State aid — Greece — State aid C 2/2006 (ex N 405/2005) — Financial contribution to voluntary early retirement scheme of OTE — Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty   (Text with EEA relevance)
Date: 2006-06-29
Institutions: European Commission
Subjects: Greece, State aid, control of State aid, early retirement, exchange of information, telecommunications industry

C 151/2

EN

Official Journal of the European Union

29.6.2006

STATE AID — GREECE

State aid C 2/2006 (ex N 405/2005) — Financial contribution to voluntary early retirement scheme
of OTE

Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty

(2006/C 151/02)

(Text with EEA relevance)

By means of the letter dated 8 February 2006 reproduced in the authentic language on the pages following
this summary, the Commission notified the Hellenic Republic of its decision to initiate the procedure laid
down in Article 88(2) of the EC Treaty concerning the abovementioned aid.

Interested parties may submit their comments within one month of the date of publication of this
summary and the following letter, to:

European Commission
Directorate-General for Competition
State Aid Greffe
SPA 3, 6/05
B-1049 Brussels
Fax (32-2) 296 12 42

These comments will be communicated to the Hellenic Republic. Confidential treatment of the identity of
the interested party submitting the comments may be requested in writing, stating the reasons for the
request.

TEXT OF SUMMARY

1. PROCEDURE

In August 2005, the Greek Government notified its envisaged
financial contribution to the voluntary early retirement scheme
offered by OTE to its employees for reasons of legal certainty
only, claiming that the measure did not constitute State aid. In
September 2005, the Commission asked for additional informa-
tion. The Greek Government submitted supplementary infor-
mation in November and December 2005.

2. DESCRIPTION OF THE MEASURE

Following a series of agreements between OTE and trade
unions on a voluntary early retirement scheme for existing
OTE employees as well as conditions for new hires (February
and May 2005), the Greek Parliament adopted in July 2005 a
law which provides the legal framework for the implementa-
tion of the early retirement scheme and regulates the financial
obligations of OTE and the Greek State, respectively.

The early retirement scheme offers to OTE employees close to
retirement age the possibility to receive full pension immedi-
ately. For that purpose, the law recognises as much fictitious
employment time as necessary. The pension will be paid to
OTE employees by the Pension Fund. OTE is obliged to
compensate the fund for its expenses (i.e. loss in social security
contributions and payment of full pension). The Greek State
will contribute to the financing by transferring 4 % of its shares
in the company to the Pension Fund.

The voluntary early retirement scheme concerns around 5 500
interested employees and its costs amount to approximately

EUR 1,1 billion spread over a period of 7 years (in net present
value terms the costs would amount to approximately EUR
860 million). The value of the shares to be transferred by the
Greek State to the Pension Fund will be determined on the date
of transfer. So far, the transfer has not taken place. Based on
the share price of 13 January 2006, the value of the 4 % shares
would amount to approximately EUR 360 million.

3. ASSESSMENT OF THE MEASURE

from extraordinary

The Greek Government claimed that the financial contribution
did not constitute State aid because (i) the State acted like a
private investor and (ii) the financial contribution only relieved
specific
OTE
to the
(permanent) employment status of OTE employees.
In fact,
since OTE employees could not be dismissed due to their
permanent employment OTE had to have recourse to voluntary
early retirement schemes which were much more costly than
redundancy packages offered in the private sector.

charges

due

At this stage, the Commission has doubts as to the validity of
the arguments put forward by the Greek government. First, the
Commission has doubts that the financial contribution was
provided in line with the market economy investor principle
for no other investor in the company (the Greek State holds at
present 38 % of the share capital in OTE) contributed finan-
cially to the early retirement scheme. Moreover, all investors
would equally benefit from the expected increase in the compa-
ny's value, without the Greek State receiving a return propor-
tionate to its contribution. Furthermore, the Greek State has
not shown that it could expect a reasonable return from its
contribution.

29.6.2006

EN

Official Journal of the European Union

C 151/3

Second, the Commission has doubts that
the Greek State's
financial contribution is actually limited to relieving OTE of
alleged extra costs compared to other operators offering redun-
dancy/early retirement schemes to its employees. The Greek
Government has — with reference to one example of a private
sector redundancy package — argued that a normal company
would,
in the context of voluntary redundancy plans, offer
around twice the redundancy compensation required by law
this
for dismissals. The Commission is not convinced that
example can be regarded as an appropriate benchmark for
determining the normal costs of a company offering an early
retirement scheme concerning around 5-6 000 employees not
(permanent) employment status.
benefiting from the special
Furthermore, the Commission has doubts that the financial
contribution (which is not fixed but will depend on the value
of OTE shares at the date of the actual transfer) exceeds the
thus calculated alleged extra costs of OTE.

Finally, the Commission is not convinced that, even assuming
that the financial contribution would remain below the alleged
extra costs, this fact alone could exclude the presence of aid.
Recent case law which might be interpreted as having endorsed
a no aid conclusion where a company is simply freed from
structural disadvantages compared to its competitors may not
necessarily apply to the present case. Also, when assessing the
compatibility of the financial contribution, the Commission has
doubts in the light of the necessity and proportionality of the
aid (based on the current value of OTE shares, the Greek State's
contribution would finance between 40 and 50 % of the overall
costs of the voluntary early retirement scheme).

Even if one accepts that OTE bears additional costs due to the
special employment status of its employees this would not
necessarily justify the State's contribution given that OTE might
have benefited (or may continue to do so) from other which
neutralise any possible structural disadvantages. Such advan-
tages could result from the specific employment status of OTE
employees, in general the specific legal framework applicable to
OTE or specific interventions, reducing OTE's labour costs
below the labour costs of companies subject to the generally
applicable labour laws (such as exemption from unemployment
charges or relief from pension obligations). OTE might also
derive benefits resulting from its former monopoly position
compensating for the disadvantages resulting from extra costs
of the VRS (in particular as regards its fixed telecom network).

4. CONCLUSIONS

In light of the above considerations, the Commission has at the
present stage of the analysis doubts that the measure, if it is an
aid, can be deemed compatible with the common market.

The Commission invites interested third parties to submit their
comments, in particular concerning the conditions of similar
mass dismissals and early retirement schemes in Greece but
also concerning possible other advantages enjoyed by OTE
resulting from the
status of OTE
employees, in general the specific legal framework applicable to
OTE or specific interventions which might reduce OTE's labour
costs (such as exemption from unemployment charges, or relief
from pension costs) and any other advantages that may result
from its former monopoly position and that have not been
neutralised following market liberalisation in 2001.

employment

specific

TEXT OF LETTER

‘Η Επιτροπή επιθυµεί να ενηµερώσει την Ελληνική ∆ηµοκρατία ότι,
έχοντας εξετάσει τις πληροφορίες που υπέβαλαν οι ελληνικές αρχές
για τα προαναφερόµενα µέτρα, αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία
που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.

I. ∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΙΑ

(1) Τον Μάιο 2005, εκπρόσωποι του ΟΤΕ και της ελληνικής
κυβέρνησης ενηµέρωσαν την Επιτροπή για τα σχεδιαζόµενα
µέτρα που αφορούσαν τα σχέδια αναδιάρθρωσης του ΟΤΕ,
περιλαµβανοµένου
εθελουσίας
αποχώρησης (ΕΑ)

προγράµµατος

ενός

και

(2) Με επιστολή που καταχωρήθηκε στις 11 Αυγούστου 2005,
οι ελληνικές αρχές κοινοποίησαν την κρατική χρηµατοδοτική
συνεισφορά στην ΕΑ του ΟΤΕ, βάσει του άρθρου 88 παράγ-
ραφος 3 της συνθήκης ΕΚ για λόγους νοµικής βεβαιότητας,
τονίζοντας ότι η Ελληνική ∆ηµοκρατία δεν θεωρούσε ότι το
µέτρο αποτελεί κρατική ενίσχυση µε την έννοια του άρθρου
87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.

(3) Με επιστολή της 23ης Σεπτεµβρίου 2005 (D/57403), η
Επιτροπή ζήτησε πρόσθετες πληροφορίες σε σχέση µε το
κοινοποιηθέν µέτρο. Αφού ζήτησε (βλ. αίτηση των ελληνικών
αρχών µε επιστολή της 20ής Οκτωβρίου 2005, που κατα-
χωρήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2005 — Α/38581) και της
εγκρίθηκε παράταση (βλ. επιστολή της Επιτροπής της 21ης
Οκτωβρίου 2005 — D/58310) η ελληνική κυβέρνηση
υπέβαλε περισσότερες πληροφορίες µε επιστολή της 7ης
Νοεµβρίου 2005, που καταχωρήθηκε από την Επιτροπή στις
9 Νοεµβρίου 2005 (A/39144).

(4) Με επιστολή της 20ής ∆εκεµβρίου 2005, που απεστάλη µε
τηλεοµοιοτυπία στις 22 ∆εκεµβρίου 2005 και καταχωρήθηκε
την ίδια ηµέρα (A/40775), η ελληνική κυβέρνηση συµπλή-
ρωσε την προαναφερθείσα απάντησή της µε συµπληρωµατικές
πληροφορίες.

II. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟ∆ΟΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑΣ ΤΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΑ ΤΟΥ ΟΤΕ

A. Η εταιρεία και οι σχετικές αγορές

(5) Ο ΟΤΕ, που δηµιουργήθηκε το 1949, αποτελεί εταιρεία, η
µετοχή της οποίας είναι εισηγµένη στο χρηµατιστήριο Αθηνών
από τον Απρίλιο του 1996 (καθώς και στο χρηµατιστήριο
της Νέας Υόρκης από τον Νοέµβριο του 1998). Όταν
πραγµατοποιήθηκε η κοινοποίηση,
το ελληνικό κράτος
κατείχε το 38 % του µετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας, µε
το υπόλοιπο µετοχικό κεφάλαιο να κατανέµεται σε Έλληνες
θεσµικούς επενδυτές (12 %), διεθνείς επενδυτές (29 %), την
το
Hellenic Exchangeable Finance S.C.A.
ευρύτερο κοινό (10 %). Τον Αύγουστο του 2005, µέσω
πράξης που αφορούσε µετατρέψιµα οµόλογα, η Hellenic
Exchangeable Finance πώλησε στο ελληνικό κράτος την
συµµετοχή της κατά 11 % στον OTE. Στις 7 Σεπτεµβρίου
2005, το ελληνικό κράτος πώλησε µερίδιο 10 % του OTE
αντί […] (*) ευρώ, µειώνοντας τη συµµετοχή του στον OTE
σε 38,7 %.

(11 %) και

(*) Στοιχεία που καλύπτονται από το επαγγελµατικό απόρρητο.

C 151/4

EN

Official Journal of the European Union

29.6.2006

(6) Μέχρι την πλήρη ελευθέρωση της ελληνικής αγοράς τηλεπι-
κοινωνιών (1η Ιανουαρίου 2001), ο ΟΤΕ ήταν ο αποκλεισ-
τικός πάροχος υπηρεσιών σταθερής τηλεφωνίας και τηλεπικοι-
νωνιακών δικτύων στην Ελλάδα. Σήµερα, ο ΟΤΕ δραστηριο-
ποιείται σε όλα τα τµήµατα της ευρύτερης τηλεπικοινωνιακής
αγοράς
δορυφορικές
κινητή
υπηρεσίες, ∆ιαδίκτυο) τόσο ως διαχειριστής δικτύων όσο και
ως πάροχος υπηρεσιών.

τηλεφωνία,

(σταθερή

και

(7) Μετά την πλήρη ελευθέρωση το 2001 και παρά τη σταδιακή
απώλεια µεριδίων αγοράς για την (σταθερή) φωνητική τηλε-
φωνία, από 94 % το 2002 σε 74 % το 2004 (1), ο OTE
παραµένει η κυρίαρχη εταιρεία παροχής υπηρεσιών σταθερής
φωνητικής τηλεφωνίας. Επίσης, η µείωση του µεριδίου αγοράς
καθώς και οι ευρύτερες τεχνολογικές τάσεις, όπως η υποκατά-
σταση της σταθερής από την κινητή τηλεφωνία, οδήγησαν στη
µείωση των σταθερών εσόδων του ΟΤΕ από περίπου […] το
2001 σε υπολογιζόµενα […] το 2005. Η µείωση των εσόδων
δεν αντισταθµίστηκε από µείωση των λειτουργικών εξόδων και
η εταιρεία κατέγραψε το 2004, για πρώτη φορά στην ιστορία
της, καθαρή λειτουργική ζηµία. Επιπλέον, ο ΟΤΕ διατηρεί την
οιονεί µονοπωλιακή του θέση ως ο µοναδικός πάροχος πρόσ-
βασης δικτύων στην αγορά σταθερής τηλεφωνίας (2).

