo ba o dirago go arabela dihlokwa tša bao ba itlhokelago, go thekga ma lapa gore a be ao nago le šedi le tlhokomelo kudu, gape le go thuša baswa go lebagana le ditlhotlo tšeo ba kopanago natšo.

kunezinhlangano eziningi ezihambisana nokholo ezifana nosouth african catholic bishops'conference, nengiye ngahlangana nabo base bangitshela ngemisebenzi abayenzayo ukuphendula izidingo zabantu abantulayo, ukweseka imindeni ukuba ikwazi ukunakekela futhi ifundise kanye nokufundisa futhi isize abantu abasha ukuze bakwazi ukubhekana nazo zonke izinkinga ababhekana nazo.


batswadi ba tla kgatha tema dikgethong tša sgb batswadi ba na le sebaka sa go kgatha tema ye bohlokwa mo taolong ya dikolo tša setšhaba ka maikemišetšo a go kaonafatša maemo le go dira sekolo lefelo le lekaone la bana ba bona.

abazali bazobamba iqhaza okhethweni lwesgb abazali banethuba lokubamba iqhaza lobuholi ekulawulweni kokuphathwa kwezikole zikahulumeni ngenhloso yokuthuthukisa isimo kanye nokwenza isikole sabantwana babo sibe indawo engcono.


sebakeng seo re hlagišitše ditekanyetšo tšeo di nago le mehutahuta ya magato ao a le kaneditšwego le ao a tšerwego ka tlhokomelo kudu ka nepo ya go laola tšhomišo ya ditšhe lete, ya go oketša letseno le go hlohleletša kgolo ya ekonomi.

kunalokho sethule isabe lomali esiqukethe izindlela ezahlukene ezisimamile ne zicatshangwe kahle ezizoba nokusetshenziswa kwemali, ukwenyuka kwengenisomali kanye nokugqugquzela uku khula.


sehlopha se se arogantšwe ka dihlophatšhomo ebile se šoma mmogo le bašomedi ba ka sepetlele ka go šiedišana go ya ka dinako tša bona tša go theogela mošomong, le go ya ka nyakego ya bašomi bookelong bjo.

ithimba lihlukaniswe ngokwamaqembu omsebenzi futhi lisebenza ngokushintshana nabasebenzi basesibhedlela, kuya ngokuhambisana nesidingo kuleso sikhungo.


ga ke šome fela ka moakanyo wa tselanathoko.

akukhona nje kuphela ukudizayina izindlela zoku hamba ngezinyawo onqenqe meni lomgwaqo.


ka letšatši la mathomo la 2022, setšhaba se kopane moyeng go laelana le mopišopomogolo desmond tutu kerekeng ya st george’s cathedral go la cape town.

ngosuku lokuqala lonyaka kowezi2022, isizwe sabuthana ndawonye ngomoyawokuzovalelisa owayengumbhishobhi omkhuluudesmond tutu esontweni ist george’s cathedral ekapa.


"maitekelo a rena a go tsošološa ikonomi a ka se atlege ge re ka se lwe le go keka ga bomenetša ka mešegofela.

"awukho namunye umzamo wethu oyakuphumelela ekufukuleni umnotho wethu uma singasisusi lesi sihlava esibi senkohlakalo manje futhi unomphela," kusho umongameli.


go bengdikgwebo ba bantši, go bona kgwebo yeo o e godišitšego go tloga mathomong e goga ka kgara, goba e gapeletšega go phu hlama, ke lerumo pelong.

kubanikazi abaningi bama bhizinisi, ukubona ibhizinisi olikhulisile kusuka ekuqaleni lithwele kanzima ekutheni liphokophele phambili, noma ukuphoqeleka ukuthi livalwe, kuzwisa ubuhlungu obukhulu.


le ge e le gore go bile le kgatelopele ye kgolo mo mengwageng ye masomepedi ye e fetilego, go bile le makala ao go ona go bilego le poelomorago.

ngesikhathi bekulokhu kukhona inqubekelaphambili ebonakalayo kule minyakashumi emibili eyedlule, kunezinye izindawo lapho kube khona ukudodobala.


se se bohlokwa ka nako yeo naga e lego bothateng bjo bo šoro bja go hlaelela mohlagase wa go swarelela le moo eskom goba mmušo ba ka se kgonego go beeletša go maatla a tšweletšo a mafsa.

lesi yisikhathi esibaluleke kakhulu lapho izwe likhahlamezeke kanzima kanye nokuswelakala kwamandla kagesi okusimeme futhi lapho kungekho noyedwa phakathi kukaeskom noma uhulumeni ongakwazi ukutshala izimali kwisiphehlimandla esisha.


mapatlelo a mangwe le ona a šomišwa bjalo ka mafelo a go beela balwetši thoko le bjalo ka dipetlele tše di hlometšwego bolwetši bjo, go akaretšwa lepatlelo la cape town le lepatlelo la fnb.

isimo sokulungela icovid19 egautengundunankulu wasegauteng umnu udavid makhura uthe isifundazwe sesi: nemibhede eyizi8 301 yasesibhedlela ekhona njengamanje, khuculule izibhedlela ebezivele zikhona zenziwa njengezindawo zezinsiza zecovid19, nokwenze ukuba kube khona imibhede engama555 ejwayelekile kanye nemibhede engama308 yabagula kakhulu, senze amagumbi eziguli angu nomphela kulezi zibhedlela ikopanong, ijubilee, ichris hani baragwanath kanye negeorge mukhari, nokwengeze ngemibhede engama800, futhi siqinisekise ukuthi isikhungo sezempilo sasenasrec sibe nemibhede engama500 emisha.


ke dutše ke nagana ka dilo tše nakong ya ketelo ya kgauswanyane go la kapa bohlabela ya go lekola ge e le gore profesene e lokile go lwantšhana le coronavirus.

ngicabange ngalezi zindaba ngesikhathi ngivakashele empumalanga kapa maduze nje ukuyohlola ukuzilungiselela kwesifundazwe ukubhekana negciwane lecorona.


ke rata go leboga mekgatlo ye e sego ya mmušo ye mentši (dingo), dihlopha tša sedumedi le badudi ba rena bao ba neelago tšhelete le go ithaopa go thuša go fepa bao ba hlokago dijo le badikobjanamagetleng.

ngiﬁ sa ukubonga izinhlangano ezizimele (ngos) eziningi, amaqembu ezenkolo kanye nezakhamuzi zakithi ezinikele imali nokuvolontiya ukusiza ngokudla kwabalambile nabaphofu.


yolisa o a atlega ka mošo mo wa gagwe wa dipheta dale hes lerato la boitlhamelo le dirile gore fuma a hlame kgwebo ya gagwe yeo e atlegago.

uyolisa wenza ubuhlalu obumholela empumelelweni dale hes uyolisa fuma usethuthuke ngo kumangalis ayo ukusukela ekuphileni impi lo yobumpofu empumala nga kapa, ukuya ekutholeni uthando lwezobuciko kanye nomsebenzi wezandla futhi manje useqhuba eyakhe imi hlangano yokucobelelana ngolwazi ukuze abelane ngamakhono akhe nabantu besifazane abangasebenzi.


molekane yo a thomišago ditshepedišo tša tlhalo o bitšwa molli gomme molekane yo mongwe yena o bitšwa mosekišwa," gwa bolela peta.

umlingani oqala inqubo yokwahlukanisa umshado ubizwa ngokuthi ummangali bese omunye umlingani abizwe ngokuthi ummangalelwa," kusho upeta.


ngaka gumede o re maswao le dika tša bolwetši bja go hwa dikotwane di a fapana, gomme di ka swara batho ka ditsela tša go fapana, ona a akaretša go hwa dikotwane gannyane (bolwetši bja go hwa dikotwane bja go se be bogale gakaalo), motho wa gona o bonala a tšhabetšwe ke monagano ebile a ntšhitše mahlo; bja go hwa dikotwane kudu (bolwetši bja go hwa dikotwane bjo bogolo) bjona ka tlwaelo motho wa gona bo mo thoma ka go gwagwalala ga mmele, pele motho a wela fase gomme a ba le mesepelo ya go tšutlatšutla; gomme go na gape le bja go hwa dikotwane tša seripa tše di menaganego, tšeo di amago karolo ya bjoko.

udkt gumede uthi izimpawu nezinkomba zesithuthwane ziyahluka, futhi zingaziveza ngezindlela ezahlukene, kubandakanya ukudlikiza kwesikhashana (ipetit mal), uma umuntu kuvele kube mnyama amehlo noma agqolozele esikha leni nje; ukudlikizela okubizwa ngetonicclonic (igrand mal), okujwayele ukuqala ngokuqina komzimba, ngaphambi ko kuthi umuntu awe phansi bese eqala ukudlikizela; kanye namacomplex partial seizures, wona athinta ingxenye yobuchopho.


potšišo: ge e le gore ke bile le aletši go sehlare goba go moento mo nakong ye e fetilego naa ke swanetše go entelwa?

umbuzo: uma ngike ngangazwana nomuthi wo kwelapha ngaphambilini noma umgomo ngakube kumele ukuthi ngigome?


o rile dikolo tšeo di ne ng di sa akeretšwa go lena neong le di swanetše go ya diofising tša selete ge ba nyaka go ba karolo ya lona.

uthe izikole ezingabanda kanywanga ohlelweni ku mele ziqonde emahhovisi esifunda uma zifuna ukuba yingxenye yohlelo.


le ge go le bjalo, ke dinakong tše boima fao maatla a rena a bonalago.

futhi ezikhathini zobunzima lapho kwambulwa khona amandla ethu.


ke eng se sengwe seo o ka se dirago go kgonthiša polokego ya gago le ba bangwe?

yini enye ongayenza ukuqini sekisa ukuphepha kwakho nokwabanye?


ditšhaba tše di kopanego di bohlokwa go katlego ya afrika borwa vukuzenzele unnamed le ge dikgaruru le tshe nyo tšeo di phulegi lego dikarolong tša kwazulunatal le gau teng kgauswanyana di hlotše tshenyo ye kgolo go thoto le mešomo, di bile gape le khuetšo ye kgolo go kopano ya ditšhaba tša rena.

ubumbano lwemiphakathi lubalulekile empumelelweni yeningizimu afrika vukuzenzele unnamed ngesikhathi udlame kanye nokubhu bhisa obekugu buzele izingxenye za kwazulunatali nasegau teng kamuva nje kuda la umonakalo omkhulu ezakhiweni nasendlele ni yabantu yokuziphili sa, kuphinde futhi kwa ba nomthelela omkhulu ekubumbaneni kwemi phakathi yakithi.


ke nyaka batho ka seemong sefe goba sefe sa mošomo go rwala maikarabelo go maphelo a bona le go ruta ba malapa a bona le bana ba bona, kudukudu ka gore mo lebakeng le bana ba boetše sekolong.

ngiyafisa sengathi abantu kunoma yiyiphi indawo yokusebenza bengathatha isibopho ngempilo yabo futhi bafundise imindeni yabo kanye nabantwana, ikakhulukazi njengoba abantwana sebebuyele esikoleni.


ke ipiletša go yo mongwe le yo mongwe gore a dule a ntšhitše mahlo dinameng, go tšwela pele go obamela melawana, le go dula a bolokegile ebile a bolokile ba bangwe.

nginxenxa omunye nomunye wenu ahlale eqaphele, aqhubeke nokulandela imithethonqubo, nokuzigcina uphephile nokuphephisa abanye.


ka fao ba tla holega kudu ge ba ka entelwa.

ngakhoke ba zozuza kakhulu ngokuthi bagome.


