State aid — Greece — Aid C 36/2002 (ex NN 18/02) — Premiums for tour operators in Greece — Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty (Text with EEA relevance)
Date: 2002-05-31
Institutions: European Commission
Subjects: European Commission, Greece, State aid, control of State aid, tourist profession, travel, travel agency

31.5.2002

EN

Official Journal of the European Communities

C 129/13

STATE AID — GREECE

Aid C 36/2002 (ex NN 18/02) — Premiums for tour operators in Greece

Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty

(2002/C 129/05)

(Text with EEA relevance)

By means of the letter dated 24 April 2002, reproduced in the authentic language on the pages following
this summary, the Commission notified Greece of its decision to initiate the procedure laid down in Article
88(2) of the EC Treaty concerning the abovementioned aid.

Interested parties may submit their comments on the aid in respect of which the Commission is initiating
the procedure within one month of the date of publication of this summary and the following letter, to:

European Commission
Directorate-General for Competition
State Aid Registry
B-1049 Brussels
Fax (32-2) 296 12 42.

These comments will be communicated to Greece. Confidential treatment of the identity of the interested
party submitting the comments may be requested in writing, stating the reasons for the request.

SUMMARY

1. Procedure

By letter No D/54388 of 24 October 2001 to the Greek
Permanent Representation, the Commission requested details
concerning the alleged introduction by Greece of a scheme
of premiums for tour operators so that it could assess the
scheme under
the State aid rules. The Greek authorities
responded to that request by letter dated 21 November 2001
from their Permanent Representation, and at a bilateral meeting
on 11 February 2002. As the scheme in question would have
entered into force before the Commission had come to a
decision, it was entered in the register of non-notified aid.

2. Description of the measure in respect of which the

Commission is initiating the procedure

Under the scheme implemented by the Greek authorities, tour
operators bringing foreign tourists to Greece in the periods
from mid-October to end-November and the beginning of
March to mid-April of each year are granted a premium of
EUR 40 per tourist. It seems that this scheme will be in force
from autumn 2001 until spring 2004, and may well be
extended to cover the whole of the ‘low’ season.

According to the Greek authorities, the scheme is intended to
make up for the seasonal nature of tourist demand for desti-
nations in Greece, and its application should result
in a
reduction in prices for the consumer; they therefore consider
that
involve aid for tour operators,
although they point out
that no premiums have yet been
granted.

the scheme does not

3. Assessment of the measure in respect of which the

Commission is initiating the procedure

this stage that

In view of the characteristics of the scheme in question, it is
clear at
the premiums for tour operators
constitute aid granted through State resources which, in view
of its sectoral scope, is liable to affect trade between Member
States and to distort competition by favouring certain firms. In
this case, to the extent that the premiums granted would affect
the choices made by tourists by inducing them to choose
Greece for their holidays, the flow of Community tourism
would be altered.

The Commission notes in particular that it seems there is no
guarantee that all tour operators would be eligible for the
premiums or that premiums would be granted irrespective of
the means of transport used. Furthermore, there seems to be
no guarantee that the premium would result in an equivalent
reduction in the prices charged to tourists, although it cannot
be ruled out at this stage that the scheme will give certain firms
direct financial advantages.

the level of

The Commission also notes that, apart from any effects the
premiums may have at
they
would in any case give tourism operators in Greece an
indirect advantage by increasing demand. The Commission
accordingly takes the view that, at this stage, such premiums
strengthen the financial position and scope for action of such
operators
tourism industry in relation to their
competitors not benefiting from such an advantage.

tour operators,

in the

C 129/14

EN

Official Journal of the European Communities

31.5.2002

firms,

On that basis, and in view of the fact that the aid would be
continuing and result in a reduction in the current expenditure
the Commission has come to the provisional
of
conclusion that
the aid in question must be regarded as
operating aid. Pursuant to the guidelines for regional aid (OJ
C 74, 10.3.1998 and OJ C 258, 9.9.2000), such aid is banned
in principle. Exceptions may however be allowed in regions
qualifying for exemption under Article 87(3)(a) of the Treaty
‘provided that it is justified in terms of its contribution to
is
regional development
proportional
(point
4.15). In addition, the same guidelines state that ‘it is for the
Member State to demonstrate the existence of any handicaps
and gauge their importance’. Finally,
‘operating aid must be
limited in time and progressively reduced’.