B. Κοινωνική και εργατική νοµοθεσία που ισχύει για τον
OTE

1. Εργατικό νοµικό καθεστώς που ισχύει για τον OTE

(8) Παρά την ελευθέρωση της αγοράς και το γεγονός ότι η
µετοχή της εταιρείας είναι υπό διαπραγµάτευση στο χρηµα-
τιστήριο, ο ΟΤΕ υπάγεται σε ορισµένους ειδικούς νόµους και
“συλλογικές συµβάσεις απασχόλησης” που εγκρίθηκαν πριν
από την ελευθέρωση του 2001 και αποτελούν εξαιρέσεις σε
σχέση µε την τρέχουσα εργατική νοµοθεσία που ισχύει για
άλλες ιδιωτικές εταιρείες στην Ελλάδα. Ειδικότερα, οι υποχ-
ρεώσεις του ΟΤΕ έναντι των υπαλλήλων του διέπονται i) από
την ελληνική εργατική νοµοθεσία, ii) τις “συλλογικές συµβά-
σεις απασχόλησης” που συµφωνήθηκαν µεταξύ του ΟΤΕ και
της συνδικαλιστικής οργάνωσης των υπαλλήλων του (“OME-
OTE”), κυρίως πριν από την ελευθέρωση της αγοράς, και (iii)
τον γενικό κανονισµό προσωπικού (“ΓΚΠ”) του OTE.

(9) Σύµφωνα µε την ελληνική κυβέρνηση η εργατική νοµοθεσία
που ισχύει για τον ΟΤΕ παρουσιάζει αρκετές ιδιαιτερότητες
σε σχέση µε το κοινό νοµικό καθεστώς.

(10) Πρώτον, όλοι οι υπάλληλοι έχουν καθεστώς µονιµότητας.
Σύµφωνα µε τα άρθρα 2 και 17 του ΓΚΠ, ο ΟΤΕ δεν µπορεί
να ακυρώσει µονοµερώς µια σύµβαση απασχόλησης και έτσι
να µειώσει το εργατικό του δυναµικό. Σύµφωνα µε τον ελλη-
νικό νόµο 2257/1994, οι διατάξεις του ΓΚΠ του ΟΤΕ είναι
το ίδιο δεσµευτικές µε οποιονδήποτε άλλο ελληνικό νόµο.

(1) Σύµφωνα µε την 10η ετήσια έκθεση εφαρµογής της Επιτροπής, “από τον
∆εκέµβριο του 2003, ο ΟΤΕ παραµένει κυρίαρχος στις αγορές σταθερής
τηλεφωνίας. Ειδικότερα, το µερίδιο αγοράς (βάσει των λιανικών εσόδων)
υπολογίζεται σε 90,7 % για τις τοπικές κλήσεις (περιλαµβανοµένων και
των κλήσεων για το ∆ιαδίκτυο), 84,2 % για τις υπεραστικές κλήσεις και
75,8 % για τις διεθνείς κλήσεις. Η κατάσταση είναι ακόµη εντονότερη
στην αγορά τοπικών κλήσεων µόνο για Ίντερνετ, όπου το µερίδιο είναι
99,5 % ενώ το µερίδιο αγοράς για τις κλήσεις προς κινητά τηλέφωνα
ανερχόταν σε 84,5 %” (ετήσια έκθεση της Επιτροπής – κανονιστικές
ρυθµίσεις και αγορές ηλεκτρονικών επικοινωνιών στην Ευρώπη κατά το
2004, COM (2004) 759 τελικό, σ. 107. Άλλες ανταγωνίστριες
(4 %) και η
επιχειρήσεις είναι η “Tellas”
“Forthnet” (3 %)

(8 %), η “Telepassport”

(2) Βλέπε 10η έκθεση της Επιτροπής για την εφαρµογή των κανόνων αντα-

γωνισµού στις τηλεπικοινωνίες, σ. 107.

(11) ∆εύτερον, ο ΟΤΕ οφείλει να καταβάλει εισφορές κοινωνικής
ασφάλισης για τους υπαλλήλους που προσλήφθηκαν πριν από
τις 31 ∆εκεµβρίου 1992 (3) σε ποσοστά που υπερβαίνουν τα
ποσοστά που έχουν καθοριστεί βάσει των κοινωνικών και
εργατικών νόµων που ισχύουν γενικά. Το επίπεδο των
εισφορών του εργοδότη και του εργαζόµενου είναι 25 % και
11 % του µισθού αντίστοιχα για τον ΟΤΕ έναντι 13,3 % και
6,67 % αντίστοιχα που καταβάλλουν οι επιχειρήσεις του ιδιω-
τικού τοµέα. Για τους υπαλλήλους που προσλήφθηκαν µετά
την 1η Ιανουαρίου 1993, οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης
είναι παρόµοιες µε αυτές του ιδιωτικού τοµέα.

(12) Τρίτον, ο ΓΚΠ απαγορεύει µισθολογικές αυξήσεις για λόγους
άλλους εκτός των τυπικών προσόντων του υπαλλήλου και της
αρχαιότητάς του στην εταιρεία. Συνεπώς, ο ΟΤΕ δεν µπορεί
να προβεί σε µισθολογικές αυξήσεις βάσει της παραγωγι-
κότητας και/ή των αποτελεσµάτων των υπαλλήλων του. Βάσει
των παρελθουσών συµφωνιών µε τα συνδικάτα, οι νεοπροσ-
λαµβανόµενοι έχουν υψηλότερους αρχικούς µισθούς σε σχέση
µε τον ιδιωτικό τοµέα,
ενώ καταβάλλονται χαµηλότεροι
µισθοί σε έµπειρους υπαλλήλους που κατέχουν διευθυντικές
θέσεις.

(13) Τέλος, σύµφωνα µε το υπάρχον νοµοθετικό πλαίσιο, ο ΟΤΕ
πρέπει να καταβάλει υψηλότερα εφάπαξ στους συνταξιούχους.
Κατά τη συνταξιοδότηση, οι υπάλληλοι του ΟΤΕ λαµβάνουν
δύο εφάπαξ: α) ένα ποσό που καθορίζεται από το νόµο και
αντιστοιχεί σε 11,6 φορές τον τελευταίο ακαθάριστο µισθό·
β) ένα καταστατικό εφάπαξ, προϊόν διαπραγµάτευσης µεταξύ
του ΟΤΕ και του συνδικάτου, που αντιστοιχεί σε […] τον
ακαθάριστο µηνιαίο µισθό συν καθοριµσένο ποσό […], έναντι
9,6 µισθών στην περίπτωση ιδιωτικών επιχειρήσεων.

2. Συνταξιοδοτικοί κανόνες

(14) Οι υπάλληλοι του OTE είναι υποχρεωµένοι να συνταξιοδοτ-
ηθούν (υποχρεωτική συνταξιοδότηση) όταν i) συµπληρώνουν
35 έτη πλήρους απασχόλησης ή ii) συµπληρώνουν 30 έτη
πλήρους απασχόλησης και έχουν ηλικία 58 ετών· ή iii) όταν
έχουν ηλικία 62 ετών και συµπληρώνουν τα ελάχιστα έτη
υπηρεσίας σύµφωνα µε το νόµο, δηλαδή 15 έτη ή 4 500
εργάσιµες ηµέρες. Όσοι δικαιούνται σύνταξη αλλά δεν έχουν
φθάσει
την ηλικία της υποχρεωτικής συνταξιοδότησης
µπορούν να συνεχίσουν να εργάζονται µέχρι την ηλικία αυτή.

(15) Με τη σύνταξη, οι υπάλληλοι του ΟΤΕ δικαιούνται σύνταξη
µε τους όρους που προβλέπει η ελληνική νοµοθεσία κοινω-
νικής ασφάλισης για µια σειρά ειδικών συνταξιοδοτικών
ταµείων, περιλαµβανοµένου και του συνταξιοδοτικού ταµείου
του ΟΤΕ
του ΟΤΕ. Αυτό σηµαίνει ότι οι υπάλληλοι
δικαιούνται “πλήρη σύνταξη”, δηλαδή 80 % του τελευταίου
τους µισθού. Η κύρια σύνταξη για τους υπαλλήλους του ΟΤΕ
καταβάλλεται από το ταµείο ασφάλισης προσωπικού του ΟΤΕ
(“ΤΑΠ-ΟΤΕ”). Ένα επικουρικό δηµόσιο συνταξιοδοτικό πρόγ-
ραµµα το οποίο διαχειρίζεται το “Ταµείο Αρωγής Προσωπικού
ΟΤΕ” παρέχει µέγιστη επικουρική σύνταξη 20 % του τελικού
µισθού. Τόσο η βασική (80 %) όσο και η επικουρική σύνταξη
(20 %) είναι κατοχυρωµένες νοµικά και συνεπώς είναι αναγ-
καστικές για τον ΟΤΕ.

(3) Η συγκεκριµένη κατηγορία υπαλλήλων αντιπροσωπεύει […] του εργα-

τικού δυναµικού της εταιρείας.

29.6.2006

EN

Official Journal of the European Union

C 151/5

Γ. Πρόγραµµα αναδιάρθρωσης του OTE

(16) Προκειµένου να διασφαλιστεί η βιωσιµότητα της εταιρείας, ο
ΟΤΕ ενέκρινε τον Μάιο του 2004, µετά από µελέτη που
πραγµατοποίησαν σύµβουλοι […], δέσµη µέτρων αναδιάρθ-
ρωσης βασικό στοιχείο των οποίων είναι η ΕΑ. Με την ΕΑ, ο
ΟΤΕ σκοπεύει να µειώσει το “µόνιµο” προσωπικό του, ενώ θα
µπορέσει να προσλάβει νέο προσωπικό µε τα επιθυµητά
τυπικά προσόντα το οποίο δεν θα διαθέτει πλέον το καθεστώς
της µονιµότητας.

(20) Άλλοι υπάλληλοι που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση
και πληρούν ήδη τους γενικούς όρους για πλήρη συνταξιο-
δοτικά δικαιώµατα δικαιούνται µόνο συµπληρωµατικό εφάπαξ
µεταξύ […] και […] ευρώ (4).

(21) Η ελληνική κυβέρνηση υποστήριξε ότι οι όροι της εν λόγω
ΕΑ έπρεπε να είναι περισσότερο γενναιόδωροι από παρόµοια
σχέδια πρόωρης συνταξιοδότησης του παρελθόντος ώστε να
διασφαλιστεί
εργα-
ζοµένων (5).

µεγαλύτερη

συµµετοχή

δυνατή

η

η

µελέτη

υπογράµµισε

(17) Σήµερα, ο ΟΤΕ απασχολεί περίπου 16 000 εργαζόµενους µε
την εγγύηση της µονιµότητας. Η µελέτη […] ανέφερε ότι ο
ΟΤΕ θα µπορούσε να λειτουργεί και να προσφέρει το ίδιο
είδος υπηρεσιών µε περίπου […] λιγότερους υπαλλήλους.
αναγκαιότητα
Επιπλέον,
πρόσληψης κατάλληλου προσωπικού µε γνώσεις στον τοµέα
των τεχνολογιών πληροφορικής, των νέων τεχνολογιών, των
πωλήσεων µάρκετινγκ, σε θέµατα χρηµατοδότησης και νοµικά
θέµατα. Η µέση ηλικία των υπαλλήλων του ΟΤΕ ([…]) και το
γεγονός ότι µόνο ένα µικρό ποσοστό του σηµερινού εργα-
τικού δυναµικού ([…]) έχει πανεπιστηµιακό ή κολεγιακό
δίπλωµα επιβαρύνει περαιτέρω την ακαµψία του εργατικού
δυναµικού του ΟΤΕ.

