State aid — The Netherlands — Aid C 74/03 (ex N 450/01) — Intervention in the greenhouse cultivation sector ("Stallingsbedrijf" Tuinglasbouw — Netherlands) — Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty
Date: 2004-01-21
Institutions: European Commission
Subjects: Netherlands, State aid, control of State aid, glasshouse cultivation, horticulture

C 15/24

EN

Official Journal of the European Union

21.1.2004

STATE AID — THE NETHERLANDS

Aid C 74/03 (ex N 450/01) — Intervention in the greenhouse cultivation sector (‘Stallingsbedrijf’
Tuinglasbouw — Netherlands)

Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty

(2004/C 15/05)

By means of the letter dated 10 December 2003 reproduced in the authentic language on the pages
following this summary, the Commission notified The Netherlands of its decision to initiate the procedure
laid down in Article 88(2) of the EC Treaty concerning the abovementioned aid.

Interested parties may submit their comments on the aid in respect of which the Commission is initiating
the procedure within one month of the date of publication of this summary and the following letter, to:

European Commission
Directorate-General for Agriculture
Directorate H2
L-130 5/128
B-1049 Brussels
Fax (32-2) 296 76 72

These comments will be communicated to The Netherlands. Confidential treatment of the identity of the
interested party submitting the comments may be requested in writing, stating the reasons for the request.

SUMMARY

Intervention in the Netherlands horticultural sector consists of
the creation of two companies that will be responsible for the
purchasing, temporary management (renting) and reselling of
horticultural land and horticultural facilities (greenhouses).

— the information currently available does not make it
possible to determine whether the intermediaries who are
to take part
in the intervention will be selected in
accordance with the provisions of Directive 92/50/CEE,
or, if the Directive is not applicable, on the basis of trans-
parent and non-discriminatory procedures.

At this stage, the Commission doubts whether the planned
assistance is compatible with the common market
for the
following reasons:

— the information currently available does not make it
the injection of public
possible to determine whether
funds into the two companies complies with the principle
of a private investor operating under normal market
conditions;
the Commission
this
cannot rule out a state aid component in the intervention,

therefore,

stage,

at

— the

of

the

activities

companies

(purchasing,
two
management (1) and resale of land and greenhouses) offer
an advantage to the interested parties, financed by public
funds, which, at this stage, does not appear justified in the
light of one of the existing State aid rules (not only is it not
linked to any investment programme, but it may also be
granted to companies in difficulty, which, by reselling land
in order to subsequently rent it out again, could benefit
from liquidity without having to present a restructuring
plan),

(1) Specifically, renting.

TEXT OF THE LETTER

‘1.
Bij onderhavige brief stelt de Commissie Nederland ervan
in kennis dat zij, na bestudering van de door de Nederlandse
autoriteiten overgelegde gegevens, besloten heeft de in artikel,
88, lid 2, van het EG-Verdrag voorziene procedure in te leiden
ten aanzien van de betrokken steunmaatregel.

PROCEDURE

2.
Bij brief van 27 juni 2001, geregistreerd op 4 juli 2001,
heeft de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland bij de
Europese Unie bovengenoemde steunmaatregel overeenkomstig
artikel 88, lid 3, van het Verdrag bij de Commissie aangemeld.

3.
Bij brieven van 11 maart 2002, 15 juli 2002 en 17
december 2002, geregistreerd op respectievelijk 12 maart
2002, 18 juli 2002 en 26 december 2002, heeft de Perma-
nente Vertegenwoordiging van Nederland bij de Europese Unie
de aanvullende gegevens verstrekt waarom de Commissie de
Nederlandse autoriteiten bij brieven van 14 augustus 2001,
23 april 2002 en 18 september 2002 had verzocht.

21.1.2004

EN

Official Journal of the European Union

C 15/25

Bij brief van 19 februari 2003 hebben de diensten van de
4.
Commissie verzocht de termijn voor het onderzoek van het
door de Nederlandse autoriteiten verstrekte antwoord (brief
twee maanden.
van 17 december 2002)
te geven aan
Deze laatsten hadden zelf verzocht prioriteit
een ander dossier. De betrokken verlenging is toegestaan bij
brief van 12 maart 2003, geregistreerd op 17 maart 2003.

te verlengen met

5.
Bij brief van 14 april 2003 hebben de diensten van de
Commissie verzocht de termijn voor het onderzoek van het
door de Nederlandse autoriteiten verstrekte antwoord (brief
van 17 december 2002) nogmaals te verlengen met
twee
maanden, omdat ze de met instemming van de Nederlandse
autoriteiten reeds verlengde termijn voor het onderzoek van
het dossier niet konden aanhouden wegens het grote aantal
voor andere dossiers ontvangen gegevens.