and its nature,
to the handicaps it seeks to alleviate’

level

that

its

Even if Greece is fully eligible for the exemption in Article
87(3)(a) of the Treaty, the Commission does not yet have the
necessary information to conclude that the abovementioned aid
is justified because of its contribution to regional development
and its nature, or that the aid level
is proportional to the
handicaps it seeks to alleviate. Similarly, there are difficulties
in concluding that the condition of a gradual reduction in
operating aid is met. The Commission also notes that, in the
event that part of the premiums were to go to tour operators
established outside Greece,
it might result in such aid being
granted to regions not eligible for exemption under Article
87(3)(a) of
therefore
consider at this stage that the scheme of premiums for tour
operators is compatible with the relevant provisions of the
regional aid guidelines, which means that
it must doubt
whether the scheme is compatible with the Treaty.

the Treaty. The Commission cannot

the compatibility of

The Commission also questions
the
scheme with the general ban on export aid, which is
specified and repeated in point 4.17 of
the regional aid
guidelines. The premiums in question are granted to tour
operators that offer (directly or indirectly, depending on the
type of holiday package) the products supplied by enterprises
in Greece (chiefly hotels and restaurants) on the international
market. Thus, in view of the anticipated effects of the measure
(increase in the number of tourists and hence in the revenue of
operators in the tourism sector), it cannot be ruled out at this
stage that its implementation involves aid directly linked to the
quantities exported.

4. Conclusion

In view of the above, the Commission, in accordance with the
procedure provided for in Article 88(2) of
the EC Treaty,
its comments and provide any
requests Greece to submit
information that would be useful
in assessing the measure
concerned within one month of the date of receipt of this
letter.
It also requests the Greek authorities forthwith to
forward a copy of this letter to potential recipients of the aid.

659/1999 which provides
recovered from the recipient.

that all unlawful aid may be

TEXT OF THE LETTER

‘Με την παρούσα, η Επιτροπή έχει την τιµή να πληροφορήσει την
Ελλάδα ότι, αφού εξέτασε τις πληροφορίες που υπέβαλαν οι αρµό-
διες αρχές για το εν θέµατι µέτρο, αποφάσισε να κινήσει τη διαδι-
κασία που προβλέπει το άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης
ΕΚ.

∆ιαδικασία

1. Με επιστολή της 26ης Σεπτεµβρίου, που παρελήφθη από την
Επιτροπή την 1η Οκτωβρίου 2001, το Υπουργείο Οικονοµι-
κών της Γερµανίας έθεσε ερώτηµα στην Επιτροπή σχετικά µε
την εφαρµογή στην Ελλάδα συστήµατος επιδότησης των ταξι-
διωτικών πρακτόρων. Ειδικότερα, οι γερµανικές αρχές επιθυ-
µούσαν να ενηµερωθούν αν ένα τέτοιο σύστηµα περιλαµβάνει
κρατικές ενισχύσεις και, ενδεχοµένως, αν είχε κοινοποιηθεί από
την Ελλάδα.

2. Με την επιστολή D/54388 της 24ης Οκτωβρίου 2001, προς
τη Μόνιµη Ελληνική Αντιπροσωπεία, οι υπηρεσίες της Επιτρο-
πής διατύπωσαν αίτηση πληροφοριών σχετικά µε το προανα-
φερθέν σύστηµα επιδοτήσεων, προκειµένου να προβούν στην
αξιολόγησή του βάσει των κανόνων που ισχύουν για τις κρα-
τικές ενισχύσεις. Με επιστολή της 21ης Νοεµβρίου 2001 της
Μόνιµης Αντιπροσωπείας τους, που παρελήφθη από την Επι-
τροπή στις 27 Νοεµβρίου 2001, καθώς και µε διµερή συνά-
ντηση που πραγµατοποιήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 2002, οι
ελληνικές αρχές απάντησαν στο αίτηµα αυτό. ∆εδοµένου ότι οι
πληροφορίες που ανακοινώθηκαν σχετικά από τις ελληνικές
αρχές αναφέρουν ότι το εν λόγω σύστηµα ετέθη σε ισχύ
πριν αποφασίσει σχετικά η Επιτροπή, ενεγράφη στο µητρώο
των µη κοινοποιηθεισών ενισχύσεων.

