lenaneo le ke karolo ya sekhwama sa phetogo sa intasteri ya dikoloi (ye e ka bago r6 bilione), yeo e hlomilwego go fetola mohlwaela wa mešongwana ya dikoloi gomme ya kgontšha go kgatha tema mo lekaleng ke dihlopha tšeo peleng le kgale di bego di hlokomologilwe, go akaretša basadi, bafsa le batho bao ba phelago ka bogolofadi.

lolu hlelo olusha luyingxenye yesikhwama sokuthuthukiswa kwemboni yezinqolamlilo [iautomotive industry tansformation fund] (olubiza imali elinganiselwa ezigidigidini eziyisithupha zamarandi), esasungulelwa ukuguqula izinga lezinkampani zezinqolamlilo nokuvumela ukusebenzisana kulo mkhakha nalabo abekade bencishwe amathuba esikhathini esedlule, okubandakanya abantu besifazane, intsha kanye nabantu abakhubazekile.


ke ka fao dikimollo tša thekgo ya mešomo le lephelo di abetšwego mašeleng ka botlalo, ka lenaneophethagatšo leo le kwagalago.

yingakho omunye nomunye wemisebenzi nokungenelela kokusekela indlela yokuziphilisa kuxhaswe ngoku gcwele, nohlelo olucace bha lokuqalisa ukusebenza.


lahlela dithišu, dikhunkhwane le dilahlwa tše dingwe ka gare ga setšhelo sa ditlakala e sego ka thwaelete.

lahla ithishu, izinambuzane nokunye ukungcola emgqonyeni kunasendlini yangasese.


karolo ye nngwe ye bohlokwa ya mošomo wa lekala e tla ba go ikgafa go maitshwaro le botshepegi mo maemong a mmušo.

olunye uhlangothi olubalu lekile lwalolu phiko kuzoba ukusungula izikhungo zoku ziphatha nokuthembeka ezikhundleni zikahulumeni.


dika tša setlwaedi tša covid19 mmeleng di akaretša go gohlola, nko ya go elela mamina, go fišafiša le go felelwa ke moya.

izimpawu ezijwayelekile zecovid 19 emzimbeni zibandakanya ukukhwehlela, ikhala eligxazayo, imfiva kanye nokuvaleka ukuphefumula.


se ke nnete go dihlongwa ka moka tša temokrasi ya rena.

lokhu kuyiqiniso ngazo zonke izikhungo zentando yeningi labantu.


se gantši se ba bjalo mo go abeng dithoto tša mmušo tša go swana le mohlagase le meetse, moo disoe di kgonago go latela taolelo ya kaonafatšo mo kgahlagelong ya setšhaba kgahlanong le ye e lego fela ya kgwebo.

lokhu kunjalo ikakhulukazi ngesikhathi lapho kuthunyelwa khona izidingongqangi zomphakathi ezifana nogesi namanzi, lapho amasoe enamandla okufezekisa igunya lokuthuthukisa ukuze kuzuze umphakathi kunokuthi kwenziwe inzuzo yezezimali.


lefelo le le kopanya mmogo bokgoni bja dinyakišišo bja makala a mmušo a thibelo ya bosenyi le tšhireletšo le bja lefelo la bohlodi bja ditšhelete, leo le hlomago bohlodi bja ditheo tša phethagatšo ya mošomo go bo šomiša ka dinyakišišong tša bona.

lesi sikhungo sihlanganisa amakhono okuphenya amacala ophikweni lukahulumeni lokugwema ubugebengu kanye nezinhlaka zezoku vikeleka nalezo zikhungo zobunhloli bezezimali, ezisungula ubunhloli bamaejensi ezomthetho obuzosetshenziswa ophe nyweni lwabo.


ka go šomiša sekhwama sa mananeokgoparara bjalo ka o mongwe wa mekgwa ye re e šomišago, re bopela diprotšeke tše dimmotlolo tša thekgo ya ditšhelete tšeo di kgoboketšago methopo ya go balega bobedi ka makaleng a setšhaba le a poraebete.

ngokusebenzisa uxhasomali lwengqalasizinda ukusa phambili, sisungule izindlela zokuxhasa ngemali le misebenzi edonsa ezindaweni eziningi emikhakheni kahulumeni kanye nezimele.


ke ipotša tšatši ka tšatši ge ke anegela batho ka leeto laka; ke ba botša ka tlhathollo yaka ya gore dijo tša isizulu ke dife.

njalo ekuseni ngizitshela ukuthi ngilandisa ngobumina; indlela mina engichaza ngayo ukuthi kuyini ukudla kwesizulu.


o ka hwetša foromo ya dikgopelo mo wepsaeteng ya kgoro ya tlhabollo ya dikgwebopotlana.

ifomu lokufaka isicelo ungalithola kuwebhusaythi yomnyango wezokuthuthukiswa kwamabhizinisi amancane.


cge e thuša batho go fihlelela ditirelo tša toka dale hes batšwasehlabelo ba dikgaruru tšeo di ikadilego ka bong (gbv) bao ba palelwago ke go hwetša thušo le thekgo yeo ba e nyakago ba hlohleletšwa go ikgo kaganya le khomišene ya tekatekano ya bong (cge).

icge ihlinzeka ngentuba yokufinyelela kwezobulungiswa dale hes izisulu zodlame olu bhekiswe kubulili obuthile (igbv) ezi sokolayo ukuthola usizo kanye nokwesekwa ezi kudingayo ziyanxenxwa ukuthi zixhumane nekho mishana yokulingana ngobulili (icge).


ka nnete go bile le tšwelopele ye kgolo mo ngwageng wa go feta ka go fetoša go šoma ga boemakepe, le ge go na le khuetšo ya covid19 .

ngempela kukhona inqu bekelaphambili ebonakala yo eseyenzekile eminyakeni eyedlule ukuguqula indle la yokusebenza echwebeni, ngale komthelela wecov id19 .


maswao a kgatelelo ya monagano batswadi ba swanetše go lemoga le go lebelela maswao a go fapana ao a ka bontšhago gore bana ba bona ba na le kgatelelo ya monagano.

izimpawu zosizi abazali kumele baqa phele futhi bagade izimpawu ezahlukene ezingabonisa ukuthi ingane yabo ibhekene nosizi.


sebaka sa mafelelo sa go ingwadišetša go bouta vukuzenzele unnamed mafelelo a beke a go ingwadišetša go bouta a tla ba ka mokibelo wa la 26 le la morena la 27 pherekgong 2019 go ya ka modulasetulo wa khomišene ye e ikemego ya dikgetho (iec), glen mashinini.

ithuba lokugcina lokubhalisela ukuvota vukuzenzele unnamed impelasonto yokubha lisela ukuvota izoba ngo mgqibelo mhla zinga ma26 nangesonto mhla zingama27 kumasingana 2019 ngokusho kukasihlalo wekhomishani yokhetho ezimele (iiec), uglen mashinini.


go sa le bjale, re swanetše go maatlafatša tshepedišo ya rena ya toka, re netefatše gore badirabosenyi ba a golegwa, le gore maemo a peila le a parola ya bona a a maatlafatšwa le gore bao ba rometšwego kgolegong bophelo ka moka ba tšea bophelo bja bona ka moka ba le ka kgolegong.

ngaso lesi sikhathi, kumele siqinise uhlelo lwethu lobulungiswa, siqinisekise ukuthi izigilamkhuba ziyajeziswa, kuqiniswe imithetho yebheyili noshwele nokuthi labo asebegwetshwe udilikajele babhadla ejele impilo yabo yonke.


ke mokgwa woo temokrasi e bolokwago le go thekgwa ka ona.

ingukugcina nokuphakamisa intando yeningi labantu.


bahlankedi ba mmušo ba swanetše go kgona go tšwelapele go dira mešomo ya bona "go sa kgathale diphetogo dife goba dife tša ditona, maloko a khudutha maga goba makhanselara ka gare ga mokgatlo wo bušago e le bona ba laolago tshepedišo, goba diphetogo tša mekgatlo ya dipolotiki morago ga di kgetho".

abasebenzi bakahulumeni kumele bakwazi ukuqhu beka benze umsebenzi wabo "noma ngabe kunaluphi na ushintsho longqongqoshe, amalungu omkhandlu we ziphathimandla noma ama khansela aseqenjini elibusayo eliphethe ukuphathwa, noma izinguquko zamaqembu epo litiki emva kokhetho".


leano la maleba la kgwebo ya dikgogomhlabane gore e be molemi yo a atlegileng o hweditše thušo.

wakhombisa inqu bekelaphambi li esuka ekusenziseni amahektha akhe ama bili omhlaba uku nweba indawo yakhe yokukhiqiza amaqanda kanye nokutshalwa kwesipinashi, ikale okuluhlobo oluthile lweklabishi, uphepha olu hlaza kanye notamatisi, aku thengisa endaweni, waya ekufakeni imihubhe emibili yezitshalo, walima amahe ktha ayi1.5 waphinde wakha amahhoko ezinkukhu okube ka umthamo wamaqanda a yizi5 000 kanye nayizi2 000. leli pulazi manje selihli nzeka ngemikhiqizo yalo izindawo zokudla ezine zasewimpy , ipick n pay , kanye nehhotela iholiday inn nezitolo zasendaweni, phakathi kokunye.


ngaka ma lapile o hlaloša gore motho yoo a nyakago go ithutela bointšinere, go fa mohlala, o hloka go kaonafatša dipoelo tša dipalo gore a tle a kgone go dira thuto yeo.

udkt malapile uyachaza ukuthi umuntu ofuna ukuthola isiqu sobunjiniyela, njengesibonelo nje, kumele ukuthi anyuse amamaki akhe ezibalo ukuze afaneleke ukwenza lolo hlelo lomkhakha wezifundo.


kgoro ya maphelo ya kapa bodikela e re tshedimošo ya gae le boditšhabatšhaba e bontšha gore go hlabela meento kgahlanong le covid19 ke tšhireletšo ye kaone go feta ka moka kgahlanong le baerase.

umnyango wezempilo entshonalanga kapa uthi imininingwane yalapha kuleli lizwe neyasemhlabeni jikelele iqinisekisa ukuthi ukugomela icovid19 kusalokhu kuyisona sikhali esihamba phambili ekulweni negciwane.


ye nngwe ya tše ke lenaneo la woza matrics , leo le tsebagaditšwego semmušo ka la 1 lewedi ka tirišano le badirišanimmogo ba mmalwa ba kgašo le ditsebi tša thuto.

olunye lwezinhlelo uhlelo lwewoza matrics , olwethulwa ngokusemthethweni mhla lulu1 kumandulo ngokusebenzisana nabahlanganyeli bezokusa kaza abaningi kanye nongcweti bezemfundo.


potšišo: ngwanaka o phela a nyaka go nyanya; a e ka ba ga ke na matutu a lekanego?

umbuzo: umntwana wami ufuna ukuncela njalo mhlawumbe anginalo ubisi olwanele?


baetapele ba rena ba setšo ba swanetše go eta pele ntweng ya go tsosološa ditokelo le seriti sa batho ba rena.

abaholi bethu bendabuko badinga ukuba phambili kulo mzabalazo wokubu yisela amalungelo nesithu nzi kubantu bethu.


"go aga sekolo se ke mokgwa wa mmušo go buša seriti go bana bao ba tsenago dikolo tša magaeng le tšeo di se nago didirišwa tša go ithuta le barutiši ba bona," a tlaleletša.

kuyo yonke le minyaka, ugilman waqhubeka nokugqugquzela ukuthi isikole sithuthukiswe futhi ekugcineni, kwatholwa amagumbi okufundela amahlanu evela ehhovisi likandunankulu wase mpumalanga kapa.


petšhe ya setšhaba petšhe ya setšhaba, yeo e tse bjago gape bjalo ka embleme ya mmušo, ke leswao le legolo la mmušo.

uma iflegi libekwe eduze noma ngemva kwesikhulumi emhla nganweni, kumele libe kwesokudla sesikhulumi.


letšatši la lefase la thibelo ya go ipolayaletšatši la lefase la thi belo ya go ipolaya le thakgotšwe ke mokgatlo wa boditšhabatšhaba wa thi belo ya go ipolaya (iasp) ka la 10 lewedi 2003. le nepile go thibela go ipo laya ga batho le maitshwaro a go laetša maikemišetšo a go ipolaya, go fokotša ditla morago tša go ipolaya, le go hlama kopano ya dirutegi, baprofešenale ba tša maphelo a monagano, bašomi ba thušo le go thoba matswalo, baithaopi le batho bao ba fetilego ditiragalong tša go ipolaya.

usuku lomhlaba lokunqanda ukuzibulalausuku lomhlaba lokunqanda ukuzibulala lwabekwa ngokusemthethweni yinhlangano yomhlaba jikelele yokunqanda ukuzibulala mhla ziyi10 kumandulo 2003. izinhloso zayo kwakungu kunqanda ukuzibulala kanye nendlela yokuziphatha enga holela ekuzibulaleni, isiza ngokunciphisa umthelela wakho futhi ihlinzeka ngenkundla yezifundiswa, ochwepheshe bezempilo abelapha ngokwengqondo, abasebenzi bezimo ezibucayi, amavolontiya nabasinde ekuzibulaleni.


tšona dithulaganyo tše di bohlokwa kudu ka nako ye, kudukudu ka baka la ge sehla sa maikhutšo se batamela, gore re seke ra itshenyeletša ka mediro ya rena.

konke kubalulekile kulesi sikhathi, ikakhulukazi ngoba kusondela isikhathi samaho lide, ukuthi kungabi yithina esisonga izandla.


re swanetše re nyake go phela maphelo ao a itekanetšego re efoge malwetši ao a thibelegago gore re phele nako e telele.

kumele sizame sizigcine siphilile ukuze sigweme izifo ezivikelekayo kanye nokuphila isikhathi eside.


go swana le ge ba lwetše tekatekano ka go thuto ya godingwana, mafolofolo a magolo a bafsa ba rena a swanetše go šomišwa go lwantšha phihlelelo ye e lekalekanago ya tlhokomelo ya maphelo, go phetošo ya go ba beng ba naga le, se bohlokwa kudu, go lwela toka go tša bong.

njengoba benza emzabalazweni wokulwela ukulingana emfundweni ephakeme, umfutho omkhulu wentsha yakithi kumele usetshenziswe ukulwela ukufinyelela okulinganayo ekunakekelweni ngokwezempilo, ekuguquleni nakubunikazi bomhlaba futhi, okubaluleke kakhulu, ubulungiswa ngokobulili.


mopresidente o tšeere nako go hlohleletša maafrika borwa go hlabelwa moento o wa go boloka maphelo, le go tšwela pele go latela mekgwa ya motheo ya go itšhireletša ba be ba dule ba ntšhitše mahlo dinameng.

umongameli uzinike isikhathi sokunxusa abantu baseningizimu afrika ukuthi bathathe umgomo osindisa impilo futhi baqhubeke nokulandela izinyathelo eziyisisekelo sezempilo futhi bahlale beqaphile.


ntle le mokgwa wa moswananoši wa bolwetši le tlhohlo ye kgolo ya go bea naga ya batho ba 58 milione ka fase ga go dula ka gae, re šomile gabotse.

ngaphezu kwesimo esingakaze sibonwe sesifo kanye nezingqinamba zokubeka izwe elinabantu abayizigidi ezingama58 ngaphansi kokuvalwa kwe zwe, senze kahle kakhulu.


o eletša batho go hlokomela diphetogo tša maitshwaro, bjalo ka go rothiša megokgo le go thoma go nwa bjalwa kudu le go šomiša ditagi tše dingwe kudu.

uludziya weluleka abantu ukuthi bakuqaphele ukushintsha kwendlela yokuziphatha, njengokuhlala sengathi ungakhala noma ukwenyusa izinga lokuphuza utshwala kanye nokusebenzisa izidakamizwa.


mmušo wa jeremane le volkswagen di fane ka r107 milione ya go aga sepetlele seo se tla hlomelwago bolwetši bjo ka port elizabeth.

