dilo tša go hlola le go hwa dikotwane selo sa go hlola bolwetši bja go hwa dikotwane mo bathong ba tshela go tšwa go ba 10 ga se tsebje.

izimbangela nokudlikiza imbangela yesithuthwane kubantu abayisithupha kwabayishumi ayaziwa.


potšišo: naa go bolokegile go entelwa ge e le gore o na le aletši go mae?

umbuzo: ngakube kuphephile ukugoma uma ungezwani namaqanda?


bjalo ka setšhaba, re tloga re leboga mmušo kudu gotee le batho ba china ge ba ile ba hlokomela badudi ba rena gabotse, le ge ba re thušitše go beakanya go bušetšwa gae ga bona.

njengesizwe, siyabonga kakhulu kuhulumeni nabantu basechina ngokunakekela izakhamuzi zaseningizimu afrika, nosizo lwabo ekuhleleni ukulandwa kwabo.


e ka ba go kgetha go lefela mananeo a kgašo, go thekga mešomo ya boraditaba/mmaditaba ka go ba le seabe mo kgoboketšong ya bona ya mašeleng, go lefa laesense ya sabc goba go no reka kuranta, ka moka re ka kgatha tema ya rena go thekga intasteri ye e lego mathateng.

noma ngabe kumele sikhethe ukuthi si khokhele okuqukethwe izindaba, ukusekela izinta theli ezixhaswe ngeminikelo yomphakathi, ukukhokhela amalayisensi akwasabc noma nje ngokuthenga iphe phandaba, sonke singadlala indima yethu ukwesekela le mboni esenkingeni.


ntle le diphenyo tša tlhapetšo ya go ba le mohola ya sephodisa go šogašogana le bosenyi bja ikonomi, mošomo wo boimaima wa saps wa go swaragana le boseyi ka kakaretšo o fela o hlaetšwa mahlo.

isaps isungula ithimba elizobhekana nokumba ezimayini ngokungemthetho, kanye namanye amathimba azobhe kana nokuphangwa kwenda wo yomsebenzi wokwakha, ukwebiwa kwekhopha kanye nezintambo zikagesi, kanye nokwebiwa nokucekelwa phansi kwengqalasizinda yezomnotho.


a realo mofokeng.’"bontši bja banna ba hueditšwe ke kgatelelo ya ba sadi ka banna.

umyalezo wabo oyinhloko uthi ‘real men don’t abuse women’ (amadoda angempela awabahlu kumezi abantu besifazane)’.


lefapha la temo le a fetošwa vukuzenzele unnamed mo nakong ye e sa tšwago go feta, kgoro ya temo, peakanyoleswa ya naga le tlhabollo ya dinagamagae (dlrd) e tsebagaditše gore maloko a setšhaba a tla kgona go dira dikgopelo tša go hiriša dihekthara tše 700 000 tša naga ya mmušo yeo e sa šomišwego goba e sa dirišwego diprofenseng tše šupa.

ukuguqula umkhakha wezolimo vukuzenzele unnamed kamuva nje, umnyango wezolimo, ukuguqulwa komhlaba kanye nokuthuthukiswa kwezindawo zasemakhaya (idlrd) wamemezela ukuthi amalungu omphakathi azokwazi ukufaka izicelo zokuqasha umhlaba wombuso ongamahe ktha ayizi700 000 ongasetshenziswa noma ohleli nje ezifundazweni eziyisikhombisa.


go a thabiša go hwetša tsebo mabapi le mathata a bona le diphenyo tša bona le ka ga dinepo tša bona ka ga seo se ka dirwago go kaonafatša naga ye.

kuyathokozisa impela ukuthola imicabango yabo mayelana nobunzima abahlangabezana nabo kanye nezimpumelelo zabo, ngokunjalo futhi nenhlosombono yabo mayelana nalo kho okungenziwa ukuthuthu kisa leli lizwe.


dise nthara tšeo di tshepetšego ditefong tša dikolo gore di šome di ile tša šitwa ke go lefela bašomedi ba tšona ebile batswadi ba bantši bao ba lahlegetšwego ke mešomo ba ile ba palelwa ke go ngwadiša bana ba bona.

izikhungo ezithembele emalini yesikole ukuthi ziqhubeke zisebenze azikwazanga ukukhokhela abasebenzi bazo futhi abazali abaningi abalahlekelwa imisebenzi abakwazanga ukugcina abantwana babo befunda.


go badiradikgopelo ba mathomo go nyakega khophi ya bona ya pasa goba sethifikeithi sa matswalo ebile ba swanetše go itirela profaele phothaleng ya nsfas.

kubafakizicelo abaqalayo kudingeka umazisi noma isitifiketi sokuzalwa ukuze ubhalise futhi ukhande imininingwane yakho kwiwebhusayithi yemynsfas .


ngibethulela isigqoko abasebenzi bezempilo!


bjalo ka karolo ya leano le, re tsebagaditše tsošološo ya mešomo ka mopresidente go fana ka letseno le thekgo ya mekgwa ya go iphediša go thuša dimi lione tša batho bao ba holegilego lenaneong le.

njengengxenye yalolu hlelo, sethula uhlelo lukamongameli lokusungula imisebenzi ukuze kuhlinzekwe ngemalingeniso nokweseka indlela yokuziphilisa yezigidi zabantu abafanelekile.


dipeeletšo le diprotšeke tše mafelelong di ile tša feletša ka go tlhomiwa ga mešomo ye mentši.

lolu tshalo mali kanye nemiklamo ibuye yaholela ekusungulweni kwe misebenzi ebonakalayo.


pono ya ka e ile ya amogelwa ke leloko la setšhaba nkululeko ralo, yoo a re filego karatšhe ya legae la gagwe gore re e šomiše bjalo ka sekolo, "gwa realo gilman.

ukwabelana ngombono uthishanhloko ukoleka gilman uzimisele ukuthuthukisa ezemfundo emthatha.


o tlaleleditše ka gore di boto tšeo di abilwego ke mmasepala di tla thuša maitapišo a bona gomme bana ba bantši ba tla kgona go tšea karolo mo lenaneo ng.

wengeze ngokuthi ama bhodi okuhuhuluza anike lwe umasipala azolekelela imizamo yabo kanti ziningi izingane esezizokwazi uku ba yingxenye yohlelo.


o tlo aloga go ya ka mee tlo le ditšo tša balobedu.

uzothweswa iziqu nje ngokwezinqubo namasiko abalobedu.


mo dibekeng tše mmalwa tša go feta fela, kgorotsheko ya go ikgetha e sekasekile le go beela thoko dikonteraka tše di sego molaong le tša manyofonyofo tše di balelwago ka godimo ga r100 milione tša theko ya dithoto ya go amana le covid19.

emavikini ambalwa edlule, inkantolo ekhethekile isibuyekeze futhi yabekela eceleni izinko ntileka ezingalandelanga umthetho zenani elinga phezu kwezigidi eziyir100 eziphume ekuthengweni kwempahla yecovid19.


go šoma mmogo go matlafatša temokrasi vukuzenzele unnamed bjalo ka ge afrika borwa e tsene ngwa geng wo moswa, re be re lebane le ditiragalo tše pedi tše kgolo tšeo di re gopoditšego, ka ditsela tša go fapana, seo se re ko panyago bjalo ka batho.

masisebenze ngokubambisana ukuqinisa intando yeningi labantu vukuzenzele unnamed njengoba iningizimu afrika ingena onyakeni omusha, besibhekene nemicimbi emibili ejulile esikhumbuza, ngezindlela ezahlukene, ngokuthi yini esihlanganisandawonye njengabantu.


hlapa boka morago bja matsogo a gago, gare ga menwana le ka fase ga manala.

hlanza izandla zakho njalo ngensipho ngaphambi kokudla nasemva kokuba nabantu.


kabelo ya sehlopha sa difatanaga e bontšha tirišano ye e golago gare ga mmušo le mekgatlo ya setšhaba, yeo e akaretšago lekala la kgwebo le badirišani ba lefase, mo twantšhong ya gbvf.

lo mnikelo oqhamuka enkampanini yezinqolamlilo ubonisa kabanzi ukukhula kokusebenzisana okukhona phakathi kukahulumeni kanye nomphakathi, okubandakanya umkhakha wezamabhizinisi kanye nokusebenzisana namazwe ngamazwe ekuhlanganyeleni ukulwisana negbvf.


go ralala naga ka bophara, dikliniki le maokelo di lebagane le tlhaelelo ya bašomi.

ezweni lonke imitholampilo nezibhedlela zibhekene nokushoda kwabasebenzi.


re ipiletša go bašomi ba tlhokomelo ya maphelo ka moka bašomi ba bantši ba tlhokomelo ya maphelo ba tlo hlokega ge diphetetšo tša covid19 di oketšega gomme mmušo oipileditše go bašomi ba tlhokomelo ya maphelo bao ba sa šomego le dingaka go ikgokaganya le diprofense tša bona.

lesi sikhwama, esesiqongelele izigidigidi eziyir2.61 kuze kube manje, sisize ekutholeni izinsiza zokuzivikela ezizokwazi ukuthi zihlale izinyanga ezimbili emisebenzini yomphakathi yezempilo kanye nakubasebenzi bezempilo yomphakathi.


ga go na pelae lo gore diphetogo tša theknolotši ya lefase di tla ka phetogokgolo ya ka lekaleng la dinamelwa, gomme re swanetše re tšee le go šoma go ya ka diphetogo tše," a realo.

akukho ukungabaza ukuthi ushintsho lwezobuchwepheshe emhlabe ni jikelele seluqalise uguquko olukhulukazi emkhakheni we zokuthutha, futhi nathi kumele siguquke ukuze sihambisane nalezi zinguquko," kusho yena.


o tlaleletša ka gore projeke ye ke karolo ya leano la tlhabollo la bosetšhaba la 2030 mmogo le leanolegolo la dinamelwa la bosetšhaba la 2050 gomme e thekga leano la kagoleswa le tsošološo ya ikonomi la mmušo.

umatekane uchaze ukuthi isip2 izoqinisa ezokuthuthwa kwempahla kanye nomgudu wezokuthutha phakathi kwezizinda ezinkulu zezimboni eningi zimu afrika, yenze ngcono ukufinyelela esikhungweni sokukhishwa nokungeniswa kwempahla ethekwini futhi kukhuphule izinga lokuse benza ngendlela efanele kulo mgudu.


go thwe tokologo ga e fiwe, eupša e a tšewa.

kuyashiwo ukuthi inkululeko ayikhangezwa, kodwa iyathathwa.


mmušo wa profense ya kapa bodikela kgauswanyana o phatlaladitše ditshwayotshwayo tše di itšego go tšwa go balwetši ka ga mafelo ao a diretšwego go hlokomela bao ba fetetšwego ke baerase.

uhulumeni wasentshonalanga kapa usanda kushicilela ukuphawula okuqhamuka ezigulini mayelana nezikhungo zazo zokuhlala ngawedwana.


baithuti ba marematlou ba ka fase ga kgatelelo ye kgolo gore ba beakanyetše maphelo a bona a ka morago ga ge ba feditše dithuto tša sekolo.

umatikuletsheni ungaphansi kwengcindezi yokuhlelela impilo yawo emva kokuqeda isikole.


batswadi ba ka tsentšha matsogo ka go ithaopa go hlwekiša dikolo, go thoma ditšhengwana tša merogo le gape go ba karolo ya dikomiti tša polokego ya dikolo tša kgauswi.

abazali bangavolontiya ukuhlanza izikole, basungule izivande zezitshalo noma babe ingxenye yekomidi lezokuphepha kwesikole emphakathini.


lekala la bokgabo lona le amilwe gampe gagolo.

umkhakha wezamaciko wathinteka kabi kakhulu.


mopresidente o ile gape a lebiša ditebogo go bašomedi ba tša maphelo le ba tša ditirelo tše bohlokwa ba bantšhi bao ba ralokago karolo e bohlokwa ntweng kgahlanong le covid19.

umongameli uphinde wethulela isigqoko inqwaba yabasebenzi bezokunakekelwa kwempilo kanye nabasebenzi abahamba phambili abadlala indima esemqoka ekulwisaneni necovid19.


diphahlo tša go se lefišwe metšhelo ke dijo tše itšego tša bohlokwa tšeo bareki ba sa lefišwego metšhelo go tšona, gomme se se ra gore di rekišwa ka theko ya fase.

izimpahla ezingenayo intela ukudla okuthile abantu abangeke bakhokhele intela uma bezithenga, lokho okusho ukuthi zithengiswa ngamanani aphansi.


go sa na le pelaelo e kgolo mabapi le tlholego ya leuba le yeo botšwelo bja yona bo sa tsebego ke motho.

kusekuningi kakhulu okumayelana nalolu bhubhane lwegciwane okungaziwa.


mohlapologo wa mmala wa go fifala, wa go ba le lefetla.


bjale ka ge re lebile sehloeng sa diphetetšo, re hloka go ba le tlhokomelo ye kgolo le go thatafatša magato ao a latelwago gabjale go fokotša lebelo la diphetetšo.

sisebenzisa ubuchwepheshe bedijithali ukuqinisa ukuhlonzwa, ukuthungathwa kanye nokuhlaliswa ngabodwana kwabantu abake bahlangana nabantu abanegciwane, kanjalo nokuhlinzeka ngokwesekwa kulabo abathola imiphumela ebika ukuthi banalo igciwane.


""bophelo, tša maphelo le boitekanelo bja diketekete tša batho bo sa le kotsing.

""izimpilo, impilo kanye nenhlalakahle yezinkulungwane zabantu kusalokhu kusengcupheni.


pele ga la 30 phupu, mopresidente o tla ala leano la go šoma karabelong ya ditigelo tša go tla ka komišene.

ungakashayi umhla zingama30 kunhlangulana, umongameli uzokwethula uhlelokusebenza lokubhekana nezincomo zekhomishana.


"o bona bohlokwa bja ba lapa la gago le dilo tše nnyane bophelong.

"uwubonga kakhulu umndeni wakho kanye nezinto ezincane empilweni.


maitemogelo a mošomo le mabokgoni ao a hwetšwago ke bao ba holegago lesolo la tsošološo ya mešomo ka presidente a tla kaonafatša dibaka tša bona tša go hwetša mešomo.

isipiliyoni somsebenzi namakhono azotholwa ngaba zuze kumzamo kamongame li wokusungula imisebenzi kuzovuselela amathemba okuqashwa ngokusemthe thweni.


mošomo wa go agela malapa ao a amilwego madulo a nakwana o thomile mo dikarolong tša naga tša ya go laolwa ke mmušo tšeo di hlaoletšwego go ba tša madulo ka moso go la kwazulunatal.

umsebenzi sewuqalile wokwakha izindawo zokuhlala zesikhashana zemindeni ethintekile, emhlabeni kahulumeni ohlonziwe kwazulunatali ukuze kuzanywe ukuba bahlale khona.


ke thomile go šoma fao kgwedi ka morago ga ditlhahlobo tša ka tša mafelelo gomme ke ipshina ka motsotso wo mongwe le wo mongwe," a bolela.

ngaqala ukusebenza khona cishe emuva kwenyanga ngibhale izivivinyo zokuhlolwa zokugcina zami futhi ngikuthokozela ngazo zonke izikhathi," usho kanje.


ke taba ye bohlokwa gore ba bantši ba maafrika borwa bao ba bego ba le wuhan ba be ba hweditše thušo ya ditšhelete tša go ithuta go tšwa mmušong wa china, e lego kgato ya go fana yeo e lebogwago kudu.

kubalulekile ukuthi iningi labantu baseningizimu afrika abasewuhan bebefunda ngemifundaze ephuma kuhulumeni wasechina; okuyisenzo sokupha esisibonga kakhulu.


taba ye nngwe ya go kgonega ke gore banyalani lenyalong la setšo gantši ba gakantšha tlhalano le karogano.

enye inkinga engase ibe khona wukuthi abashada umshado wesintu bavame ukupha mbanisa ukwahlukanisa u mshado nokwahlukana ngale komthetho.


ahlaahla taba ye ya bo mphenyašilo bja intha neteng le sekolo sa maleba.

xoxisana nesikolo esithi ntekayo ngodaba lobubhoklo lo obenziwa ngeinthanethi.


ke fela ba bane go bana ba 10 bao ba boletšego gore ba na le tshedimošonyana mabapi le polokego inthaneteng.

zine kuphela izingane kwezilishumi ezithe zinolwazi oluthile mayelana nokuphepha kwiinthanethi.


dinyakišišo mabapi le dikonteraka tše 4 549 di phethilwe, gomme tše 2 803 tša tšona di hweditšwe di se molaong.

uphenyo lwezinkontileka eziyizi4 549 seluphothuliwe, eziyizi2 803 zazo zatholakala ukuthi azihanjiswanga ngendlela.


mohlala wo mongwe wa tšhomišanommogo ke magareng ga baletakgoro ba moepo, baletakgoro ba praebete le saps go lwantšha bohodu bja dimetale tša majabajaba.

lobu bugebengu buthunaza kakhulu umnotho njengoba izinkampani zingakwazi ukuthutha imikhiqizo yazo iye emachwe beni ukuze izothunyelwa kwamanye amazwe.


