State aid — The Netherlands — Aid C 66/03 (ex N 601/02, N 602/02, N 603/02, N 604/02, N 605/02 & N 606/02) — Notified matching aid to a number of Dutch shipyards — Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty (Text with EEA relevance)
Date: 2004-01-15
Institutions: European Commission
Subjects: Netherlands, State aid, control of State aid, shipbuilding

15.1.2004

EN

Official Journal of the European Union

C 11/5

STATE AID — THE NETHERLANDS

Aid C 66/03 (ex N 601/02, N 602/02, N 603/02, N 604/02, N 605/02 & N 606/02) — Notified
matching aid to a number of Dutch shipyards

Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty

(2004/C 11/04)

(Text with EEA relevance)

By means of the letter dated 11 November 2003 reproduced in the authentic language on the pages
following this summary, the Commission notified the Netherlands of its decision to initiate the procedure
laid down in Article 88(2) of the EC Treaty concerning the abovementioned aid.

Interested parties may submit their comments on the aid in respect of which the Commission is initiating
the procedure within one month of the date of publication of this summary and the following letter, to:

European Commission
Directorate-General for Competition
State Aid Greffe
J 70 4/151
B-1049 Brussels
Fax (32-2) 296 12 42.

These comments will be communicated to the Netherlands. Confidential treatment of the identity of the
interested party submitting the comments may be requested in writing, stating the reasons for the request.

SUMMARY

The Netherlands on 9 September 2002 notified aid in favour of
six shipbuilding contracts, which is intended to match illegal
aid allegedly offered by Spain to shipowners for the same
contracts if ordered at Spanish shipyards.

The notifications concern proposed aid of a total of EUR 21,6
in favour of six shipbuilding
million, in the form of grants,
contracts awarded to three Dutch shipyards: Bodewes Scheeps-
werven BV; Scheepswerf Visser; and Scheepswerf de Merwede.
The grants cover up to 9 % of the contract value of the ships,
which are of the following types: container ships, ro-ro vessels,
and hopper
arctic
dredgers. The aid has been offered to the yards, subject to
Commission approval.

trawler, multi-purpose

freight vessels

The alleged Spanish aid would be in the form of aid to
shipowners, ordering from Spanish yards, which according to
the Netherlands has an aid value of at least 9 %. Spain has
denied that the aid would be available.

The principle that a Member State should not act on its own to
counter the effects of unlawful aid from another Member State
has been clearly established by the European Court of Justice.
Specifically, the Court has held that it is not possible to justify
an aid on the ground that other Member Sates have granted
illegal aid. This derives from the general principle of EC law
according to which a Member Sate cannot rely on the fact that
other Member States fail to fulfil their obligations under the
Treaty to justify its own violation of EC law.

Therefore, the Commission considers that aid to match alleged
illegal aid from another EC Member State is contrary to the EC
Treaty and therefore has doubts that
the notified aid is
compatible with the EC Treaty.

the Dutch scheme,

Still, the Commission has also assessed the matching aid on the
basis of
the
requirements of the scheme are met. Based on this assessment
the Commission doubts that the Netherlands has submitted
sufficient evidence that
the Spanish yards
would have been able to benefit from the alleged aid.

in order to verify if all

the clients of

According to the Netherlands,
the proposed aid may be
granted under the so called heavy matching provisions (Match-
ingfonds zwaar) of the Dutch scheme first approved by the
Commission in 1992. This scheme was subject
to various
amendments, of which the most important was approved by
the Commission in 1997. The Netherlands furthermore claims
that notification in principle is not necessary, but nevertheless
decided to notify the aid.

Finally, although it considers matching aid against another EU
Member State contrary to the EC Treaty, the Commission also
has assessed, for the sake of completeness, whether the aid,
without the above mentioned limitation, could be approved
as ad hoc aid based on the Shipbuilding Regulation. The Regu-
lation is open for the possibility to provide export credits to
shipowners based on OECD rules, but the Commission has
doubts that this also covers the provision of matching grants
to shipyards.

C 11/6

EN

Official Journal of the European Union

15.1.2004

For all these reasons the Commission has decided to initiate the
procedure laid down in Article 88(2) of the EC Treaty.

TEXT OF THE LETTER

‘(1) De Commissie wenst Nederland ervan in kennis te stellen
dat zij, na de door uw autoriteiten over bovengenoemde
maatregelen verstrekte informatie te hebben onderzocht,
besloten heeft de procedure van artikel 88, lid 2, van het
EG-Verdrag in te leiden.

Rechtsgrond

(4) Volgens Nederland mag de voorgenomen steun worden
toegekend in het kader van het zogenoemde „Matching-
fonds zwaar” van het Besluit Subsidies Exportfinancie-
ringsarrangementen (hierna: „BSE”), zoals dat voor het
eerst door de Commissie bij schrijven van 24 juni 1992
(SG(92) D/8272 — steunmaatregel N 134/92) werd goed-
gekeurd. Het BSE werd herhaaldelijk gewijzigd, waarbij de
belangrijkste wijziging door de Commissie werd goedge-
keurd bij schrijven SG(97) D/10395 van 12 december
1997 (steunmaatregel N 337/97).