ngonhlaba, undunankulu umakhura wemukela umnikelo oqhamuka kwizinkampani zezimoto ibmw kanye nenissan ukusiza ukwakha isibhedlela sesikhashana erosslyn, etshwane.


ba thušitše go abela badudi ba rena tshedimošo ka go phatlalatša melaetša ya maphelo ka ga go se batamelane kudu le go hlweka.

bezilokhu zinikeza abantu bakithi ulwa zi ngokusabalalisa imiyalezo yezempilo yokuqhelelana kubantu kanye nenhlanzeko.


go tloga mola go hlongwago pankatlhabollo ye mpsha, yeo kantoro ya yona ya ka seleteng se e lego ka johannesburg, afrika borwa e bile moholegi wa thekgo ya ditšhelete le ya sethekniki go diprotšeke tša ka dinamelweng, go mohlagase wa letšatši, meetse le phefo, go tšhireletšo ya tikologo, go mananeokgoparara a meetse le go phokotšo ya meši yeo e yago lefaufaung.

selokhu kwasungulwa ibhange inew development bank , ihhovisi lalo lesi funda elisegoli, iningizimu afrika isibe ngabahlomuli bokwesekwa ngezezimali ngokwemisebenzi ngemikla mo yezokuthutha, ezamandla ezihlanzekile, ukuvikelwa kwemvelo, ingqalasizinda yamanzi kanye nokunci shiswa kwegesi engcolisa umoya.


le ge e le gore se se hloka kgato ye e tšewago ke setšhaba ka bophara, ke ipiletša kudukudu go masogana go lwantšha gbv .

ngesikhathi lokhu kudingaumsebenzi womphakathi wonke, ngicela amadoda ikakhulukazi asemancane ukuqala umzabalazo wokulwa nodlame olubhekiswe kubulili obuthile.


israele le palestina di kgothaletšwa go etšiša afrika borwa ka go phegelela khutšo vukuzenzele unnamed maitemogelo a rena ka go feto gela go temokra si ke thuto ye bohlokwa ka ga kwelobohloko, ditherišano le go dumelela na ka tše dingwe tša dipee lo bakeng sa tšwelopele.

iisraeli nepalestine banxuswa ukuthi bafane neningizimu afrika ngokufuna ukuthula vukuzenzele unnamed esabhekana na kho ngoguquko lwentando yaba ntu kuyisifundo ngama ndla okuzwelana, uku xoxisana kanye nokuze hlisa.


diketlele ga se tša swanela go tlatšwa ka meetse go feta tekano eupša di swanetše go tšhelwa fela meetse ao a lekanego gore o kgone go a šomiša.

ungayigcwalisi mfi noma uhlanze ngokwedlulele indawo yakho yokubhukuda.


mošomo wa go thoma ditirišano le bašomi ba makala a praebete o thomile go beeletša go infrastraktšha ya maemakepe le go kaonafatša taolo ya maemakepe a dintlwana tša tšhipi mo maemakepeng a durban le ngqura.

umsebenzi uyaqhubeka futhi wokusungula iejensi kazwelonke yengqa lasizinda yemithombo yamanzi ezoqinisekisa ukulawulwa okungcono kwemithombo yamanzi kuzwelonke.


bontši ke banna bao ba phayago theto ka kgang.


ke ile ka swanela go hwetša tsela ya go itirela ditse no ka ge ke be ke se ka ya se kolong," a realo fuma.

njengoba ngangingafundile, kwadinge ka ukuthi ngithole indlela yami yokwenza imali," kusho ufuma.


kgwebanoši yeo e tšwelago pele ya mekgwa ye bohlokwa ya tšweletšo ya go swana le naga ga se fela lepheko la go bopa setšhaba sa go lekalekana; e tliša le seemo sa dikgaruru setšhabeng.

ukuqhubeka nokubusa wedwa emikhiqizweni eba lulekile njengomhlaba akusiso nje isithikamezo ekwenzeni ngcono umphakathi oli nganayo; kuzodala inxu shunxushu emphakathini.


gape o ka humana tshedimošo ka botlalo letlakaleng la bona la facebook elego cach_sa.

eminye imininingwane ungayithola ekhasini labo le facebook (cach_sa).


re maatlafaditše tshepedišo ya go hwetša taelo ya tšhireletšo ye e tšwago ma phodiseng, gomme ra katološa maemo ao ka ona taelo ye e ka kgopelwago ka fase ga ona.

umthetho omusha ochitshiyelwe wodlame lwa sekhaya ubhekelela ezinye zezinselele ebudlelwaneni basekhaya obunodlame.


ke rata gape le go hlohleletša matena a ditho ka moka tša phoofolo, go etiša pele mokgwa wo wa go ja ka tsela ye maleba,’’ a realo molefe.

ngifuna futhi ukugqugquzela ukuthi isilwane sidliwa kusuka ekhanda kuya emsileni, ukuze ngizoqhubela phambili le ndlela yokudla," kusho umolefe.


go dira diteko gape go batho bao ba itemogetšego maswao a mannyane gomme ba kaonafetše ga go bohlokwa.

ukuphinda uhlole abantu abahlangabezana nokugula okungabonakali futhi asebeluleme akunconywa.


maseke o swanetše go khupetša nko le molomo ka botlalo.

isifonyo sobuso kumele semboze ikhala nomlomo ngokuphelele.


ka moranang 2022, re kgonne go šutiša ka botlalo tirelo ya ecd go tšwa go kgoro ya tlhabollo ya leago go ya go kgoro ya thuto ya motheo.

ngomba sa wezi2022, saphothula ukususwa komsebenzi weecd ngaphansi ko mnyango wokuthuthu kiswa komphakathi waya nga phansi komnyango weze mfundo eyisisekelo.


theeletša le go ithuta go bao ba ilego ba ima e le batšwamahlagading gore ba fetile bjang.

lalela futhi ufunde kulabo besifazane abasebancane abake bakhulelwa.


go tsenela mokgatlo wa dinaga wa brics ka 2010 e bile motheo wa maikemišetšo a rena a go tšwetša pele dilo tšeo re di beilego pele tša tlhabollo ya bosetšhaba ka go hloma dikamano tše tiile go le dinaga tše bohlokwa tšeo diekonomi tša tšona di hlabollogago tša go swana le brazil, russia, india le china.

ukuhlanganyela neqembu lamazwe ebrics ngowezi 2010 kwaba yingqophamla ndo ekufuneni kwethu ukwenza ngcono intuthuko kazwelonke eseqhulwini ngokwakha ubudlelwano obuqinile neminotho eba lulekile esavela yasebrazil, erussia, eindia nasechina.


"mošomo wo o tla dirwa motheong wa leano la mpshafatšo le tsošološo ya ikonomi, leo le tšwelago pele go ba lenaneo la rena la go aga ikonomi leswa," a realo.

"lo msebenzi uzokwakhela phezu kwesisekelo sohlelo lokwakhiwa kabusha kanye nokuvuselelwa komnotho, olulokhu luwuhlelo olujwayelekile lokwakhiwa kabusha komnotho," kusho yena.


ngwana o tla kgona go ithuta go nyanya ka pela gomme se se tla go thuša gore o dire matutu a mantšhi.

umntwana uzofunda masi nyane ukuncela futhi lokhu kuzokusiza ukuthi ube nobisi oluningi.


go hwetša naga mmušo o tšwela pele ka taba ya pušetšo ya naga gomme o letetše go fetišwa ga molaokakanywa wa pušetšo ngwageng wo.

ukufinyelela kumhlaba uhulumeni uyaqhubeka loguquko kwezomhlaba futhi kulindeleke ukugunyazwa komthethosivivinywa wokubuyiselwa komhlaba.


ka go hlokofala ga bona, re lobile dinkgwete tša go re bolokela bohwa bja merafe ya rena, le go hlompha meetlo ya histori ya merafe ya bona.

ngomasingana, isizwe sabapedi satshala ukgoshikgolo thulare thu lare iii, owakhothama emva kwesikhathi esingaphansi konyaka egcotshiwe.


tšhelete ye nngwe ya tlaleletšo ya r25 pi lione le yona e abile go thekga dikhamphani tša bathobaso, tša basadi, tša bafsa le tša bašomi.

ezinye izigidigidi ezingamar25 zithenjisiwe ukuze kuzokwesekwa izinkampani zabesifazane abamnyama, intsha kanye neziphethwe ngabasebenzi.


go hlapa diatla tša bona ka sesepa le meetse bonyane metsotswana ye 20, pele ga ge o ka kgoma dihlare.

bahlanze izandla zabo ngensipho namanzi okungenani imizuzwana engama20, ngaphambi kokuba bathinte imithi.


badiradikgopelo bao ba sego ba dira dikgopelo gobane ba be ba sa fihlelele dinyakwa tša tseno ka dipoelo tša bona tša mphato wa 11, eupša ba hwetša gore bjale dipoelo tša bona tša mphato wa 12 di fihlelela dinyakwa.

labo abazoba ngabafundi abangasifakanga isicelo ngoba bengakwazanga ukuthola imiphumela edingekayo kubanga le11 ukuze babhalise kodwa bathole ukuthi imiphumela yabo yebanga le12 iyahlangabezana nalokho okudingekayo ukuze babhalise.


go hwetša tshedimošo ka botlalo ka ga covid19 , eya wepsaeteng ya sehlongwa sa bosetšhaba sa malwetši a go fetela go www.

ngolwazi oluthe thuthu ngecovid19 , vakashela iwebhusayithi yesikhungo sezifo ezithathelanayo kuzwelonke ethi: www.


ka operation vulindlela , re kgonne gape le go šomiša mokgwa wa go nepiša le wa go tliša kaonafatša ka kakaretšo, mola ka go le lengwe re kgonthiša kgokagano ye kaone moo dikgoro le makala a mantši di kgathago tema.

sishicilele futhi sabuyekeza uhlu lwamakhono angandile, okokuqala ngqa futhi kusukela ngowezi2014.


go hloka meetse mmeleng go ka hlolwa gape ke bolwetši, bjo bo ka hlolago go hlatša le/goba letšhologo; le go tšwa kodumela ka baka la letadi.

kungenzeka kudalwe ukugula, okwenza ukuthi uhlanze futhi/noma ukhishwe isisu; kanye nokuthi ujuluke ngenxa yemfiva.


maswao a go se tsebalege: a letadi la nako ye teletšana ya dibeke tše pedi, go lahlegelwa ke boima, a bosehla, go tapa, go tšwa madi le go ruruga bonolo.

isigaxa: esiswini nasokhalweni, ekhanda nasentanyeni, ezithweni, emasendeni nasezindlaleni.


kgonthiša gore dihlare di šomišwa le go nwewa ka mehla bjalo ka ge go laeditšwe.

qinisekisa ukuthi umuthi uphathwa ngendlela eyiyo futhi uphuzwa njengoba uyaleliwe.


ge naga e theošetšwa go maemotemošo a bbedi, dikiletšo tše ntši ka ditira galo tša leago le tša ikonomi di fedišitšwe.

njengoba izwe lehlela esigabeni sesi2 sokuqapha, imikhawulo eminingi kwe zenhlalo nakwezomnotho isi susiwe.


hlokomela balekani bao ba o botšago gore o swanetše go robala le bona ge o ba rata.

qaphela abantu othandana nabo abathi uzolala nabo uma ubathanda.


lešoka le le a hlabollwa gore le phadišane gabotse le mašoka a mangwe a diphoofolo gomme mmušo o thekga setšhaba se ka thekgo ya mašeleng, ka kabo ya diphoofolo tša lešoka le tlha hlo," gwa bolela masualle.

lesiqiwi sisathuthukiswa ukuze sikwazi ukuncintisana nezinye iziqiwi futhi uhulumeni weseka umphakathi ngokuwuxhasa ngezimali, ngokunikela izilwa ne zasendle kanye nokuqeqe sha," kusho umasualle.


dijo tšeo di abilwego ke kgoro ya thuto ka go abela sekolo se ditšhelete di apea ke baapei ba dijo ba tshela bao ba thwetšwego ka go ithaopa (vfh)," gwa bolela sejake.

"ngiyabonga kakhulu ukuthi isikole sihlomule umklomelo," kusho useyanokeng sejake, osebe nguthishanhloko wasethabang primary iminyaka engama24.


tše ka moka e be e le ma gato a go arabela thwi seemo sa tšhoganyetšo ebile e be e le a mohuta wa nakwana.

konke lokhu kwakuyindle la yokubhekana ngqo ne simo esiphuthumayo futhi kwakungokwesikhashana.


"kimontlepolelo yeo e thubegilego ke seemo se šoro seo se ka tšeago bophelo bja mosadi ebile ke yona e hlolago kudu mahu a go amana le dipelego tša basadi dikgweding tše tharo tša go ima.

"ukuklebhuka kwesitho somzimba okubangelwa wukukhulelwa okungekho esibelethweni kuyisimo esingadlula nomphefumulo womuntu futhi esiyimbangela enkulu yok ushona komama ezinyangeni zokukhulelwa ezintathu zokuqala.


protšeke ye ya mengwaga ye mehlano, yeo e thomilwego ka 2016, e gare e phethagatšwa ka tšhomišano le kgoro ya bosetšhaba ya maphelo mo diprofenseng tše seswai tša afrika borwa.

iphrojekthi yeminyaka emihlanu, eqale ukusebenza ngonyaka wezi2016, yenziwa ngokubambisana nomnyango wezempilo kazwelonke ezifundazweni eziyisishiyagalombili zaseningizimu afrika.


re swanetše go bušetša ditšhelete tša rena ekonoming ya rena ka go reka ditšweletšwa tša ka mo nageng, go thekga dikgwebo le diintaseteri tša tikologo le go reka dithoto le ditirelo go tšwa go baabaditirelo ba tikologo.

izinkampani kumele zibe nezindlela ezintsha zokuphatha kanye nezinqubo ezi zovikela ukusimama kwazo kanye nenzuzo, nokugcinwa kwemisebenzi njengezinto ezihamba phambili.


re magareng ga tše dingwe tša dinaga tše mmalwa fao tokelo ya go hwetša tšhireletšego ya leago e akareditšwego ka gare ga molaotheo, ebile re a ikgantšha ka gore ka nako ya masetlapelo a a go šiiša, re laeditše ka magato a rena ka fao re kwanago le tokelo ye ka mekgwa ye mentši.

singelinye la mazwe ambalwa emhlabeni lapho ilungelo lokuthola ukuvikeleka kwezenhlalo lishicilelwe kumthethosi sekelo, futhi singazishaya isifuba ukuthi ngesikhathi salolu sizi olungaka sibonisile ukunikezela ngaleli lungelo ngezindlela eziningi.


re ka letela gore dipoelo tša komišene ya zondo di maatlafatše ka mo go tseneletšego maitapišo a. di tla re fa monyetla wa go ikhutša matšatši a go thopša ga mmušo nako ye telele.

singalindela ukuthi imiphu mela yekhomishana kazondo izoqinisa le mizamo ngo kungelinganiswe nalutho.


tonakgolo pandor o tiišeditše gore r4.581 bilione e beetšwe ka thoko go thuša baithuti ba yunibesithi bao ba nago le maswanedi mola r2.585 bilione e le ya baithuti ba kholetšhe ya tvet.

ungqongqoshe upandor ume mezela ukuthi uhulumeni usetshale izigidi zezigidi zamara ndi eziyi7.


ye ke kgatelopele ye kgolo tshepedišong ya mpshafatšo ya naga ya temo, e bile e kgontšha ditshephišo tša metheo ya tokologo tša gore naga e tla abelanwa magareng ga bao ba šomang go yona.

lokhu kuyingqophamla ndo ohlelweni lokuguqulwa kwezolimo, futhi lugcina isithembiso esikusomqulu wenkululeko esithi umhlaba kuzokwabelwana ngawo kulabo abasebenza kuwona.


sa bone, re nyaka go kgonthiša gore basadi ba šireletšwa go dikgaruru tšeo di ikadilego ka bong mo mošomong.