De Nederlandse autoriteiten hebben bij brief van 12 juni

6.
2003 toestemming gegeven voor deze nieuwe verlenging.

7.
Bij brief van 26 mei 2003 hebben de diensten van de
Commissie de Nederlandse autoriteiten verzocht om nieuwe
aanvullende gegevens.

8.
Bij brief van 21 oktober 2003, geregistreerd op 24 ok-
tober 2003, heeft de Permanente Vertegenwoordiging van Ne-
derland bij de Europese Unie de aanvullende gegevens overge-
legd waarom de Commissie de Nederlandse autoriteiten bij
brief van 26 mei 2003 had verzocht.

BESCHRIJVING

9.

De steunmaatregel houdt het volgende in:

a) LTO-Nederland (2) en BV Ontwikkelings- en participatiebedrijf
Publiek Private sector OPP (3) zullen een vennootschap met
beperkte aansprakelijkheid,
„Stallingsbedrijf Glastuinbouw
Nederland Beheer BV” (SGN BV), oprichten om bedrijven
en terreinen in de glastuinbouwsector aan te kopen, tijdelijk
te beheren en te verkopen;

b) tegelijkertijd zal een commanditaire vennootschap worden
opgericht tussen het ministerie van Landbouw, het Product-
schap Tuinbouw (een interprofessionele groepering van tuin-
bouwers), de BV Ontwikkelings- en participatiebedrijf publieke
sector OPP en SGN BV, waarbij het laatstgenoemde bedrijf
de complementaris is en de overige partners commandita-
rissen zijn; ook de commanditaire vennootschap zal zich
bezighouden met het aankopen, tijdelijk beheren en weer
verkopen van glastuinbouwbedrijven en -terreinen;

c) het ministerie en het Productschap zullen als commanditaris-
sen financieel bijdragen tot de oprichting van de comman-
ditaire vennootschap via een eenmalige kapitaalinjectie en
door het toekennen van achtergestelde leningen (de bijdrage
van het ministerie zal worden overgemaakt door het Bureau

(2) Een vereniging van privaatrechtelijke bedrijfsorganisaties in de land-

bouwsector.

(3) Volgens de laatste gegevens van de Nederlandse autoriteiten is OPP
een 100 %-dochteronderneming van de nv Bank Nederlandse Ge-
meenten (BNG), waarvan het aandelenkapitaal in handen is van de
Nederlandse overheid (staat, provincies en gemeenten). De aanspra-
kelijkheid van BNG ten aanzien van OPP is beperkt tot haar parti-
cipatie. De aansprakelijkheid van de aandeelhouders van BNG is
eveneens beperkt tot hun participatie, aangezien geen van de aan-
deelhouders enige garantie hebben gegeven.

beheer landbouwgronden, een beheersinstantie van het minis-
terie; OPP zal zich beperken tot een kapitaalinjectie.

10.

De bijdragen zijn als volgt uitgesplitst:

— Bijdrage van het Bureau beheer landbouwgronden:

— kapitaalinbreng: 2 268 500 EUR;

— achtergestelde

lening

volgens marktvoorwaarden:

2 268 500 EUR.

— Bijdrage van het Productschap (4):

— kapitaalinbreng: 2 722 500 EUR;

— achtergestelde

lening

volgens marktvoorwaarden:

2 722 500 EUR.

— Bijdrage van OPP:

— kapitaalinbreng: 4 991 000 EUR.

— Bijdrage van SGN Beheer BV:

— kapitaalinbreng: 150 000 EUR.

11.
Volgens de door de Nederlandse autoriteiten verstrekte
informatie wordt uitgegaan van een winst van 15 % per jaar
tijdens de gehele looptijd van het project (15 jaar). Aan de
aandeelhouders zal een jaarlijks dividend worden uitgekeerd.

12.
Doel van de maatregel is de glastuinbouwers in speci-
fieke gebieden te concentreren, zodat de sector zich gemakke-
lijker kan aanpassen aan de eisen inzake ruimtelijke ordening
en milieubescherming.

13.
Volgens de Nederlandse autoriteiten zal de maatregel de
tuinbouwers geen enkel rechtstreeks of onrechtstreeks voordeel
opleveren dat de concurrentie zou kunnen beïnvloeden of be-
perken, aangezien de vennootschap de bedrijven of terreinen
altijd zal moeten verkopen voor een prijs die minstens gelijk is
aan de marktprijs, wil zij haar activiteiten kunnen voortzetten.

