State aid — Netherlands — Aid C 10/03 (ex NN 135/02) — "Steunverlening aan non-profitjachthavens" (Non-profit harbours for recreational crafts) — Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty (Text with EEA relevance)
Date: 2003-03-22
Institutions: European Commission
Subjects: Netherlands, State aid, control of State aid, exchange of information, harbour installation, ports policy, restriction on competition

C 69/4

EN

Official Journal of the European Union

22.3.2003

STATE AID — NETHERLANDS

Aid C 10/03 (ex NN 135/02) — ‘Steunverlening aan non-profitjachthavens’ (Non-profit harbours
for recreational crafts)

Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty

(2003/C 69/04)

(Text with EEA relevance)

By means of the letter dated 5 February 2003 reproduced in the authentic language on the pages following
this summary, the Commission notified the Netherlands of its decision to initiate the procedure laid down
in Article 88(2) of the EC Treaty concerning the abovementioned aid/measure. Interested parties may
submit their comments on the measure in respect of which the Commission is initiating the procedure
within one month of the date of publication of this summary and the following letter, to:

European Commission
Competition DG, State aid Greffe
J-70,
B-1049 Brussels
Fax (32-2) 296 12 42

These comments will be communicated to the Netherlands. Confidential treatment of the identity of the
interested party submitting the comments may be requested in writing, stating the reasons for the request.

SUMMARY

By letter dated 1 March 2001 a complaint was filed to the
Commission on the possible distortion of competition between
marinas in the Netherlands. According to the complainant
several marinas had received State aid to build or maintain
their moorings. Herewith these marinas are able for instance
to offer a lower rental price of the moorings for tourists who
are passing by with their recreational crafts.

correspondence

The Commission asked the Netherlands authorities questions
by letter dated 11 April 2001 (D/51551) and the Netherlands
authorities replied by letter dated 24 May 2001. After being
informed on this
sent
information by various letters in the course of
additional
the
2001. By letter dated 11 February 2002 (D/50569)
Commission asked
detailed
the Netherlands
information on several specific cases. The Netherlands auth-
orities sent answers to the questions and additional information
(reports) by letters dated 10 July 2002 and 2 August 2002.

complainant

authorities

the

Three marinas Enkhuizen, Nijkerk and Wieringermeer are
subject to formal investigation by the Commission.

sailing club KNZ & RV purchased
the
— In Enkhuizen,
26 000 m2
at
from the municipality
of water
EUR 11 700 in order
in that
water at a later stage. According to the complainant,
when the local destination of water
in this area is
‘marina’, the water at hand has a value of EUR 390 000.

to construct moorings

— In 2000 the municipality Nijkerk sold the local marina to
the local sailing club De Zuidwal for EUR 0,45. On the
basis of the information provided by the Netherlands auth-
orities and the complainant the Commission has estimated
the
at
sailing
EUR 217 477.

club De Zuidwal

benefit

the

for

construction costs of

— The municipality Wieringermeer sold water and land in
2000 to the company Jachtwerf Jongert at EUR 7 636 147.
The
reclaimed land were
EUR 9 892 409. As the land was created less than three
years before it was sold, the behaviour of the municipality
does not seem to be in line with point II(2)(d) of the
Commission Communication on State aid elements in
sales of land and buildings by public authorities (1).

the

The Commission considers the marina activities as a regular
In Commission's
economic activity in the tourism sector.
decision of 7 Januars 2000 (N 582/99 — Italy,
‘Marina di
Stabia SpA’ (2)), the Commission concluded that public aid to
a marina strengthens its position compared with other marinas
competing in other Member States. The alleged financial
support
to the marinas at hand funded by state resources
will strengthen the position of these benefiting marinas. This
may lead to a change in the market conditions for their
competitors. As regards the effects on trade between Member
States (fourth criteria for State aid within the meaning of
Article 87(1) of the EC Treaty), the activities of the marinas
at hand might be rather marginal. The exclusion of effects on
trade however cannot be ruled out per se, would this be only
to the mobile character by nature of the pleasure crafts.

(1) OJ C 209, 10.7.1997, p. 3.
(2) OJ C 40, 12.2.2000, p. 2.