okwesine, sifuna ukuqinisekisa ukuthi abesifazane bayavikelwa kudlame olubhekiswe kubulili obuthile ezindaweni zokusebenza.


cach ke sedirišwa sa nakwana se se theilwego ke kgoro ya thuto ya godimo le tlhahlo go thutša barutwana bao ba nyakago go tsenela tshepedišo ya thuto le tlhahlo tša morago ga marematlou (pset), eupša ba tobane le boemo moo ba: dirilego dikgopelo go dihlongwa tša kgetho ya bona, eupša dikgopelo tša bona tša se amogelwe gomme ga bjale ga ba sa na nako ya go ka dira dikgopelo go gongwe.

central application clearing house, ebizwa ngokuthi yicach, umzamo wesikhashana womnyango wemfundo ephakeme nokuqeqesha yasungulwa umnyango wemfundo ephakeme nokuqeqesha ukuze isize abafundi abafuna izikhala zokufunda ezikhungweni zemfundo ephakeme abafisa ukungena ohlelweni lwemfundo elandela ukuqeda isikole nokuqeqeshwa (ipset) kodwa kungenzeka ukuthi ibhekene nesimo lapho: befake isicelo kusenesikhathi ezikhungweni zemfundo abazikhethile kodwa izicelo zabo zachithwa, manje osekuphele isikhathi sokubhalisa kwesinye isikhungo.


go kaone go efoga go šomiša tšhelete go feta ye o nago le yona mo kheresemoseng ye ka gobane se se ka ba le seabe se segolo go tseneng le go tšweng ga tšhelete ya gago le go ditekanyetšong tša gago mo nakong ye e tlago," gwa bolela matthys potgieter yo e lego molaodi wa dipapatšo le dithekišo wa debtsafe.

kuhle ukugwema ukuchitha imali ngendlela engafanele kulawa maholide kakhisimusi ngoba kungaba nomthelela omkhulu emalini yakho kanye nakuhlelo lwakho esikhathini esizayo," ngokusho komphathi wezokukhangisa nokudayisa edebtsafe umatthys po tgieter.


batho bao ba šitilwego ke marematlou gomme ba nyaka go boela ba o dire gape gore ba tšwelele.

abantu abangazange baphumelela umatikuletsheni wabo futhi abafuna ithuba lesibili ukuze baphase.


tsela ye e kgontšhitše gore ditšhelete tša setšhaba le dithoto tša mmušo tšeo di lahlegilego ka lebaka la ditiro tša bomenemene di bušwe ka lebelo, go efoga dititelego ka dikgorotshe kong tša godimo, fao siu e swanelago go letela nako ya yona gotee le bangongoregi ba bangwe.

le ndlela seyenze kwenzeka ukuthi izimali zikahulumeni kanye nempahla yombuso eyalahleka ngenxa yezenzo zenkohla kalo zibuye ngokushesha, ngokugwema ukuchitha isikhathi ezinkantolo ezi phakeme, lapho isiu kumele ilinde isikhathi sayo kanye nabanye abamangaleli.


hlogo ya sekolo ntombikayise mkhize wa se kolo sa praemari sa ozwathi ni tikologong ya nodwengu seleteng sa ilembe o holofe la gore lenaneo le tla thuša bontši bja barutwana ba ga gwe ka go bala le ka bokgoni bja go tseba dipalo.

uthishanhloko untombi kayise mkhize wasesikoleni iozwathini primary school endaweni yakwanodwengu esifundeni ilembe uthemba ukuthi lolu hlelo luzosiza ini ngi labafundi bakhe abane nkinga esifundweni sokufu nda kanye nenyumeresi.


se se bea motheo wa go tia wa tšhomišano ye botse yeo e kgoboketšago methopo, mabokgoni le maatla a dikarolo ka moka tša setšhaba.

lokhu kuyisisekelo esiqinile sokusebenzisana ngempumelelo okuholela ezinsizeni, emakhonweni kanye nomdlandla wazo zonke izingxenye zomphakathi.


temane o tlaleleditše ka gore o rata mošomo wa ga gwe, kudu ka gore o thuša baswa ba bangwe go hwetša mošomo ka ge e le mokalatši wa bahlahliwa mošomong.

utemane wengeze ngoku thi uyawuthanda umsebenzi wakhe, ikakhulukazi ngoba uphinde athole ithuba loku siza abantu abasha ukuze bathole imisebenzi njengo ba phela enza umsebenzi njengemfundamakhwela eqa sha abantu.


le ge kgwebo ya gagwe e le ka gare ga mokhukhu wo o swanago le e mengwe wa masenke a mafsa a go kganya wo o swanago le e mengwe ge o le ka ntle, spa se sa gagwe se na le bokagare bja manobonobo a go hloka bosodi le a maleba go ka go thakga.

sisemjondolo kathayela obukeka ungojwayelekile ngaphandle, ispa sisezi ngeni eliphezulu ngaphakathi elikufanele ukumfanyazwa umzimba kanye nokucwa lwa.


ga re nyake dikholetšhe tša rena ka moka go dira selo sa go swa na.

asi funi wonke amakolishi enze into eyodwa."


re se ke ra nwa bjala go feta tekano goba ra šomiša diokobatši.

akumele siphuze utshwala ngokweqile kanye nokusebenzisa izidakamizwa.


ka nako e tee, re lemoga gore go falalela ka nageng e se ka semolao go bea tšhireletšego, boematia le tšwelopele ya ikonomi ya afrika borwa kotsing.

ngaso leso sikhathi, siyabona ukuthi ukungena kuleli ngokungemthetho kubeka engcupheni ezokuvikela zaseningizimu afrika, uzinzo kanye nenqubekelaphambili yomnotho.


motho o bolela fa ka ditiragalo tša go leša dihlong tša bomenemene tšeo re di bonego ngwaga wo o fetilego mabapi le theko ya dithoto le ditirelo tšeo di bego di nyakega ntweng ya rena kgahlanong le leuba la covid19.

lapha sikhuluma ngezenzo zenkohlakalo ezinyanyekayo ezenzeka ngonyaka owe dlule zokuthengwa kwe zimpahla nezinsizakalo ezidingekayo empini yethu yokulwisana nobhubhane lwecovid19.


ge dinyakišišo di ka humana gore tšhelete yeo e amogelwago ga e hole ngwana, sassa e ka kgetha motho yo mongwe go amogela le go laola mphiwafela woo legatong la ngwana," gwa realo letsatsi.

uma uphenyo luthola ukuthi imali etholakele ayisizi umntwana, usassa angabeka omunye umuntu ukuthi athole futhi asebenzise lesi sibonelelo asize umntwana," kusho uletsatsi.


suduka o bolela gore di baotšhara di tla mo thuša go godiša lehlakore la kgwebo ya gagwe la go tšweletša mae.

usuduka uthi amavawusha akhe azomsiza ukukhulisa umkhiqizo wakhe wamaqanda ebhizinisini lakhe.


diteko tše ke ge kelo ye nnyane ya amniotic fluid e tšewa ya romelwa gore se fetlekwe diagammele.

enye futhi indlela yoku hlola ngaphambi kokubeletha ukwenza uhlolo olubizwa ngeamniocentesis .


melato ye e lego pele ga kgorotsheko ya go ikgetha e laetša gore mošomo wo montši o sa ntše o nyaka go dirwa go matlafatša pušo le bolaodi go kgabaganya makala ka moka a mmušo.

amacala asenkantolo ekhethekile abonisa ukuthi umsebenzi omkhulu kusamele wenziwe ukuqinisa ukuphatha kanye nokulawula kuzo zonke izinhlaka zombuso.


dikolo, mafelo a tša maphelo, ditiši tša maphodisa le dikgorotsheko tša boma seterata le tšona di amegile, mmogo le kabo ya makhura a dikoloi le dijo.

izikole, izikhungo zezempilo, iziteshi zamaphoyisa kanye nezinkantolo zikamantshi nazo zakhahlamezeka, kanjalo nezinsiza zikawoyela nokudla.


mananeo a a fana ka thušo ya tšhelete le ka thekgo ebile a thuša baithuti gore ba ikhwe letše dikgoba tša mešomo ge ba fihleletše maswanedi a mošomo dithutong tša bona.

izinhlelo zihlinzeka ngoxhasomali nokusekela futhi lusiza abafundi ukuthi bathole imisebenzi uma sebegogodile.


tšhomišo ya ditheknolotši tše diswa tša go aba menyetla ya mešomo e dirile gore go thwala go be bonolo kudu, go phethagatšwe ka pela gape go hloke dikhupamarama.

ukusetshenziswa kobuchwepheshe obusha ekuhlinzekeni ngamathuba omsebenzi kwenze uhlelo lokuqasha abasebenzi lwaba lula, lwashesha futhi lwaba ngoluvuleleke kakhulu.


motlatšatona bogopanezulu o sa tšwa go etela dikarolo tšeo di fapafapanego tša naga a ruta basadi ka ga dikotsi tša go nwa ba imile, e le karolo ya lesolo la 999 fasd.

iphini likangqongqoshe ubogopanezulu kamuva nje uvakashele izingxenye ezehlukene zezwe, efundisa abesifazane ngobungozi bokuphuza utshwala usazethwele njengengxenye yomkhankaso we999 fasd.


tlhatlogo ya go gola ka lebelo yeo e gakatšwago ke mohuta wo moswa wa baerase wa delta e dirile gore go be maleba go hloma dikiletšo tše tiišeditšwego letsogo ka leemaema la batho, ka go bulwa ga dikgwebo tše itšego le ka di kgobokano tša batho setšhabeng, magareng ga tše dingwe.

ukunyuka ngesivinini ko kwesuleleka okubhebhethe kiswa ngumxhantela omusha wegciwane idelta kwenze kwaba nesidingo sokubekwa kwemikhawulo eqinile eku hambeni kwabantu, ekuse benzeni kwamabhizinisi athize nasemibuthanweni yomphakathi, phakathi kokunye.


zilungiselele izikhathi ezizokubuyisela emuva.


lorraine mokoena (31) go tšwa mpumalanga ke yo mongwe wa bao ba thwetšwego bao ba holegilego mo lenaneo ng le.

ulorraine mokoena (one minyaka yobudala engama31) wasempumalanga ungomunye wabaqashiwe futhi osezuze kulolu hlelo.


ka nako tše dingwe mantšu a bona ga a theeletšwe.

ngezinye izikhathi bashaywa indiva uma bekhuluma.


mengwagasome ye mebedi, molao wa molaotheo wa repabliki wa afrika borwa wa 1961 e be e le tokomane ya semolao ya kgatelelo ya setšhaba sa afrika borwa sa go batamela 90%.

iminyaka engamashumi amabili, umthethosisekelo weriphabhulikhi yaseningi zimu afrika wangowe1961 wawungumfutho osemthe thweni wengcindezelo yaba ntu abacishe babe ngama90% baseningizimu afrika.


go ipeela kgole le batho go bohlokwa ge eba re nyaka go kgona go laola go keka ga covid19.

ukuziqhelelanisa kubantu emphakathini kubalulekile uma sifuna ukunqanda ukusabalala kwecovid19.


tsošološo ya ikonomi e ya holofetša mo afrika borwa vukuzenzele unnamed mehlare ya metšakaranta e tagafetše ka matšoba go ralala motsemošate wa naga, ye ke taetšo ya go thoma ga selemo.

sekuqala ukuntwela ezansi eningizimu afrika vukuzenzele unnamed izihlahla zejacaranda ziqhakazile kwinhlo kodolobha yesizwe, zenanela ukungena kwehlobo.


gomme se se ile sa ntiiša matla a gore ke tšea sephetho sa go tlogela go kgoga sa ruri.

yilaphoke nganquma ukuyeka uku bhema ugwayi unomphela.


"ge o ipeetše thoko go ra gore o swanetše go hwetša karolo ya ntlo moo o sa hlakanego le batho ba bangwe ka lapeng.

"uma uqoka ukuzihlalela ngawedwana lokho kuchaza ukuthi kufanele uthole indlu lapho uzozisusa ngokuphelele kuwo wonke amalungu omndeni.


lenaneo le la katlego le bapetše karolo ye bohlokwa go hwetša ditsheko tše di atlegilego go tloga mola le hlomilwego, gagolo mabapi le bosenyi bjo bo beakantšwego.

lolu hlelo oluyimpumelelo ludlale indima emqoka ekushushiseni okuyimpumelelo selokhu lwasungulwa, ikakhulukazi maqondana nobugebengu obuhleliwe.


go ya ka mohlankedimogolo phethiši (ceo) ya yes, tashmi a ismailsaville, magareng ga batho ba 15.5 milione ba mengwaga ya magareng ga 18 le 34 afrika borwa, ba 5.8 milione ga ba šome.

ngokusho kwesikhulu esi phethe (iceo) iyes uta shmia ismailsaville, phaka thi kwabantu abayizigidi ezi li15.5 eningizimu afrika abaneminyaka ephakathi kwe yi18 nengama34, abayizigidi eziyi5.8 abasebenzi.


bosenyigo ba le ditiragalo tše di oketšegago tša go thuba ka dintlong le tša bohodu ka nakong ya sehla sa matswalo a morena.

ubulelesi kunezehlakalo eziningi zokugqekezwa kwezindlu nezigebengu ngamaholide kakhisimusi.


mathata a a ditšhelete a gohle, go tloga go maina a dikgatišobaka tša inthanete go ya go dikuranta tše tlwa elegilego go ya go kgašo ya setšhaba.

lezi zingqi namba zemali zihlasele yonke indawo, kusuka kuzindaba zakuinthanethi kuya kulwa zi olubhalwe ephepheni kuya kubasakazi.


badudi ba afrika borwa ba mengwaga ye 16 le go feta, gomme ba nale dipukwana goba dikarata tša boitsebišo tša semmušo, ba ka ingwadišetša go kgetha.

izakhamuzi zaseningizimu afrika ezineminyaka yobudala eyi16 kanye nangaphezulu ezinomazisi noma ikhadi elisemthethweni zingabhalisela ukuvota.


ge e emišitšwe ka go rapama, sekuki se swanetše go ba letsogong la nngele la mmogedi mola mothaladi o mokhwibidu wona o swanetše go ba ka godimo.

u‘v’ eflegini ukhombisa uku hlangana kwabantu abahlukene baseningizimu afrika kanye nokuthatha indlela ephambi kwethu ndawonye ngobunye.


di akaretša dipego tša pele ga tsheko ka ga go nyakega ga go lokolla mopharwakamolato ka peila, ka ga ditšhošetšo tša dikgaruru tše di dirilwego kgahlanong le motšwasehlabelo, lemaikutlo a motšwasehlabelomabapi le polokego ya gagwe.

okubandakanya imibiko yaphambi kokuthethwa kwecala, ukwesatshiswa okunodlame kosindile, kanye nombono wosindile mayelana nokuphepha kwakhe.


morago ga dinyakišišo tša go tsenelela le go nyaka maikutlo a setšhaba, phanele e šišintše gore dilo tše latelago di tlaleletše tše setšego di le gona lenaneong.

emuva kocwaningo olu nzulu nokubonisana no mphakathi, leli thimba lancoma ukuthi kunenye impahla okumele ifakwe ohlwini.


"re nyaka gore bakgethi ba iponagatše le go šomiša sebaka se," gwa realo mamabolo, "khomišene ya dikgetho le gabjale ga e na diaterese tša bakgethi bao ba ka bago 2.8 milione.

"sidinga ukuthi abavoti bafike futhi basebenzise ithuba," kusho umamabolo.