Deze maatregel met een looptijd van 15 jaar is niet
14.
cumuleerbaar met andere maatregelen. Er is, rekening houdend
met de hierboven vermelde
een begroting van
15 123 000 EUR voor uitgetrokken.

cijfers,

BEOORDELING

15.
Overeenkomstig artikel 87, lid 1, van het Verdrag zijn
steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met
staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunsti-
ging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties ver-
valsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de interne
markt, voorzover deze steun het handelsverkeer tussen de lid-
staten ongunstig beïnvloedt. In dit stadium stelt de Commissie
vast dat de maatregel met staatsmiddelen wordt bekostigd, een
weerslag heeft op bepaalde ondernemingen (de twee opgerichte
ondernemingen en/of tuinbouwbedrijven) en het handelsver-
keer ongunstig kan beïnvloeden vanwege de plaats die Neder-
land in de betrokken productiesector inneemt (in 2001 de op
twee na grootste producent van groenten in de Unie). Ondanks

(4) De bijdrage van het Productschap zal uitsluitend gefinancierd wor-
den uit zijn eigen middelen en er zal geen enkele parafiscale heffing
worden geïnd op de productie, verwerking of afzet van tuinbouw-
producten.

C 15/26

EN

Official Journal of the European Union

21.1.2004

die factoren is het mogelijk dat de maatregel (een injectie van
overheidskapitaal
in twee bedrijven die tot taak hebben de
aankoop, het beheer (5) en de verkoop van tuinbouwterreinen
en -bedrijven te financieren) op basis van de aard ervan en de
regels inzake staatssteun die erop van toepassing zijn, kan
worden beschouwd als andere steun dan degene bedoeld in
artikel 87, lid 1, van het Verdrag, mits aan bepaalde voorwaar-
den is voldaan. Allereerst moet derhalve een antwoord worden
gegeven op de vraag of bij het door Nederland voorgestelde
steunmechanisme voor de tuinbouwsector al dan niet sprake is
van staatssteun.

is of niet. In deze fase kan de Commissie dan ook nog niet
afstappen van de hypothese dat de houding van de overheid
niet overeenstemt met die van een particuliere investeerder die
volgens de in een markteconomie normale gebruiken handelt
en dat de inbreng van overheidskapitaal in de twee bedrijven
neerkomt op het verstrekken van staatssteun, in welk geval de
verenigbaarheid van de maatregel met de interne markt moet
worden getoetst. De Nederlandse autoriteiten zullen één en
ander nader moeten verduidelijken, vóór de Commissie een
uitspraak kan doen over de vraag of bij dit steunmechanisme
voor de tuinbouwsector al dan niet sprake is van staatssteun.

Is er al dan niet sprake van staatssteun?

Aangezien voor de oprichting van het bedrijf SGN BV
16.
een inbreng van overheidskapitaal ter waarde van 50 % van het
kapitaal van dat bedrijf nodig zal zijn en de commanditaire
vennootschap, die de belangrijkste schakel van het mechanisme
zal vormen, hoofdzakelijk met staatsmiddelen zal worden gefi-
nancierd (afkomstig van Productschap Tuinbouw, een publiek-
rechtelijke instantie, maar ook van de BV Ontwikkelings- en
Participatiebedrijf Publiek Private sector OPP, een volledige
dochter van een bank waarvan het aandelenkapitaal voor
100 % in overheidshanden is, en van het Bureau beheer land-
bouwgronden, een instantie van het ministerie) ziet het ernaar
uit dat de overheid aan de hand van deze maatregel een par-
ticipatie neemt in ondernemingen (vaststelling die de Neder-
landse autoriteiten in hun brief van 11 maart 2002 overigens
hebben bevestigd).

17. Wat het mededingingsbeleid betreft, gelden voor over-
heidsparticipaties de bepalingen van de artikelen 92 en 93 van
het EG-Verdrag (nu artikelen 87 en 88).

Op grond van die bepalingen is er geen sprake van
18.
staatssteun bij het
in onder-
inbrengen van nieuw kapitaal
nemingen, indien die inbreng gebeurt in omstandigheden die
aanvaardbaar zouden zijn voor een particuliere investeerder die
volgens de in een markteconomie normale gebruiken handelt,
en is er, omgekeerd, wel sprake van staatssteun indien die
inbreng gebeurt in omstandigheden die niet aanvaardbaar zou-
den zijn voor een particuliere investeerder die volgens de in
een markteconomie normale gebruiken handelt.