Περιγραφή του µέτρου

3. Βάσει των όρων του καθεστώτος που έθεσαν σε ισχύ οι ελλη-
νικές αρχές, οι ταξιδιωτικοί πράκτορες που µεταφέρουν ξένους
τουρίστες στην Ελλάδα κατά τις περιόδους από τα µέσα Οκτω-
βρίου ως τα τέλη Νοεµβρίου, και από τις αρχές Μαρτίου ως
τα µέσα Απριλίου κάθε έτους, θα λαµβάνουν επιδότηση 40
ευρώ ανά ταξιδιώτη. Το σύστηµα αυτό ανακοινώθηκε µε πρό-
σκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος στις κατάλληλες αγορές για
τον τουρισµό στην Ελλάδα και εφαρµόζεται από το φθινόπωρο
του 2001 ως την άνοιξη του 2004. Εξάλλου, µπορεί ενδεχο-
µένως να επεκταθεί και στο σύνολο της «χαµηλής σεζόν» στην
περίπτωση που θα δικαιολογούσε κάτι τέτοιο ο αριθµός των
µεταφεροµένων τουριστών τον χειµώνα.

Finally,
the Commission would remind Greece that Article
88(3) of the EC Treaty has suspensory effect and would draw
attention to Article 14 of Council Regulation (EC) No

4. Σύµφωνα µε τις ελληνικές αρχές, η εφαρµογή του καθεστώτος
αυτού έχει ως στόχο να αντιµετωπιστεί η εποχικότητα της
τουριστικής
ζήτησης για προορισµούς στην Ελλάδα, µε
στόχο την αύξηση της εισόδου τουριστών σε περιόδους «χαµη-
λής σεζόν» αντί για την καλύτερη κατανοµή της εισροής του-

31.5.2002

EN

Official Journal of the European Communities

C 129/15

ριστών καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Έτσι, οι ελληνικές
αρχές θεωρούν ότι η εφαρµογή του θα οδηγήσει σε µείωση
τιµών για τον καταναλωτή, γεγονός που τις κάνει να θεωρούν
ότι το εν λόγω σύστηµα δεν συνεπάγεται ενίσχυση των ταξι-
διωτικών πρακτόρων. Στο πλαίσιο αυτό, οι ελληνικές αρχές
ανέφεραν ωστόσο ότι δεν έχει καταβληθεί ακόµη καµία επιδό-
τηση.

Εκτίµηση του µέτρου

5. Προκειµένου για καθεστώς που είναι ήδη σε ισχύ, και στο
µέτρο που περιλαµβάνει κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια
του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ και του
άρθρου 61 παράγραφος 1 της συµφωνίας ΕΟΧ, η Επιτροπή
διαπιστώνει, προσωρινά, ότι οι ελληνικές αρχές δεν τήρησαν
τις υποχρεώσεις τους για κοινοποίηση, όπως καθορίζονται από
το άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης. Έτσι, η Επιτροπή
εξέτασε το εν λόγω καθεστώς βάσει του άρθρου 87 στοιχεία
α) και γ) της συνθήκης και παρατηρεί, στο πλαίσιο αυτό, ότι η
Ελλάδα είναι, ως τα τέλη του 2006, πλήρως επιλέξιµη µε την
έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθή-
κης και του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συµ-
φωνίας ΕΟΧ.