»thiba molomo wa gago ka thišu ge o gohlola goba o ethimola.

gwema ukuzithintathinta ubuso ngezandla ezingcolile ngaso sonke isikhathi.


tshedimošo ka ga diteka nyetšokabo e šetše e phatlala ditšwe wepsaeteng ya matlotlo a bosetšhaba, eupša phothale ye e nale tshedimošo yeo e ka hwetšagalago gabonolo ka fomate ya go se fediše pelo, go kgontšha gore tshedimošo bathong e phatlalatšwe ka katlego, gomme go be le ditshekatsheko le dinyakollo," a hlaloša ka gorealo.

imininingwane yesabelomali isivele ishicilelwe kusizindalwazi somgcinimafa, kepha ingosi iqukethe imininingwane ekufinyeleleka kuyona kalula ngendlela okulula ukuyiqonda, ukuze kwenziwe lula ukwabelana ngolwazi, ukuhlaziya nokucwaninga," echaza.


bontši bja bomphenyašilo bo direga go instagram ka diperesente tše 42%, gomme ya latelwa ke facebook ka 31%, gwa latela snapchat ka 31%, gwa latela whatsapp ka 12%, gwa latela youtube ka 10% gomme 9% ke bjo bo diregago go twitter .

ububhoklolo obenziwa ngeinthanethi obuningi, obungama42%, benzeka kuinstagram, obungama31% benzeka kufacebook, obungama31% benzeka kusna pchat, obuyi12% benze ka kuwhatsapp, obuyi10% benzeka kuyoutube bese obuyi9% benzeka ku twitter.


"e bile maitemogelo moo motho a goletšego.

"kwakumnandi kakhu lu lapho ngakhulela kho na.


ge maemo a masetlapelo a se no goeletšwa dibeke tše tshela tšeo di fetilego, afrika borwa e be e na le feela diphetetšo tše 61 tše netefaditšwego tša coronavirus .

ngesikhathi kumenyezelwa isimo senhlekelele kazwelonke emavikini ayisithupha adlule, iningizimu afrika yayinezigameko ezingama61 kuphela eziqinisekisiwe zabasuleleke ngegciwane lecorona .


"bo ka dira le gore motho a hloke boitshepo, a dire dilo tšeo di sego molaong, bja hlola mathata a ka lapeng le dikgopolo tša go ipolaya," go hlaloša monyakišiši yo mogolo wa csir sipho ngobeni.

"bungaphinde bubangele ukuzenyeza, ubugebengu obenziwa abantwana, udlame esikolweni, izinki nga zomndeni kanye ne micabango yokuzibulala," kuchaza umcwaningi omkhulu wasecsir usipho ngobeni.


ditlhohlo tša intasteri go ba mosadi ka intastering ya lewatle ke go thulana le "ditlhohlo intastering ye" gwa realo mdletshe, yoo a tsopolago ditaba tša bong bjalo ka tlhohlo ye nngwe ya tše kgolo ka ge e tsebagala thata bjalo ka inda steri ya banna.

umsebenzi onezinseleleukuba umuntu wesifazane emkhakheni wezokuthutha ngemikhumbi akulula neze kusho umdletshe, obeka izi nkinga ezigxile kwezobulili njengezinselele eziphambili njengoba kusewumkhakha obukwa njengowamadoda kakhulu.


go opelwa: ke marapo, malokollo, mokokotlo le go robega bonolo.

okungachazeki: imfiva engapheli emavikini ama bili, ukwehla kwesisindo somzimba, ukuphaphatheka kwesikhumba, ukukhathala, ukusheshe ulimale noma wophe masinyane.


polokego le tšhireletšo di tla matlafatšwa ka go thwala maphodisa a 12 000 le go hlama leswa diforamo tša sephodisa tša setšhaba.

ezokuphepha kanye nokuvikela zizoqiniswa ngokuthi kuqashwe amaphoyisa ayizi12 000 kanye nokusungulwa kabusha kwamaforamu amaphoyisa omphakathi.


go bile le, gape go tla tšwela pele go ba le, ditsholo tše maatla le lešata go dintlha tše mmalwa go karabelo ya setšhaba go coronavirus, go tšwa mmotlolong wa tshedimošo le dikakanyo, go ditlamorago tša ekonomi tšeo di ka tlišwago ke melawana ya go dula ka gae.

sekube, futhi kuzoqhubeka kube khona, ukugxekwa okunamandla nokushayisana ngezindlela eziningi zikazwelonke zokubhekana negciwane lecorona, kusuka ekucubunguleni imininingo nokulinganisela, kuya kwimiphumela yomnotho ngenxa yokuvalwa kwezwe, kuya kwimithethonqubo.


di bušeditše morago maiteko a mmušo a go aba tlhokomelo ya maphelo ya go ba le tlhompho, a go aba meetse a go hlweka, le a go kgonthiša kabelo ya go se kgaotše ya mohlagase go ditšhaba le dikgwebo.

babuyisele emuva imizamo yombuso yokuhli nzeka ngezokunakekelwa kwezempilo okusemga ngathweni, ukuhambisa amanzi ahlanzekile, kanye nokuqinisekisa ukuthunyelwa okungaguquki kogesi emiphakathini nasemabhizinisini.


phetošo ya ekonomi le kgolo ya ekonomi di a sepelelana.

ukuguqulwa nokukhula komnotho kungamathe nolimi.


go no swana le naga efe goba efe yeo e ikemetšego, re na le tokelo ya go phethagatša melao le magato ao a tlo netefatšago gore mellwane ya go tsena ka nageng e sa na le seriti, re šireletše ditokelo tša maafrika borwa le go tiišeletša gore mang goba mang yo a lego ka mo nageng o na le tokelo ya go ba mo.

njenganoma iliphi izwe elizimele, sinelungelo lokubeka imithethomgomo kanye nezinyathelo eziqinisekisa ubuqotho bemingcele yethu, zivikele amalungelo abantu baseningizimu afrika futhi zihlinzeke ngokuthi bonke abahlala ngaphakathi kwemingcele yethu banelungelo elisemthethweni lokuba lapha.


eupša re thomile go šoma mmogo go lokiša dilo.

kodwa, ngokusebenza ngokuba mbisana, sesiqalile ukwenza izinto ngendlela eyiyo.


dikgaruru tša moragorago di hlotšwe ke sephetho sa kgoro ya tsheko ya israele sa gore go hudušwe malapa magaeng a bona lefelong la sheikh jarrah bohlaba bja jerusalema gore maisraele a tle a dule lefelong leo.

udlame lwakamuva nje luqutshulwe isinqumo senkantolo yakwaisraeli ebesixosha imindeni ema khaya ayo endaweni yasesheikh jarrah ese mpumalanga yejerusalema ukuze kunikezwe indawo yokuhlala kubantu bakwaisraeli.


mmušo o beakanya go hloma etšentshi ya naga le peakanyoleswa ya temo go akgofiša peakanyoleswa ya naga.

uhulumeni uhlela ukusu ngula iejensi yezomhlaba kanye neyezolimo ukuze kusheshiswe uguquko kwe zomhlaba.


rasetimamollo wa crew juliet o hlaloša taba ya gagwe dale hes basadi ba swanetše ba be dipulamadibogo, gwa realo rasetimamollo.

ilunga lethimba lezicishamlilo icrew juliet lisixoxela udaba lwalo dale hes abesifazane kufanele babe ngamavulandlela, kusho isicishamlilo uvuyiseka arendse oyisicishamlilo esisesincane (26) uyingxenye yecrew juliet, ithimba lokuqala lezicishamlilo zasendle ezingabesifazane zonke.


motho o tšewa go ba a bolokegile go boela mošomong ge a feditše nako ya go ipeela thoko e bile a se sa hlwa a kgona go fetetša ba bangwe.

umuntu uthathwa njengosephephile ukuba abuyele emsebenzini futhi angaphuma endaweni yokuhlala ngayedwana uma engeke esakwazi ukwesulela abanye ngaleli gciwane.


kgoro ya saense le boithomelo e tsebišitše mananeo a saense a badudi a boithomelo a go fapana, go swana le duzi umngeni conservation trust, ye e thwalago baswa ba tikologo bjalo ka dithwadi tša tikologo (envirochamps) go matlafatša ditšhaba gore di tsošološe methopo ya tikologo ya meetse.

umnyango wezesayensi nokuqamba kabusha sewuthule uchungechunge lwezinhlelo zesayensi zokuqamba kabusha zezakhamuzi, ezifana neduzi umngeni conservation trust, oluqashe intsha yendawo njengamanxusa ezemvelo amaenvirochamps ukusiza imiphakathi ukuhlanza imithombo yamanzi yendawo.


"ye nngwe ya ditsela tša go fenya manyami goba go thekga yo a nyamilego ke go kwešiša mogato wa manyami wo o itemogelago wona goba yo o mo thekgago a itemogelago wona.

"indlela eyodwa yokubhekana noma yokutshengisa ukweseka ukuqonda isigaba sokuzila okusona noma leso esibhekene nothandiweyo.


ke maikarabelo a tšona go aba infrastraktšha le ditirelo tšeo ekonomi e e thekgilego go tšona, e ka ba ka magorong a tšweletšo ya mohlagase, dinamelwa tša bašomi, kabo ya meetse, taolo ya dinamelwa tša merwalo goba dikgokagano tša megala.

la mabhizinisi anesibophezelo sokuhlinzeka ngengqalasizinda kanye nemisebenzi umnotho onqike kuyona, okungaba ngukuphehlwa kukagesi, ezokuthuthwa komphakathi, ukuhlinzekwa kwamanzi, ukuthuthwa kwempahla noma ezokuxhumana ngocingo.


kgorotsheko ya go ikgetha gape e atlegile ka go buša tšhelete ya go tšwa go bahlankedibagolophethiši ka dikgwebong tša go ba ka fase ga mmušo bao ba dirilego manyofonyofo kgwebong.

inkantolo ekhethekile iphinde yaphumelela ekubuyiseni imali kwizikhulu eziphezulu zezinkampani eziphethwe nguhulumeni ezazenza imisebenzi yamabhizinisi ngokungalandeli umthetho.


ge tlhatlogo ye ya ditheko e ama batho ka moka, malapa ao a nago le letseno la tlase a amega le go feta.

ngesikhathi lezi zindleko eziphezulu zithinta wonke umuntu, amakhaya anemalingeniso encane lokhu kuyezwela kakhulu.


ka dikimollo tšeo di lego gona ka tsošološong, re hlola mešomo re hlolela bao ba e hlokago, mola ebile re eba le khuetšo yeo e bonalago ditšhabeng ka moka.

ngokungenelela emizameni, sisungula imisebenzi kulabo abayidingayo, ngesikhathi sishiya umphumela oyohlezi ukhona njalo emi phakathini yonke.


baithuti, barutiši le batswadi ba rutwa go tšweletša dijo tša bona ka dirapaneng.

izikole nazo ziyagqugquzelwa ukuthi zenze izivande zazo zokudla ukuze zizokwengeza ekudleni kwensnp.


setsebi sa tša bongaka seo se šomelago mpumalanga ngaka midah maluleka o bolela gore "go nale tlhamego ya seagamme le sa tlaleletšo sa bo21 ( trisomy 21) seo se hlolago go diega kgolong ya mmele le ya kgopolo.

udkt midah maluleka ose benza njengodokotela empu malanga uthi, "kuba khona ukwengezeka kwichromo some lama21 ( itrisomy 21) nokuyaye kubambezele ukukhula komzimba kanye nengqondo.


bjalo ka ge naga e tsoga go tšwa masetlapelong a leuba la kokwanahloko ya khorona, ga re na pelaelo le go tšhošwa ke mošomo o mogolo woo o re emetšego.

njengoba izwe lethu lilulama kubhubhane olubi lwe gciwane lecorona, asingabazi neze ngomsebenzi omkhulu osasimele phambi kwethu.


go thibela seemo seo go sona basenyi ba ka utago histori ya bona ye e fetilego ya dikgaruru tša ka malapeng tšeo ba di dirilego, lenaneo leo le ikemego leo le kopantšwego la ditaelo tša tšhireletšo le tla hlongwa.

ukugwema isimo lapho izaphulamthetho zingafihla imilando yodlame lwasekhaya, kuzosungulwa inqolobane yemiyalo yokuvikelwa.


dikgopolo di hlohleleditše kgatelopele ya batho gomme ke tšona di re kgontšhago go hloma tsela ye mpsha ka nakong ya ka morago ga coronavirus.

imibono isikhuthaze inqubekelaphambili yabantu futhi iyona ezokwenza sikwazi ukuphendla indlela entsha esikhathini sangemva kwegciwane lecorona.


""mathomong ke be ke nagana gore ke ka lebaka la letseno la go se kgonthišwe, eupša go be go se bjalo.

okwethusa kakhulu, ukuthi ngatshelwa ukuthi angifanelekile.


"ke be ke thabile kudu, kudu ka gore ge ke be ke botša batho gore ke nyaka go ba rasetimamollo, bontšhi ba rile nka se kgone ka ge ke le mosadi gomme nka se kgonane le boima bja mošomo.

uarendse wengeze ngokuthi kwakuwumuzwa omnandi kakhulu ukuphumelela ukuqeqeshwa kwakhe, waba yingxenye yethimba lokuqala ngqa lezicishamlilo ezingabesifazane bodwa.


bolwetši bjo bo tšwelela ka maswao a go swana le a mpshikela le a bolwetši bja legionnaires.

lesi sifo sibonakala ngezimpawu ezinjengezomkhuhlane kanye nesifo selegionnaires.


mo mengwageng ya kgau swanyane, boemakepe bo tlogile maemong a bjona a go ba bja mathomo ka afrika go ba bja boraro, ka morago ga tangier ka morocco le boema kepe bja said ka egepeta.

eminyakeni yanamuhla, ichweba seliqhelile esikhu ndleni salo njengoba kade lisesikhundleni sokuqala laya kwesesithathu eafri ka, ngemuva nje kwechweba itangier lasemorocco kanye neport said laseegypt.


re tšere sephetho kgale gore re nyaka go ba setšhaba sa mohuta mang.

sanquma kudala ukuthi ilu phi uhlobo lomphakathi esi funa ukuba yilona.


go na le bao ba swe rwego gomme bao ba rwelego maikarabelo ba tla lebane le molao.

kukhona asebeboshiwe futhi labo aba thintekayo bazobhekana ngqo nengalo yomthetho.


ngwadišo ya bakgethiiec e holofela gore bakge thi, bao ba šetšego ba ngwa dišitšwe, ba tla šomiša sebaka se go etela seteše sa bona sa dikgetho go lekola boingwa dišo bja bona le go tiišetša le go mpshafatša dintlha tša diaterese tša bona.

"amalungu emindeni alabo abagqunywe emajele kucelwa ukuba athumele omazisi babo ngaphambi kosuku lokubha lisela ukuvota," ngokusho kukamashinini.


mo tshepedišong, re aga setšhaba seo se šomago.

sisaqhubeka, sakha umphakathi osebenza yo.


e tloga e tlaralatša mošomo wa didirišwa tša rena le maikemišetšo ka go fetišiša.

lokhu kuyaziqeda izinsizakalo zethu kanjalo namandla ethu okuphikelela aya ngokuya esiphelela.


"yes ke boikgafo bja go kopanelwa ke mmušo, me kgatlo ya bašomi le dikgwe bo go aba boitemogelo bja mošomo wa go lefiwa, go baswa ba afrika borwa ba milione o tee mo mengwa geng ye meraro ya go latela.