"go bohlokwa go batho ba go swana le nna gore ba se dume lele batho ba bangwe go ba bea fase.

uthe, "kubalulekile ukuthi abantu abanjengami banga bavumeli abanye abantu ukuthi balawule ububona.


re ipiletša go ditšhaba ka moka go šoma le mmušo go kgonthiša gore dithabene, dišebini, mafelo a boithabišo le mabenkele ao a tshelago molao gore ba lebana le letsogo la molao.

sinxusa imiphakathi ukuba isebenzisane nabomthetho ukuqinisekisa ukuthi amathaveni, izindawo zokucima ukoma, izindawo zokuzijabulisa kanye nezindawo zokudayisa eziphula umthetho zibhekana nengalo yomthetho.


dhet e hlalošitše gore se ka tlwaelo se direga ge modiradikgopelo a sa fihlelele dinyakwa tša maleba goba ge sehlongwa sa thuto se fihlile magomong a palo ya baithuti bao e ka kgonago go ba ngwadiša.

idhet ichaze yathi lokhu kujwayele ukwenzeka lapho umfakisicelo engahlangabezani nezidingo ezidingekayo noma isikhungo sesifinyelele kumkhawulo waso wenani labafundi esingababhalisa kulolo hlelo lokufunda.


ge ba le gare ba phethagatša mešomo ya bona ya bokgoni, le rena bjalo ka setšhaba ke mošomo wa rena go ba šireletša le ba malapa a bona.

njengoba zenza imisebenzi yazo ngobungcweti, nathi kumele sizitshathe kanye nemindeni yazo emahlombe ethu.


bofaladi bjoo bo sego molaong bo ama kabo ya ditirelo gomme bo oketša boima ditirelong tša motheo tše bjalo ka tlhokomelo ya tša maphelo le thuto.

ukungena kuleli ngokungemthetho kuphazamisa ukuhanjiswa kwezidingonqangi futhi kubeka omunye umthwalo ezinsizeni ezinqala ezifana nokunakekelwa kwezempilo kanye nezemfundo.


ke ka fao mmušo o šomago le bašomišanimmogo go tša leago go aga ikonomi yeo e akaretšago, go hlola mešomo, go kgontšha di kgwebo go gola, gape le go lwa le bodiidi le tlala.

yingakho uhulumeni esebenzi sana nababambiqhaza emphakathini ukwakha umnotho obandakanya wonke umuntu, ukwakha amathuba emisebenzi, ukuvumela amabhizinisi ukuthi alwisane futhi abhekane nobubha nendlala.


tiragalo ye e dira matswalo a letšatši ka 1956 ge basadi ba 20 000 ba matšhetša union buildings – basadi ba bantši ba go bolela malema a go fapana, go tšwa mafelong a go fapana gomme ba mehlobo ka moka.

lo mgubho uyisikhumbuzo sosuku enyakeni we1956 lapho abesifazane abayizi20 000 bamashela ezindlini zombuso – isixuku sabesifazane abakhuluma izilimi eziningi, abaphuma ezindaweni ezehlukene futhi babobonke ubuhlanga.


tsošološo ya mešomo e tla kgontšha kgoro ya tša selegae go thwala baswa ba 10 000 bao ba sa šomego go yo fetolela ditokomane tša pampiri go ba tša ditšithale, gomme sekhwama sa mešomo ya leago se tla hlola menyetla e mengwe gape e 50 000. kgoro ya thuto ya godimo le tlhahlo e tla fa dialoga tše 10 000 tša thuto le tlhahlo ya mešomo ya diatla menyetla ya mešomo go tloga ka moranang 2022. websaete ya sayouth.

lolu hlelo lukamongameli lokusungulwa kwamathuba omsebenzi luzovumela umnyango wezasekhaya ukuthi uqashe abantu abasha abangasebenzi abayizi10 000 ukuze bakwazi ukufaka imininingwane engamaphepha kubuchwepheshe bedijithali, futhi isikhwama sesibonelelo somphakathi sabangasebenzi sizokwakha amanye amathuba omsebenzi ayizi50 000. umnyango wezemfundo ephakeme kanye nokuqeqeshwa uzofaka abafundi abayizi10 000 abathole iziqu zasemakolishi angamatvet abafundele imisebenzi yezandla ezindaweni zokuqeqeshelwa ukusebenza kusukela ngombasa kowezi2022.


tlhohleletšo, thekgo le tšhireletšo ye e fiwago bana go tšwa batswading ba bona le bahlokomeding ba bona e bohlokwa lethabong la bona la ka moso le katlegong ya bona.

inkutha zo, ukwesekwa nokuvi keleka abantwana abaku thola kubazali babo kanye nakubanakekeli kubaluleke kakhulu enjabulweni nase mpumelelweni yabo yaku sasa.


esale go phulega ga covid19 go e ba gona ka mo nageng, gape gwa ba le kiletšo ya mosepelo ya naga ka bophara mmogo le go bea mafelo a tša maphelo ka tlase ga kgatelelo, bontšhi bja ditirelo tša hiv , aids le bolwetši bja mafahla (tb) bo ile bja tekateka.

selokhu kwabheduka icovid19 ezweni, okwaba nokuvalwa kwezwe jikelele kanye nengcindezi kwizinsiza zethu zezempilo, ziningi izinsiza zehiv , zeaids kanye nesifo sofuba ezikhinyabezekile.


ge go na le tokollo ya mohlagase ya go fetišiša ya ka bjako yeo e tsenago gare mošomo wa tlwaelo wa disele tša mogalatšhika, go hwa dikotwane go ka direga.

uma kuba khona ukubanika okweqile ngokuzuma okuphazamisa ukusebenza ngokujwayelekile kwamangqamuzana ezinzwa, kungaholela ekudlikizeni.


badirabosenyi go tloga fao ba hwetša tshepo ya bona gomme ba thoma go ba ruta ditiro tša thobalano.

abantwana babe sebezithemba lezi zigilamkhuba bese ziqala ukubafundisa ngocansi.


ge e le gore ka nnete re nyaka go diragatša tshepišo ya molaotheo wa rena re swanetše go lwantšha dikgato tse di dirago gore basadi ba se be le letseno le tšhelete moo go dirago gore ba ikhwetše ba kgotleletše go hlorišwa le go bethwa.

uma sizosifeza ngempela isithembiso somthethosisekelo wethu kumele sibhekane nokubekwa eceleni kwezomnotho nasezimalini okwenza abesifazane babe buthaka kakhulu ekuhlukunyezweni nasodlameni.


bjalo ka batho ba bagolo re swanetše go efoga mekgwa ya go roma bana go re rekela bjala goba go dumela ge bafsa ba kgopela gore re ba rekele bjala.

kithina njengemindeni lokhu kusho ukuthi kumele sibe nezingxoxo ezivulelekile sikhulume sigeqe amagula ngotshwala futhi kumiswe nemikhawulo okungamele kweqiwe kuyo.


go hwetša tshedimošo ka botlalo, leletša nomoro ya mogala ya go šoma bošego le mosegare ya sehlongwa sa bosetšhaba sa malwetši ao a fetelanago ya 0800 029 999 goba o ye wepsaeteng ya www.

ngeminye imininingwane ethe thuthu shayela isikhungo sezifo ezithelelanayo kuzwelonke kule nombolo esebenza ubusuku nemini ethi: 0800 029 999 noma ungene ku: www.


nsfas e phethagatša ditoro tša ka more matshediso setlamo sa setšhaba sa thušo ya ditšhelete tša baithuti (nsfas) se hotše karabo mashego (21) mathateng a gagwe a ditšhelete le go mo thuša go fihlelela leano la gagwe la go tšwetša dithuto tša gagwe pele.

insfas ifeze amaphu pho ami more matshediso isikhwama soxhaso mali lwabafundi lu kazwelonke (insfas) seluye lavala igebe lezezi mali phakathi kukakara bo mashego (21) nohlelo lwakhe lokuqhuba izifu ndo zakhe.


ge re šogana le kgolo ya ikonomi go hlola mešomo ya seriti le ya go swarelela nako ye telele ka palo ye kgolwane, re tla tšwela pele go kaonafatša katlego, lenaneo la tlhohleletšo ya mešomo ya mopresidente le go dira gore e oketšega go feta pele.

njengoba siphokophelele ekukhuliseni umnotho ukuze sizoletha imisebenzi esezi ngeni nesimeme ngobuningi bawo, sizoqhubeka nokwakhela phezu kwempumelelo yohlelo lukamengameli lokusungula amathuba emisebenzi ukuze lusabalale.


lenaneo la tlhohleletšo ya mešomo ya mopresidente gape le thekga dialoga, ka menyetla ya go fiwa baoki, dialoga tša saense, batsebi ba mešomo ya diatla le ba bangwe.

uhlelo lukamongameli lokusungula amathuba emisebenzi luphinde lweseke labo abaqeda kuthola iziqu, ngamathuba ahlinze kelwe abahlengikazi, abaneziqu zesayensi, izi ngcweti zamakhono nabanye.


"ke tshepedišo ya go se šomiše pampiri gomme khamphani e tla ngwadišwa mo letšatšing le le tee morago ga go dira kgopelo.

"kuyinqubo engadingi maphepha futhi inkampani izobhaliswa kungakapheli isikhathi esingamahora angama24 ngemva kokuthumela isicelo sokubhaliswa.


letšatši le letšatši, maafrika borwa a bogale go swana le babita deo karan ga ba šišinyege tabeng ya gore ba ka se thekge bomenetša le gore ba itokišitše go ba dihlatse kgahlanong le bjona.

usuku nosuku, kunabantu baseningizimu afrika abanesibindi abafana nobabita deokaran abasa mile ekutheni ngeke babe yingxenye yenkohlakalo futhi bakulungele ukuvuma ukuthi baphumele obala bafakaze ngayo.


petšhe ya setšhaba ya afri ka borwa e tsebagaditšwe ka letšatši la tokologo ngwageng wa 2000. ditho tša yona di beakantšwe ka mokgwa wo e lego gore e hlagiša boitsetsepelo le matlakgogedi.

isiphandla sezwe isiphandlwa sezwe, siphinde sazi we ngokuthi uphawu lombuso, si wuphawu lombuso olubonakalayo olusezingeni eliphezulu kakhulu.


ka gona leuba le tla tšwela pele go fa kgatelelo ye kgolo setšhabeng le makaleng a rena.

ubhubhane luzoqhubeka lubeke ubunzima obukhulu emphakathini wakithi nasezikhungweni zethu.


moloko wo o utollotše maikemišetšo a ona.

lesi sizukulwane samanje sesiyitholile eyaso.


re kgonne go laola go phatlalala ga bolwetši kudu ka lebaka la tirišano le tlhokomelo ya badudi.

sikwazile ukunqanda uku bhebhetheka kwegciwane ikakhulukazi ngenxa yokuse benza ngokubambisana nokuqaphela kwazo zonke izakhamuzi.


ke tlhompho ye kgolo go be re filwe monyetla wa go eta pele ditšhaba tšeo di kopanego (au) vukuzenzele unnamed nako ya afrika bor wa ya go ba mo dulasetulo wa au e fihlile mafelelong.

kusho lukhulu ukuhola ubumbano lwamazwe aseafrika (iau) vukuzenzele unnamed isikhathi seni ngizimu afrika njengosihlalo wobumbano lwamazwe aseafrika (iau) sesi phelile.


go hlongwa ga lekala la kgokagano kudu go tla ra gore eskom e tla kgona go reka mohlagase go baabi ba bantši ba ditirelo, bobedi ba praebete le ba setšhaba.

ukusungulwa kwezinkampani ezidlulisa ugesi ikakhulukazi kuzosho ukuthi ueskom usuzokwazi ukuthenga amandla kagesi kubahlinzeki abahlukahlukene, emikhakheni yomibili okungozimele kanye nokahulumeni.


godimo ga tšohle, ditheko tša nama di hlatlogile ka 9.5% go tloga ka phupu 2021 go fihla ka phupu 2022, ebile di bitša ka theko ya godimo go feta theko yeo di bego di rekwa ka yona ka mopitlo 2022. dioli le makhura di hlatlo gile ngwaga ka ngwaga ka 32.5%, ge di bapetšwa le 26.9% ka mopitlo nakong ya ge cpi e nyologa.

ukwenyuka kwanyanga zonke kwakungu2.6%, okunoku khuphuka okubonakalayo kwamanani empuphu (5.2%), isinkwa esinsundu (3.2%) nemakharoni (3%).


mathomong a ngwagasome woo o fetilego, lenaneo la rena la thibelo ya phetetšo ya hiv go tšwa go mma go ya go ngwana (pmtct) le be le se la naba, le sa akaretše batho ka moka.

ekuqaleni kweminyaka eyishumi, uhlelo lwethu lokuvikela ukwesuleleka ngesandulela ngculazi okuqhamuka kumama kuya enganeni (ipmtct) kube kuncane kakhulu.