19.
Volgens de Nederlandse autoriteiten zou de gecom-
bineerde aanpak van aankoop, beheer en wederverkoop een
winst van 15 % per jaar opleveren gedurende de gehele looptijd
van het mechanisme (15 jaar). Op de vraag aan de hand van
welke cijfers zij tot die raming zijn gekomen, hebben zij bij
brief van 21 oktober 2003 eenvoudig geantwoord dat er geen
enkel verband bestaat tussen de geraamde winst en de tijdelijke
huur van bedrijven of delen van teruggekochte bedrijven, maar
dat het cijfer beschouwd dient te worden als de geraamde winst
uit de globale transactie, uitgedrukt in een percentage van de
eigen middelen die elke partner in het bedrijf SGN heeft inge-
bracht.

20.
Naast de onduidelijke berekeningsbasis (in dit stadium
weet de Commissie niet of met „bedrijf SGN” de commanditaire
vennootschap of het bedrijf SGN BV wordt bedoeld) stelt de
Commissie vast dat de Nederlandse autoriteiten geen enkele
becijferde inlichting hebben verstrekt aan de hand waarvan
kan worden nagegaan of de vooropgestelde winst realistisch

Verenigbaarheid van staatssteun met de interne markt

21.
Aangezien vooralsnog niet kan worden uitgesloten dat
bij het onderhavige steunmechanisme sprake is van staatssteun,
moet de Commissie nu reeds nagaan of de steun in dat geval
aanvaardbaar zou zijn in het licht van de bestaande regelgeving
inzake staatssteun, temeer omdat de Nederlandse autoriteiten in
hun brief van 21 oktober 2003 hebben aangegeven dat ze
ervan uitgingen alle nodige gegevens aan de Commissie te
hebben verstrekt (met andere woorden: volgens hen heeft de
Commissie niet méér informatie nodig om tot een besluit te
komen).

22.
Aangezien volgens de in de aanmelding gegeven be-
schrijving van het steunmechanisme blijkbaar twee bedrijven
belast worden met de aankoop, het beheer en de verkoop
van terreinen (SGN BV en de door dat bedrijf en de in punt
9 opgesomde deelnemers opgerichte commanditaire vennoot-
schap), moeten bij de analyse verschillende elementen tegen het
licht worden gehouden, nl. de overheidsparticipatie in de twee
bedrijven en de activiteiten van die bedrijven.

Overheidsparticipatie in het bedrijf SGN BV en de commanditaire
vennootschap

23.
In dit stadium beschikt de Commissie over onvoldoende
informatie om te besluiten dat de steun die in de vorm van een
injectie van staatsmiddelen in de twee bedrijven is verleend, in
overeenstemming is met de regelgeving inzake staatsteun. De
enige bepalingen die eventueel
ingeroepen kunnen worden,
staan in de mededeling van de Commissie over staatssteun en
risicokapitaal (6). Volgens één van de basisbeginselen moet de
overheidsmaatregel evenwel tot doel hebben een markttekort-
koming aan te pakken. Uit de informatie die de Commissie op
dit moment in haar bezit heeft, blijkt echter nergens dat een
dergelijke markttekortkoming zou bestaan. Tegen die achter-
grond betwijfelt de Commissie in deze fase derhalve dat de
voor de oprichting van de twee betrokken bedrijven bestemde
staatssteun verenigbaar is met de interne markt.

Activiteiten van beide bedrijven

In de aanmelding wijzen de Nederlandse autoriteiten
24.
erop dat de transacties die gepaard gaan met de aankoop,
het beheer en de wederverkoop van tuinbouwterreinen en -be-
drijven, geen rechtstreeks of onrechtstreeks voordeel opleveren
voor de tuinbouwers waardoor de mededinging beïnvloed of
beperkt zou worden, aangezien met het oog op de voortzetting
van de activiteiten altijd een prijs moet worden toegepast die
ten minste gelijk is aan de marktprijs.

(5) Volgens de beschikbare informatie zou het beheer in feite neerko-

men op huur.

(6) PB C 235 van 21.8.2001, blz. 3.

21.1.2004

EN

Official Journal of the European Union

C 15/27

De Commissie heeft moeite met dit argument. Zelfs
25.
indien de bewering van de Nederlandse autoriteiten klopt en
de met de verschillende transacties gepaard gaande prijzen al-
tijd gelijklopen met de marktprijzen, kan men er niet omheen
dat:

autoriteiten nagestreefde concentratie niets in huis. Daarom en
rekening houdend met het voorgaande, vraagt de Commissie
zich in dit stadium af of de steunmaatregel geen instrument is
om bedrijven in moeilijkheden te redden zonder dat zij een
herstructureringsplan moeten indienen.