την

(18) Η κατάργηση του “καθεστώτος µονιµότητας” του προσωπικού
που απασχολείται σήµερα στον ΟΤΕ — η οποία θα επέτρεπε
στον ΟΤΕ να µειώσει το προσωπικό του όπως µια οποιαδή-
ποτε άλλη επιχείρηση — θα δηµιουργούσε σύµφωνα µε την
ελληνική κυβέρνηση, σοβαρά νοµικά (συνταγµατικά) προβλή-
µατα και συνεπώς απορρίφθηκε ως µη ρεαλιστική. ∆εδοµένης
της µονιµότητας των υπαλλήλων του ΟΤΕ, όπως κατοχυρώ-
νεται νοµικά µέχρι σήµερα, η µείωση του προσωπικού ήταν
δυνατή µόνο µε τη σύµφωνη γνώµη του συνδικαλιστικού
οργάνου των εργαζοµένων (ΟΜΕ-ΟΤΕ). Έτσι, συµφωνήθηκε
µια ΕΑ πρώτα µεταξύ του ΟΤΕ και του συνδικαλιστικού
οργάνου του τον Φεβρουάριο του 2005, η οποία τέθηκε υπό
την αίρεση ότι η κυβέρνηση θα εκδώσει σχετική νοµοθεσία µε
δεσµευτικά αποτελέσµατα. Τον Μάιο του 2005, ο ΟΤΕ
συνήψε επίσης σχετική και αναγκαία “συλλογική σύµβαση
απασχόλησης” µε το συνδικαλιστικό όργανο βάσει της οποίας
οι νέες προσλήψεις δεν θα καλύπτονται πλέον από το
καθεστώς της µονιµότητας. Η σχετική νοµοθεσία εκδόθηκε
στις 14 Ιουλίου 2005 (νόµος 3371/2005) και η συµφωνία
ΕΑ µεταξύ του ΟΤΕ και του συνδικάτου ολοκληρώθηκε στις
20 Ιουλίου 2005. Η συµφωνία αυτή παρείχε το απαραίτητο
νοµικό πλαίσιο στον ΟΤΕ ώστε να προσφέρει πρόωρη συντα-
ξιοδότηση σε περίπου 6 000 εργαζόµενους ενώ ταυτόχρονα
επέτρεπε την πρόσληψη νέου προσωπικού ([…]) βάσει της
κοινής εργατικής νοµοθεσίας (δηλαδή χωρίς καθεστώς µονι-
µότητας).

(19) Το δικαίωµα πρόωρης συνταξιοδότησης δόθηκε σε υπαλλή-
λους οι οποίοι έως το 2012 θα έχουν την ηλικία υποχρεω-
τικής συνταξιοδότησης (δηλαδή, ηλικία 58 ετών και 30 έτη
υπηρεσίας ή 62 ετών και 15 έτη υπηρεσίας). Οι υπάλληλοι
που θα επιλέξουν την πρόωρη συνταξιοδότηση θα τύχουν
αναγνώρισης
θα
δικαιούνται άµεση καταβολή της σύνταξης (βλ. παρακάτω). Η
αναγνώριση έως 8 πλασµατικών ετών απασχόλησης αποτελεί
τη βάση για τον υπολογισµό των κυρίων και επικουρικών
συνταξιοδοτικών προγραµµάτων καθώς και των δύο κατα-
βολών εφάπαξ (µια από τον ΟΤΕ και µια από το επικουρικό
ταµείο).

υπολοίπων

υπηρεσίας

ετών

των

και

∆. Νοµικό πλαίσιο για την ΕΑ και τη χρηµατοδότησή

της

(22) Μετά τη συµφωνία µεταξύ του ΟΤΕ και των συνδικάτων για
την εφαρµογή ΕΑ (βλ. παράγραφο 18), στις 14 Ιουλίου
2005, το ελληνικό κοινοβούλιο ενέκρινε το νόµο αριθ.
3371/2005. Το άρθρο 74 του νόµου δίνει νοµική ισχύ στην
ΕΑ και καθορίζει την κρατική χρηµατοδοτική συνεισφορά στο
εν λόγω πρόγραµµα.

(23) Ειδικότερα, το άρθρο 74 του νόµου δίνει στους µόνιµους
υπαλλήλους του ΟΤΕ, που φθάνουν την καταστατική ηλικία
συνταξιοδότησης ως τις 31 ∆εκεµβρίου 2012, τη δυνατότητα
να ζητήσουν την άµεση συνταξιοδότησή τους µε τη σύνταξη
που θα λάµβαναν αν είχαν παραµείνει στον ΟΤΕ ως την προα-
ναφερθείσα ηµεροµηνία. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να αναγ-
νωριστεί στους υπαλλήλους ο πλασµατικός χρόνος απασ-
χόλησης που είναι απαραίτητος, τόσο σε ό,τι αφορά την
κύρια όσο και την επικουρική σύνταξη. Μετά την καταγγελία
της σύµβασης, ο υπάλληλος δικαιούται την άµεση καταβολή
της σύνταξης που έχει υπολογιστεί µε τον τρόπο αυτό.

(24) Η δαπάνη από την αναγνώριση του πλασµατικού χρόνου
απασχόλησης σε ό,τι αφορά τις συνολικές συνταξιοδοτικές
εισφορές των υπαλλήλων και του εργοδότη, καθώς και η
δαπάνη από τις συντάξεις που θα καταβάλει το ΤΑΠ-ΟΤΕ, θα
επιβαρύνουν τον ΟΤΕ και την ελληνική κυβέρνηση. Από την
άλλη πλευρά, το κόστος για τις επικουρικές συντάξεις και τα
εφάπαξ θα επιβαρύνει εξ ολοκλήρου τον ΟΤΕ.

και

έχει

οικονοµίας

εξουσιοδοτηθεί

(25) Ειδικότερα, η συνεισφορά της ελληνικής κυβέρνησης θα
συνίσταται στην υποχρέωση να µεταβιβάσει εξωχρηµατιστη-
ριακά στο ΤΑΠ-ΟΤΕ µετοχές που αντιστοιχούν στο 4 % του
µετοχικού κεφαλαίου του ΟΤΕ. Βάσει του νόµου, ο υπουργός
οικονοµικών
να
υπογράψει τις συµβάσεις για την ενεργοποίηση της µεταβί-
βασης οι οποίες θα καθορίζουν και τα δικαιώµατα της ελλη-
νικής κυβέρνησης σε σχέση µε τις µετοχές αυτές περιλαµβα-
νοµένου και του δικαιώµατος του ελληνικού κράτους να
επαναγοράσει τις µετοχές (“call option”) εφόσον το επιθυµεί,
αλλά και της υποχρέωσης να επαναγοράσει τις µετοχές, αν το
συνταξιοδοτικό ταµείο χρειαστεί µετρητά (“put-option”) για
να χρηµατοδοτήσει συντάξεις στο πλαίσιο της ΕΑ, στην τιµή
κλεισίµατός τους την ηµεροµηνία της εξω-χρηµατιστηριακής
τους µεταβίβασης. Τα µέτρα εφαρµογής και οι λοιπές
λεπτοµέρειες για την άσκηση αυτών των δικαιωµάτων δεν
έχουν ακόµη διευκρινιστεί.

(4) Υπάλληλοι που έχουν ήδη συµπληρώσει 30 έτη εργασίας και δικαιούνται
σύνταξη δεν θα επωφεληθούν από την αναγνώριση πλασµατικών ετών
(δηλαδή πλήρη σύνταξη) αλλά θα τους δοθούν πρόσθετα κίνητρα.
(5) Στα προηγούµενα σχέδια πρόωρης συνταξιοδότησης έγιναν δεκτά από
περίπου […] % των επιλέξιµων υπαλλήλων, ποσοστό που θεωρείται
πολύ περιορισµένο.

C 151/6

EN

Official Journal of the European Union

29.6.2006

E. Κόστος της ΕΑ και αξία της χρηµατοδοτικής συνεισ-
φοράς του ελληνικού κράτους

(26) Στην αρχική κοινοποίηση, η ελληνική κυβέρνηση εξήγησε ότι
το κόστος της ΕΑ βάσει αναµενόµενης αποχώρησης 6 000
εργαζοµένων θα ανέρχεται σε περίπου […] ευρώ κατα-
νεµηµένα σε περίοδο 7 ετών (από το 2005 έως το 2012) µε
το σηµαντικότερο µέρος του κόστους να προκύπτει από το
2005 έως το 2007 (το 2005 το αναµενόµενο κόστος του
προγράµµατος υπολογίζεται σε περίπου […]
ευρώ). Η
τρέχουσα αξία του κόστους ανέρχεται σε περίπου […]
ευρώ. (6)

(27) Στις 20 ∆εκεµβρίου 2005, η ελληνική κυβέρνηση ενηµέρωσε
την Επιτροπή ότι συνολικά υπέβαλαν έγκυρη αίτηση 5 525
υπάλληλοι εντός της προβλεπόµενης προθεσµίας, προκειµένου
να επωφεληθούν από την ΕΑ (90 % περίπου της µείωσης του
αρχικά).
εργατικού
Ανεξάρτητα από το γεγονός ότι ο ακριβής αριθµός δεν θα
γινόταν γνωστός µέχρι να ολοκληρωθεί η επεξεργασία και
αξιολόγηση
ελληνική
κυβέρνηση εκτιµά ότι το συνολικό κόστος της ΕΑ θα
κυµανθεί γύρω στα […] ευρώ (ή τρέχουσα αξία […] ευρώ).

λεπτοµερώς, (7)

υπολογιστεί

δυναµικού

αιτήσεων

που

είχε

των

η

(28) Στην κοινοποίησή της του ∆εκεµβρίου 2005, η ελληνική
κυβέρνηση ανέφερε επίσης για πρώτη φορά την ύπαρξη
περαιτέρω κόστους που προκύπτει από την καθυστέρηση
εφαρµογής της ΕΑ (κόστος µετάθεσης). Ειδικότερα, λόγω
καθυστέρησης της εφαρµογής της ΕΑ, ορισµένοι υπάλληλοι
δεν θα είναι πλέον επιλέξιµοι για την ΕΑ επειδή θα έχουν
φθάσει την υποχρεωτική ηλικία συνταξιοδότησης. Επιπλέον,
δεδοµένου ότι ο ΟΤΕ θα χρειαστεί ακόµη ένα έτος για να
εφαρµόσει πλήρως την ΕΑ, ο ΟΤΕ θα πρέπει να συνεχίσει να
καταβάλει (υψηλούς) µισθούς για όσους είναι επιλέξιµοι για
πρόωρη συνταξιοδότηση. Αν συνυπολογιστεί αυτό το κόστος
(µετάθεσης), το συνολικό κόστος της ΕΑ αυξάνεται σε […]
ευρώ (ή τρέχουσα αξία περίπου […] ευρώ).

(29) Όπως προαναφέρθηκε, η συµµετοχή του ελληνικού κράτους
λαµβάνει τη µορφή µεταβίβασης 4 % των µετοχών της εται-
ρείας στο συνταξιοδοτικό ταµείο ΤΑΠ-ΟΤΕ.

(30) Βάσει της τιµής της µετοχής του ΟΤΕ την ηµεροµηνία δηµο-
σίευσης του νόµου (14 Ιουλίου 2005), η αξία του 4 % των
µετοχών που θα µεταβιβαστούν από το κράτος στο συνταξιο-
δοτικό ταµείο ήταν γύρω στα 315 εκατ. ευρώ. Ωστόσο,
δεδοµένου ότι η αξία των µετοχών θα καθοριστεί την
ηµεροµηνία της µεταβίβασης, η συνεισφορά του κράτους
µπορεί να αυξηθεί. Στην πράξη, από τον Ιούλιο του 2005, η
τιµή της µετοχής του ΟΤΕ αυξήθηκε από περίπου 16 ευρώ
τον Ιούλιο του 2005 σε περίπου 18 ευρώ στις αρχές
Ιανουαρίου του 2006 (8).