"ba swanetše go kgo nthiša gore naga e buše tšwa go bao ba e šomago le gore bao ba bušetšwa go naga ba be le didirišwa gore ba kgone go e šoma," o boletše bjalo mopresi dente ramaphosa.

"badinga ukuqinisekisa ukuthi umhlaba ubuyise lwa kulabo abawuse benzayo kanye nokuthi labo umhlaba obuyise lwe kubona banezindlela zokuwusebenza," kusho umongameli ramaphosa.


re gare ga batho bao ba kgathago tema kudu mo dipolotiking mo lefaseng.

sinezakhamuzi ezizib andakanyayo kwipolitiki emhlabeni.


kabinete e gare e feleletša lenaneo la ditharollo go fokotša seabe seo se letetšwego sa covid19 go ikonomi ya rena.

ikhabhinethi isizophothula izindlela eziphelele zokungenelela ukwehlisa umthelela olindelekile wecovid19 emnothweni wethu.


ke sa tšwa go goeletša seemo sa masetlapelo sa bosetšhaba, elego mokgwa woo o tlo lwantšhanago le bošoro bja kotsi ye go batho ba borena, go setšhaba sa borena le go ikonomi ya rena.

ngisanda kumemezela isimo senhlekelele sikazwelonke, okunguhlelo lokubhekana nenhlekelele oluhambisana nobukhulu betwetwe kubantu bakithi, umphakathi wakithi kanye nasemnothweni wethu.


"tiragalo ye, ya go laetša tirišanommogo ye botse e romela molaetša wo mobotse kudu gape wa go kwagala wa gore re rata ge dikhamphani tše dingwe tše dintši le tšona di ka inopela go tšwa go ye gomme le tšona di thušane.

"lesi senzo esibonakalayo sokusebenzisana kwizakhamuzi sithumela umlayezo omuhle futhi ocacile nesingathanda ukuba nezinye izinkampani ziwubone nazo ziwulandele.


bolwetši bja go hwa dikotwane bja go se be bogale gakaalo bo tšea fela metsotswana ye mmalwa, gomme motho a ka no se lemoge gore o bile le bjona.

ipetit mal seizure ithatha imizuzwana embalwa, futhi umuntu kungenzeka anga boni uma iqeda kumubamba.


go agaleswa maphelo le mekgwa ya boiphedišo morago ga mafula vukuzenzele unnamed e šetše e le dikgwedi tša go ka ba tše pedi go tloga mola mafula a magolo a sentšego go kgabaganya dikarolo tša diprofentshe tša kwazulunatal, kapa bohlabela le leboa bodikela, a hlotše tahlegelo ye kgolo ya bophelo le tshenyo ya thoto le mananeokgoparara.

vukuzenzele unnamed sekucishe kuphele izinyanga ezimbili izingxenye zakwazulunatali, empumalanga kapa nasenyakatho ntshonalanga zikhahlanyezwe yizikhukhula, okwadala ukudlula kwenqwaba yabantu kanye nomonakalo wempahla nengqalasizinda.


"ke bone borasetimamollo ba apere diyunifomo tša bona ka ditheraka tše kgolo tše dihwibidu.

"ngabona izicishamlilo zidlubhe umfaniswano wazo, zihamba ngamaloli akhona abomvu namakhulukazi.


go bulwa ga ikonomiphethagatšo ya magatotemošo a maemo a boraro ao a thomilwego mathomong ga phupu 2020, a be a ama go boela mošomong ga mafapha a mantši a ikonomi, eupša seo se swanetše go dirwa ka go latela ditshepedišo tša maphelo tše tiišeleditšwego letsogo le melao ya go katoga batho ba bangwe.

ukuvulwa komnothoukuqaliswa ngokusemthe thweni kwesigaba sokuqapha sesithathu, nesiqale ekuqaleni kukanhlangulana, kufake phakathi ukubuyiselwa kokusebenza ngokujwayelekile kwemikhakha emini ngi yomnotho, ngokulandela imithetho eqinile yezempilo nokuziqhelelanisa nabantu.


go bapatša b&b ya gago – intasteri ya marobalo e na le phenkgišano ye kgolo, gomme o tlo swanela go beeletša nako le tšhelete go bapatšeng b&b ya gago.

ukukhangisa ngeb&b yakho – umkhakha wezokuhlalisa izihambeli ugcwele ukunci ntisana, ngakhoke kuzodinge ka unikele ngesikhathi sakho nemali ngokuthi ukhangise ngeb&b yakho.


potšišo: naa go lokile go fa ngwana dino tše dingwe?

umbuzo: ingabe kulungile yini ukumnika okunye okuphuzwayo?


thuša go phološa maphelo allison cooper ba sunflower fund, ba ipiletša go ma afrika borwa ka moka go tshegetša leano la bona la go neelana ka ma sole a madi go ya ka merafe gore ba phološe maphelo a banago ya ka palesa mokomele, hlogo ya papatšo le dikgoka ganyo ya sunflower fund, ke balwetši ba dikete bao ba hwetšwago ba e na le malwetši a go amana le madi ngwaga ka ngwaga.

siza ukusindisa izimpilo allison cooper inhlangano ezimele isunflower fund ime ma bonke abantu base ningizimu afrika ukuthi baqinise ukwehlukana kwabo ngokobuhlanga esizindeni sokugcinwa kwegazi elinikelwayo ukuze kusindiswe izimpilo zezingane.


mo nakong ye ya bothata bjo bogolo, re tla be re iphora ka go dira ditshepišo tšeo di se nago bonnete gomme di rotošago ditetelo tše kgolo tšeo re tlo palelwago ke go di phethagatša.

kulesi sikhathi sesiphithiphithi, siyobe asizenzeli kahle uma senza izithembiso ezingeke zifezeke ezinyusa amathemba, bese siya phoxeka uma zingafezeki.


gomme ge ba diriša dito kelo tše, re swanetše go dira bonnete bja gore ga re tsenye ditshwanelo goba maphelo a ba bangwe kotsingye ke ntlha yeo baetapele ba badumedi bao ke kopanego le bona ba dumelanago le nna ka yona ka botlalo.

futhi uma sekusetshenziswa leli lungelo, kudingeka siqi niseke ukuthi asibeki amalungelo noma izimpilo zabanye engcupheni.


molao o hlaloša ka moo thoto e swanetšwego go abja ka gona.

lo mthetho ubeka izimiso zokuthi ifa kumele labiwe kanjani.


bjale ka ge tše dingwe tša dikimollo di itheile maatleng a mananeo ao a šetšego a le gona, tsošološo e akaretša le mekgwa ye meswa ya bohlami.

ngesikhathi ezinye izi ndlela zokungenelela za khela phezu kwamandla ezinhlelo ezivele zikhona, lo mzamo nawo ubandakanya izindlela ezintsha nezisu ngulwe kabusha.


mmušo o rometše gape dingaka tše di tšwago cuba tše 217 go ralala le naga.

uhulumeni uphinde waphaka odokotela basecuba abangama217 ezweni lonke jikelele.


ka go diriša sekhwama sa kabo ya mananeokgoparara re ikemišeditše go nyaka the kgo ya mašeleng go tšwa go methopo ye e fapafapanego ka nepo ya go beeletša ka go lenaneo le legolo la kago ya mananeokgoparara.

ngokusebenza ngesikhwama sezingqalasizinda sihlose ukuhlanganisa usizomali ezi ndaweni ezehlukene ukuze kutshalwe izimali ezinhle lweni ezinkulu zokwakha.


leano le kgoma gape matlafatšo ya ekonomi, e lego karolo yeo e lego bohlokwa kudu, gomme rena bjalo ka mmušo, re tla be re nepišitše go yona," gwa realo mopresidente ramaphosa.

lolu hlelo luphinde luthinte kakhulu ezokuthuthukiswa kwezomnotho, njengento ebaluleke kakhulu ukuthi thina singuhulumeni, sizobe sigxile kuyona," kusho umongameli uramaphosa.


se se tlo ama bokgoni bja kgorotsheko bja go šireletša ditokelo ša banyalani ge ba hlalana, bohwa bja dithoto tša mohu le ditokelo tša bana le maloko a lapa.

lokhu ku zoba nomthelela emandleni enkantolo okuvikela amalu ngelo abashadikazi lapho behlukanisa umshado, ukwa biwa kwamafa lapho ku nomshadikazi oshonile kanye namalungelo ezingane kanye namalungu omndeni.


se se akaretša magato a semolao ao a tšewago kga hlanong le go tšea diswantšho mafelong a bohlokwa a bosetšhaba goba go bega ka ga merero ye e amanago le bohlodi bja tšhireletšego ya mmušo.

uyakubonisa ukuthi ngesikhathi umthethosisekelo waseningizimu afrika uvikela inkululeko futhi sesisungule isiko labezi ndaba abaphenyayo, izithiyo eziningi zisalokhu ziphazamisa izintatheli ekwenzeni imisebenzi yazo.


lephoto la bobedi la diphe telo leo dinaga tše dingwe tše ntši di itemogetšego lona ke kgonagalo yeo e dulago e le gona le ka mo nageng ya rena.

‘ihlandla lesibili’ lokwe suleleka amanye amazwe amaningi abhekene nalo into ehlezi ingenzeka na kuthina.


"ge eba tšhelete e šomišwa go reka bjala, diokobatši goba go kempola sebakeng sa go hlokomela motho yoo a e golelwago, tshepedišo ya go swana le yeo e hlalositšwego, ya go bega taba yeo, e tla latelwa," gwa realo letsatsi ke mang a ka dirago dikgopelo tša mphiwafela wa bana?

"uma imali isetshenziselwa utshwala, izidakamizwa noma ukugembula, hhayi ukusiza umuntu ofanelekile yilesi sibonelelo, inqubo efanayo yokubika ngalokhu kufanele ilandelwe," kusho uletsatsi.


go tšwela pele go oketša tšweletšo ka temong le go matlafatša maatla a go ba le dijo tšeo e lego tša rena, re beeletša ka maatla ka go kaonafatšeng tšweletšo ya ka mo nageng, go thekga balemibagolo le balemipotlana ka go swana gape le go thuša batho ka bontšhi go ipšalela dijo tšeo e lego tša bona.

ukuqhubeka nokukhulisa umkhiqizo wezolimo nokuqinisa isizinda sethu sokudla, sitshala kakhulu izimali ekuthuthukiseni umthamo womkhiqizo walapha ekhaya, sixhasa abalimi abasafufusa kanye nokusiza abantu abaningi ukuthi bazitshalele ukudla kwabo.


mafelelong a kgethologanyo, beng ba dikgwebo tša bathobaso tšeo di ngwadišitšwego le jse ba be ba le ka fase ga persente e tee.

ekupheleni kobandlululo, ubunikazi babantu abamnyama ezinkampanini ezisohlwini lwejse babungaphansi kwephesenti elilodwa.


"go šomiša tšhelete go feta yeo o nago le yona go tla dira gore o tšene ka dikolotong tše di tla go imelago’.