PROCEDURE

(5) In haar besluit betreffende steunmaatregel N 134/92 be-

paalde de Commissie onder meer het volgende:

(2) Bij brieven van 9 september 2002 (geregistreerd op 13
september 2002) heeft Nederland bovenvermelde maat-
regelen bij de Commissie aangemeld. De Commissie heeft
Nederland om verdere informatie verzocht bij brieven van
11 november 2002, 11 maart en 22 augustus 2003.
Nederland heeft verdere informatie verstrekt bij brieven
van 30 januari 2003 (geregistreerd op 31 januari 2003),
16 mei 2003 (geregistreerd op 20 mei 2003), 16 juli
2003 (geregistreerd op 18 juli 2003) en 16 september
2003 (geregistreerd op 18 september 2003). Op 2 decem-
ber 2002 en 17 juni 2003 vonden bijeenkomsten plaats
tussen de diensten van de Commissie en de Nederlandse
autoriteiten.

GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE STEUN

De steun en de begunstigden

(3) De aanmeldingen betreffen voorgenomen steun voor in
totaal 21,6 miljoen EUR, in de vorm van subsidies, ten
behoeve van zes scheepsbouwcontracten op drie Neder-
landse
Scheepswerven BV;
Scheepswerf Visser en Scheepswerf De Merwede. De steun
is de werven aangeboden, onder voorbehoud van de uit-
komst van deze aanmeldingen. Nadere gegevens over de
steun zijn gepresenteerd in tabel 1.

scheepswerven: Bodewes

Tabel 1: Aangemelde steun, schepen en begunstigde
scheepswerven

Aanmelding
nr.

Begunstigde
scheepswerf

Schepen

Contractwaarde
(steunbedrag)
in EUR

N 601/02

Bodewes

4 containerschepen

[. . .] (*)

N 602/02

Bodewes

3 roroschepen

N 603/02

Visser

1 arctische trawler

N 604/02

Bodewes

4 multipurpose vracht-
schepen

N 605/02

Bodewes

6 containerschepen

N 606/02 De Merwede

2 hopper dredgers

[. . .]

[. . .]

[. . .]

[. . .]

[. . .]

(*) Vertrouwelijke informatie.

a) de regeling is bedoeld om de concurrentievervalsende
invloed tegen te gaan van exportkredieten die buiten-
landse concurrenten van Nederlandse exporteurs met
de ondersteuning van een buitenlandse overheid aan-
bieden;

b) indien een Nederlandse exporteur aantoont dat een
buitenlandse concurrent aanspraak kan maken op
door zijn overheid ondersteunde exportfinanciering,
kan de Nederlandse exporteur een subsidie krijgen
die hem op gelijke voet brengt met die buitenlandse
concurrent. De subsidie bedraagt 100 % van de kosten
doch echter niet meer dan het gekapitaliseerde verschil
tussen de refinancieringsrente en de contractrente, en
10 % van het exportdeel van de order, en 4,5 miljoen
EUR;

c)

indien evenwel de Nederlandse exporteur het gebruik
door een buitenlandse concurrent van door een over-
heid gesteunde exportkredieten kan aantonen, geldt het
bovenstaande, zij het met de volgende maxima: het
gekapitaliseerde verschil tussen de refinancieringsrente
en de contractrente; 35 % van het exportdeel van de
order, en 6 miljoen EUR;

d) matching-steun kan enkel worden toegekend voor uit-
voer naar derde landen, met uitzondering van onder
meer zeeschepen. De reden voor deze uitzondering
was dat in de zevende richtlijn betreffende steunver-
lening aan de scheepsbouw niet werd onderscheiden
tussen export binnen de Gemeenschap en export naar
derde landen;

e) de Commissie vermeldde niet of de steun kon worden
gebruikt wanneer de concurrent van de Nederlandse
werf uit een andere lidstaat komt. In het besluit werd
evenwel verklaard dat aanvragen worden afgewezen
indien subsidieverlening in strijd was met het EEG-Ver-
drag;

f)

in verband met matching-steun voor scheepsbouw
moet de steun in overeenstemming zijn met de OESO-
Understanding voor zeeschepen.

