State aid — Belgium — Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty concerning measure C 26/03 (ex N 351/02) — Change to the scheme for coordination centres (Text with EEA relevance)
Date: 2003-09-04
Institutions: European Commission
Subjects: Belgium, State aid, business management, control of State aid, corporation tax, multinational enterprise, tax system

C 209/2

EN

Official Journal of the European Union

4.9.2003

Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty concerning measure
C 26/03 (ex N 351/02) — Change to the scheme for coordination centres

STATE AID — BELGIUM

(2003/C 209/02)

(Text with EEA relevance)

By means of the letter dated 23 April 2003 and reproduced in the authentic language on the pages
following this summary, the Commission notified Belgium of its decision to initiate the procedure laid
down in Article 88(2) of the EC Treaty in respect of the above measure.

The Commission decided not to raise any objections to certain other measures, as described in the letter
following this summary.

Interested parties may submit their comments on the measure in respect of which the Commission is
initiating the procedure within one month of the date of publication of this summary and the following
letter to:

European Commission
Directorate-General for Competition
Directorate State Aid I
B-1049 Brussels
Fax (32-2) 296 12 42.

The comments will be communicated to Belgium. Confidential treatment of the identity of the interested
party submitting the comments may be requested in writing, stating the reasons for the request.

SUMMARY

Procedure

In accordance with Article 88 of the Treaty, Belgium notified
by letter of 16 May 2002 the part of a preliminary draft law
that amended Royal Decree No 187 and pave the way for a
new scheme for coordination centres to replace the one in
force since 1983. Under Article 32 of the Law (1), which was
adopted on 24 December 2002, the date of entry into force of
the new text of Royal Decree No 187 will be determined at a
later date by royal decree.

A coordination centre qualifies for the scheme if it has been
individually approved beforehand by royal decree. In order to
qualify for approval, it must be part of a multinational group
meeting certain size criteria. It must be engaged exclusively in
developing and centralising, for the sole benefit of all or some
of the companies in the group, one or more activities of a
preparatory or ancillary nature that have been authorised by
the Law (3). Approval
is valid for ten years and may be
renewed. The Law lays down certain conditions under which
approval is not valid or is no longer valid.

Detailed description of the measure

The scheme for coordination centres is based on Royal Decree
No 187 of 30 December 1982, which has been supplemented
and amended on several occasions (2). Article 29 of the Law of
24 December 2002 (hereinafter ‘the Law’) further amends the
scheme. Once the latest amendments have taken effect, the
scheme will have the following characteristics.

(1) Law amending the corporation tax scheme and establishing an
advanced-decision mechanism in the tax field (Moniteur Belge of
31 December 2002 (second edition), p. 58817 et seq.).

(2) Law of 27 December 1984, Law of 4 August 1986, Royal Decree
of 3 November 1986, Law of 28 December 1990, Law of 23
October 1991 and Law of 4 April 1995.

By derogation from the ordinary tax system, profits of coor-
dination centres are assessed according to the cost-plus
method. All the centre's costs are taken into account in deter-
mining taxable profits using the cost-plus method. The profit
margins are determined on a case-by-case basis, taking into
account the work actually carried out by the centre. They

(3) Financial transactions and cover for exchange risks and interest-rate
insurance and risk management; scientific research;
fluctuations;
non-commercial relations with national and international auth-
orities; activities in the fields of accounting and administration; IT
activities; advertising and marketing; supply and collection of
information and management assistance; buying transactions; any
other activity of a preparatory or ancillary nature on behalf of
companies in the group.

4.9.2003

EN

Official Journal of the European Union

C 209/3

may be fixed in advance by decision of the tax administration.
The validity of these decisions may not exceed five years. The
details of the decisions can be revised if the conditions that led
to the determination of
the profit margins have changed.
Under certain circumstances, coordination centres can be
exempted from withholding tax and from the proportional
registration duty on contributions and capital increases.

Assessment of the measure

In so far as the arrangements for determining profit under the
cost-plus method take into account all the costs borne by
coordination centres and in so far as the profit margins are
determined on a case-by-case basis in the light of the work
carried out, the Commission considers that these elements do
not constitute state aid within the meaning of Article 87(1) of
the EC Treaty.

By contrast, the Commission takes the view at this stage that
the exemptions reserved for coordination centres as regards
exceptional and gratuitous advantages, withholding tax and
capital duty cumulatively satisfy the four criteria characteristic
of an aid scheme as spelt out in Article 87(1) of the EC Treaty.

First, the exemptions seem to confer an advantage that relieves
recipients of charges normally borne from their budgets, viz.
taxes normally borne by companies that in Belgium receive
exceptional or gratuitous advantages, earn investment income
or make capital injections.

Second, the Commission notes that these advantages can be
financed through state resources while the State would thus
forfeit the said taxes.

the Commission notes

Third,
these advantages are
available only to coordination centres approved under the
Law and thus rank as selective measures.

that

Lastly, the Commission takes the view at this stage that these
centres and the groups to which they belong can be active in
fields where there is intense intra-Community trade. The possi-
bility that trade and competition are affected cannot, therefore,
be ruled out.

In so far as the aid elements identified are neither linked to the
carrying-out of investment nor subject to any restrictions as to
their amount, the Commission considers at this stage that they
constitute operating aid. Such aid is at present authorised by
in
the Commission only under exceptional circumstances
regions eligible for the derogation provided for in Article
87(3) (a) and subject to a number of very strict conditions.
the
Since Belgium is not
Commission has doubts as
is
compatible with the common market.

that derogation,
the

to whether

scheme

eligible

for

TEXT OF LETTER

‘Met dit schrijven stelt de Commissie België ervan in kennis dat
zij, na onderzoek van de door uw autoriteiten met betrekking
tot de bovengenoemde steunmaatregel verstrekte inlichtingen,
het volgende heeft besloten. Enerzijds heeft zij beslist geen
bezwaar te maken tegen de forfaitaire regeling voor de vast-
stelling van de belastbare inkomsten van de coördinatiecentra
(hierna te noemen „de centra”), met uitzondering van de be-
handeling van abnormale en goedgunstige voordelen; ander-
zijds heeft zij besloten de procedure van artikel 88,
lid 2,
van het EG-Verdrag in te leiden ten aanzien van de behandeling
van de abnormale en goedgunstige voordelen die aan de centra
worden verleend wanneer deze voordelen niet vooraf zijn be-
last ten name van de vennootschappen die hen toekennen,
alsmede ten aanzien van de vrijstellingen van de roerende voor-
heffing en het registratierecht op kapitaalinbrengen (hierna te
noemen „het kapitaalrecht”) waarin het nieuwe artikel 5, lid 4,
van koninklijk besluit nr. 187 voorziet.

I. PROCEDURE

(1) Op 1 december 1997 heeft de Raad een gedragscode
inzake de belastingregeling voor ondernemingen (1) vast-
gesteld en de Commissie tevens verzocht de in de lidsta-
ten geldende belastingregelingen (opnieuw) te onderzoe-
ken. Op 11 november 1998 heeft de Commissie haar
goedkeuring gehecht aan een mededeling over de toepas-
sing van de regels betreffende steunmaatregelen van de
staten op maatregelen op het gebied van de directe be-
lastingen op ondernemingen (2)
(hierna te noemen „de
mededeling”).

(2) Koninklijk besluit nr. 187 van 30 december 1982 voor-
ziet in een van het gemeen recht afwijkende regeling voor
erkende coördinatiecentra. In het kader van de werkzaam-
heden van de groep gedragscode werd deze regeling aan-
gemerkt als een maatregel die schadelijke belastingconcur-
rentie veroorzaakt. Op 27 februari 2002 had de Commis-
sie tevens een formele onderzoekprocedure ten aanzien
van deze regeling ingeleid. Deze procedure is op 17 fe-
bruari 2003 afgesloten met een negatieve eindbeschik-
king.

(3) Conform artikel 88 van het EG-Verdrag heeft België bij
brief van 16 mei 2002 het deel van de tekst van een
voorontwerp van wet tot wijziging van koninklijk besluit
nr. 187 meegedeeld waarmee werd beoogd dit besluit in
overeenstemming te brengen met de door de groep ge-
dragscode van de Raad vastgestelde criteria. Het gaat der-
halve om een nieuwe regeling voor coördinatiecentra ter
vervanging van de sedert 1983 vigerende regeling, waar-
van de voordelen sinds 17 februari 2003 niet meer mo-
gen worden toegekend. De wet (3) is aangenomen op 24
december 2002. In artikel 32 van de wet is bepaald dat de
datum van inwerkingtreding van de nieuwe tekst van
koninklijk besluit nr. 187 later bij koninklijk besluit zal
worden vastgesteld.

(1) Document bekendgemaakt in Publicatieblad van de Europese Gemeen-

schappen (PB C 2 van 6.1.1998).

(2) PB C 384 van 10.12.1998.
(3) Wet tot wijziging van de vennootschapsregeling inzake inkomsten-
belastingen en tot instelling van een systeem van voorafgaande
beslissingen in fiscale zaken — Belgisch Staatsblad van 31 december
2002 (Ed. 2), blz. 58817 e.v.

C 209/4

EN

Official Journal of the European Union

4.9.2003

(4) Bij brieven van 18 juli en 8 november 2002 heeft de
Commissie om aanvullende inlichtingen verzocht. Deze
werden haar verstrekt bij brieven van de permanente ver-
tegenwoordiging van respectievelijk 11 september en 16
december 2002. Tijdens de vergadering van 13 december
2002 tussen de vertegenwoordigers van de Federale Over-
heidsdienst Financiën en de Commissie werd om nadere
preciseringen verzocht. De permanente vertegenwoordi-
ging van België heeft deze preciseringen verstrekt bij brief
van 4 februari 2003, die de Commissie op 10 februari
heeft ontvangen.

(5) Op 17 februari 2003 heeft de Commissie de formele
onderzoekprocedure afgesloten die zij bij brief van 27
februari 2002 (4) ten aanzien van de regeling voor coör-
dinatiecentra had ingeleid. In de eindbeschikking van de
Commissie worden de diverse vrijstellingen van de onroe-
rende voorheffing, de roerende voorheffing en het kapi-
taalrecht welke uitsluitend aan erkende coördinatiecentra
worden verleend, beschouwd als bestaande steun die on-
verenigbaar is met de artikelen 87 en 88 van het EG-Ver-
drag. Tevens wordt de toepassing van de forfaitaire me-
thode van het „cost plus”-type voor de vaststelling van de
belastinggrondslag van dergelijke centra vanwege de spe-
cifieke kenmerken ervan als onverenigbare bestaande
steun aangemerkt. België is bij brief van 17 februari
2003 (5) van deze beschikking in kennis gesteld. De ver-
lening of instandhouding van het uit deze steun voort-
is onrechtmatig vanaf 17 februari
vloeiende voordeel
2003, de datum waarop de eindbeschikking is gegeven.

II. GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN DE MAATREGEL

II.1. Rechtsgrond

(6) De regeling voor coördinatiecentra vindt haar oorsprong
in koninklijk besluit nr. 187 van 30 december 1982. Dit
koninklijk besluit is aangevuld bij de wet van 11 april
1983, het koninklijk besluit van 20 december 1984 en
de wet van 28 december 1992, en tevens herhaaldelijk
gewijzigd (6).

(7) Artikel 29 van de wet van 24 december 2002 (hierna te
noemen „de wet”) brengt nieuwe wijzigingen in de rege-
ling aan. Na de inwerkingtreding van deze wijzigingen zal
de regeling de hierna beschreven kenmerken vertonen.

II.2. Voorwaarden

(8) Net als in het verleden komt een coördinatiecentrum pas
voor de regeling in aanmerking na voorafgaande en indi-
viduele erkenning bij koninklijk besluit. Om te worden
erkend, moet het centrum deel uitmaken van een groep
die een multinationaal karakter heeft, over een kapitaal en
reserves beschikken waarvan het geconsolideerde bedrag
ten minste 24 miljoen EUR bereikt en een jaaromzet
behalen waarvan het geconsolideerde bedrag gelijk is

(4) Brief SG(2002) D/228734, bekendgemaakt in PB C 147 van 20 juni

2002.

(5) Het referentienummer van de eindbeschikking van 17 februari
2003 is C(2003) 564 def.; het referentienummer van de brief van
17 februari 2003 waarbij België van deze beschikking in kennis is
gesteld, is SG(2003)*D/228522 (nog niet gepubliceerd).

(6) Wet van 27 december 1984, wet van 4 augustus 1986, koninklijk
besluit van 3 november 1986, wet van 28 december 1990, wet van
23 oktober 1991 en wet van 4 april 1995.

aan of groter is dan 240 miljoen EUR. De criteria aan
de hand waarvan het multinationale karakter van de
groep wordt bepaald, zullen later bij koninklijk besluit
worden vastgesteld. Het coördinatiecentrum moet als
enig doel hebben de ontwikkeling en de centralisering
van één of meer bij de wet toegestane activiteiten met
een voorbereidend of hulpverlenend karakter (7), welke
uitsluitend in het voordeel van het geheel of van een
deel van de vennootschappen van de groep worden uit-
geoefend. Ondernemingen uit de financiële sector (krediet-
verschaffers, banken, verzekeringen) komen niet voor
deze regeling in aanmerking. Het coördinatiecentrum
mag geen aandelen of andere maatschappelijke rechten
in om het even welke vennootschappen bezitten, behalve
in het kader van de plaatsing van liquiditeiten. Ten slotte
moeten de centra in België tenminste het equivalent van
tien voltijdse werknemers in dienst hebben nadat zij twee
jaar werkzaam zijn geweest.

(9) De erkenning wordt aan het centrum verleend met ingang
van het belastbaar tijdperk waarin de aanvraag tot erken-
ning is ingediend tot bij het verstrijken van het belastbaar
tijdperk dat afgesloten wordt tijdens het tiende kalender-
jaar na dat waarin de aanvraag werd ingediend. Mits nog
steeds aan de erkenningsvoorwaarden wordt voldaan en
daartoe bij de Federale Overheidsdienst Financiën een aan-
vraag wordt ingediend, kan de erkenning door die dienst
worden hernieuwd, op voorwaarde dat daarmee wordt
ingestemd door de minister van Financiën, de minister
van Economie, de minister van Tewerkstelling en Arbeid
en door de minister belast met Middenstand. De wet be-
paalt tevens dat de erkenning ophoudt uitwerking te heb-
ben voordat de aangevangen termijn van tien jaar is ver-
streken indien de instanties van de Europese Gemeen-
schappen definitief beslissen dat de huidige regeling
voor coördinatiecentra moet worden opgeheven. De er-
kenning is tevens van rechtswege opgeheven met ingang
van het belastbaar tijdperk waarin het centrum niet meer
aan alle erkenningsvoorwaarden voldoet. Dit is met name
het geval wanneer het centrum activiteiten uitoefent welke
niet zijn vermeld in de bijlage bij het koninklijk besluit
waarbij het werd erkend of in het besluit waarbij de er-
kenning werd hernieuwd.

II.3. Bijzondere bepalingen

(10) In afwijking van de belastingregeling volgens het gemeen
recht (8) bepaalt koninklijk besluit nr. 187 in zijn nieuwe
vorm dat het belastbare inkomen van de erkende coördi-
natiecentra forfaitair wordt vastgesteld en overeenkomt
met een percentage van het bedrag van de uitgaven en
de bedrijfskosten (de zogeheten „cost plus”-methode).
Deze methode wordt in de praktijk voor elk centrum

(7) Financiële transacties en dekking van de risico's die voortvloeien uit
de schommelingen van de wisselkoersen en interestvoeten, verzeke-
ring en risicobeheer, wetenschappelijk onderzoek, niet-commerciële
betrekkingen met nationale en internationale overheden, werkzaam-
heden op het gebied van boekhouding en administratie, werkzaam-
heden op het gebied van informatica, reclame en marketing, infor-
matieverstrekking en -verzameling en beheersbijstand, inkoopactivi-
teiten, alsmede alle werkzaamheden die een voorbereidend of hulp-
verlenend karakter hebben voor de vennootschappen van de groep.
(8) Hiermee wordt het geheel van regels bedoeld die algemeen toepas-
selijk zijn voor de berekening van de belasting op binnen- of bui-
tenlandse vennootschappen die in België gevestigd zijn.

4.9.2003

EN

Official Journal of the European Union

C 209/5

op verschillende wijze toegepast volgens de voorwaarden
die zijn vastgesteld bij voorafgaande beslissing van de
Federale Overheidsdienst Financiën (zie de punten 19
tot en met 22).

(11) De kostenbasis omvat alle lasten van het centrum, met
uitzondering van de belastingen. Occasionele uitgaven die
voor rekening van vennootschappen van de groep zijn
verricht en die rechtstreeks door de dienstverlener aan
deze vennootschappen hadden kunnen worden gefactu-
reerd, kunnen eveneens uit de „cost plus”-grondslag wor-
den geweerd. Het betreft hier de strikte toepassing van
een beginsel uit het jaarrekeningenrecht dat op alle ven-
nootschappen van toepassing is.