"šireletša motho yo a nago le bolwetši bjo gore a se ke a gobala ka go tloša dilo tseleng le go seametša hlogo ya gagwe.

"vikela umuntu ukuthi angalimali ngokuqhelisa izinto nangokuqamelisa ikhanda lakhe.


fuma e be e le yo mongwe wa batšweletši ba tiroatla ba baswa ba 20 ba go kgethwa ke masepala wa selegae wa drakenstein le mokgatlo wa tša boeti wa selegae wa drak enstein (dlta), go yo tsenela lenaneo la tlhahlo la matšatši a mane la go abiwa ke craft and design institute (cdi).

ufuma wayengomunye wabakhiqiza umsebenzi wezandla abangama 20 abakhethwa ngumasipala wendawo wasedrakenstein kanye nedrakenstein local tourism association (dlta), ukuze bayokwethamela uhlelo lokuqeqesha lwezinsu ku ezine olwalusingethwe yicraft and design institute (icdi).


netefatša gore bana ba gago bao ba sa kgonego go rutha gabotse ba apešwa mapanta a ma tsogong a go tlatšwa ka moya ge ba rutha.

qikelela ukuthi aba ntwana abangakwazi ukubhukuda kahle bagqoke amabhangela afuthwe ngomoya uma bebhukuda.


ka tlhamoleswa ya sekema sa kadimišo ya tšhelete seo re se tsebagaditšego dikgweding tša mathomo tša go phulega ga leuba la covid19, re dira gore mašeleng ao a kgontšhago dilo go boela sekeng a fihlelelwe bonolo ke di kgwebo tše nnyane.

ngokuklanywa kabusha kohlelo lwesiqinisekiso semalimboleko esethulwe ezinyangeni zokuqala zobhubhane lwecovid19, senza imali ‘iphinde ibuye’ ukuthi ifinyelele kalula emabhizinisini amancane.


tšhelete ye e kgoboketšwago ke lekala la sars ke yona ye e šomišetšwago go lefela kabo ya ditirelo le ya mananeokgoparara.

ukuqoqwa kwentela kuqhuba ukuthuthukiswa kwesizwe sethu.


esale go tloga mola bolwetši bjo bo phulegago ka kgwedi ya hlakola, go hlokofetše batho ba 4 079 ba bolawa ke covid19.

kusukela ekuqaleni kwalo mbhedukazwe ngondasa, okungenani abantu abayizi4,079 sebebulewe yigciwane lecovid19.


emazulwini e fana ka menu wa sesola sa dintsanatsana tše šupa, wo o fetogafetogang sehla se sengwe le se sengwe.

iemazulwini inezigabaeziyisikhombisa ohlwini lwezidlo, nazo ezishintshwayo ngezikhathi zonyaka.


diprofense tše mmalwa di amogetše dipego tša gore go na le batho bao ba sa kgathalelego ba bangwe, bao go bona go nago le bahlankedi ba mmušo, ba fihlago goba ba rekišago diphuthelwana tša dijo tšeo di swanetšego go ﬁ wa bahloki le badikobjanamagetleng, goba ba di lebiša go bagwera ba bona le ba lapa.

izifundazwe eziningana zithole imibiko yokuthi kunabantu abanonya, abanye babo okusolakala ukuthi izikhulu zikahulumeni, bagweve noma badayisa izijumbana zokudla ezihlinzekelwe abantu abaswele nabahluphekile, noma bakuhambisa kubangani nasemindenini yabo.


re okeditše kudu tšhireletšo ya leago ka bogolo bjo bo sa kago ba dirwa le gatee ka mo nageng.

saletha ukuvikelwa ko mphakathi ngezinga elinga kaze libonwe phambilini kuleli lizwe.


e sa le go tloga mola leano la bosetšhaba la enetši le tsebišwago ka mosegamanye ngwageng wo, re be re le gare re šoma bjalo ka mmušo ka tšhomišano le batšeakarolo ba go fapafapana ge go etla phethagatšong le mpshafatšong ya dipholisi.

selokhu kwamenyezelwa uhlelo lwezamandla lukazwelonke ngontulikazi kulo nyaka, besilokhu sisebenza njengohulumeni ngoku bambisana nababambiqhaza abehlukene ekuqalisweni kokusebenza kwezinguquko zenqubomngomo.


tlhalo e boima ebile e ka bakela ba malapa kgatelelo ya monagano ebile tshepedišo ya semolao e ka go gakantšha kudu.

isahlukaniso sinzima futhi sifaka ingcinde zi emindenini kanti inqubo yezomthetho eqondene naso kwesinye isikhathi iyadida.


batšweletši ba kgogo ba itlamile go beeletša r1.5 bilione ditlabakelong tša bona ka noši tša ditšweletšwa mengwageng ye mene yeo e tlago, tšeo di tlago go hlola koketšo ya mešomo ye 4 000. intaseteri e tla beeletša gape r1.7 billione yeo e tla šomišwago go thomiša dikonteraka tša kgwebo tše 50 tša balemi.

"le mboni iphinde fu thi ibe nemininingwane yabalimi abangama670 abancane, abamaphakathi kanye nabasafufusa (amasmme) esibasizayo ngolwa zi olufanele," kusho yena.


bjale re ka gare ga diphetogo tša go tloga seemong sa kimo llo go ya go sa kaonafalo.

manje sesikwinguquko sisuka kusizo siya ekulula meni.


go hloka mošomo, go hloka ntlo, mohlagase, meetse a pompi, go hloka naga, go hloka mabokgoni goba menyetla, go dira gore dimilione tša maafrika borwa di palelwe ke go fihlelela maphelo ao ba a nyakago ebile a ba swanelago.

ngaphandle komsebenzi, ngaphandle kwendlu, ugesi noma amanzi, ngaphandle komhlaba, ngaphandle kwamakhono noma amathuba, izigidi zabantu baseningizimu afrika basanqatshelwe impilo abayifunayo nebafanele.


ka go arabela seo, dbe e tsebagatša lenaneo la tlhabollo ya mabokgoni ngwageng o leo le tla lebelelago baswa bao ba ka bago3.4 milione bao ba sa šomego, ba sa ithutego goba ba sa tsenelago tlhahlo.

noma kunjalo, udkt malapile uthi zombili lezi zitifiketi zinomthamo wesisindo olinganayo fu thi, kuya ngohlobo lwezifundo olukhethile kanye namamaki owatholile, zingasetshenziswa ukufaka izicelo zokufunda emanyuvesi kanye nasemakolishi.


nakong ya ge motho a swerwe ke bolwetši bja go hwa dikotwane bjo bogolo, motho wa gona a ka no ba le mmala wo motalalerata go dikologa molomo wa gagwe, woo o timelelago ge a thoma go hema bjalo ka tlwaelo.

ngesikhathi kwenzeka igrand mal seizure, loyo muntu angaba nombala oluhlaza okwe sibhakabhaka ngaphandle komlomo, okuyaye kuye ngokuphela uma eseqala futhi ephefumula ngendlela ejwayelekile.


phakamile khumalo, molaodi wa mananeo wa tlhabollo ya setšhaba le mabokgoni a tša kgašo ka mma, o boletše gore bana ba šupa go ba 10 bao ba arabilego dipotšišo bjalo ka karolo ya dinyakišišo tša sa kids online ba boletše gore ba šomiša inthanete ka ntle le tumelelo ya batswadi ba bona.

uphakamile khumalo, umlawuli wohlelo lokuthu thukiswa kwamakhono abantu nabezindaba emma, uthe izingane eziyisikhombisa kwezilishumi eziphendule imibuzo njengengxenye yocwaningo olubizwa ngesa kids online study zithe zisebenzisa iinthanethi ngaphandle kwemvume yabazali bazo.


ka la 15 hlakola 2020, mopresidente ramaphosa o ile a goeletša nako ya seemo sa masetlapelo sa bosetšhaba go ya le ka molao wa taolo ya mase tlapelo gomme a tsebiša le mekgwa ya go fapafapana ya go laola go phulega ga covid19.

mhla ziyi15 kundasa 2020, umongameli uramaphosa wamemezela isimo senhlekelele sikazwelonke ngokomthetho wokulawulwa kwenhle kelele futhi wamemezela inqwaba yezinyathelo zokunqanda ukubheduka kwecovid19.


go no ba bjalo le ka dikgwebopotlana tšeo di hweditšego thekgo le dikadimo tša ditšhelete go tšwa dikgorong tša go fapafapana.

into efanayo ingashiwo ngamabhizinisi asizwe yizibonelelo zikahulumeni ezahlukene kanye nemalimboleko ehlinzekwe yiminyango eminingi.


dikgetho tšeo di sa tšogo phatlalatšwa tša foramo ya lefase ya ikonomi di bontšha gore palo yeo e nyakilego go ba kotara ya batho lefaseng, go akaretša le diikonomi tšeo di hlabologilego, di a tekateka tabeng ya ditšhelete ka baka la ditheko tšeo di hlatlogago.

uhlu olushicilelwe kamuva lwenkundla yezomnotho womhlaba lubonisa ukuthi cishe ikota yabantu emhlabeni jikelele, kubandakanya labo abasemazweni anomnotho othuthukile, bathwele kanzima ngokwezezimali ngenxa yokwenyuka kwamanani ezinto.


mafelelong re tlo kgona go fediša aids ka go matlafatša baswa, basadi le batho bao ba lego kotsing ya phetetšo.

ekugcineni, sizophumelela ekuqedeni iaids ngokunika abantu abasha amandla, abesifazane kanye nabanye abantu abasengcupheni.


go na le mafelo moo tšwelopele e sepetšego ka go nanya kudu go feta ka mo re bego re holofetše, gomme bjale mafelo ao a hwetša šedi ya tlaleletšo.

kusenezindawo lapho inqubekelaphambili ibihamba ngonyawo lonwabu kakhulu uma kuqhatha niswa nalokho obekulindele kile, futhi lezo zindawo manje sezithola ukunakwa.


dikeletšo tša go dira gore o swarelele peakanyo ya gago go swarelela peakanyo ya gago ya ditšhelete ga go dule go le bonolo, eupša go nepile gore: nako le nako lekola diakhaonthe tša gago tša panka – lekola tšhomišo ya gago ya tšhelete.

yehlisa ibhajethi ehlelelwe ukuzijabu lisathola indlela yokuzijabulisa ngaphandle kokukhokha imali, njengamapaki, imitapo yolwazi kanye nezinto ongazenza endaweni yangakini.


dladla o bile karolo ya pro tšeke dikgweding tše e ka bago tše 10 morago ga go ba karolo ya lenaneo la go rutela mošomo la sanral.

udladla wazibandaka nya kulo msebenzi cishe ezi nyangeni eziyi10 ngemuva kokuba yingxenye yohlelo lakwasanral lokuqeqe sha.


"peakanyoleswa ya naga ga e a lebelela fela kgahlego ya go phošolla tša maloba, go tliša toka le go dira gore setšhaba se phedišane.

"uguquko kwezomhlaba alukho mayelana nentshi sekelo yokulungisa kuphela nje, ubulungiswa kanye no kuhlangana komphakathi.


ka kgwedi ya dibokwane, kgoro ya tirišano ya makala a mmušo le merero ya setšo (cogta) e hlophile komelelo ka leswa go tloga go ba mase tlapelo a profense go ya go ba a bosetšhaba.

ngonhlolanja, umnyango we zokusebenzisana kohulumeni kanye nezindaba zendabuko (icogta) ukhuphule izinga lenhlekelele yesomiso lisuka kwelenhlekelele yesifundazwe walibeka ezingeni lenhlekelele kazwelonke.


maikemišetšo a yona mafelelong ke go mekgwa ye e šomago, e ka ba ka tlhabo llong ya mabokgoni goba ka go melawana ye e šomago ya mmaraka wa bašomi, le go di beakanya gore di fihlelele batho ba bantši ka fao go kgonagalago.

inhlosongqangi ukuthola izindlela ezisebenzayo, kungaba ekuthuthukisweni kwamakhono noma kumithethonqubo yezemisebenzi, nokusabalalisa lokhu ngokushesha ukuze kuzofinyelela kubantu abasha abaningi ngokusemandleni.


re kwele ka mo dihlongwa tše ntši tša setšhaba le dikhamphani tša mmušo di ilego tša dirwa ka boomo gore di fokole.

sizwile ukuthi zingakanani izikhungo zikahulumeni kanye nezinkampani ezenganyelwe ngumbuso ezicekelwe phansi ngamabomu.


maano a a go hlohleletša a tla nyaka gore lekala la praebete le kgathe tema ya go bonala le ya dipeeletšo.

lezi zinhlelo zokuzimisela zizodinga ukubanjwa kakhu lu kweqhaza wumkhakha ozimele kanye notshaloma li.


se se ka dirwa ka go netefatša ge eba khamphani yeo e gona ka go ikopanya le ba companies and intellectual property commission.

lokhu kungenzeka ngokuthi uqinisekise ukuthi leyo nkampani ikhona nge mpela yini ngokuxhumana nekhomishana yokubhalisa izinkampani nempahla yokuzakhela icompanies and intellectual property commission.


"o re sephetho sa go iletša thekišo ya motsoko ka fase ga legato le la go dula ka gae go kgahlegong ya batho.

nakuba ingekho imiqulu esishicilelwe netshengisa ubungozi obungako kwiziguli ezinesifo sofuba (itb) kodwa inhlangano yezempilo emhlabeni yexwayise ngokuthi iziguli ezinetb zingaba nemiphumela emibi uma zingatheleleka ngecovid19.


nnete ke gore re phela mabakeng ao re sa a tlwaelago.


bomma bao ba nantšhago masea letswele le bona go šišintšwe gore ba šomiše meento ye.

imigomo inconyiwe ukuthi ingasetshenziswa ngomama abancelisayo.


"ditheo tša tlhahlo le thuto ya lekala (diseta), tšeo di filwego maatla a go kaonafatša le go ruta batho ka mananeo a go thuša go humana mabokgoni, mmogo le ditlhahlo tša morago ga thuto tša mešomo ya diatla le tšona di nyaka gore batsenedi ba mananeo a tšona ba be le marematlou.," gwa realo ngaka malapile.