"ukusebenzisa imali nge ndlela engafanele kufana nesikweleti esiyiphela e ndlebeni.


o ile a boela go nel a mo kgopela thušo ye nngwe ya bolemi gomme o ile a šišinya gore a boledišane le kgoši ya fao lefelong leo mabapi le kgonagalo ya gore e mo fe naga.

wabuyela kunel wamcela ukuba amqwashise kabanzi ngezolimo, unel owamtshela ukuba akakhulume nenkosi yendawo ukuze imabele umhlaba.


digify africa e na le kitso whatsapp bot ya go se lefelwe ye e thušago bana go ba le mabokgoni a tsebo ya titšithale.

idigify africa inohlelo lwamahhala lwekitso whatsapp olusiza abantwana ukuthuthukisa amakhono abo ezobuchwepheshe beinthanethi.


toro ya gagwe ya go thoma sekolo setšhabeng sa gabo e thomile ka 1988, gomme ngwaga wa go latela, a thoma go abelana pono ya gagwe le setšhaba.

abafundi basesikoleni samabanga aphansi inkululeko ralo primary school manje sebenamagumbi okufu ndela asesimweni esiyiso futhi bayafinyelela esikhungweni sezinsiza, ilebhu yesayensi, indawo yokwenzela imisebenzi ehlukahlukene kanye nesikhungo esiphakela ngokudla.


"mebasepala ya rena e mathateng a go hloka ditsebi.

"omasipala bethu baba dinga kakhulu ochwepheshe.


nakong ya mafelelo a beke a matee, batho ba šupa ba ile ba bolawa, gomme seo sa tsoša megwanto.

ngempelasonto eyodwa nje, abantu abayisikho mbisa babulawa, okwaholela emibhikishweni.


bjalo ka mmušo, le ge re le maemong a a fokolago a ekonomi, re tla tšwela pele go dira papatšo ye e tla bapatšwago diphatlalatšong le mananeong a kgašo, kudu bobegaditabeng bja setšhaba.

njengo hulumeni, ngaphezu kwesimo somnotho ontengantengayo sizoqhubeka nokukhangisa kulabo abashicilelayo na basakazayo, ikakhulukazi abezindaba basemphakathini.


bjalo ka setšhaba, re swanetše go aga setlwaedi sa maikarabelo.

njengomphakathi, kufanele ukuba sakhe isiko lokuzibophezela.


bana ba bagolwane ba swanela go fiwa tlhalošo ka botlalo.

izingane esezindala kumele zinikwe incazelo ebanzi.


mafelo a mangwe ao a hlaotšwego bjalo ka ao a nago le palo ya godimo ya bolwetši bjo ke west coast, overberg le mebasepala ya selete ya cape winelands gola kapa bodikela, selete sa chris hani gola kapa bohlabela, le selete sa ilembe gola kwazulunatal.

ezinye zezindawo ezikhonjwe njengezizinda kusewest coast, eoverberg kanye nasecape winelands nekusifunda somasipala wasesifundazweni sasentshonalanga kapa, isifunda ichris hani esi ngaphansi kwempumalanga kapa, kanye nesifunda ilembe esingaphansi kwesifundazwe sakwazulunatali.


ba bolela ka moya wo mobotse le ka tetelo ya go kwagala fao e sego kgato yeo fela e tlago tšewa godimo ga dikutollo tša bona, eupša gore ba tla šireletšwa le go se tshwenyege ka botšwasehlabelo goba kgatello.

zikhuluma ngokuzethemba okuhle nangokulindela okufanelekile hhayi kuphela ukuthi kuzothathwa izinya thelo ngalokhu ezikudalulile, kodwa nokuthi zizovikelwa ekuhlukunyezweni noma ekubandlululweni.


o re baswa bao ba holofelago go latela dikgato tša mthimkhulu le go ngwadišetša tikrii ya patšhula ya mathomo mo up ba swanela go ba ba šetše ba hweditše setifikeiti sa bona sa marematlou sa bosetšhaba (nsc), goba mangwalo a thuto a go lekana le sona ka maemo, le go kgotsofatša dinyakwa tše nyane.

"sizophinde sisize ihwseta ekuphatheni imifundaze, ezokhishelwa abafundi bezesayensi yokulashwa kwezilwane abasonyakeni wokuqala abavela emaqoqweni aqokiwe," kusho uchris van blerk, inhloko yezokuxhumana nezemithombo yezindaba kwisigaba semfundo sezesayensi yokwelashwa kwezilwane saseup.


koketšego ya bafsa ba bantši bao ba nwago bjala e thoma go ba bothata bjo bogolo ka mo nageng moo bontši bja batho bao ba nwago bjala ba šetšego ba hlathwa ke mokgatlo wa maphelo wa lefase go ba makgoba a bjala.

iningi labantu abasha basescenery park batshele abemithombo yezindaba ukuthi babona umyalezo owawuzungeza ezinkundleni zokuxhumana, uthi kunotshwala bamahhala obukhishelwa bonke abahambele umcimbi ngalobo busuku.


dula le motho wa gona go fihlela a hlapogelwa ka botlalo."


siu e emetše gore melato ye e phethwe magareng ga hla kola le moranang 2022, pele ga ge go ka romelwa pego ya tlaleletšo go mopresidente mafelelong a phupu.

isiu ilindele ukuthi la macala aphothulwe phakathi kukandasa nombasa wezi2022, ngaphambi kokuhanjiswa kombiko owengeziwe kumongameli ekupheleni kukanhlangulana.


lefelo le le bopilwe ke di hlopha tša ditheo tša phethagatšo ya molao tšeo di fanago ka tshedimošo le methopo ka ntweng ya kgahlanong le tsogolekobong le bomenetša ge go rekwa dithoto le ditirelo tša go amana le covid19 .

isikhungo siyinhlanganisela yamaejensi ezomthetho abelana ngolwazi kanye nezinsizakusebenza ekulweni nokukhwabanisa nenkohlakalo ekuthengweni kwezimpahla nezinsiza ezi hlobene necovid19 .


za foreisetata foreisetata – ena liebenberg— 051 410 6029 — eliebenberg@npa.

za free state free state – uena liebenberg— 051 410 6029 eliebenberg@npa.


ye ke kgopolo ye e tlwaelegilego mo temokrasing ya molaotheo gape ke maitshwaro ao a amogelegago ka botlalo nageng yeo e theilwego molaong.

lona ngumgomo ojwayelekile wentando yeningi yomthethosisekelo futhi kuyisenzo esamukelekile ezweni elinesisekelo sokubuswa ngomthetho.


bafsa ba afrika borwa ba ngwaga wa 2020 ba fihlelela kudu maemo a godimo ao a beilwego ke bafsa ba mengwaga ye e fetilego.

intsha yaseningizimu afrika yangowezi2020 iyaﬁ ka ebangeni eliphezulu elabekwa abangaphambili.


setlamo sa pasari tona pandor o kgo nthišišitše gore phethagatšo ya setlamo sa pasari e sepela gabotse.

isikimu somfundazeungqongqoshe pandor ukuqinisekisile ukuthi ukuqaliswa koku sebenza kwesikimu somfundaze ku yaqhubeka nga phandle kwe zinkinga.


"ke maikemišetšo a rena go fediša seemo sa masetlapelo sa bosetšhaba ge re se no fetša go tla ka mekgwa e mengwe ka tlase ga molao wa maphelo wa bosetšhaba le melao e mengwe ya go re kgontšha go laola leuba le," gwa realo mopresidente.

"kuyinhloso yethu ukuqeda isimo senhlekelele kuzwelonke ngokushesha uma nje sesiqedele ezinye izinyathelo ngaphansi komthetho wezempilo kuzwelonke kanye neminye imithetho yokunqanda lolu bhubhane," kusho umongameli.


"morago ga gore a gole bjalo ka lesogana le go tšwa mahla lading, mofokeng o be a sa kgone go laola pefelo ya gagwe, ka gona o be a itia monna yo a hlasetšego sesiagwe nako le nako ge a mmona.

"ngesikhathi ngikhula, ngangimbona umdlwenguli ekatlehong futhi ngaya ngokuba nolaka.


ye ke nnete ya se bele ya go se leše di wela ka gobane e ra gore wo mongwe le wo mongwe wa rena a ka be a fetetšwe ka nako ye ebile a ka fetetša ba bangwe e se ka maikemišetšo.

leli iqiniso eli hlasimulisa umzimba ngoba lokhu kusho ukuthi noma ngubani kithina kungenzeka usulelekile njengamanje futhi kungenzeka usulele abanye ngokungenhloso.


ge o dula karolong ya gose tanye baeti, go tlo ba bothata gore kgwebo ya gago e atlege.

uma uhlala endaweni engazihehi izihambeli, akuzukuba lula ukuthi ibhizinisi lakho liphu melele.


go botšiša ka ga lengwalo la bootledi ka sms go botšiša ka lengwalo la bootledi, bakgopedi ba ka romela nomoro ya id ya bona ka sms mo go 33214. morago ba tla amogela ye nngwe ya disms tša ka mo fase: application received: the application was received, but has not yet been processed.

ukubuza ngelayisensi yokushayela ngesms ukubuza ngelayisensi yokushayela, abafakizicelo bangathumela izinombolo zikamazisi zabo ngesms ku33214.


ba dirile se ka fase ga maemo a boima, gantši ka methopo yeo e se ya lekanago.

zikwenze lokho ngaphansi kwezimo ezinzima, esikha thini esiningi nezinsizakuse benza zinganele.


e ile ya tsenywa ka chris hani baragwanath academic hos ka soweto.

umnikelo olandelayo uzosetshenziswa ezikhungweni zasentshonalanga kapa.


bengmešomo, bengmabenkele le balaodi, baotledi ba dinamelwa tša bohle, gape le balaodi le beng ba meago efe goba efe ya setšhaba, gabjale ba tlamegile semolao go netefatša gore yo mongwe le yo mongwe yoo a tsenago ka moagong goba ka senamelweng sa bona o swanetše go ba a apere maske.

abaqashi, abaninizitolo nabaphathi, abasebenza ngezithuthi zomphakathi, nabaphathi kanye nabanikazi banoma yisiphi isakhiwo somphakathi manje baphoqelekile ngokomthetho ukuthi baqinisekise ukuthi noma ngubani ongena emagcekeni abo noma ezimotweni zabo ungena efake isimfonyo.


bjale ka ge morero wa ddm o thekga mananeo a tlhabollo ya metseselegae ao a kga thago tema dinyakweng tša badudi, bokgoning bja bona le mo menyetleng yeo e lego gona dikarolong tše itšego, baeteledipele ba setšo le bona ba itiretše merero ya bona yeo e šetšego e gatetše pele ya go hlabolla ikonomi ya mafelo ao ba bušago.

okwakulokhu kuphawu leka kwababebambe iqhaza kwinkulumompikiswano muvanje kwakungukuthi abafuni ukuthembela ekuphi weni noma imiphakathi yabo ihlale ibheke usizo lwezimali kuhulumeni.


tvep e thomile ka limpopo mengwaga ya ka godimo ga ye 20, gomme e šomela ka dipetlele tša donald fraser le tshilidzini ka fase ga mmasepala wa selegae wa thulamela.

itvep eyasungulwa elimpopo eminyakeni engama20 eyedlule, isebenza esibhedlela sasetshilidzini nasedonald fraser ngapha nsi komasipala wendawo ithulamela.


ditšhaba le mekgatlo ya setšhaba ba swanetše go šoma mmogo le mmušo go phethagatša ditsenogare le go hlaloša ka lefsa bonna gore re godiše banna ba kwelobohloko, kgotlelelo le tlhompho.

imiphakathi nezinhlangano zomphakathi kumele zisebenzisane nohulumeni ukuqalisa ngezingenelelo ezichaza kabusha ubudoda ukuze sizokhulisa amadoda anozwelo, ukubekezelelana kanye nenhlonipho.


itulele ka ngwakong goba fao go nago le meriti.

hlala ngaphakathi endlini noma endaweni enethunzi.


arendse o tlaleletša ka gore o kwele bose kudu ge a tšwelela tlhahlong le go ba karolo ya sehlopha sa mathomo sa moswananoši sa borasetimamollo ba basadi feela.

ngangicabanga ukuthi zazisebenza ukucisha imililo emadolobheni ukuze zicishe imililo emabhilidini ashayo," kusho yena.