— de maatregel op bedrijven in moeilijkheden zou kunnen
worden toegepast (dit is pas gebleken in de brief van 21
oktober 2003, terwijl de Nederlandse autoriteiten voordien
nooit een duidelijk antwoord hadden gegeven op de vraag
of bedrijven in moeilijkheden van de maatregel uitgesloten
waren);

— een bedrijf installaties of terreinen zou kunnen verkopen en
ze dan weer kan huren; indien een tuinbouwbedrijf de ver-
koop van een terrein of een installatie combineert met
huur, kan het de inkomsten daarvan (in feite staatssteun,
met name gezien de samenstelling van de commanditaire
vennootschap) voor andere activiteiten gebruiken.

26.
Uit het voorgaande blijkt dat, in tegenstelling tot wat de
Nederlandse autoriteiten beweren, de deelnemers aan het inter-
ventiemechanisme van de commanditaire vennootschap kun-
nen genieten van een voordeel dat met staatsmiddelen wordt
bekostigd. Dit voordeel is in deze fase bovendien moeilijk te
verzoenen met de regelgeving inzake staatssteun, aangezien het
toekennen van de steun niet gekoppeld lijkt te zijn aan het
overleggen van een investeringsplan, voor gezonde bedrijven,
of een herstructureringsplan, voor bedrijven in moeilijkheden.
Indien de Nederlandse autoriteiten geen aanvullende informatie
ter beschikking kunnen stellen waaruit blijkt dat het steunme-
chanisme in overeenstemming is met de regelgeving inzake
staatssteun, blijft de Commissie in dit stadium niets anders
over dan twijfels te uiten bij de verenigbaarheid van het me-
chanisme met de interne markt.

Rol van consultants

28.
In de door de Nederlandse autoriteiten geleverde aanvul-
lende inlichtingen staat dat makelaars en andere tussenper-
sonen een rol spelen in de regeling. De Commissie weet in
deze fase niet of deze marktdeelnemers geselecteerd worden
op basis
overeenkomstig Richtlijn
92/50/EEG, of op basis van transparante en niet-discrimine-
rende procedures (7) indien de richtlijn niet van toepassing is.

van een procedure

29.
Gezien alle hierboven toegelichte twijfels en de nog op
te helderen punten, heeft de Commissie besloten de onder-
lid 2, van het Verdrag in te
zoeksprocedure van artikel 88,
leiden.

30.
In het kader van deze procedure nodigt de Commissie
Nederland uit om uiterlijk één maand na ontvangst van de
onderhavige brief opmerkingen te maken en informatie te ver-
strekken die bij de beoordeling van de maatregel van pas kan
komen. De Nederlandse autoriteiten wordt tevens verzocht om
onverwijld een kopie van deze brief aan de mogelijke begun-
stigden van de steun te sturen.

31.
De Commissie wijst Nederland op de schorsende wer-
king van artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag en verwijst naar
artikel 14 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad,
waarin wordt gesteld dat elke onrechtmatige steun van de be-
gunstigde kan worden teruggevorderd.

27.
De structuur zelf van de steunregeling in de Nederlandse
tuinbouwsector roept bij de Commissie vragen op inzake de
vooropgestelde doelstelling van de maatregel, nl. de concentra-
tie van glastuinbouwers in specifieke gebieden. Indien de tuin-
bouwers de mogelijkheid krijgen om terreinen of installaties te
verkopen en deze later weer kunnen huren, zullen zij immers
ter plaatse blijven en komt er van de door de Nederlandse

32.
Voorts deelt de Commissie Nederland mee dat zij de
belanghebbenden door bekendmaking van dit schrijven en
van een samenvatting van de inhoud ervan in het Publicatieblad
van de Europese Unie in kennis zal stellen. Alle bovengenoemde
belanghebbenden zal worden verzocht hun opmerkingen ken-
baar te maken binnen een maand vanaf de datum van deze
bekendmaking.’.

(7) De op de aanbestedende dienst rustende verplichting tot transparan-
tie houdt in dat aan elke potentiële inschrijver een passende mate
van openbaarheid wordt gegarandeerd, zodat de dienstenmarkt voor
mededinging wordt geopend en de aanbestedingsprocedures op on-
partijdigheid kunnen worden getoetst (arrest van de Hof van Justitie
van 7.12.2000, zaak C 324/98 — Telaustria Verlags GmbH en
Telefonadress GmbH tegen Telekom Austria AC, punt 62 van de
motivering).