(31) Σύµφωνα µε την ελληνική κυβέρνηση, η χρηµατοδοτική
εισφορά του ελληνικού κράτους είναι στην πραγµατικότητα
σηµαντικά χαµηλότερη από την αξία των µεταβιβαζοµένων
µετοχών γιατί πρέπει να ληφθούν υπόψη η αύξηση της τιµής
της µετοχής, αλλά και οι πρόσθετοι φόροι από την αυξηµένη
αξία της µετοχής, που µειώνουν την “ζηµία” του κράτους.

(6) Σύµφωνα µε τις ελληνικές αρχές, η τρέχουσα αξία υπολογίστηκε µε
προεξοφλητικό επιτόκιο […] % και αντικατοπτρίζει το µέσο σταθµισµένο
κόστος κεφαλαίου (WACC) για τον ΟΤΕ όπως καθορίζεται από 3
εκθέσεις οικονοµικών αναλυτών που εκδόθηκαν το 2005.

(7) Σύµφωνα µε τις ελληνικές αρχές, η λεπτοµερής αξιολόγηση των
αιτήσεων θα διαρκέσει ως τον Οκτώβριο του 2006 οπότε και θα καθο-
ριστούν τα ακριβή ποσά για κάθε υπάλληλο.

(8) Στις 13 Ιανουαρίου 2006, η τιµή της µετοχής του ΟΤΕ έκλεισε στα
18,34 ευρώ. Βάσει της τιµής αυτής η χρηµατοδοτική εισφορά του ελλη-
νικού κράτους ανέρχεται σε περίπου 360 εκατ. ευρώ.

(32) Βάσει των αρχικών προβλέψεων της κυβέρνησης — δηλ. την
τιµή της µετοχή στις 14 Ιουλίου 2005 και το κόστος της ΕΑ
για 6 000 υπαλλήλους — το κράτος θα συνεισέφερε 315
εκατ. ευρώ έναντι συνολικού προϋπολογιζόµενου κόστους
της ΕΑ […] ευρώ. Συνεπώς, η συνεισφορά του κράτους θα
αντιπροσώπευε περίπου […] % του συνολικού κόστους της
ΕΑ (βάσει της τρέχουσας αξίας), µε τον ΟΤΕ να είναι
υπεύθυνος για τη χρηµατοδότηση του υπολοίπου, δηλαδή
[…] ευρώ σε τρέχουσες τιµές. Βάσει της τιµής της µετοχής
στις 13 Ιανουαρίου 2006 και του µειωµένου προϋπολογιζό-
µενου κόστους της ΕΑ ([…] ευρώ σε τρέχουσα αξία), η
συνεισφορά του κράτους θα ανέρχεται σε […] % του συνο-
λικού κόστους µε τον ΟΤΕ να χρηµατοδοτεί το υπόλοιπο
κόστος ύψους περίπου […] ευρώ. Εάν το προαναφερθέν
“κόστος µετάθεσης” προστεθεί στο κόστος
της ΕΑ, η
συνεισφορά του κράτους θα ανέλθει σε […] %.

III. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΚΑΤΑ

ΤΗΝ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

σαν

(33) Η ελληνική κυβέρνηση θεωρεί ότι η συνεισφορά της στην ΕΑ
δεν αποτελεί κρατική ενίσχυση. Χρηµατοδοτώντας την ΕΑ, η
ελληνική κυβέρνηση ενήργησε
επενδυτής.
Επιπλέον, η κρατική συνεισφορά απάλλαξε εν µέρει µόνο τον
ΟΤΕ από το πρόσθετο κόστος της ΕΑ σε σύγκριση µε λιγό-
τερο δαπανηρά παρόµοια προγράµµατα που προσφέρθηκαν
βάσει των γενικά ισχυόντων νόµων και κανονισµών. Συνεπώς,
η συνεισφορά του κράτους απέβλεπε στην αποκατάσταση των
όρων του ανταγωνισµού και δεν αποσκοπούσε στη στρέβλωση
του ανταγωνισµού.

ιδιώτης

έτσι

πρόωρης

συνταξιοδότησης

(34) Πρώτον, το πρόγραµµα αναδιάρθρωσης που ενέκρινε ο ΟΤΕ
(περιλαµβανοµένου και του προγράµµατος πρόωρης συνταξιο-
δότησης) αναµενόταν να αυξήσει την αξία της εταιρείας
υπεραντισταθµίζοντας
τη συµµετοχή του ελληνικού
κράτους. Επιπλέον, η ανάληψη ολόκληρου του κόστους του
προγράµµατος
σε
κίνδυνο τη χρηµατοδοτική κατάσταση του ΟΤΕ σε µια ιδιαί-
τερα σηµαντική στιγµή για το ελληνικό κράτος. Βάσει των
όρων ενός µετατρέψιµου οµολογιακού δανείου, η κυβέρνηση
είχε την υποχρέωση να επαναγοράσει περίπου 11 % του µετο-
χικού κεφαλαίου της εταιρείας σε καθορισµένη τιµή, που ήταν
σηµαντικά ανώτερη από την αξία των µετοχών του ΟΤΕ τη
συγκεκριµένη στιγµή. Συνεπώς, ήταν επιτακτική η λήψη
µέτρων για την αύξηση της αξίας της επιχείρησης προκειµένου
να µειωθούν οι ζηµιές για το ελληνικό κράτος.

θα έθετε

τηλεπικοινωνιακές

(35) Επιπλέον, η ελληνική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι και άλλες
ευρωπαϊκές
ανέλαβαν
ολόκληρο το κόστος µέτρων σχετικά µε τη µείωση του εργα-
τικού τους δυναµικού αλλά µόνον έως 75 % του εργατικού
κόστους. Οι οικονοµικοί αναλυτές θα απαιτούσαν ο δείκτης
κόστους του ΟΤΕ να είναι παρόµοιος.

εταιρείες

δεν

(36) ∆εύτερον, η ελληνική κυβέρνηση έχει την άποψη ότι ο ΟΤΕ
µειονεκτεί έναντι των ανταγωνιστριών επιχειρήσεων στην πρόσ-
φατα ελευθερωθείσα αγορά σταθερής τηλεφωνίας. Αναφερό-
µενη στην απόφαση του Πρωτοδικείου για την υπόθεση
(9), η ελληνική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η
Combus
απαλλαγή του ΟΤΕ από τέτοια διαρθρωτικά µειονεκτήµατα
δεν αποτελεί κρατική ενίσχυση.

(9) Απόφαση του Πρωτοδικείου, υπόθεση T-157/01, Danske Busvognmænd

κατά Επιτροπής, 16 Μαρτίου 2004, Συλλ. I-0000.

29.6.2006

EN

Official Journal of the European Union

C 151/7

(37) Το ελληνικό κράτος υποστηρίζει ότι, λόγω της ισόβιας µονι-
µότητας των υπαλλήλων του ΟΤΕ, ο ΟΤΕ δεν µπορούσε να
απολύσει µονοµερώς προσωπικό αλλά έπρεπε να προσφύγει
σε προσφορές εθελουσίας αποχώρησης. Προκειµένου µια
τέτοια προσφορά να καταστεί ελκυστική ο ΟΤΕ έπρεπε να
προσφέρει στους υπαλλήλους του όρους και προϋποθέσεις
εθελουσίας αποχώρησης που να αντικατοπτρίζουν το µόνιµο
καθεστώς τους. Συνεπώς, το κόστος της ΕΑ του ΟΤΕ ήταν
υψηλότερο από παρόµοια προγράµµατα πρόωρης συνταξιο-
δότησης που προσέφεραν άλλες εταιρείες βάσει των γενικά
ισχυόντων εργατικών νόµων και κανονισµών.

καθεστώς

των υπαλλήλων

(38) Ειδικότερα, η κρατική συµµετοχή στην ΕΑ αντισταθµίζει µόνο
εν µέρει το έκτακτο κόστος από δύο βασικά είδη διαρθρω-
τικών µειονεκτηµάτων που οφείλονται στην “κληρονοµιά” του
ΟΤΕ ως κρατικού µονοπωλίου: i) το µόνιµο “οιονεί δηµόσιου
του ΟΤΕ, που
υπαλλήλου”
διασφαλίζεται νοµικά και ii) τους υψηλότερους µισθούς (που
επίσης διασφαλίζονται νοµικά) που αυξάνουν ουσιωδώς το
συνολικό κόστος του προγράµµατος. Έτσι, ο ΟΤΕ µειονεκτεί
έναντι των ανταγωνιστών του στην αγορά σταθερής τηλε-
φωνίας που ελευθερώθηκε πρόσφατα. Συνεπώς, η κρατική
συµµετοχή µπορεί να ευθυγραµµίζεται µε την πρόσφατη
νοµολογία στον τοµέα και
ιδιαίτερα µε την απόφαση του
Πρωτοδικείου στην υπόθεση Combus σύµφωνα µε την οποία η
απαλλαγή µιας δηµόσιας υπηρεσίας από διαρθρωτικά µειονεκ-
τήµατα σε σχέση µε τους ανταγωνιστές του ιδιωτικού τοµέα,
όπως αυτών που οφείλονται στο “προνοµιακό και δαπανηρό
καθεστώς των υπαλλήλων”, δεν αποτελεί κρατική ενίσχυση.
Βάσει
διαρθρωτικών µειο-
νεκτηµάτων, η ελληνική κυβέρνηση παρουσιάζει έναν υπολο-
γισµό σε δύο στάδια µε στόχο τον χωριστό υπολογισµό α)
της χρηµατοδοτικής επιβάρυνσης που επιβάλει στον ΟΤΕ το
καθεστώς της µονιµότητας και β) της επιβάρυνσης από τους
µεγαλύτερους µισθούς.

παραπάνω εικαζοµένων

των

(39) Ιδιαίτερα, η χρηµατοδοτική επιβάρυνση στον ΟΤΕ λόγω του
καθεστώτος της µονιµότητας υπολογίζεται συγκρίνοντας το
κόστος της σχεδιαζόµενης ΕΑ και το κόστος που θα είχε
προκύψει εάν ο ΟΤΕ ήταν ιδιωτική εταιρεία που θα µπορούσε
να απολύσει το προσωπικό της. Η ελληνική κυβέρνηση εκτιµά
ότι το πρόσθετο κόστος της ΕΑ θα ανερχόταν σε […]
ευρώ (10) αν ο ΟΤΕ προσέφερε την αποζηµίωση που προβλέπει
ο νόµος σε περίπτωση απόλυσης. ∆εδοµένου ωστόσο ότι τα
προγράµµατα µαζικών απολύσεων, βάσει της ελληνικής νοµο-
θεσίας, απαιτούν προηγούµενη υπουργική έγκριση (11), η
ελληνική κυβέρνηση θεωρεί ότι και µια ιδιωτική εταιρεία θα
έπρεπε πιθανότατα να προσφέρει πιο γενναιόδωρους όρους
από το ελάχιστο επίπεδο που προβλέπει ο νόµος προκειµένου
να υλοποιήσει ευρεία ΕΑ. Έτσι, η ελληνική κυβέρνηση εκτιµά
ότι µια ιδιωτική εταιρεία θα προσέφερε 1,5 έως 2,5 φορές
περισσότερα πλεονεκτήµατα από τη δέσµη που προβλέπει ο
νόµος σε περίπτωση απολύσεων (ή κατά µέσο όρο το
διπλάσιο ποσό από αυτό που προβλέπει ο νόµος). Στις
τον
συµπληρωµατικές
του
∆εκέµβριο

υποβλήθηκαν

πληροφορίες

που

(10) Το ποσό αυτό είναι η διαφορά µεταξύ του ποσού […]. ευρώ (κόστος
της ΕΑ του ΟΤΕ) και του ποσού […] ευρώ (κόστος προγράµµατος
πρόωρης συνταξιοδότησης υποθετικής ιδιωτικής εταιρείας που θα πρόσ-
φερε την προβλεπόµενη από το νόµο αποζηµίωση αλλά βάσει των
µισθών του ΟΤΕ).

(11) Σήµερα, η υφιστάµενη νοµοθεσία επιτρέπει απολύσεις έως 2 % του
εργατικού δυναµικού µε ανώτατο όριο 30 υπαλλήλων το µήνα.
Σύµφωνα µε την κοινοποίηση, ένα πρόγραµµα απολύσεων ευρείας
κλίµακας θα απαιτούσε την έκδοση ειδικής άδειας από το Υπουργείο
Εργασίας. Τέτοια άδεια δεν έχει δοθεί τουλάχιστον την τελευταία
δεκαετία ενώ καµία ελληνική ιδιωτική εταιρεία δεν υλοποίηση πρόγ-
ραµµα µαζικών απολύσεων της κλίµακας της ΕΑ.