(12) Voor elke activiteit wordt een winstmarge vastgesteld,
waarbij rekening wordt gehouden met de voorwaarden
waaronder elk centrum de betrokken activiteit uitoefent.
België heeft zich ertoe verbonden de belastingmethode
aan te passen aan bepaalde activiteiten waaraan weinig
of geen kosten verbonden zijn, zoals met name het bij-
zondere geval van de leningen die de centra uit hun eigen
vermogen verstrekken. De percentages voor de winst-
marge worden vastgesteld overeenkomstig de door de Or-
ganisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikke-
ling (OESO) neergelegde beginselen, zodat voor elk cen-
trum een belastbaar inkomen wordt verkregen dat ver-
gelijkbaar
is met datgene dat zou worden verkregen
door middel van de klassieke methode (verschil tussen
baten en lasten) wanneer dienstverlener en cliënt onafhan-
kelijk zijn van elkaar. Het percentage wordt vastgesteld bij
voorafgaande beslissing (zie punt 19) van de Federale
Overheidsdienst Financiën (9), die rekening houdt met de
economische en juridische voorwaarden waaronder het
centrum zijn activiteiten binnen de groep uitoefent.

(13) De uitgaven of lasten die niet aftrekbaar zijn als beroeps-
kosten (hierna te noemen „niet in aanmerking komende
uitgaven”) worden niet meer systematisch bij de volgens
de „cost plus”-methode berekende inkomsten gevoegd. De
Belgische autoriteiten hebben evenwel bevestigd dat het
voor elke activiteit van het centrum gehanteerde percen-
tage voor de winstmarge zodanig zal worden vastgesteld
dat het een normale situatie weerspiegelt, rekening hou-
dend met de feitelijke en juridische omstandigheden
waarin het centrum zich bevindt. Dat betekent dat wan-
neer er in een bepaalde economische sector van niet in
aanmerking komende uitgaven sprake is en dit tot gevolg
heeft dat de centra een belastingvoordeel genieten ten
opzichte van ondernemingen uit dezelfde sector waarop
de klassieke methode („verschil tussen baten en lasten”)
van toepassing is, het „cost plus”-percentage per geval
zal worden aangepast.

(14) Ook de abnormale of goedgunstige voordelen (10) die door
de leden van de groep aan het centrum worden verleend,
worden in beginsel niet aan de volgens de „cost plus”-me-
thode berekende belastinggrondslag toegevoegd. Volgens
de Belgische autoriteiten mogen deze voordelen niet bij de
belastinggrondslag van het centrum worden gevoegd, aan-
gezien de bevoegde controlediensten opdracht hebben ge-

(9) Voormalig ministerie van Financiën.
(10) Het in artikel 26 van het Wetboek van de Inkomstenbelastingen
1992 gehanteerde begrip „abnormale of goedgunstige voordelen”
wordt verduidelijkt in nummer 26/16 van het Commentaar van
het Wetboek van de Inkomstenbelastingen (Com.IB 1992).

kregen spontaan inlichtingen met buitenlandse belasting-
autoriteiten uit te wisselen wanneer wordt vermoed dat er
grootschalige fraude is gepleegd ten nadele van de fiscus
van andere staten. Bovendien maken de op de uitwisseling
van inlichtingen betrekking hebbende bepalingen van de
door België gesloten verdragen ter voorkoming van dub-
bele belasting, van Richtlijn 77/799/EEG van de Raad van
19 december 1977 betreffende de wederzijdse bijstand
van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten op het ge-
bied van de directe belastingen (11) en van Verdrag
90/436/EEG van 23 juli 1990 ter afschaffing van dubbele
belasting in geval van winstcorrecties tussen verbonden
ondernemingen (12) het eveneens mogelijk de problemen
in verband met de verrekenprijzen op te lossen.

(15) De belastbare winst van het coördinatiecentrum mag ech-
ter niet
lager zijn dan het bedrag van de alternatieve
grondslag, dat gelijk is aan het totaal van 1) de niet in
aanmerking komende uitgaven — exclusief belastingen —
en 2) de abnormale of goedgunstige voordelen die door
de leden van de groep aan het centrum worden verleend.

(16) De winst van de coördinatiecentra wordt belast tegen het

volle tarief van de vennootschapsbelasting.

(17) Bij wet van 28 december 1992 werd met ingang van 1
januari 1993 een jaarlijkse belasting op de coördinatie-
centra ingevoerd, die werd vastgesteld op 10 000 EUR
per voltijdse werknemer van een centrum, maar niet ho-
ger kan zijn dan 100 000 EUR per centrum. Er wordt een
belastingkrediet toegekend waarvan het bedrag gelijk is
aan dat van de betaalde jaarlijkse belasting. Dat belasting-
krediet wordt verrekend met de vennootschapsbelasting
en het eventueel teveel betaalde bedrag wordt niet terug-
betaald.

(18) Afgezien van de bovenbeschreven forfaitaire berekening
zijn de volgende vrijstellingen op de centra van toepas-
sing:

1. wanneer de begunstigde geïdentificeerd kan worden als
niet zijnde een natuurlijk persoon, een rechtspersoon
onderworpen aan de rechtspersonenbelasting of een
buitenlandse rechtspersoon, is het centrum geen roe-
rende voorheffing verschuldigd, noch met betrekking
tot de uitgekeerde dividenden, noch met betrekking tot
de inkomsten van schuldvorderingen of leningen, noch
met betrekking tot de opbrengsten van de concessie
van immateriële roerende goederen die hij verschul-
digd is;

2. het evenredig registratierecht is niet verschuldigd ter
zake van de inbrengen in en de vermeerderingen van
het statutair kapitaal zonder nieuwe inbreng, van dat
centrum.

Volgens de Belgische autoriteiten gaat het om vrijstellin-
gen die reeds bij artikel 29, eerste alinea, leden 2 en 3,
van de wet van 11 april 1984 waren ingevoerd. Aange-
zien alleen beide bovenbeschreven vrijstellingen gehand-
haafd blijven, zijn deze ter wille van de samenhang en de
leesbaarheid in koninklijk besluit nr. 187 overgenomen.

(11) PB L 336 van 27.12.1977, blz. 15.
(12) PB L 225 van 20.8.1990, blz. 10.

C 209/6

EN

Official Journal of the European Union

4.9.2003

II.4. Voorafgaande beslissing

III. BEOORDELING VAN DE MAATREGEL

(19) Zoals bij de beschrijving van de regeling is aangegeven,
worden de voor elk centrum geldende parameters van de
„cost plus”-methode bij voorafgaande beslissing vast-
gesteld (zie punt 12). Onder voorafgaande beslissing
moet worden verstaan de juridische handeling waarbij
de Federale Overheidsdienst Financiën, overeenkomstig
de van kracht zijnde bepalingen, vaststelt hoe de wet
wordt toegepast op een bijzondere situatie of verrichting
die op fiscaal gebied nog geen uitwerking heeft gehad. De
voorafgaande beslissing mag geen vrijstelling of vermin-
dering van belasting tot gevolg hebben.

(20) De voorafgaande beslissing wordt getroffen op aanvraag.
De aanvraag moet de volgende elementen bevatten: de
identiteit van de aanvrager en,
in voorkomend geval,
van de betrokken partijen en derden, de beschrijving
van de activiteiten van de aanvrager, de volledige beschrij-
ving van de bijzondere situatie of verrichting en de ver-
wijzing naar de wettelijke of reglementaire bepalingen
waarop de beslissing moet slaan. De aanvraag bevat, in
voorkomend geval, ook een volledige kopie van de aan-
vragen die voor hetzelfde onderwerp werden ingediend bij
de fiscale overheden van de lidstaten van de Europese
Gemeenschappen of van derde staten waarmee België
een overeenkomst tot voorkoming van dubbele belasting
heeft gesloten, en van de beslissingen met betrekking tot
deze aanvragen.

(21) Voorafgaande beslissingen worden getroffen voor een ter-
mijn van vijf jaar. Krachtens artikel 23 van de wet van 24
december 2002 binden voorafgaande beslissingen de Fe-
derale Overheidsdienst Financiën voor de toekomst, be-
halve:

1.

2.

3.

4.

indien de voorwaarden waaraan de voorafgaande be-
slissing is onderworpen, niet vervuld zijn;

indien blijkt dat de situatie of de verrichtingen door de
aanvrager onvolledig of onjuist omschreven zijn, of
indien essentiële elementen van de verrichtingen niet
werden verwezenlijkt op de door de aanvrager om-
schreven wijze;

in geval van wijziging van de bepalingen van de ver-
dragen, van het Gemeenschapsrecht of van het interne
recht die van toepassing zijn op de door de voor-
afgaande beslissing beoogde situatie of verrichting;

indien blijkt dat de voorafgaande beslissing niet
in
overeenstemming is met de bepalingen van de verdra-
gen, van het Gemeenschapsrecht of van het interne
recht.

Bovendien bindt de voorafgaande beslissing de Federale
Overheidsdienst Financiën niet meer wanneer de voor-
naamste gevolgen van de situatie of de verrichtingen ge-
wijzigd zijn door één of meer ermee verband houdende of
erop volgende elementen die direct of indirect aan de
aanvrager toe te schrijven zijn. In dat geval heeft de in-
trekking van de voorafgaande beslissing uitwerking vanaf
de dag van de aan de aanvrager ten laste gelegde feiten.

(22) Voorafgaande beslissingen worden op anonieme wijze ge-
publiceerd, met inachtneming van de bepalingen inzake
het beroepsgeheim.

III.1. Steunkarakter van de maatregelen: toepasselijkheid

van artikel 87, lid 1, van het Verdrag

(23) Zoals in de aanhef van deze beschikking is uiteengezet,
verschilt de beoordeling door de Commissie van de aange-
melde regeling al naargelang het gaat om, enerzijds, het
beginsel van de voorafgaande erkenning en het treffen van
voorafgaande beslissingen, en, anderzijds, de (niet-)inaan-
merkingneming van de aan de centra toegekende abnor-
male en goedgunstige voordelen bij de toepassing van de
„cost plus”-methode en de vrijstellingen van de roerende
voorheffing en het kapitaalrecht.

(24) Om als een steunmaatregel te worden beschouwd, moet
een maatregel tegelijk voldoen aan elk van de volgende, in
artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag vastgelegde criteria
die kenmerkend zijn voor een steunregeling: 1) de maat-
regel moet een voordeel verlenen dat de lasten verlicht die
ondernemingen normaliter met eigen middelen moeten
dragen; 2) dit voordeel moet met staatsmiddelen worden
bekostigd; 3) de maatregel moet de mededinging en het
handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden;
en 4) de maatregel moet specifiek of selectief zijn, in die
zin dat hij bepaalde ondernemingen of bepaalde produc-
ties begunstigt.

III.1.1. Erkenningen en voorafgaande beslissingen

(25) De Commissie is van mening dat in principe noch erken-
ningen, noch voorafgaande beslissingen op zich een bron
van economische voordelen in de zin van artikel 87 van
het EG-Verdrag vormen. De individuele erkenning van een
centrum geschiedt op aanvraag. De erkenning vormt
slechts de bevestiging, na verificatie door de belasting-
administratie, dat alle bij de wet gestelde voorwaarden
zijn vervuld opdat het betrokken centrum kan profiteren
van de uitzonderingsregeling die de wet uitsluitend voor
erkende centra reserveert. Het gaat derhalve om een lou-
tere vaststelling van de feiten, waarbij het recht op de
gebruikmaking van de eventueel bij wet vastgestelde bij-
zondere regeling wordt erkend, maar waarbij niet wordt
verwezen naar de inhoud van de betrokken regeling. De
erkenning op zich geeft derhalve geen recht op een gun-
stiger regeling dan die welke op andere in België geves-
tigde vennootschappen van toepassing is. Hoewel de er-
kenning voor tien jaar geldig is, geeft zij evenmin recht
op een onveranderlijke behandeling gedurende deze
periode. De erkenning verleent bijgevolg geen enkel eco-
nomisch voordeel. Op dezelfde manier verhoogt een
voorafgaande beslissing van de belastingadministratie
over de wijze waarop een regel uit het belastingrecht in
de bijzondere situatie van een onderneming zal worden
toegepast, de rechtszekerheid van de betrokken onder-
neming, maar verleent zij op zich geen economisch voor-
deel. De wet bepaalt trouwens dat een voorafgaande be-
slissing geen vrijstelling of vermindering van belasting tot
gevolg mag hebben. In dat verband attendeert de Com-
missie op artikel 23 van de wet, waarin wordt bepaald dat
elke voorafgaande beslissing nietig is wanneer deze van
meet af aan dan wel tijdens haar geldigheidsduur als ge-
volg van de wijziging van essentiële elementen ervan re-
sulteert in een — niet in overeenstemming met het Bel-
gische interne recht zijnde — belastingvermindering of in
een economisch voordeel dat de vorm aanneemt van —
met het Gemeenschapsrecht onverenigbare — staatssteun.

4.9.2003

EN

Official Journal of the European Union

C 209/7

(26) Het eventuele economische voordeel zou derhalve kunnen
voortvloeien uit de belastingmaatregel die de administratie
interpreteert, of zelfs uit de interpretatie zelf. In het on-
derhavige geval zal het eventuele voordeel voortvloeien
uit hetzij de regelgeving (wetten, besluiten, circulaires
enz.) betreffende de regeling voor coördinatiecentra, hetzij
de toepassingsbepalingen ervan, d.w.z. de uitlegging die in
het kader van specifieke voorafgaande beslissingen aan
deze regelgeving wordt gegeven.

III.1.2. Forfaitaire vaststelling van de belastbare inkomsten

(„cost plus”)

(27) Wat de nieuwe „cost plus”-regeling betreft, kan de toepas-
sing van een alternatieve belastingmethode (13) (in dit ge-
val een berekeningsmethode van het „cost plus”-type), met
name in het kader van handelstransacties binnen een-
zelfde groep, gerechtvaardigd zijn om erop toe te zien
dat deze transacties volgens het beginsel van de volledige
mededinging plaatsvinden. In het onderhavige geval is de
Commissie van oordeel dat de naleving van de beginselen
die in de wet van 24 december 2002 zijn neergelegd —
of die België heeft toegezegd te zullen respecteren —,
waarborgen dat de uitzonderingsregeling ten doel heeft
voor elk centrum en voor elk belastbaar tijdperk een
belastinggrondslag vast te stellen die vergelijkbaar is met
die welke bij volkomen concurrentie verkregen zou zijn
als gevolg van de toepassing van de belastingregels van
gemeen recht.

(28) De Commissie merkt meer in het bijzonder op dat deze
nieuwe „cost plus”-regeling op de volgende essentiële pun-
ten verschilt van de oude regeling, die op 17 februari
2003 onverenigbaar is verklaard door de Commissie. In
de eerste plaats omvat de kostenbasis in het kader van de
nieuwe „cost plus”-regeling alle kosten van het centrum.
Ten tweede worden de marges en andere voorwaarden —
die voortaan bij voorafgaande beslissing worden vast-
gesteld — bepaald en aangepast naar gelang van de spe-
cifieke kenmerken van elke activiteit en van het betrokken
centrum (zie de punten 10 tot en met 13), zodat,
in
overeenstemming met de OESO-regels, verrekenprijzen
„at arm's length” worden gewaarborgd. Zo is in correctie-
maatregelen voorzien, met name om rekening te houden
met het bestaan van niet in aanmerking komende uit-
gaven of met de geringe kosten die aan de uitoefening
van bepaalde activiteiten verbonden zijn, en om steeds
een belastinggrondslag te verkrijgen die vergelijkbaar is
met die welke bij volkomen concurrentie verkregen zou
zijn als gevolg van de toepassing van de belastingregels
van gemeen recht.

(29) Ten slotte merkt de Commissie in verband met artikel 23,
tweede alinea, 1, van de wet op (zie punt 21) dat om een
belastingheffing te realiseren die vergelijkbaar is met die
welke volgens de traditionele methode verkregen zou zijn,
in het kader van de voorafgaande beslissingen indien no-
dig bepaalde voorwaarden kunnen worden gesteld die op
straffe van nietigheid moeten worden nageleefd. De Com-

(13) Wat het gebruik van alternatieve belastingmethoden betreft, zie de
punten 21, 22 en 27 van de Mededeling van de Commissie over de
toepassing van de regels betreffende steunmaatregelen van de sta-
ten op maatregelen op het gebied van de directe belastingen op
ondernemingen (PB C 384 van 10.12.1998).

missie meent tevens te begrijpen dat voorafgaande beslis-
singen met name niet of niet meer geldig zijn indien blijkt
dat de situatie of de verrichtingen door de aanvrager on-
volledig of onjuist omschreven zijn, indien essentiële ele-
menten van de verrichtingen niet werden verwezenlijkt op
de door de aanvrager omschreven wijze of indien blijkt dat
de voorafgaande beslissing niet in overeenstemming is met
de bepalingen van de verdragen, het Gemeenschapsrecht
of het interne recht. De Commissie interpreteert deze be-
palingen derhalve in die zin dat zij de nietigheid garande-
ren van voorafgaande beslissingen wanneer deze beslissin-
gen van meet af aan dan wel tijdens de geldigheidsduur
ervan resulteren in een — niet in overeenstemming met
het Belgische interne recht zijnde — belastingverminde-
ring of in een economisch voordeel dat de vorm aanneemt
van — met het Gemeenschapsrecht onverenigbare —
staatssteun. Volgens de Commissie impliceert artikel 23
derhalve onder meer dat een bij voorafgaande beslissing
vastgesteld percentage voor de winstmarge moet worden
herzien wanneer dit percentage nadien verandert en niet
meer aansluit bij de voorwaarden die bij vrije mededinging
in de referentiesector gelden. De Commissie meent ten
slotte te begrijpen dat artikel 23 de mogelijkheid biedt
de percentages bij te stellen indien het handhaven ervan
een voordeel voor het centrum zou inhouden, ongeacht
wat de oorzaak van het voordeel is.