6. Λαµβανοµένων υπόψη των χαρακτηριστικών του προαναφερ-
θέντος καθεστώτος, φαίνεται στο στάδιο αυτό ότι οι επιδοτή-
σεις στους ταξιδιωτικούς πράκτορες αφορούν ενισχύσεις που
παρέχονται µέσω κρατικών πόρων οι οποίοι, λαµβανοµένου
υπόψη του τοµεακού πεδίου εφαρµογής, είναι πιθανό να επη-
ρεάσουν τις ανταλλαγές µεταξύ κρατών µελών, και κινδυ-
νεύουν να νοθεύσουν τον ανταγωνισµό ευνοώντας ορισµένες
επιχειρήσεις. Στη συγκεκριµένη περίπτωση, και στο µέτρο που
οι επιδοτήσεις αυτές θα έχουν ως αποτέλεσµα να επηρεάσουν
την επιλογή των τουριστών, οδηγώντας τους να επιλέξουν την
Ελλάδα ως τόπο διαµονής, είναι πιθανό να τροποποιηθούν τα
κοινοτικά τουριστικά ρεύµατα. Ακόµη, η Επιτροπή παρατηρεί
ότι τα ενδεχόµενα πλεονεκτήµατα των δικαιούχων επιχειρήσεων
µπορούν να αξιολογηθούν σε δύο επίπεδα: στο επίπεδο των
ίδιων των ταξιδιωτικών πρακτόρων και των φορέων του τουρι-
στικού τοµέα στην Ελλάδα.

7. Για την αξιολόγηση του µέτρου στο επίπεδο των ταξιδιωτικών

πρακτόρων, η Επιτροπή παρατηρεί ειδικότερα ότι:

— αφενός, δεν φαίνεται βέβαιο ότι όλοι οι ταξιδιωτικοί πρά-
κτορες θα µπορούν να διεκδικήσουν τις προαναφερθείσες
επιδοτήσεις ούτε ότι το πλεονέκτηµα αυτό θα χορηγείται
ανεξάρτητα από τα χρησιµοποιούµενα µεταφορικά µέσα.
Πράγµατι, το εν λόγω καθεστώς φαίνεται να απευθύνεται
αποκλειστικά στους ταξιδιωτικούς πράκτορες (package tour
operators) που προτείνουν οργανωµένες εκδροµές σε ορι-
σµένες αγορές που θεωρούνται ότι πληρούν αυτές τις
προϋποθέσεις,

— αφετέρου, και αφού δεν προβλέπεται καµία σύµβαση
µεταξύ των αρµόδιων αρχών και των ενδιαφερόµενων ταξι-
διωτικών πρακτόρων, δεν φαίνεται επίσης βέβαιο ότι η
χορήγηση τέτοιων επιδοτήσεων οδηγεί σε αντίστοιχη µεί-
ωση των τιµών που ζητούνται από τους τουρίστες.
Ωστόσο, δεν αποκλείεται, στο στάδιο αυτό, το εν λόγω
καθεστώς να παρέχει άµεσα χρηµατοδοτικά πλεονεκτήµατα
σε ορισµένες επιχειρήσεις.

8. Ανεξάρτητα από τις ενδεχόµενες επιπτώσεις του στο επίπεδο
των ταξιδιωτικών πρακτόρων, όταν το εν λόγω µέτρο εκτιµάται
στο επίπεδο των φορέων του τουριστικού τοµέα στην Ελλάδα,
η Επιτροπή παρατηρεί ειδικότερα ότι, όπως υπογράµµισε στην
απόφαση που έλαβε έναντι του νόµου αριθ. 25/93 για την
περιοχή της Σικελίας που προέβλεπε ειδικά µέτρα υπέρ της
απασχόλησης (ΕΕ L 32 της 5.2.1999), οι φορείς του τουρι-
στικού τοµέα επωφελούνταν σε κάθε περίπτωση από έµµεσο
πλεονέκτηµα, µε τη µορφή της αυξηµένης ζήτησης, λόγω της
χορήγησης των προαναφερθεισών επιδοτήσεων. Ακόµη και αν
το πλεονέκτηµα αυτό µπορεί να έχει διάχυτο και δύσκολα
ποσοτικοποιήσιµο αποτέλεσµα και στο µέτρο που λαµβάνει
χώρα στο πλαίσιο των ενδοκοινοτικών ανταλλαγών, η Επιτροπή
θεωρεί, στο στάδιο αυτό, ότι τέτοιες επιδοτήσεις ενισχύουν τη
χρηµατοδοτική θέση και τις δυνατότητες των φορέων του
τουριστικού τοµέα στην Ελλάδα σε σχέση µε τους ανταγωνι-
στές τους που δεν είναι δικαιούχοι του µέτρου.