22.3.2003

EN

Official Journal of the European Union

C 69/5

As regards the compatibility of this aid, no derogation provided
by the EC Treaty seems applicable. The derogations of Article
87(2) and (3)(b) or (d) EC are manifestly irrelevant. The Dutch
authorities did not argue, and the Commission did not find that
the aid could have a regional development purpose according
to Article 87(3)(c) EC (3). The aid does not seem to promote
any horizontal Community objective according to Article
87(3)(c) of the EC Treaty. Finally, the Commission does not
find it appropriate to favour the development of the marina
sector within the meaning of Article 87(3)(c) of the EC Treaty.

Therefore, the Commission is required to initiate the formal
investigation procedure as its initial examination does not
enable it to resolve all the difficulties raised by the question
whether the measure under consideration constitutes State aid
within the meaning of Article 87(1) of the EC Treaty. The
Commission is unable, in the course of its initial examination,
to satisfy itself that the measure at issue would in any event be
compatible with the common market even if it were aid. It
follows that the classification of the measure as State aid is
merely provisional and that
the present
decision to initiate the formal
investigation procedure to
enable the Commission to obtain all the views it needs in
order to be able to adopt a definitive decision on this point.

the very aim of

TEXT OF LETTER

‘De Commissie deelt de Nederlandse autoriteiten hierbij mede
dat zij, na onderzoek van de informatie die zij over bovenge-
noemde maatregel hebben verstrekt, heeft besloten de proce-
lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden.
dure van artikel 88,

1. PROCEDURE

Bij schrijven van 1 maart 2001 werd er een klacht ingediend
bij de Commissie over mogelijke concurrentievervalsing tussen
jachthavens in Nederland. Nederlandse jachthavens worden zo-
wel door non-profitorganisaties (normaliter zeilverenigingen),
als particuliere ondernemingen gedreven. Volgens de klager
hadden verschillende non-profit jachthavens staatssteun ont-
vangen om ligplaatsen aan te leggen of te onderhouden. Hier-
door kunnen deze jachthavens bijvoorbeeld een lagere huur-
prijs voor de ligplaatsen aanrekenen aan passanten.

Aanvankelijk richtte de klacht zich op een enkel project in
Enkhuizen, het zogenaamde Gependam-project, waarbij vol-
gens de klager de plaatselijke zeilvereniging aanzienlijke steun
had ontvangen in de vorm van een buitensporig lage aankoop-
prijs voor een watergebied. De Commissie stelde de Neder-
landse autoriteiten bij brief van 11 april 2001 (D/51551) vra-
gen, waarop zij bij schrijven van 24 mei 2001 antwoordden.

Na van deze correspondentie op de hoogte te zijn gebracht,
stuurde de klager in de loop van 2001 bij verschillende brieven
aanvullende informatie over deze zaak en zes andere zaken. Bij
schrijven van 11 februari 2002 (D/50569) verzocht de Com-
missie de Nederlandse autoriteiten om uitgebreide inlichtingen
over deze zeven zaken.

(3) There is no Article 87(3)(a) area in the Netherlands.

Op verzoek van de Nederlandse autoriteiten vond er op 3 mei
2002 een bilaterale bijeenkomst plaats tussen de diensten van
de Commissie en de Nederlandse autoriteiten. De Nederlandse
autoriteiten zonden antwoorden op de vragen en aanvullende
informatie (rapporten) toe bij brieven van 10 juli 2002 en
2 augustus 2002.

Op basis van de verkregen informatie hebben de diensten van
de Commissie een overzicht van de zeven zaken opgesteld, dat
bij brief van 8 augustus 2002 aan de klager werd gezonden. In
dit overzicht werd een onderscheid gemaakt tussen enerzijds
drie zaken waarvoor de diensten van de Commissie twijfels
hadden of er staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van
het EG-Verdrag in het geding was, en anderzijds vier zaken
waarvan de Commissie meende dat er geen staatssteun in de
zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag mee gemoeid was.
Bij brief van 3 september 2002 stemde de klager met het
overzicht in en verstrekte aanvullende informatie over de drie
resterende zaken.