(30) De Commissie is tevens ingenomen met de systematische
bekendmaking van de voorafgaande beslissingen (zie punt
22), omdat zulks de transparantie van de regeling zal ver-
groten, met name wat het voor elke activiteit van het cen-
trum vastgestelde percentage voor de winstmarge betreft.

(31) Om die redenen en op grond van haar interpretatie van
artikel 23 van de wet komt de Commissie tot de conclusie
dat er geen economisch voordeel wordt verleend wanneer
deze beginselen strikt worden toegepast. Aangezien een
van de criteria van artikel 87 van het EG-Verdrag niet is
vervuld, is dit deel van de nieuwe regeling voor coördi-
natiecentra derhalve geen steunmaatregel van de staten in
de zin van genoemd artikel.

(32) De Commissie preciseert evenwel dat deze beoordeling
geldt voor de regeling zoals zij door de Belgische autori-
teiten is voorgesteld — rekening houdend met de regels
voor het treffen van de voorafgaande beslissingen —, en
gebaseerd is op de veronderstelling dat België de aange-
gane verbintenissen betreffende een aantal bepalingen ten
aanzien van de concrete toepassing van de regeling na-
komt. Zij slaat evenwel in geen geval op eventuele afzon-
derlijke uitvoeringsmaatregelen (koninklijke en ministeri-
ële besluiten, decreten enz.) en voorafgaande beslissingen
die, doordat zij van de bovenbeschreven beginselen afwij-
ken, tot gevolg hebben dat aan sommige centra of aan de
ondernemingen van de groepen waartoe deze centra be-
horen, een economisch voordeel wordt verleend. In dit
verband is het van weinig of geen belang of het voordeel
wordt genoten zodra de voorafgaande beslissing wordt
getroffen, dan wel nadien,
tijdens de geldigheidsduur
van deze beslissing. Deze beschikking heeft evenmin be-
trekking op de gevallen waarin de door België aangegane
verbintenissen (zie met name de punten 12 en 13) even-
tueel niet volledig worden nagekomen. In dergelijke situ-
aties zou derhalve sprake kunnen zijn van onrechtmatige
staatssteun die moet worden teruggevorderd.

C 209/8

EN

Official Journal of the European Union

4.9.2003

III.1.3. Behandeling van abnormale en goedgunstige voor-
delen, vrijstellingen van de roerende voorheffing en
van het kapitaalrecht

(33) Zoals in punt 14 wordt aangestipt, maken de eventueel
aan de centra verleende abnormale en goedgunstige voor-
delen geen deel uit van de belastinggrondslag van de cen-
tra, terwijl zij wel opgenomen zijn in de belastinggrond-
slag van elke in België gevestigde vennootschap die aan de
belastingregeling volgens het gemeen recht onderworpen
is. Overeenkomstig het nieuwe artikel 5, lid 4, van ko-
ninklijk besluit nr. 187 zijn de coördinatiecentra boven-
dien vrijgesteld zowel van de roerende voorheffing op de
door hen uitgekeerde roerende inkomsten, als van het
kapitaalrecht. Zoals hierboven reeds is aangegeven, is de
Commissie in dit stadium van oordeel dat deze in de
nieuwe regeling voor coördinatiecentra vervatte vrijstellin-
gen voldoen aan alle vier de in artikel 87, lid 1, van het
EG-Verdrag neergelegde criteria die kenmerkend zijn voor
een steunregeling.

III.1.3.1. Economisch voordeel

(34) In de eerste plaats lijken deze vrijstellingen een voordeel
te verlenen dat de lasten verlicht die ondernemingen nor-
maliter met eigen middelen moeten dragen.

a) Vrijstelling van de abnormale en goedgunstige voor-

delen

(35) In dit stadium is de Commissie van oordeel dat de niet-
belasting ten name van de centra van de hun verleende
abnormale en goedgunstige voordelen resulteert in een
vermindering van de vennootschapsbelasting (14), die een
van de lasten is die in België gevestigde vennootschappen
normaliter met eigen middelen moeten dragen. België is
van oordeel dat deze voordelen niet bij de winst („cost
plus”-grondslag) behoeven te worden gevoegd omdat zij
moeten worden belast in de staat van vestiging van de
vennootschap die de abnormale en goedgunstige voor-
delen verleent. De Commissie heeft bedenkingen ten aan-
Indien immers aan vennoot-
zien van deze redenering.
schap X (die in België gevestigd is en aan de belasting-
regeling volgens het gemeen recht onderworpen is) door
vennootschap Y (die in België of in het buitenland geves-
tigd is) abnormale en goedgunstige voordelen worden ver-
leend, dan worden deze voordelen automatisch ten name
van vennootschap X belast. Ongeacht of het door Y ver-
leende voordeel bestaat in het dragen van een van de
lasten die normaliter op X rust, dan wel in het afrekenen
van sommige verkopen van X tegen een hogere prijs dan
die welke bij volledige concurrentie geldt, het voordeel
komt noodzakelijkerwijze tot uiting in een stijging van
de boekhoudkundige winst van de vennootschap X die
het voordeel geniet. De belastbare winst van vennoot-
schap X, die wordt berekend op basis van haar boekhoud-
kundige winst, omvat eveneens deze genoten voordelen,
die dus automatisch ten name van X worden belast.

(36) België betoogt dat deze initiële belasting ten name van X
nadien door de werking van de internationale instrumen-
ten ter voorkoming van dubbele belasting ongedaan

(14) Vennootschapsbelasting (Ven.B) voor binnenlandse vennootschap-
pen of belasting op het inkomen van niet-inwoners/vennootschap-
pen (BNI/Ven.), al naargelang het geval.

wordt gemaakt. In dit verband zij opgemerkt dat deze
rectificatie zich niet in alle gevallen lijkt voor te doen
en dat zij,
in voorkomend geval, pas vele jaren na de
initiële belastingheffing plaatsvindt. Zo lijkt de rectificatie
niet plaats te vinden wanneer er geen sprake is geweest
van een effectieve, vergelijkbare en voorafgaande belasting
van het voordeel ten name van de vennootschap Y die het
voordeel heeft verleend, omdat er dan geen risico van
dubbele belasting bestaat. De rectificatie vindt evenmin
plaats wanneer België en de andere betrokken staat niet
gebonden zijn door een internationaal instrument dat een
dergelijke rectificatie mogelijk maakt door middel van de
spontane uitwisseling van inlichtingen (bilateraal ver-
drag (15), Europese richtlijn enz.). Onder dergelijke om-
standigheden wordt de initiële belasting van de genoten
voordelen definitief gedragen door vennootschap X, ter-
wijl een centrum definitief van de belasting op dergelijke
voordelen is vrijgesteld.

(37) In het andere geval, namelijk wanneer de rectificatie ge-
schiedt ten name van vennootschap X, dan vindt zij door-
gaans pas na meerdere jaren plaats, d.w.z. na het verstrij-
ken van de tijd die nodig is om de belasting in de andere
staat te heffen en om het in de verdragen ter voorkoming
van dubbele belasting vastgelegde rectificatiemechanisme
zijn werk te laten doen. Intussen draagt vennootschap X
de lasten die aan de belasting verbonden zijn. Onder de-
zelfde omstandigheden is het centrum gewoon van de
belasting op deze voordelen vrijgesteld en draagt het
dus nooit de overeenkomstige lasten die aan de inkom-
stenbelasting verbonden zijn. Deze verschillende behan-
deling lijkt de coördinatiecentra een voordeel op het ge-
bied van de kasmiddelen op te leveren in vergelijking met
vennootschap X, die de te haren laste komende initiële
belasting moet financieren, ook al is dat slechts tijdelijk.

(38) Voorts lijkt de door de Belgische autoriteiten aangegane
verbintenis (zie punt 14) om spontaan inlichtingen met de
buitenlandse belastingautoriteiten uit te wisselen wanneer
wordt vermoed dat er grootschalige fraude is gepleegd ten
nadele van de fiscus van andere staten, ontoereikend om
het economisch voordeel uit te sluiten dat verbonden is
aan het feit dat geen initiële belasting geheven wordt op
de abnormale en goedgunstige voordelen die aan de cen-
tra worden verleend. Deze spontane uitwisseling van in-
lichtingen blijft immers beperkt tot gevallen waarin wordt
vermoed dat er grootschalige fraude is gepleegd en ge-
schiedt op grond van een overeenkomst inzake de uitwis-
seling van inlichtingen en uitsluitend op basis van weder-
kerigheid. Een dergelijke uitwisseling lijkt derhalve het
risico van een „dubbele niet-belasting” van de aan de cen-
tra verleende voordelen niet uit te sluiten en zeker niet
het voordeel op het gebied van de kasmiddelen dat ver-
bonden is aan het feit dat er geen initiële belasting ten
name van de centra wordt geheven.

(39) Ten slotte lijkt de opneming van de abnormale en goed-
gunstige voordelen in de alternatieve belastinggrondslag
(zie punt 15) evenmin uit te sluiten dat de centra een
voordeel genieten. De door de centra ontvangen abnor-

(15) Bilaterale verdragen ter voorkoming van dubbele belasting stellen
geen systematische uitwisseling van inlichtingen verplicht. Zij laten
de keuze uit verschillende uitwisselingsregelingen (bv. op verzoek,
spontaan of automatisch), hetgeen er in de praktijk veelal op neer-
komt dat er sprake is van uitwisseling op verzoek.

4.9.2003

EN

Official Journal of the European Union

C 209/9

male voordelen worden immers pas effectief belast indien
het bedrag van de alternatieve belastinggrondslag het be-
drag van de „cost plus”-grondslag overtreft. Aangezien
deze grondslag bovendien niet bij de „cost plus”-grondslag
wordt geteld maar in de plaats ervan komt, lijkt het erop
dat alleen het gedeelte van de geconstateerde voordelen
wordt belast dat de „cost plus”-grondslag overschrijdt of
dat de „cost plus”-grondslag, de hoofdgrondslag, buiten
beschouwing wordt gelaten en dus van belasting wordt
vrijgesteld.

(40) In dit stadium is de Commissie bijgevolg de mening toe-
gedaan dat het feit dat op de door de centra genoten
voordelen geen initiële belasting wordt geheven,
in een
voordeel voor hen kan resulteren. De Commissie is tevens
van oordeel dat indien er geen spontane uitwisseling van
inlichtingen zou plaatsvinden, het aan de centra toege-
kende voordeel dat uit de niet-belasting in België van de
hun verleende abnormale en goedgunstige voordelen
voortvloeit, zou blijven bestaan. Zij herinnert eraan dat
dit economisch voordeel een niet onder deze beschikking
vallende steunmaatregel kan vormen.

b) Vrijstelling van de roerende voorheffing

(41) De Belgische autoriteiten zijn van oordeel dat de coördi-
natiecentra geen enkel economisch voordeel in de zin van
artikel 87 genieten. Vanwege het grote aantal vrijstellin-
gen van de roerende voorheffing is België immers de
mening toegedaan dat de voorheffing niet mag worden
beschouwd als een van de lasten die in België gevestigde
ondernemingen normaliter met eigen middelen moeten
dragen. Deze vrijstellingen hebben tot gevolg dat het
grootste deel van de aan in België gevestigde vennoot-
schappen uitgekeerde of door hen ontvangen roerende
inkomsten niet aan de roerende voorheffing onderworpen
zijn. Dit geldt met name voor de vrijstellingen waarvan
gebruik kan worden gemaakt door „beroepsbeleggers” in
de zin van het koninklijk besluit tot uitvoering van het
Wetboek van de Inkomstenbelastingen 1992 (hierna te
noemen „KB/WIB92”) of door niet-inwoners.

(42) In dit stadium is de Commissie de mening toegedaan dat
de inhouding van een roerende voorheffing de regel is die
in het Wetboek van de Inkomstenbelastingen 1992
(hierna te noemen „WIB92”) is neergelegd. De roerende
voorheffing lijkt derhalve een van de lasten te zijn die
zowel binnen- als buitenlandse ondernemingen normaliter
met eigen middelen moeten dragen wanneer zij — in de
omstandigheden waarin het Belgische gemeen recht voor-
ziet — roerende inkomsten uit Belgische bron ontvangen.
Het WIB92 bepaalt tevens dat de binnenlandse vennoot-
schappen en de Belgische dochterondernemingen die der-
gelijke inkomsten uitkeren, aan de voorheffing onderwor-
pen zijn.

(43) Voorzover de vrijstelling van de inkomsten die door de
centra worden uitgekeerd, verder gaat dan de vrijstellingen
waarin het in België toepasselijke gemeen recht voorziet,
lijkt zij een economisch voordeel te verlenen aan de cen-
tra en aan de groepen waartoe deze behoren. Het voor-
deel dat deze vrijstelling de begunstigde oplevert, vloeit,
naar gelang van de gevallen, voort uit het uitstel van de
betaling van de definitieve belasting of zelfs uit het niet-
belasten in België van de betrokken roerende inkomsten.

(44) Met de tot dusver door de Belgische staat geformuleerde
argumenten kan om de volgende redenen niet worden
ingestemd.

(45) Ten eerste kan het feit dat er vrijstellingen bestaan waar-
van door bepaalde ondernemingen gebruik kan worden
gemaakt, niet worden gerechtvaardigd door het feit dat er
andere vrijstellingen bestaan. In dit verband is het van
weinig belang dat de vrijgestelde vennootschappen talrij-
ker zijn dan de vennootschappen die de voorheffing be-
talen of moeten inhouden. Deze stelling wordt trouwens
met geen enkel cijfergegeven gestaafd. Aangezien er ver-
schillen bestaan in de toepassing van de roerende voor-
heffing en aangezien deze vrijstellingen de begunstigden
ervan een voordeel verschaffen ten opzichte van de niet-
begunstigden, vallen deze verschillen potentieel onder de
toepassing van artikel 87 van het EG-Verdrag en dient te
worden vastgesteld of in casu het geconstateerde voordeel
steun vormt; indien dat het geval is, dient de verenigbaar-
heid ervan met de gemeenschappelijke markt te worden
beoordeeld. De genoemde vrijstellingen kunnen zowel
geen steun, steun die verenigbaar is met de gemeenschap-
pelijke markt, als onrechtmatig in België ten uitvoer ge-
legde, niet met de gemeenschappelijke markt verenigbare
steun vormen. De Commissie wenst in het bijzonder de
nadruk te leggen op de inhoud van haar beschikking
SG(83) D/12, die op 3 januari 1983 tot België werd
gericht in verband met de regeling voor in werkgelegen-
heidszones gevestigde vennootschappen. In deze beschik-
king is bepaald dat de Commissie heeft vastgesteld dat de
vrijstelling van het registratierecht onder het algemene
steunverbod van artikel 92 (thans artikel 87), lid 1, van
het EG-Verdrag valt, vooraleer deze steun in dat specifieke
geval toch verenigbaar met de gemeenschappelijke markt
werd verklaard. Op dit beginsel is opnieuw gewezen in de
eveneens tot België gerichte beschikking (16) SG(2000)
D/108799.

(46) Ten tweede wordt de grote meerderheid van de door
België genoemde vrijstellingen slechts onder strikte voor-
waarden en met inachtneming van bepaalde formaliteiten
toegestaan. Deze vrijstellingen volstaan evenwel niet om
alle begunstigden van inkomsten die door in België geves-
tigde vennootschappen worden uitgekeerd, dezelfde voor-
delen te verlenen als die welke begunstigden van door de
centra uitgekeerde inkomsten genieten. De toekenning
van dergelijke vrijstellingen lijkt overigens slechts zelden
alleen samen te hangen met de hoedanigheid van de
schuldenaar van de inkomsten, maar, in voorkomend ge-
val, met de hoedanigheid van de begunstigde. Bovendien
lijken de vrijstellingen die aan in België gevestigde be-
roepsbeleggers zijn toegekend, beperkt te blijven tot de
inkomsten uit schuldvorderingen en verstrekte leningen
en derhalve geen betrekking te hebben op dividenden
en royalty's. Ook de vrijstellingen die gelden voor aan
niet-inwoners uitgekeerde inkomsten lijken hoofdzakelijk
beperkt te blijven tot spaarders niet-inwoners, zodat de
vergelijking in het kader van deze analyse niet relevant is.
Het is immers weinig waarschijnlijk dat de typische be-
gunstigde van de door coördinatiecentra van multinatio-
nale groepen uitgekeerde inkomsten de spaarder niet-in-
woner is.

(16) N 226/2000 regionale steunregeling van de wet van 30 december

1970.