"uhlelo lweyes umzamo ohlanganyelwe kahulumeni, abasebenzi kanye nabama bhizinisi ukuze bahlinze ke ngamathuba esipiliyoni somsebenzi akhokhelwayo entsheni yaseningizimu afrika eyisigidi kulesi sikha thi seminyaka emithathu ezayo.


dikgwebo tše dingwe di lahlegetšwe kudu ka ge di ile tša swanelwa ke go fokotša tšweletšo goba mošomo.

amabhizinisi amaningi alahlekelwa ka khulu ngenxa yokusebe nzela emuva.


amabhizinisi yiwona akha amathuba omsebenzi.


sekudale ukuphazamiseka okukhulu nobunzima.


se se bohlokwa kudu go batho bao mašole a mmele a bona a fokolago.

lokhu kusiza kakhulu kubantu abanamasotsha omzimba abuthakathaka.


o hweditše tikrii ya gagwe ya mathomo a na le mengwa ga ye 25, mola a phethile tikrii ya gagwe ya mastase ka port operations ka nako ye tee.

lapha wafunda khona ukuthi ushayelwa kanja ni umkhumbi wempahla, maphakathi nolwandle fu thi bema nasemachwebeni ahlukahlukene eeurope, eafrika naseasia ngemi sebenzi ehlobene nemithwa lo kanye nezinhlolovo zezo kuphepha.


mmušo wo mofsa o ile wa kgethwa ka fase ga boetapele bja mopresidente yo a fetilego nelson mandela.

kwakhethwa uhulumeni omusha owawuholwa umongameli ongasekho unelson mandela.


bophelo bja gagwe bo ile bja fedišwa ke bao ba bego ba tšhaba maatla le kwalakwatšo ya dikgopolo tša gagwe tša boitokollo mmogo le maitekelo a gagwe a go hlahlelela banna le basadi ba bathobaso ka boikgantšho le seriti.

isikhathi sakhe sanqa nyulwa yilabo ababesaba amandla nendudumo yamaqhinga akhe okuzi khulula kanye nemi zamo yakhe yokutshala ukuzigqaja nezithunzi kumadoda nakubesifa zane abansundu.


tsošološo ya mešomo ya bopresidente ke ye nngwe ya mehlala ya tšhomišano ye e šomago.

uhlelo lukamongameli lokusungula imisebenzi ngesinye sezibonelo sokusebenzisana osekuqalile.


re dira ditlhahlobo, re dira khwanthiti, re dira ditaelo tša thušo, ditaelo tša lefelo le go araba dipotšišo dife goba dife tša entšenere tše re di hwetšago go tšwa go rakontraka," gwa realo dladla.

siyahlola, sibale isitokwe, senze lokho esiyalelwa uku thi sikwenze njengabasizi, senze imiyalelo yesizinda, siphinde siphendule noma yimiphi imibuzo emayelana nobunjiniyela evela enka mpanini eyakhayo," kusho udladla.


re kwele ka ga ditiro tšeo di hlotšego bohodu bja dibilione tša diranta tša tšhelete ya setšhaba.

sizwile ngezenzo eziholele ekuntshontshweni kwezigidigidi zamarandi zemali kahulumeni.


bjo ke bogošigadi bja mathomo gape bjo botee mo nageng le mo konti nenteng," o boletše bjalo mopresidente ramaphosa.

lesi yisihlalo sendlovuka zi sokuqala nokuwukuphela kwaso ezweni nasezwenika zi lonkana," kusho umonga meli ramaphosa.


ka tsela ye maleba, ka lona letšatši leo ke letšatši la bolefase la ditšhabakopano la batswadi, la go hlompha boikgafo ba batswadi le bahlokomedi polokegong ya bana.

ngokuqondana, kuphinde futhi ngosuku olufanayo kwaba lusuku lomhlaba lwezizwe ezihlangene lwabazali, lapho kuhloni shwa ukuzinikela kwaba zali nabanakekeli benhla lonhle yabantwana.


re swanetše re fihlelele tsošološo ya ikonomi ya ka pelapela ebile e akaretšago.

kumele sizuze ukuvusele lwa komnotho okusheshayo futhi okubandakanya wo nke umuntu.


covid19 e sa tlo ba le rena nako ye telele.


tšhelete ye ke ya badudi gomme e swanetše go šomišwa go kgotsofatša dinyakwa tša bona.

le mali ngeyezakhamuzi futhi kumele isetshenziselwe ukuhlangabezana nezidingo zazo.


gore o dule o nale meetse mmeleng le go efoga strouku sa phišo o swanetše gore: o nwe meetse a mantši go feta ka fao o wa nwago ka gona ge letšatši le fiša.

ukuhlala unamanzi awenele emzimbeni futhi ugweme isifo esidalwa ukushisa kwelanga yenza lokhu: phuza kakhulu amanzi ukwedlula indlela oyijwayele ngezinsuku lapho kushisa khona.


etela ngaka ya gago kgafetša kgafetša gomme o lekolwe mahlo le letlalo.

vama ukuya kudokotela uye kohlola amehlo nesikhumba.


a re bolokegeng ka moka ga rena vukuzenzele unnamed naga ya gaborena e theošeditšwe go maemotemošo a bobedi mo magatong a rena a leuba la corona virus .

masigcinane siphephile vukuzenzele unnamed izwe lethu lehlele esigabeni sesi2 sokuqapha ekulweni kwethu nobhubhane lwegciwane lecorona .


"re ikemišeditše go kaonafatša bokgoni bja go utolla kankere ka pela le go nolofatša kalafo ye e šomago gabotse.

"sihlose ukwenza ngcono ukushesha ukutholaka la kwalesi sifo kanye nokulawula ukwelashwa okuyimpumelelo.


o swanetše go ngwadiša dithoto tša gago ka moka le gore o nyaka go di tlo gelela mang, go akaretša le maina le tshedimošo ya bona.

kumele ufake iminini ngwane ephelele yama fa akho kanye nokuthi ngobani ofuna uku bashiyela wona, okufaka phakathi amagama kanye nemininingwane yabo.


mošomomogolo wa mmušo ke go tla ka mabaka ao a tla kgontšhago makala a poraefete – bobedi le legolo le le lennyane – go tšwelela, go gola, go fihlelela mebaraka e meswa, go hlama ditšweletšwa tše diswa, le go thwala bašomi ba bantšhi," a realo.

umsebenzi osemqoka kahulumeni ngukwakha izimo ezizokwenza ukuthi umkhakha ozimele – yomibili omkhulu kanye nomncane – ibonakale ikhule, ifinyelele kwimakethe entsha, ikhiqize izimpahla ezintsha, futhi iqashe abantu abaningi," kusho yena.


dikgoro tša merero ya selegae, maphelo le tlhabollo ya leago di be di thuša ditšhaba tše di amegilego go fihlelela ditirelo tše bohlokwa.

iminyango kahulumeni, okungowasekhaya, owezempilo nowezokuthuthukiswa komphakathi ubusiza imiphakathi ethintekile ngokuthola usizo olusemqoka.


"sekhwama se ralokile karolo e bohlokwa thekgo ng ya karabelo ya tša maphelo ya bosetšhaba le go fediša masetlapelo ao a wetšego batho le naga ya borena."

"lesi sikhwama sidlale indima esemqoka ekwesekeni indlela yezempilo kuzwelonke yokubhekana kanye nokunciphisa inkinga yabantu ebibhekene nezwe lethu kanye nabantu bakithi.


ka gare ga lekala le, thekgo e filwe batho gore ba ihlolele mešomo gomme ba hlolele le ba bangwe.

kulo mkhakha, usizo lwahli nzekwa kubantu ukuze bezo zisungulela imisebenzi bona kanye nabanye.


maikemišetšo ke go thuša baithuti go itokišetša ditlhahlobo tša mafelelong a ngwaga.

inhloso ukusiza abafundi balungiselele izivivinyo zabo zokuphela konyaka.


mekgatlo ya tumelo e kga thile tema ya bohlokwa kudu ntweng ya go lwantšhana le bolwetši bjo, e sego feela go fana ka khomotšo ya moya le tlhahlo, eupša le go lebelelana le tše dingwe tše bohlokwa go ditlamorago tša leuba go batho bao ba hlokago thušo, go akaretša go fana ka dijo, bodulo le ditirelo tše dingwe tša go thuša batho.

izinhlangano zenkolo zilokhu zibalulekile ekubhekaneni kukazwelonke nesifo, hhayi nje ngokusiza ngokududuza ngokomoya neziyalo kuphela, kodwa futhi ngokunakekela labo abakhahlanyezwe kakhulu imiphumela yobhubhane, okubandakanya ukuhlinzeka ngokudla, indawo yo kulala kanye nezinye izinsiza zenhlalo.


"ntle le go rarolla bothata bja sephethephethe ka go kaonafatša tshepelo ya difatanaga ka go aga mekgothana ya tlaleletšo, mpshafatšo ya n3 e tla oketša gape le polokego.

kube khona futhi inani lezingozi eziningana ezidalwe nga bashayeli bamaloli athwele impahla ngokuthi banganaki emajikeni.


"a ke maikgafo a matlotlo a bosetšhaba a go se fihle selo mabapi le matlotlo a mmušo.

"lokhu ukuzibophezela komgcinimafa kazwelonke ukubeka obala angafihli lutho malungana nezimali zomphakathi.


"yo mongwe wa bagwera ba ka o be a ipeetše thoko ka gae gomme a swara bothata bja go kaonafala.

"omunye wabangani bami ubegonqele ekhaya futhi akuzange kube lulaukwelulama ngokwakhe.


re tla oketša kabo ya thušo ya leago mo nakong ye go thuša ba malapa ao a phelago ka tšhelete ya ka fase go ya go iphediša.

sizokhuphula izinga lokuhlinzeka ngezenhlalonhle ngalesi sikhathi ukuze sisize amakhaya aphila ngaphansi kwesimo sobubha.


e tla swanela ke go nyalantšhwa le ditharollo tša go ya go ile tšeo di thušago batho ba rena bao ba lego kotsing kudu le ka dinakong tše boima tšeo di sa tlago.

kuzomele kuhambisane nezisombululo ezimile ezisiza izakhamuzi zakithi ezibuthaka kakhulu ukunqoba izikhathi ezinzima eziseza.


tefelo ya meputso ya bašomi ba mmušo ga se fela lekala leo re fokotšago tshenyegelo ka go lona.

amaholo abasebenzi baka hulumeni akuyona kuphela indawo lapho sinciphisa khona izindleko.


"ke ile ka itemogela go lapa, go gohlola le go ngangega ga maswafo, fao go ilego gwa rarollwa ke pompi ya ka ya asema.

"ngihlangabezane nokuhlala ngikhathele, ukukhwehlela kanye nokucinana kwesifuba, nokuye kwaxazululwa yisifutho sami sesifuba somoya.


go tloga mola go thomang leuba la covid19, ka madimabe ke sona seemo seo dikgwebo tše ntši, tše kgolo le tše nnyane, di le baganego le sona ebile seemo se ga se diragale fela ka mo na geng ya gaborena eupša se direga lefaseng ka bophara.

kusuka kubheduka ubhu bhane lwecovid19, lobu buhlungu bube yisimo esi bhekane namabhizinisi amaningi amakhulu kanye namancane, hhayi ezweni lakithi kuphela nje kodwa umhlaba wonke jikelele.


badirabosenyi ba bomenetša mabapi le covid19 ba golegilwe vukuzenzele unnamed batho le dikhamphani tšeo di bego di kgatha tema ka bomenetšeng bja go amana le dithentara tša mmušo tša mabapi le ditlabelo le ditirelo tša bolwetši bja coronavirus (covid19) ba rwešwa maikarabelo go ditiro tša bona.

ababhebhezeli benkohlakalo yecovid19 babhekane nomthetho vukuzenzele unnamed abantu kanye nezinkampani ebezibandakanyeka enkohlakalweni ehambi sana nokuthengwa kwempahla nezinsiza zesifo segciwane lecorona (icovid19) kumele baphendule ngezenzo zabo.


ke ka moo re dirilego gore go be bohlokwa go mmušo wo go fetoša dikhamphani tše go tumola bomenetša ka medu, go kaonafatša taolo ya tšona le go di kgontšha go kgatha tema yeo di swanetšego go e kgatha ka go sepetša kgolo ya ekonmi le go hlola mešomo.

yingakho nje sikubeke eqhulwini kulo hulumeni ukuthi sikhuculula inkohlakalo kulezi zinkampani, sithuthukise ukuphathwa kwazo futhi sizenze zikwazi ukudlala indima okufanele ziyidlale ekufukuleni ukukhula komnotho nokusungulwa kwamathuba emisebenzi.


morago bjale, kabinete e amogetše phatlalatšo ya pego ya tekolo ya nsnp yeo e rulagantšwego ke kgoro ya peakanyo, tekodišišo le tshekatsheko ya phetha gatšo ya mošomo (dpme).

kamuva nje, ikhabhinethi igunyaze ukushicilelwa kombiko wokuhlola insnp odidiyewe umnyango we zokuhlela, ukuqapha kanye nokuhlola (idpme).


se se akaretša matlafatšo ka go ﬁ hlelela tshedimošo, maele le thekgo.

lokhu kubandakanya ukunikwa amandla ngokukwazi ukufinyelela kulwazi, iseluleko kanye nokusekela.


a thoma gape go romela dikgopelo mo diyunibesithing ka tshepo ya gore o tla hwetša thušo ya ditšhelete.

waphinda futhi wathu mela izicelo zokufunda emanyuvesi ethemba ukuthi uzothola uxhaso.


"ga re dihlare goba batho bašele bao batho ba na ganago gore re bona.

"asiwona umuthi noma izilwane njengokokucabanga kwabantu.


ka ge a be a rekiša tupperware a na le mengwaga ye 19, mo sadi yo wa mengwaga ye 28 o boletše gore ke kgale a na le phišegelo ya go sepetša kgwe bo ye lego ya gagwe le gore o thabile ka ge a thomile kgwebo ye.

waqala ukudayisa utupperware eneminyaka eyi19, lona oneminyaka engama28 njengamanje uthe wayelokhu enothando lokuba nebhizini si lakhe futhi kuyamjabulisa ukuthi waziqalela ibhizinisi lakhe.


setlwaedi sa mohuta woo se swanetše se amogelwe kudu ke bao ba lego maemong a boetapele le khuetšo setšhabeng, e kaba baetapele ba ditumelo goba boradipolotiki, baetapele ba setšo goba batsebalegi.

amasiko anjengalawo kumele amukelwe ikakhulukazi yilabo abanezikhundla namandla kanye nomthelela, noma ngabe bangabaholi bamasonto noma osopolitiki, abaholi bendabuko noma osaziwayo.


tše ke tše dingwe tša dikeletšo tša mabapi le go dira gore bana ba gago ba dule ba bolokegile: netefatša gore bana ba dula ba hlokometšwe ke motho yo mogolo wa maikarabelo.

lawa ngamasu azogcina abantwana bakho bephephile: qikelela ukuthi aba ntwana abancane baqa shwe umuntu omdala ngaso sonke isikhathi.


mosepediši wa protšeke ya ditirelo tša thekgo ya tlhabo llo ya tša temo kgorong ya tša temo kapa bodikela shaheed martin o rile lenaneo le thušitše balemiši gore ba iphediše.

ukwandisa nokuhlomisa abalimiuhlelo lokwesekwa nokuthuthukiswa kwabalimi luhlose ukwandisa noku chumisa imiphakathi yabantu ababengabonelelwa ngaphambilini, ikakhulukazi abahlomuli bohlelo lokwabiwa kabusha komhlaba.


go thekga dikgwebo tšeo e lego gore dilaesense le diphemiti tša tšona tša go šoma di feletšwe ke nako magareng ga hlakola 2020 le phupu 2021, re oketša nako ya tšona ya go ba molaong go fihla ka la 31 manthole 2022. godimo ga mo, dilaesense tše difsa tša dikgwebo goba diphemiti tšeo di lokolotšwego go thoma ka la 1 mosegamanye le tšona di tlo ba molaong go fihla ka la 31 manthole 2022, ebile go ka se lefišwe ditefišo dife goba dife tša dilaesense tšeo.

ukwesekela amabhizinisi amalayisense kanye nezimvume zawo zokusebenza ebeziphelelwa yisikhathi so kusebenza phakathi kuka ndasa kowezi2020 kanye nonhlangulana kowezi2021, selula isikhathi sawo kuze kube mhla zingama31 kuzibandlela 2022. ukwengeza kulokhu, amalayisense noma izimvume zamabhizinisi ezintsha zokusebenza ezikhishwe mhla lu1 kuntulikazi nazo zizosebenza kuze kube mhla zingama31 kuzibandlela 2022, futhi ayikho imali oku zomele uyikhokhele le layisense.


molefe (27) o thomile resturente ya gagwe ya sebjalebjale ya isizulu gola motsekapa kua e v&a waterfront mo karolong ya bao ba ithomelago dikgwebo ka 2020, morago ga gore a lahlegelwe ke mošomo wa gagwe intastering ya diresturente ka baka la leuba covid19.