2. BESCHRIJVING

De Commissie stelt nader onderzoek in naar drie jachthavens,
te weten die in Enkhuizen, Nijkerk en Wieringermeer.

2.1. Enkhuizen

De gemeente Enkhuizen besloot in 1998 een nieuwe haven
voor charterschepen en pleziervaartuigen aan te leggen. Van-
wege de aanleg van deze nieuwe haven moest de bestaande
toegang tot de zeilvereniging KNZ & RV worden gesloten. Als
compensatie voor deze sluiting trof de gemeente drie maat-
regelen:

(1) De gemeente zorgde voor de ontsluiting van de jachthaven

van KNZ & RV op een nabijgelegen locatie.

(2) De gemeente heeft een deel van het water vlakbij de be-
staande jachthaven uitgebaggerd, teneinde de vereniging in
de gelegenheid te stellen om in een later stadium op eigen
kosten 105 ligplaatsen aan te leggen. De Nederlandse au-
toriteiten hebben een onafhankelijke rapport overgelegd
waarin de kosten van het uitbaggeren van de toekomstige
jachthaven werden getaxeerd op 96 655 EUR.

(3) Tenslotte kreeg de zeilvereniging KNZ & RV de gelegenheid
om het uitgebaggerde watergebied (26 000 m2) van de
gemeente te kopen voor dezelfde prijs per m2 als de
gemeente in 1998 voor ditzelfde gebied aan de nationale
overheid had betaald: Deze prijs per m2 was vastgesteld in
een onafhankelijk taxatierapport van 30 maart 1998,
waarin de taxateur concludeerde dat dit wateroppervlak
(waarvan een deel tot het IJsselmeer behoorde) geen eco-
nomische waarde had. Volgens de Nederlandse autoriteiten
gaan Nederlandse taxateurs in dat geval gewoonlijk uit van
een basiswaarde per m2 van 0,45 EUR/m2. De totale
oppervlakte van het (water)perceel dat door de zeilvereni-
ging werd gekocht bedroeg 26 000 m2, waarmee de totale
koopprijs op 11 700 EUR (26 000 × 0,45) kwam.

C 69/6

EN

Official Journal of the European Union

22.3.2003

Voor water in dit gebied dat bestemd is als „jachthaven”, be-
draagt de gemiddelde verkoopprijs, volgens de klager, ongeveer
15 EUR/m2. Aangezien het water aan de zeilvereniging was
verkocht met de bedoeling hier in de toekomst ligplaatsen te
creëren, was de eigenaar van het water (de gemeente) op de
hoogte van de toekomstige bestemming van het water; bij-
gevolg had de gemeente zich bewust moeten zijn van de eco-
nomische waarde ervan. Volgens de klager heeft dit (water)per-
ceel een waarde van 390 000 EUR (26 000 × 15).

Volgens de gemeente waren passerende boten door de nieuwe
toegang genoodzaakt een omweg te maken om de bestaande
jachthaven van KNZ & RV te bereiken. Volgens een onafhan-
kelijke rapport (waartoe de gemeente opdracht had gegeven)
leidt de omweg in de komende dertien jaar tot een daling met
10 % van het aantal passanten dat de haven aandoet. De totale
netto contante inkomstenderving wordt op 80 700 EUR ge-
raamd.

De Commissie is in dit stadium van mening dat de nieuwe
ontsluiting van de jachthaven (1) gezien moet worden als infra-
structurele compensatie door de gemeente voor de sluiting van
de vroegere toegang. Deze maatregel zou derhalve geen staats-
steun in de zin van artikel 87,
lid 1, van het EG-Verdrag
bevatten.

De Nederlandse autoriteiten beschouwen het uitbaggeren (kos-
ten 96 655 EUR) als een maatregel ter compensatie van de
geschatte inkomstenderving als gevolg van de sluiting van de
vroegere toegang door de plaatselijke autoriteiten (kosten
80 700 EUR). De Commissie heeft
een mogelijke over-
compensatie geconstateerd van 15 955 EUR (96 655 EUR
– 87 000 EUR). De Commissie heeft echter geen informatie
of het uitbaggeren heeft plaatsgevonden voor of na de ver-
(maatregel 3) (4). De Commissie kan op
koopovereenkomst
dit moment niet vaststellen in hoeverre het uitbaggeren van
het waterperceel een voordeel was voor de zeilclub KNZ & RV.