C 209/10

EN

Official Journal of the European Union

4.9.2003

(47) Ten derde worden met de beperking van de vrijstelling tot
de gevallen waarin de begunstigde kan worden geïdentifi-
ceerd als niet zijnde een natuurlijk persoon, een rechts-
persoon onderworpen aan de rechtspersonenbelasting of
een buitenlandse rechtspersoon, kennelijk alleen natuur-
lijke personen en verenigingen zonder winstoogmerk of
daarmee gelijk te stellen entiteiten beoogd. De enige voor-
waarde waaraan binnen- en buitenlandse vennootschap-
pen moeten voldoen om van de voorheffing te worden
vrijgesteld, is dat zij geïdentificeerd moeten zijn. Het blijkt
evenwel dat de voorheffing volgens het gemeen recht de
definitieve Belgische belasting vormt voor zowel de in-
komsten die worden uitgekeerd aan spaarders — natuur-
lijke personen — of aan verenigingen die aan de rechts-
personenbelasting onderworpen zijn, als de inkomsten die
worden uitgekeerd aan buitenlandse vennootschappen die
in het land van bestemming van deze inkomsten de ver-
rekening of de terugbetaling ervan niet kunnen verkrijgen.
In het onderhavige geval houdt de vrijstelling die geldt
voor de door de centra uitgekeerde inkomsten, een voor-
deel in voor de vennootschappen die in het buitenland
zijn gevestigd, aangezien de voorheffing voor hen norma-
liter een definitieve belasting vormt.

(48) Ter illustratie volgt hierna een niet-uitputtende lijst van de
inkomsten die van de roerende voorheffing lijken te zijn
vrijgesteld wanneer zij door coördinatiecentra worden uit-
gekeerd, maar niet wanneer zij door aan het gemeen recht
onderworpen vennootschappen worden uitbetaald:

— de dividenden die buiten de bij artikel 106, lid 6, van
KB/WIB92 vastgelegde voorwaarden aan een in België
gevestigde vennootschap worden uitgekeerd;

— de dividenden die buiten de bij artikel 106, lid 5, van
KB/WIB92 tot toepassing van Richtlijn 90/435/EEG
vastgelegde voorwaarden aan een in een andere lid-
staat gevestigde vennootschap worden uitgekeerd;

— de roerende inkomsten die worden uitgekeerd aan een
vennootschap die is gevestigd in een van de talrijke
landen waarmee België een overeenkomst heeft geslo-
ten die in een inhouding aan de bron voorziet, ook al
is deze beperkt;

— de roerende inkomsten die worden uitgekeerd aan een
buitenlandse vennootschap die buiten de Europese
Unie is gevestigd in een land waarmee België geen
verdrag ter voorkoming van dubbele belasting heeft
gesloten.

(49) Onder overigens gelijkblijvende omstandigheden lijkt deze
verschillende behandeling rechtstreeks de begunstigden te
bevoordelen van inkomsten die worden uitgekeerd door
de centra, aangezien deze de bruto-inkomsten ontvangen,
zonder inhouding van de voorheffing. Als gevolg daarvan
lijken de centra voor dezelfde transacties en onder de-
zelfde omstandigheden hogere inkomsten te kunnen uit-
betalen dan de andere in België gevestigde vennootschap-
pen. De betrokken begunstigden kunnen echter pas van
het voordeel van de vrijstelling profiteren wanneer zij de
transactie verrichten of hun kapitaal in een centrum in-
vesteren. Vanwege de vrijstellingen van de roerende voor-
heffing bekleden de coördinatiecentra en de groepen die
dergelijke centra bezitten, derhalve een bevoorrechte po-
sitie op de markten.

(50) Wat de groep als geheel betreft, heeft de niet-heffing van
de roerende voorheffing eveneens als direct voordeel dat
de tot de groep behorende begunstigde vennootschappen
van de vrijgestelde inkomsten in een betere financiële
positie komen te verkeren, waardoor zich een algemene
verbetering van de financiële positie van de groep voor-
doet. Deze verbetering van de financiële positie van de
groep zal vermoedelijk tot uiting komen in een betere
beoordeling van de kredietwaardigheid van de groep,
waardoor deze gunstigere voorwaarden op de financiële
markt kan bedingen en zijn financiële positie verder kan
versterken.

(51) De Belgische regering attendeert er tevens op dat de Com-
missie pleit voor de afschaffing van bronheffingen en dat
de regeling voor coördinatiecentra in deze richting gaat.
Met dit argument wordt verwezen naar de algemene con-
text van de harmonisatie, terwijl de regeling voor coördi-
natiecentra tegen de achtergrond van het momenteel in
België toepasselijke gemeen belastingrecht moet worden
onderzocht. Het Belgische gemeen recht berust evenwel
nog steeds op het beginsel van de inhouding van een
voorheffing op roerende inkomsten. De regeling voor
coördinatiecentra moet dus weliswaar als een stap in de
goede richting worden gezien, maar het gaat om een
selectieve stap doordat aan de centra een voordeel wordt
toegekend ten opzichte van de andere vennootschappen
die op het Belgische grondgebied gevestigd zijn.

c) Vrijstelling van het kapitaalrecht

(52) Wat het kapitaalrecht betreft, kan uit de artikelen 115 en
volgende van het Wetboek van registratie-, hypotheek en
griffierechten worden afgeleid dat de belasting van inbren-
gen in en verhogingen van het kapitaal in België de regel
is. Dit lijkt bovendien te worden bevestigd door Richtlijn
69/335/EEG van de Raad van 17 juli 1969 betreffende de
indirecte belastingen op het bijeenbrengen van kapi-
taal (17), die bepaalt dat de lidstaten die voor het hand-
haven van het kapitaalrecht opteren (hetgeen voor België
het geval is), op elke inbreng in kapitaalvennootschappen
— met uitzondering van de krachtens de richtlijn vrij-
gestelde verrichtingen — een eenvormig recht heffen
van niet meer dan 1 %. Het kapitaalrecht lijkt derhalve
een van de lasten te zijn die normaliter met eigen mid-
delen moeten worden gedragen door elke kapitaalven-
nootschap die in België tot een inbreng in of een ver-
hoging van haar kapitaal overgaat. De vrijstelling van
deze belasting lijkt de centra en de multinationale onder-
nemingen waarvan zij deel uitmaken derhalve een voor-
deel te verlenen ten opzichte van andere kapitaalvennoot-
schappen die in België tot soortgelijke operaties overgaan.

(53) België betwist dat het kapitaalrecht een van de lasten is
die de ondernemingen normaliter met eigen middelen
moeten dragen en voert ter staving daarvan aan dat het
Belgisch recht in andere vrijstellingen van het kapitaal-
recht voorziet, zoals met name die welke zijn verleend
aan vennootschappen gevestigd in werkgelegenheidszones

(17) Richtlijn 69/335/EEG van de Raad van 17 juli 1969 betreffende de
indirecte belastingen op het bijeenbrengen van kapitaal, laatstelijk
gewijzigd bij de Akte betreffende de toetreding van Oostenrijk,
Finland en Zweden (PB L 249 van 3.10.1969, blz. 25).

4.9.2003

EN

Official Journal of the European Union

C 209/11

en die welke samenhangen met de toekenning van be-
paalde subsidies ter bevordering van de investeringen en
de werkgelegenheid in België. Volgens de Belgische auto-
riteiten geniet het merendeel van de kapitaalinbrengen in
België bijgevolg één of andere vrijstelling, zodat er dus
geen sprake is van een specifiek aan de centra toegekend
voordeel. In dit verband is de Commissie van oordeel dat
het enkele feit dat er andere vrijstellingen bestaan, en dat
deze zelfs talrijk zijn, niet volstaat om een vrijstelling
afdoende te rechtvaardigen. Ieder voordeel moet volgens
de voorwaarden en omstandigheden die inherent zijn aan
de toekenning ervan aan de geldende regels inzake staats-
steun worden getoetst. De genoemde vrijstellingen kunnen
zowel geen steun, steun die verenigbaar is met de ge-
meenschappelijke markt, als onrechtmatig in België ten
uitvoer gelegde, niet met de gemeenschappelijke markt
verenigbare steun vormen. De Commissie wenst in het
bijzonder de nadruk te leggen op de inhoud van haar
beschikking SG(83) D/12, die op 3 januari 1983 tot Bel-
gië werd gericht in verband met de regeling voor in werk-
gelegenheidszones gevestigde vennootschappen.
In deze
beschikking is bepaald dat de Commissie heeft vastgesteld
dat de vrijstelling van het registratierecht onder het alge-
mene steunverbod van artikel 92 (thans artikel 87), lid 1,
van het EG-Verdrag valt, vooraleer deze steun in dat spe-
cifieke geval toch verenigbaar met de gemeenschappelijke
markt werd verklaard. Op dit beginsel is opnieuw gewe-
zen in de eveneens tot België gerichte beschikking (18)
SG(2000) D/108799.

(54) Om de vrijstelling van het kapitaalrecht te rechtvaardigen,
verwijst België tevens naar een aantal door de Raad en de
Commissie geformuleerde standpunten ten gunste van de
afschaffing van het kapitaalrecht. Deze verwijzing lijkt op
zijn minst paradoxaal aangezien de betaling van dit recht
in België de regel is. De vrijstelling van de centra lijkt op
zijn best te kunnen worden beschouwd als een stap in de
aangewezen richting, maar deze stap lijkt op discrimine-
rende wijze te worden gezet, waarbij de centra in ver-
gelijking met de andere op het Belgische grondgebied
gevestigde vennootschappen worden begunstigd.

III.1.3.2. Gebruik van staatsmiddelen

(55) Ten tweede moet dit voordeel met staatsmiddelen worden
bekostigd.
lijken de boven-
beschreven vrijstellingen — direct of als gevolg van het
uitstel van de betaling van de belasting — tot een ver-
mindering van de staatsmiddelen te leiden.

In het onderhavige geval

(56) In dit verband lijkt geen rekening te kunnen worden ge-
houden met de verwachte toename van de algemene be-
lastinginkomsten naar aanleiding van de invoering van
deze vrijstellingen omdat het steunkarakter van een maat-
regel individueel op het niveau van de begunstigde ven-
nootschap — en op een bepaald moment — moet wor-
den beoordeeld om vast te stellen of bepaalde vennoot-
schappen meer ontvangen van de staat of minder bijdra-
gen tot de financiering van openbare goederen en dien-
sten.

III.1.3.3. Vervalsing van de mededinging en ongunstige beïnvloeding

van het handelsverkeer tussen de lidstaten

(57) In dit stadium is de Commissie tevens van oordeel dat de
in deze beschikking beschreven voordelen een vervalsing
van de mededinging tussen de in België gevestigde ven-
nootschappen veroorzaken of dreigen te veroorzaken en
dat deze vervalsing het intracommunautaire handelsver-
keer ongunstig kan beïnvloeden. Volgens de jurisprudentie
van het Hof (19) en zoals opgemerkt in punt 11 van de
mededeling, kan op grond van het enkele feit dat de steun
de positie van deze onderneming ten opzichte van andere
concurrerende ondernemingen in het intracommunautaire
handelsverkeer versterkt, worden aangenomen dat dit
handelsverkeer ongunstig is beïnvloed.

(58) In dit verband blijkt dat de centra door de voordelen die
zij genieten, hun concurrentiepositie inderdaad lijken te
versterken in de sector van de aan de groepsleden ver-
leende diensten — waar zij onder meer direct concurreren
met financiële instellingen, trustmaatschappijen en in fis-
cale aangelegenheden, aanwerving,
informatica, enz. ge-
specialiseerde adviesbureaus — en op hun beurt ook de
concurrentiepositie lijken te versterken van andere tot de
groep behorende vennootschappen in de talrijke economi-
sche sectoren waarin deze actief zijn. Al deze sectoren
zijn het onderwerp van intensieve internationale en intra-
communautaire handel en de grote multinationale onder-
nemingen concurreren daar rechtstreeks met andere mul-
tinationale of
lokale ondernemingen van verschillende
grootte.

(59) Voorts kan het bestaan van vergelijkbare of concurrerende
bepalingen in andere lidstaten geen rechtvaardiging vor-
men voor het toekennen van staatssteun. Zoals elke maat-
regel moet ook de regeling voor coördinatiecentra worden
geanalyseerd in de context van het belastingstelsel van de
betrokken lidstaat.

(60) Ten slotte profiteert de groep op directe en indirecte wijze
van de financiële voordelen die voortvloeien uit het be-
lastingstelsel dat van toepassing is op de coördinatiecen-
tra. Deze voordelen versterken de financiële positie van de
groep, hetgeen de door de banken aan deze groep toege-
kende rating kan beïnvloeden, waardoor zijn financiële
positie nog verder wordt versterkt doordat hij toegang
krijgt tot gunstigere voorwaarden.

III.1.3.4. Selectiviteit/specificiteit van de maatregel

(61) Ten slotte moet de maatregel selectief of specifiek zijn, in
die zin dat hij bepaalde ondernemingen of bepaalde pro-
ducties begunstigt.

(62) De bovenbeschreven voordelen lijken specifiek te zijn
aangezien zij kennelijk bepaalde ondernemingen begun-
stigen in de zin van artikel 87 van het EG-Verdrag. De
regeling is rechtstreeks van toepassing op de coördinatie-
centra en, direct of indirect, op de andere vennootschap-
pen van de multinationale groep waartoe deze centra
noodzakelijkerwijs moeten behoren. De selectiviteit vloeit
derhalve niet voort uit regionale of sectorale criteria, maar

(18) N 226/2000 regionale steunregeling van de wet van 30 december

(19) Arrest van het Hof van 17 september 1980 in zaak 730/79, Philip

1970.

Morris/Commissie, Jurispr. 1980, blz. 2671.

C 209/12

EN

Official Journal of the European Union

4.9.2003

uit de verplichte criteria waaraan de centra en de groepen
waartoe zij behoren moeten voldoen om te worden er-
kend en zo van de regeling te kunnen profiteren (zie punt
8). Het gaat onder meer om criteria betreffende de om-
vang en het multinationale karakter van de groep, en de
aard en het karakter van de binnen de groep ontplooide
activiteiten. De definitie van het begrip „multinationaal
karakter”, die later bij koninklijk besluit zal worden vast-
gesteld, kan deze selectiviteit nog versterken.

(63) Doordat de belastingregels in kwestie alleen gelden voor
coördinatiecentra van multinationale groepen die boven-
dien aan bepaalde voorwaarden op het gebied van omzet
en geïnvesteerd eigen vermogen moeten voldoen, zijn
deze regels niet van toepassing op:

centra gebruik zullen kunnen blijven maken, maar uitslui-
tend op de aanvullende vrijstellingen die alleen voor de
centra gelden. De kans dat de coördinatiecentra een voor-
heffing op alle uitgekeerde inkomsten moeten inhouden,
lijkt dus beperkt te blijven tot de gevallen waarin alle
inkomsten zouden worden uitgekeerd aan belastingplich-
tigen die niet kunnen profiteren van de algemene vrijstel-
lingen waarin het Belgische en communautaire recht en
de door België gesloten internationale verdragen voorzien.
En in die veronderstelling zou het centrum eenvoudigweg
dezelfde risico's lopen als andere vennootschappen die
dezelfde activiteiten ontplooien in een groep die niet vol-
doet aan de in koninklijk besluit nr. 187 neergelegde
voorwaarden.

— ondernemingen die andere taken vervullen dan die
welke bij koninklijk besluit nr. 187 zijn toegestaan;

III.2. Nieuwe steun

— eventuele groepen van ondernemingen die niet aan de
criteria ter zake van het multinationale karakter vol-
doen;

— groepen van ondernemingen die niet aan de criteria
ter zake van geïnvesteerd eigen vermogen en behaalde
omzet voldoen;

— ondernemingen uit de financiële sector.

Rechtvaardiging door de aard of de opzet van het stelsel

(64) Zoals in punt 23 van de bovenbedoelde mededeling wordt
gesteld, betekent „het feit dat sommige bepalingen diffe-
rentieel van aard zijn, (. . .) niet noodzakelijk dat zij als
steunmaatregelen moeten worden beschouwd.” Sommige
maatregelen die als steunmaatregelen overkomen, kunnen
immers gerechtvaardigd blijken vanwege de aard en de
opzet van het stelsel. In de mededeling staat verder dat
„het echter de taak van de lidstaat is een dergelijke recht-
vaardiging aan te voeren”. Volgens de Commissie kan uit
geen enkel van de tot dusver door de Belgische autoritei-
ten aangevoerde argumenten worden geconcludeerd dat
de beoogde vrijstellingen door de aard en de opzet van
het Belgisch belastingstelsel worden gerechtvaardigd en
dat het algemene veeleer dan selectieve maatregelen be-
treft.

(65) De Belgische autoriteiten illustreren met een cijfervoor-
beeld dat vennootschappen in het algemeen — en coör-
dinatiecentra in het bijzonder — van de roerende voor-
heffing moeten worden vrijgesteld omdat zij elk jaar zeer
veel financiële transacties verrichten. Zonder deze vrijstel-
ling zou het totaalbedrag van de ingehouden voorheffin-
gen het bedrag van de over het hele jaar verschuldigde
belasting ver overtreffen, waardoor de Belgische staat zich
verplicht zou zien aanzienlijke bedragen terug te betalen
aan alle vennootschappen van het land. Dit zou in nog
sterkere mate gelden voor de coördinatiecentra vanwege
hun activiteiten in het kader van de centralisatie van het
kasbeheer (cash pooling). Dit voorbeeld lijkt in het onder-
havige geval niet relevant. Hierbij wordt er immers ten
onrechte van uitgegaan dat de vennootschap die de in-
komsten ontvangt, de belasting in België betaalt, maar in
dat geval is het gemeen recht voldoende om de transactie
vrij te stellen van de voorheffing. Deze procedure heeft
bovendien geen betrekking op de — talrijke — vrijstellin-
gen waarin het gemeen recht voorziet en waarvan de

(66) In dit stadium is de Commissie om drie belangrijke rede-
nen de mening toegedaan dat de vrijstellingen van de
roerende voorheffing en van het kapitaalrecht als nieuwe
steun moeten worden aangemerkt. Ten eerste maken deze
vrijstellingen een integrerend deel uit van de aangemelde
ontwerptekst, doordat deze tekst artikel 5 van koninklijk
besluit nr. 187 wijzigt. Ten tweede is ook de procedure
voor de erkenning en de verlenging van de erkenning van
de centra gewijzigd en moeten de criteria ter zake van het
multinationale karakter van de in aanmerking komende
groepen later nog bij koninklijk besluit worden vast-
gesteld. De inwerkingtreding van de gewijzigde regeling
zal eveneens later bij koninklijk besluit worden vastgelegd.
Ten derde heeft de Commissie de toepassing van de oude
„cost plus”-methode en de in het kader van de vroegere
regeling voor coördinatiecentra geldende vrijstellingen bij
haar negatieve eindbeschikking van 17 februari 2003 on-
rechtmatig verklaard. De uit hoofde van de nieuwe rege-
ling verleende vrijstellingen mogen derhalve geen voort-
zetting zijn van de bestaande steun waarin de vroegere
regeling voorzag.