"ka gona, re tla be re ruma palo ye bonagalago ya ditshepedišo tša mafapha ebile re tla nyaka gore khamphani ye nngwe le ye nngwe e hlame thulaganyo ya yona ya lefelo la mošomo pele e ka bula gape," a realo.

"ngakhoke sizophothula imithetho eminingi yakulo mkhakha futhi sizodinga ukuba zonke izinkampani zakhe izinhlelo mayelana nokusebenza kwazo ngaphambi kokuvulwa," kusho yena.


bafsa ga ba thome go eta pele megwanto ya setšhaba, go thoma ka megwanto ya go lwantšha bobušanoši ka latin america ka mengwa geng ya bo 1950, le ka me gwanto ya go ralala le afrika ka bophara ka mengwa geng ya bo 1960. histori ka go tshephagala e bega seabe seo se kgathi lwego ke moloko wa bafsa ba 1976 go lesolo la baithuti la boditšhabatšhaba le ntlha kemo ya lona kgahlanong le kgatelelo le tlhokego ya toka.

abantu abasha bahlale behamba phambili emibhikishweni yomphakathi, kusukela kumibhikisho yokulwisana nondlovukayiphikiswa elatin america ekupheleni kweminyaka ye1950, kuya kwimibhikisho kulolonke izwekazi laseafrika ekupheleni kweminyaka ye1960.


batswadi ba ka thuša ka go kgonthiša gore barutwana ga ba theeletše le go bogela kudu ditaba tša covid19, kudu tše di amanago le mahu le ditaba tša go se be tša nnete, ka ge se se tla godiša matšhogo a bona gomme sa dira gore ba be le mathata a mantši a mona gano.

abazali bangasiza ngokuqi nisekisa ukuthi abafundi abalaleli ngokweqile izindaba zecovid19 , ikakhulukazi mayelana nokufa kanye nemibono yetulo, njengoba lokhu k u n g a b h e b h e t h e k i s a ukwesaba kwabo futhi kuholele ezimeni ezinzima ngokwengqondo.


tsela ye kaonekaone ya go fenya poifo ya rena ya tlhago ya bolwetši bjo le ya go fetelwa ke go latela ditshepedišo tša hlweko tšeo di lego gona.

indlela ephuma phambili yokunqoba ukwesaba kwethu ukugula nokutheleleka wukulandela imithetho yezenhlanzeko emisiwe.


gatelela bokgoni bja ngwana wa gago le mediro ye mengwe yeo e tlogo kaonafatša boikamogelo bja gagwe, boitlhompho le boitshepho.

gcizelela amakhono engane yakho kanye nanoma yimuphi omunye umsebenzi ongasiza ukuthuthukisa ukuzamukela kwayo, ukubona ukubaluleka kwayo kanye nokuzethemba kwayo.


go fa mohlala, barui ba dikgogo ba bathobaso ba 10 bao ba filwego dikonteraka ke dikhamphani tša go gweba ka nama ya kgogo le mae ba ile ba fiwa dibaka fao go ilego gwa beeletšwa r336 milione bjalo ka karolo ya leanokgolo la kgwebo ya dikgogo.

isibonelo, izindawo zabalimi abamnyama zokufuya izinkukhu eziyishumi zisunguliwe ngotshalomali lwezigidi ezingamar336 njengengxenye yohlelo olukhulu lomkhakha wezinkukhu.


kotsi ye kgolokgolo maphelong a setšhaba ka nako ye ke go iketla kudu.

ubungozi obulengele impilo yesizwe njengamanje ukwe qiwa injabulo bese sikhohlwa ubungozi.


thekišo ya motsokomopresidente cyril ramaphosa pele o tsebišitše gore mo legatong la bone, thekišo ya motsoko e tla dumelelwa eupša mmušo wa gomiša sephetho seo ka morago ga ge khansele ya taolo ya coronavirus ya bosetšhaba e boledišane le ditsebi tša kalafo le bakgathatema ba go fapana.

"uthe ukuvalwa ngokusemthethweni kokuthengiswa kukagwayi kulesi sigaba sokuvalwa kokusebenza kwezinto ezweni jikelele kwenziwa ngentshisekelo yokukhathalela impilo yabantu bakithi.


se se nkgoromeditše go ba bontšha gore le nna nka kgona, esego feela bakeng sa ka empa le bakeng sa basadi ka moka ka afrika borwa.

"nganginentokozo enkulu, ikakhulukazi ngoba ngangithi uma ngixoxela abantu ukuthi ngifuna ukuba yisicishamlilo, iningi labo lingitshele ukuthi ngeke kwenzeke lokho ngoba njengomuntu wesifazane ngangingeke ngikwazi ukumelana nalo msebenzi.


motho a ka tliša taba gore e rarollwe ka bolamodi, poelanyo goba boahlodi, ka bjako ka go kgetha go ya kgorotsheko.

umuntu angadlulisela inkinga yakhe kumlamuli, kwezokubuyisana noma ngesinqumo somlamuli, njengenye indlela ngaphandle kokuthi aye enkantolo.


magareng ga ngwaga wa 2017 le wa 2020, dikgwebišano tše di nyakilego go ba tše 500 tša maatlafatšo ya bathobaso di ile tša romelwa gore di ngwadišwe le khomišene ya bbbee.

phakathi kowezi2017 nowezi2020, cishe izicelo zokuthuthukiswa kwamabhizinisi ezingama500 zalethwa ukuze zibhaliswe kukhomishana yebbbee.


re hweditše dikholego tša go ba leloko la mokgatlo wo o bohlokwa wo, kudukudu ka lekaleng la tirišano ka tša ekonomi.

sesihlo mule inzuzo yobulungu baleli qembu lamazwe, ika khulukazi ekusebenzisaneni kwezomnotho.


ke kgahlegong ye kaone ya bohle bao ba ratago naga ye le go duma gore e atlege gore bogaši bo thekgwe, le gore bo se ke bja šitišwa mošomong wa bjona.

kukuyena wonke umuntu othanda leli lizwe futhi ofisa ukuthi liphumelele ukuthi abezindaba bakithi baya sekelwa, futhi bangaphaza nyiswa emsebenzini wabo.


batho ba ditumelo tšeo di fapanego ba swanetše ba tšee sephetho go lebeletšwe dikgahlegelo tša maphelo a diphuthego tša bona le a naga ka bophara.

izinkolo zomphakathi kumele zithathe izinqumo ngalokhu ngokubhekela impilo yamalungu amabandla abo kanye nezwe lilonke.


o bolela gore ge go ka hwetša gore go bile le tiragalo ya go tshela molao – e ka ba ya go reka dithoto le ditirtelo le ya go thwala bašomi ka tsela ya bomenetša, pipamolomo, bomenetša bja go amana le kabo ya dintlo tša rdp, tso golekobong yeo e amanago le tšhelete ya thušo ya leago, bofaladi bjo bo sego molaong, tlaišo, bohodu goba tsogole kobong – psc e tla šišinya gore go be le kgato ya kimollo go kgoro ye e amegago goba ya romela molato woo go the hawks, tirelo ya maphodi sa ya afrika borwa (saps) goba go sehlophatšhomo sa twantšho ya bomenetša go nyakišišwa go tšwela pele.

uthi uma kutholakala ise nzo esingalungile – kunga ba ukuthengwa noma uku qashwa okungalandelanga umthetho, ukukhishwa kwentshontsho, inkohla kalo ehlobene nezindlu zerdp, ukukhwabaniswa kwezibonelelo zenhlalo, ukufuduka ngokunge mthetho, ukushaya, ukwe ba noma ukukhwabanisa – ipsc ikhipha isincomo sokuthi kuthathwe isinyathelo sokulungisa isimo ku mnyango ofanelekile noma idlulisele icala koklebe, isaps noma kwithimba elibhekele ukunqanda inkohlakalo ukuze lizoqhubeka liphenywe.


sa mafelelo, ge mohu a se na leloko, mmušo o tla abelwa letseno la thoto ya gagwe.

uma umufi engashiyanga owakwakhe, abantwana, abazali noma uzalo lwaba zali, isihlobo segazi esise duze sizodla ifa lonke.


ka gare ga lengwalo la go ya go verwoerd le le sego la fetolwa kgwedi pele ga ge repabliki e hlongwa, nelson mandela o be a tiišetša kgano ya mokgatlo wa tokologo ya gore ga ba nyake go ba le repabliki yeo e bušwago feela ke bathobašweu.

encwadini engaphendu lwanga eyayiya kuverwoerd ngenyanga phambi koku menyezelwa kweriphabhu likhi, unelson mandela waqinisekisa ukuchithwa kwenhlangano yenkululeko yiriphabhulikhi yabamhlo phe eyaphoqelelwa nge nkani.


"maemo a ngwana yo mo ngwe le yo mongwe a swana a nnoši ebile a a itlela, ka fao go bohlokwa go dira tekolo ya tša kalafo yeo e tseneletšego gore o kgone go lemoga mabaka a mangwe ao a ka bego a ama go gola ga bona, gape le bokgoni bjo bo ka agwago go ba thuša gore ba fihlelele bokgoni bjoo bo tletšego," gwa realo ngaka jhazbhay.

"isimo sengane ngayinye sehlukile futhi siyathuthuka, nga khoke kubalulekile ukuba lezi ngane zihlolwe ngokwempilo ngokugcwele futhi kubonakale nezinye izimo okungenzeka zibe nomthelela ekukhuleni kwayo futhi kubonakale imizamo engenziwa ukuze kusizwe lezi ngane ukuba zifinyelele lapho zingafinyelela khona," ngokusho kukadkt.


bafsa ba kgatha tema ya bona; ba hloka mmušo, le ka nnete setšhaba ka moka, gore se kgatha tema ya sona.

abantu abasha badlala indima yabo; badinga uhulumeni, kanjalo nomphakathi wonke, ukudlala eyethu.


"se e bile tlhohlo ye kgolo ka gore go ba mosepediši wa dikepe kgogi ga go nyake gore motho a be le tikrii, o hloka fela s1, s2 le tlhahlo lewatle ng.

iziqu zakhe zemaster’s zimenze wafaneleka ukuba umsha yeli wezikebhe oqeqeshi we.


go arabela mahu le dikgobalo tšeo di hlotšwego ke ge bana ba wela ka dintlwaneng tša boithomelo, re tsebagaditše lesolo la safe go akgofiša kabo ya dintlwana tša bo ithomelo tša maleba dikolong ka moka ka nageng.

njengendlela yokungenelela odabeni lwezingane ezishonile kanye ezishone ezindlini zangasese eziyimigodi, sathatha isinyathelo esisheshayo ngokubeka p hambili ezokuphepha ngokufaka izindlu zangasese ezisesimweni kuzo zonke izikole kuleli zwe.


re tla tšwelapele go dira botšohle bja rena go netefatša kabo yeo e lekanego ya didirišwa tša tšhireletšo ya mmele go fihlelela polokego ya batho ka moka ge ba le mešomong.

sizoqhubeka nokwenza imizamo ukuhlinzeka ngezinsiza zokuzivikela ezanele ukuze siqinisekise ukuphepha kwawo wonke umuntu ngesikhathi esemsebenzini .


ka baka la seo, re fela re palelwa ke go bona gore re tšwa kgole bjang ge go etla phethagatšong ya diko kwane tšeo molaotheo wa rena o theilwego go tšona gomme ebile di sepelelanago thwii le dikgopolo le dithuto tša steve biko.

ngaleso sizathu, sihlala njalo sikhohlwa ukuthi sibuya kuphi ekusebenzi seni izimiso eziyisisekelo somthethosisekelo wethu futhi ezenanela imica bango nezimfundiso zikasteve biko.


re na le melawana le ditekolo tšeo di lokilego go kgonthiša gore ntlha ye nngwe le ye nngwe ya taolo e sepelelana le molaotheo.

sibeke ngomumo izinqubo ezizogwema amaphutha ukuqinisekisa ukuthi zonke izinhlaka zikahulumeni ziyakwazi ukumelana nokuhlolisiswa ngokomthethosisekelo.


ditlamorago tše bjalo di ama gape le batho bao ba šomišago gampe mphiwafela wa go hlokomela batho bao ba hlokago go hlokomelwa – e lego mphiwafela woo o abjago ke sassa go fana ka thekgo ya tšhelete go bana bao ba golofetšego kudu gomme ba hloka go hlokomelwa nako tšohle, mphiwafela wa bagolofadi goba wa batšofadi.

ukujeza okufanayo kuyasebenza nakubantu abaxhaphaza izibonelelo zokunakekelwa kwabantwana esikhishwa ngusassa ukweseka ngokwezimali abantwana abaphila nokukhubazeka okunzima abadinga ukunakekelwa ngaso sonke isikhathi, izibonelelo zabantu abaphila nokukhubazeka noma izibonelelo zabantu abadala.