9. Έτσι, και λαµβανοµένου υπόψη του γεγονότος ότι πρόκειται
για ενισχύσεις που θα έχουν συνεχή χαρακτήρα και θα οδη-
γούν σε µείωση των τρεχουσών δαπανών των επιχειρήσεων, η
Επιτροπή εκτιµά, προσωρινά, ότι οι εν λόγω ενισχύσεις πρέπει
να θεωρηθούν λειτουργικές ενισχύσεις. Ωστόσο, οι κατευθυ-
ντήριες γραµµές για τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού
χαρακτήρα (ΕΕ C 74 της 10.3.1998 και EΕ C 258 της
9.9.2000), καθιερώνουν τη γενική αρχή της απαγόρευσης
των περιφερειακών ενισχύσεων µε στόχο τη µείωση των τρε-
χουσών δαπανών των επιχειρήσεων (λειτουργικές ενισχύσεις),
µε εξαίρεση τις περιοχές που επωφελούνται από την απαλλαγή
του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης, «υπό
τον όρο ότι δικαιολογούνται από τη συµβολή τους στην περι-
φερειακή ανάπτυξη και τον χαρακτήρα τους, ενώ το ύψος τους
πρέπει να είναι ανάλογο προς τα προβλήµατα που καλούνται
να αντιµετωπίσουν» (σηµείο 4.15). Εξάλλου, και σύµφωνα µε
τους όρους των ίδιων κατευθυντηρίων γραµµών «τα κράτη
µέλη οφείλουν να παράσχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν
την ύπαρξη και τη σηµασία των προβληµάτων αυτών». Τέλος,
«οι λειτουργικές ενισχύσεις πρέπει να χορηγούνται για περιορι-
σµένο χρονικό διάστηµα και να µειώνονται προοδευτικά».

10. Μολονότι η Ελλάδα είναι πλήρως επιλέξιµη για την απαλλαγή
που προβλέπει το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της
συνθήκης, η Επιτροπή δεν διαθέτει, µέχρι στιγµής, κανένα
πληροφοριακό στοιχείο που να της επιτρέπει να θεωρήσει
ότι οι προαναφερθείσες ενισχύσεις δικαιολογούνται λόγω της
συµβολής τους στην περιφερειακή ανάπτυξη και του χαρα-
κτήρα τους ούτε ότι το επίπεδο είναι ανάλογο µε τα προβλή-
µατα που καλούνται να αντιµετωπίσουν. Επίσης, φαίνεται
δύσκολο να θεωρηθεί ότι τηρείται ο όρος σχετικά µε την
προοδευτική µείωση των λειτουργικών ενισχύσεων. Εξάλλου,
η Επιτροπή παρατηρεί ακόµη ότι, στην περίπτωση που ένα
µέρος των χορηγούµενων επιδοτήσεων παραµείνει στους ταξι-
διωτικούς πράκτορες και οι πράκτορες αυτοί είναι εγκατεστη-
µένοι εκτός Ελλάδας, οι εν λόγω ενισχύσεις µπορούν να χορη-
γηθούν ενδεχοµένως υπέρ µη επιλέξιµων περιοχών βάσει της
απαλλαγής που προβλέπει το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοι-
χείο α) της συνθήκης. Συνεπώς, η Επιτροπή δεν µπορεί να
θεωρήσει, στο στάδιο αυτό, ότι το σύστηµα των επιδοτήσεων
στους ταξιδιωτικούς πράκτορες είναι, από την άποψη αυτή,
συµβιβάσιµο µε τις οικείες διατάξεις των κατευθυντηρίων
γραµµών σχετικά µε τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού
χαρακτήρα, γεγονός που την οδηγεί να εκφράσει τις αµφιβο-
λίες της για το συµβιβάσιµό τους µε τη συνθήκη.