De Commissie koestert twijfel omtrent het staatssteunbestand-
deel in de verkoop van het watergebied door de gemeente aan
de zeilvereniging (3). Op basis van de informatie die door de
Nederlandse autoriteiten en door de klager is verstrekt, kan de
Commissie een mogelijke staatssteuncomponent niet uitsluiten,
gezien de prijs die voor het gebied (11 700 EUR) is betaald en
de vermeende waarde van het perceel
(390 000 EUR). Het
verschil tussen deze prijzen bedraagt 378 300 EUR, hetgeen
boven het plafond ligt dat is vastgelegd in Verordening (EG)
nr. 69/2001 van de Commissie van 12 januari 2001 betref-
fende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-
Verdrag op de minimis-steun (5). Het voordeel voor de zeilver-
eniging KNZ & RV in deze verkoopovereenkomst wordt der-
halve op 378 300 EUR geschat.

(4) Indien het uitbaggeren plaatsvond voor de verkoopovereenkomst,
zou de verkoopprijs voor het waterperceel een verkoopprijs van
Indien het uitbaggeren
uitgebaggerd water moeten reflecteren.
plaatsvond na de verkoopovereenkomst, zou de prijs betaald voor
het waterperceel de verkoopprijs van ongebaggerd water moeten
reflecteren, waarbij de baggerkosten zouden moeten worden toege-
rekend aan de koper van het waterperceel (zeilclub KNZ & RV).

(5) PB L 10 van 13.1.2001, blz. 30.

Het totale voordeel voor de zeilvereniging KNZ & RV wordt
derhalve op 394 255 EUR geschat (6).

2.2. Nijkerk

De gemeente Nijkerk was de eigenaar van een plaatselijke jach-
thaven die in 1966 werd aangelegd. De jachthaven werd in
2000 geprivatiseerd en aan de huurder verkocht, de plaatselijke
zeilvereniging De Zuidwal. In 1998 werd de jachthaven door
een onafhankelijke deskundige getaxeerd op 417 477 EUR. De
Nederlandse autoriteiten hebben een kopie van het taxatierap-
port toegezonden. Deze taxatieprijs was gebaseerd op de pre-
misse dat de jachthaven niet vervuild, goed onderhouden en in
verhuurde staat was (zonder huurder werd de jachthaven op
521 847 EUR getaxeerd).

De jachthaven was echter wel verontreinigd en er was veel
achterstallig onderhoud.
In de koopovereenkomst tussen de
gemeente en de club van 27 maart 2000 stemde de zeil-
vereniging erin toe alle kosten op zich te nemen voor de
sanering van het water en het achterstallige onderhoud van
de havenfaciliteiten. De gemeente schatte de kosten voor het
achterstallige onderhoud in 2000 op 272 268 EUR en de sa-
neringskosten op 145 201 EUR. Deze schattingen werden
door gemeenteambtenaren gedaan op basis van hun praktijk-
ervaring. De gemeente trok deze kosten af van de geschatte
waarde van de
jachthaven, hetgeen een koopprijs van
0,45 EUR (1 gulden) voor de gehele jachthaven opleverde.

Nadat de Commissie hierover vragen had gesteld bij brief van
11 februari 2002, gaven de Nederlandse autoriteiten opdracht
tot een nieuwe, onafhankelijke taxatie van de kosten van het
achterstallige onderhoud en de sanering. In het rapport van 20
juli 2002 werden de kosten van het achterstallige onderhoud
op 200 000 EUR en de saneringskosten op 600 000 EUR ge-
raamd.

Wat betreft het achterstallige onderhoud is de Commissie het
eens met het onafhankelijke taxatierapport en de korting van
200 000 EUR op de in 1998 geschatte waarde van de jach-
thaven.