"ka morago ga fao molwetši o tla ntšha senamane sa lesea leo le sego la hlwa le belegwa ka gae e sego ka kliniking goba ka sepetlele," gwa bolela muthuphei.

"isiguli sizobe sesikhipha isisu ekhaya hhayi emtholampilo noma esibhedlela," kusho umuthuphei.


go gata ga gagwe ga nnyane ga nnyane go mo tšwetše mohola gomme lehono ke mong wa polasa yeo a ikgantšhago ka yona ya zapa farm, kgwebo ya tša temo yeo e atlegilego.

noma kunjalo, akakwazanga ukuqhube ka nohlelo lwakhe ngoba indawo yayinqunyelwe ukusetshenziselwa ezolimo.


se se re file phihlelelo go bokgoni bja tša tlhamo ya melawana le go tša sethe kniki tša dinaga tša ekonomi tše kgolo le tšeo di šetšego di hlabollogilego, gammogo le phihlelelo go thekgo ya pa nkatlhabollo ya bosetšhaba.

kusenze safinyelela ku mthethonqubo nobuchwe pheshe bokusebenza kwemi notho emikhulu nethuthukile, kanjalo nokufinyelela ekwe sekweni yi national deve lopment bank .


re tla romela sehlopha sa bašomi ba maitemogelo ba nako tšohle lefelong lefe goba lefe la palo ya godimo ya bolwetši bjo," a realo mopresidente.

sizothumela iqembu lochwephe she kuleso naleso sizinda," kusho umongameli.


ke ka fao ke boletšego gore diphetho tše thata di hloka go tšewa.

ngabe sengithi kuzodingeka kuthathwe izinyathelo ezinkulu futhi eziphuthumayo.


vukuzenzele unnamed leuba la coronavirus le galefile, ka diphetetšo tše diswa tše di oketšegang ka lebelo le ka palo ya godimo go feta pele.

vukuzenzele unnamed ubhubhane lwegciwane lecorona luye lwaba nzima kakhulu, nokusuleleka okusha kwakhuphuka ngesivinini esikhulu futhi kwaya phezulu kakhulu kunakuqala.


bontši bja badudi ba naga dihlokwa tša bona di be di sa tšeelwe hlogong bjalo ka ge di beilwe fase go ya mafelelong a mabakatheo a 121 a molaotheo wo, ka gare ga karolo ya go bitšwa ‘tshepedišo ya merero ya bathobaso, bjalobjalo.’mo molaetšeng wa go gašwa thelebišeneng, tonakgolo hf verwoerd o rile: "re nyaka tlhabollo ya go nanya ya morafe wo mongwe le wo mongwe wa rena go ya lehlakoreng le itšeng.

iningi labantu bezwe la kithi lalibalwe embhalweni ophansi ngasekugcineni kwizinhlinzeko eziyi121, esahlukweni esasinesihloko esithi ‘ukuphathwa kwezi ndaba zabantu abansundu, njll.’.


mantšu a badudi fela a swanetše go tšwela pele go kwewa ka nako ye ye šoro ya go swana le ye re lego go yona.

imibono yezakhamuzi zakithi kumele iqhubeke ilalelwe ngesikhathi esinzima njengalesi.


go melato ya go betha ye e ka bago 73 000 yeo e begilwego nakong ye, ya go feta 13 000 e amana le dikgaruru tša ka malapeng.

emacaleni okuhlasela alinganiselwa kwizi73 000 abikwe ngalesi sikhathi, angaphezu kwezi13 000 bekungamacala ahlobene nodlame lwasekhaya.


go lokollwa ga mohuta wo moswa wa dikgokagano go tla kaonafatša kgokagano gomme wa dira gore ditheko tša phethišetšo ya data di ye fase.

ukuvulwa kobuxhakaxhaka obusha buzokwenza ngcono ukuxhumana futhi kwehlise izindleko zedatha.


mmušo o šoma le ba sekhwama sa go thekga naga, lekala la poraebete, le mekgatlo yeo e sego ya mmušo mmogo le ya setšhaba go thekga batšwasehlabelo.

uhulumeni usebenza nesikhwana sobumbano, umkhakha ozimele kanye nezinhlangano ezizimele nezomphakathi ukweseka izisulu.


coronaviruse kotsi le go ba šoro kudu go feta efe goba efe yeo e kilego ya ba gona.

isichotho secorona sinamandla amakhulu futhi senza umonakalo ongaphezu kweminye esake sayibona ngaphambilini.


lemoga maswao a temošo ya kankere yeo e swarago bana allison cooper kgwedi ya temogo ya kankere yeo e swarago bana yeo e ketekwago kgweding ye nngwe le ye nngwe ya lewedi, e fa temošo mabapi le dikankere tše ntši tšeo di swarago bana.

yazi ukubona izimpawu zomdlavuza ezinganeni allison cooper inyanga yokuqwashisa ngomdlavuza ezinganeni, okwenzeka njalo ngomandulo, kusiqwashisa ngomdlavuza owehlukahlukene ezinganeni.


potšišo: naa ke swanetše go entelwa ge ke imile?

umbuzo: ngingakwazi ukugoma uma ngikhulelwe?


mobi, yeo e bopago karolo ya neteweke ya bosetšhaba ya taolo ya mananeo.

mobi, eyingxenye yohlelo lukazwelonke lwepathway management network.


tšea karata ya gago ya lengwalo la bootledi vukuzenzele unnamed boradifatanaga bao ba dirilego dikgopelo tša karata ya lengwalo la bootledi le leswa goba leo le tsošološitšwego goba phemiti ya bootledi bja profešenale (prdp) gare ga diphalane le manthole tša ngwaga wa 2021 ba hlohleletšwa go ya go di tšea.

landa ikhadi lakho lelayisensi yokushayela vukuzenzele unnamed abashayeli abafake isicelo esisha noma sokuvuselela sekhadi lelayisensi yokushayela noma imvume yokushayela ngokomsebenzi iprofessional driving permit (iprdp) phakathi kukamfumfu nozibandlela ngonyaka odlule banxuswa ukuba bawalande.


mo ngwageng wo o fetilego, mošomo wa lefelo la kopanyomešomo o thekgile dinyakišišo tša tsogolekobong le bomenetša tše 276. tšhelete ye e ka bago r659 milione e bušeditšwe mmušong ka go lota le go hwetša dipoelo tša go hwetšwa ka bosenyi.

kunyakamali owedlule, umsebenzi wefusion centre wasiza ngoku phenywa kwamacala okukhwabanisa nenko hlakalo angama276.


go maatlafatša matsapa a go fediša bomenetša, mmušo o maatlafaditše bokgoni bja ditheo tša phethagatšao ya molao ka go di fa bašomi bao ba nago le bokgoni, le go hloma lefelo la kopaneloditirelo.

ukuqinisa imizamo yoku nqanda inkohlakalo, umbuso usucije amaejensi ezomthetho ngabasebenzi abanekhono, futhi wasungula nesikhungo ifusion centre .


se se latela phokotšo ya diputseletšo tšeo di bakilwego ke diphetogo ka go ministerial handbook.

lokhu kulandela ukuncishiswa kwezi nzuzo okwenzeke emva kokwenza izinguquko encwadini equkethe uhlu lwezinzuzo zongqongqoshe.


ka fao re abetše tlaleletšo ya r105 milione ka lenaneo la ditshenyegelo tša mengwaga ye meraro go thuša nsfas gore e oketše le go matla fatša bokgoni bja yona bja tša taolo," a realo tonakgolo.

"ukuhlinzekwa okusisekelo kwensfas kokuxhasa izitshudeni ezivela emindenini empofu kanye naleyo ihola amaholo aphansi ezingena emanyuvesi kanye nakumako lishi etvet kuzokhuphuka ku suka ezigidini zezigidi zamara ndi eziyi9.849 ngowe zi2017/18 ukuya ezigidini zezigidi zamarandi ezinga ma35.321 ngowezi2020/21.


gore banna le basadi bao ba rwelego mošomo wo o bohlokwa wa go kgethega magetleng a bona ke bona bao ba fetelwago ke bolwetši bjo le go hlokagala ke taba ye hlobaetšago kudu.

phakathi kwalabo abadlulile emhlabeni kubalwa nabasebenzi basemkhakheni wezempilo, ongoti ababenakekela abagulayo, futhi ababeseka baphinde beduduze labo abasezibhedlela beqhelelanisiwe nemindeni yabo.


magae a go feta 4 000 a sentšwe gomme a 8 300 a sentšwe gannyane, gomme seo se tlogetše batho ba 40 000 ba se na magae.

amakhaya angaphezu kwezi4 000 amoshekile kwathi ayizi8 300 aba nomonakalo ongemkhulu kakhulu, okushiye abantu abayizi40 000 bengenamakhaya.


dipalopalo di dira gore go be molaleng gore ka ntle le ge re ka dira se sengwe mo lebakeng le go fetoša dilo, go tla ba boi ma mo nakong ye e tlago.

izibalo zitshengisa ngokuso bala ukuthi uma singasukumi manje sishintshe izinto, kuzo ba khona izikhathi ezinzima kakhulu ezizayo.


se se akaretša go rekišwa ga mehuta ye e nyakegago kudu ya dikgokgagano tša megala le tša inthanete, yeo e diegišitšwego mengwaga ya go feta ye lesome gomme mafelelong e phethilwe ka hlakola.

lokhu kubandakanya ukufakwa endalini kobuxhakaxhaka bezokuxhumana ngamagagasi omoya okudingeka kakhulu, obekumiswe iminyaka engaphezu lwelishumi nokuze kwagcina sekuphothuliwe ngondasa.


ditseno tša bona tša bosenyi di swanetše go bušwa.

konke abakuzuze ngenxa yobugebengu babo kumele kubuyiswe.


go bohlokwa kudu go rena gore re leke ka mo re ka kgonago ka gona go ba thuša gore ka moka ga rena re tle re kgone go efoga kgatelelo ye tšwelago pele go imela peakanyo ya tlhokomelo ya maphelo," a realo mabona.

kubaluleke kakhulu kithina ukuthi sizame ngoku semandleni ukubasiza ukuze sonke sigweme ingci ndezi eyengeziwe ohlelweni lokunakekelwa kwezempilo," kusho umabona.


le ge re amogela go fokotšega ga dipalopalo tša mahu ditseleng mo sehleng se sa maikhutšo, sa go nyamiša kudu ke gore batho ba go feta 1,600 ba hlokofetše ditseleng tša gaborena mo nakong ya kgwedi le seripa feela.

nakuba lehlile izinga labantu abashonele emgwaqweni kula maholide, kepha iqiniso elinzima kakhulu yilo nje elokuthi babalelwa kwi1,600 abantu abashonile enyangeni nohhafu khona emigwaqweni yethu.


ditlabelo le mekgwa ye e kgethegilego e a šomišwa go laetša motšwasehlabelo gore o a theeletšwa, o šireleditšwe le go hlomphiwa.

izinsizakusebenza ezikhethekileyo kanye namasu kuzosetshenziswa ukutshengisa isisulu ukuthi siyazwakala, sivikelekile kanye nokuthi sihlonipheke.