"inhlangano yomkhakha wokuqeqesha kanye neziphathimandla zemfundo (isetas), izinikele emsebenzini wokukhuphula izinga lamakhono esizwe ngezi nhlelo zamakhono kanye nokuqeqeshelwa ukufundela umsebenzi, kanti konke lokho kudinga ukuthi abafundi babe nomatikuletsheni," kusho udkt malapile.


ba kgonne go tšwetša pele bogaši bja bona bja ditaba le ge ba be ba tšhošetšwa, ba botšwa ditaba tša maaka le go hlaselwa.

abezindaba baseningi zimu afrika badlale indima ebaluleke kakhulu ekuvundululeni ulwazi esilwaziyo namuhla mayelana neqiniso lokugwamandwa kombuso ngabantu abangogombelakwesabo, abantu aba khohlakele kanye namabhi zinisi.


gomme ka ntle le seo motho a ka se bitšago 'go lapišwa ke leuba', ga se re nyefiše bjalo ka maafrika borwa go seo se swanelwago go dirwa.

naphezu kokuba omunye angakubiza ngokuthi 'ukukhathaliswa ngubhubhane', ukuzimisela kwethu akwehlile neze njengabantu baseningizimu afrika ukuthi senze lokho okumele sikwenze.


baetapele ba setšhaba sa bodumedi ba kwešiša le go lemoga kotsi e kgolo kudu ya lephoto le lefsa la diphethetšo tša covid19 .

abaholi bezenkolo bayaqonda futhi bayayibona ingozi yangempela yehlandla elisha lokusuleleka ngecovid19 .


go seketša meetse ka legaeng la gago goba ka kgwebong ya gago tswalela pompi ya meetse ge o hlapa sefahlego, o hlapa meno goba o kera ditedu.

ukonga amanzi ekhaya noma ebhizinisini lakho vala umpompi uma usageza ubuso, uxubha amazinyo akho noma usashefa.


lehu le tee le begilwe ka kapa bohlabela.

kubikwe ukushona komuntu oyedwa empumalanga kapa.


mohlala wo mokaone go feta ka moka wa se o ka go lekala la mohlagase moo go nago le dikaonafatšo tše mmalwa, tša go tsenelana tše bohlokwa gomme di šomiša mohlagase kudu.

lezi yizibonelo nje, uma sigxila ekunikezeni amandla futhi sinaka inani elithile kwizinguquko ezibekwe eqhulwini, lo hulumeni ukwazile ukwenza inqubekelaphambili.


dikgopelo tša thušo di swanetšwe go romelwa ka imeile go debtrelief@seda.

uma ungumnikazi webhizinisi elincane, uphiko lokuthuthukiswa kwamabhizinisi amancane lukhona ukuze lukusize ukufaka isicelo ohlelweni lokusizwa ngesikweletu.


dipeeletšo tše dingwe di ditelegile ka lebaka la covid19 , kudukudu ka makaleng ao a amegilego gampe kudu a go swana le a kago ya dintlo le la boeti.

olunye utshalomali lubambezelekile ngenxa yecovid19 , ikakhulukazi emikhakheni eshayeke ka nzima njengokuthuthuki swa kwezakhiwo kanye nezokuvakasha.


go ntšha dikeledi tše nnyane goba go hloka dikeledi ge ngwana a lla.

izinyembezi ezincane noma zingabibikho uma zikhala.


di ipiletša gore re be le tirišano, re se be le dithulano.

zidinga ukusebe nzisana, hhayi ukungqubuza na.


"ke be ke tloga ke emetše monyanya wa rena wa dikalogo.

"bengiwulinde ngamehlo abomvu umgubho wethu wokuthwala iziqu.


go na le dikanegelo tše ntši mabapi le dikhamphane tšeo di kgonnego go phologa ngwaga wo o fetilego ka thekgo go tšwa go uif.

ziningi izindaba zezinka mpani ezikwazile ukuqhu beka ngempumelelo nokuse benza onyakeni owedlule ngenxa yokwesekelwa ezikuthole kwiuif.


ge ke tšwa mošo mong ke be ke eya sekolong go nyakišiša ka mošomo woo o dirilwego letšatši leo.

emva komsebenzi, ngangiye ngihambe ngiye esikoleni, ngifunde konke okwakwenziwe ngalelo la nga," kusho yena.


le ge e le gore e bile mengwagasome ya ka godimo ga ye meraro pele dinyakwa tša mokgatlo wa tokologo di fihlelelwa, mafelelong re fihleletše tokologo ya rena.

yize kuzoba ngaphezu kweminyaka engamashumi amathathu ngaphambi ko kuthi izimfuno zenhlangano yenkululeko ziphumelele, sagcina sinqobile ukuthola inkululeko yethu.


"re tla kgona go tšwela pele ka bophelo le ge kokwanahloko e sa le gona," a realo, ebile a tlaleletša ka gore leuba le hlotše karoganyo e kgolo gareng ga bao ba šomago le bao ba sa šomego.

"sizokwazi ukuqhubeka nempilo yethu, ngisho naleli gciwane liphakathi kwethu," usho kanje, wengeza ngokuthi lolu bhubhane selubhebhethekise uqhekeko phakathi kwalabo abasebenzayo kanye nabangasebenzi.


8. hlapa diatla gabotse o be o di phumole pele o ka dira se sengwe.

gezisisa izandla zakho kahle bese uzisula ngaphambi kokwenza enye into.9.


diforamo tše di kopantšha ditšhaba le baemedi ba maphodisa gore ba šome mmogo go kaonafatša polokego ya setšhaba le go netefatša gore maphodisa a dira mošomo wa ona.

la maforamu ahlanganisa imiphakathi kanye nabamele amaphoyisa ukuze kuzothuthukiswa ukuphepha komphakathi nokuthi amaphoyisa aziphendulele.


naa go tla ba le nepišo mabapi le go šoma ka kgate lelo ya monagano yeo baithuti ba marematlou ba lebanego le yona?

ngakube kuzokwenzeka yini ukuthi kugxilwe ekub hekaneni nobunzima obubhekene nomatikuletsheni?


ge re šoma go fediša bomenetša, go swanetše go ba le nepo ya go lekana go ruteng maitshwaro a mabotse, ka gore seo e ka se bego go tshela molao e ka ba seo se hlokago maitshwaro a mabotse le go se be maleba go mošomi wa mmušo.

njengoba sisebenza ukuqeda nya inkohlakalo, kumele sigxile ngokulinga nayo ekuziphatheni kahle, ngoba into esemthethweni ingaba ngukungaziphathi kahle futhi ingamukeleki ukuthi yenziwe ngumsebenzi kahulumeni.


"ge re gola go be go le boima go nna le go bana ba gešo.

"ngesikhathi ngikhula no dadewethu nabafowethu bekungelula neze.


ditlhaselo tše tša go laetša go hloka kelello ga israele tša go tšwela pele go hlasela gaza ka dithuthupi di tla ba le ditlamorago tše bohloko go batho ba go feta dimilione tše pedi bao ba dutšego ba tlaišega ka tlase ga bothopša bja israele moo e thibetšego go tsena le go tšwa tikologong ya bona mengwaga ye 14. re ipiletše go bohle bao ba amegago gore ba kgethe thi belo, ba hlomphe maphelo a batho, le go emiša bonaba bjo.

ukuqhunyiswa kwamabhomu yiisraeli egaza okungenazwelo futhi okuqhubekayo kuzoba nemiphumela emibi kubantu abangaphezu kwezigidi ezimbili abebekhahlanyezwe ukuvinjwa ngokungemthetho yizwe lakwaisraeli iminyaka eyi14.


se e tla ba tlhohlo ye kgolo ka ge naga ye nngwe le ye nngwe mo lefaseng e lwela go hwetša kabo ye e lekantšwego ya dithibelamalwetši.

lokhu kuzoba yinselele enkulu njengoba wonke amazwe emhlabeni aphuthumela ukuthola imigomo enqunyelwe ekhona.


ba mpotšiša letšatši le lengwe le le lengwe gore ke swaragane le eng ka gore re ba babedi fela bao ba fihlilego mo gomme ke nna wa mathomo go phetha diploma ya maritime mo boemakepe bja durban.

bangibuza zonke izinsuku ukuthi ngimatasa ngani ngoba sibabili kuphela esesihambe leli banga futhi ngaba owokuqala ukuthola imaritime diploma echwe beni lasedurban.


re dula ka nageng yeo ditšhaba di kago tleima semolao naga yeo ba tlošitšwego go yona ka kgapeletšo, le fao batho goba malapa a šireleditšwego kgahlanong le khudušo ye e sego ya semolao go tšwa magaeng a bona.

siphila ezweni lapho imi phakathi ingafaka isima ngalo somthetho emhlabeni eyasuswa kuyona ngendlu zula, nalapho abantu noma imindeni ivikelekile ekuxo shweni okungafanele ema khaya abo.


ke bone baimana ba bantši ba hlokofala ka phapošing ya covid19 .

sengibone abaningi abantu besifazane abakhulelwe beshona ewodini lecovid19.


moloko wo o belegwego ka morago ga kgethologanyo o feleleditše o hweditše naga yeo e nago le molaotheo wa temokrasi le fao ditokologo tše bohlokwa di šireleditšwego.

noma kunjalo, ucwaningo luphinde lwathola ukuthi abantu abasha balesi sizukulwane bavulelekile ukuthi bafunde ngezigameko zomlando futhi bakholelwe ekubalulekeni kwazo okuqhubekayo.


dinako tša go ya sekolong di a fapana go ralala le dilete le diprofense, ka lebaka la magato a go tlogela sekgoba magareng ga batho.

izikhathi zokuya esikoleni ziyashiyana emikhandlwini kanye nasezifundazweni, ngenxa yokulandela izinyathelo zokuziqhelelanisa kubantu.


motšwasehlabelo wa gbv a ka romela kgopelo ya thušo go npa.

isisulu segbv singafaka isicelo sosizo kwinpa ukuze sitholeukusizakala.


tše ntši tša tšona di godile mme gabjale di akaretša lenaneothuto la motheo la dithuto tša mehleng ka gare ga ditirelo tša tšona.

eziningi kamuvanje sezikhulile futhi zenyuka zafaka nezifundo zokuqala emsebenzini yazo.


cach ke tirelo ya inthaneteng ya mmušo yeo e laolwago ke kgoro ya thuto le tlhahlo tša godingwana (dhet).

icach iyinsiza yezobuchwepheshe kahulumeni ephethwe ngumnyango wezemfundo ephakeme kanye nokuqeqeshwa (idhet).


twatši ye e tlo tshwenya kudu, gomme moreromogolo wa rena ke go hlokomela maphelo le boitekanelo bja maafrika borwa kamoka.

leli gciwane lizophazamisa kakhulu, okuseqhulwini kuthina ukuvikela impilo nenhlalakahle yabo bonke abantu baseningizimu afrika.


go tloga go bitša kudu go reka dijo le ditlhokwa tše dingwe, go lefela ditirelo tša motheo le go šomiša dinamelwa tša setšhaba mmogo le tša poraefete.

sekumba eqolo ukuthenga ukudla kanye nezinye izinto ezibalulekile, ukukhokhela izinsiza eziyizidingo kanye nokusebenzisa izithuthi zomphakathi noma lezo ezizimele.


ka yona nako yeo go na gape le tše ntšhi tšeo re ithutilego tšona go tšwa go mokgwa woo mafelo a tša maphelo a setšhaba a ikarabelago ka gona go leuba la kokwanahloko ya khorona, tšeo di ka matlafatšago ntwa ya rena kgahlanong le hiv le tb.

ngesikhathi esifanayo, ziningi izifundo esizifunde ngezempilo yomphakathi wethu ekubhekaneni nobhubhane lwegciwane lecorona nokungasiqinisa amandla empini yokubhekana nehiv kanye nesifo sofuba.


lekala la setšhaba le la poraefete a bohlokwa kgolong ya ikonomi vukuzenzele unnamed ge re le gare re šoma gore re godiše ikonomi ya borena le go hlola mešomo, go na le dingangišano tše ntšhi mabapi le dikarolo tšeo di bapalwago ke mmušo le kgwebo go fihlelela dinepo tše.

umkhakha kahulumeni nozimele ibalulekile ekukhuleni komnotho vukuzenzele unnamed njengoba sisebenza ngokuzikhandla ukukhulisa umnotho futhi sakhe amathuba omsebenzi, kunenkulumompikiswano enkulu mayelana nobudlelwano beqhaza elibanjwa nguhulumeni kanye namabhizinisi ekufezeni lezi zinhloso.


fao go nago le kotsi, le ge e kaba ye nnyane ka mokgwa mang, go kaone ge re ka ema ka yona.

asiphokophele phambili, njengakuqala, ngokuqa phela.


šomiša meetse ao a šomišitšwego – meetse ao a šomileng go tšwa dipafong, metšheneng ya go hlatswa le methopong ye mengwe ya go bolokega go folaša thwaelete.

lungisa indlu yangasese evuzayo ngoba ingamosha amalitha amanzi ayizi100 000 ngonyaka owodwa.


"go fihla ga bjale, mmušo o abileleswa diekere tša go feta tše dimilione tše hlano tša naga, go palomoka ya dipolasa tša go balelwa go tše 5 500, go baholegi ba ka godimo ga 300 000.

"kuze kube namuhla, uhu lumeni usabe kabusha umhla ba ongaphezu kwamahektha ayizigidi ezinhlanu, usuwo nke ubalelwa emapulazini ayizi5 500, nozozuzwa nga bantu abangaphezu wezi 300 000.


go hloka meetse mmeleng gantši go hlolwa ke go se nwe diela tše lekanego go tšea legato la meetse ao a tšwilego mmeleng ka kodumela.

ukuphelelwa ngamanzi emzimbeni kujwayele ukudalwa ukungaphuzi okusaketshezi ngokwanele ukuze ubuyisele amanzi asuke ephume uma ujuluka.


mopresidente cyril rama phosa o boletše gore kgoro ya matlotlo a bosetšhaba e tla ntšha tšhelete yeo e tlo thušago go imolla bao ba amilwego ke mafula.

umongameli ucyril ramaphosa uthe umnyango wezamafa kuzwelonke uzokwenza ukuthi kube khona imali yemizamo yesibonelelo ezosiza labo abakhahlanyezwe yizikhukhula.


se se godišitše lerato la ka la go nya ka go dira phapano," a realo.

lokhu kwenza uku thi kukhule intshisekelo yami yokuthi ngifune ukwenza ume hluko," kusho yena.


"ganuganu, yo a nago le me ngwaga ya go feta ye mebedi e le mooki, o kgethile mošomo wo ka gore o rata go šoma le batho.