15.1.2004

EN

Official Journal of the European Union

C 11/7

(6) In haar besluit betreffende steunmaatregel N 337/97 be-

paalde de Commissie onder meer het volgende:

a) de faciliteit exportfinanciering stelt de Nederlandse
overheid in staat exportfinanciering te ondersteunen
in gevallen waar exporteurs te maken krijgen met bui-
tenlandse concurrenten die steun ontvangen van hun
overheden;

b) de potentiële begunstigde dient aan te tonen dat hij te
maken heeft met een concurrent uit een land waar een
regulier exportfinancieringssysteem is opgezet;

c) de begunstigde heeft recht op steun ten bedrage van
tussen de commerciële
het gekapitaliseerde verschil
bankrente en de „consensusrente” (Commercial Interest
Reference Rate, CIRR). De steun is beperkt tot 10 %
van het exportdeel van de order, en in de regel tot 4,5
miljoen EUR (7,5 miljoen NLG) — lichte matching;

d) indien de potentiële begunstigde bovendien kan aan-
tonen dat de concurrent daadwerkelijk een door een
overheid ondersteund exportkrediet aanbiedt, wordt de
steun opgetrokken tot het gekapitaliseerde rentever-
schil tussen de commerciële bankrente en de door de
overheid van de concurrent ondersteunde rente. De
steun kan niet alleen voor de aflossingsperiode worden
toegekend maar ook voor de opnameperiode wanneer
deze meer dan een jaar bedraagt. De steun is beperkt
tot 35 % van het exportdeel van de order, en in de
regel tot 4,5 miljoen EUR (7,5 miljoen NLG) — zware
matching;

(7) Aangezien de Commissie de BSE-regeling die de „zware
matching”-bepalingen bevat heeft goedgekeurd, is Neder-
land van oordeel dat er geen verplichting is om individu-
ele transacties bij de Commissie aan te melden. Nederland
verkoos evenwel de steun aan te melden, als gevolg van
correspondentie tussen de Nederlandse autoriteiten en de
Commissie.

Het Nederlandse standpunt

Beweerde Spaanse steun

(8) Doel van de aangemelde steun is de beweerdelijk door
Spanje aangeboden rentesteun te „matchen”. Volgens Ne-
derland hebben bepaalde particuliere Spaanse werven naar
de eerder vermelde orders („de contracten”) meegedongen
en bevatten de door de Spaanse werven berekende prijzen
rentesteun voor exportfinanciering gedragen door de
Spaanse autoriteiten, op grond van het Spaanse Koninklijk
decreet 442/94 (hierna: „RD 442/94”).

(9) De Nederlandse autoriteiten hebben de Commissie af-
schriften verstrekt van de offertes die de Spaanse werven
beweerdelijk in verband met de contracten hebben gedaan
(zie tabel 2). Nederland beweert dat de Spaanse werven
een prijskorting tussen 9 en 13 % hebben aangeboden. De
berekeningen werden gemaakt door de dankzij de ren-
testeun bespaarde rente te berekenen (300 basispunten)
en deze winst vervolgens om te rekenen in netto contante
waarde (NCW). Dit bedrag werd vervolgens gedeeld door
de waarde van de order, inclusief de steun.

Tabel 2: Beweerde offertes van Spaanse werven en verzoeken voor matching

Contract

Beweerde Spaanse concurrent

Datum Spaanse offerte

Datum machtingverzoek
(Nederlandse werf)

N 601/02

N 602/02

N 603/02

N 604/02

N 605/02

N 606/02

[. . .]

[. . .]

[. . .]

[. . .]

[. . .]

[. . .]

5.12.2000, verlengd op 23.10.2001
(geen einddatum geldigheid)

5.12.2000, verlengd op 23.10.2001
(geen einddatum geldigheid)

1.11.2000 (3 maanden geldig)

2.11.2000, verlengd op 23.10.2001

11.12.2000 (3 maanden geldig),
verlengd op 4.4.2001

27.10.2000 tot en met 31.12.2001

28.11.2001
(Bodewes)

28.11.2001
(Bodewes)

17.9.2001
(Visser)

4.12.2001
(Bodewes)

12.7.2001
(Bodewes)

28.11.2001
(De Merwede)

Procedure om het bestaan van de beweerde steun na te gaan

(10) Volgens Nederland moet in de Regeling Zware Matching
de aanvrager bij het indienen van de aanvraag hebben
aangetoond dat hij met betrekking tot die order op het
moment van het indienen van de aanvraag om subsidie
een buitenlandse concurrent heeft die door een buiten-
landse overheid wordt ondersteund (artikel 5 van het
BSE). Nederland betoogt dat in de onderhavige zaak aan

dit vereiste is voldaan omdat de werven de voorstellen van
hun Spaanse concurrenten hebben overgelegd, waarin een
staatssteuncomponent was vervat. Vervolgens beweert Ne-
derland dat het de desbetreffende OESO-regels heeft ge-
volgd, die bovendien in het Gemeenschapsrecht zijn geïn-
corporeerd (1).

(1) Beschikking 2001/76/EG, en latere aanpassingen.