2005, οι ελληνικές αρχές αναφέρθηκαν σε µια δέσµη µέτρων
που πρόσφερε µεγάλη ιδιωτική εταιρεία (Intracom) η οποία
πρόσφερε σε ορισµένες κατηγορίες των υπαλλήλων της το
διπλάσιο ποσό από τη νόµιµη αποζηµίωση απόλυσης (ο
συντελεστής αυτός µειωνόταν σταδιακά για τους υψηλότε-
ρους βαθµούς σε 1,4 φορές το νόµιµο της αποζηµίωσης) στο
πλαίσιο ενός
πρόωρης συνταξιοδότησης.
Επιπλέον, η εν λόγω εταιρεία λέγεται ότι πρόσφερε και άλλα
πλεονεκτήµατα όπως εφάπαξ και παράταση της ασφαλιστικής
κάλυψης για ορισµένη χρονική περίοδο.

προγράµµατος

(40) Βάσει των τελευταίων πληροφοριών που υπέβαλαν οι ελλη-
νικές αρχές, το κόστος για µια εταιρεία του ιδιωτικού τοµέα
που θα πρόσφερε διπλάσια αποζηµίωση απόλυσης από τη
νόµιµη και βάσει των µισθών του ΟΤΕ, θα υπερέβαινε κατά
περίπου […] ευρώ το κόστος της ΕΑ του ΟΤΕ (δηλαδή, το
κόστος µη µονιµότητας). Αν, ωστόσο, όπως υποστήριξε η
ελληνική κυβέρνηση, ληφθεί υπόψη το “κόστος µετάθεσης”, η
επιβάρυνση από το καθεστώς µονιµότητας θα ανερχόταν σε
[…] ευρώ.

(41) Εξάλλου, συγκρίνοντας το κόστος της ΕΑ του ΟΤΕ µε το
κόστος µιας ΕΑ βάσει των µισθών του ιδιωτικού τοµέα
(χονδρικά, οι µισθοί είναι κατά […] χαµηλότεροι από αυτούς
του ΟΤΕ), η ελληνική κυβέρνηση εκτιµά ότι η πρόσθετη
“µισθολογική” επιβάρυνση του ΟΤΕ ανέρχεται σε […] ευρώ
(βάσει σύγκρισης µεταξύ του κόστους του ΟΤΕ και δέσµης
διπλάσιας αποζηµίωσης από τη νόµιµη) (12).

(42) Λαµβάνοντας υπόψη το εικαζόµενο συµπληρωµατικό κόστος
τόσο λόγω του καθεστώτος µονιµότητας όσο και των υψηλό-
τερων µισθών, η συνολική πρόσθετη επιβάρυνση για τον ΟΤΕ
ανέρχεται σε […] ευρώ. Αν ληφθεί υπόψη και το λεγόµενο
“κόστος µετάθεσης”, το συνολικό πρόσθετο κόστος για τον
ΟΤΕ ανέρχεται σε […] ευρώ.

V. ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

A. Κρατική ενίσχυση µε την έννοια του άρθρου 87

παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ

(43) Προκειµένου ένα µέτρο να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση µε την
έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, το εν
λόγω µέτρο πρέπει να πληροί τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

— να υπάρχει κρατική παρέµβαση µέσω κρατικών πόρων·

— να προσπορίζεται επιλεκτικό πλεονέκτηµα στον αποδέκτη

της·

— να νοθεύεται ή απειλείται να νοθευτεί ο ανταγωνισµός,

και

— να η παρέµβαση είναι πιθανό να επηρεάζει το εµπόριο

µεταξύ των κρατών µελών.

(12) Σύµφωνα µε τις ελληνικές αρχές, το συµπληρωµατικό µισθολογικό
κόστος δεν µεταβάλλεται αν συνυπολογιστεί το “κόστος µετάθεσης” της
ΕΑ.

C 151/8

EN

Official Journal of the European Union

29.6.2006

Κρατικοί πόροι

(44) Η µεταβίβαση του 4 % των µετοχών που κατέχει η ελληνική
κυβέρνηση προς το συνταξιοδοτικό ταµείο ενέχει κρατικούς
πόρους. Σύµφωνα µε τις ελληνικές αρχές, η αξία της κρατικής
χρηµατοδοτικής συµµετοχής ανέρχεται σε περίπου 315 εκατ.
ευρώ βάσει της τιµής της µετοχής τον Ιούλιο του 2005.
Ωστόσο, η οριστική αξία της συµµετοχής του ελληνικού
κράτους θα εξαρτηθεί από την τιµή της µετοχής την ηµέρα
της πραγµατικής µεταβίβασης στο συνταξιοδοτικό ταµείο.
Προαπαιτούµενο για τη µεταβίβαση αυτή είναι η θέσπιση
διατάξεων που θα καθορίζουν τα δικαιώµατα και τις υποχρεώ-
σεις των συµβαλλοµένων µερών. Μέχρι στιγµής, οι διατάξεις
αυτές δεν έχουν εγκριθεί και οι προϋποθέσεις για τη µεταβί-
βαση των µετοχών στο συνταξιοδοτικό ταµείο δεν έχουν
καθοριστεί.

(45) Συνεπώς, δεν µπορεί να αποκλειστεί ότι, τη στιγµή της µεταβί-
βασης των µετοχών, η αξία τους και συνεπώς οι ενεχόµενοι
κρατικοί πόροι µπορεί να υπερβούν την αξία των 315 εκατ.
ευρώ, τιµή των µετοχών στις 14 Ιουλίου 2005. Στις 13
Ιανουαρίου του 2005, η τιµή της µετοχής του ΟΤΕ είχε
αυξηθεί στα 18,33 ευρώ µε αποτέλεσµα η αξία του 4 % του
µετοχικού κεφαλαίου που µεταβιβάζει η κυβέρνηση να
ανέρχεται σε περίπου 359 εκατ. ευρώ. Η Επιτροπή ζητά
επίσης περισσότερες πληροφορίες για τις ακριβείς προϋποθέ-
σεις υπό τις οποίες το ΤΑΠ-ΟΤΕ µπορεί να ασκήσει το
δικαίωµα επαναπώλησης των µετοχών (put option) ώστε να
αξιολογήσει σωστά ολόκληρη τη δέσµη µέτρων.

(46) Η ελληνική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η χρηµατοδοτική
ζηµιά για το κράτος από τη µεταβίβαση του 4 % του µετο-
χικού κεφαλαίου του ΟΤΕ θα είναι σηµαντικά µικρότερη από
τα αρχικά εκτιµώµενα 315 εκατ. ευρώ γιατί πρέπει να αφαι-
ρεθούν η αύξηση της αξίας της εταιρείας καθώς και η αναµε-
νόµενη
λόγω των
αύξηση
αυξηµένων κερδών του ΟΤΕ.

των φορολογικών

εσόδων

(47) Η Επιτροπή δεν µπορεί να δεχθεί το επιχείρηµα αυτό. Για τη
συνεισφορά ή µη κρατικών πόρων δεν µπορούν να ληφθούν
υπόψη έµµεσα και υποθετικά έσοδα του κράτους που προκύπ-
τουν από τη χορήγηση της κρατικής ενίσχυσης.

Επιλεκτικό πλεονέκτηµα

(48) Η Επιτροπή αξιολόγησε (i) αν η κρατική χρηµατοδοτική
συνεισφορά στην ΕΑ µπορεί να θεωρηθεί ότι ευθυγραµµίζεται
µε την αρχή του ιδιώτη επενδυτή και (ii) αν η συµµετοχή του
ελληνικού κράτους αντισταθµίζει µόνο τα µειονεκτήµατα του
ΟΤΕ λόγω του ειδικού καθεστώτος των υπαλλήλων του.

Το τεστ του ιδιώτη επενδυτή

(49) Η Επιτροπή αµφιβάλλει

για το αν η χρηµατοδοτική
συνεισφορά του ελληνικού κράτους µπορεί να θεωρηθεί ότι
ευθυγραµµίζεται µε την συµπεριφορά ενός ιδιώτη επενδυτή
που θα ενεργούσε βάσει των συνθηκών της αγοράς.

κεφαλαίου

και
παρούσα

(50) Πρώτον, για την εφαρµογή του τεστ του ιδιώτη επενδυτή,
πρέπει να γίνει διάκριση µεταξύ του κράτους ως κατόχου του
δηµόσιας
µετοχικού
αρχής (13). Στην
χρηµατοδοτική
συνεισφορά του ελληνικού κράτους στο συνταξιοδοτικό
ταµείο καθορίζεται από το νόµο 3371/2005 ο οποίος θέτει
το κανονιστικό πλαίσιο για την υλοποίηση της ΕΑ του ΟΤΕ.
Συνεπώς, το κράτος φαίνεται να ενεργεί περισσότερο ως
δηµόσια αρχή παρά ως ιδιώτης επενδυτής.

κράτους ως
η

του
υπόθεση,

(51) ∆εύτερον, η Επιτροπή σηµειώνει ότι κανένας άλλος µέτοχος
δεν συµβάλει στο συµπληρωµατικό κόστος του σχεδίου
αναδιάρθρωσης
αναµενόµενη
βελτιωµένη κερδοφορία του ΟΤΕ θα ωφελήσει όλους τους
επενδυτές, χωρίς διάκριση. Υπό τις περιστάσεις αυτές, η
συµπεριφορά του κράτους ήταν διαφορετική σε σχέση µε
αυτή των άλλων επενδυτών στην εταιρεία.

του ΟΤΕ,

µολονότι

η

(52) Αν, από την άλλη πλευρά, η ειδική θέση του κράτους ως
βασικού µετόχου δικαιολογούσε διαφορετική συµπεριφορά,
θα ανέµενε κανείς ότι — όταν ένας µέτοχος της εταιρείας
παρέχει χρηµατοδότηση χωρίς να συµµετέχουν οι άλλοι
µέτοχοι, ότι ο µέτοχος αυτός λαµβάνει αντιστάθµιση µε, για
παράδειγµα, αυξηµένη συµµετοχή στην εταιρεία ή κάποιο
άλλο τρόπο (14). Ωστόσο, στην παρούσα υπόθεση, το κράτος
δεν λαµβάνει καµία αντιστάθµιση σε σχέση µε τους υπόλοι-
πους επενδυτές στην εταιρεία.

(53) Τέλος, η Επιτροπή δεν έχει πεισθεί ότι οποιαδήποτε οφέλη για
τον ΟΤΕ σε ό,τι αφορά την αυξηµένη κερδοφορία ή/και
µεγαλύτερη τιµή της µετοχής θα είναι αποτέλεσµα της χρηµα-
τοδοτικής συµµετοχής του κράτους και δεν θα µπορούσε να
πραγµατοποιηθεί — έστω και σε µικρότερο βαθµό — χωρίς
τη συνεισφορά του κράτους. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν
διαθέτει επαρκείς πληροφορίες που να αποδεικνύουν ότι η
απόδοση της επένδυσης είναι ικανοποιητική για το ελληνικό
κράτος,
ιδιαίτερα αν συγκριθεί µε τη µέση απόδοση των
βιοµηχανικών επενδύσεων.

Αντιστάθµιση για τα “διαρθρωτικά µειονεκτήµατα”
του ΟΤΕ

(54) Προκειµένου να καθοριστεί αν η χρηµατοδοτική συνεισφορά
του ελληνικού κράτους στο συνταξιοδοτικό ταµείο αποτελεί
ενίσχυση για τον ΟΤΕ µε την έννοια του άρθρου 87 παράγ-
ραφος 1, η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει αν ο ΟΤΕ απαλλάσ-
σεται από τις υποχρεώσεις του έναντι του συνταξιοδοτικού
ταµείου που απορρέουν από τη γενική εργατική νοµοθεσία
και τους κανονισµούς σε συνδυασµό µε το πρόγραµµα
πρόωρης συνταξιοδότησης που προσφέρει στους υπαλλήλους
του. Βάσει της σχετικής νοµολογίας, η Επιτροπή πρέπει επίσης
να εξετάσει αν οι υποχρεώσεις αυτές µπορεί να θεωρηθεί ότι
“περιλαµβάνονται συνήθως στον ισολογισµό µιας επιχείρησης”
και συνεπώς αν η κρατική χρηµατοδοτική εισφορά ευνοεί τον
ΟΤΕ.