"uganuganu, osebe ngumhlengi kazi oqeqeshiwe iminyaka emibi li eyedlule, wakhetha lomkhakha womsebenzi ngoba wayeno thando lokusiza abantu.


ye ke ye nngwe ya ditaba tšeo di tšweleditšwego ka bjako nakong ya poledišano ya ka le foramo ya barula ganyi ba bosetšhaba ya afrika borwa kgauswanyana.

lolu olunye lodaba olwa phakanyiswa ngesikhathi sezingxoxo zami zakamuva nje nenkundla kazwelonke yaseningizimu afrika yabahleli isouth african national editors’ forum.


ka uk le ka motsemošate wa france , elego paris , go itšhidullela ka ntle ga legae go beetšwe diiri tše itseng gape le mellwane ya gore motho a itšhidullele bokgole bjo bokaakang.

euk kanye nakunhlokodolobha yasefrance , eparis , ukuzivocavoca ngaphandle kunemikhawulo yamahora athile ebangeni elithile ukusuka ekhaya lomuntu.


batho ba go feta 400 ba lobile maphelo ka kzn gomme batho ba bantšhi ba sa timeletše.

bangaphezu kwama400 abantu abashonile kwazulunatali futhi abaningi basalahlekile.


thuša go emiša go phatlalala ga covid19 vukuzenzele unnamed setšhaba sa gaborena se lebagane le bothata bjo bogolo historing ya temokrasi ya rena.

siza ukunqanda ukusabalala kwecovid19 vukuzenzele unnamed izwe lethu libhekene nensambatheka engakaze ibonwe emlandweni wethu wonke wentandoyeningi labantu.


ga se la mathomo re lebana le masetlapelo a go swana le ao a diragetšego scenery park.

asiqali ukuhlangabezana nesigameko esibuhlungu nesidabukisayo njengalesi esenzeke escenery park ngeviki eledlule.


ka gona re kwane bjalo ka dinaga tša afrika gore re kgethe maafrika a mmalwa ao a tsebegago gore e be batseta bao ba ikgethilego bao ba romilwego ke afrika go rerišana le bathekgi ba boditšhabatšhaba le dihlongwa tša dinagabontši ka mašeleng go re bolelela gore re hwetše thekgo ya mašeleng le kimollo ya mekitlana.

amazwe amaningi angeke abe nazo izinsiza ezidingekayo ukumelana nenselele yezempilo yomphakathi noma ukuvikela iminotho yawo.


dikgopolo ka moka di re thuša go šoma bokaone le gabotse.

yonke imibono ilusizo futhi iyasisiza ukusebenza kangcono nangobuchule.


o bolela gore ka ntoro ye e hlomilwe go thuša batho bao ba sego ba thabišwa ke ditirelo tša gepf.

uthi leli hhovisi lisungulwe ukusiza abantu abangajabule ngezinsizakalo zegepf.


ke moka a thušwa ke kemedi ya thekgo ya mananeokgoparara a mmasepala (misa).

kwabe, sekungenelela omele ukwesekwa ngengqalasizinda kumasipala (imisa) ukuze afake isandla.


dikgaruru tša selegae di di rega ge motho a itemogela tše di latelago:tlaišo ya go bethwa: go fa mohlala, ge o bethwa goba o tšhošetšwa ka go bethwa.

udlame lwasekhaya lwe nzeka uma umuntu ehle lwa yilokhu:ukushaywa: isibonelo, uma ushaywa noma wesatshiswa ngodlame.


ka morago ga go tsenya boipobolo, molli le yena a ka fetola boipobolo bjoo goba a tsenya tsebišo ya gore o nyaka gore taba yeo e theeletšwe ka gare ga kgorotsheko.

emuva kokufakwa kwesicelo sokuphikisa, ummangali naye angaphendula noma afake isaziso sokuthi kunqunywe usuku lokuthethwa kwecala.


dikgetho tša mak gotlataolo a dikolo (sgb) di swarwa ka hlakola gomme batswadi ba hlohleletšwa go amega gore ba kgathe tema ya mafolofolo mo thutong ya bana ba bona.

ukhetho lwesigungu esilawulwa uku phathwa kwesikole (isgb) lubanjwa kundasa futhi abazali banxuswa ukuthi bazibandakanye ukuze ba bambe iqhaza elibonakalayo emfundweni yezingane zabo.


"bontši bja barutwana ba rena ba tšwa malapeng a a eteletšwego pele ke bana mola ba bangwe ba hlokometšwe ke bomakgolo wabona.

"iningi labafu ndi bethu livela emakhaya aphethwe yizingane kanti futhi abanye babo banakeke lwa ngogogo.


letšatši la bafsa ke segopotšo sa maatla a magolo le tšhoganetšo ya gore bafsa ba swanetše go itirela bokamoso bjo bokaone.

amathuba abantu abasha abanawo manje ahlukile kakhulu futhi athuthukile kakhulu.


dipetlele di bile ka fase ga kgatelelo ye kgolo ka batho ba bantši ba go hloka thušo ya kalafo.

izibhedlela zibe ngaphansi kwengcindezi enkulu njengoba abantu abaningi bebedinga ukulashwa.


se se tla kaonafatša go bea dilo pepeneng, sa oketša phadišano ya katlego le go hohleletša go reka mohlagase wa theko ya fase.

lokhu kuzothuthukisa indlela yokusebenzela obala, ukukhulisa ukuncintisana kanye nokukhuthaza ukuthengwa kukagesi obiza amanani aphansi.


"le ge basadi ba leka ka maatla go lekanetša le go šoma ka maatla go bontšha batho gore ba fošitše, go a lapiša.

"yize noma abesifazane bezama ukuzishutheka no kusebenza kanzima ukuze babonise ukuthi lokhu oku shiwoyo akulona iqiniso, kungumsebenzi onzima.


vmopitlo 2020 kgatišo 2ka moo o ka swarago maseke wa gago wa lešela ka gona 1. šomiša feela maseke woo o hlatswitšwego ebile o aenilwe.2.

vnhlaba 2020 ushicilelo 2 indlela yokunakekela isifonyo sakho sendwangu 1. sebenzisa isifonyo esiwashiwe saayinwa kuphela.2.


"ba lapa la ka ba be ba kwešiša, ba kgathala ebile ba na le thekgo, gomme ba re tlišetša dijo tša mantšiboa bošegong bjo bongwe le bjo bongwe, eupša ka dinako tše dingwe setšhaba sa geno se ka no se kgathale ka wena gomme tshenyo ye e bakwago ke kgašo ya setšhaba e a tšhoša," gwa bolela mohammed.

"umndeni wami ubuqonda, uzinakekela futhi wesekana, futhi ubusilethela ukudla kwakusihlwa, kodwa kwesinye isikhathi umphakathi wakho ungekhombise ukunakekela futhi nobuhlungu obenziwa ezinkundleni zokuxhumana kuyethusa," kusho umohammed.


ke ka fao magato a a tseneletšego a kimollo a bilego bohlokwa le gona a ilego a swanelwa ke go tšewa ka potlako.

yingakho izinyathelo zosizo esazibeka zazibalulekile futhi zaziphuthuma kakhulu.


bontši bja batšea karolo ba hlalošitše maano a bona a ikonomi ao a šetšego a gatetše pele ka dithulaganyo.

lokhu kubonisa izifiso zohlelo lokuthuthukiswa kwesi funda (iddm), olwethulwa ngowezi2019.


potšišo: naa moento o ka baka covid19 goba wa dira gore diteko tša ka di laetše gore ke na le coronavirus ?

umbuzo: ngakube umgo mo ungadala icovid19 noma wenze ngihlonzwe njengosuleleke ngayo?


mafela a bjalwa dihektareng tše nne, matapola a bjalwa hektareng ye tee mola dierekisi le dinawa di bjalwa mo hektareng ya mafelelo.

ummbila utshalwe kumahektha amane, amazambane kwelilodwa bese uphizi nobhontshisi utshalwe kwi hektha lokugcina.


setšhaba, seo se laolago mmogo lešoka le la diphoo folo le setheo sa dirapa tša diphoofolo le tša boeti sa ka kapa bohlabela (ecpta) ka fase ga taolo ya likhayalethu communal property association (lcpa), se hweditše r6 milione go tšwa go kgoro ya merero ya tikologo go hloma lenaneotlhabollo la ekonomi ya diphoofolo tša lešoka polaseng ya diphoofolo tša lešoka ya dihekthara tše 1 400 yeo e reketšwego sona ka go diriša kgoro ya tlhabollo ya dinagamagae le peakanyoleswa ya naga.

umphakathi, ophethe isiqiwi ngokuhlanganyela nesikhu ngo sasempumalanga kapa esibhekelele iziqiwu kanye nezokuvakasha (iecpta) ngaphansi kwelikhayalethu communal property association (ilcpa), uthole izigidi zamarandi eziyisithupha kumnyango wezemvelo ukuze uthuthukise ibhizinisi lomnotho ovela kwezemvelo esiqiwini esingamahekthare ayi1 400 owasithengelwa umnyango wokuthuthukiswa kwezindawo zasemakhaya kanye nezi nguquko kwezomhlaba.


morago ga sehla sa marega se se telele se boima, go thoma ga sehla se seswa go swanetše go re fa tshepho.

emva kobusika obude futhi obunzima, ukuqala kwesikhathi so nyaka esisha kumele ku gcwalise amathemba.


ka ntle le ge kgorotsheko e kgotsofetše gore go na le maemo ao a kgethegi lego ao a dirago gore mosenyi a lokollwe ka peila, mosenyi yoo o swanetše go ganetšwa ka peila.

ngaphandle uma inkantolo yenelisekile ukuthi kunezimo ezingavamile ezinikeza imvume yokukhululwa ngebheyili, ibheyili kumele inqatshwe.


pego ye e boletše gore bogaši bja ditaba bo "thibetšwe ka botlaloi goba bo šitišwa kudu" ka dinageng tše 73 gomme bo "gateletšwe" ka go tše dingwe tše 59. seo se hlobago boroko ke gore tokologo ya bogaši e phuhlame ka fase ga seemo sa leuba la covid19 , fao e lego gore dikiletšo tša mehutahuta tšeo di hlomilwego di ilego tša bonala di šomišwa go thibela ditiragalo tša bogaši ka mafelong a mmalwa.

umbiko wathi abezi ndaba "bavalelekile noma bavinjiwe" emazweni angama73 futhi "bavimbekile" kwamanye angama59.


ge re le gare re boela ditiragalong tša ikonomi go kgabaganya diintasteri tša go lekana tšohle gotee le mošomo wa go lokiša fao go senyegilego, re nale mai karabelo a gore re se lahlele toulo bjalo ka motho ka noši, bjalo ka bengmešomo, bjalo ka setšhaba, bjalo ka malapa, bjalo ka ditsebi, bjalo ka bašomi le bjalo ka badudi.

njengoba sesibuyela emse benzini cishe kuzozonke izimboni – futhi sisebenza ukulungisa umonakalo owenzekile – sinesibophe zelo sokungayekeli uku hlale siqaphile njengomunye nomunye, njengabaqashi, njengomphakathi, njenge mindeni, njengochwephe she, njengabasebenzi kanye nezakhamuzi.


potšišo: naa aletši go moento e kotsi bjang?

umbuzo: ngakube kuyi ngozi kangakanani ukunga zwani nomgomo?


phothale ya nsfas e nale diphetogo tša go se iše kae go dira gore go be bonolo go e šomiša le gore e bolokege kudu.

iwebhusayithi yakwansfas seyithe ukushintsha kancane ukwenza ukuthi kube lula ukuyisebenzisa kanye nangokuphepha.


re ipiletša go maphodisa a rena go tiiša letsogo mo go phethagatšeng melao yeo e thibelago thekišo ya bjala kgauswi le dikolo le go kaonafatša tekolo ya mabenkele go kgonthiša gore bjala ga bo rekišetšwe bana ba ka fase ga mengwaga ye 18. ke nnete gore bjala ke mokgwa wa go ithabiša go bafsa mo ditšhabeng tšeo di se nago mafelo a boithabišo a mantši ao a lekanego mengwaga ya bona.

sinxusa amaphoyisa akithi ukuba aqinise isandla ukuphoqelela ukuthotshelwa kwemithetho enqabela ukudayiswa kotshwala eduze kwezikole futhi aqinise ukuqapha izindawo ezibudayisayo ukuze kuqinisekiswe ukuthi utshwala abudayiselwa izingane ezisencane.


go ba le mekgwa ya ditšhelete ye mebotse ye mmalwa go tla go thuša go ipeakanya gabotse gore o be le ngwaga wo mofsa wa katlego.

ukwenza imikhutshana emihle yezezimali kuzokusiza ukuhlelela unyaka wakho omusha ube impumelelo.


diphatlalatšo tše dingwe di lahlegetšwe ke 60% ya letseno la tšona ka matšatši a mathomo a go dula ka gae.

ezinye izinkampani ezishicilelayo zilahlekelwe ingenisomali engamaphesenti angama60 ezinsukwini zokuqala zoku valwa kwezwe.


lebelela maswao a kankere ya bana nako e sa le gona more matshediso tlhokego ya temošo ya kankere ya bana le maswao a yona go ra gore bontši bja bana ba ka afrika borwa ba phekolwa gore ba na le bolwetši bjo ge bo šetše go kekile.

qaphela izimpawu zokuqala zomdlavuza ebantwaneni more matshediso ukuswela ulwazi ngomdlavuza ebantwaneni nezimpawu zawo kusho ukuthi abantwana abaningi eningizimu afrika bahlo nzwa ngalesi sifo uma sesihambe kakhulu.


timola phišo ka go šomiša lebotlelo la meetse la go šašetša.

zipholise ngokuthi usebenzise amabhodlela okuzifutha.


o re dikgopelo tše 985 672 di amogetšwe gomme go tšwa go tšona tše 140 636 ga se tša atlega.

uthi kwamukelwa izicelo eziyizi985 672 eziyizi140 636 zazo aziphumelelanga.


"re gopola gape gore mmušo wa kgethollo o thekgile bjang balemi ba bathobašweu ka didirišwa, thekgo ya setegeniki le phihlelelo ya sekoloto gore ba kgone go aga dikgwebo tša bona, eupša balemi ba bathobaso ba go iphediša ba be ba goga boima gore ba atlege.

"siyakhumbula futhi noku thi uhulumeni wobandlu lulo wabasekela kanjani abalimi abamhlophe ngezi nsizakusebenza, ngoxhaso lobuchwepheshe kanye nokuthola ukuboleka imali ukuze bakhe amabhizinisi abo, kepha abalimi abamnya ma abasafufusa bathwala kanzima ukuze baziphilise.


naa cach e thuša bjang badiradikgopelo bao ba se nago nnete ya se ba ka ithutelago sona goba bao ba sa fihlelelego dinyakwa tša go tsenela tshepidišo ya pset?

icach isiza abafakisicelo abangenasiqiniseko sokuthi bafuna ukufundani noma labo abangahlangabezani nalokho okudingekayo ukuze bangene ohlelweni ipset?


lenaneo le le fediša tla la ya nakwana le go thuša bophelong bjo bobotse bja barutwana.

lolu hlelo luqeda indla la yesikhashana futhi lube negalelo esimweni senhla lakahle yabafundi.


go ya ka tona ya maphelo zweli mkhize, batho ba bantši bao ba nago le maswao a mannyane ba ka phatlalatša baerase nako ya gare ga matšatši a šupa le a 12. le ge go le bjalo, batho bao ba lwalago kudu ba ka fetetša ba bangwe gomme ba phatlalatša baerase go ba bangwe nako ye telele.

ngokuka ngqongqoshe wezempilo uzweli mkhize, abantu abaningi abanalokhu kugula okungabonakali bangalibhebhethekisa leli gciwane phakathi kwezinsuku eziyisikhombisa kuya kweziyi12.


adhd le add di ama tšwelopele ya bana ya dithuto gomme maitshwaro a bona a ka tena ba bangwe.

iadhd neadd ingaphazamisa impumelelo kwezemfu ndo futhi nendlela yokuzi phatha kwazo ingabacasula abanye abantu.


thomong ya yes mopre sidente ramaphosa o tse bišitšwe baswa ba mathomo ba 100 bao ba tlo thwalwago lenaneong le ke absa, inve stec, netcare, sasol le unile ver.

ekwethulweni kohlelo lweyes umongameli ramapho sa waboniswa abantu abasha bokuqala abayi100 abazoqa shwa ngalolu hlelo ngaba kwaabsa, investec, netcare, sasol nabakwaunilever.


le ge go le bjalo, dipalopalo tše di laetša gore badirabosenyi ba bantši ba gare ba golegwa le go sekišwa go fihla mafelelong.

uphiko lodlame lwasekhaya lwesaps, uphiko lwezokuvikelwa kwabantwana kanye nophiko lwezamacala ocansi lwathola odilikajele abangama356 kwababebekwe amacala abangama266.


sithibe o phela bophelo bja gagwe ka botlalo a na le bohwehle batho ba go ba le bohwehle ba ka ihlokomela bjang?

usithibe uphila impilo emnandi kakhulu enebala elimhlophe abantu abanebala elimhlophe bangazinakekela kanjani?


ge a be a bolela le setšhaba, mopresidente o rile ditlapele tša mmušo ke go fenya leuba la bolwetši bja kokwanahloko ya khorona (covid19), go aga mananeokgoparara, go oketša tšweletšo ka mo nageng go hlola mešomo le go šomana le mathata a go amana le mohlagase.

umongameli uthe uhulumeni ukubeka eqhulwini ukunqoba isifo sobhubhane lwegciwane lecorona (icovid19), ukwakhiwa kwengqalasizinda, ukwenyuswa komkhiqizo walapha ekhaya, ukwakhiwa kwamathuba omsebenzi kanye nokubhekana nezinkinga zokuntuleka kwamandla kagesi awenele.