Bij de saneringskosten maakten de Nederlandse autoriteiten een
onderscheid tussen de kosten voor de sanering van de nabij-
gelegen vaart (Arkervaart) en de jachthaven. Volgens hen wordt
de vaart, die in verbinding staat met de jachthaven, vervuild
door verschillende gebruikers die niets met de jachthaven te
maken hebben. Derhalve hebben de Nederlandse autoriteiten
besloten dat de zeilvereniging niet aansprakelijk is voor enige
vervuiling, zelfs niet in de jachthaven. Toen in de loop van
2002 bleek dat de kosten van de sanering zeer hoog opliepen,
besloot de gemeente bovendien hiervan 25 % voor haar reke-
ning te nemen. Bijgevolg zal de zeilvereniging 450 000 EUR
aan
de Nederlandse
autoriteiten heeft de zeilvereniging daarom nog op de
(d.w.z.
toeleggen
koopovereenkomst
200 000 + 450 000 – 417 477 = 232 522 EUR).

betalen. Volgens

saneringskosten

moeten

(6) 15 955 EUR (overcompensatie maatregel 2) plus 378 300 EUR

(overcompensatie maatregel 3).

22.3.2003

EN

Official Journal of the European Union

C 69/7

Ten aanzien van de saneringskosten betwijfelt de Commissie of
het beginsel van de vervuiler betaalt, juist is toegepast op de
transactie. De Commissie sluit in dit stadium niet uit dat de
zeilvereniging De Zuidwal verantwoordelijk (en aansprakelijk)
is voor de vervuiling van haar jachthaven. Volgens dit beginsel
zou
voor
(417 477 – 200 000 =) 217 477 EUR.

jachthaven moeten worden

verkocht

de

Tenslotte, wat betreft de gehanteerde taxatieprijs heeft de Com-
missie opgemerkt dat de jachthaven werd verkocht aan de
verhuurder. De Commissie twijfelt derhalve of het correct is
de taxatieprijs te gebruiken voor een jachthaven in verhuurde
staat. Immers, door de aankoop verkreeg de zeilclub volledig
vrij gebruik van de jachthaven. Het verschil tussen de twee
bedraagt
taxatieprijzen
95 370 EUR.

verhuurder)

zonder

(met

en

Met de inlichtingen die door de Nederlandse autoriteiten en de
klager zijn verschaft, beschikt de Commissie over voldoende
informatie om twijfels te hebben omtrent het steunbestanddeel
dat in de koopovereenkomst van de gemeente met de zeil-
vereniging vervat
is. Het geschatte voordeel voor de zeil-
vereniging De Zuidwal bedraagt derhalve 312 847 EUR (7).

2.3. Wieringermeer

De gemeente Wieringermeer verkocht in 2000 een waterper-
ceel en grond aan Jachtwerf Jongert BV. Bij schrijven van 10
juli 2002 gaven de Nederlandse autoriteiten het volgende over-
zicht van de geschatte waarde van de betreffende percelen en
de feitelijke verkoopprijs:

Geschatte waarde grond: 5 719 854 EUR (84 028 m2 tegen
64,07 EUR/m2)

Geschatte waarde water:

+ 105 211 EUR (69 031 m2 tegen
1,51 EUR/m2)

Totale geschatte waarde: 5 825 065 EUR

Totale verkoopprijs:

7 636 147 EUR

Verschil verkoopprijs/
taxatie:

1 811 082 EUR.

voor

referenties

verschillende

(in totaal 69 731 m2)

De prijs van de grond lijkt in orde te zijn, aangezien in het
taxatierapport
vergelijkbare
grondprijzen worden gegeven. De geschatte waarde van het
waterperceel
tegen een prijs van
1,51 EUR per m2 lijkt onder de marktprijs te liggen. Het taxa-
tierapport bevat geen referenties of verdere uitleg over deze
geschatte waarde. Het probleem van overcompensatie doet
zich echter pas voor wanneer de waarde van het water meer
dan 29,21 EUR/m2 bedraagt (8). Aangezien deze drempel nogal
hoog is, wordt er op grond van de huidige cijfers niet van
uitgegaan dat er sprake is van overcompensatie. De Commissie
heeft de klager derhalve bij brief van 8 augustus 2002 medege-
deeld dat er geen bewijs
is gevonden van onrechtmatig
verleende overheidssteun.