(67) Geen enkele van de in artikel 1, onder b), van Verorde-
ning (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999
tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing
van artikel 88 van het EG-Verdrag (20) omschreven situa-
ties lijkt hier van toepassing te zijn.

III.3. Verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt

(68) Aangezien de voor de coördinatiecentra geldende belas-
tingvrijstellingen staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1,
van het EG-Verdrag lijken te vormen, dient een eerste
beoordeling van de eventuele verenigbaarheid ervan te
worden verricht in het licht van de uitzonderingen van
artikel 87, leden 2 en 3, van het EG-Verdrag.

(69) In dit stadium lijkt de regeling voor coördinatiecentra met
geen enkele van de uitzonderingen van artikel 87, lid 2,
overeen te komen, want de regeling is niet bedoeld voor
individuele verbruikers en lijkt evenmin gericht te zijn op
het herstellen van de schade veroorzaakt door buiten-
gewone gebeurtenissen of op het compenseren van een
ernstige verstoring van de Belgische economie. Ook de
uitzonderingen van artikel 87, lid 3, onder b), d) en e),

(20) PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1.

4.9.2003

EN

Official Journal of the European Union

C 209/13

lijken in het onderhavige geval niet van toepassing te zijn,
want met de onderzochte vrijstellingen wordt niet beoogd
de verwezenlijking van een belangrijk project van ge-
meenschappelijk Europees belang of de cultuur en de
instandhouding van het culturele erfgoed te bevorderen.
Deze vrijstellingen behoren evenmin tot een categorie
steunmaatregelen die door de Raad op voorstel van de
Commissie verenigbaar zijn verklaard.

maatregel met de gemeenschappelijke markt te verdedigen
aangezien deze beschikking alleen de Waalse en Vlaamse
werkgelegenheidszones betrof die op dat moment met een
hoge werkloosheid te kampen hadden. De oprichting van
een werkgelegenheidszone in het Brussels Gewest werd
daarbij categorisch uitgesloten door de Commissie. De
meeste coördinatiecentra blijken evenwel
in dit gewest
te zijn gevestigd.

(70) Wat de toepassing van de uitzonderingsbepalingen van
artikel 87, lid 3, onder a) en c), betreft, zijn de Belgische
autoriteiten van oordeel dat de regeling voor coördinatie-
centra het verrichten van investeringen en de schepping
van werkgelegenheid in de hand werkt. Volgens de Belgi-
sche autoriteiten is de oprichting van een coördinatiecen-
trum een menselijke, financiële, materiële en vastgoed-
investering. Bovendien is een van de voorwaarden voor
de erkenning van een coördinatiecentrum dat het
ten
minste tien voltijdse werknemers in dienst moeten hebben
na verloop van twee jaar sinds het met zijn activiteiten is
begonnen.

(71) De Commissie constateert dat er in dit stadium geen enkel
element werd verstrekt aan de hand waarvan kan worden
vastgesteld dat de investeringen van de centra kunnen
worden aangemerkt als voor steun in aanmerking ko-
mende initiële investeringen zoals omschreven in de pun-
ten 4.4 en 4.5 van de richtsnoeren inzake regionale steun-
maatregelen (21). Voor grote ondernemingen, de categorie
waartoe de meeste centra behoren,
is investeringssteun
overigens uitsluitend toegestaan in de regio's die vallen
onder de uitzonderingsbepalingen van artikel 87, onder
a) en c). Met betrekking tot de schepping van arbeids-
plaatsen, ten slotte, staat in de richtsnoeren betreffende
werkgelegenheidssteun (22) dat het steunniveau niet hoger
mag zijn dan noodzakelijk om de schepping van arbeids-
plaatsen te stimuleren. In het onderhavige geval consta-
teert de Commissie dat het bedrag van de uit de regeling
voortvloeiende belastingvoordelen kennelijk afhankelijk is
van de omvang van de door het centrum gegenereerde
activiteit, veeleer dan van het aantal geschapen arbeids-
plaatsen.

(72) De aan de centra toegekende belastingvoordelen lijken dus
niet gebonden te zijn aan investeringen, werkgelegen-
heidsschepping of specifieke projecten. Zij vormen der-
halve permanente lastenverlichtingen die exploitatiesteun
vormen. Exploitatiesteun is in beginsel echter verboden. In
punt 4.15 van de richtsnoeren inzake regionale steun-
maatregelen wordt bepaald dat dergelijke steun evenwel
bij uitzondering onder bepaalde voorwaarden mag wor-
den toegestaan in die regio's die onder de uitzonderings-
bepaling van artikel 87, lid 3, onder a), vallen. Aangezien
België niet onder deze bepaling valt, kunnen de steun-
maatregelen in kwestie de voorwaarden waaronder het
handelsverkeer plaatsvindt, vermoedelijk zodanig verande-
ren dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad. In
deze omstandigheden zouden zij dan ook niet vallen on-
der de uitzonderingsbepaling van artikel 87, lid 3, onder
c). In het onderhavige geval lijkt de vergelijking met de
werkgelegenheidszones, die de Commissie in 1982 heeft
goedgekeurd, niet relevant om de verenigbaarheid van de

(21) PB C 74 van 10.3.1998, blz. 9.
(22) PB C 334 van 12.12.1995, blz. 4.

(73) Op het eerste gezicht lijken de vrijstellingen in kwestie
derhalve onder geen enkele van de uitzonderingsbepalin-
gen van artikel 87 van het EG-Verdrag te vallen. De Com-
missie betwijfelt bijgevolg of de belastingregeling voor
coördinatiecentra verenigbaar is met de gemeenschappe-
lijke markt.

(74) In verband met de vrijstelling van het kapitaalrecht die de
coördinatiecentra genieten, vraagt de Commissie zich bo-
vendien ook af of deze vrijstelling wel verenigbaar is met
de bepalingen van Richtlijn 69/335/EEG van de Raad van
17 juli 1969 betreffende de indirecte belastingen op het
bijeenbrengen van kapitaal (23). Deze richtlijn voert im-
mers een zeer strikt kader in door te bepalen dat de
lidstaten die voor het handhaven van het kapitaalrecht
opteren (hetgeen voor België het geval is), op elke inbreng
in kapitaalvennootschappen — met uitzondering van de
krachtens de richtlijn vrijgestelde verrichtingen — een
recht heffen van niet meer dan 1 %. De uitsluitend aan
de centra verleende vrijstelling van het kapitaalrecht lijkt
aan geen enkele van de voorwaarden voor een specifieke
vrijstelling te voldoen en zou dus in strijd zijn met ge-
noemde richtlijn. Indien de aangemelde maatregel inder-
daad tegen Richtlijn 69/335/EEG blijkt in te druisen, kan
de Commissie deze maatregel in geen geval verenigbaar
verklaren met de gemeenschappelijke markt.

IV. BESCHIKKING

(75) De Commissie heeft besloten:

— ten eerste, dat erkenningen van centra en ten behoeve
van centra getroffen voorafgaande beslissingen, alsook
de forfaitaire vaststelling van hun belastbaar inkomen
dat aan de belasting van (binnen- en buitenlandse)
vennootschappen onderworpen is, in het in deze be-
schikking beschreven kader in principe geen steun-
maatregelen vormen;

— ten tweede, dat het op grond van de nog steeds heer-
sende twijfel omtrent de verenigbaarheid van de vrij-
stellingen van de door de centra genoten abnormale
en goedgunstige voordelen, de roerende voorheffing
en het kapitaalrecht gerechtvaardigd is dat ten aanzien
van deze maatregelen de formele onderzoekprocedure
wordt ingeleid.

(76) De Commissie wijst België op de schorsende werking van
artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag. Zij verwijst tevens
naar artikel 14 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van
de Raad, volgens hetwelk elke onrechtmatige steun van de
begunstigde kan worden teruggevorderd.

(23) Richtlijn 69/335/EEG van de Raad van 17 juli 1969 betreffende de
indirecte belastingen op het bijeenbrengen van kapitaal, laatstelijk
gewijzigd bij de Akte betreffende de toetreding van Oostenrijk,
Finland en Zweden (PB L 249 van 3.10.1969, blz. 25).

C 209/14

EN

Official Journal of the European Union

4.9.2003

(77) Voorts deelt de Commissie België mee dat zij de belang-
hebbenden door de bekendmaking van dit schrijven en
van een samenvatting ervan in het Publicatieblad van de
Europese Unie in kennis zal stellen. Tevens zal zij de be-
langhebbenden in de lidstaten van de EVA die partij zijn
bij de EER-Overeenkomst door de bekendmaking van een
mededeling in het EER-Supplement van het Publicatieblad
in kennis stellen, alsmede de toezichthoudende autoriteit
van de EVA door haar een afschrift van dit schrijven toe
te zenden. Alle bovengenoemde belanghebbenden zal
worden verzocht hun opmerkingen te maken binnen
een maand vanaf de datum van deze bekendmaking.’

‘Par la présente,
la Commission a l'honneur d'informer la
Belgique qu'après avoir examiné les informations fournies par
vos autorités sur la mesure citée en objet, elle a décidé ce qui
suit. D'une part, elle a décidé de ne pas soulever d'objection au
sujet du régime forfaitaire de détermination des revenus impo-
sables des centres de coordination (ci-après «centres») à l'excep-
tion du traitement réservé aux avantages anormaux et béné-
voles; d'autre part, elle a décidé d'ouvrir la procédure prévue à
l'article 88, paragraphe 2, du traité CE au sujet du traitement
des avantages anormaux et bénévoles consentis aux centres
lorsque ceux-ci n'ont pas été préalablement imposés dans le
chef des sociétés qui les consentent, ainsi qu'au sujet des exoné-
rations de précompte mobilier et de droit d'apport prévues par
le nouvel article 5, paragraphe 4 de l'arrêté royal no 187.

I. PROCÉDURE

les régimes

(1) Le 1er décembre 1997, le Conseil a adopté un Code de
conduite dans le domaine de la fiscalité des entreprises (1)
et demandé à la Commission d'examiner ou de réexa-
fiscaux en vigueur dans les États
miner
membres. Le 11 novembre 1998,
la Commission a
adopté une Communication sur l'application des règles
en matière d'aides d'État aux mesures relevant de la fisca-
lité directe des entreprises (2)
(ci-après «la communica-
tion»).

(2) L'arrêté royal no 187 du 30 décembre 1982 prévoit un
régime fiscal dérogatoire du droit commun pour
les
cadre des
centres de
coordination agréés. Dans
il a
travaux du groupe Code de Conduite du Conseil,
été jugé que ce régime constituait une mesure de concur-
rence fiscale dommageable. La Commission avait égale-
ment entamé une procédure formelle d'examen à son
égard depuis le 27 février 2002. Cette procédure a été
clôturée le 17 février 2003 par une décision finale néga-
tive.

le

(3) Conformément à l'article 88 du traité, la Belgique a, par
lettre du 16 mai 2002, notifié la partie d'un avant-projet
de loi relative à la modification de l'arrêté royal no 187
visant à le rendre conforme aux critères fixés par le
groupe Code de Conduite du Conseil. Il s'agit donc d'un
nouveau régime des centres de coordination destiné à
remplacer le régime en vigueur depuis 1983, dont le
bénéfice ne peut plus être accordé depuis le 17 février

(1) Document publié au Journal officiel de l'Union Européenne (JO C 2 du

6.1.1998).

(2) JO C 384 du 10.12.1998.

2003. La loi (3) a été adoptée le 24 décembre 2002. Aux
termes de l'article 32 de la loi, la date d'entrée en vigueur
du nouveau texte de l'arrêté royal no 187 sera fixée ulté-
rieurement par arrêté royal.

(4) Par lettres des 18 juillet et 8 novembre 2002, la Commis-
sion a demandé des renseignements complémentaires qui
lui ont été fournis par lettres de la représentation perma-
nente datées respectivement des 11 septembre et 16
décembre 2002. Au cours de la réunion tenue le 13
décembre 2002 entre les représentants du Service public
fédéral finances et ceux de la Commission, des précisions
complémentaires ont été demandées. La représentation
permanente de la Belgique a fourni ces précisions à la
Commission par lettre datée du 4 février 2003 et reçue
le 10 février.

(5) Le 17 février 2003, la Commission a clôturé la procédure
formelle d'examen ouverte (4) le 27 février 2002 à l'égard
du régime des centres de coordination. La décision finale
de la Commission déclare que les diverses mesures
d'exonération de précompte immobilier, précompte mobi-
lier et droit d'apport réservées aux centres de coordination
agréés sont des aides existantes,
incompatibles avec les
articles 87 et 88 CE. Elle déclare également aide existante
incompatible,
l'application de la méthode forfaitaire de
type cost plus utilisée pour déterminer la base imposable
de ces centres, en raison de ses modalités propres. La
Belgique a été informée de cette décision par lettre du
17 février 2003 (5). L'octroi ou le renouvellement du
bénéfice de ces aides est illégal à compter du 17 février
2003, date de la décision finale.

II. DESCRIPTION DÉTAILLÉE DE LA MESURE

II.1. Base juridique

(6) Le régime des centres de coordination trouve son origine
dans l'arrêté royal no 187 du 30 décembre 1982. Il a été
complété par la loi du 11 avril 1983, l'arrêté Royal du 20
décembre 1984 et la loi du 28 décembre 1992 et modifié
à plusieurs reprises (6).

(7) L'article 29 de la loi du 24 décembre 2002 (ci-après «la
loi») apporte de nouvelles modifications au régime. Après
l'entrée en vigueur de ces modifications, le régime présen-
tera les caractéristiques suivantes.

II.2. Conditions

(8) Comme auparavant, le bénéfice du régime est accordé aux
seuls centres agréés préalablement et individuellement par
arrêté royal. Pour obtenir cet agrément, le centre doit faire

(3) Loi modifiant le régime des sociétés en matière d'impôts sur les
revenus et instituant un système de décision anticipée en matière
fiscale — Moniteur Belge du 31 décembre 2002 (Ed 2), p. 58817 et
suiv.

(4) Lettre SG(2002) D/228734 publiée dans le JO C 147 du 20 juin

2002.

(5) La décision finale datée du 17 février 2003 porte la référence
la
C(2003) 564 final,
Belgique de cette décision porte la référence SG(2003)*D/228522
(non encore publiée).

la lettre du 17 février 2003 informant

(6) Loi du 27 décembre 1984, loi du 4 août 1986, arrêté Royal du 3
loi du 23 octobre
loi du 28 décembre 1990,

novembre 1986,
1991, loi du 4 avril 1995.

4.9.2003

EN

Official Journal of the European Union

C 209/15

partie d'un groupe ayant un caractère multinational,
disposant d'un capital et de réserves dont le montant
atteint ou excède 24 millions EUR et réalisant un chiffre
d'affaires annuel dont le montant consolidé atteint ou
excède 240 millions EUR. Les critères définissant le carac-
tère multinational du groupe seront définis ultérieurement
par arrêté royal. Le centre de coordination doit avoir pour
objet exclusif le développement et la centralisation, au
seul profit de tout ou partie des sociétés du groupe,
d'une ou plusieurs activités ayant un caractère prépara-
toire ou auxiliaire autorisées par la loi (7). Les entreprises
du secteur
sont
exclues du bénéfice de ce régime. Le centre ne peut pas
posséder d'actions ou autres parts représentatives de droits
sociaux dans une quelconque société, sauf à titre de place-
ment de trésorerie. Enfin, les centres devront employer en
Belgique au moins l'équivalent de dix personnes à temps
plein au terme des deux premières années de leur activité.

(crédit, banque, assurance)

financier

(9) L'agrément est octroyé au centre à partir de la période
imposable au cours de laquelle la demande d'agrément a
été introduite, jusqu'à l'expiration de la période imposable
clôturée au cours de la dixième année civile qui suit celle
de l'introduction de la demande. Pour autant que les
conditions d'agrément soient toujours remplies, celui-ci
peut être renouvelé sur demande par le Service public
fédéral Finances, avec l'accord des Ministre des Finances,
de l'Économie, de l'Emploi et du Travail et du Ministre
chargé des Classes moyennes. La loi prévoit également
que les effets de l'agrément prennent fin avant l'expiration
du terme de dix ans en cours en cas de décision définitive
des autorités des Communautés européennes imposant
l'abrogation du présent régime des centres de coordina-
tion. De même, l'agrément est abrogé, de plein droit, dès
l'exercice au cours duquel le centre ne remplit plus toutes
les conditions de l'agrément. Il en est ainsi notamment si
le centre exerce des activités qui ne sont pas reprises à
l'annexe de l'arrêté royal par lequel il a été agréé — ou
par la décision par laquelle cet agrément a été renouvelé.