"go be go swanelwa go tše wa diphetho ka bjako gomme o swanela ke go tšea diphetho tše dibotse ka lebelo.

"izinqumo kufanele zitha thwe ngokushesha futhi kume le ucabange ngaphandle koku thatha isikhathi eside.


mmušo o re file thušo ya mašeleng a go aga mananeokgoparara.

uhulumeni usixhase ngezimali ngokuphathelene nengqalasizinda.


ge folaga e beilwe kgauswi goba morago ga seboledi kopanong, e swanetše go ba ka letsogong la go ja la seboledi.

ukundizisa iflegi uma iflegi limiswa liqondane nodonga, indawo ebomvu kumele ibe kwesokunxele solibukayo bese umphetho wentambo ube ngaphezulu.


tvep e abetšwe r250 000 ngwaga wo gomme e tla amogela thekgo ye nngwe ya ditšhelete ya 2023. manthada o re ditšhelete tša thekgo di kgontšhitše tvep go fihlelela batšwasehlabelo ba bantši le go dira gore mo kgatlo o tšwelepele go šoma.

itvep yatshelwe izi r250 000 kulo nyaka esi kuwo futhi izothola olunye uxhasomali ngowezi2023.


letšatši la boditšhabatšhaba la baoki, e lego 12 mopitlo, ke sebaka sa go keteka baoki go ditirelo tšeo ba di fago batho.

usuku lomhlaba lwabahlengi kazi, oluzoba mhla ziyi12 ku nhlaba, luyithuba elihle kakhulu lokuthi sibungaze abahlengikazi ngokusebenza ngokuzikhandla ukusiza abanye abantu bakithi.


"ga bjale ke bjala ditšwele tšwa tša ka dihektareng tše pedi tša naga efela ga tša le kana.

"okwamanje ngitshala imifino yami emhlabeni ongamahekthare amabili kodwa awanele.


consumer price index ya moragorago ya kgwedi ya moranang 2022, yeo e phatlaladitšwego ke ba stats sa, e bontšha gore ga se gwa ba le kimollonyana go ma afrika borwa ao a amegilego kudu.

inkomba yamanani yabathengi yakamuva yangombasa wezi2022 eyashicilelwa ezezibalo eningizimu afrika ibonisa ukuthi abantu baseningizimu afrika abathwele kanzima bake bathi ukudonsa umoya.


mošomo wa rena wo o bego o gapeletša go phethagatšwa ka pela e bile wa go hlohleletša au go šomana le bothata bjo bo šorošoro lefaseng bo kilego ba ba gona ngwagakgolo wo o fetilego.

umsebenzi wethu omkhulu kwakungukuthi iau igxile ekubhekaneni nesimo esibi esiphuthumayo somhlaba esesibe khona kwikhulumnyaka.


lesolo la tlholo ya mešomo la mopresidente le hlohleletša tlholo ya mešomo vukuzenzele unnamed thakgolo ya bjale ya legato la bobedi la lesolo la tlholo ya mešomo la mopresidente e laetša kgatelopele ye kgolo leetong la rena la go hlolela maafrika borwa a go se šome menyetla ya mešomo.

uhlelo loxhaso lwezemisebenzi lukamongameli luqhuba ukudalwa kwamathuba omsebenzi vukuzenzele unnamed ukwethulwa kwesigaba sesi bili sohlelo lo xhaso lwezemisebenzi lukamongameli kuveza inqubekelaphambili enhle kakhulu emshika shikeni wethu wokuda la amathuba omsebenzi ezakhamuzi zaseningi zimu afrika ezingase benzi.


bathušibadikolo ba ba thwetšwego ka umgungundlovu ba šomiša meputso ya bona ka umgu ngundlovu.

abasizi bothisha abaqashwe emgungundlovu basebenzi sa imali yabo yomholo emgungundlovu.


batho ba nyaka merogo ya ka ka gore ga ke šomiše manyora a dikhemikhale.

abantu bafuna imifino yami ngoba angisebenzisi umanyolo ona makhemikhali ngisebenzisa umquba ovela ezibayeni," kusho yena.


ge di šetše di phethilwe, dipetlele tša go hlomelwa bolwetši bjo di tla ba le mepete ye 13 000. mafelo a go beela balwetši thoko le dipetlele tša go hlomelwa bolwetši bjotona ya mešomo ya setšhaba le mananeokgoparara patricia de lille o rile: mafelo a 1 751 a kgethilwe bjalo ka mafelo ao a šišintšwego a go beela balwetši thoko, gomme ona a na le mepete ye e fetago ye 129 600 nageng ka bophara, ka dileteng ka moka tše 44 le ka mebasepaleng ya ditoropokgolo ye seswai.

uma ngabe sekuphelile, izibhedlela zesikhashana zizoba nemibhede eyizi13 000. izindawo zokugonqa kanye nezibhedlela zesikhashanaungqongqoshe wemisebenzi yomphakathi kanye nengqalasizinda upatricia de lille uthe: izindawo eziyi1 751 ziqokelwe njengezindawo zokugcina ngabodwana labo asebehaqwe igciwane, ezizoba nemibhede engaphezulu kwezi129 600 kuzwelonke, kuzo zonke izifunda ezingama44 kanye namadolobha ayisishiyagalombili.


magato a tlaleletšo a a beakanywa go fa thekgo ya ditšhelete go bobedi dikgwebo tše kgolo le tše nyane tše di amilwego gampe.

kumiswa izindlela zokwengezela zokuhlinzeka ngosizo lwezimali ukusekela amabhizinisi amakhulu namancane akhahlamezekile.


re lahlegelwa gape ke naga yeo e bego e beetšwe temo ka lebaka la diphetogo tša tšhomišo ya naga.

siphinde silahlekelwe umhlaba wokulima omkhulu kakhulu ngenxa yezinguquko ekusetshe nzisweni komhlaba.


tlaišo ya maikutlo, ya mantšu a bogale le ya mogo polo: se se direga ge motho a itemogela thogako, a dirwa setshegišo, a bitšwa mainaina.

ukuhlukumeza ngoko mphefumulo, ngamazwi kanye nangokomqondo: lokhu kwenzeka uma umu ntu ehlale ethukwa, ejivazwa noma ebizwa ngamagama ajivazayo.


re hloka go netefatša gore batho ka moka bao ba fetetšwego ba ﬁ hlelela kalafo le tlhokomelo.

kusamele sikhuphule amasokisi ukuze siqi nisekise ukuthi abantu abasha bayakhuthazwa ukuthi banqande ukwesuleleka, kubandakanyaukushintsha indlela yokuziphatha, ukufinyelela kumakhondomu kanye nokuhlala ngokuhlolela leli gciwane.


ba thuba dihlwadieme le maswao a semorafe, ba nyaka gore go tlošwe bokoloniale ka gare ga mananeothuto, ebile ba ipiletša go dihlongwa gore di fediše semorafe le go fediša go se akaretše ba bangwe setšhabeng.

babhidliza izithombe ezibaziwe nemifanekiso ecwasa ngokobuhlanga, bafuna kukhululwe ezemfundo, futhi bafuna zonke izikhungo zibhekane nokucwaswa ngokobuhlanga nangokwenhlalo.


basadi le bana ba bantšhi bao ba itemogetšego gbv , go fa mohlala, bao ba kilego ba katiwa, ba tšhoga go ya kgorotsheko go yo fa bohlatse le go anega dintlha tša mabapi le thobalano ka pele ga batho bao ba sa ba tsebego.

abesifazane abaningi nezingane ezikhahlanyezwe igbv , isibonelo, ukudlwengulwa, ziba nexhala lokuyokwethula ubufakazi phambi kwenkantolo futhi ziveze imininingwane yezehlakalo phambi kwabantu ezingabazi.


se se tla thuša go fokotša se koloto le go fokotša dinyakwa tša rena tša go adima tšhelete.

lokhu kuzosiza ukunci phisa ukuntuleka kwemali nokunciphisa izidingo zoku thi siboleke.


ka morago ga tirigalo ye ya masetlapelo, setšhaba se bontšhitše gore ga go na mabala a dipapadi a maleba, makgobapuku a setšhaba goba disenthara tša bafsa ka scenery park.

umphakathi wasescenery park ukhombe ukungabibikho kwezikhungo zezemidlalo, zokufunda kanye nezinye izindlela zokuzithuthukisa zabantu abasha, okubaholela ekutheni bagcine 'sebehla benyuka emathaveni'.


le ge go le bjalo, ge boiphemelobaeraseng bja setšhaba ka bontši bo diragaditšwe, le bao ba se go ba entwa le bona bat la b aka tlase ga tšhireletšego yeo e kwagagalago.

wonke umgomo osetshenzisiwe ohlelweni lokugoma abantu abaningi eningizimu afrika kumele ugunyazwe ukusetshenziswa inhlangano yeziphathimandla ezilawula imikhiqizo yezempilo eningizimu afrika isouth african health products regulatory authority.


ke fela mmušo wa bokgoni, wa tsheketšo, wa potego le wo o lebantšego šedi ya ona tlhabollong wo o ka kgonago go fihlelela boikgafo bja go kaonafatša maphelo a badudi ba naga ye.

umbuso okhonayo, ose benza kahle, onomthetho noqhakambisa intuthuko kuphela ongakwazi ukufeza izibophezelo zokuthuthukisa izimpilo zabantu baleli lizwe.


go keteka basadi ka go ba go keteka basadi ka go ba akaretša ekonomingakaretša ekonoming vukuzenzele unnamed ka phato afrika borwa e keteka kgwedi ya basadi.

ukubungazwa kwabesifazane ukubungazwa kwabesifazane ngokubabandakanya kwezomnothongokubabandakanya kwezomnotho vukuzenzele unnamed ngoncwaba iningizi mu afrika ibungaza inyanga yabesifazane.


ge mešomo ya lekala la poraefete e oketšega, batho ba bantšhi ba hwetša thekgo ebile ba phela botse.

njengoba imisebenzi kumkhakha ozimele yanda, izindlela zabantu zokuziphilisa eziningi ziyagcineka futhi ziyesekwa.


mohlankediphethišimogolwane wa motšwaoswere wa misa ntandazo vimba o re kantoro ya gagwe e kwešiša dinyakwa tše bohlokwa tša boentšinere le tša mabokgoni a tikologo ye dirilwego ke batho mo afrika borwa.

isikhulu esiphezulu (iceo) esiyibamba semisa unta ndazo vimba uthe ihhovisi lakhe liyaqonda ukuthi ini ngizimu afrika idinga kakhu lu abantu abanamakhono obunjiniyela nezokwakha.


"ge o fihla motsekapa, o ka direga gore o se bone taetšo ya makgonthe ya gore afrika borwa e mabapi le eng, ke ka fao ke tšeerego sephetho sa go dira se maleba ka dijo tša setšo le go laetša baeti tšeo re di jago.