C 129/16

EN

Official Journal of the European Communities

31.5.2002

11. Εξάλλου, η Επιτροπή διερωτάται επίσης σχετικά µε το συµβι-
βάσιµο του καθεστώτος µε την γενική αρχή της απαγόρευσης
των εξαγωγικών ενισχύσεων, που διευκρινίζεται και επαναλαµ-
βάνεται στο σηµείο 4.17 των κατευθυντηρίων γραµµών σχε-
τικά µε τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα.
Πράγµατι, οι προαναφερθείσες ενισχύσεις εισπράττονται από
ταξιδιωτικούς πράκτορες που προτείνουν (άµεσα ή έµµεσα,
ανάλογα µε το είδος των προσφεροµένων «πακέτων») προϊόντα
τα οποία προσφέρουν επιχειρήσεις οι οποίες δραστηριοποιού-
νται στον τοµέα του τουρισµού στην Ελλάδα (ειδικότερα ξενο-
δοχεία και εστιατόρια) στη διεθνή αγορά. Έτσι, λαµβανοµένων
υπόψη των αναµενοµένων αποτελεσµάτων του µέτρου (αύξηση
των τουριστικών εισροών και, συνεπώς, του ύψους των εσόδων
των φορέων του τουριστικού τοµέα) δεν µπορεί να αποκλει-
στεί, στο στάδιο αυτό, ότι η εφαρµογή τους συνεπάγεται ενι-
σχύσεις οι οποίες συνδέονται άµεσα µε τις εξαγόµενες ποσό-
τητες. Στην περίπτωση αυτή, οι ενισχύσεις αυτές θα ήταν
παρόµοιες µε ενισχύσεις σε ενδιάµεσους που δραστηριοποιού-
νται στον τοµέα της διανοµής (στη συγκεκριµένη περίπτωση,
στους ταξιδιωτικούς πράκτορες), σε σχέση µε τα αποτελέσµατα
που θα επιτυγχάνονται σε ό,τι αφορά την εξαγωγή ενός συ-
γκεκριµένου προϊόντος (τουρισµός).

Συµπέρασµα

12. Λαµβανοµένου υπόψη του παραπάνω σκεπτικού, τα πληροφο-
ριακά στοιχεία που διαθέτει η Επιτροπή δεν της επιτρέπουν να
θεωρήσει, στο στάδιο αυτό, ότι το καθεστώς των επιδοτήσεων
στους ταξιδιωτικούς πράκτορες είναι συµβιβάσιµο µε τη συν-
θήκη ΕΚ.

Λαµβανοµένου υπόψη του παραπάνω σκεπτικού, η Επιτροπή καλεί
την Ελλάδα, στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 88 παρά-
γραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, να υποβάλει τις παρατηρήσεις της και
οποιαδήποτε χρήσιµη πληροφορία για την εκτίµηση του προανα-
φερθέντος µέτρου εντός προθεσµίας ενός µήνα από την ηµεροµηνία
παραλαβής της παρούσας επιστολής. Καλεί τις ελληνικές αρχές να
υποβάλουν αµέσως αντίγραφο της παρούσας επιστολής στους πιθα-
νούς δικαιούχους της ενίσχυσης.

Η Επιτροπή υπενθυµίζει στην Ελλάδα τον ανασταλτικό χαρακτήρα
του άρθρου 88, παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ και αναφέρεται
στο άρθρο 14 του κανονισµού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συµβου-
λίου που προβλέπει ότι οποιαδήποτε παράνοµη ενίσχυση µπορεί να
αποτελέσει αντικείµενο επιστροφής από το δικαιούχο.’

Notice under Section 12(6A) of the Telecommunications Act 1984

Modification to all public telecommunications operator licences

(2002/C 129/06)

Published in the Belfast, Edinburgh and London Gazette on Friday 17 May 2002.

The link to the notice on Oftel's website is:

http://www.oftel.gov.uk/ind_info/licensing/mods/2002/julia0502.htm

Final report of the Hearing Officer in case COMP/36.041 — Michelin

(2002/C 129/07)

The draft Decision does not give rise to any particular observation with regard to the procedure, which
took a normal course. By specific measures the Hearing Officer ensured the protection of Michelin's
business secrets but also the intervention of Bandag, a competitor of Michelin, as a third party both in
the written and the oral phase of the proceedings. Neither Michelin nor Bandag complained about the
manner in which they had been heard. The draft Decision contains no objection in respect of which
Michelin has not been afforded the opportunity of making known its views.

Done at Brussels on 12 June 2001.

Helmuth SCHRÖTER