mafelelong, lenaneo le le tla akaretša karolo ya 'mošomo wa leago', fao re tlogo šomišana le bakaonafatši ba bophelo go thwala batho ka ditirong tša go fapana – go tloga go kaonafatšo ya khwetšagalo ya dijo, go ya go go šoganeng le dikgaruru tša bong go ya kaonafatšong ya metse ya mešašana – gore ka moka di kgathetema go morero wo mobotse.

ngokuhamba kwesikhathi, lolu hlelo luzobandakanya ingxenye 'yemisebenzi yomphakathi', lapho sizosebenza ngokubambisana nabanye abasebenzi bomphakathi ukuthi baqashe abantu emisebenzini eyehlukene kusuka ekuqinisekiseni ukuthi ukudla kuyatholakala, kuya ekulweni nodlame olubhekiswe kwabobulili obuthile kuya ekwenzeni ngcono imijondolo konke lokhu kunegalelo ekwenzeni into eyodwa enhle.


mofokeng o ile a se botše motho go fihlela ge sephiri se se mo hlokiša lethabo.

ngesikhathi bethatha uhambo olubuhlungu lokulibangisa ekhaya, udadewa bo wamenza wathembisa ukuthi ngeke atshele muntu mayelana nokudlwengulwa.


selo se bohlokwa ke gore motho yo mongwe yo mongwe yo a nago le maswao go bonolo go mo phekola gomme sa bohlokwa kudu le go feta ke gore ga e fetelane fela fela, ga e swane le baerase ya malwetši a go hema, ka gore yona e fetela ka go kgo mana.

okubaluleke kakhulu wukuthi uma umuntu ebonisa isithombe sokuxilongwa esiveza izimpawu zesifo kuba lula kakhulu ukuhlonza lesi sifo futhi okunye okuba luleke kakhulu wukuthi kunzima ukusidlulisa, kungafani nezifo ezingena ngemigudu yokuphefumula, njengoba sona sisabalala ngokuthintana nomunye umuntu.


ukuqhwagwa kombuso akuziphelelanga nje ngokwakho.


bjalo ka naga, re tšwa kgole ge go etla phethagatšong ya seriti sa motho, e lego kokwane yeo steve biko a bego a e rata kudu.

njengezwe, sibuya kude ekupheleliseni isithunzi somuntu, okuyisimiso usteve biko ayesiqhakambisa kakhulu.


tše dingwe di ile tša swanelwa ke go tswalela.


ka ge bright hlongwane go tšwa go mokgatlo wa youth in business south africa a mpoditše, go swanetše go ba le thušo ye nngwe ya ditšhelete yeo e fiwago bafsa bao ba hlomago dikgwebo.

njengokusho kukabright hlongwane ovela enhlanganweni iyouth in business south africa, eqondise kimina, kunesidingo sokuthi kube noxhasomali oluthe xaxa olunikezwa abantu abasha abangosomabhizinisi.


mohlokomedi o swanetše a be le me ngwaga e 16 (ge e le ka malapeng ao a hlokometšwego ke bana) goba go feta.

umnakekeli kufanele abe neminyaka eyi16 ubudala (uma kulikhaya elisele nabantwana) noma ngaphezulu.


o kgopelwa go tšwela pele go latela ditlhahli ka moka le melao," gwa realo ganuganu.

niyacelwa ukuthi niqhu beke nokulandela imihlahla ndlela kanye nemithethomgomo ebekiwe," kusho uganuganu.


maikemišetšo a basenyi bao ba hlomarago babe gabosenyi ga se fela go homotša batho ba itšeng – gape ke go romela molaetša go babegabosenyi ba bangwe ba ba ka tlago.

inhloso yezigebengu ezi bulala izingede akukhona nje ukuthulisa abantu aba thile – kodwa futhi ukuthu mela umyalezo nakwezinye izingede ezifisa ukuhlaba umkhosi.


molao ke mošireletši wa makgonthe wa setšhaba ka moka, eupša kudukudu wa batho ba ona bao ba lego kotsing kudu.

umthetho ungumvikeli wokuqala womphakathi, kodwa ikakhulukazi labo ababuthakathaka.


re bone megwanto e leba ka magaeng a batho gomme madulo a bona a hlaselwa e le ge go nyakwa bohlatse bja gore ba dira bosenyi.

sibone imibhikisho ebiya emakhaya abantu nasezindaweni abahlala kuzona kuyofunwa ubufakazi bobugebengu.


bakgathetema ba ka moka ba abetše malapa ao a amegilego gampe dijo, diaparo, mapai, diphuthe lwana tša go fa basadi seriti le diyunifomo tša sekolo gore ba be le dinya kwa tša bona tša motheo.

bonke laba babambiqhaza bahlinzeke ngokudla, izingubo zokugqoka, izingubo zokulala, okokunakekela umzimba kanye nemifaniswano yesikole emindenini eswele ukuze ihlangabezane nezidingo zayo eziyisisekelo.


go bile le maitekelo a go tšweletša se bjalo ka dintwa tša semorafe gare ga maafrika le maindia.

kunomzamo wokufuna ukubeka lokhu kubukeke engathi kufaka ubudlelwane bobuhlanga phakathi kwemiphakathi yabantu abamnyama kanye namandiya.


se se hlatsetšwe ka diti ragalo tša masetlapelo tšeo di diragatšego phoenix le ethekwini.

l o k h u k u b o n a k a l e ngokusobala ezigamekweni ezibuhlungu ezenzeke endaweni yasephoenix namaphethelo ethekwini.


go bonolo go šomiša phothale gape e fa tshedimošo ya kgato ka kgato mabapi le ka fao kgwebo e ngwadišwago.

le ntuba yalesi sizindalwazi sewebhusayithi kulula ukuyisebenzisa futhi inikeza ulwazi lwesinyathelo nesinyathelo solwazi lokubhalisa ibhizinisi.


ka nako ye tee, re swanetše go lwantšha semorafe mo ditšhabeng tša rena.

ngasikhathi sinye, sidinga ukubhekana ngqo nokucwasana ngokobuhlanga emphakathini wethu.


maloko a saps ao a palelwago ke go obamela ditlamego tša bona ka fase ga molao wo o moswa batla bonwa molato wa mai tshwaro ao a sego a dumelelwa.

izisulu ezisinde kugbv zijwayele ukukhala ngokuphathwa kabi noma ukushaywa indiva kwezinkinga zabo lapho befaka izikhalazo eziteshini zamaphoyisa.


"re na le masolo a go hlahlelela badudi ka tsebo ao ka ona re boledišanago le setšhaba le go ruta batho ka ditokelo tša bona.

"sinophiko oluhlomisa abantu olubamba izingxoxo zomphakathi futhi lufundi se abantu ngamalungelo abo.


maditsela a ka se amogele taba yeo ge e le gore go šetše go na le diphatišišo tša semmušo tšeo di dirwago go gongwe mabapi le yona.

umlamuli angeke akwazi ukwamukela icala uma seku nophenyo olusemthethweni oluqhubekayo kwenye indawo.


ye nngwe ya diphetogo tše bohlokwa e ka lekaleng la enetši.

enye yezinguquko ezibaluleke kakhulu nguguquko emkhakheni wezamandla.


sengwalwa seo se hlami lwego mabapi le ditshepedišo tša motheo tša go šoma di filwe dikolo ka moka.

usomqulu omayelana nenqu bo yokusebenza usuhlinzekwe kuzo zonke izikole.


se se akaretša ditifikeiti tša thuto ya morago ga tikrii ya mathomo, didiploma tša thuto ya morago ga tikrii ya mathomo, ditikrii tša honase, ditikrii tša mastase le phd.

lokhu kufaka phakathi izitifiketi zangemva kweziqu, amapostgraduate diplomas, iziqu zehonours, iziqu zemasters kanye neziqu zephd.


pego ya kotara ya kgauswinyane e hlaloša tšwelopele yeo e dirilwego ke operation vulindlela le dikgoro tšeo di nago le mai karabelo a dikaonafatšo tše.

umbiko wekota wakamuva ucacisa inqubekelaphambili eyenziwe ioperation vulindlela kanye neminyango ebhekene nalezi zinguquko.


bašomi ba bantši ba lahlegetšwe ke letseno ka ge diiri tša bona tša go šoma di ile tša swanelwa ke go fokotšwa mola ba bangwe ba bantši ba ile ba swanelwa ke go fokotšwa mešomong.

baningi abasebenzi aba lahlekelwe imalingeniso njengoba isikhathi sabo sokusebenza sancishiswa kanti iningi labo ladilizwa emsebenzini.


4. bofa dithapo tša maseke ka morago ga hlogo ya gago, goba ge e le gore maseke wa gago o bofa ka direkere, netefatša gore di ngangegile.

bopha izintambo ngemuva kwekhanda lakho, noma uma usebenzisa esinamabhande elastiki, qiniseka ukuthi aboshwe aqina.5.


eupša gape se tliša kotsi ye e oketšegilego ya ditiragalo tša go swana le dikotsi tša difatanaga, bohodu le bosenyi bjo bongwe.

kodwa sibuye sandise nezehlakalo zezigemegeme ezifana nezingozi zezimoto, ubusela nobunye ubulelesi.


tshedimošo ka ditshepedišo tša go dira dikgopelo le matšatšikgwedi a go tswalela.

ukufakwa kwesicelo kwengxenye yesibili yonyaka kanye nezinsuku zokubhalisa.


leuba le le emetše sebaka sa go ‘beakanya leswa’ lefase leo le nago le bojato, go ikhola le go itirela e sego fela ga batho eupša ga ditšhaba ka moka.

lolu bhubhane lusinika ithuba 'lokulungisa kabusha' umhlaba esiwubona ngobulima bokuqhakambisa izinto ngokweqile, ubugovu kanye nokuzithiba hhayi nje kwicala lomuntu ngamunye kodwa emiphakathini yonke.


go aga setšhaba sa go hloka go thopša ga mmušo vukuzenzele unnamed ditheeletšo tše di bego di beakanyeditšwe tša komišene ya boahlodi ya dinyakišišo yeo e bego e nyakišiša go thopša ga mmušo di sa tšwa go fela moragonyana, matšatši a go feta 1 000 mola bohlatse bja hlatse ya mathomo bo kwewago.

sakha umphakathi ongenakho ukuqhwagwa kombuso vukuzenzele unnamed ukulalelwa oku hleliwe kwekho mishana ye zomthetho ephenya ngokuqhwagwa kombuso kusanda kuphela, ngemuva kwezinsuku eziyi1000 zokulalelwa kobufakazi bukafakazi wokuqala.


sa mathomo, re ya go tsentšha basadi mererong ya ekonomi ka go ba abela dithendara.

okokuqala, sizoqhuba ukubandakanyeka kwabesifazane kwezomnotho ngentengiso kahulumeni.


go tlaleletša matlafatšo ya tšweletšo ya dijo ka mo nageng, lenaneo la rena leo le tseneletšego la dimphiwafela mmogo le didiriwa tše bohlokwahlokwa di thuša go šireletša bahloki tlhatlogong ya ditheko.

ukongeza ekukhuliseni umkhiqizo wokudla kuleli lizwe, uhlelo lwethu lwezibonelelo zenhlalo kanye nokungakhokhwa kwentela ekudleni okubalulekile kusiza ukuvikela labo abadla imbuya ngothi emananini enyukayo.


ye ke kgonthišišo ya rena ye kaone kaone ya mmušo wa bokgoni wa go hlankela dikgahlegelo tša badudi.

lokhu kuyisiqinisekiso sethu sombuso okhonayo osebenzela izidingo zezakha muzi.


gabjale, go se fele pelo le maikemišetšo a bona a putsitšwe, ka ge bjale ba boela go ba malapa a bona.

manje isineke sabo nesibindi sabo sekuthole umvuzo, ngoba sebebuyela emindenini yabo.


matlafatšo e ra gape gore motho yo mongwe le yo mongwe o swanetše a kgone go fihlelela diteko, kalafo le ditirelo tše dingwe tša maphelo.

lokhu kunikwa amandla kuphinde kuchaze ukuthi wonke umuntu kumele akwazi ukufinyelela ekuhlolweni, ukwelashwa kanye nezinye izinsiza zezempilo.


diekonomi tše di sa lekanego di tšweletša ditšhaba tše di sa lekalekanego, gomme ditšhaba tše di sa lekalekanego ga di gole le go atlega.

iminotho engalingani iholela emiphakathini engalingani, futhi imiphakathi engalingani ayikhuli idlondlobale.


ka nako ye, go feta mehla yohle, bagwera ba rena, ba malapa, bašomimmogo le baagišane ba hloka kwelobohloko le thekgo ya rena.

manje abangani bethu, nemindeni, ozakwethu kanye nomakhelwane bethu badinga ukuhawukelwa nokuthi sibazwele kakhulu kunakuqala.


bjalo ka malapa seo se ra gore re swanetše go boledišana ka go lokologa ka bjala gomme re beye mellwane ya go nwa bjala ga bafsa.

kumele sibumbane ukuze silwisane nalesi sihlava esiphuca intsha yethu iminyaka emnandi kakhulu empilweni yayo, futhi esibabeka engcupheni yokuba yizigqila zotshwala.


re ile ra šomiša segwera se sengwe le se sengwe sa rena seo naga ye nngwe le ye nngwe ya rena e nago le sona le dinaga tšeo di ikgonago tšeo di nago le ditlabakelo tše kaone go re phala le seo re nago le sona le ditšhabatšhaba tšeo di ilego tša re fa meneelo, go hloma pulamadibogo ya pholathefomo ya afrika ya kabo ya dihlare ka mekgwa ya rena ya tlholompsha ya go kgontšha dinaga tša afrika ka moka gore di kgone go reka ka pele ditlabakelo tša tšhireletšo ya motho kgahlano le kokwanahloko le di kabelo tše dingwe tša kalafi ka go swana le ka go lekana, ebilego e le ka theko ya go kwega.

kodwa yize amazwe aseafrika aya kumazwe aphesheya kwezilwandle ukuyofuna ukwesekwa, saqala sazisiza thina – ngokusungula nokwenza imali yesikhwama sokubhekana necovid19 sezwekazi.


"go fa mohlala, ka baka la lesolo le, ka 2018 balwetši ba rena ba 514 ba thušegile gore ba fole," a realo harrison.

"isibonelo, ngowezi2018, iziguli zethu ezingama514 zelashwa zasinda," kusho uharrison.


bašomi ba mmalwa ba mmušo mo mengwageng ba be ba tšea gore go lokile go dira kgwebo le mmušo goba go holega go tšwa go mmušo go dumeletšwe go bona, ba gwera ba bona le go malapa a bona, ge fela ba sa tshele molao.

abasebenzi bakahulumeni abambalwa eminyakeni eyedlule bebecabanga ukuthi ukwenza ibhizinisi noma ukuzuza ngokungafanele kuhulumeni kuvumelekile kubona, kubangani babo kanye nakwimindeni yabo, uma nje kungaphulwanga umthetho.


ngaso sonke isikhathi gwema uphuzo ngesikhathi ushayela.


"dipiletšo tša go tšwelela kgorotshekong le tšona di swanetše go bolela gape gore mosekišwa o filwe matšatši a 10 – ge e le gore o dula lefelong le tee le molli, goba matšatši a 20 – ge e le gore banyalani bao ba dula diprofentsheng tše di fapanego, go fetola dipiletšo tšeo," peta a tlaleletša ka go realo.

"amasamanisi kumele aphinde asho ukuthi ummangalelwa unezinsuku eziyi10 – ezimweni lapho ehlala endaweni eyodwa nommangali, noma ezinsukwiniezingama20 uma abathintekayo behlala ezifundazweni eza hlukene, zokuphendula amasamanisi," kwengeza upeta.