"uma ufika ekapa, kungenzeka ungatholi ukuthi kahle kahle iningizimu afrika iyizwe elinjani, ngakhoke ngathatha isinqumo sokuthi ngibe yimina ngokudla kwesintu ukuze ngizobonisa izivakashi ukuthi sidla ini.


mokgwa wa rena go dithoto tša mmušo o hlahlwa ke tlhokego ya go šoma ga dii ntasteri tša mananeo a mago lo a enetši le maemakepe, le ka tlhokego ya go kgonthiša gore dinyakwa tša motheo tša maafrika borwa ka moka, kudu bahloki, di a fihlelelwa.

indlela yethu yokuthi abe ngaphansi kobunikazi bukahulumeni yayisuselwa kwisidingo sokusebenza ngempumelelo kochungechunge lwezimboni ezingumongo, njengezamandla kanye namachweba, kanye nesidingo sokuqinisekisa ukuthi izidingongqangi eziyisisekelo zabantu baseningizimu afrika, ikakhulukazi labo abadla imbuya ngothi, ziyafezwa.


morago ga mengwaga e 20, kahlolong ya 1997, kgoro tsheko ya molaotheo e boletše gore go phethagatša ditokelo tša motheo tša modudi yo mongwe le yo mongwe gape le go lwela go fihlelela ditokelo tša bona tša leago le ikonomi ke kokwanekgolo ya setšhaba sa go phela ka demokrasi seo se nepilego go tsošološa seriti seo se se lobilego.

emva kweminyaka engamashumi amabili, kwisahlulelo senkantolo sangowe1997, inkantolo yomthethosisekelo yathi ukuphelelisa ama lungelo ayisisekelo azo zonke izakhamuzi kanye nokusebenzela ukuzuza amalungelo abo ezenhlalomnotho kunguphawu lompha kathi wentando yeningi labantu ohlose ukubuyisa isithunzi esalahleka.


go ingwadiša go thomile ka di 1 diphalane gomme go tla tswalela ka dibokwane 2021. baithuti ba ka ithutela ka gae goba go ye nngwe ya disenthara tše 133 tša thekgo ya sebaka sa bobedi sa go hwetša marematlou moo ba rutwago mathapama le mafelelong a beke.

ukubhalisa kwavulwa mhla lu1 kumfumfu kanti futhi kuzovalwa ngonhlolanja kowezi2021.


le ge go le bjale, go na le dilo tše dingwe tšeo re ka di dirago.

noma kunjalo, kusekhona okunye esisengakwenza.


ba tšwa lefelong leo le tletšego ka diphetetšo tša coronavirus ka wuhan go la china, gomme ba bone seabe seo se šiišago seo baerase ye e nago le sona go maphelo a batho.

bebephuma kumnyombo wegciwane lecorona ewuhan echina futhi sebebone nomonakalo osudalwe ubungozi baleli gciwane ezimpilweni zabantu.


go bohlokwa gore go r75 milione ya diboutšhara tšeo di beetšwego kimollo ya covid19 ya kabo ya temo 53% ya baholegi e tla ba basadi ba magaeng.

kubaluleke kakhulu ukuthi izigidi ezingama75 zamarandi zoxha so lwecovid19 ezibekelwe amavawusha ezolimo amaphesenti angama53 kwabazozuza kuzoba ngabesifazane basemakhaya.


le ge o apere maseke, o swanetše gore: o hlape diatla o bule sekgoba gare ga gago le ba bangwe o gopole go ethimolela le go gohlolela ka sejaba neng o efoge go kgoma mahlo, nko le molomo wa gago ka diatla tšeo di sa hlwe kago.

nalapho ufake isifonyo kufanele: ugeze izandla zakho ulandele umyalelo wokuqhelelana nabantu khumbula ukuthimulela nokukhwehlelela endololwaneni yakho gwema ukuthinta ame hlo akho, ikhala noma umlomo ngezandla ezingcolile.


go sa na le tše ntši tšeo re swanetšego go di utolla ka ditiragalo tšeo di diragetšego.

kusekuningi kakhulu okusamele sikuvumbu lule ngalezi zigameko ezenzekile.


re tšere magato re le seboka go šireletša maphelo, batho le ta boiphedišo kontinenteng.

ukuqaliswa kokugonywa kwabantu sekuqalile ezwenikazi futhi sifisa ukuba nenanibantu elikhulu ezwenikazi eseligomile uma kuphela unyaka wezi2021 ukuze sizogoma inani elanele labantu.


go bile gape le tirišano ye kgolo le badirišani ba rena ba brics gore re hwetše ditlabelo tša boitšhireletšo malwetšing le tirišano mabapi le phihlelelo ya meento le go e aba.

kuphinde kwaba noku sebenzisana okukhulu noza kwethu bebrics ekutho leni izinsiza zokuzivikela kanye nokusebenzisana ekufinyeleleni kwimigomo nokusatshalaliswa kwayo.


ganuganu o hweditše go le bothata go ya mošomong na kong ya lephoto la bobedi.

uganuganu wakuthola ku nzima kakhulu ukuthi aye emsebenzini ngesikhathi sehla ndla lesibili.


cge e kgatha gape tema ya go lekola me lato, go akaretšwa ya kato le melato ya thobalano le dipo lao tša basadi ke banna".

icge iphinde idlale indima ekuqapheni amacala, abandakanya ukudlwengu lwa kanye nokuphulwa komthetho wezocansi, uku nukubezwa ngokwezocansi kanye nokubulawa kwabesi fazane."


nkile ka bolela gore go fenya ntwa ya bomenemene go tla ba boima, le gore go tla tšea nako go hlahlamolla digongwana tše kgolo tša tšhomišano tše di tseneletšego.

ngasho ngaphambilini ukuthi ukunqoba impi yenkohlakalo kuzoba nzima, futhi kuzothatha isikhathi ukusiphula izimpande zala mandla okwenzelelana esezinabe zasabalala.


"ge se se dirilwe, gape o swanetše go tsenya kgopelo ya boipobolo mo lebakeng la nako le itšego.

"uma sekwenziwe lokho, kumele aphinde afake isicelo sokuphikisa esikhathini esinqunyiwe.


se ga se hlohleletše tirišano le kwešišano, gomme se thi bela mošomo wo re o dirilego wa go aga setšhaba sa go se be le semorafe.

lokhu kuqeda amandla okusebenzisana kanye nokuqondisisa, futhi kuphazamisa umsebenzi esesiwuqalile wokwakha umphakathi ongacwasani ngokobuhlanga.


se se hlotše menyetla go dikha mphani tše nnyane tšeo beng ba tšona e lego baswa, batho bao ba bego ba gateletšwe peleng mmogo le basadi.

lokhu kuvule amathuba amaningi emabhizinisini amancane aphethwe intsha, abantu abebengatholi amathuba phambilini nabesifazane.


ba swanetše ba netefatše gore go na le mananeokgoparara ao a lekanego le ao a bolokegilego ka dikolong.

kumele baqinisekise ukuthi kunezakhiwo ezanele kanye neziphephile ezikoleni.


ka lebaka la nsnp, bana ba bantši ba tla sekolong ka nako ebile ba tla ka mehla, gomme go theeletša ga bona ka mephatong go kaonafetše.

"lolu hlelo lubaluleke kakhulu ekuqhubeleni phambili amalungelo omthethosisekelo abafundi okuthola ukondliwa kanye nemfundo eyisisekelo," kuchaza iphini likangqongqoshe wemfundo eyisisekelo udkt reginah mhaule.


go sa le bjalo, se sengwe sa dibetša tša rena tša go šoma botse tša go lwantšha bomenemene le go gogwa ga mmušo ka nko ke kgorotsheko ya go ikgetha ya lekala la dinyakišišo la go ikgetha (siu), yeo e hlomilwego ka 2019. e ahlola ditaba tšeo siu e di begago gore di sekišwe ka kgorotsheko ka morago ga go fetša ka dinyakišišo.

kulolu daba, esinye sezi khali zethu esisebenzayo ekulweni nenkohlakalo kanye nokuqhwagwa kwamandla ombuso inkantolo ekhethekile yophiko lwezokuphenywa kwamacala akhethekile (isiu), enga yisungula ngowezi2019.


diboto tše di tla šomiše tšwa mabakeng a tlhahlo gomme di dirilwe ka se pontšhe seo se thušago boramaphoto bao ba sa thomago go phaphamala ka godimo ga meetse.

amabhodi akhelwe izi nhloso zokuthuthuka fu thi akhiwe ngegwebu futhi asiza abahuhuluzi abasa yizimfundamakhwela uku ba bakwazi ukuntanta phe zu kwamanzi.


melato yeo psc e e romelago go dikgoro go yo nyakišišwa e akaretša: ge bašomi ba mmušo ba dira mešomo ya tlaleletšo go hwetša tšhelete ka ntle le tumelo ya dikgoro tšeo ba di šomelago; dithulano tša dikga hlego tšeo di sego tša tsebagatšwa dikgorong tšeo ba di šomelago le; maitshwaro ao a sa amogelegego.

amacala adluliselwa yipsc eminyangweni ukuze aphe nywe, abandakanya: abasebenzi bakahulumeni abenza omunye umsebe nzi ozuzisa imali ngapha ndle kokuthola imvume yeminyango ukungaphumeli obala ngento eshayisana nomse benzi, kanye nokuphenya ngokuzipha tha okungenasimilo.


re diriša ditheknolotši tša titšithale go matlafatša taetšo, go nyakana gape le go beela thoko balwetši, le go thekga bao diteko tša bona di laetšago ba fetetšwe.

sisebenzela ukwandisa izinsiza zokuhlinzeka ngomoyampilo, imishini yokuphefumula neminye imishini kulabo abadinga ukunakekelwa okubucayi, kubandakanya ukuphambukisa usizo ngomoyampilo kwezinye izindawo ubhekiswe ezigulini zecovid19.


arnoldus mathomong o be a tšhaba go ya lefelong leo le diretšwego go hlokomela bao ba fetetšwego ke baerase ka lebaka la kgopolo ya go fošagala ya gore ge o eya lefelong la go swana le le o tla lwala gomme wa hlokofala.

ekuqaleni uarnoldus wayemanqikanqika ukuya esikhungweni sokuhlala ngawedwana ngoba wayenomcabango ongekho woku thi uma uya kulesiya sikhungo uzofike ugule kakhulu futhi ushone.


"go akanywa gore baru twana ba go feta 270 000 ba amegile, gomme dikolo tše 600 di sentšwe, moo elego gore tše 16 ga go kgonege gore di fihlelelege ka baka la tshenyego ya ditsela le maporogo ao a kgontšhago go fihla go tšona.

"balinganiselwa ngaphezu kwezi270 000 abafundi abakhahlamezekile kanye nezikole ezingaphezu kwama600 zibe nomonakalo, eziyi16 kulezi zikole akufinyeleleki kuzona ngenxa yomonakalo ekuxhumaneni kwemigwaqo namabhuloho.


leano la karabelo ya tšhoganetšo go šogana le gbvmmušo o dutše o phethagatša leano la karabelo la tšhoganetšo go šogana le gbvf.

uhlelo oluphuthumayo lokubhekana negbvuhulumeni ubelokhu akha uhlelo oluphuthumayo uku bhekana negbvf.


mola meago ya palamente e senyegile moo e lego gore e ka se šomišwe, sehlongwa sa palamente se tšwetšapele mošomo wa sona wa go šomela batho.

ngesikhathi izakhiwo zephalamende lethu zicekeleke phansi ngendlela yokuthi ngeke zisebenziseke, isikhungo sephalamende siyaqhubeka nomsebenzi waso wokusiza abantu.


mashinini o boletše gore diteše tša go boutela ka moka tše 22 932 di tla bu lwa go thoma ka iri ya 08:00 mosong go fihla ka iri ya 17:00 mantšiboa mafelelong a beke ya ngwadišo ya ba kgethi.

umashinini uthe zonke izikhungo zokuvota eziyizi22 932 zizovula kusukela ngo08h00 ukuya ngo17h00 ngempelasonto yokubhalisela ukuvota.