C 11/8

EN

Official Journal of the European Union

15.1.2004

(11) In overeenstemming met de in die regels vervatte proce-
dure voor matching, beweren de Nederlandse autoriteiten
dat zij een uitgebreide correspondentie hebben gevoerd
met de Spaanse autoriteiten. Betoogd wordt dat, in ant-
woord op de verzoeken om inlichtingen van Nederland,
de Spaanse autoriteiten enkel het algemene antwoord heb-
ben gegeven dat geen steun meer beschikbaar was voor
het bouwen van schepen onder contracten die na 31
december 2000 waren gesloten, en dat een eventueel aan-
bod van dergelijke steun niet rechtsgeldig was. Dit ant-
woord werd door Nederland niet als voldoende be-
schouwd om de aanvragen voor matching af te wijzen,
en wel om de volgende redenen:

— Nederland had geen antwoord ontvangen op zijn
schriftelijke vraag of er een overgangsregeling was
die het mogelijk maakte om in 2000 (toen RD 442/94
nog van kracht was) gedane offertes, in 2001 te hand-
haven;

— Nederland had geen antwoord ontvangen op zijn
schriftelijke vraag of de betrokken contracten in
2000 waren gesloten mits subsidies konden worden
verkregen op grond van RD 442/94;

— Nederland vindt het opvallend dat er van de Spaanse
autoriteiten in het geheel geen reactie kwam toen Ne-
derland op 27 maart 2002 de voorgenomen steun
notificeerde aan de OESO Export Credits Group.

(12) Kortom, Nederland beweert te hebben gehandeld volgens
de regels inzake zware matching die door de Commissie
zijn goedgekeurd en die in overeenstemming zijn met de
OESO-procedures waarop de BSE-regeling is gebaseerd.
Nederland betoogt dat die procedures met voldoende ze-
kerheid hebben aangetoond dat er inderdaad Spaanse
steun was. Daarom oordeelt Nederland dat het gerechtigd
is om tot matching over te gaan.

Het Spaanse standpunt

(13) In bilaterale contacten met Nederland heeft Spanje schrif-
telijk uiteengezet dat de productiesteun die onder RD
442/94 beschikbaar was, niet meer beschikbaar zou zijn
na 31 december 2000 (na die datum was productiesteun
niet meer toegestaan op grond van de verordening van
1998 betreffende steunverlening aan de scheepsbouw (2)).

(14) Voorts heeft de Commissie Spanje tweemaal om informa-
tie verzocht in verband met de beweerde steun (bij brie-
ven van 21 december 2001 en 16 mei 2002). De reden
voor de eerste verzoeken was dat de Commissie op 19
november 2001 een formele klacht had ontvangen tegen
dezelfde beweerde steun als die welke Nederland wil mat-
chen. De reden voor het tweede verzoek was dat Neder-
land in een brief van 22 maart 2002 aan de Commissie
had aangegeven dat zij overwoog matching voor de be-
weerde Spaanse steun toe te kennen. Bij brieven van 28
januari en 28 mei 2002 heeft Spanje ontkend dat derge-
lijke steun beschikbaar kon worden gesteld voor contrac-
ten die na 31 december 2000 waren ondertekend. De
Commissie heeft derhalve niet kunnen vaststellen dat
Spanje de beweerde steun onrechtmatig had toegekend
maar de Commissie blijft de communautaire scheeps-

bouwmarkt en mogelijke inbreuken op de regels inzake
staatssteun, in het oog houden.

BEOORDELING

(15) Overeenkomstig artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag zijn
steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met
staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door be-
gunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde pro-
ducties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar
met de gemeenschappelijke markt, voorzover deze steun
het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïn-
vloedt. Volgens vaste rechtspraak van de communautaire
rechtscolleges is aan het criterium „ongunstige beïnvloe-
ding van het handelsverkeer” voldaan wanneer de begun-
stigde onderneming een economische activiteit verricht
waarvoor er handel tussen lidstaten bestaat.

(16) De Commissie doet opmerken dat Nederland voornemens
is subsidies toe te kennen aan drie scheepswerven ten
behoeve van de bouw van schepen, zoals hierboven nader
is beschreven. De Commissie stelt dan ook vast dat de
begunstigden een economische activiteit uitoefenen waar-
voor sprake is van handelsverkeer tussen lidstaten. Bij-
gevolg is de Commissie ervan overtuigd dat de aange-
melde steun onder de toepassing van artikel 87,
lid 1,
van het EG-Verdrag valt.

(17) Overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-
Verdrag kunnen steunmaatregelen om de ontwikkeling
van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of
van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken,
mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer
plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat
het gemeenschappelijk belang wordt geschaad, als ver-
enigbaar met de gemeenschappelijke markt worden be-
schouwd. Op grond van dit artikel werd de BSE-regeling
in 1992 en nadien goedgekeurd, na diverse aanpassingen,
maar steeds met de algemene bepaling dat subsidieaan-
vragen zullen worden afgewezen wanneer zij in strijd zijn
met het EG-Verdrag.