II.3. Dispositions particulières

(10) Par dérogation au régime fiscal de droit commun (8),
l'arrêté royal no 187 nouveau prévoit que le revenu impo-
sable des centres agréés est déterminé forfaitairement et
correspond à un pourcentage du montant des dépenses et
frais de fonctionnement — selon la méthode dite «cost
plus». L'application pratique de cette méthode se fait de
manière individuelle pour chaque centre, selon des moda-
lités fixées par une décision anticipée émanant du service
Public Fédéral Finances (voir points 19 à 22).

(11) La base de coûts comprend l'ensemble des charges du
centre à l'exception des impôts. Les débours occasionnels
engagés pour le compte de sociétés du groupe et qui

(7) Opérations financières et couverture des risques de change et des
fluctuations des taux d'intérêt; assurance et gestion des risques;
recherche scientifique; relations non commerciales avec les autorités
nationales et
internationales; opérations dans le domaine de la
comptabilité et de l'administration; opérations dans le domaine de
l'informatique; publicité et marketing; fourniture et rassemblement
d'informations et assistance à la gestion; opérations d'achat; toute
autre activité ayant un caractère préparatoire ou auxiliaire pour les
sociétés du groupe.

(8) Cette expression vise l'ensemble des règles généralement applicables
pour le calcul de l'impôt des sociétés, résidentes ou non, établies en
Belgique.

auraient pu être facturés directement par le prestataire à
ces sociétés pourront également être exclus de la base du
cost plus. Il s'agit de l'application stricte d'un principe de
droit comptable qui s'applique à toutes les sociétés.

(12) Une marge bénéficiaire est fixée, pour chaque activité,
compte tenu des conditions d'exercice propres à chaque
centre. La Belgique s'est engagée à adapter la méthode de
taxation à certaines activités générant peu ou pas de frais,
notamment dans le cas particulier de prêts accordés par
les centres sur fonds propres. Les taux de marge sont
établis en accord avec les principes établis par l'Organisa-
tion de coopération et de développement économique
(OCDE) de manière à obtenir, pour chaque centre, un
revenu imposable comparable à celui qui aurait été
obtenu par la méthode classique (produits moins charges)
dans des conditions d'indépendance des prestataires et
clients. Le taux de marge est fixé par une décision anti-
cipée — voir point 19 — établie par le Service Public
Fédéral Finances (9), qui
tient compte des conditions
économiques
centre
lesquelles
exerce ses activités au sein du groupe.

juridiques dans

et

le

(13) Les dépenses ou charges non déductibles au titre de frais
professionnels (dites «dépenses non admises») ne sont pas
systématiquement ajoutées aux revenus calculés selon la
méthode cost plus. Les autorités belges ont
toutefois
confirmé que le taux de marge relatif à chacune des acti-
vités du centre sera fixé de manière à refléter une situation
normale eu égard aux circonstances de fait et de droit
dans lesquelles se trouve le centre. Ceci signifie que
dans la mesure où l'existence de dépenses non admises
dans un secteur économique déterminé aurait pour effet
de donner un avantage fiscal aux centres par rapport aux
entreprises de ce même secteur soumises à la méthode
«produits moins charges»,
le taux du cost plus serait
adapté cas par cas.

(14) De même, en principe, les avantages anormaux ou béné-
voles (10) consentis au centre par les membres du groupe
ne sont pas ajoutés à la base imposable obtenue selon la
méthode cost plus. Selon les autorités belges, il n'y a pas
lieu de rajouter ces avantages à la base du centre car les
services de contrôle compétents ont reçu l'instruction
d'échanger spontanément des renseignements avec les
administrations fiscales étrangères lorsqu'il est supposé
qu'une fraude importante a été commise au détriment
du fisc d'autres États. En outre,
les dispositions des
conventions préventives de double imposition conclues
par la Belgique en matière d'échange de renseignements,
de la directive 77/799/CEE du Conseil, du 19 décembre
l'assistance mutuelle des autorités
1977,
compétentes des États membres dans le domaine des
impôts directs (11) et de la convention 90/436/CEE du
23 juillet 1990 relative à l'élimination des doubles impo-
sitions en cas de correction des bénéfices d'entreprises
associées (12)
les
permettent
problèmes relatifs aux prix de transfert.

concernant

également

traiter

de

(9) Ex-Ministère des Finances.
(10) La notion d'avantage anormal ou bénévole, utilisée à l'article 26 du
Code des Impôts sur les Revenus 1992, est précisée au no 26/16
du Commentaire du Code des Impôts sur les Revenus 1992
(Com.IR 1992).

(11) JO L 336 du 27.12.1977, p. 15.
(12) JO L 225 du 20.8.1990.

C 209/16

EN

Official Journal of the European Union

4.9.2003

(15) Le bénéfice imposable du centre ne peut cependant être
inférieur au montant de la base alternative correspondant
au total 1) des dépenses non admises — à l'exclusion des
impôts — et 2) des avantages anormaux ou bénévoles
consentis au centre par les membres du groupe.

(16) Le bénéfice des centres est

imposé au taux plein de

l'impôt des sociétés.

(17) La loi du 28 décembre 1992 a instauré, à partir du 1er
janvier 1993, une taxe annuelle sur les centres de coor-
dination fixée à 10 000 EUR par membre du personnel
occupé à temps plein par les centres, mais qui ne peut
excéder 100 000 EUR par centre. Un crédit d'impôt est
accordé dont
le montant est égal à celui de la taxe
annuelle payée. Ce crédit d'impôt est imputé sur l'impôt
des sociétés et l'excédent éventuel n'est pas restitué.

(18) Outre le calcul forfaitaire décrit ci-dessus, les exonérations

suivantes sont applicables aux centres.

1) lorsque le bénéficiaire peut être identifié comme
n'étant pas une personne physique, une personne
morale assujettie à l'impôt des personnes morales, ni
une personne morale non-résidente, le centre n'est pas
redevable du précompte mobilier en raison des divi-
dendes distribués, des revenus de créances ou prêts ou
des produits de la concession de biens mobiliers imma-
tériels, dont il est débiteur;

2) le droit d'enregistrement proportionnel n'est pas dû en
raison des apports et des augmentations du capital
statutaire, sans apport nouveau, de ce centre.

Selon les autorités belges, il s'agit des exonérations anté-
rieurement prévues à l'article 29, al. 1er, 2o et 3o de la loi
du 11 avril 1983. Étant donné que seules ces deux exoné-
rations ont été conservées, elles ont été reprises dans
l'arrêté royal no 187 pour des raisons de cohérence et
de lisibilité.

II.4. Décision anticipée

(19) Comme précisé dans la description du régime, la détermi-
nation pour chaque centre des paramètres de la méthode
cost plus se fait par le biais d'une décision anticipée —
voir point 12. Par décision anticipée, il y a lieu d'entendre
l'acte juridique par
le Service public fédéral
Finances détermine, conformément aux dispositions en
vigueur, comment la loi s'appliquera à une situation ou
à une opération particulière qui n'a pas encore produit
d'effets sur le plan fiscal. La décision anticipée ne peut
emporter exemption ou modération d'impôt.

lequel

(20) La décision anticipée est rendue sur demande. La demande
doit contenir l'identité du demandeur et, le cas échéant,
des parties et des tiers concernés, la description des acti-
vités du demandeur, la description complète de la situa-
tion ou de l'opération particulière, la référence aux dispo-
sitions
lesquelles devra
porter la décision. Elle contient également, le cas échéant,
une copie intégrale des demandes qui ont été introduites
pour le même objet auprès des autorités fiscales des États
membres des Communautés européennes ou d'États tiers

légales ou réglementaires

sur

avec lesquels la Belgique a conclu une convention préven-
tive de la double imposition, et des décisions qui s'y
rapportent.

(21) Les décisions anticipées sont rendues pour un terme de
cinq ans. Selon l'article 23 de la loi du 24 décembre
2002, elles lient le Service public fédéral Finances pour
l'avenir, sauf:

1) lorsque les conditions auxquelles la décision anticipée

est subordonnée ne sont pas remplies;

2) lorsqu'il apparaît que la situation et

les opérations
décrites par le demandeur l'ont été de manière incom-
plète ou inexacte, ou lorsque des éléments essentiels
des opérations n'ont pas été réalisés de la manière
présentée par le demandeur;

3) en cas de modification des dispositions des traités, du
droit communautaire ou du droit
interne qui sont
applicables à la situation ou à l'opération visée par la
décision anticipée;

4) lorsqu'il s'avère que la décision anticipée n'est pas
traités, du droit

conforme
communautaire ou du droit interne.

aux dispositions des

En outre, la décision anticipée ne lie plus le Service public
fédéral Finances lorsque les effets essentiels de la situation
ou des opérations sont modifiés par un ou plusieurs
éléments connexes ou ultérieurs qui sont directement ou
indirectement imputables au demandeur. Dans ce cas, le
retrait de la décision anticipée produit ses effets à partir
du jour du fait imputable au demandeur.

(22) Les décisions sont publiées de manière anonyme, dans le
respect des dispositions en matière de secret profes-
sionnel.

III. APPRÉCIATION DE LA MESURE

III.1. Caractère d'aide des mesures: applicabilité de l'article

87, paragraphe 1, du traité

(23) Comme exposé en préambule à cette décision, l'apprécia-
tion de la Commission au regard du régime notifié est
différente selon qu'il s'agit d'une part, du principe de
l'agrément préalable, de l'octroi de décisions anticipées
ou, d'autre part, de la (non) prise en compte des avantages
anormaux et bénévoles consentis aux centres en sus de
l'application du cost plus, des exonérations de précompte
mobilier et de droit d'apport.

(24) Une mesure est une aide lorsqu'elle satisfait cumulative-
ment aux quatre critères caractéristiques d'un régime
d'aide tels que précisés par l'article 87, paragraphe 1 du
traité à savoir: 1) la mesure doit procurer un avantage qui
allège les charges qui grèvent normalement le budget des
entreprises; 2) cet avantage doit être octroyé au moyen de
ressources d'État, 3) affecter la concurrence et les échanges
entre les États membres et 4) être octroyé de manière
sélective ou spécifique, c'est-à-dire en favorisant certaines
entreprises ou certaines productions.

4.9.2003

EN

Official Journal of the European Union

C 209/17

III.1.1. Agréments et décisions anticipées

(25) La Commission estime que ni

l'octroi d'agréments, ni
l'octroi d'une décision anticipée, ne constituent en prin-
cipe,
la source d'avantages économiques au sens de
l'article 87 du traité. L'agrément individuel d'un centre
est octroyé sur demande. Il ne fait que constater, après
vérification par l'administration fiscale, que toutes les
conditions fixées par la loi sont remplies pour que ce
centre puisse bénéficier du régime dérogatoire que la loi
réserve aux seuls centres agréés. L'agrément constate les
faits et reconnaît le droit au régime particulier éventuel-
lement fixé par la loi mais ne comporte aucune référence
au contenu de ce régime. L'agrément n'est donc pas
susceptible, en soi, de donner droit à un régime plus
favorable que celui qui s'applique aux autres sociétés
établies en Belgique. Bien qu'il soit établi pour dix ans,
l'agrément ne comporte pas non plus de droit à un trai-
tement inchangé au cours de cette période. Par consé-
quent, aucun avantage économique n'est octroyé par
l'agrément. De la même manière, une décision anticipée
donnée par l'administration fiscale sur la façon dont une
règle de droit fiscal s'applique à la situation particulière
d'une entreprise, augmente la sécurité juridique de l'entre-
prise concernée. Mais elle ne constitue pas, en soi, un
avantage économique. La loi précise d'ailleurs qu'une déci-
sion anticipée ne peut emporter exemption ou modéra-
tion d'impôt. Á ce propos, la Commission note les dispo-
sitions de l'article 23 de la loi qui constatent la nullité de
toute décision anticipée offrant, dès le départ ou en cours
de validité par altération d'éléments essentiels, une modé-
ration d'impôts — incompatible avec le droit
interne
belge — ou un avantage économique constitutif d'aide
d'État — incompatible avec le droit communautaire.

(26) L'existence éventuelle d'un avantage résiderait donc, le cas
échéant, dans la mesure fiscale dont l'administration fait
l'interprétation, voire dans l'interprétation elle-même. En
l'espèce, l'avantage éventuel résidera soit dans les disposi-
tions réglementaires (lois, arrêtés, circulaires, etc.) du
régime des centres de coordination, soit dans ses moda-
lités d'application, c'est-à-dire dans l'interprétation qui en
sera faite dans le cadre de décisions anticipées particu-
lières.

III.1.2. Détermination forfaitaire des

revenus

imposables

(Cost plus)

(27) En ce qui concerne le nouveau régime de cost plus,

le
recours à une méthode alternative (13) d'imposition, en
l'occurrence une méthode d'évaluation du type «cost
plus», peut être justifiée, notamment dans le cadre de
relations commerciales
intra-groupe, afin de s'assurer
que ces dernières sont effectuées selon le principe de
pleine concurrence. Dans le cas présent, la Commission
estime que le respect des principes inscrits dans la loi du
24 décembre 2002 — ou sur lesquels la Belgique s'est
engagée — garantissent que le régime dérogatoire a pour
but de déterminer, pour chaque centre, pour chaque exer-
cice fiscal, une base imposable comparable à celle qui

(13) En ce qui concerne l'utilisation de méthodes alternatives d'imposi-
tion, Cf. point 21, 22 et 27 de la Communication de la Commis-
sion sur l'application des règles en matière d'aides d'État aux
mesures relevant de la fiscalité directe des entreprises (JO C 384
du 10.12.1998).

aurait été obtenue, en situation de concurrence parfaite,
par application des règles fiscales de droit commun.

(28) En particulier,

la Commission note que ce nouveau
régime cost plus se distingue notablement de l'ancien
régime — déclaré incompatible par la Commission le
17 février 2003 — pour les raisons essentielles suivantes.
En premier lieu, dans le nouveau régime, la base de coûts
du cost plus comprend l'ensemble des charges du centre.
En second lieu, les marges et autres conditions — désor-
mais fixées par décision anticipée — sont établies et adap-
tées en fonction des caractéristiques propres à chaque
activité et au centre concernés (voir points 10 à 13) de
manière à garantir des prix de transferts «at arm's length»
selon les règles préconisées par l'OCDE. Des corrections
sont prévues pour tenir compte notamment de l'existence
de dépenses non admises ou de la faiblesse des coûts liés à
l'exercice de certaines activités, et pour obtenir dans tous
les cas une base imposable comparable à celle qui aurait
été obtenue, en situation de concurrence parfaite, par
application des règles fiscales de droit commun.

(29) Enfin, la Commission note (voir point 21) à l'article 23,
alinéa 2, 1o de la loi, que pour atteindre l'objectif d'une
imposition comparable à celle qui aurait été obtenue selon
la méthode traditionnelle, les décisions anticipées peuvent
imposer, si nécessaire, le respect de certaines conditions à
peine de nullité. La Commission comprend également que
les décisions anticipées ne sont pas valables ou cessent de
l'être notamment lorsqu'il apparaît que la situation et les
opérations décrites par le demandeur l'ont été de manière
lorsque des éléments essentiels
incomplète ou inexacte,
des opérations n'ont pas été réalisés de la manière
présentée par le demandeur ou lorsqu'il s'avère que la
décision anticipée n'est pas conforme aux dispositions
des traités, du droit communautaire ou du droit interne.
La Commission interprète ces dispositions en ce sens
qu'elles garantissent donc la nullité des décisions antici-
pées offrant, dès le départ ou en cours de validité, une
modération d'impôt — incompatible avec le droit interne
belge — ou un avantage économique constitutif d'aide
d'État — incompatible avec le droit communautaire. La
Commission comprend ainsi que l'article 23 implique
notamment la révision d'un taux de marge fixé par déci-
sion anticipée lorsque ce taux évolue par la suite et ne
correspond plus aux conditions de pleine concurrence en
vigueur dans le secteur d'activité de référence. La Commis-
sion comprend enfin que l'article 23 permet la révision du
taux dès lors que son maintien confèrerait un avantage au
centre et ce, quelle que soit la cause de l'avantage.

(30) La Commission accueille également

la
publication systématique des décisions anticipées (voir
point 22) qui accroîtra la transparence du système,
notamment quant
fixés pour
chacune des activités du centre.

aux taux de marge

favorablement

(31) Pour ces raisons et sur base de l'interprétation qu'elle fait
de l'article 23 de la loi, la Commission conclut à l'absence
d'avantage économique lié à l'application stricte de ces
principes. Un des critères de l'article 87 du traité n'étant
pas rempli, cette partie du nouveau régime des centres
n'est donc pas une aide d'État au sens dudit article.