■ banyalani ba babedi ba swanetše go ba mengwaga ya ka godimo ga ye 18, ka ntle le ge batswadi goba bahlokomedi ba semolao ba neelana ka tumelelo ge yo mongwe goba banyalani ba babedi e le ba bannyane.

kumele kwaneliseke izidingo ezilandelayo: ■ bobabili abathintekayo ku mele bavumelane ngoku shadana ■ bobabili abashadayo kumele babe neminyaka engaphezu kweyi18, ngaphandle kwalapho abazali noma abanakekeli ngokomthetho behlinzeke ngemvume lapho oyedwa noma bobabili bebancane ngokomthetho.


"se ke go dumelela bakge thi ba baswa go ingwadiša le gore bakgethi bao ba šetšego ba ingwadišitše gore ba kgone go mpshafatša le go lekola dintlha tša bona tša boingwadišo.

"lokhu kwenzelwa uku vumela abaqala ukubhalisa ukuba babhalise kuthi labo aseke babhalisa bavuselele futhi babheke imininingwane yabo yokubhalisa."


go hlatsetšwe gore ga bo amane felo le seemo sa motho sa bophelo, morafe goba bo dumedi.

sekuqinisekisiwe ukuthi lokhu akuhlangene neminyaka yobudala, isimo senhlalo nomnotho, ibala noma inkolo.


disoe di swanetše go laola kgolo ya ekonomi le phetogo vukuzenzele unnamed bjale e šetše e le me ngwaga ye mma lwa ye dikgwebo tša mmušo (disoe) mo setšhabeng di amantšhwa le ditiragalo tša go goga mmušo ka nko le tšhomi šobošaedi ya ditšhelete le go hloka bokgoni.

amasoe kumele aqhubele phambili ukukhula komnotho alethe nezinguquko vukuzenzele unnamed sekuyiminyaka ma nje, amabhizinisi ka hulumeni eningizi mu afrika (amasoe) ese hlobana nokubhekwa yiso lomphakathi mayelana nokuqhwagwa kombuso, ukuxhashazwa kwezimali kanye nokungasebenzi nge ndlela efanele.


ge beverly mhla bane a tšea leeto la go ya lebenke leng go yo reka mae, obe a sa tsebe gore nako yeo a boelago gae kgopolo e tla be e tšweletše ya kgwebo ya gagwe ye e atlegilego.

ngesikhathi ubev erly mhla bane ethatha uhambo oluya esito lo eyothenga amaqanda, wayengazi ukuthi uma ebuyela ekhaya usengaba nombono wokuhlanganisa ibhi zinisi lakhe eliphumelele.


batho bao ba nago le malwetši ao a iphihlilego – a go swana le asema, bolwetši bja madi a magolo, bolwetši bja dipshio bja go se fole le bolwetši bja swikiri – ba ka itemogela go fetelela ga maswao a bolwetši bja coronavirus (covid19), gomme ba ka hlokofala ka lebaka la kgatelelo yeo bolwetši bjo bo e tlišago mebeleng ya bona.

abantu abanezifo eziyimbelesela – njengesifuba somoya, umfutho wegazi ophakeme, izifo eziyimbelesela ezihambisana nezinso kanye nesifo sikashukela – bangahlangabezana nezimpawu zegciwane lecorona (icovid19) ezibucayi kakhulu, futhi bangafa nokufa ngenxa yengcindezi elethwa yileli gciwane emzimbeni yabo.


yo mongwe wa bao ba thwetšwego mošomong ke moithuti yo a feditšego dithuto tša boentšeneere sthembiso mthembu yo a boletšego gore o thabile kudu go hwetša mošomo wo.

omunye wabasebenzi ofunde wagogoda izifundo zobunjiniyela usthembiso mthembu okujabulela kakhulu ukuthi useyasebenza.


ge e ba o gapeletšega go šomiša phaephe, diriša hlogwana ya go šašetša meetse yeo o ka kgonang go e tswalela ge o le gare o šašetša koloi ka yona.

sebenzisa ibhakede kunepayipi ukuwasha imoto yakho.


balemi ba lemile ka katlego ditšweletšwa tša go fapana tša temo godimo ga naga ye go tloga ka 1996. ba ipopile sehlopha ka bo1990 gore ba ngwadišwe bjalo ka balemi ba kgwebo ka fase ga leina la tafelkop farmers association gomme ba thoma go boledišana le mmušo.

laba balimi bebelima ngempumelelo imikhiqizo yezolimo ehlukahlukene kulo mhlaba kusukela ngo nyaka we1996.


le ge bontšhi bja ditiragalo tše di re tšwele taolong, mmušo o dira ka moo o kgonago go šireletša afrika borwa kgahlanong le dikoketšo tša ditheko tša gabjale le tša ka moso.

yize zonke lezi zimo zingaphezu kwamandla ethu, uhulumeni wenza lokho angakwazi ukukwenza ukuvikela abantu baseningizimu afrika kumanani akhuphukayo amanje nangesikhathi esizayo.


banna ba swanetše gape go kgatha tema ya go aga le go ba gona go malapa a bona, kudu mo go godišeng barwa ba bona go bontšha bonna bja bona bjo bobotse bjo bo hlomphago basadi le bana.

amadoda kumele nawo adlale indima yokunikezela ngolwazi nangokuba khona emindenini yawo, ikakhulukazi ekukhuliseni amadodana awo ukubonisa ubudoda obunempilo, nobuhle obutshengisa inhlonipho kubantu besifazane nezingane.


"gontše go le bjalo ke kgeth ile taolo ya tša kago ka gobane ke dumela gore ke nale maatla a go fetoša intasteri ye le go e kaonafatša fao go nyakegago gona.

"ngaqhubeka ngakhetha ezokuphatha kwezokwakha ngenxa yokuthi ngikholwa ukuthi nginamandla oku guqula imboni futhi ngiyenze ngcono lapho kunesidingo.


za limpopo limpopo – reneilwe mashamaite – 015 483 0302 – rmashamaite@justice.

za limpopolimpopo – ureneilwe mashamaite – 015 483 0302 – rmashamaite@justice.


go laola bofaladi ke maikarabelo a mmušo.

ukulawula ukungena kwabantu bokufika kuleli kungumsebenzi kahulumeni.


baetapele ba setšo ba bohlokwa dikgatong tša go tsošološa ikonomi vukuzenzele unnamed dikgweding tše mmalwa tša go feta, re ile ra swanelwa ke go felesetša marena a rena a mabedi a go hlomphega kudu mo nageng ao a ilego badimong.

abaholi bendabuko bangukhiye emizamweni yokululama vukuzenzele unnamed ezinyangeni ezimba lwa ezedlule, sava lelisa kabuhlungu kumakhosi endabuko ama bili ahlonishwa kakhulu ezweni lakithi.


philara ye nngwe ya bohlokwa ke tlhabollo ya mabokgoni le go kgona ga baswa," o boletše bjalo mo presidente ramaphosa.

enye insi ka ukuthuthukiswa kwama khono nolwazi lwabantu abasha," kusho umongameli ramaphosa.


go botšiša ka kgopelo ya prdp, romela nomoro ya gago ya id ka sms mo go 44220. go botšiša ka ga lengwalo la bootledi ka inthanete gape o ka tseba maemo a kgopelo ya gago mahala ka inthanete.

maqondana nombuzo ngesicelo seprdp, thumela inombolo kamazisi yakho ku44220.


go keka ga diphetetšo, elego seo se akantšwego ke ditsebi le boramahlale ba borena kgweding tše tharo tšeo di fetilego, go fihlile.

ukudlondlobala kwamanani abantu abatheleleke ngegciwane ososayensi ababesixwayise ngako esikhathini sezinyanga ezingaphezu kwezi3 ezidlule sekusificile.


merero ye mengwe yeo e šongwago ke gepo e akaretša: go palelwa ga bahla nkedi go dira mešomo ya bona go latela molao le melawana ya sekhwa ma; go se phethagatše tumelelano ka ntle le go fa lebaka leo le kwagalago le; tshedimošo ye e phošagetšego goba yeo e timetšago batho yeo e fiwago ke bašomi ba gepf.

ezinye izinkinga igepo ekwazi ukubhekana nazo zibandakanya: ukwehluleka kubase benzi bakahulumeni u kwenza umsebenzi wabo ngokomthetho kanye nemithethomgomo ye sikhwama ukwephulwa kwesibo phezelo ngaphandle kwe sizathu esizwakalayo; kanye nolwazi okungesilona noma oludukisayo olu hlinzekwe ngabasebenzi begepf.


thekišo ya ditšweletšwa tša motšoko e tla dula e ileditšwe maemong a boraro, ka baka la kotsi ya maphelo ya go amana le go kgoga motšoko.

ukuthengiswa kuka gwayi kuzoqhubeka nokungavunyelwa kulesi sigaba sokuqapha sesithathu, ngenxa yobu ngozi bempilo yabantu obuhambisana nokubhema.


o ka thuša bana ba gago ka go ba reteletša ge ba leka go thuša le go diriša boi kgopolelo bja bona, bohlale le boithalokelo; o ba hlohleletše go bolela; o ba dire ba ikwe ba kgethegile le go ba botša gore ba kgethegile; gammogo le go botega, gore ba kgone go go tshepa.

ungasiza izi ngane zakho ngokuzincoma ngokuzama ukusiza kanye nangokusebenzisa lokho ezikucabangayo, ubuhlakani kanye nokudlala kwazo; zigqugquzele ukuthi zikhu lume; zenze zizizwe zikhe thekile; futhi nawe wethe mbeke, ukuze zikwazi uku thembela kuwe.


"go bohlokwa gore sekolo le batswadi ba romele barutwana ba go thekgo ya monagano le leago, yeo e fiwago ke kgoro ya thuto ya motheo, goba ba bonane le methopo ya go se lefelwe goba dikliniki tša moo ba dulago gona gore ba ba romele go batho ba maleba," gwa realo tlhapane.

"kubalulekile ukuthi isi kole nabazali bathumele laba bafundi ukuthi bathole usizo ngokwengqondo, oluhlinzekwa ngumnyango wezemfundo eyisisekelo, noma baxhumane nezinsiza zamahhala noma imitho lampilo yendawo ukuze bezodluliselwa phambili," kusho utlhapane.


re swanetše re fediše phoko le kgethollo go batho ba.

kufanele ukuthi sisebenze ngokuzikhandla ekunqandeni ihiv phakathi kwabantu abahamba phambili ekwesulelekeni, okubandakanya abadayisa ngomzimba, abesilisa abazibandakanya ocansini nabanye besilisa, kanye nabantu abazijova ngezidakamizwa.


ka lekaleng la meetse, operation vulindlela e dutše e efa thekgo ya sennušo go kgoro ya meetse le kelelatšhila go phethagatša leano la kaonafatšo mo go dumeleleng dilaesense tša tšhomišo ya meetse, ka maikemišetšo a go šogana le 80% ya dikgopelo ka moka mo matšatšing a 90. mošomo wa go thoma mokgatlo wa infrastraktšha ya methopo ya meetse ya setšhaba le wona o thomile gomme o tla kgonthiša taolo ye botse ya methopo ya meetse ya setšhaba.

umbiko wekota ugqamisa impumelelo ebalulekile eningi, kanjalo nezindawo lapho umsebenzi omkhulu uqhubeka khona.


ba bangwe ba feleleditše ba gogetše morago dikgopelo tša bona go latela go boledišana ga bona le mmušo.

abanye bazihoxise ngokulandelana izicelo zabo kulandela ukubonisana nohulumeni.


ka di pego tše ba dirile gore batho ba be le kholofelo go bona.

ngalokhu kubika kwabo sebezuze ukwethe njwa ngabantu.


naa o na le thekgo ya barutiši, balapa le bagwera go go thuša ge o ikwa o na le kgonono goba o na le kga telelo ya monagano goba letšhogo.

ingabe othisha bayakweseka, umndeni kanye nabangani bayakusiza na uma uzizwa ungaqinisekanga noma unokhwantalala noma unexhala?


boikgafo bja bašomedi ba senthara ye ya ecd bo bohlokwa kudu ka gobane disenthara tša tlhalefišo ya bomapimpana di kgatha tema ye bohlokwa kudu tlhabollong ya setšhaba sa gaborena.

ukuzinikela kwabasebenzi besikhungo seecd kubalulekile ngoba izi khungo zokuthuthukiswa kwabantwana zidlala indima ebalulekile eku thuthukisweni kwesizwe sakithi.


go tšea sephetho ka pholisi ya dikamogelo ya sekolo.

ukuthatha isinqumo ngenqubomgomo yokubhaliswa.


ka lenaneo la tsošološo ya mešomo ka presidente, diboutšhara tša go reka didirišwa di ile tša fiwa balemipotlana ba go feta 65 000, gomme mošomo o gare o tšwela pele wa nepo ya go fihlelela balemi ba bjalo ba 250 000. mmušo o abela gape balemipotlana manyora le didirišwa gore ba kgone go tšweletša dijo, gape le go thuša dihlopha le batho go thoma dirapana tša bona tša dijo.

ngohlelo lukamongameli lokusungula imisebenzi, kukhishwe amavawusha ayizi65 000 anikwa abalimi abasafufusa, futhi umsebenzi uyaqhubeka wokufinyelela kulaba balimi abayizi250 000. uhulumeni ubuye ahlinzeke abalimi abasafufusa ngomanyolo kanye nezinsizakusebenza zokukhiqiza ukudla, aphinde asize amaqembu athile kanye nabantu ukuthi baziqalele izivande zokudla.


go nyantšha go fokotša gape le dikotsi tša go tsenwa ke kankere ya letswele.

ukuncelisa ibele kuphinde kunciphise ubungozi bokuba nomdlavuza webele.


ge ke amogela dinyakwa tša bona tšeo di bego di hlagišitšwe ka fao go kwagala ka gona, go bile nyanyeng go nna gore re swanetše go dira se sengwe ka tšhoganetšo le ka maikemišetšo.

ngesikhathi ngamukela izimfuno zabo ezazibekwe zacaca bha, kwacaca kumina ukuthi kudingeka sisukume ngokushesha futhi nangokuzimisela.


bjale re na le molao wo motee wa setšhaba se setee.

manje sesinomthetho owodwa wesizwe esisodwa.


gape ba ka befelwa ka pela goba go bolela ka bogale," a re bjalo.

bangaphinde futhi babe nolaka ngokwedlulele noma basheshe ukucasuka," kusho yena.


bafsa ke thoto ya rena ye bohlokwa, le sebetša sa rena se segolo mo ntweng ye.

abantu abasha bayigugu lethu, futhi bayisikhali sethu kule mpi.


go a bonagala go nna gore, bjalo ka setšhaba, re a palelwa ge go etla baneng.

nokhoke kimi kubukeka sengathi, umphakathi kanye nathi uqobo siyekelele izingane kunoma yini.


sephetho sa go swana le se se swanetše go no tsoša lešata, empa taba ya gore batho ba nagane gore ditona, goba mopresidente, ba dira le go bolela seo ba se ratago mo tabeng ye, ga se yona.

isinqumo esifana nalesi kulindelekile ukuthi silethe impikiswano, kodwa akukuhle ukucabanga ukuthi kunongqongqoshe noma umongameli owenza noma osho noma yini afuna ukuyisho ngalolu daba.


re dula ka nageng yeo bohle ba dumeletšwego go phethagatša ka tokologo setšo sa bona.

siphila ezweni lapho bonke abantu bevumelekile ukwe nza amasiko nemikhuba yabo ngokukhululeka.


go holofelwa gore tšweletšo e tla thoma ka phupu ebile mmušo o holofela gore metšhene ya go thuša go hema ye 20 000 e tla tšweletšwa mo dikgweding tše di tlago.

uma ngabe lesi sibhedlela sesikulungele ukwamukela iziguli, sizokwazi ukungena imibhede eyizi4 000. imishini yokuphefumula ngosizo ezingxenyeni ezahlukene zikahulumeni, izinkampani kanye nezinhlangano, iningizimu afrika ikwazile ukuqongelela izinsiza zokuzivikela, nezinye izinto zokwelapha kanye nemishini yokuphefumula.