(18) Voorts kunnen, overeenkomstig 87, lid 3, onder e), van
het EG-Verdrag, andere soorten van steunmaatregelen
aangewezen bij besluit van de Raad, genomen met gekwa-
lificeerde meerderheid van stemmen, op voorstel van de
Commissie, als verenigbaar met de gemeenschappelijke
markt worden beschouwd. De Commissie doet opmerken
dat de Raad op basis hiervan de Zevende Richtlijn steun-
verlening aan de scheepsbouw (3) en Verordening (EG) nr.
1540/98 betreffende de steunverlening aan de scheeps-
bouw (4)
„verordening steunverlening scheeps-
bouw”) heeft vastgesteld.

(hierna:

(19) Op grond van die bepalingen heeft de Commissie het BSE
met de gemeenschappelijke markt verenigbaar verklaard.
Ten aanzien van de besluiten die in verband met het BSE
zijn genomen, doet de Commissie het volgende opmer-
ken:

a) steun tot 35 % van de exportwaarde van de order werd
door de Commissie in haar besluiten van 1992 en
1997 toegestaan (zware matching);

(2) PB L 202 van 18.7.1998, blz. 1.

(3) PB L 380 van 31.12.1990, blz. 27.
(4) Zie noot 2.

15.1.2004

EN

Official Journal of the European Union

C 11/9

b) dergelijke steun werd in het besluit van 1997 toe-

gestaan wanneer

— de potentiële begunstigde kon aantonen dat hij te
maken heeft met een concurrent uit een land waar
een regulier exportfinancieringssysteem is opgezet,
en

— hij bewijzen kan overleggen dat een buitenlandse
concurrent daadwerkelijk een door de overheid on-
dersteund exportkrediet geniet;

c) de steun moet in overeenstemming zijn met de OESO-

Arrangement inzake exportkredieten.

(20) Onder die omstandigheden zou dit soort steun als ver-
enigbaar met de gemeenschappelijke markt worden be-
schouwd.

(21) Derhalve is de Commissie van oordeel dat steun onder de
goedgekeurde regeling kon worden toegekend wanneer
aan bovenstaande voorwaarden sub b) en c) was voldaan,
en wanneer zulks niet in strijd zou zijn met de algemene
beginselen van het Gemeenschapsrecht.

Beoordeling of de steun in strijd is met de algemene beginselen van
het Gemeenschapsrecht

(22) Met het communautaire beleid inzake staatssteun wordt
beoogd toezicht te houden op steun die de mededinging
vervalst of dreigt te vervalsen door begunstiging van be-
paalde ondernemingen of bepaalde producties. Daartoe is
een stelsel van toezicht op staatssteun uitgewerkt in het
Verdrag, ondersteund door een aanzienlijk juridisch kader.

(23) In dit stelsel is het aan de Commissie, onder toezicht van
het Hof van Justitie, ervoor te zorgen dat lidstaten hun
verplichtingen uit hoofde van de desbetreffende artikelen
van het Verdrag nakomen. Daarom dient een lidstaat,
zodra hij vermoedt dat een andere lidstaat onrechtmatige
steun toekent, dit via een klacht bij de Commissie te
melden. Het
is dan de taak van de Commissie na te
gaan of deze beweringen gegrond zijn. Wanneer de Com-
missie tot de bevinding komt dat onrechtmatige steun is
toegekend, kan zij besluiten dat de onrechtmatige steun
moet worden teruggevorderd door de lidstaat die de steun
heeft verstrekt.

(24) In de hier aangemelde zaken heeft Nederland de diensten
van de Commissie daadwerkelijk geïnformeerd over zijn
vermoedens dat Spanje onrechtmatige steun zou verlenen
en over zijn voornemen om deze steun te matchen. De
diensten van de Commissie hebben Nederland meegedeeld
dat zij de beweerde onrechtmatige steun zouden onder-
zoeken maar zij hebben Nederland ook verzocht geen
matching-steun toe te kennen.

(25) De diensten van de Commissie hebben de kwestie onver-
wijld onderzocht door contact op te nemen met Spanje,
dat ontkende dat steun zou worden toegekend. De betrok-
ken orders werden uiteindelijk door Nederlandse scheeps-
werven in de wacht gesleept en zodoende werd voor deze
contracten ook geen Spaanse steun toegekend.

(26) Het beginsel dat een lidstaat niet zelf mag optreden om de
effecten van onrechtmatige steun door een andere lidstaat
tegen te gaan, is duidelijk door het Hof van Justitie vast-
gelegd. Meer bepaald heeft het Hof verklaard dat het niet
mogelijk is steun te rechtvaardigen op grond van het feit
dat andere lidstaten onrechtmatige steun hebben toege-
kend (5). Een en ander vloeit voort uit het algemene be-
ginsel van het Gemeenschapsrecht dat een lidstaat zich
niet kan beroepen op het feit dat andere lidstaten hun
verplichtingen uit hoofde van het Verdrag niet nakomen,
om zijn eigen schending van het Gemeenschapsrecht te
rechtvaardigen.

(27) Daarom is de Commissie van oordeel dat steun om on-
rechtmatige steun van een andere lidstaat te matchen,
strijdig is met het EG-Verdrag en betwijfelt zij dan ook
of de aangemelde steun verenigbaar is met het EG-Ver-
drag (6).