C 209/18

EN

Official Journal of the European Union

4.9.2003

(32) La Commission précise néanmoins que cette évaluation
s'applique au régime tel que présenté par les autorités
belges — tenant compte des règles d'établissement des
décisions anticipées — et moyennant le respect des enga-
gements pris par la Belgique quant à certaines modalités
pratiques d'application du régime. Elle ne couvre en
aucun cas d'éventuelles mesures d'application (arrêtés
royaux, ministériels, circulaires, etc.) ou décisions antici-
pées individuelles qui, s'écartant des principes décrits
ci-dessus, auraient pour effet d'octroyer un avantage
économique à certains centres ou aux entreprises des
groupes auxquels ces centres appartiennent. Peu importe
à ce sujet que l'avantage intervienne dès l'émission de la
décision anticipée ou, par la suite, pendant sa période de
validité. Cette décision ne couvre pas non plus les cas où
les engagements pris par la Belgique (voir notamment
points 12 et 13) ne seraient pas totalement respectés.
De telles situations seraient donc susceptibles de consti-
tuer des aides d'État illégales sujettes à récupération.

III.1.3. Traitement des avantages anormaux et bénévoles,
Exonérations de précompte mobilier et droit d'apport

(33) Comme évoqué au point 14, les avantages anormaux ou
bénévoles éventuellement consentis aux centres ne font
pas partie de la base imposable des centres alors qu'ils
font partie de la base imposable de toute société établie en
Belgique et soumise au régime fiscal de droit commun.
Par ailleurs, aux termes de l'article 5, paragraphe 4
nouveau de l'arrêté royal no 187, les centres de coordina-
tion sont exonérés de précompte mobilier sur les revenus
mobiliers qu'ils distribuent ainsi que du droit d'enregistre-
ment
la
Commission considère, à ce stade, que ces exonérations
inscrites dans le nouveau régime des centres de coordina-
tion satisfont cumulativement aux quatre critères caracté-
ristiques d'un régime d'aide tels que précisés par l'article
87, paragraphe 1, CE.

les apports. Comme évoqué ci-dessus,

sur

III.1.3.1. Avantage économique

(34) En premier

lieu, ces mesures d'exonération semblent
procurer un avantage qui allège les charges qui grèvent
normalement le budget des entreprises.

a) Exonération des avantages anormaux et bénévoles

(35) La Commission estime à ce stade que la non imposition,
dans le chef des centres, des avantages anormaux et béné-
voles qui leur sont consentis, entraîne une diminution de
l'impôt sur les revenus des sociétés (14) qui constitue une
charge qui grève normalement
le budget des sociétés
établies en Belgique. La Belgique estime que ces avantages
ne doivent pas être ajoutés aux bénéfices (base cost plus)
des centres car ils doivent être taxés dans l'État où est
établie la société qui octroie l'avantage anormal ou béné-
vole. La Commission formule des doutes au sujet de ce
raisonnement. Ainsi, si la société X — établie en Belgique
et soumise au régime fiscal de droit commun — bénéficie
d'avantages anormaux et bénévoles octroyés par la société

(14) Impôt des sociétés (ISoc) pour les sociétés résidentes ou Impôt des

non résidents/sociétés (INR Soc) selon le cas.

Y (établie en Belgique ou à l'étranger), elle est automati-
quement imposée sur ces avantages. En effet, que l'avan-
tage consenti par Y consiste à supporter une charge
incombant à X ou à rétribuer certaines ventes de X
au-dessus du prix de pleine concurrence, cet avantage se
traduit nécessairement par une augmentation du bénéfice
comptable de la société X qui le reçoit. Le bénéfice impo-
sable de la société X, calculé à partir de son bénéfice
comptable, comprend également ces avantages qui sont
donc automatiquement imposés dans le chef de X.

il

(36) La Belgique fait valoir que cette imposition initiale sera
détaxée par la suite dans le chef de X par le jeu des
instruments internationaux préventifs de la double impo-
sition. À ce sujet, il semble que cette rectification n'inter-
vienne pas dans tous les cas, et que, le cas échéant, elle
intervienne plusieurs années après l'imposition initiale.
Ainsi,
semble que la rectification n'intervient pas
lorsqu'il n'y a pas eu d'imposition effective, comparable
et préalable de l'avantage dans le chef de la société Y qui
l'a consenti puisqu'il n'y a pas de risque de double impo-
sition. La rectification n'aura pas lieu non plus lorsque la
Belgique et l'autre État concerné ne sont pas liés par un
international permettant d'opérer une telle
instrument
rectification par la voie de l'échange spontané de rensei-
gnements (convention bilatérale (15), directive européenne,
etc.). Dans ces circonstances, la société X supporte défini-
tivement l'imposition initiale des avantages reçus, alors
qu'un centre est définitivement exonéré d'impôt sur ces
avantages.

(37) Alternativement, lorsque la rectification intervient dans le
chef de la société X, elle intervient généralement après
le temps nécessaire pour qu'il y ait
plusieurs années,
imposition dans l'autre État et que le mécanisme de recti-
fication prévu par les conventions préventives de double
imposition aboutisse. Entre-temps, la société X supporte la
charge de l'impôt. Dans les mêmes circonstances, le centre
est simplement exonéré d'impôt sur ces avantages et ne
supporte donc jamais la charge correspondante de l'impôt
sur les revenus. Cette différence de traitement semble
introduire, au profit des centres de coordination, un avan-
tage de trésorerie par rapport à la société X, qui doit
financer, même temporairement, l'impôt initialement mis
à sa charge.

(38) De plus, l'engagement pris par les autorités belges (voir
point 14), d'échanger spontanément des renseignements
avec les administrations fiscales étrangères lorsqu'il est
supposé qu'une fraude importante a été commise au détri-
ment du fisc d'autres États, ne semble pas suffire pour
exclure l'avantage économique lié à l'absence d'imposition
initiale des avantages anormaux et bénévoles accordés aux
centres. En effet, cet échange spontané de renseignement
est limité aux situations ou une fraude importante est
suspectée, moyennant l'existence d'un accord d'échange
de renseignements et sous réserve de réciprocité. Cet
échange ne semble donc pas exclure le risque de
«double non-imposition» des avantages consentis aux
centres, ni en tout cas,
l'avantage de trésorerie lié à
l'absence d'imposition initiale à charge des centres.

(15) Les conventions bilatérales destinées à éviter la double imposition
n'imposent pas un échange systématique de renseignements. Elles
laissent le choix des modalités de l'échange (par ex. sur demande,
spontané, ou automatique), qui en pratique prend le plus souvent
la forme d'un échange sur demande.

4.9.2003

EN

Official Journal of the European Union

C 209/19

(39) Enfin,

l'inclusion des avantages anormaux et bénévoles
dans la base alternative d'imposition (voir point 15) ne
semble pas non plus exclure l'existence d'un avantage
dans le chef des centres. En effet, les avantages anormaux
reçus par les centres ne sont effectivement imposés que si
le montant de la base alternative dépasse le montant de la
base cost plus. De plus, dès lors que cette base ne s'ajoute
pas mais se substitue à la base cost plus, il semble que les
avantages constatés ne sont imposés que dans la mesure
du dépassement ou que la base cost plus, base principale,
est alors négligée et par conséquent exonérée d'impôt.

(40) Par conséquent,

la Commission estime, à ce stade, que
l'absence d'imposition initiale des avantages reçus par les
centres peut leur procurer un avantage. La Commission
considère également qu'à défaut de transmission spon-
tanée, l'avantage octroyé aux centres — par la non taxa-
tion en Belgique des avantages anormaux et bénévoles qui
leur
consentis — persisterait. La Commission
rappelle que cet avantage économique est susceptible de
constituer une aide d'État non couverte par la présente
décision.

sont

b) Exonération du précompte mobilier

(41) Les autorités belges estiment que les centres de coordina-
tion ne bénéficient d'aucun avantage économique au sens
de l'article 87. En effet, en raison du grand nombre
la
d'exceptions à la retenue du précompte mobilier,
Belgique considère que l'on ne peut considérer que le
précompte est une charge qui grève normalement
le
budget des entreprises établies en Belgique. Ces exonéra-
tions ont pour effet d'exonérer la plupart des revenus
mobiliers distribués ou reçus par des sociétés établies en
Belgique. C'est notamment le cas des exonérations acces-
sibles aux «investisseurs professionnels» au sens de l'arrêté
royal d'exécution du Code des impôts sur les revenus
1992 (ci-après AR/CIR92) où aux personnes non-rési-
dentes.

(42) La Commission estime, à ce stade, que la retenue d'un
précompte mobilier est
la règle inscrite dans le Code
des Impôts sur les Revenus 1992 (ci-après «CIR92»). Le
précompte mobilier semble donc être une charge grevant
normalement le budget des entreprises, résidentes ou non,
qui perçoivent — dans les situations prévues par le droit
commun belge — des revenus mobiliers de source belge.
Le CIR92 établit de même que les sociétés résidentes et les
succursales belges qui distribuent de tels revenus sont
redevables du précompte.

(43) Dans la mesure où l'exonération des revenus distribués
par les centres va au-delà des exonérations prévues par
le droit commun applicable en Belgique, elle semble
conférer un avantage économique aux centres et aux
groupes auxquels ils appartiennent. L'avantage lié à cette
exonération résulterait, dans le chef du bénéficiaire des
revenus et selon les cas, du report du paiement de
l'impôt final voire de l'absence d'imposition en Belgique
sur les revenus mobiliers concernés.

(44) Les arguments développés jusqu'à présent par l'État belge
ne semblent pas pouvoir être accueillis favorablement
pour les raisons suivantes.

(45) Premièrement,

l'existence d'exonérations accessibles à
certaines entreprises ne peut être justifiée par l'existence
d'autres exonérations. À cet égard, peu importe que les

sociétés exonérées soient plus nombreuses que celles qui
paient ou doivent retenir le précompte. Cette affirmation
n'a d'ailleurs été étayée par aucune donnée chiffrée. Dès
lors que des différences existent dans l'application du
précompte mobilier et que les exonérations donnent un
avantage à leurs bénéficiaires par rapport à ceux qui n'en
bénéficient pas, ces différences tombent potentiellement
sous le coup de l'article 87 du traité et il
importe de
déterminer si
l'avantage susceptible d'être constaté en
l'espèce est une aide, et si c'est le cas d'en évaluer la
compatibilité avec le marché commun. Ainsi, les exoné-
rations invoquées peuvent alternativement ne pas consti-
tuer une aide, être une aide compatible avec le marché
commun voire une aide incompatible mise illégalement
en œuvre par la Belgique. En particulier, la Commission
tient à souligner le contenu de sa décision SG(83) D/12
adressée à la Belgique le 3 janvier 1983 au sujet du
régime des sociétés établies en zone d'emploi. Cette déci-
sion indique que la Commission a constaté que l'exoné-
ration du droit d'enregistrement tombe sous le coup de
l'interdiction générale des aides énoncée à l'article 92
(devenu article 87), paragraphe 1, du traité, avant de
déclarer ces aides compatibles dans le cas d'espèce. Ce
la décision (16)
principe
SG(2000) D/108799, également adressée à la Belgique.

rappelé dans

a encore

été

strictes et moyennant certaines

(46) Deuxièmement, les exonérations invoquées par l'État belge
sont, dans leur grande majorité, accordées sous des condi-
formalités. Ces
tions
exonérations ne suffisent pas à donner à tous les bénéfi-
ciaires des revenus distribués par les sociétés établies en
les avantages accordés aux bénéficiaires des
Belgique,
les centres. Ces exonérations
revenus distribués par
semblent d'ailleurs rarement accordées en raison de la
seule qualité du débiteur des revenus, mais le cas échéant,
en raison de la qualité du bénéficiaire. En outre, les exoné-
rations octroyées aux investisseurs professionnels établis
en Belgique semblent limitées aux revenus de créances et
prêts perçus et ne porteraient donc pas sur les dividendes
et redevances. De même, les exonérations accordées aux
revenus distribués aux personnes non résidentes semblent
essentiellement se limiter aux épargnants non résidents de
telle sorte que la comparaison n'est pas pertinente dans le
cadre de cette analyse. Il semble en effet peu probable que
l'épargnant non résident constitue le bénéficiaire typique
des revenus distribués par les centres de coordination de
groupes multinationaux.

(47) Troisièmement, la limitation de l'exonération aux cas où
le bénéficiaire peut être identifié comme n'étant pas une
personne physique, une personne morale assujettie à
l'impôt des personnes morales, ni une personne morale
non-résidente ne vise apparemment que les personnes
physiques et les associations sans but lucratif ou entités
assimilées. Les sociétés, résidentes ou non, bénéficieraient
de l'exonération de précompte sans autre condition que
il semble que selon le droit
celle d'être identifiée. Or,
commun,
le précompte constitue l'impôt belge définitif
non seulement pour les revenus distribués à des épar-
gnants — personnes physiques – ou à des associations
soumises à l'impôt des personnes morales mais également
pour les revenus distribués à des sociétés non-résidentes
qui ne peuvent en obtenir l'imputation ou le rembourse-

(16) N 226/2000 régime d'aide à finalité régionale de la loi du 30

décembre 1970.

C 209/20

EN

Official Journal of the European Union

4.9.2003

ment dans le pays de destination de ces revenus. Dans le
cas présent, l'exonération accordée aux revenus distribués
par
les centres bénéficierait notamment aux sociétés
établies à l'étranger, dans la mesure où le précompte
constitue normalement dans leur chef un impôt définitif.

(48) Ainsi, à titre illustratif et non exhaustif, il semble que les
revenus suivants sont exonérés de précompte mobilier s'il
sont distribués par les centres et ne le sont pas s'ils sont
distribués par les sociétés soumises au droit commun:

— les dividendes distribués à une société établie en
Belgique en dehors des conditions fixées par l'article
106, paragraphe 6 AR/CIR92;

— les dividendes distribués à une société établie dans un
autre État membre en dehors des conditions établies
par l'article 106 paragraphe 5 AR/CIR92 en applica-
tion de la directive 90/435/CEE;

— les revenus mobiliers distribués à une société établie
dans un des nombreux pays avec lesquels la Belgique a
conclu une convention qui prévoit une retenue à la
source, même réduite;

— les revenus mobiliers distribués à une société non-rési-
dente établie hors de l'Union européenne, dans un
pays avec lequel la Belgique n'a pas conclu de conven-
tion préventive de la double imposition;

(49) Toute autre chose égale par ailleurs, cette différence de
traitement semble avantager directement les bénéficiaires
des revenus distribués par les centres qui perçoivent le
revenu brut, sans déduction du précompte. De ce fait,
pour les mêmes opérations et dans les mêmes conditions,
les centres semblent pouvoir offrir des revenus plus élevés
que les autres sociétés établies en Belgique. Ces bénéfi-
ciaires ne peuvent profiter de l'avantage de l'exonération
qu'en réalisant l'opération ou en investissant leur capital
dans un centre. Les exonérations de précompte mobilier
placent donc les centres de coordination et les groupes
possédant de tels centres dans une position privilégiée sur
les marchés.

(50) En ce qui concerne le groupe,

l'avantage direct

lié à
l'absence de précompte mobilier est également une
amélioration de la situation financière des sociétés du
groupe bénéficiaires des revenus exonérés et, par consé-
quent, une amélioration globale de la situation financière
du groupe. L'amélioration de la situation financière du
groupe semble se traduire par une meilleure notation du
groupe en tant que débiteur qui, lui permettant à son tour
d'obtenir des conditions plus favorables sur le marché
financier, renforcerait encore sa position financière et
celle du groupe entier.

(51) Le gouvernement belge fait par ailleurs remarquer que
l'abolition des précomptes est préconisée par la Commis-
sion et que le régime des centres de coordination va dans
ce sens. Cet argument fait référence au contexte général
de l'harmonisation alors que l'examen du régime des
centres de coordination doit prendre place dans
le
contexte du droit fiscal commun actuellement appliqué
en Belgique. Or, le droit commun belge repose toujours
sur le principe de la retenue d'un précompte sur les

revenus mobiliers. S'il va dans la bonne direction, ce
pas semble effectué de manière sélective en donnant un
avantage aux centres par rapport aux autres sociétés
établies sur le territoire belge.

c) Exonération du droit d'apport

(52) En ce qui concerne le droit d'apport, les articles 115 et
suivants du Code des droits d'enregistrement, d'hypo-
thèque et de greffe semblent indiquer que la règle en
Belgique est l'imposition des apports et augmentations
de capital. Ceci semble en outre confirmé par les dispo-
sitions de la directive 69/335/CEE du Conseil, du 17
juillet 1969, concernant les impôts indirects frappant les
rassemblements de capitaux (17) qui prévoit que les États
membres qui optent pour le maintien du droit d'apport,
ce qui est le cas de la Belgique, perçoivent ce droit sur
tous les apports à des sociétés de capitaux — sous réserve
des opérations exonérées selon la directive — à un taux
unique ne dépassant pas 1 %. Par conséquent,
le droit
d'enregistrement proportionnel
semble constituer une
charge normalement supportée par le budget de toute
société de capitaux procédant en Belgique à des apports
ou augmentations de capital. L'exonération de cette taxe
semble donc procurer un avantage aux centres ou aux
entreprises multinationales dont
font partie par
rapport aux autres sociétés de capitaux procédant en
Belgique à de telles opérations.

ils

(53) La Belgique conteste que le droit d'apport grève normale-
ment le budget des entreprises et invoque pour le démon-
trer l'existence dans le droit belge d'autres exonérations de
droit d'apport et notamment celles octroyées aux sociétés
établies en zone d'emploi et celles accompagnant l'octroi
de certains subsides visant à favoriser l'investissement et
l'emploi en Belgique. Selon les autorités belges, la plupart
des opérations d'apport bénéficient en Belgique de l'une
ou l'autre de ces exonérations et il n'y a donc pas d'avan-
tage spécifique pour les centres. À ce propos la Commis-
sion estime qu'une exonération ne peut être valablement
justifiée par la seule existence d'autres exonérations, même
nombreuses. Chaque avantage doit être analysé, au regard
des règles applicables en matière d'aides d'État, selon les
modalités et circonstances propres à son octroi. Ainsi, les
exonérations invoquées peuvent alternativement ne pas
constituer une aide, être une aide compatible avec le
marché commun voire une aide incompatible mise illéga-
lement en œuvre par
la
Commission tient à souligner le contenu de sa décision
SG(83) D/12 adressée à la Belgique le 3 janvier 1983 au
sujet du régime des sociétés établies en zone d'emploi.
Cette décision indique que la Commission a constaté
que l'exonération du droit d'enregistrement tombe sous
le coup de l'interdiction générale des aides énoncée à
l'article 92 (devenu article 87), paragraphe 1, du traité,
avant de déclarer ces aides compatibles dans le cas
d'espèce. Ce principe a encore été rappelé dans la déci-
sion (18) SG(2000) D/108799, également adressée à la
Belgique.

la Belgique. En particulier,

(17) Directive 69/335/CEE du Conseil du 17 juillet 1969 concernant les
impôts directs frappant les rassemblements de capitaux, modifiée
en dernier lieu par l'acte d'adhésion de l'Autriche, de la Finlande et
de la Suède (JO L 249 du 3.10.1969, p. 25).