(7) 217 477 EUR (vervuiling) plus 95 370 EUR (verschil in taxatieprij-

zen).

(8) 7 636 147 EUR – 5 719 854 EUR (taxatie grond) =

1 916 293 EUR + 100 000 EUR (de minimis) = 2 016 293 EUR.
2 016 293 EUR/69 031 m2 = 29,21 EUR/m2.

De klager deelde de Commissie bij schrijven van 3 september
2002 mede dat de gemeente de grond in het IJsselmeer kunst-
matig heeft gewonnen, hetgeen zeer veel geld kost. De kosten
van de drooglegging bedroegen 9 892 409 EUR. Aangezien de
landwinning minder dan drie jaar voor de verkoop plaatsvond,
lijkt het gedrag van de gemeente niet te stroken met punt II,
2d) van de mededeling van de Commissie betreffende staats-
steunelementen bij de verkoop van gronden en gebouwen door
openbare instanties (9).

3. STANDPUNT VAN DE NEDERLANDSE AUTORITEITEN

De Nederlandse autoriteiten zijn van mening dat de drie voor-
noemde gevallen geen staatssteun in de zin van artikel 87, lid
1, van het EG-Verdrag behelzen. Volgens de Nederlandse au-
toriteiten blijkt uit de verschillende onafhankelijke taxatierap-
porten dat er geen sprake is van overcompensatie.

4. BEOORDELING

Er zijn een flink aantal kleine particuliere ondernemingen en
non-profitorganisaties actief op de Nederlandse jachthaven-
markt. De volgende tabel bevat een overzicht van de meest
recente statistische gegevens (10).

Commerciële
jachthavens

Non-profit
jachthavens

Totaal:

Aantal jachthavens

564

575

1 136

Aantal ligplaatsen

76 000

91 350

167 350

Gemiddeld aantal
ligplaatsen

Aantal (betaalde)
werknemers

Vrijwilligers

135

170

147

1 100

300

210

1 700

1 310

2 000

De Commissie beschouwt de activiteiten van jachthavens als
een gewone economische activiteit in de toeristische sector.
In haar besluit van 7.1.2000 (N 582/99 — Italië, „Marina di
Stabia SpA” (11)) is de Commissie tot de slotsom gekomen dat
overheidssteun aan een jachthaven zijn positie versterkt ten
opzichte van andere concurrerende jachthavens in andere lid-
staten. Deze Italiaanse jachthaven was veel groter dan de on-
derhavige Nederlandse jachthaven; ook werd het geval in Italië
aangemeld in het kader van de multisectorale kaderregeling
betreffende regionale steun voor grote investeringsprojec-
ten (12).

(9) PB C 209 van 10.7.1997, blz. 3. Punt II, 2d stelt: „De kosten die de
openbare instanties oorspronkelijk hebben gemaakt bij de aankoop
van gronden of gebouwen vormen een aanwijzing voor de markt-
waarde, tenzij er tussen de aankoop en de verkoop van dat onroe-
rend goed een aanzienlijke tijd is verstreken. Gedurende een peri-
ode van ten minste drie jaar na de verwerving van een grondstuk
of gebouw mag de vastgestelde marktwaarde in beginsel niet lager
liggen dan de oorspronkelijke aankooprijs, tenzij de onafhankelijke
taxateur specifiek een algemene daling van de marktprijs voor
gronden en gebouwen op de relevante markt heeft vastgesteld”.
(10) Overzicht van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), cijfers

voor 1997.

(11) PB C 40 van 12.2.2000, blz. 2.
(12) PB C 107 van 7.4.1998, blz. 7.

C 69/8

EN

Official Journal of the European Union

22.3.2003

De vermeende financiële steun uit overheidsmiddelen aan de
onderhavige jachthavens zal de positie van de begunstigden
versterken. Dit kan tot een verandering leiden in de marktvoor-
waarden voor hun concurrenten.