Verdere beoordeling van de verenigbaarheid van de steun in het licht
van de voorwaarden van de BSE-regeling (7)

(28) Zoals eerder is aangegeven, is de Commissie van oordeel
dat matching-steun niet kan worden goedgekeurd wan-
neer er concurrentie is tussen lidstaten. Volledigheidshalve
is de Commissie echter ook nagegaan of de aangemelde
steun voldoet aan de overige voorwaarden van de BSE-
regeling. Bij het beoordelen of de voorwaarden van de
BSE-regeling, onder deze premissen, zijn vervuld, doet
de Commissie het volgende opmerken:

a) Nederland heeft afschriften verstrekt van de offertes
van Spaanse werven, waarbij de prijs rentesubsidie
omvat die beweerdelijk op grond van RD 442/94 be-
schikbaar zou zijn;

b) Nederland beweert dat Spanje weliswaar ontkend heeft
dat dergelijke steun beschikbaar was op grond van RD
442/94 maar dat Spanje geweigerd heeft te antwoor-
den op meer specifieke vragen in verband met over-
gangsperioden en dat het niet heeft gereageerd op de
geplande matching in het kader van een notificatie bij
de OESO Export Credits Group op 27 maart 2002, en

c) Nederland beweert dat het heeft gehandeld binnen de
regels van de OESO-Arrangement voor exportkredie-
ten (8) en de daaraan gehechte OESO-Understanding
inzake exportkredieten voor schepen.

(5) Zie het arrest van arrest van het Hof van 22 maart 1977 in zaak
78/76, Firma Steinike & Weinlig/Bondsrepubliek Duitsland, Jurispr.
1977, blz. 595. Volgens punt 24 van dit arrest kan „een lidstaat
zich ter rechtvaardiging van een eventuele schending van een uit
het Verdrag voortvloeiende verplichting in verband met het verbod
van artikel 92 niet beroepen op het feit dat andere lidstaten die
verplichting evenmin nakomen”.

(6) Voorts kan worden opgemerkt dat in het besluit van de Commissie
van 1992 waarmee de Nederlandse matching-regeling werd goed-
gekeurd, wordt verklaard dat subsidieaanvragen zullen worden af-
gewezen wanneer zij in strijd zijn met het EG-Verdrag.

(7) Aangetekend zij dat de regeling laatstelijk in 1997 voor een periode
jaar werd goedgekeurd. Wanneer de Commissie eind-
van vijf
beschikkingen geeft over aangemelde staatssteun, zijn deze geba-
seerd op de regels die van toepassing waren op het tijdstip dat de
beschikking wordt gegeven.

(8) Officieel „OECD arrangement on guidelines for officially supported

export credits”.

C 11/10

EN

Official Journal of the European Union

15.1.2004

(29) Ten aanzien van de vraag of de Spaanse werven op grond
van RD 442/94 subsidiabel zijn, doet de Commissie op-
merken dat:

a) Spanje schriftelijk heeft bevestigd dat de wettelijke be-
paling betreffende productiesteun voor de scheeps-
bouw uit hoofde van RD 442/94 per 31 december
2000 afliep;

b) Spanje schriftelijk heeft ontkend dat productiesteun is
aangeboden of kon worden aangeboden uit hoofde van
RD 442/94 ten behoeve van contracten die na 31 de-
cember 2000 werden ondertekend;

c) de toestemming van de Commissie voor productie-
steun uit hoofde van RD 442/94 per 31 december
2000 afliep;

d) de verenigbaarheid van productiesteun voor nieuwe
scheepsbouwcontracten met de gemeenschappelijke
markt afliep per 31 december 2000, overeenkomstig
artikel 3,
lid 1, van de verordening steunverlening
scheepsbouw van 1998, en

e) dat Spanje aan Nederland en de Commissie schriftelijk
heeft bevestigd dat het beweerde aanbod van steun
door de Spaanse werven voor na 31 december 2000
ondertekende contracten niet rechtsgeldig zou zijn.

(30) Wat betreft de aard van de verplichting voor de potentiële
begunstigde van zware matching onder de BSE-regeling
om aan te tonen dat een buitenlandse concurrent te ma-
ken heeft met een concurrent uit een land waar een re-
gulier exportfinancieringssysteem is opgezet, en dat deze
buitenlandse concurrent daadwerkelijk dergelijke steun ge-
niet of aanbiedt, is de Commissie van oordeel dat:

a) het hier positieve verplichtingen betreft, die daadwer-
kelijke bewijzen vereisen dat contracten voor de steun
in aanmerking kwamen en dat de steun daadwerkelijk
zou worden toegekend, en

b) dat ingeval de overheden van die buitenlandse concur-
rent ontkenden dat dergelijke steun beschikbaar is, het
niet antwoorden op specifieke follow-up-vragen niet
als voldoende bewijs kan gelden dat de steun daad-
werkelijk zal worden toegekend.
in een
dergelijke situatie is juist bijzonder stevig bewijsmate-
riaal vereist, bv. in de vorm van schriftelijke stukken
van de betrokken overheid waaruit het bestaan van
steun blijkt.