(18) N 226/2000 régime d'aide à finalité régionale de la loi du 30

décembre 1970.

4.9.2003

EN

Official Journal of the European Union

C 209/21

(54) Pour justifier l'octroi de l'exonération du droit d'apport, la
Belgique fait également référence à certaines opinions
exprimées par le Conseil et la Commission en faveur de
la suppression du droit d'apport. Cette référence semble
pour le moins paradoxale dès lors que le paiement de ce
droit semble être la règle applicable en Belgique. L'exoné-
ration des centres semble au mieux pouvoir être consi-
dérée comme un pas dans la direction indiquée, mais ce
pas semble effectué de manière discriminatoire favorisant
les centres à l'égard des autres sociétés établies sur le
territoire belge.

III.1.3.2. Utilisation de ressources d'État

(55) En second lieu, l'avantage doit être octroyé au moyen de
ressources de l'État. Dans le cas présent, il semble que les
exonérations décrites ci-dessus entraînent — directement
ou en différant le paiement de l'impôt — une diminution
des ressources de l'État.

(56) À ce propos,

l'augmentation attendue des ressources
fiscales globales de l'État belge suite à la mise en place
de ces exonérations ne semble pas pouvoir être prise en
compte car le caractère d'aide d'une mesure doit s'évaluer
individuellement au niveau de l'entreprise bénéficiaire —
et à un moment donné — afin de déterminer si certaines
entreprises reçoivent plus de l'État ou contribuent moins
au financement des biens et services publics.

III.1.3.3. Distorsion de la concurrence et affectation des échanges

intra-communautaires

(57) La Commission estime également à ce stade que les avan-
tages décrits dans la présente décision entraînent ou
concurrence
menacent d'entraîner une distorsion de
le cas
entre les sociétés établies en Belgique et que,
échéant, cette distorsion de concurrence affecterait
les
échanges intra-communautaires. En effet, selon la juris-
prudence de la Cour (19) et comme souligné au point 11
de la communication, le simple fait que l'aide renforce la
position de cette entreprise par rapport à d'autres entre-
prises concurrentes dans les échanges intra-communau-
taires permet de considérer que ces échanges ont été
affectés.

(58) À ce propos,

les avantages dont bénéficient les centres
semblent en effet renforcer leur position concurrentielle
dans le secteur des services qu'ils rendent aux membres du
groupe — où ils sont notamment en concurrence directe
avec les organismes financiers, fiduciaires et cabinets de
conseil spécialisés en fiscalité, recrutement, informatique,
etc. — ainsi que la position concurrentielle des autres
les nombreux secteurs de
sociétés du groupe dans
l'économie où elles sont actives. Tous ces secteurs font
l'objet d'un commerce international et intracommunau-
taire intense et
les grandes sociétés multinationales y
sont en concurrence directe avec d'autres entreprises
multinationales ou locales de toutes tailles.

(59) En outre l'existence de dispositions comparables ou
concurrentes dans d'autres États membres ne peut consti-
tuer une justification à l'octroi d'aides d'État. Comme le
régime des centres, chaque mesure doit s'analyser dans le
contexte du système fiscal de l'État membre concerné.

(19) Arrêt de la Cour du 17 septembre 1980 dans l'affaire 730/79,

Philip Morris/Commission, Recueil 1980, p. 2671.

(60) Enfin, le groupe bénéficie de manière directe et indirecte
des avantages financiers octroyés par le régime fiscal des
centres de coordination. Ces avantages renforcent la posi-
tion financière du groupe qui, par voie de conséquence,
le
est susceptible d'influencer en faveur de ce groupe,
rating effectué par les banques, renforçant encore sa posi-
tion financière par l'accès à des conditions plus favorables.

III.1.3.4. Sélectivité/spécificité de la mesure

(61) Enfin, la mesure doit être sélective ou spécifique en favo-
risant certaines entreprises ou certaines productions.

(62) Les avantages décrits ci-dessus semblent spécifiques car ils
semblent favoriser certaines entreprises au sens de l'article
87 du traité. Le régime vise directement les centres de
coordination et, directement ou indirectement, les autres
sociétés du groupe multinational auxquels ces centres
doivent nécessairement appartenir. La sélectivité ne résul-
terait donc pas de critères régionaux ou sectoriels mais
des critères contraignants auxquels doivent répondre les
centres et les groupes auxquels ils appartiennent pour
obtenir l'agrément et ainsi bénéficier du régime (voir
point 8) et notamment les critères relatifs à la taille du
groupe et à la nature et au caractère intra-groupe des
activités exercées. La définition du caractère multinational
qui sera déterminée ultérieurement par arrêté royal pour-
rait encore renforcer cette sélectivité.

(63) Dans la mesure où les dispositions fiscales en cause ne
concernent que les centres de coordination de groupes
multinationaux répondant en outre à certaines conditions
en termes de chiffres d'affaires et de fonds propres
investis, elles ne s'appliquent pas:

— aux entreprises exerçant d'autres fonctions que celles

autorisées par l'arrêté royal no 187;

— aux éventuels groupes d'entreprises qui ne rempliront

pas les critères de multinationalité;

— aux groupes d'entreprises ne répondant pas aux
critères de fonds propres investis et de chiffre d'affaires
réalisé;

— aux entreprises du secteur financier.

Justification par la nature et l'économie du système

(64) Comme le souligne le point 23 de la Communication
précitée, «la nature différentielle de certaines mesures ne
doit pas forcément les faire considérer comme des aides
d'État». Certaines mesures apparaissant comme des aides
peuvent en effet s'avérer justifiées au regard de la nature
et de l'économie du système. La Communication poursuit:
«Il appartient toutefois à l'État membre de fournir une
telle justification.». La Commission considère qu'aucun
des arguments fournis à ce stade par les autorités belges
ne permet de justifier les exonérations visées par la nature
ou l'économie du système fiscal belge, ni par conséquent
d'établir qu'elles constitueraient des mesures générales
plutôt que sélectives.

C 209/22

EN

Official Journal of the European Union

4.9.2003

(65) Les autorités belges illustrent par un exemple chiffré la
nécessité d'exonérer les sociétés en général — et
les
centres en particulier — du précompte mobilier en
financières
raison du nombre important d'opérations
les
effectuées chaque année. À défaut d'exonération,
montants de précompte retenus excèderaient de loin le
montant de l'impôt dû pour l'année entière, et
l'État
belge se verrait dans l'obligation de rembourser des
sommes importantes à toutes les sociétés du royaume.
Ce phénomène serait accentué dans le cas des activités
de centralisation de trésorerie (cash pooling) assumées
par les centres. Cet exemple ne semble pas pertinent en
l'espèce. Il considère, à tort, que la société bénéficiaire des
revenus paie l'impôt en Belgique mais dans ce cas, le droit
l'opération de précompte.
commun suffit à exonérer
D'autre part, la présente procédure ne vise pas les exoné-
rations — nombreuses — prévues par le droit commun et
qui resteront accessibles aux centres mais uniquement les
seuls
exonérations
centres. Le risque que les centres doivent retenir un
précompte sur tous les revenus distribués semble donc
limité aux cas où tous les revenus seraient distribués à
des contribuables ne pouvant bénéficier des exonérations
générales prévues par le droit belge, communautaire et les
conventions internationales conclues par la Belgique. Et
dans cette hypothèse, il semble que le centre serait simple-
ment soumis aux mêmes risques que d'autres sociétés
exerçant
les mêmes activités dans un groupe qui ne
remplit pas les conditions fixées par l'arrêté royal no 187.

supplémentaires

accessibles

aux

III.2. Aide nouvelle

(66) La Commission considère, à ce stade, que les exonérations
de précompte mobilier et de droit d'apport sont des aides
nouvelles pour trois raisons principales. Premièrement, ces
exonérations font partie intégrante du projet notifié en ce
qu'il modifie l'article 5 de l'arrêté royal no 187. Deuxiè-
mement, la procédure menant à l'agrément des centres et
leur renouvellement a également été modifiée et la condi-
tion relative au caractère multinational des groupes éligi-
bles devra encore être fixée par un arrêté royal ultérieur.
L'entrée en vigueur du régime modifié sera également
fixée ultérieurement par arrêté royal. Troisièmement, par
sa décision finale négative du 17 février 2003, la Commis-
sion a déclaré illégales l'application de l'ancienne méthode
cost plus et les exonérations prévues par l'ancien régime
des centres de coordination. Les exonérations prévues par
le nouveau régime ne peuvent donc pas être la continua-
tion des aides existantes prévues par l'ancien régime.

(67) Par conséquent, aucune des situations définies à l'article
1er lettre b), du règlement (CE) no 659/1999 du Conseil
du 22 mars 1999 portant modalités d'application de
l'article 88 du traité CE (20) ne semble trouver à s'appli-
quer.

III.3. Compatibilité avec le marché commun

(68) Dans la mesure où les exonérations fiscales applicables
aux centres de coordination semblent constituer des
aides d'État au sens de l'article 87.1 du traité, il y a lieu

de porter une première appréciation sur son éventuelle
compatibilité à la lumière des dérogations prévues aux
paragraphes 2 et 3 de l'article 87 du traité.

(69) À ce stade,

le régime des centres de coordination ne
semble correspondre à aucune des exceptions prévues à
l'article 87, paragraphe 2 car le régime ne s'adresse pas
aux consommateurs individuels, ne semble pas viser à
remédier à des dommages causés par des événements
extraordinaires ni à une perturbation grave de l'économie
belge. Les exceptions prévues à l'article 87, paragraphe 3,
lettres b), d) et e) ne semblent pas applicables en l'espèce
car les exonérations considérées ne visent ni à promou-
voir la réalisation d'un projet important d'intérêt européen
commun, ni la culture ou la conservation du patrimoine.
Elles ne font pas non plus partie d'une catégorie d'aides
déclarée compatible par le Conseil sur proposition de la
Commission.

(70) En ce qui concerne l'application des exceptions de l'article
87, paragraphe 3, lettres a) et c), les autorités belges esti-
ment que le régime des centres de coordination est lié à la
réalisation d'investissements et à la création d'emplois.
L'installation d'un centre de coordination constituerait,
selon les autorités belges, un investissement humain,
financier, matériel et immobilier. En outre, une des condi-
tions de l'agrément des centres est l'occupation de l'équi-
valent d'au moins dix travailleurs à temps plein à l'expi-
ration des deux premières années d'activité du centre de
coordination.

(71) La Commission constate qu'à ce stade, aucun élément n'a
été fourni permettant d'établir que les investissements
réalisés par les centres correspondent à des investisse-
ments initiaux éligibles tels que définis aux points 4.4 et
4.5 des lignes directrices concernant les aides à finalité
régionale (21). Les aides à l'investissement ne sont par
ailleurs autorisées, en ce qui concerne les grandes entre-
prises dont font partie la plupart des centres, que dans les
régions éligibles aux dérogations prévues à l'article 87,
points a) et c). Enfin, en ce qui concerne la création
d'emploi,
les aides à
l'emploi (22) disposent que le niveau de l'aide ne doit
pas dépasser ce qui est nécessaire pour inciter à la créa-
tion d'emplois. En l'espèce, la Commission constate que le
montant des avantages fiscaux procurés par le régime
semble dépendre du volume d'activité généré par
le
centre plutôt que du nombre d'emplois créés.

les lignes directrices concernant

(72) Les avantages fiscaux accordés aux centres ne semblent
pas liés à la réalisation d'investissements, ni à la création
d'emplois ou de projets spécifiques.
Ils constitueraient
donc des allègements de charges continus constitutifs
d'aides au fonctionnement. Les aides au fonctionnement
sont, en principe, interdites. Par exception, le point 4.15
des lignes directrices relatives aux aides régionales précise
que des aides peuvent cependant être octroyées dans
certaines conditions dans les régions bénéficiant de la
dérogation prévue à l'article 87, paragraphe 3, point a).
les
La Belgique ne bénéficiant pas de cette dérogation,

(20) JO L 83 du 27.3.1999, p. 1.

(21) JO C 74 du 10.3.1998, p. 9.
(22) JO C 334 du 12.12.1995, p. 4.

4.9.2003

EN

Official Journal of the European Union

C 209/23

Commission ne pourrait en aucun cas la déclarer compa-
tible avec le marché commun.

IV. DÉCISION

(75) La Commission a décidé

— En premier lieu, que l'octroi d'agréments et de déci-
sions anticipées aux centres ainsi que la détermination
forfaitaire de leur revenu imposable à l'impôt des
sociétés (résidentes ou non) dans le cadre décrit dans
la présente décision ne constituent pas, en principe,
des mesures d'aide.

— En second lieu, que les doutes qui persistent quant à la
compatibilité des mesures d'exonération prévues en
matière d'avantages anormaux et bénévoles reçus par
et de droit
les
d'apport, justifient que la procédure formelle d'examen
soit ouverte à l'égard de ces mesures.

centres, de précompte mobilier

(76) La Commission rappelle à la Belgique l'effet suspensif de
l'article 88, paragraphe 3, du traité CE et se réfère à
l'article 14 du règlement (CE) no 659/1999 du Conseil
qui prévoit que toute aide illégale pourra faire l'objet
d'une récupération auprès de son bénéficiaire.

(77) Par la présente,

la Commission avise la Belgique qu'elle
informera les intéressés par la publication de la présente
lettre et d'un résumé de celle-ci au Journal officiel de l'Union
européenne. Elle informera également les intéressés dans les
pays de l'AELE signataires de l'accord EEE par la publica-
tion d'une communication dans le supplément EEE du
Journal officiel, ainsi que l'autorité de surveillance de
l'AELE en leur envoyant une copie de la présente. Tous
les intéressés susmentionnés seront
invités à présenter
leurs observations dans un délai d'un mois à compter
de la date de cette publication.’

susceptibles d'altérer

les
aides en question semblent
échanges dans une mesure contraire à l'intérêt commun
et, dans ces circonstances, ne sauraient bénéficier de la
dérogation prévue à l'article 87, paragraphe 3, point c).
Dans le cas d'espèce, la comparaison avec le régime des
zones d'emploi autorisé par la Commission en 1982 ne
semble pas pertinente pour défendre la compatibilité de la
mesure avec le marché commun dès lors que cette déci-
sion ne concernait que les zones d'emploi wallonne et
flamande caractérisées, à l'époque, par un chômage
important. La création d'une zone d'emploi dans
la
région de Bruxelles avait,
catégoriquement
exclue par la Commission. Or,
la plupart des centres
sont établis dans cette région.

elle,

été

(73) Les exonérations en question ne semblent pouvoir a priori
bénéficier d'aucune des dérogations prévues à l'article 87
du traité. En conséquence,
la Commission exprime ses
doutes quant à la compatibilité du régime fiscal des
centres de coordination avec le marché commun.

(74) En outre, en ce qui concerne l'exonération du droit d'enre-
gistrement dont bénéficient les centres de coordination, la
Commission s'interroge également sur sa compatibilité
avec les dispositions de la directive 69/335/CEE du
Conseil, du 17 juillet 1969, concernant les impôts indi-
rects frappant les rassemblements de capitaux (23). Cette
directive prévoit en effet un cadre très strict selon lequel
les États membres qui optent pour le maintien du droit
d'apport, ce qui est le cas de la Belgique, perçoivent ce
droit sur tous les apports à des sociétés de capitaux —
sous réserve des opérations exonérées selon la directive —
à un taux ne dépassant pas 1 %. Il semble que l'exonéra-
tion de droit d'enregistrement proportionnel réservée aux
centres ne remplisse aucune des conditions prévues pour
une exonération spécifique et qu'elle serait donc en
contravention avec ladite directive. Si la mesure notifiée
la
s'avérait

la directive 69/335/CEE,

contrevenir

à

(23) Directive 69/335/CEE du Conseil du 17 juillet 1969 concernant les
impôts directs frappant les rassemblements de capitaux, modifiée
en dernier lieu par l'acte d'adhésion de l'Autriche, de la Finlande et
de la Suède (JO L 249 du 3.10.1969, p. 25).