umolefe (27) wasungula indawo yakhe yokudlela yesizulu yesimanjemanje ekapa ev&a waterfront’s makers landing ngowezi2020, emva kokulahlekelwa ngumsebenzi embonini yezitolo zokudlela ngenxa yobhubhane lwecovid19.


go swanetše gore tšohle di be molaleng ka maemo a boitukišo a sekolo sefe goba sefe.

kumele kungafihlwa lutho mayelana nezinga lokulungela ukuvulwa kwezikole ngasinye ngasinye.


kgoro e tloga e gatelela taba ya go fepa ka go nyantšha feela ka ge e thuša ngwana gore a be le mašole a mmele a tiilego, gape le go hlama kgokagano e tiilego gareng ga mma le ngwana.

umnyango uncoma kakhulu ukuncelisa ibele kuphela ngoba kusiza umntwana ukuthi abe namasotsha omzimba aqinile, futhi kuqinisa ubudlelwano phakathi komama nomntwana.


bakgethi ba swanetše go tšea khopi ya pukwana ya bona ya boitsebišo goba ya karata ya boitsebišo goba ya setifikeiti sa boitsebišo sa lebakanyana ge ba eya go ingwadiša ka seleteng sa dikgetho seo ba dulago go sona.

nakhu okufanele ukwazi: zonke izakhamuzi zase ningizimu afrika ezine minyaka yobudala eyi16 nangaphezulu ezinomazisi osemthethweni zingabhali sela ukuvota (nakuba kuyila bo abaneminyaka eyi18 ngo suku lokuvota abangavota).


go efoga lephoto la bobedi la diphetelo tša covid19 , re swanetše go latela melao ya maphelo yeo e sa ntšego šoma.

kuzodicilela phansi imizamo esebenzayo yokuvuselela umnotho ebisikhona, futhi kusibuyisele emuva sisuka kwintwasahlobo siye ebu sika.


ka ge dikolo di be di tswaletšwe, ba ile ba swanela ke go tšea maikarabelo a magolo a tšatši ka tšatši a thuto le a tlhabollo ya bana ba bona.

nje ngoba izikole bezivalile, be kumele bazibophezele nsuku zonke emfundweni naseku thuthukisweni kwabantwana babo.


kgato ya 4: tirelo ya cach e tla kgonthišiša tshedimošo ya morutwana le go e romela go dihlongwa tšeo di sa nago le sekgoba.

isigaba 4: imisebenzi yecach izoqinisekisa imininingwane yomfundi futhi iyidlulisele ezikhungweni ezisenezikhala.


makgotlataolo a emela disektara ka moka tša setšhaba sa sekolo, go akaretša batswadi, barutiši, bašomedi ba go se rute le baithuti.

isgb imele zonke izinhla ka zomphakathi wesikole, okubandakanya abazali, othisha, abasebenzi aba ngafundisi kanye nabafu ndi.


se se tla re maatlafatša go tšwela pele go tšea dikgato tša phošollo.

sibheke ukuthi ikhomishana ikhombe ubu thakathaka bohlelokuse benza okuyikho okuholele ekuqhwagweni kombuso.


yes, ye e sa tšwa go go thomiwa ke mopresidente cyril rama phosa, e ike mišeditše go beakanyetša baswa maemo a mošomo le go ba fa ma bokgoni a sethekiniki ao a hlokegago go tša intasteri ya ekonomi.

iyes, esanda kwethulwa ngumongameli cyril rama phosa, ihlose ukulungiselela abantu abasha umsebenzi kanye nokubahlinzeka nga makhono emicikilisho edinge kayo ukuze kwakhiwe umno tho othuthukisa izimboni.


"balwetši ba mmala ba hloka mahlatse ka lebaka la nomoro ya go ba fase ya baabi bao ba ingwadišitšego go tšwa go setšhaba sa bathobaso, bathommala le maindia," a realo mokomele.

kodwa esikhathini sana muhla, ukushintshwa kwamangqamuzana egazi kungaba yindlela yokwe lapha esebenza ngempu melelo ekusindiseni izimpilo ngokushintsha lawo ma ngqamuzana egazi omuntu angasekho esimweni sempilo esiyiso ngalawo asenempilo.


boipeelothoko le tlhokomelo ye maleba ya tša maphelo e sa le magato a rena a boitšhireletšo mo bothateng bjo.

ukuqhelelana nabantu nokuhlanzeka kuseyizona zikhali zethu ezihamba phambili kulo mzabalazo.


thekgo go tšwa go uif e thušitše bašomi le dikgwebo tšeo di bego di goga boima.

ukwesekela okuhlinze kwe yiuif kube yiyona ndlela yempilo emabhizinisini adonsa kanzima kanye nabasebenzi.


gore bontši bja batho ga ba kgonege go fetetšwa bolwetši gape ga go fe tšhireletšo yeo e tletšego go bao ba se go ba entwa.

noma kunjalo, ngokugonywa kwenani elanele labantu, laba bantu bazoba nokuvikeleka okusezingeni elikahle.


diphenyo tša temokrasi ya rena ke gore maafrika borwa a kgolwa gore molaotheo o a ba šireletša le gore dikgorotsheko ke mmoelanyi wa go kwagala wa go se tšee lehlakore go dikgahlego tša bona.

okunye kokunqoba kwentando yeningi yethu ukuthi wonke umuntu waseningizimu afrika uyakholwa ngukuthi umthethosisekelo uyabavikela nokuthi izinkantolo zinobulungiswa futhi zingumahluleli ongathathi icala obhekelele okudingwa yibona.


thibela phetelo o ka thuša go thibela phetelo ya covid19 ka go kgonthiša: gore meento ya covid19 (go akaretša meento ya tlaleletšo) e hlabetšwe ka moka.

gwema ukusulelana ungasiza ukugwema ukusulelana ngecovid19 ngokuqinisekisa: ukuthi awushiywa isikhathi ekuthatheni imigomo yakho yecovid19 kanye nemijovo yokuvuselela.


le ge magato a a kimollo a beakantšwe go ba a nakwana, ekonomi e tla itemogela seabe sa leuba nako ye telele.

ngesikhathi lezi zinyathelo zosizo zazihlelelwe isikhashana, umnotho usazoqhubeka nokushayeka isikhathi eside ngenxa yalolu bhubhane.


barutwana ba swanetše go šomiša methopo ya bona ka moka yeo e lego gona yeo ba e filwego sekolong le go mananeo a go ithuta, ao a sepelelanago le lena neothuto, ao a gašwago thelebišeneng le radiong.

abafundi kumele basebe nzise zonke izinsizakufunda ezihlinzekwe esikoleni nasezinhlelweni zemfundo, ezihambisana nohlelo lokufunda, ezisakazwa kumabonakude nasemsakazweni.


se se akaretša dintlha tša gore ke mang a dirilego eng, tiragalo yeo go bolelwago ka yona e diregile neng, le gona ka lebaka la eng.

lokhu kubandakanya imini ningwane yokuthi ngubani owenze ini, isenzo esisolwayo senzeke nini, futhi kungani.


ka ntle le ge motho yo a pharwago ka molato wa dikgaruru tša bong a ka fa mabaka ao a sego a tlwaelega gore ke ka lebaka la eng a swanetše go lokollwa ka peila, kgorotsheko e swanetše go laela gore a golegwe go fihla ge ditshepedišo tša bosenyi di phethwa.

ngaphandle uma umsolwa wecala legbv angabeka izimo ezinqala ukuthi kungani kumele akhululwe ngebheyili, inkantolo kumele inqume ukuthi bavalelwe kuze kuphele ukuthethwa kwecala.


re hlahlwa ke mekgatlo ya boditšhabatšhaba le maitemogelo a dinaga tše dingwe.

besiholwa izinhlangano zamazwe ngamazwe kanye nalokho amanye amazwe asedlule kukhona.


tsošološo e tla šireletša le mešomo ka makaleng ao a amilwego kudu ke leuba.

umzamo wokusungula imisebenzi uzophinde uvikele imisebenzi emikha kheni entekenteke eshayeke kanzima ngubhubhane.


mmušo o tsenya gape letsogo tabeng ya tlholo ya mešomo yeo e sego ya bao ba šomelago lekala la setšhaba feela.

uhlelo lwemisebenzi kahulumeni eyengeziwe, elokhu lwaba khona kusukela ngowezi2003, inikeze amathuba omsebenzi ezigidini zabantu.


bjalo ka karolo ya lenaneo, baswa ba go balega ba tla thwalwa ka gare ga tirelo ya bosetšhaba ya baswa ye e matlafaditšwego.

njengengxenye yalokhu kungenelela, abantu abasha abaningi bazoqashwa kumisebenzi yentsha kazwelonke evuselelwe.


baeteledipele ba setšo ba ikemišeditše go kgatha tema mananeong a peakanyo leswa ya naga.

kuyakhutha za kakhulu ukuthi abaholi bendabuko bahlanganyele ngalolu hlelo futhi bafuna ukusebenzisana neziphathi mandla zasendaweni ukuqi nisekisa ukuthi luyimpu melelo.


mukhuku wo o tlwaelegilego o fetogile spa sa manobonobo nonkululeko mathebula thaini masakane o itiretše leina ka go fetoša mukhukhu go ba spa sa bobotse.

umjondolo ongatheni uguqulwe waba yispa esisezingeni eliphe zulu nonkululeko mathebula uthaini masakane usezenzele iga ma ngokuguqula umjondolo wawenza ibeauty spa .


bjale ka ge go fetile nako ye e nyakilego go lekana ngwaga, re ka re magato a a laeditše go ba a katlego.

futhi, njengamanje njengoba cishe sekusele kancane nje ukuthi kuphele unyaka, singakusho kugcwale umlomo nje ukuthi lezi zinyathelo zibonise ukusebenza kahle kakhulu.


re tšwetša pele lenaneo le ka go diriša ditsenogare tšeo di nepišitšwego.

lolu hlelo sibuye siluqhube ngezingenelelo eziqonde ngqo.


se ke bohlatse bja boikgafo bja rena go tumula bomene mene.

lokhu kungubufakazi bokuzini kela kwethu ekukhucululeni inkohlakalo.


re gopola bašomedi ba rena ba tša maphelo bao ba lobilego maphelo a bona ba hlokometše balwetši.

sihlonipha bonke abasebenzi basemkhakheni wezempilo abadlule emhlabeni ngenxa yokunakekela abagulayo.


ge re lekodišiša bothata bja ka middle east kudukudu re nepišitše tlaišego ya ma palestina, go ka thuša gore re gopole mantšu a selby msimang, yo mongwe wa maloko a batlhami ba african national congress.

njengengxabano endaweni isheik jarrah, isihluku ebulhoek sasingeyona nje ingxabano yendawo; kwakungokuphathelene nokuphucwa umhlaba ngenkani, ngokuqonelwa komhlaba, ngokubandlu lulwa ngokobuhlanga nango kucindezelwa kwabantu abangavumelani nezenzo zangaleso sikhathi.


lenaneo le le hlagiša ka tatelano maina a 50 a baapei bao ba kgahlišago kudu lefaseng, bao ba nago le bokgoni bja gore ka tšatši le lengwe ba ka hlagelela lenaneong la mabonwa la diresturente tše 50 tše kaonekaone lefaseng.

lolu hlu lunamagama angama50 abapheki abaphambili bomhlaba, abanekhono lokuthi langa linye bangene ohlwini lwezindawo zokudlela zomhlaba ezingama50 ezihlonishwayo.


o ka dira se ka go swara dikopano tša selapa kgafetšakgafetša, fao ka moka le tla boledišanago le go theeletšana.

ningakwenza lokhu ngokubamba imihlanga no yomndeni njalo, lapho kukhuluma futhi kulalela khona wonke umuntu.


gabjale go netefatšwa diphetetšo tše diswa tša go feta 12 000 tšatši le lengwe le le lengwe.

njengamanje njalo ngosuku sithola abantu abangaphezu kwezi12,000 abanaleli gciwane.


dikolo di hlohleletšwa go hloma dirapana tša tšona tša dijo gore di kgone go tlaleletša tša lenaneo la dijo la nsnp.

ngokomnyango wemfundo eyisisekelo (idbe), abafundi bafundiswa imikhuba emihle yokudla kanye nendlela yokuphila.


nrso e wela ka fase ga kgoro ya toka le tlhabollo ya molaotheo gomme bengmo šomo ba swanetše go ya gona go lekola ge eba batho bao ba nyakago go ba thwala ba hlagelela goba ga ba hlagelele ka retšistareng ye.

inrso ingaphansi komnyango wezobulungiswa nokuthuthukiswa komthethosisekelo futhi abaqashi kumele beze khona ukuzobheka ukuthi ngabe labo abafuna ukubaqasha abekho yini ohlwini.


ke bile mahlatse go hwetša mošomo sepetleleng sa fourways mo ngwageng wa ka wa mafelelo.

"ngibe senhlanhleni yokuthola umsebenzi esibhedlela sezilwane sasefourways ngonyaka wami wokugcina ngifunda.


go dira molaotheo wa sekolo le pego ya dinepo.

ukuthatha isinqumo ngezinqubo zenkolo okumele zilandelwe esikoleni.


thekgo e tla fiwa barutiši ba dikheretšhe, kudu ba basadi.

ukwesekwa kuzohli nzekelwa abasebenzi bo kuthuthukisa ukukhuliswa kwabantwana, ikakhulukazi abesifazane abaziqashe bona.


"go tloga fao šerifi e tla fa mosekišwa dingwalwa tšeo ka boyena gomme ya mo fa bohlatse bja gore o di tlišitše, e le bohlatse bja gore šerifi e mo file tšona.

"isikhonzi senkantolo sizobe sesinika amadokhumenti kummangalelwa ngqo futhi sikhiphe incwadi ewubufakazi, ukuze ibe ubufakazi bokuthi imibhalo ihanjisiwe.


"morago ga go lekola seemo le bošoro bja komelelo yeo e tšwelago pele e diragala diprofenseng tše tharo, taolo ya tša masetlapelo e hlophile komelelo leswa bjalo ka masetlapelo a bosetšhaba," gwa realo hlogo ya senthara ya bosetšhaba ya taolo ya tša masetlapelo, nga ka mmaphaka tau.

"ngemuva kokucubungula kabusha izinga nobukhulu balesi somiso esiqhubekayo esesihlasele okungenani izifu ndazwe ezintathu, abenga mele izinhlekelele babeke lesi somiso esigabeni senhlekelele kazwelonke," ngokusho kwenhloko yesikhungo esengamele izinhlekelele zikazwelonke, udkt mmaphaka tau.


"motho yo a nyakago gore lenyalo la gagwe le fedišwe a ka hwetša dikgopelo tša gore motho a biletšwe ka kgorotshekong go kgorotsheko ya godimo goba ya ka seleteng, goba a ka ikopanya le ramolao gore a mo thuše ka tshepedišo ye.