Integendeel,

(31) De Commissie merkt op dat Nederland of de potentiële
begunstigden van de steun geen bewijzen hebben geleverd
dat de Spaanse werven en de contracten daadwerkelijk
voor productiesteun in aanmerking zouden komen, daar-
mee voorbijgaand aan RD 442/94 en de uit hoofde van
het EG-Verdrag op Spanje rustende verplichtingen.

(32) Voorts doet de Commissie opmerken dat Nederland af-
schriften heeft meegedeeld van offertes van Spaanse wer-
ven die een element van staatssteun offreerden. Deze af-
schriften tonen echter niet aan dat het beweerde aanbod
van steun rechtsgeldig was of dat het door Spanje zou
worden gehonoreerd.

(33) Ten aanzien van deze beide voorwaarden uit de Regeling
Zware Matching van het BSE is de Commissie dan ook
van oordeel dat Nederland onvoldoende bewijzen heeft
geleverd dat dit aanbod voor
steun uit hoofde van
RD 442/94 in aanmerking zou komen of dat Spanje
deze steun daadwerkelijk zou hebben toegekend. Bijgevolg
betwijfelt de Commissie of aan de tweede van de beide
eerder vermelde voorwaarden van het BSE is voldaan.

(34) Voorts dient, volgens de OESO-regels waaraan de Neder-
landse maatregelen volgens de BSE-regeling ook moeten
voldoen, het matchende land redelijke inspanningen te doen
om vast te stellen of de niet-conforme kredietvoorwaarden
door het concurrerende land zullen worden aangeboden.
Het matchende land wordt geacht redelijke inspanningen
te hebben gedaan — en dus het recht te hebben te mat-
chen — wanneer het het andere OESO-land van zijn
voornemen tot matching in kennis heeft gesteld en bin-
nen drie werkdagen geen bericht heeft ontvangen dat de
niet-conforme voorwaarden niet van toepassing zijn.

(35) Nederland heeft

inderdaad contact opgenomen met
Spanje. Spanje heeft, zoals door de OESO-regels is voor-
geschreven, binnen drie dagen gereageerd en ontkend dat
de steun zou worden toegekend. In beginsel zou dit be-
tekenen dat Nederland niet tot matching had mogen over-
gaan.

(36) De OESO-regels bevatten geen procedure voor het geval
een land de beweerde steun ontkent maar deze ontken-
ning door het andere land niet als geloofwaardig wordt
beschouwd. De Commissie is van oordeel dat Nederland,
zoals eerder werd verklaard, over onweerlegbare bewijzen
had moeten beschikken om zijn beweringen te staven
omdat Spanje vrij precies heeft ontkend dat de steun
beschikbaar zou zijn. Zoals eerder werd opgemerkt, heeft
Nederland geen enkel van officiële Spaanse bron afkom-
stig bewijsstuk overgelegd waaruit blijkt dat de steun be-
schikbaar zou zijn.

(37) Derhalve vindt de Commissie dat er twijfel bestaat ten
aanzien van de nakoming van de OESO-procedures om
het bestaan aan te tonen van onrechtmatige steun die kan
worden gematched.

Voorwaarden voor matching uit hoofde van de verordening steunver-
lening scheepsbouw

(38) Is de Commissie, zoals eerder is aangegeven, weliswaar
van oordeel dat matching-steun niet kan worden goedge-
keurd wanneer er concurrentie is tussen lidstaten, toch
heeft zij, volledigheidshalve, ook onderzocht of de steun
volgens de verordening steunverlening scheepsbouw dient
te worden aangemerkt als ad-hocsteun die niet onder de
matching-regeling valt. In artikel 3, lid 4, van deze ver-
ordening is bepaald dat „steun in de vorm van door de
overheid gesteunde kredietfaciliteiten, die aan nationale of
buitenlandse
reders of derden wordt verleend voor
scheepsbouw of -verbouwing, verenigbaar kan worden
geacht met de gemeenschappelijke markt en voor het
plafond [inzake contractgebonden productiesteun] niet
wordt meegerekend, op voorwaarde dat de steun in over-
eenstemming is met de (. . .) de OESO-overeenkomst in-
zake exportkredieten voor schepen (. . .)”.

15.1.2004

EN

Official Journal of the European Union

C 11/11

(39) De OESO-Understanding voor schepen bevat een mat-
ching-clausule. In deze clausule wordt, wat matching be-
treft, verwezen naar de algemene OESO-Arrangement
voor exportkredieten.

(40) Wat betreft de noodzaak voor het matchende land redelijke
inspanningen te doen om vast te stellen of de niet-con-
forme kredietvoorwaarden door het concurrerende land
zullen worden aangeboden, heeft de Commissie dezelfde
twijfel als die welke zij eerder heeft geformuleerd.