(13) Ισπανία κατά Επιτροπής,, C-278/92, 1994 Συλλ. I-4103, παράγραφος

22.

(14) Βλέπε απόφαση της Επιτροπής της 20ής Οκτωβρίου 2004 σχετικά µε
την κρατική ενίσχυση υπέρ της Bayerische Landesbank-Girozentrale
(Γερµανία), κρατική ενίσχυση C 70/2002, δεν έχει ακόµη δηµοσιευθεί.

29.6.2006

EN

Official Journal of the European Union

C 151/9

(55) Γενικά, οι υποχρεώσεις από την εργατική νοµοθεσία ή συλλο-
γικές συµβάσεις, για αποζηµιώσεις απόλυσης και/ή πρόωρες
συνταξιοδοτήσεις αποτελούν µέρος του συνήθους κόστους
µιας εταιρείας. Οποιαδήποτε απαλλαγή από το κόστος αυτό
πρέπει να θεωρηθεί ενίσχυση (15).

(56) Ωστόσο, η Επιτροπή θεώρησε στο παρελθόν ότι υπό ορισµέ-
νους όρους η κρατική χρηµατοδοτική συνεισφορά για την
τήρηση των υποχρεώσεων έναντι των υπαλλήλων του δεν θα
αποτελούσε κρατική ενίσχυση (για παράδειγµα, όταν το
κράτος αποζηµιώνει άµεσα υπαλλήλους λόγω της κατάργησης
του καθεστώτος τους ως δηµόσιων υπαλλήλων (16)).

(57) Στην παρούσα περίπτωση, µετά τη συµφωνία µε τα συνδικάτα,
ο ΟΤΕ είχε την υποχρέωση να παράσχει αντιστάθµιση στο
συνταξιοδοτικό του ταµείο για το κόστος που προκύπτει από
το πρόγραµµα πρόωρης συνταξιοδότησης. Πράγµατι, φαίνεται
ότι ο ΟΤΕ, ως πρώην κρατική επιχείρηση, είναι υποχρεωµένος,
βάσει της εγκυκλίου αριθ. 195692/∆ΕΚΟ 962/10-9-2002
του Υπουργείου Οικονοµίας και Οικονοµικών, να χρηµατο-
δοτήσει ο ίδιος το κόστος των σχεδίων πρόωρης συνταξιο-
δότησης (“Το κόστος της πρόωρης συνταξιοδότησης ως το
όριο της κανονικής συνταξιοδότησης δεν θα καλυφθεί από τα
ασφαλιστικά ταµεία αλλά από την ίδια την επιχείρηση”).

(58) Επιπλέον, δεν είναι σαφές από την κοινοποίηση αν το ελλη-
νικό κράτος έχει κάποιες ιδιαίτερες νοµικές υποχρεώσεις
έναντι των υπαλλήλων του ΟΤΕ και αν πρέπει να τους αποζ-
ηµιώσει σε περίπτωση που καταργηθεί νοµικά το καθεστώς
µονιµότητάς τους. Σε οποιαδήποτε περίπτωση, οι πληρο-
φορίες που υπέβαλαν οι ελληνικές αρχές δεν επιτρέπουν στην
Επιτροπή να αξιολογήσει αν η χρηµατοδοτική συνεισφορά του
ελληνικού κράτους περιορίζεται στο ποσό της αντιστάθµισης
που θα όφειλε να καταβάλει το κράτος αν αποφάσιζε να
καταργήσει το ειδικό εργασιακό καθεστώς των υπαλλήλων
του ΟΤΕ µε νόµο.

(59) Η ελληνική κυβέρνηση υποστήριξε ότι στο πνεύµα της
απόφασης Combus η χρηµατοδοτική της συνεισφορά θα αποζ-
ηµίωνε τον ΟΤΕ για τα διαρθρωτικά µειονεκτήµατα που δεν
επιβαρύνουν ιδιωτικές εταιρείες. Μια τέτοια αντιστάθµιση δεν
θα αποτελούσε κρατική ενίσχυση.

(60) Υπενθυµίζεται ότι στην υπόθεση Combus, η ∆ανία αποζηµίωσε
υπαλλήλους που δέχθηκαν να παραιτηθούν από το καθεστώς
τους ως δηµοσίων υπαλλήλων προκειµένου να απασχοληθούν
επί συµβάσει. Το Πρωτοδικείο θεώρησε ότι το µέτρο αυτό δεν
αποτελεί έµµεση ενίσχυση της Combus επειδή “το εν λόγω
µέτρο εισήχθη για να αντικατασταθεί το προνοµιακό και
δαπανηρό καθεστώς των υπαλλήλων που απασχολούσε η
Combus µε καθεστώς υπαλλήλων επί συµβάσει συγκρίσιµο µε
αυτό των υπαλλήλων άλλων
εταιρειών µεταφορών µε
την Combus. Συνεπώς,
λεωφορεία που ανταγωνίζονται
σκοπός του µέτρου ήταν να απαλλαγεί η Combus από το
διαρθρωτικό µειονέκτηµά της έναντι των ανταγωνιστών της
του ιδιωτικού τοµέα. Το άρθρο 87 παράγραφος 1 της
συνθήκης ΕΚ απαγορεύει τα πλεονεκτήµατα για ορισµένες
επιχειρήσεις και η έννοια της ενίσχυσης καλύπτει µόνο µέτρα

(15) Βλέπε σηµείο 63 των κατευθυντηρίων γραµµών για τις ενισχύσεις
διάσωσης και αναδιάρθρωσης· βλέπε επίσης υπόθεση C-251/97, Γαλλία
κατά Επιτροπής [1999] Συλλ. I-6639, παράγραφος 40.

(16) Βλέπε απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση κρατικής ενίσχυσης
N 483/2000 — Κάτω Χώρες (πώληση του οµίλου South Holland)·
βλέπε επίσης Poste Italiane, κρατική ενίσχυση C 47/1998 — Απόφαση
της Επιτροπής της 12ης Μαρτίου 2002.

που απαλλάσσουν από δαπάνες οι οποίες συνήθως περιλαµβά-
νονται στους ισολογισµούς των επιχειρήσεων και που πρέπει
να θεωρηθούν οικονοµικά πλεονεκτήµατα τα οποία η
αποδέκτρια επιχείρηση δεν θα είχε λάβει υπό τις συνήθεις
συνθήκες της αγοράς”. Το δικαστήριο αποφάνθηκε επίσης ότι
η ∆ανία, αντί να πληρώσει άµεσα τους υπαλλήλους που απασ-
χολούσε η Combus, “… θα µπορούσε να είχε επιτύχει το ίδιο
αποτέλεσµα µεταθέτοντας τους υπαλλήλους στη δηµόσια
διοίκηση … γεγονός που θα είχε επιτρέψει στην Combus να
απασχολήσει αµέσως εργαζόµενους επί συµβάσει που θα
υπάγονται στη νοµοθεσία για τις ιδιωτικές εταιρείες”.

(61) Στην παρούσα υπόθεση, ωστόσο, οι εν λόγω εργαζόµενοι δεν
έχουν άµεση σχέση απασχόλησης µε το ελληνικό κράτος,
αλλά µόνο µε τον ΟΤΕ. Επιπλέον, το κράτος δεν έχει εγκρίνει
κανένα νοµοθετικό µέτρο που να καταργεί το ειδικό καθεστώς
απασχόλησης για τους υπαλλήλους του ΟΤΕ.

(62) Η ελληνική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η απόφαση Combus
καθιέρωσε µια γενική αρχή και συνεπώς ισχύει για όλα τα
µέτρα που αποβλέπουν στην αντιστάθµιση µιας εταιρείας για
διαρθρωτικά µειονεκτήµατα που φέρει σε σχέση µε τους αντα-
γωνιστές της του ιδιωτικού τοµέα, δηλαδή στην εξεταζόµενη
περίπτωση, για το κόστος που συνδέεται µε τις µαζικές
απολύσεις.

(63) Ωστόσο, ακόµη και αν η Επιτροπή συµµεριζόταν την ερµηνεία
της ελληνικής κυβέρνησης για την απόφαση Combus —
βλέπε επίσης τις παραγράφους (67) — (69) της παρούσας
απόφασης — το ελληνικό κράτος δεν απέδειξε ούτε ποσοτικο-
ποίησε κατάλληλα το εικαζόµενο πρόσθετο κόστος που φέρει
ο ΟΤΕ σε σχέση µε τους ανταγωνιστές του του ιδιωτικού
τοµέα.

(64) Καταρχήν, είναι αµφίβολο αν — σε ό,τι αφορά µαζικές
απολύσεις της τάξης των 6 000 — το καθεστώς µονιµότητας
των υπαλλήλων
του ΟΤΕ τον διαφοροποιεί από την
κατάσταση de facto εταιρειών που υπάγονται στη γενική
εργατική νοµοθεσία. Η ελληνική νοµοθεσία δεν επιτρέπει
µαζικές απολύσεις εκτός αν η ενδιαφερόµενη εταιρεία έχει
λάβει υπουργική άδεια. Σύµφωνα µε τις ελληνικές αρχές,
καµία τέτοια άδεια δεν έχει χορηγηθεί την τελευταία δεκαετία.
Συνεπώς, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να συγκρίνει τους
όρους του προγράµµατος πρόωρης συνταξιοδότησης του
ΟΤΕ και το σχετικό κόστος µε όρους πακέτων µαζικών απολύ-
σεων που θα είχαν εγκριθεί από τον αρµόδιο υπουργό.

(65) Οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν πληροφορίες για µια ιδιωτική
επιχείρηση στην τηλεπικοινωνιακή αγορά (“Intracom”) που
πρόσφερε µια δέσµη αποζηµιώσεων για εθελουσία αποχώρηση
σε ορισµένους υπαλλήλους της το 2004-2005. Οι πληρο-
φορίες αυτές δείχνουν ότι η προσφορά συνίστατο σε 1,4 έως
2 φορές την αποζηµίωση που προέβλεπε ο νόµος. Ωστόσο, η
δέσµη αποζηµιώσεων που πρόσφερε η Intracom περιελάµβανε
και πρόσθετα πλεονεκτήµατα (όπως καταβολή εφάπαξ και
ασφαλιστική κάλυψη). Λαµβανοµένων υπόψη όλων των πλεο-
νεκτηµάτων, η χορηγηθείσα αποζηµίωση µπορεί συνεπώς να
υπερβαίνει το διπλάσιο του ποσού που προβλέπει ο νόµος.
Επιπλέον, δεν είναι βέβαιο ότι η δέσµη αποζηµιώσεων που
πρόσφερε η Intracom σε όλους τους υπαλλήλους που έχουν
εργαστεί για την εταιρεία τουλάχιστον 2 έτη είναι πραγµατικά
συγκρίσιµη µε το πρόγραµµα πρόωρης συνταξιοδότησης που
πρόσφερε ο ΟΤΕ δεδοµένου ότι δεν περιλαµβάνει µέτρα
πρόωρης συνταξιοδότησης.