"umuntu ofuna ukuchitha umshado wakhe angawathola amasamanisi esahlukaniso somshado enkantolo ephakeme noma eyesifunda, noma lapho eya kummeli ecela ukusizwa ngenqubo.


molao wo bjale o šireletša ka botlalo batšofadi go ditiro ka moka tša dikgaruru tša ka malapeng, ebile o dumelela bangongoregi go dira kgopelo ya ditaelo tša tšhireletšo intha neteng, go realo e le go ba bolokela nako le ditshenyegelo tša maeto a go ya dikgorotshekong.

uma ilungu lesaps lisola ukuthi ummangali usengozini ngenxa yokwephula umyalelo, kumele libophe ummangalelwa ngokuphazima kweso.


bobegaditaba bjo bo lokolo gilego bo ile bja hlalošwa bjalo ka ‘mohlokomedi yoo a sa robalego wa tokelo ye nngwe le ye nngwe yeo banna le ba sadi bao ba lokologilego ba e hlomphago’.

inkululeko ya bezindaba yake yachazwa 'njengomnakekeli ongalali walolonke ilungelo elikhulula amadoda nabesifazane'.


gape ke segopotšo sa ka moo go lego bohlokwa gore re šogane le go matlafatša le go šireletša temokrasi yeo.

lokho futhi kuyisikhumbuzo sokuthi kubaluleke kangakanani ukusebenzisana ukuqinisa futhi sivikele le ntando yeningi labantu.


bašomi ba hweditše tlha hlo ka tirišano le khampha ni ya lefase ka bophara ya mahindra le khamphani ya mahindra group le ya aih logistics.

abasebenzi bathola ukuqeqeshwa ngokuba mbisana nenkampani yakwamahindra kanye neaih logistics futhi bazohanjiswa eindia ukuze bayothola okunye ukuqeqeshwa lapho kudi ngeka khona.


mešomo ye e ile ya hlolwa kudu ka makaleng a bjalo ka ditirelo tša setšhaba le leago, dikgwebišano, ditšhelete le, kudukudu, tša boagi.

le misebenzi yayisungulwe ikakhulukazi emikha kheni efana neyezinsizakalo zomphakathi nezenhlalo, ezohwebo, ezezimali kanye nakwezokwakha, ikakhulu kazi.


rakwena o rile tšhelete ye e dirišitšwego lenaneongebeakanywangwa ga ka ngwaga go akaretša infleišene, gomme tšhe lete yeo e beetšwego thoko ya 2017/18 ke e ka bago r6.4 bilione.

urakwe na uthe imali esetshenziswa ohlelweni iyakhushulwa minyaka yonke ukuze ku hlangatshezwane nokukhu phuka kwamanani ezinto, is abelomali sonyaka wezimali wezi2017/18 silinganiselwa kuzigidigidi eziyisi6.4 zam arandi.


thekgo ya balwetši e bohlokwa go lwantšha tb dale hes protšeke ya afrika borwa ya bolwetši bja mafahla (tb) yeo e šomago mmogo le etšensi ya amerika ya tlhabollo ya boditšhabatšhaba (usaid) e laeditše bohlatse bja go ba mohlala wo mokaonekaone wa ka fao mmušo, batho setšhabeng le mekgatlo yeo e sego ya mmušo (dingo) di ka šomago mmogo go lwantšha tb ka go abela balwetši thekgo ye maleba.

ukwesekwa kweziguli kusemqoka ekulweni nesifo sofuba dale hes ius aid tuberculo sis south africa pro ject ikhombisa ukuba yisibonelo esihle kakhu lu sokuthi uhulumeni, imiphakathi kanye na mango bangabambisa na kanjani ekulweni nesifo sofuba (tb) ngokuhlinzeka ngokwesekwa okufanele ezigulini.


go le bjalo, batšwamahlalading ba swanetše go itšeela diphetho.

abesifazane abasebancane, noma kunjalo, kumele bazithathele bona izinqumo ngokwabo.


bakgathatema ba tla kaonafatša mabokgoni a bona gore ba kgone go thoma dikgwebo tša bona, gomme ba ka šomisa letseno leo ba le hwetšago go tšwa mošomong wa mmušo go tsenela dibaka tše dingwe tšeo di tsentšhago letseno.

aba bambe iqhaza bazothuthu kisa amakhono abo kanye nolwazi lwabo ukuze baqale awabo amabhizinisi, futhi bangasebenzisa imalingeniso ehlinzekwe ngemisebenzi yomphakathi ukuziqalela eminye imisebenzi engabe nzela imali.


"lekala la poraefete le thwetše seripa le kotara ya bašomi ka afrika borwa gomme le rwele maikarabelo a peditharong ya peeletšo le diphatišišo le tšhomišo ya tšhelete.

"umkhakha ozimele uqashe ingxenye yokuthathu kokune kubasebenzi baseningizimu afrika futhi ubhekene notshalomali olungaphezulu kwezingxenye ezimbili kwezintathu kanye nezindleko zocwaningo nentuthuko.


"re ka se hlokomologe – gape ga se ra swanela go hlokomologa – batho ge ba ipolaya," go re’alo ngaka tedros adhanom ghebrey esus, molaodipharephare wa who.

"angeke sikwazi – futhi akumele – sikushaye indiva ukuzibulala," kusho u dkt tedros adhanom ghe breyesus, ongumqondisijikelele wewho.


re imologile gobane ga go na tahlegelo ya bophelo le gore ga go na yo a gobetšego mollong woo.

okwehlisa amaphaphu kithina wukuthi akekho namunye umuntu owalahlekelwa yimpilo yakhe futhi akekho nowalimala kulesi sigigaba somlilo.


ka fao go bohlokwa, a realo, gore maafrika borwa ka moka ba tsenye letsogo mo go seketšeng mohlagase.

ngalokhoke, uye wathi, kubalulekile ukuthi zonke izakhamizi zaseniningizimu afrika zenze konke okusemandleni ukuwonga ugesi.


mola bontši bja makala a ikonomi bo kgonne go šoma gape dikgwedi tše ntšinyana, go tla tšea nakwana gore ikonomi e kokotlele le mešomo ye e lobilwego gore e tsošološwe.

ngesikhathi imikhakha yezomnotho eminingi ikwazile ukusebenza futhi izinyanga eziningana, kuzothatha isikhathi ukuthi umnotho uphinde usimame nokubuyiselwa kwemisebenzi elahlekile.


bjalo ka karolo ya kagoleswa ya ikonomi le go bušetšwa sekeng ga yona, mmušo o hlaotše lefapha la boeti bjalo ka le lengwe le bohlokwahlokwa ebile e le le legologolo la go hlohleletša go boetšwa sekeng ga ikonomi.

njengengxenye yohlelo lokwakha kabusha nokuvuselelwa komnotho, uhulumeni usekhethe umkhakha wezokuvakasha njengomunye odinga ukungenelela futhi ohamba phambili ekuvuselelweni komnotho.


dikgetho di tla swarwa mo dikolong tša setšhaba go ralala naga ka bophara.

ukhetho luzobanjwa kuzo zonke izikole zikahulumeni ezweni lonkana.


ge re latela gape ka tlhokomelo magato a thibelo a motheo, re tla ba gape re thakgola lesolo le legologolo la mokento.

njengoba sithobela kakhulu kunakuqala izinyathelo zokugwema ukusuleleka ngegciwane, sizophinde siqalise umkhankaso omkhulu wokugoma.


mokoena o ikemišeditše go ba molaodi wa ka kantorong wa mešomo ya ditimamello mo mengwageng ye e tlago ye mebedi.

umokoena ufisa ukuba umph athi olawula konke eminyakeni emibili ezayo.


"moya woo motho ao hemago o na le dipersente tše 23 tša oksetšene.

umshini wokuphefumula wecpap ukwazi ukumpompa izinga elingaphezulu kwalokho lomoyampilo, nokusiza umuntu akwazi imishini yokuphefumula ekhiqizwe kuleli izosiza iziguli zecovid19 ezingenamandla zikwazi ukuphefumula kangconywana.


se sengwe gape sa go kgahliša ke gore diphetetšo tša hiv go basetsana le makgarebe go fokotšegile kudu mo ngwagasomeng woo o fetilego.

kuyakhuthaza futhi ukuthi ukwesuleleka ngehiv kwamantombazane asethombile kanye nabesifazane abasebancane kwehle ngamalengiso eminyakeni eyishumi eyedlule.


"dikhwetšo tše di laetša gore bomphenyašilo bja inthaneteng ke bothata bjo bogolo.

"le miphumela ibonisa ukuthi ububhoklolo obenziwa ngeinthanethi bu yinkinga enkulu kakhulu.


moranag ga se feela nako ya go lebelela bokgole bja fao re tšwago bjalo ka naga, eupša ke nako yeo afrika borwa e ketekago bagale le bagalegadi ka difoka tša naga.

le nyanga kambasa akuyona kuphela eyokuthi sibheke ukuthi sesizuzeni njengezwe, ko dwa yisikhathi futhi lapho ini ngizimu afrika igubha khona amaqhawe kanye namaqhawekazi ayo ngokuwanikeza izi ndondo zezwe.


bona ba akaretša melato ya go amana le go ‘goga mmušo ka nko’ le melato ye mengwe ya bomenetša bjo bo šiišago.

la macala abandakanya amaningana ‘okuthunjwa kwamandla ombuso’ kanye namanye amacala abucayi enkohlakalo.


re nyaka boraditaba/mmaditaba ba bantši, e sego ba bannyane.

sidinga izintatheli eziningi, hhayi ezimbalwa.


naa o na le tshedimošo ya go tshepagala ka covid19 go ka go thuša ge wena le bao o ba ratago le ka fetelwa?

ingabe unalo ulwazi oluthembekile ngecovid19 uma kungenzeka wena noma othandiweyo wakho esuleleka?


go tsebega kudu gore ‘tirelo ya metšhelo’ ke ye nngwe ya ditlabelo tše di šomago gabotse kudu tša go lwantšha bomenetša.

ukuqoqwa kwentela ezinkampanini ezisohlwini lwejse, abahlala kumazwe amaningi kanye nalabo bantu abagwilike kakhulu manje sekusebenza kahle kakhulu kulawulwa uphiko lwamabhizinisi amakhulu, olwaphinde lwethulwa ngowezi2020.


re ile ra lemoga gore naga ye nngwe le ye nngwe ka kontinenteng e tlo angwa ke leuba la bolwetši gabohloko.

kusukela ezinsukwini zokuqala zobhubhane futhi ngokuholwa iau, sasungula ngokushesha iqhingasu lezwekazi lokubhekana nobhubhane, elaliholwa iafrica cdc kanye namathimba ezifunda.


tonakgolo pandor o tsebaga ditše semmušo gore mmušo o beeleditše r7.166 bilione ya tlaleletšo go lefelela dipasari tša bana ba bahloki le ba go tšwa malapeng ao a amogelago mašeng a fase ba ba tsenago di yunibesithing le dikholetšheng tša tvet lenyaga.

wayekhuluma ngesikhathi sesithangami sabezindaba lapho aveza khona inqubo yo kwethula imfundo ephakeme yamahhala eningizimu afrika.


maswao a mogalatšhika: phetogo goba go fokola mosepelong, boemo ng goba polelong, go boela morago mo pholong, go rengwa ke hlogo nako ya go feta beke ka lebaka la go hlatša goba go se hlatše le go ruruga hlogo.

ukuqaqanjelwa: kwa mathambo, amalunga omzimba, iqolo nokushesha ukuphuka.


lenaneo la tirelo ya bafsa la mopresidente le fa bafsa dibaka tša go thuša ditšhaba tša bona.

uhlelo lukamongameli losizo lwentsha luhlinzeka abantu abasha ngamathuba okulekelela no kufaka isandla emiphakathini yabo.


re na le bobedi bokgoni le thato ya go hlohleletša tiro ya ikonomi, go godiša ikonomi ya rena le go hlola mešomo.

sinalo ikhono kanye nentshisekelo yokusungula imisebenzi yezomnotho, sikhulise umnotho wethu futhi sakhe imisebenzi.


batho ba afrika borwa ba tšwa kgole, ba kgotleletše mathata a mantšhi, gomme ba bile le kgatelopele e kgolo ntweng kgahlanong le hiv , aids le tb.

abantu baseningizimu afrika basuka kude, babekezele kakhulu futhi benze inqubekelaphambili ebonakalayo ekulweni nehiv , iaids kanye nesifo sofuba.


lekala la botšweletši bja dihlare ke lefapha le lengwe leo le kgahlišago la kgolo.

ezokuthakwa kwemithi ziyingxenye entsha ethoko zisayo ekhulayo.


setiši sa mohlagase sa matimba se ka lephalale, limpopo.

isiteshi sokuphehla ugesi esaziwa ngematimba power station sitholakala endaweni yaselephalale, elimpopo.


ke go ithuta ka fao o ka beago dilo ka moka mmogo le go dira gore di šome," a realo.

empe leni lokhu kuphathelene nokufunda ukuhlangani sa zonke izinto ndawonye ukuze zisebenze," kulandisa umaharaj.


mafelelong re ile ra kgetha go obamela keletšo yeo re ilego ra ﬁ wa yona.

sikhethe ukuba sohlangothini lokuqaphela.


"ke phela ke bolela ke re ge nkabe ke se ka entelwa ge ke be ke fetelwa ke covid19 ka kgwedi ya manthole, mohlomongwe nkabe ke se ka ema mo lehono," a realo.

"bengihlala ngisho ngokwami ukuthi, ukube angizange ngigonywe, ngozibandlela lapho ngesuleleka ngecovid19, mhlawumbe ngabe angimile lapha," esika kwelijikayo.


ka go šomiša moento, re bona go fokotšega kudu ga mahu ao a bakwago ke covid19 go batšofadi ka dinageng tše mmalwa.

ngokusebenzisa umgomo, sibona ukwehla kwezinga lokushona kwabantu abadala ngenxa yecovid19 ema zweni amaningi.


"se se ile sa nkweša bohloko maikutlong eupša ke be ke nyaka go hwetša tsebo ka ga bolemi gore ke kgone go bo tšwetša pele bjale ka mošomo wa ka," a realo.

"lokhu kwakungizwisa ubuhlungu kakhulu kodwa ngangifisa ukuqokelela ulwa zi ngezolimo ukuze ngolunye usuku ngigxile kulo mkha kha," elandisa.


o amogetše gape sefoka sa "go ba mogale" ka diphalane 2017, ka go phološa dikepe madimong a mašoro ao durban e kilego ya a bona.

waphinde wahlo mula ngendondo ‘yokuba yiqhawe’ ngomfumfu wezi2017, ngokusiza imikhumbi esichothweni esasisibi kakhu lu esake sabonakala edurban.


"re ile ra ipeela thoko ka phapošing ya rena ya go robalela, mola e le gore matswale yena – yo a nago le bolwetši bja swikiri le bolwetši bja madi a magolo ka mahlatse a se a fetelwa ke baerase ye – a ile a hlokomela bana ba rena ba babedi," gwa bolela mohammed.

"besihleli ngasodwana emagunjini ethu okulala, ngesikhathi umamezala wami onesifo sikashukela kanye nomfutho wegazi ophakeme kuyabongeka ukuthi yena akazange wesuleleka ngaleli gciwane – unakekele laba bantwana abanye ababili," kusho umohammed.


o hlokomele ge o šomiša mararankodi a leago, kudu ge motho yo o sa mo tsebego a nyaka go go thuša, go go fa tšhelete, lefelo la bodulo goba mošomo e le ge a araba seo o tla bego o se phatlaladitše.

qaphela uma usebenzisa izinkundla zokuxhumana, ikakhulukazi uma umuntu ongamazi efuna ukukunika usizo, ukukunika imali, indawo yokuhlala noma ithuba lomsebenzi ephe ndula kulokho wena ozobe ukubhalile enkundleni yokuxhumana.


■ lenyalo le swanetše go ngwadišwa kgorong ya merero ya selegae mo dikgweding tše tharo go šireletša dikgahlego tša banyalani, bana le maloko a lapa ge go e ba le tlhalano goba lehu.