(41) Voorts valt op te merken dat Nederland subsidies aan
scheepswerven heeft aangemeld. Dit zijn twee belangrijke
verschillen met artikel 3, lid 4, van de verordening steun-
verlening scheepsbouw, waar het gaat om exportkredieten
voor reders.

(42) Onder de OESO-regels zou het mogelijk lijken exportkre-
dieten te vervangen door een subsidie met de tegenwaarde
van het exportkrediet. Dit lijkt echter niet mogelijk vol-
gens de verordening steunverlening scheepsbouw omdat
in artikel 3, lid 4, is aangegeven dat enkel exportkredieten
— en niet subsidies — zijn toegestaan. Daarom betwijfelt
de Commissie dat de aangemelde subsidies verenigbaar
zouden zijn met de verordening steunverlening scheeps-
bouw.

(43) Wat betreft het feit dat bij de aangemelde maatregelen
sprake is van steun aan scheepswerven — en niet aan
reders — dient te worden opgemerkt dat artikel 3,
lid
4, van de verordening steunverlening scheepsbouw enkel
toeziet op rechtstreeks aan reders of aan derden (en niet
aan scheepswerven) toegekende steun.

(44) De Commissie is van oordeel dat hieruit niet volgt dat een
lidstaat van deze bepaling kan gebruikmaken om steun
rechtstreeks aan een scheepswerf toe te kennen. Voorts
kan worden opgemerkt dat in de algemene context van
exportkredieten het een groot verschil maakt of steun aan
een producent in plaats van aan een koper wordt toege-
kend. Daarom heeft de Commissie twijfel of de steun die
mogelijk rechtmatig kon zijn wanneer hij aan reders was
steun aan
toegekend, kan worden vervangen door
scheepswerven.

(45) Als algemeen beginsel moet ook worden benadrukt dat
volgens artikel 3, lid 4, van de verordening steunverlening
scheepsbouw steun kan worden goedgekeurd. Aangezien
het beginsel van matching van beweerde onrechtmatige
steun die door een andere lidstaat wordt toegekend, als
strijdig met de algemene beginselen van het Gemeen-
schapsrecht kan worden beschouwd, dient de Commissie
een zeer beperkende uitlegging te geven aan dergelijke
bepalingen.

(46) Bijgevolg betwijfelt de Commissie dat

subsidies aan
scheepswerven volgens artikel 3, lid 5, van de verordening
steunverlening scheepsbouw zijn toegestaan. Aangezien er
geen bewijs voorhanden is dat Spanje onverenigbare steun
heeft verstrekt of toegezegd, aangezien Spanje het bestaan
van de steun heeft ontkend en aangezien de Commissie
lidstaten kan toestaan matching toe te kennen maar daar-
toe niet is verplicht, heeft de Commissie twijfel dat de
aangemelde steun kan worden goedgekeurd als ad-hoc-
steun op basis van de verordening steunverlening scheeps-
bouw.

BESLUIT

en de

verordening

(47) Mitsdien heeft de Commissie, om de hierboven uiteen-
gezette redenen, twijfel dat de aangemelde steun verenig-
baar is met de algemene beginselen van het Gemeen-
schapsrecht en dat hij voldoet aan de voorwaarden van
de BSE-regeling
steunverlening
scheepsbouw. Zij betwijfelt dan ook of de steun bestaan-
baar is met artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. Gelet op
de bovenstaande overwegingen verzoekt de Commissie
in het kader van de procedure van artikel
Nederland,
88, lid 2, van het EG-Verdrag, binnen een maand vanaf
de datum van ontvangst van dit schrijven zijn opmerkin-
gen te maken en alle dienstige inlichtingen te verstrekken
voor de beoordeling van de steunmaatregel. Zij verzoekt
uw autoriteiten onverwijld een afschrift van deze brief aan
de potentiële begunstigde van de steunmaatregel te doen
toekomen.

(48) De Commissie wijst Nederland op de schorsende werking
van artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag. Zij verwijst naar
artikel 14 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de
Raad, volgens hetwelk alle onrechtmatige steun van de
begunstigde kan worden teruggevorderd.

(49) Voorts deelt de Commissie Nederland mee dat zij de be-
langhebbenden door de bekendmaking van dit schrijven
en van een samenvatting ervan in het Publicatieblad van de
Europese Unie in kennis zal stellen. Tevens zal zij de be-
langhebbenden in de lidstaten van de EVA die partij zijn
bij de EER-Overeenkomst, door de bekendmaking van een
mededeling in het EER-Supplement van het Publicatieblad
van de Europese Unie in kennis stellen, alsmede de Toe-
zichthoudende Autoriteit van de EVA door haar een af-
schrift van dit schrijven te zenden. Alle bovengenoemde
belanghebbenden zal worden verzocht hun opmerkingen
te maken binnen een maand vanaf de datum van deze
bekendmaking.’.