C 151/10

EN

Official Journal of the European Union

29.6.2006

(66) Σε κάθε περίπτωση, ακόµη και αν ένα σχέδιο απολύσεων του
ιδιωτικού τοµέα πρέπει να βασίζεται στο µέσο όρο του διπλά-
σιου ποσού από το ελάχιστο που προβλέπει ο νόµος, η
Επιτροπή σηµειώνει ότι η κρατική συνεισφορά φαίνεται να
υπερβαίνει το εικαζόµενο πρόσθετο κόστος που φέρει ο ΟΤΕ.
Ειδικότερα, βάσει εκτιµώµενου πρόσθετου κόστους […] ευρώ,
η κρατική συνεισφορά µε τη σηµερινή αξία των 359 εκατ.
ευρώ θα υπερέβαινε το πρόσθετο κόστος κατά περίπου […]
ευρώ. Μόνο αν ληφθεί υπόψη το λεγόµενο “κόστος
µετάθεσης” παραµένει η κρατική συνεισφορά ελαφρώς κάτω
από το εκτιµώµενο πρόσθετο κόστος της ΕΑ (δηλαδή, εκτιµώ-
µενο πρόσθετο κόστος ύψους
ευρώ και κρατική
συνεισφορά περίπου 359 εκατ. ευρώ). Ανεξάρτητα πάντως
από την κατάλληλη µεθοδολογία που πρέπει να εφαρµοστεί
σχετικά, το κόστος της ΕΑ αποτελεί χονδρικό υπολογισµό
βάσει των σηµερινών πληροφοριών. Το συνολικό κόστος της
ΕΑ µπορεί να αποβεί διαφορετικό όταν ολοκληρωθεί η επεξερ-
γασία και αξιολόγηση του συνόλου των 5 525 αιτήσεων.
Συνεπώς, δεν µπορεί να αποκλειστεί ότι, τελικά, η κρατική
συνεισφορά µπορεί να υπερβεί το κόστος της ΕΑ. Επιπλέον, η
Επιτροπή αµφιβάλει για το αν το “κόστος µετάθεσης” µπορεί
να περιληφθεί στο συνολικό κόστος της ΕΑ. Το κόστος από
την καθυστέρηση εφαρµογής της ΕΑ απορρέει από τη διαδι-
κασία λήψης αποφάσεων του ΟΤΕ και δεν οφείλεται στο
διαφορετικό καθεστώς των υπαλλήλων.

[…]

(67) Επιπλέον, η Επιτροπή, στο στάδιο αυτό, αµφιβάλει για το αν
η αντιστάθµιση του εικαζόµενου πρόσθετου κόστους σε
σχέση µε το κόστος άλλων επιχειρήσεων για µέτρα εθελον-
τικής
θεωρηθεί
απαλλαγή από “διαρθρωτικά µειονεκτήµατα” χωρίς να παρέχει
πλεονέκτηµα στον ΟΤΕ, δεδοµένου ότι ο ΟΤΕ µπορεί να
τυγχάνει άλλου είδους πλεονεκτηµάτων που να εξουδετερώ-
νουν τα εικαζόµενα µειονεκτήµατα.

συνταξιοδότησης

πρόωρης

µπορεί

να

(68) Ως προς το σηµείο αυτό, η επιτροπή π ρέπει να εξετάσει αν
το ειδικό καθεστώς απασχόλησης των εργαζοµένων στον ΟΤΕ
ή γενικά, το ειδικό νοµικό πλαίσιο που ίσχυσε για τον ΟΤΕ
στο πρόσφατο παρελθόν και αυτό που ισχύει σήµερα, ή
ειδικές κρατικές παρεµβάσεις την ίδια περίοδο, προσέδωσαν ή
προσδίδουν πλεονεκτήµατα που µειώνουν το εργατικό κόστος
του ΟΤΕ κάτω από το εργατικό κόστος εταιρειών οι οποίες
υπάγονται στο γενικό νοµικό πλαίσιο. Τέτοια πλεονεκτήµατα
µπορεί να αφορούν, για παράδειγµα, την απαλλαγή από
κοινωνικές εισφορές (όπως εισφορές ανεργίας) ή από συντα-
ξιοδοτικές υποχρεώσεις.

(69) Ακόµη, µπορεί να υποστηριχθεί ότι ο ΟΤΕ ενδεχοµένως να
αντλεί οφέλη από την προηγούµενη µονοπωλιακή του θέση
που να αντισταθµίζουν τα µειονεκτήµατα τα οποία προκύπ-
τουν από το πρόσθετο κόστος της ΕΑ. Ειδικότερα, το
µονοπώλιο δικτύου που διέθετε ο ΟΤΕ πριν την ελευθέρωση
το 2001 και γενικότερα τα προηγούµενα ειδικά και αποκ-
λειστικά του δικαιώµατα, µπορεί να συνεχίζουν να θέτουν την
εταιρεία σε πλεονεκτικότερη θέση σε σχέση µε τους ανταγω-
νιστές της. Το ρυθµιστικό πλαίσιο της ΕΕ για τις τηλεπικοι-
νωνίες µπορεί να εξουδετερώνει τέτοια πιθανά πλεονεκτήµατα
αποκαθιστώντας ισότιµους όρους ανταγωνισµού στον ελευθε-
ρωµένο τοµέα µε ex-ante ρύθµιση. Ωστόσο, η Επιτροπή
χρειάζεται περισσότερες πληροφορίες για το θέµα αυτό.

(71) Η Επιτροπή επιθυµεί να της υποβληθούν λεπτοµερείς πληρο-
φορίες για τα παραπάνω θέµατα από τις ελληνικές αρχές και
καλεί επίσης τα ενδιαφερόµενα µέρη να υποβάλλουν πληρο-
φορίες για το αν ο ΟΤΕ διέθετε πρόσφατα ή διαθέτει ιδιαίτερα
πλεονεκτήµατα.

Νόθευση του ανταγωνισµού και επίδραση στο εµπόριο

(72) Βάσει των διαθέσιµων πληροφοριών, δεν µπορεί να αποκ-
λειστεί ότι η χρηµατοδοτική συνεισφορά του ελληνικού
κράτους στο συνταξιοδοτικό ταµείο απαλλάσσει τον ΟΤΕ από
τις συνήθεις υποχρεώσεις του και συνεπώς ευνοεί
την
εταιρεία. ∆εδοµένου ότι ο ΟΤΕ είναι διαχειριστής δικτύου
εθνικής εµβέλειας που δεσµεύεται να παρέχει ηλεκτρονικά
επικοινωνιακά δίκτυα και υπηρεσίες περιλαµβανοµένης της
παροχής διεθνών ηλεκτρονικών επικοινωνιακών υπηρεσιών,
οποιαδήποτε ενίσχυση προς την εταιρείας όχι µόνο νοθεύει
τον ανταγωνισµό αλλά επηρεάζει το εµπόριο µεταξύ των
κρατών µελών.

∆. Συµβιβασιµότητα βάσει του άρθρου 87 παράγραφος

3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ

Εφαρµογή συγκεκριµένων κατευθυντήριων γραµµών

(73) Στις κατευθυντήριες γραµµές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύ-
σεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληµατικών
επιχειρήσεων, η Επιτροπή εκφράζει θετική άποψη για ενισχύ-
σεις που καλύπτουν το κοινωνικό κόστος αναδιάρθρωσης
όταν χορηγείται σε προβληµατική επιχείρηση (17). Ωστόσο, δεν
υπάρχει κανένα στοιχείο στην κοινοποίηση που να υποδεικνύει
ότι — παρά τις πρόσφατες ζηµίες — ο ΟΤΕ αποτελεί προβλ-
ηµατική επιχείρηση µε την έννοια του κεφαλαίο 2.1 των
κατευθυντηρίων γραµµών όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις
την αναδιάρθρωση προβληµατικών
για τη διάσωση και
επιχειρήσεων. (18)

(74) Συνεπώς, η Επιτροπή αµφιβάλει αν η χρηµατοδοτική
συνεισφορά του ελληνικού κράτους στο πρόγραµµα πρόωρης
συνταξιοδότησης
τις κατευ-
θυντήριες γραµµές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη
διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληµατικών επιχειρήσεων.

του ΟΤΕ συµβιβάζεται µε

Απευθείας εφαρµογή του άρθρου 87 παράγραφος 3
στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ

(75) Βάσει

του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ)
της
συνθήκης ΕΚ, οι ενισχύσεις για την προώθηση της ανάπτυξης
ορισµένων οικονοµικών
οικονοµικών
περιοχών, δύνανται να θεωρηθούν ότι συµβιβάζονται µε την
κοινή αγορά, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλ-
λαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συµφέρον.

δραστηριοτήτων

ή

(70) Βάσει των παραπάνω εκτιµήσεων, η Επιτροπή δεν µπορεί να
αποκλείσει ότι η χρηµατοδοτική συνεισφορά του ελληνικού
κράτους
προσπορίζει
πλεονέκτηµα στον ΟΤΕ.

συνταξιοδότησης

ταµείο

στο

(17) Βλέπε σηµεία 64/65 των κατευθυντήριων γραµµών όσον αφορά τις
κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληµα-
τικών επιχειρήσεων (C 244/2 της 1.10.2004).

(18) ∆εν υπάρχουν ενδείξεις ότι χωρίς την κρατική στήριξη, ο ΟΤΕ θα αντι-
µετώπιζε προβλήµατα µεσοβραχυπρόθεσµα (βλέπε σηµεία 9–11 των
κατευθυντηρίων γραµµών).

29.6.2006

EN

Official Journal of the European Union

C 151/11

(76) Για την εφαρµογή αυτής της διάταξης της Συνθήκης, η
Επιτροπή πρέπει να επιβεβαιώσει ότι η προτεινόµενη ενίσχυση
συµβάλει στην πραγµατοποίηση κοινοτικών στόχων και είναι
απαραίτητη και αναλογική για την πραγµατοποίηση αυτών
των στόχων.

απασχόληση δηµοσίων υπαλλήλων και/ή την προηγούµενη
µονοπωλιακή του θέση, που θα πρέπει να συνυπολογιστούν
κατά την αξιολόγηση της συµβατότητας του προτεινόµενου
µέτρου µε την κοινή αγορά.

των

χρηµατοδότησης

(77) Στο παρελθόν, η Επιτροπή αξιολόγησε κρατικά µέτρα που
απαλλάσσουν µια πρώην µονοπωλιακή εταιρεία από συνταξιο-
δοτικές υποχρεώσεις που υπερέβαιναν αυτές που απορρέουν
από το γενικό συνταξιοδοτικό καθεστώς και που είχαν
θεσπιστεί κατά τη διάρκεια της µονοπωλιακής περιόδου. Με
την ευκαιρία αυτή (19), η Επιτροπή θεώρησε ότι η µερική
απαλλαγή από την επιβάρυνση η οποία απορρέει από τον
µηχανισµό
συνταξιοδοτικών
δικαιωµάτων που απέκτησαν οι εργαζόµενοι κατά το παρε-
λθόν, πέρα από αυτά που προβλέπονται βάσει των γενικά
ισχυόντων συνταξιοδοτικών καθεστώτων, µπορεί να θεωρηθεί
συµβιβάσιµη. Η κήρυξη συµβιβασιµότητας βασίστηκε στο
σκεπτικό ότι το µέτρο αυτό εγκρίθηκε στο πλαίσιο της
µεταρρύθµισης του συνταξιοδοτικού καθεστώτος το οποίο
κατήργησε εµπόδια που προϋπήρχαν για την είσοδο στην
αντίστοιχη αγορά και έτσι συνέβαλε στην υλοποίηση της
αποτελεσµατικής
της αγοράς. Επιπλέον, η
Επιτροπή αναγνώρισε ότι η χρηµατοδότηση πρόσθετων συντα-
ξιοδοτικών δικαιωµάτων που αποκτήθηκαν από τους εργαζό-
µενους στη διάρκεια µιας περιόδου κατά την οποία η αγορά
ήταν ακόµη κλειστή επηρέαζε την ανταγωνιστικότητα της
εταιρείας µετά το άνοιγµα της αγοράς στον ανταγωνισµό.
Τέλος, η Επιτροπή στήριζε τη θετική της άποψη στο γεγονός
ότι οι ενδιαφερόµενες επιχειρήσεις απαλλάσσονταν µόνο εν
µέρει από το κόστος που συνεπαγόταν η χρηµατοδότηση των
ειδικών αυτών συνταξιοδοτικών δικαιωµάτων.