■ umshado kumele ubha liswe kumnyango wezase khaya ezinyangeni ezi ntathu kushadiwe ukuze kuvikelwe izintshisekelo zabashadikazi, izingane kanye namalungu omnde ni uma kwenzeka kuba nesahlukaniso somshado noma ukufa.


se se tla fetoša boemakepe go felelela, ya katološa bokgo ni bja bjona bja go šogana le setšhelo go tloga go diyuniti tše 2.9 milione go ya go diyuniti tše 11 milione.

lokhu kuzoletha inguquko ephelele kwichwe ba, okuzonweba umthamo wokugcina iziqukathi zoku gcina impahla kusuka kwizigidi ezi2.9 kuya nga phezu kwezigidi eziyi11.


l dika tša kgatelelo ya monagano, bjalo ka go fetogafetoga ga maikutlo, go felelwa ke kholofelo, go ba bodutwana, go hloka takatšo ya dijo, go se robale botse, le go lahlegelwa ke kgahlego ditirong tša gagwe tša setlwaedi.

lizinkomba zokukhatha zeka, njengokuba nemizwa eguquguquka ngezikhathi, ukulahlekelwa yithemba, ukuzihoxisa ezintweni ezi ningi, ukwehla kwezinga lokudla kanye noku ngalali, futhi ulahlekelwa intshisekelo yemisebenzi ejwayelekile.


a fola ka pela kudu ge a se na go fenya maswao a gagwe," a realo.

qile, amaphesenti ayi13 isifo sofuba, amaphesenti ayi13lama ngokuphuthuma emva kokunqoba lezi zimpawu zakhe," kusho yena.


g e m o r u t w a n a a l a h l e gelwa ke motho yo a mo ratago, a ka itemogela maswao a manyami a go swana le kgatelelo ya monagano le letšhogo.

"uma umfundi elahle kelwe umuntu amthandayo, b a n g a b a n e z i m p a w u zokubhekana nosizi ezifanayo nalezo zokukhathazeka noma ixhala.


bobedi baithuti ba go rutelwa disenthareng le ba go ithuta ba le ka gae ba hwetša ditirelo tša thekgo ya thuto, go tloga go mananeo a tša thuto ao a gašwago seyalemoyeng goba thelebišeneng ka dinako tše itseng, gape le go taonlouta dithuto tšeo go tšwa inthaneteng; gomme bao ba se nago dikhomphu thara, digatiši le inthanete ba ka humana dipuku tša go ithuta go tšwa go dbe.

udkt malapile uthi kulezi zikhungo kuzoqashwa othi sha abahamba phambili ngokwenza kahle umsebenzi wabo kuleso naleso sifunda.


morwa wa mohammed yo a nago le mengwaga ye šupa le yena diteko di laeditše gore o na le baerase ye.

indodana kamohammed eneminyaka eyisikhombisa ubudala nayo ihlonzwe njengenegciwane.


mathata a maitshwaro, go swana le go ba le dintwa.

izinkinga ngendlela yoku ziphatha, ezifana nokuba nolaka.


nakong ya dikhuduego tše mpe le go feta ka temokra sing ya rena, le klaemete yeo e šetšego e tletše ka dikgo nono le matšhogo, batho bao ba bego ba phela mmogo ka khutšo ba hlanogelane.

ngesikhathi sothuthuva olwedlula lonke ngesikha thi sentando yethu yabantu, esikhathini esivele sigcwele ukusolana nokuphambana, abantu abebephilisana ngokuthula bavukelana bodwa.


mabotja o boletše gore pholante ya gabo, kudukudu, e angwa ke maemo a godimo a dithempheretšhara.

umobatja uthi isiphehlimandla sakhe sikagesi, sithikanyezwe kakhulu wukushisa kwesimo sezulu.


go fa monyetla wa bobedidbe e ba le mananeo a setšhaba a go ralala, a go hlohleletša batho go ingwadišetša lenaneo la sebaka sa bobedi.

ngenhlanhla enkulu, bangazikhethe la ukuthi bafuna ukwenza izifundo ezingaki ngonyaka ngoba abaphoqelekile ukuthi baqede umatikuletsheni wabo ngesikhathi esinqunyiwe."


molekgotlaphethiši rama thuba o rile phapoši ya go nyantšha letswele ya alberti na sisuli ke ya mošwananoši mo profenseng.

ungqongqoshe wesifunda zwe uramathuba uthe igu mbi ialbertina sisulu breastfeeding room yilo lo dwa esifundazweni.


wo mongwe wa mešomo ya rena ye megolo ke go matlafatša basetsana bao ba tšwelego mahlalagading le makgarebe ka tša thuto, tša ikonomi le tša leago.

omunye wemisebenzi yethu obaluleke kakhulu ukunika amandla amantombazane asethombile kanye nabesifazane abasha, ngemfundo, ngomnotho kanye nangenhlalo.


"ba ya ditekong le setsebi sa dikgobalo le bogolofadi go kgonthiša gore ba na le matšato le bokgoni bja go otlela ka ditao lo tšeo di kaonafaditšwego ntle le kotsi.

izicelo zalolu hlelo zivulelekile kubantu abakhubazeke izingalo nemilenze kanye nabakhubaze ke isingezansi asebevele benayo ilayisensi yokufundela ukushayela.


"go boledišana ka ditira galo tša go ipolaya e sa le seila se segolo setšhabeng sa rena – ga go na yo a ratago go bolela ka tšona; ga go na yo a tsebago gore a thome kae ge a nyaka go bolela ka tšona, gomme batswadi ga ba nyake go boledišana le bana ka tšona, ka ge ba tšhoga gore ba ka ba fa ‘dikgopolo’.

"ukuzibulala kusalokhu kuyisihloko esingumhlola ongamukelekile emphakathini wakithi – akekho namunye ofuna ukukhuluma ngakho; akekho owaziyo ukuthi kukhulunywa kanjani ngakho futhi abazali abafuni ukukhuluma ngakho kubantwana babo besabela ukuthi kungahle ‘kutshale umqondo othile wokuzibulala’.


karabelo ya magato a mararo mopresidente ramaphosa o rile mmušo o tla arabela masetlapelo ka magato a mararo.

usizo oluzigaba zintathu umongameli uramaphosa uthe uhulumeni uzobhekana nale nhlekelele ngezigaba ezintathu.


ditirelo le tlhahlo ya mahala tša dikgwebo vukuzenzele unnamed makala a mararo a mmušo a swaragane ka thata le go kgontšha gore kgwebo e dirwe bonolo ka afrika borwa go godiša ikonomi.

ukuqeqeshwa kwamahhala kanye nezinsiza zokwenza amabhizinisi kgatiso tlhakole izinhlaka ezintathu zikahulumeni zigxile ekwenzeni lula indlela yokwenza ibhizinisi eningizimu afrika ukuze kukhuliswe umnotho.


go tloga mola go bago le leuba la covid19 , afrika borwa e amogetše r28 pili one go tšwa go pankatlhabollo ye mpsha ka fase ga lenaneo la dikadimo la tšhoganetšo la covid19 ka nepo ya go lwantšha leuba le go thekga leano la rena la tsošološo ya ekonomi.

selokhu kwabheduka ubhubhane lwecovid19 , iningizimu afrika isiya mukele izigidigidi ezir28 zo xhasomali oluvela kwibhange inew development bank ngaphansi kohlelo lwema limboleko yezimo eziphuthu mayo zecovid19 ukulwa nobhubhane kanye nokwe seka ukuvuselelwa komnotho wethu.


lenaneo la tsošološo ya mešomo ka mopresidente, leo le šetšego le thekgile menyetla ya mešomo e 850 000, le tla oketšwa.

uhlelo lukamongameli lokusungulwa kwamathuba omsebenzi, oseluseke amathuba omsebenzi angaphezu kwezi850 000, luzoqhutshelwa phambili.


ge fela lehumo le dibaka ka afrika borwa di sa laolwa kudu ke gore motho ke wa morafe ofe le gore ke wa bong bofe, re ka se kgone go aga setšhaba sa nnete se se kopanego.

uma nje ukwahlukana ngokwengcebo kanye namathuba eningizimu afrika kusabhekwa ngoko buhlanga kanye nobulili, angeke sikwazi ukwakha isizwe esibumbene ngokweqiniso.


tona nzimande o re sekema se tšeere sephetho sa go bulela nako ya dikgopelo ka pela, ge go bapetšwa le ngwagola, go fa bakgopedi ba ka moso nako ye e lekanego ya go romela dikgo pelo tša bona le ditokomane tša thekgo.

ungqongqoshe unzimande uthi isikhwama soxhasomali sinqume ukuthi kuvulwe isikhathi sokufaka izicelo masinyane, okwehlukile kunonyaka owedlule, ukuze lokho kuzonika abazofaka izicelo isikhathi esanele sokuhambisa izicelo zabo kanye nemininingwane yamaphepha edingekayo.


re na le tlhahlobo ya tutuetšo ya tikologo yeo e amogetšwego ya go beela mae a 120 000 gomme ka go realo re hloka ditlabela tša go katološa," o realo.

ukuqala ka ncane kancane kwaba nomvuzo futhi namhlanje, usengumnikazi oziqhe nyayo wepulazi izapa, ibhizinisi eliphumele le elihweba ngezolimo.


bobegaditaba bja afrika borwa ke kokwane ye bohlokwa ya temokrasi ya rena vukuzenzele unnamed mo dinageng tše dintši go pha tlalala le lefase, leuba la coronavirus le diri le gore go be le kiletšo ya ditokologo tša badudi tše dintši gomme la šikinya kopano ya leago.

abezindaba baseningizimu afrika bayinsika yentando yeningi labantu vukuzenzele unnamed emazweni amaningi emhlabeni jikelele, ubhubhane lwegci wane lecorona lunciphise inkululeko yomphakathi lwaphinde lwalinga ubu mbano lomphakathi.


go na le mabaka a mmalwa ao a ka šitišagotšweletšo ya mohlagase, go akaretšwa go lokiša, go kgaotšwa ga mohlagase fao go sego gwa letelwa le, e lego se bohlokwa, maemo a boso.

ziningi izinto ezingaphazamisa ukuphehlwa kukagesi, lokhu kungabandakanya ukuvuselelwa kwezakhiwo zikagesi, ukucima kukagesi okungahleliwe kanye, nokubaluleke kakhulu, nesimo sezulu.


le ge o entetšwe o ka no fetelwa ke covid19 .

noma ngabe usugome ngoku gcwele kepha usangasu leleka ngecovid19 .


yolisa o ile a tšea sephetho sa go fetišetša tsebo ya gagwe le mabokgoni go basadi ba gose šome tikologong ya gabo gore le bona ba thome go itirela ditseno tše ba di hlokago go hlokomela ba malapa a bona.

uyolisa wanquma ukuthi ufuna ukwedlulisela ulwa zi kanye namakhono akhe kubantu besifazane abanga sebenzi basendaweni, ukuze nabo baqale ukuzenzela imali abayidingayo ukuze beseke imindeni yabo.


ke fela ka morago ga moo mo batho ba ingwadišetšago go ba basepediši ba dikepe.

kuba ngemva kwalokhu kuphela lapho abantu beye babhalisele ukuba umsha yeli wezikebhe.


i – dipatso tše tšhweu ka leihlong, go thoma go leana mahlo, go foufala mo go hlagelelago go na mo goba thaka ya leihlo ye e rurugago.

i – ichashaza elimhlo phe esweni, ukuqalwa ingxemu, ukuvaleka amehlo noma ihlo eli phumela ngaphandle.


ka go dira bjalo, a tliša tlhabologo maemong a selegae gape le a setšhaba ka bophara.

ngokwenza njalo, zifaka isandla ekwenzeni izinguquko ezi ngeni lasekhaya kanye na semphakathini ngobubanzi.


"leano ke go aga mafelo a madulo a baeti a mabedi gomme mo lebakeng le re aga mafelo a mapankalala le lefelo la go fološetša diphoofolo," gwa bolela ngesi.

"sihlele ukwakha izindawo zokuhlala izivakashi (amalodge) ezimbili futhi sisakha izizinda zabaqaphi basesiqiwini kanye nesibaya okuzothululwa kuso izilwane," kusho ungesi.


mobi, yeo e diretšwego go thuša baswa bao ba nyakago mešomo le go fihlelela me nyetla le thekgo, gabjale e na le baswa ba go feta dimilione tše 2.3 bao ba ingwadišitšego.

mobi esiza abantu abasha abafuna amathuba omsebenzi ukuze bafinyelele emathubeni nasekwesekweni manje inabantu abasha abangaphezu kwezigidi ezi2.3 asebebhalisile kuyona.


go ya ka dikutollo tša di kgetho tša ipsos pulse of the people tšeo di lokollotšwego ka pherekgong, 61% ya maafrika borwa ba mengwaga ye 15 go fihla go ye 17 ba ikwa ba na le kholofelo ka ga ngwaga wa 2020. ga ke na pelaelo ya gore a ke maikutlo ao a lego a bafsa ka kakaretšo le kudukudu maikutlo ao a tšweleditšwego ge ngwagakete o fihla bao mo lebakeng le ba thomago bophelo bja bona bja batho ba bagolo, bao bafsa ba ba bitšago ma2000.

ngokwemiphumela etholakale kwinhlolovo yabakwaipsos ebi zwa phecelezi ngepulse of the people ekhishwe ngomasingana, intsha yaseningizimu afrika engama61% eneminyaka yobudala eyi15 kuya kweyi17 izizwa inethemba elikhulu mayelana nowezi2020.


ge ke lebelela ka fao maafrika borwa a arabilego masetlapelong a go tloga nakong ya ge baerase e fihla mellwaneng ya rena, ga ke na pelaelo ya gore re na le maatla, taolo le bokgoni bja go fenya bolwetši bjo.

uma ngibheka indlela abantu baseningizimu afrika ababhekane ngayo nalolu sizi kusuka kwaqubuka igciwane ezweni lakithi, anginalo ungabazane ukuthi siqinile, sineziyalo futhi singakwazi ukunqoba lesi sifo.


molekgotlaphethiši wa maphelo wa limpopo ngaka phophi ramathuba o farafarilwe ke batswetši bao ba tlilego thakgolong.

ungqongqoshe wezempilo esifundazweni saselimpopo udkt phophi ramathuba ekakwe ngomama abancelisa ibele abebehambele umcimbi wokwethulwa kwegumbi lokuncelisa.


ka morago ga lebaka la matšatši a 10 goba a 20, molli a ka ngwadiša tlhalo go lenaneo la kgorotsheko.

emuva kwesikhathi esiyizinsuku eziyi10 noma ezingama20, ummangalelwa angabhalisa isahlukaniso somshado ohlwini lwamacala azoqulwa enkantolo.


"go ba mosepediši wa dike pekgogi go ra gore ka dinako tše dingwe o swanetše go tia gomme o be le sebete" a realo.

"ukuba umshayeli wezike bhe kuchaza ukuthi kwesinye isikhathi kufanele uqunge ube nesibindi," kusho yena.


go ya ka epilepsy south africa, gare ga tše dingwe batswadi ba ka tshwenyega ge ba nagana ka bokamoso bja ngwana wa bona, gomme se se ka dira gore go be boima go bolela ka bona goba go amogela gore bana ba bona ba na le bolwetši bja go hwa dithunthwane.

ngokwenhlangano yesithuthwane eningizimu afrika iepilepsy south africa, abazali bangakhathazeka ngekusasa lengane yabo futhi bakuthole kunzima ukwamukela isithuthwane noma ukukhuluma ngaso.


ka tsela yeo re tla ba re šoma legatong la bosetšhaba le la selete go tumelelano ya kopano ya ilo ka ga dikgaruru le tlhorišo mošomong.

ngalokhuke, sizobe sise benza ezingeni likazwelonke nelesifunda ukuvumelana nengqungquthela yenhlangano yabasebenzi yamazwe ngamazwe ngodlame nokuhlukunyezwa emsebenzini.


seloane o bolela gore ge molato o begilwe ka mogala wa go se lefelwe, bahlankedi ba tharollo ya molato ka pela ba lekola gore tshedimošo ka moka ya maleba e filwe.

useloane uthi uma icala libikwa ngenombolo ephu thumayo, abasombululi ba macala bazobe sebehlola ukuthi yonke imininingwane edingekayo ihlinzekiwe yini.


tokomane e ala melawana ya pholisi bakeng sa afrika borwa ya demokrasi gomme, mo nakong ya go batamela mengwaga e masometharo, e hueditše tsela yeo pholisi e e tšeago ya go latelana ga mebušo ya demokrasi.

lo mqulu ubeka imihlahlandlela yenqubomgomo yeningizimu afrika yentando yeningi labantu futhi, cishe iminyaka engamashumi amathathu, ubenomthelela ekuqondisweni kwenqubomgomo yokuphatha ngokulandelana kwentando yeningi labantu.