e akanyeditšwe ke mo hlankedi wa maloba wa mmušo wa afrika borwa, fred brownell, gomme ya dirišwa la mathomo ka la 27 moranang 1994. mebala ya folaga ga e na tlhalošo ye itšeng ka gona, ga ya swanela go fiwa tlhathollo ya dika tšeo di tlwaelegilego tša mebala.

ladizayinwa istate he rald saseningizimu afrika, ufred brownell, futhi laqalwa ukuse tshenziswa ngomhla zingama27 kumbasa we1994.


bao ba holegago ke naga yeo ba tla saenela kwano ya go hira le mmušo le go lefa tefo ya go se fetoge ya rente ya go tsamaišana le boleng bja naga yeo.

abazu zile bazosayina isivumelwano sokuqasha nohulumeni bese bekhokha imali yokuqasha elingana nenani lomhlaba.


mohlomongwe phetošo ye bohlokwa kudu go molao wo, ke ge motho a tseba, a dumela ka fao go kwagalago goba a belaela gore go na le tiro ya dikgaruru tša ka malapeng ye e dirilwego kgahlanong le ngwana, kgahlanong le mogolofadi goba kgahlanong le motšofadi gomme a palelwa ke go bega tiragalo yeo go modirelaleago goba go tirelo ya maphodisa ya afrika borwa (saps) motho yoo a ka faenwa goba aromelwa kgolegong.

uma mhlawumbe ukuchitshiyelwa okuqinile okwethuliwe komthetho, uma umuntu othile enolwazi,ekholelwa noma enezinsolo zokuthi isenzo sodlame lwasekhaya lwenzekile emntwaneni, kumuntu ophila nokukhubazeka noma kumuntu omdala futhi ahluleke ukubika kusonhlalakahle noma ephoyiseni angahlawuliswa noma aboshwe.


maphelo a mantši a baswa a lobilwe, bana ba bantši kudu ba kwešitšwe bohloko le go lebana le kgatelelo ye kgolo ya menagano.

baningi abantu abaphangalele, kusenjalo ziningi nezingane ezihlukumezekile futhi zaphazamiseka emqondweni.


go fapana le kalafo ya diantiretroviral yeo e fiwago batho bao ba fetetšwego ke hiv , prep yona e šomišwa ke batho bao ba sego ba fetelwa ke hiv go thibela phetetšo.

alufani nemishanguzo yokwelapha yona enikwa abantu asebevele behaqwe yihiv , iprep ihlanganisa phakathiukusetshenziswa njalo kwezidakamizwa zemishanguzo ngabantu abangakahaqwa yihiv ukuze kunqandwe ukwesuleleka.


ee, tše ke diabe tša mašaledi a nako ye e fetilego yeo e bego e na le mathata le tlhokego ya tekatekano.

yebo, lena imiphumela emibi eyasala yesikhathi esedlule ebesinokukhubazeka nokungalingani.


ngaka egbe o re go fola motšoko go tšweletša dikhemikhale tša go feta 7 000; tše250 tša dikhemikhale tše di kgonthišitšwe go ba di na le mpholo mo mmeleng wa motho.

ukwengeza kulokhu, ukubhema ugwayi kubulala inqwaba yezitho zomzimba wakho futhi ngokuvamile uma sezifile umzimba awubi namandla anele ukulwa nezifo.


geza izandla zakho ngaphambi kokufaka isifonyo.3.


se se hlotše hlotlo go batho bao ba nyakago go dira diteko mmogo le bao ba thomago kalafo ya diantiretroviral.

lokhu kuphose inselele kubantu abahlolayo kanye nabaqala imishanguzo yokudambisa igciwane.


ka manthole ngwaga wo re tshepa gore re tla phethagatša magato a go arogantšha legoro la tšweletšo ya mohlagase le la phatlalatšo ya mohlagase setšhabeng a eskom go ba dikhamphani.

umsebenzi wokucozula ueskom uyaqhubeka, futhi njengoba le nkampani yakwazi ukuhlangabezana nomnqamulajuqu kazibandlela wezi2021 wokusungulwa kwenkampani kazwelonke yokudluliswa kukagesi.


maafrika borwa ba go tšwa wuhan ba ka hlatsela gore, dikiletšo tše bjalo maphe long a tšatši ka tšatši, go mese pelo ya batho le go phedišana ka fao batho ba tlwaetšego ka gona di tloga di le boima kudu go di kgotlelela.

sekucace bha manje ukuthi indlela engasebenza kangcono ukuthi umphakathi unqande ukusabalala kwesifo ukuthi abantu bonke bahlale emakhaya baziqhelelanise kwabanye abantu okungenani amaviki ambalwa.


ge re beakanya kagolefsa ya ekonomi ya rena mo tlhohlong ya leuba la coronavirus , re rile re ka se boele moo re bego re le gona pele ga go phulega ga baerase.

njengoba silungiselela ukuphinde sifukule umnotho wethu emva kobhubhane lwegciwane lecorona , sithe ngeke nje sivele sibuyele lapho kade sikhona ngaphambi kokuqubuka kwegciwane.


ge a e fa pego ya bjalebjale mabapi le thekgo ya ditšhelete ya ngwaga wa ditšhelete wa 2022 wa nsfas, tona nzimande o re tekanetšo ya r43 milione e abetšwe sekema go lefa ditefišo tša baholegi ba thuto, go akaretšwa dijo le putseletšo ya senamelwa, le dimatheriale tša thuto.

ethula umbiko ngoxhasomali lwensfas lonyaka wezi2022, ungqongqoshe unzimande uthe isabelomali sezigidigidi ezingamar43 zazatshelwe lesi sikhwama ukuze sikhokhele izindleko zokufunda zabathole uxhaso, kufaka phakathi ukudla kanye nemali yokugibela, kanjalo nezinsizakufunda.


bjale re phela mo nakong yeo re swanetšego go ihlo komela kudu.

sisesikhathini lapho ukuqaphelisisa kudingeka kakhulu kunakho konke.


ka dibokwane 2022, tekanyetšo ya matlotlo e laeditše koketšego ya 30% ya tšhomišo ya mašeleng go mananeokgoparara a setšhaba mo mengwageng e meraro yeo e latelago go fihla go r812 bilione, ge e bapetšwa le r627 bilione mo mengwageng e meraro yeo e fetilego.

isabelomali sangonhlolanja wezi2022 sabonisa ukukhula ngama30% kwemali ese tshenziswe kwingqalasizinda yomphakathi eminyakeni emithathu ezayo yaya kwizigidigidi ezingamar812, uma kuqhathaniswa nezigidigidi ezingamar627 eminyakeni emithathu eyedlule.


afrika borwa e phegelela go phethagatša pono vukuzenzele unnamed mengwaga ye 60 ya go feta, ka la 31 mopitlo 1961, afrika borwa ya kgethollo e bile repa bliki, ya kgaola kamano ya yona le mmušo wa britain.

ningizimu afrika iphokophelele ukufeza umbono womthethosisekelo vukuzenzele unnamed iminyaka engamashu mi ayisithupha eyedlu le, mhla zingama31 kunhlaba 1961, umbuso wobandlululo waseningi zimu afrika wazimela nje ngeriphabhulikhi, waxe buka kumbuso wasebhri thani.


molaodi wa tša molao wa khomišene ya tekatekano go ya ka bong, marissa van niekerk, o hlaloša manyalo a setšo le dintlha tše bohlokwa tšeo ba tho ba swanetšego go di tseba.

umqondisi wezomthetho wekhomishana yezokuli ngana ngokobulili umari ssa van niekerk, uchaza imi shado yesintu kanye nama phuzu abalulekile okumele abantu bawakhumbule.


ge re le gare re lekola melawana ye, re be re boledišana le ditsebi tša maphelo, batho go tšwa mafelong a go fapafapana, gape le go tšwa diintasetering tša go fapafapana.

ngesikhathi senza lokho kube khona ukubonisana nongoti bezokwelapha, izifunda ezehlukene kanye nezimboni ezehlukene.


ba tiišeditše gore botee bja afrika bo bohlokwa ge merero ya kagišo le go phela gabotse ga batho ba afrika bo ka netefaletšwa.

njengoba sesiphosela idemocratic republic of congo (idrc) izintambo sishiya le nhlangano evelele endaweni enamandla amakhulu.


notlela sefatanaga sa gago ge o se tlogela nako ye itšego.

gcina imoto yakho ikhiyiwe uma uyishiya noma ngabe isikhathi esingakanani.


"o se ke wa ya ka mantšu a batho ge ba re o ka kgona eng, o ka se kgone eng."

"ungatshelwa abantu ukuthi yini onamandla okuyenza naleyo ongenamandla okuyenza."


kgopela mmelegiši go go fa ngwana wa gago seripagare sa iri o sa tšwa go mmelega gore o kgone go mo nyantšha.

cela umbelethisi ukuthi akunikeze umntwana wakho singakapheli isigamu sehora emuva kokubeletha, ukuze uzobeka umntwana ebeleni.


go aba ditirelo ka bokgoni go maleba go hlola tielelo ditirelong tša mmušo, kudu kudu maemong a godingwa na.

ukuqeqesheka emsebenzi ni kuyadingeka ukuze ku zoba nozinzo emisebenzi ni kahulumeni, ikakhuluka zi ezikhundleni eziphezulu.


wena le banamedi ba sefatanaga sa gago le bofe mapanta a polokego ka mehla.

wena nabagibeli bakho ngaso sonke isikhathi nifase amabhande emotweni.


ge e le gore go na le bana bao ba amegago, kantoro ya moatbokheiti wa tša malapa e swanetše go tsebišwa," peta a realo.

lapho kunezingane ezibandakanyekayo, kumele kwaziswe ihhovisi lommeli wezemindeni," kubalula upeta.


ge e ba o itemogela dife goba dife tša dika tše, hwetša thušo ya bongaka ka nako.

uma ngabe uhlaselwa ngezinye zalezi zimpawu, thola usizo lokwelashwa ngokuphazima kweso.


apara diaparo tša go šireletša mmele letšatšing, mengatse ya letšatši ye mephara, dihempe tša go ba le melala le matsogo a matelele.

gqoka impahla yokuzivikela okuyizigqoko zelanga ezinkulu, ihembe enokhola nemikhono emide.


dikgwebo di swanetše go thekga dikgwebo tša basadi ka go reka mo go tšona dithoto le ditirelo.

amabhizinisi kumele asekele amabhizinisi aphethwe ngabesifazane ekuthengeni izimpahla nezinsiza.


ka kgwedi ya hlakola ngwageng o, komišene ya phenkgišano e lokolotše mabaka ao e lego a dipotšišo mabapi le mmaraka wa dienywa le merogo gore setšhaba se fane ka ditshwayatshwayo go ona.

ngondasa kulo nyaka ikhomishini yezokuncintisana yakhipha imigomo yemakethe yokudla okutshaliwe ukuze umphakathi uphawule ngayo.


intasteri ya tša kago e tletše kudu ka banna.

imboni yezokwakha igcwele kakhulu amadoda.


ye nngwe ya dilo tše kaone go rena bjalo ka naga ke panka ya risefe yeo e ikemetšego, yeo e kgonnego go bea infoleišene maemong a makaonenyana, ka tlase ga maemo ao dinaga tše dingwe di itemogelago ona.

enye yezinto ezinhle njengezwe ibhangengodla lethu eliqinile, elizimele elikwazile ukugcina ukwenyuka kwamanani emile, ngaphansi kwalokho amanye amazwe amaningi abhekene nakho.


re ya go šogana le taba ye ya peakanyoleswa ya naga ka pelapela.

sizolungisa lolu daba loguquko kwe zomhlaba ngokushesha.


maatla a go laola dikolo molao wa dikolo wa afrika borwa o fa makgotlataolo maatla a magolo go laola diko lo bjalo ka karolo ya dibopego tše dikgolo tša temokrasi.

amandla okulawula ukuphathwa kwezikole umthetho wezikole zaseningi zimu afrika unika isgb amandla alingene okulawula ukuphathwa kwezikole nje ngengxenye yezinhlaka zenta ndo yeningi labantu ezibalule kile.


go tsenya letsogo go matsapa a rena a bosetšhaba a go phošolla tlhokego ya tekatekano le go netefatša gore go na le go kgatha tema go bohlokwa ka bontši bja badudi ba ka mo nageng ka ekonoming ya rena.

kufaka igalelo emzamweni wethu njengezwe ukuthi siphinde sibhekane noku ngalingani futhi siqinisekise ukuthi kukhona ukuziba ndakanya kwezwe okuningi emnothweni wethu.


leano le le dirile gore mokgatlo wa dikgwebo tša dikgogo le mae wa afrika borwa (asap) o lefele lae sense ya mhlabane ya go šomiša meetse le go mo abela tlhahlo botšweletšing bja mae.

ongo munye wabalimi abaningi abasafufusa abazuza ohlelweni olukhulu loku fuywa kwezinkukhu, olwasungulwa ngu hulumeni kanye naba bambiqhaza bemboni, ababandakanya aba khiqizi bokufuywa kwe zinkukhu, abalimi, abe nza imikhiqizo, abathume la izimpahla kwamanye amazwe, abangenisa izi mpahla ezweni lakithi kanye nabezemisebenzi ehlelekile.


ekonomi ya rena ga se ya gola kudu mo mengwageng ye lesome ye e fetilego, kudu ka lebaka la mathata a ditšhelete lefaseng ka bophara ka ngwa ga wa 2008 le go phuhlama ga nyakego ya diminerale tšeo re di romelago dinageng tša ka ntle.

umnotho wethu awukhulanga kangako emi nyakeni eyishumi edlule, ikakhulu ngenxa yosizi lwa ngonyaka wezi2008 lwezima li emhlabeni kanye nokwehla kokufunwa kwezimbiwa esizithumela kwamanye amazwe.


ga sešo re fihla nhlorwaneng ya diphetetšo ka afrika borwa.

asikafiki esihlokweni sokusuleleka eningizimu afrika.


setlwaedi sa maikarabelo se ra gore ka moka ga rena re swanetše re otlele ka polokego re be re hlomphe le ditokelo tša basepelakadinao le badiriši ba bangwe ba tsela.

isiko lokuzibophezelo lichaza ukuthi kumele ushayele ngokucophelela futhi uhloniphe amalungelo abahamba ngezinyawo kanye nalabo abasebenzisa umgwaqo.


ka diphe telo tšeo di netefaditšwego tša go feta seripa sa milione, re santše re nale palo ya godimodimo ya bohlano ya diphetelo lefaseng.

ezi gamekweni eziqinisekisiwe ezingaphezu kwesigamu sesigidi, sisahleli esibalweni sesihlanu samanani aphe zulu kakhulu okwesuleleka emhlabeni.


maemo a ke taetšo ya kgatelopele yeo re e dirago go fokotša diphetelo tše diswa le tlalelo dinolofatšing tša rena tša maphelo.

kuluphawu lwenqubeke laphambili esiyenzayo uku nciphisa ukusuleleka okusha kanye nomthamo ezikhu ngweni zethu zezempilo.


bontši bja bao ba lego diswantšhong bo bonala e le ba ka fase ga mengwaga ye 18. bafsa ba mmalwa go tšwa scenery park ba boditše bobegaditaba gore ba bone kgatišo yeo e thethago mo bobegaditabeng bja leago, e tshepiša bjala bja go se lefelwe go batho ka moka bao ba tlilego moletlong bošegong bjoo.

abaningi abakulezo zithombe kubukeka kuyintsha esencane kakhulu ngeminyaka.


le ge e le gore re ka kgabaga reng ya seemo sa ekonomi seo se tlišago ditlhohlo tšeo di bakwago ke leuba la covid19, seo se mpefaditšwego ke dikgaruru le tshenyo yeo e hlagilego ka dikarolong tša kwazulunatal le gauteng ka mosegamanye, dikha mphani di tšwela pele go atlega go ditshepišo tša tšona tša dipeeletšo le go nyaka dibaka tše dingwe tša dipeeletšo ka afrika borwa.

ngisho namaphakathi kwesimo somnotho esiyinselelo esi dalwe wubhubhane lwe covid19 , esabhebhe thekiswa udlame nezidube ezenzeka ezingxenyeni ezithile zezifundazwe ikwazulunatali kanye negauteng ngontulikazi, izinkampani ziyaqhubeka nokwenza kahle ezibo phezelweni zazo futhi zibheke amanye amathuba okutshalwa kwezimali eningizimu afrika.


go fa ngwana dino tše dingwe go ka dira gore ngwana a be le kgona galo e ntšhi ya go tsenwa ke malwetši a bjalo ka letšhologo le nyumonia.

impendulo: cha, ukwengeza ezinye iziphuzo kusho ukuthi umntwana usemathubeni amaningi okuthola izifo ezifana nesifo sohudo kanye nenyumoniya.


kgogo e bea lee ka morago ga diiri tše dingwe le tše dingwe tše 26, e lego seo se bego se bontšha gore mhla bane a ka hwetša tekano ya mae a seswai goba senyane ka letšatši.

inkukhu ibeka iqanda njalo emva kwamahora angama26, lokho okuchaza ukuthi umhlabane utho la isilinganiso samaqanda ayisishiyagalombili noma ayisishiyagalolunye ngosuku.


ka tlase ga mmušo wa kgethollo, bathobaso ba be ba bonwa bjalo ka bagononelwa le ge ba se ba dira selo, gomme ba be ba emišwa ditseleng ke maphodisa ge ba humanwa ba le mafelong ao a bego a hlathilwe go ba a bathobašweu feela.

ngaphansi kombuso wobandlululo, abantu abamnyama babevele nje bengabasolwa futhi babemiswa ngamaphoyisa uma betholakala besezindaweni ezaziwa ngokuthi ezabamhlophe.


seriti sa motho, e lego kokwane yeo e bego e le pelong ya bolwelatokologo bja gagwe bja phahlogo ya bathobaso, o ile a se tingwa.

isithunzi somuntu, okuyisona simiso esi ngumongo ayesilwela kubushoshovu boku lwela amalungelo abantu abamnyama, bamnqabela sona.


go holofelwa gore tšweletšo e tla thoma ka phupu ebile mmušo o holofela gore metšhene ya go thuša go hema ye 20 000 e tla tšweletšwa mo dikgweding tše di tlago.