Er is derhalve al aan drie van de vier criteria voor staatssteun
voldaan, d.w.z. overheidsmiddelen, selectiviteit en voordeel.
Wat betreft de gevolgen voor het handelsverkeer tussen de
lidstaten (vierde criterium voor staatssteun in de zin van artikel
87, lid 1, van het EG-Verdrag) kunnen de activiteiten van de
onderhavige jachthavens als vrij marginaal worden beschouwd.
Er kan evenwel niet zonder meer worden uitgesloten dat er
geen gevolgen zijn voor het handelsverkeer, al was het maar
vanwege het mobiele karakter van pleziervaartuigen.

Ten aanzien van de verenigbaarheid van deze steun lijkt geen
van de afwijkingen die in het EG-Verdrag zijn voorzien, van
toepassing te zijn. De uitzonderingen die in artikel 87, leden 2
en 3, onder b) of d), van het EG-Verdrag zijn voorzien, zijn
duidelijk niet relevant. Voorts hebben de Nederlandse autoritei-
ten niet aangevoerd dat de steun bedoeld was voor regionale
ontwikkeling overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), EG-
Verdrag, en volgens de Commissie was dit ook niet het ge-
val (13). Ook lijkt de steun niet te zijn verleend tot bevordering
van een horizontale Gemeenschapsdoelstelling in de zin van
artikel 87,
lid 3, onder c), EG-Verdrag, zoals onderzoek en
ontwikkeling, werkgelegenheid, opleiding, milieu, kleine en
middelgrote ondernemingen of reddings- en herstructurerings-
steun in de zin van de betreffende richtsnoeren en kaderrege-
lingen. En tenslotte achtte de Commissie het niet passend om
de ontwikkeling van de jachthavensector te bevorderen op
grond van artikel 87, lid 3, onder c), EG-Verdrag.

De Commissie is derhalve genoodzaakt de formele onderzoeks-
procedure in te leiden, aangezien zij op grond van haar eerste

onderzoek niet in staat is alle problemen op te lossen die
verband houden met de vraag of de onderzochte maatregel
staatssteun vormt in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-
Verdrag. De Commissie heeft zich in de loop van haar eerste
onderzoek niet ervan kunnen vergewissen dat de onderhavige
maatregel hoe dan ook verenigbaar
is met de gemeen-
schappelijke markt, zelfs wanneer het steun zou betreffen.
Het besluit om de maatregel als staatssteun aan te merken,
heeft dan ook louter een voorlopige karakter en is enkel be-
doeld om de Commissie in staat te stellen alle nodige inlich-
tingen in te winnen om een definitieve beschikking dienaan-
gaande te kunnen vaststellen (14).

5. CONCLUSIE

Gelet op de bovenstaande overwegingen verzoekt de Commis-
sie Nederland in het kader van de procedure van artikel 88, lid
2, van het EG-Verdrag binnen een maand vanaf de datum van
ontvangst van dit schrijven zijn opmerkingen te maken en alle
dienstige inlichtingen te verstrekken voor de beoordeling van
de steunmaatregelen. In het bijzonder zou de Commissie graag
vernemen, voor elk van de onderhavige jachthavens en voor de
Nederlandse jachthavensector in het algemeen, welk aandeel
van hun jaarlijkse omzet gegenereerd wordt door vaste of pas-
santenligplaatsen voor vaartuigen uit andere landen van de EU.
Zij verzoekt uw autoriteiten onverwijld een afschrift van deze
brief aan de potentiële begunstigden van de steunmaatregelen
te doen toekomen.

De Commissie wijst Nederland op de schorsende werking van
artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag. Zij verwijst naar artikel
14 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad, volgens
hetwelk elke onrechtmatige steun van de begunstigde kan wor-
den teruggevorderd.’.

(13) Er is geen artikel 87, 3 a)-gebied in Nederland.

(14) Zie in dit verband het arrest van het Gerecht van Eerste Aanleg
van 23.10.2002 in de gevoegde zaken T-269/99, T-271/99 en
T-272/99 (Territorio Histórico de Guipúzcoa — Diputación Foral
de Guipúzcoa, Territorio Histórico de Álava — Diputación Foral de
Álava en Territorio Histórico de Vizcaya — Diputación Foral de
Vizcaya v Commissie), r.o. 45 en 47.