ελευθέρωσης

(78) Κατά τον ίδιο τρόπο, στην παρούσα υπόθεση, το ειδικό
καθεστώς των υπαλλήλων του ΟΤΕ θεσπίστηκε σε µια περίοδο
κατά την οποία η αγορά τηλεπικοινωνιών δεν ήταν ακόµη
ελευθερωµένη και συνεπάγεται ορισµένες ιδιαιτερότητες για
την εταιρεία που µπορεί να οδηγήσουν σε υψηλότερο κόστος
για τον ΟΤΕ σε σχέση µε τους γενικά ισχύοντες εργατικούς
νόµους και κανονισµούς. Μετά την πλήρη ελευθέρωση της
αγοράς το 2001, ο ΟΤΕ απώλεσε µερίδια αγοράς και έσοδα
ενώ το µισθολογικό κόστος παρέµεινε υψηλό. Το πρόγραµµα
πρόωρης συνταξιοδότησης µε σκοπό τη σηµαντική µείωση
του εργατικού δυναµικού καλύπτει µόνο το ένα τρίτο περίπου
των υπαλλήλων µε καθεστώς µονιµότητας. Συνεπώς, µπορεί
να θεωρηθεί ότι το µισθολογικό κόστος του ΟΤΕ επηρεάζει
την ανταγωνιστική θέση της εταιρείας σε µια πλήρως ελευθε-
ρωµένη αγορά.

(79) Μολονότι στην παρούσα υπόθεση σκοπός του κρατικού
µέτρου είναι να επιτρέψει στον ΟΤΕ να ανταγωνιστεί σε µια
πλήρως ελευθερωµένη αγορά χωρίς την επιβάρυνση των εικα-
ζοµένων διαρθρωτικών µειονεκτηµάτων, η Επιτροπή δεν είναι,
στο συγκεκριµένο στάδιο, σε θέση i) να επιβεβαιώσει την
ύπαρξη πρόσθετης επιβάρυνσης σε σχέση µε τους ιδιώτες
ανταγωνιστές, ii) να ποσοτικοποιήσει τυχόν τέτοιο πρόσθετο
κόστος, και iii) να αξιολογήσει τις επιπτώσεις του στην αντα-
γωνιστικότητα του ΟΤΕ. Όπως σηµειώσαµε παραπάνω, η
κρατική συνεισφορά µπορεί στην πράξη να υπερβαίνει το εικα-
ζόµενο έκτακτο κόστος του ΟΤΕ. Επιπλέον, όπως προα-
ναφέρθηκε, η Επιτροπή δεν µπορεί στο συγκεκριµένο στάδιο,
να αποκλείσει ότι υπήρξαν ή υπάρχουν πλεονεκτήµατα για
ιδιαίτερα συνεχιζόµενα πλεονεκτήµατα από την
τον ΟΤΕ,

του

προγράµµατος

(80) Η Επιτροπή σηµειώνει ότι η χρηµατοδοτική συνεισφορά του
ελληνικού κράτους µπορεί να ανέλθει σε περίπου 50 % του
συνταξιοδότησης
κόστους
(δεδοµένου του µειωµένου κόστους της ΕΑ και της αυξηµένης
αξίας του 4 % των µετοχών). Το ποσοστό αυτό είναι
σηµαντικά υψηλότερο από την κοινοποιηθείσα συνεισφορά
που σύµφωνα µε την ελληνική κυβέρνηση προοριζόταν να
περιοριστεί γύρω το 20 %.

πρόωρης

(81) Επιπλέον, η επιτροπή αµφιβάλλει σχετικά µε την αναγκαιότητα
και την αναλογικότητα της κρατικής συνεισφοράς, δεδοµένου
ότι ο ΟΤΕ πρόσφερε ήδη σχέδια ΕΑ στο παρελθόν χωρίς να
έχει ενηµερωθεί η Επιτροπή για τη σχετική κρατική στήριξη.
Οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν ότι προκειµένου να διασφα-
λιστεί η µεγαλύτερη δυνατή συµµετοχή υπαλλήλων στην ΕΑ,
προσφέρθηκαν περισσότερο γενναιόδωροι όροι σε σχέση µε
το παρελθόν.

(82) Βάσει των παραπάνω, η Επιτροπή, στο στάδιο αυτό, αµφιβάλει
για το αν η χρηµατοδοτική συνεισφορά του ελληνικού
κράτους στο συνταξιοδοτικό ταµείο µπορεί να κηρυχθεί
συµβιβάσιµη σύµφωνα µε το άρθρο 87 παράγραφος 3
στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ.

Γ. Συµβιβασιµότητα βάσει του άρθρου 86 παράγραφος
2 της συνθήκης ΕΚ

(83) Η ελληνική κυβέρνηση, περιγράφοντας τις διαφορές µεταξύ
του νοµικού πλαισίου που ισχύει για τον ΟΤΕ και τον ιδιω-
τικό τοµέα και τις απορρέουσες πρόσθετες επιβαρύνσεις για
τον ΟΤΕ, αναφέρθηκε στην υποχρέωση διατήρησης ενός εκτε-
ταµένου, εθνικής εµβέλειας δικτύου, που συνεπάγεται περισ-
σότερο προσωπικό από ό,τι είναι εµπορικά βιώσιµο.

(84) Η Επιτροπή —σε άλλες περιπτώσεις µέτρων αναδιάρθρωσης
φορέων µε υποχρεώσεις δηµόσιας υπηρεσίας— έχει εφαρµόσει
το άρθρο 86 παράγραφος 2 για µέτρα που στοχεύουν στη
µείωση του
προγράµµατα
εργατικού δυναµικού, όπως
πρόωρης συνταξιοδότησης. (20)

(85) Ωστόσο, για την αξιολόγηση της χρηµατοδοτικής συνεισ-
φοράς του ελληνικού κράτους βάσει του άρθρου 86 παράγ-
ραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή δεν διαθέτει επαρκώς
λεπτοµερείς πληροφορίες ώστε να εντοπίσει το εικαζόµενο
κόστος παροχής δηµόσιας υπηρεσίας. Επιπλέον, η χρηµατο-
δοτική συνεισφορά δεν αποβλέπει στην αντιστάθµιση του
πρόσθετου κόστους για τον ΟΤΕ λόγω υποχρέωσης δηµόσιας
υπηρεσίας. Τέλος, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η ίδια η ελληνική
κυβέρνηση δεν υποστήριξε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις
του άρθρου 86 παράγραφος 2.

(86) Συνεπώς, η Επιτροπή αµφιβάλει αν η χρηµατοδοτική
συνεισφορά του ελληνικού κράτους στο πρόγραµµα πρόωρης
συνταξιοδότησης του ΟΤΕ µπορεί να θεωρηθεί συµβιβάσιµη
βάσει του άρθρου 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.

(19) Βλέπε απόφαση της Επιτροπής της 16ης ∆εκεµβρίου 2003 για την
κρατική ενίσχυση που χορήγησε η Γαλλία στην EDF και τις βιοµηχανίες
ηλεκτρισµού και φυσικού αερίου (ΕΕ L 49/9 της 22.2.2005).

(20) Βλέπε υπόθεση κρατικής ενίσχυσης N 650/2001 — Ιρλανδία (An

Post).

C 151/12

EN

Official Journal of the European Union

29.6.2006

VI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

(87) Βάσει των παραπάνω και των πληροφοριών που υπέβαλαν οι
ελληνικές αρχές κατά τη διάρκεια της προκαταρκτικής
έρευνας, η Επιτροπή δεν µπορεί να αποκλείσει την ύπαρξη
ενίσχυσης. Επιπλέον, η Επιτροπή αµφιβάλει, εφόσον υπάρχει
ενίσχυση, ότι η προτεινόµενη κρατική συνεισφορά συµβιβά-
ζεται µε τη συνθήκη ΕΚ.

(88) Συνεπώς, η Επιτροπή, ενεργώντας βάσει της διαδικασίας που
καθορίζεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ,
καλεί την Ελληνική ∆ηµοκρατία να υποβάλει τα σχόλιά της
και να παράσχει όλες τις πληροφορίες που µπορούν να
βοηθήσουν στην αξιολόγηση του µέτρου, εντός ενός µήνα
από την ηµεροµηνία παραλαβής της παρούσας επιστολής.
Καλεί επίσης την ελληνική κυβέρνηση να υποβάλει συµπληρω-
µατικές πληροφορίες για: 1) τον καθορισµό της αξίας της
χρηµατοδοτικής συνεισφοράς του ελληνικού κράτους, 2) το
οριστικό κόστος της ΕΑ, 3) στοιχεία που να επιτρέψουν στην
Επιτροπή να υπολογίσει
το κόστος παρόµοιου σχεδίου
πρόωρης συνταξιοδότηση στον ιδιωτικό τοµέα (περιλαµβα-
νοµένων αναφορών στο νοµικό πλαίσιο που διέπει τις µαζικές
απολύσεις και τα σχέδια πρόωρης συνταξιοδότησης στην
Ελλάδα, αναφορών σε παρόµοια µέτρα στην ελληνική αγορά
γενικά και ειδικότερα προηγούµενα σχέδια πρόωρης συνταξιο-
δότησης του ΟΤΕ) καθώς και στοιχεία για άλλα ενδεχόµενα
πλεονεκτήµατα που διέθετε ο ΟΤΕ. Ως προς το σηµείο αυτό,
η ελληνική κυβέρνηση καλείται να υποβάλει 4) λεπτοµερέ-
στερες πληροφορίες που να επιτρέψουν στην επιτροπή να
αξιολογήσει αν το ειδικό καθεστώς απασχόλησης των εργα-
ζοµένων στον ΟΤΕ ή γενικότερα το ειδικό νοµικό πλαίσιο που
ισχύει για τον ΟΤΕ προσέδωσε πλεονεκτήµατα που µειώνουν
το εργατικό κόστος του ΟΤΕ και τα οποία δεν διαθέτουν
εταιρείες που υπάγονται στο γενικό πλαίσιο της εργατικής
νοµοθεσίας (όπως απαλλαγή από εισφορές ανεργίας ή από

συνταξιοδοτικές δαπάνες) και 5) στοιχεία που να επιτρέψουν
στην Επιτροπή να εκτιµήσει αν ο ΟΤΕ εξακολουθεί να αντλεί
οφέλη από την προηγούµενη µονοπωλιακή του θέση που να
µην έχουν εξουδετερωθεί µέσω ex-ante νοµοθεσίας µετά την
ελευθέρωση της αγοράς το 2001.

(89) Καλεί επίσης τις ελληνικές αρχές να διαβιβάσουν αµέσως
αντίγραφο της παρούσας επιστολής στο δυνητικό αποδέκτη
της ενίσχυσης.

(90) Η Επιτροπή επιθυµεί να υπενθυµίσει στην Ελληνική ∆ηµοκ-
ρατία ότι το άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ έχει
ανασταλτικό αποτέλεσµα. Επιθυµεί επίσης να επιστήσει την
προσοχή της Ελληνικής ∆ηµοκρατίας στο άρθρο 14 του
κανονισµού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συµβουλίου, που
προβλέπει ότι, όταν λαµβάνονται αρνητικές αποφάσεις σε
περιπτώσεις παράνοµης ενίσχυσης, η Επιτροπή αποφασίζει την
εκ µέρους του οικείου κράτους µέλους λήψη όλων των αναγ-
καίων µέτρων για την ανάκτηση της ενίσχυσης από το
δικαιούχο εκτός αν αυτό αντίκειται σε κάποια γενική αρχή
του κοινοτικού δικαίου.

(91) Η Επιτροπή επιθυµεί να υπενθυµίσει στην Ελληνική ∆ηµοκ-
ρατία ότι θα ενηµερώσει τα ενδιαφερόµενα µέρη δηµο-
σιεύοντας την παρούσα επιστολή και περίληψή της στην
Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα ενηµερώσει
επίσης τα ενδιαφερόµενα µέρη στις χώρες ΕΖΕΣ που έχουν
υπογράψει τη συµφωνία ΕΟΧ, µε δηµοσίευση ανακοίνωσης
στο συµπλήρωµα ΕΟΧ της Επίσηµης Εφηµερίδας της Ευρω-
παϊκής Ένωσης και θα ενηµερώσει την Εποπτεύουσα Αρχή της
ΕΖΕΣ αποστέλλοντας αντίγραφο της παρούσας επιστολής.
Όλα τα ενδιαφερόµενα µέρη θα κληθούν να υποβάλουν τις
παρατηρήσεις τους εντός χρονικής προθεσµίας ενός µηνός
από την ηµεροµηνία της παρούσας δηµοσίευσης.’