"silokhu sithuthukisa ingqalasizinda ezibhedlela, silungisa izibhedlela zesikhashana futhi sithola sengeza nemibhede yeziguli zecovid19 " izokhiqizwa ezinyangeni ezizayo.


"barutwana gonabjale ba na le nako ye e ka bago ngwaga le seripa ba feto getše go mokgwa wo mofsa wa go ithuta, ka nako ye nnyane ya go kopana le go ruta.

"isikhathi esingangonyaka nesigamu manje, abafundi kumele bajwayele indlela entsha yokufunda, enesikhathi esincane bebhekene nothisha ubuso nobuso.


gore ba kgone go dira mešo mo ya bona ye boimaima ba hloka thekgo le tšhireletšo ya rena ka kabo ya didirišwa tša tšhireletšo ya mmele (dippe).

ukuze benze umsebenzi wabo wobuqhawe nobuqhawekazi badinga ukuthi sibeseke futhi sibavikele ngokubahlinzeka ngezinsizakusebenza zokuzivikela (amappe).


ga go na dinyakišišo tšeo di phatlaladitšwego tšeo di bontšhago balwetši ba tb bao ba lego kotsing eupša mokgatlo wa maphelo wa lefase o lemošitše gore ga go makatše gore batho bao ba nago le tb ba tla ba le dipoelo tša kalafo tša go fokola ge ba ka fetelwa ke covid19.

"njengamanje, sekunobufakazi obuveza ukuthi abantu abanesifuba somoya basengozini yokuhlaselwa yizimpawu ezibucayi kakhulu okungabalwa ngisho nokufa uma bengasuleleka ngalolu bhubhane lwecovid19.


tšona diyunione tše di thekga gape mošomo wa kgoro ya mešomo le ya bašomi go swara ditekolo tša mafelo a mešomo go netefatša gore ditshepedišo tša maphelo le tša polokego di a hlongwa go bašomedi bao ba boelago mešomong.

baphinde beseke nomsebenzi womnyango wezabasebenzi nezemisebenzi ekwenzeni umsebenzi wokuhlola ezindaweni zokusebenze la ukuze kuqinisekiswe ukuthi zimisiwe izinhlelo zezempilo nezokuphepha zabasebenzi ababuyela emsebenzini.


diphatišišo di bontšhitše gore go na le kgonagalo e nnyane kudu ya gore ngwana a fetelwe ke hiv go tšwa matutung a letswele ge eba mmagwe a mo fepa ka go mo nyantšha feela.

ucwaningo lubonise ukuthi umntwana unamathuba ayingcosana kakhulu oku thola ihiv obisini lwebele uma umama emuncelisa ibele kuphela.


o ka oketša goba wa fokotša bontšhi bja oksetšene yeo motho a e hemago," gwa realo molaodiphethiši wa csir future production: manufacturing, elego martin sanne.

linganyuswa noma lehliswe inani lomoyampilo umuntu awuphefumulayo," kusho isikhulu esingumphathi omkhulu ecsir future production: manufacturing, umartin sanne.


theko ya godimodimo ya oli ya sonoplomo, e bea kgatelelo ye kgolo godimo ga ditekanyetšokabo.

ngaphezu kwalokhu, amanani enyama enyuka ngo9.5% kusuka ngonhlangulana wezi2021 kuya kunhlangulana wezi2022, futhi okubiza kakhulu ngonhlaba wezi2022.


go tloga ka yona nako yeo, re be re šoma ka maatla go maatlafatša le go thekga ditheo tša rena tša phethagatšo ya molao le tše dingwe tše di amegago.

kusukela lapho, besilokhu sisebenza ngokuzikhandla ukuqinisa nokweseka amaejensi ezomthetho nalabo abase benzisana nabo.


go tsebagatša diteko tša potego go badiradikgopelo ka moka bao ba hlokotšwego go tla thuša gore re tle re kgone go goka bahlankedi ba mmušo ba go kgona go hla nkela setšhaba ka potego.

ukwethulwa kokuhlolwa ubuqotho kubo bonke abakhe thiwe kuzosiza ukuthi siqa she abasebenzi bakahulumeni abazosebenza ngeqiniso.


"sehlopha se se bopša ke ditsebi tša tlhokomelo ya maphelo, go akaretšwa baoki, dingaka, badirišanimmogo ba tša maokelo le ditsebi tša polokego le tša maphelo mešo mong," a realo.

"leli thimba liyinhlanga nisela yabasebenzi bezempilo abahlukahlukene, ababandakanya abahlengikazi, odokotela, abasebenzi basemithola mpilo kanye nabasebenzi abangochwepheshe kweze mpilo nokuphepha emsebenzini," kusho yena.


bjalo ka batswadi, le beile tshepho ya lena go rena ka pabalelo le polokego ya bana ba lena.

njengabazali, nisithembile ngenhlalakahle nokuphepha kwabantwana benu.


le ge dikiletšo tša mosepelo di fokoditšwe, go sa le boima go dikhamphani tše ntši go tšwa ditšhaleleong tšeo di hlotšwego ke go se šome dikgwedikgwedi le tahlegelo ya letseno.

nakuba imikhawulo yokuvalwa kwezwe isixegi siwe, izinkampani eziningi ziyahluleka ukubhekana nezinyanga lapho zingasebenzanga khona lapho kwa kunokuncipha komsebenzi kanye nokulahlekelwa yi nzuzo.


se se diragala kudu ge go etelwa meloko, kudukudu batšofadi le bao ba nago le malwetši a mangwe ao a bego a le gona mebeleng ya bona ao a ba dirago gore ba be kotsing ya go fetelwa.

kuzoba njalo uma ku vakashelwa izihlobo, ikakhu lukazi abantu asebekhulile kanye nalabo abanezifo ezi ngamahlalakhona ezibenza babe buthakathaka ekwe sulelekeni.


molaodimogolo wa tvep wa motšwaoswere, fhatuwani manthada, o re maikemišetšo a yona ke go hlohleletša maikutlo a go se amogele tlaišo ya thobalano, ya gbv le tlaišo ya bana magareng a badudi ba thohoyandou, ka lebaka la gore ditiragalo tše ke tše ntši kudu ka tikologong ye.

ibamba lomqondisi wayo ufhatuwani manthada uthi lolu hlelo luhlose ukugcizelela ukungahambisani neze nokuhlaselwa ngokwezocansi, igbv kanye nokuhlukunyezwa kwabantwana kubahlali basethohoyandou, ngokubuka ukuthi la macala ayinsakavukela kule ndawo.


nakong ya ngangišano ntlokgolong ya bosetšhaba ya baeteledipele ba setšo go akantšwe gore dintlha tše dikgolo tšeo di tla di rago gore leano le legolo la tlhohleletšo ya dipeeletšo mo metseng ya magae le atlege ke go hlohleletša gore mafapha a setšo a hlahlwe, a tiišwe maatla le go thwalelwa bašomi ba go ba le bokgoni.

abafuna ukukubona ukuthi izindawo zasemakhaya zibe izikhungo zemisebenzi yo mnotho, amathuba ezimboni kanye nokuqashwa.


palo ye e theogetše fase go fihla palogare ya go balelwa 5 000 ka letšatši bekeng ya go feta.

lokhu sekwe hle kwaya esilinganisweni esiphakathi esiyizi5 000 ngosuku evikini eledlule.


sephetho se sengwe le se sengwe seo re se tšerego se laolwa ke go kaonafatša ditokelo tša go phela le tša seriti tšeo di boletšwego ka molaotheong.

zonke izinqumo zethu ziholwa isidingo sokwenza ngcono amalungelo empilo nesithunzi njengoba kubekiwe kumthethosisekelo wethu.


e sa le go tloga mola re tlošago senyakwa sa dilaesense go fihla go dimekawate tše 100 ka phupu 2021, dimekawate tša go feta tše 500 tša maatla a mohlagase ao a tšweletšwago ke diprotšeke tša lekala la praefete di šetše di ngwadišitšwe, ka dimekawate tše 6 000 tšeo di letetšwego go tšweletšwa ke diprotšeke tše magatong a go fapafapana a tlhabollo.

selokhu sakhuphula isi linganiso semvume saya kumamegawathi ayi100 ngonhlangulana wezi2021, ingaphezu kwama500 mw imiklamo ezimele yoku phehlwa kogesi ovuselelekayo esibhalisiwe, njengamanje ingaphezu kwezi6 000 mw imiklamo esetshenzwayo emazingeni ehlukene oku thuthukiswa.


sars e phethagaditše leano la peakanyoleswa leo le nago le nepišo ka maikemišetšo a go ipea pele go phethagatšeng ga botsebi le ga kabo ya ditirelo ka bokgoni.

lokhu kube nomphumela hhayi nje kuphela wokudicilela phansi ukulunga kwabakhokhintela, kodwa nokulahleka kokuzithemba njengebhizinisi emnyangweni.


"re keteka kgatelopele ya rena, gobane letšatši le letšatši lenaneo la rena la peakanyoleswa ya naga le a matlafala.

"sibungaza inqubekelaphambili yethu, ngoba usu ku nosuku uhlelo lwethu lwezinguquko kwezomhla ba luthola amandla.


polelong ya ka ya maemo a naga mathomong a ngwaga wo ke ikgafile gore naga ya temo yeo e laolwao ke mmušo e tla lokollwa go se go ye kae gore e dirišetšwe temo.

enkulumweni yami yesimo sezwe ekuqaleni kwalo nyaka ngazibophezela ukuthi umhlaba wokulima ongapha nsi kukahulumeni uzodede lwa maduze ukuze kulinywe.


vbolwetši bja madi a magolo ka mahlatse a se a fetelwa ke baerase ye – a ile a hlokomela bana ba rena ba babedi," gwa bolela mohammed.

vonesifo sikashukela kanye nomfutho wegazi ophakeme kuyabongeka ukuthi yena akazange wesuleleka ngaleli gciwane – unakekele laba bantwana abanye ababili," kusho umohammed.


za kapa bohlabela (mthatha) kapa bohlabela (mthatha) – sindisiwe buthelezi – 047 501 2646 – sbuthelezi@npa.

za mpumalanga kapampumalanga kapa (emthatha) (emthatha) – usindisiwe buthelezi – 047 501 2646 – sbuthelezi@npa.


ka fao ke bone go le maswanedi gore nka šomiša sebaka se go tsebagatša semmušo tsenogare ya mopresidente ya tlhomo ya mešomo ya bafsa, e lego nepo le leano la bosetšhaba la togamaano leo le beago ditiro tšeo di tlago pele ka nepo ya go rarolla tlhokego ya mešomo go bafsa.

ngakhoke kwabe kuyinto efanelekile ukuthi ngisebenzise leli thuba ukwethula uhlelo lukamongameli lokungenelela ekuvulweni kwamathuba omsebenzi aqondiswe entsheni, okuyinhlosombono kanye nohlelo lukazwelonke olukhethekile oluzibeka ngokucacile izinyathelo oku mele zibekwe eqhulwini ekutholeni ikhambi lempicabadala yokuntuleka kwamathuba omsebenzi entsheni.


matekane o hlalosa gore sip2 e tla matlafatša kgorwana ya tshepetšo ya dithoto le dinamelwa gareng ga mafelomagolo a diintaseteri ka afrika borwa, ya kaonafatša phihlelelo e kaone ya mafelo a tša thomelontle le thomelokanageng ka durban gomme ya ba ya dira gore mošomo o sepele botse kgorwaneng yeo.

izingxenye ezilungiswayo njengamanje ibanga elinga makhilomitha (km) ayi19 kusuka ecato ridge ukuya edardanelles, eyaziwa ngokuthi iumlaas road; ingxenye engama26.6 km ukusuka edardanelles interchange kuya elynnfield park; kanye nebanga elingama30 km kusuka elynnfield park ukuya eashburton inte rchange .


baithuti ba thekgwa ka lenaneo le le katološitšwego la pasari, lona le tsena bakeng sa lenaneo la kgale la kadimo ya tšhelete le pasari ye e sa felellago leo le bego le abja ke setlamo sa bosetšhaba sa thušo ya ditšhelete tša thuto go baithuti (nsfas).

ungqongqoshe upandor uqinisekisile ukuthi sekubekwe eceleni izigidi zezigidi zamara ndi ezingama4.581 kwenzelwa izitshudeni ezikwaze ukungena emanyuvesi kanye nezigidi zezigidi zamarandi eziyi2.585 zezitshudeni zakumakolishi etvet.


se se tla kgontšha bafsa go kgona go fihlelela dibaka tša mešomo ka ge ba bangwe ba bona ba hloka dinetweke tšeo di dirago gore go be bonolo go fihlelela dibaka ka fao go kgonagalago.

lokhu kuzoleke lela abantu abasha ukuthi bakwazi ukufinyelela emathubeni omsebenzi akhona njengoba phela abanye babo bengenayo indlelakuxhumana eyenza kube lula ukufinyelela emathubeni omsebenzi.


ba tseba se ba ka ithutelago sona eupša ga ba na nnete ya gore kgetho ya bona ya go ithuta ke ya mošomo wo o lokilego.

abazi kancane ngalokho abafuna ukukufunda kodwa abangenasiqiniseko ukuthi ingabe lo mkhakha ubalungele na.


aletši ka tlwaelo e hlaga mo metsotswaneng goba metsotsong ka morago ga go entelwa.

ukunga zwani nomgomo kuvame ukwenzeka imizuzwana noma imizuzu nje ngemuva kokugoma.


re hloka gore re be le maika rabelo go rena, go bana ba rena le go batho ba bangwe.

kufanele sizibophezele, ezinganeni zethu kanye nakwabanye.