State aid — Greece — Aid C 19/2002 (ex NN 133/2000) — Misuse of aid authorised in previous decisions and on new unlawful aid granted to the Community air carrier Olympic Airways — Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty (Text with EEA relevance)
Date: 2002-04-23
Institutions: European Commission
Subjects: European Commission, Greece, State aid, air transport, control of State aid, exchange of information

C 98/8

EN

Official Journal of the European Communities

23.4.2002

STATE AID — GREECE

Aid C 19/2002 (ex NN 133/2000) — Misuse of aid authorised in previous decisions and on new
unlawful aid granted to the Community air carrier Olympic Airways

Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty

(2002/C 98/03)

(Text with EEA relevance)

By means of the letter dated 6 March 2002, reproduced in the authentic language on the pages following
this summary, the Commission notified Greece of its decision to initiate the procedure laid down in Article
88(2) of the EC Treaty concerning the abovementioned aid.

Interested parties may submit their comments on the aid in respect of which the Commission is initiating
the procedure within one month of the date of publication of this summary and the following letter, to:

European Commission
Directorate-General for Energy and Transport
Directorate F
B-1049 Brussels
Fax (32-2) 296 46 94.

These comments will be communicated to Greece. Confidential treatment of the identity of the interested
party submitting the comments may be requested in writing, stating the reasons for the request.

SUMMARY

On 14 August 1998, the Commission adopted a decision (1)
according to which the aid granted or to be granted by Greece
to the air carrier Olympic Airways was compatible with the
common market under the terms of the provisions of old
Article 92(3)(c) of the Treaty and of Article 61(3)(c) of the
EEA agreement. The aid measures approved by the 1998
decision were accompanied by a restructuring plan. The
1998 decision followed a previous decision by the Commission
concerning Olympic Airways, which was taken on 7 October
1994 (2). With this decision the Commission had approved for
the first
the aid
time the aid in question. Furthermore,
approved by the 1998 decision was subject to the respect of
four conditions listed in Article 1 of that decision. The 21
commitments attached to the 1994 decision formed the
essential requirements along with the restructuring plan the
basis of the approval of the aid in 1998.

By letter of 17 and 27 December 1999 the Greek authorities, in
anticipation of the evolution of the process regarding the privati-
sation of Olympic Airways (this process was decided upon 13
December 1999)
they had
decided to ask for the suspension of the examination of the
payment of the instalment of GRD 7,8 billion. The payment
of this instalment was initially foreseen for 15 June 1999 after
submission to the Commission of a report on the implemen-
tation of the restructuring plan 10 weeks before such date.

informed the Commission that

(1) OJ L 128, 21.5.1999, p. 1.
(2) OJ L 273, 25.10.1994, p. 22.

By July 2000 the Greek State had issued loan guarantees
totalling USD 201,6 million for the purchase of four Airbus
340. Following the notification by the Greek Government on
17 July 2000 regarding the use of the remaining authorised aid
concerning Olympic Airways for the relocation of Olympic
Airways from Hellinikon airport
to the new Athens inter-
national airport at Spata and the extension of the deadline
for the loan guarantees until 31 March 2001, the Commission,
informed the Greek authorities by letter of 10 November 2000
of its decision to amend Article 1(1)(ii) of the 1998 decision
with regard to the loan guarantees. Following this modification,
the aid measure in question consisted of
loan guarantees
totalling USD 378 million for loans to be contracted before
31 March 2001 for the purchase of new aircraft and for
investment necessary for the relocation of Olympic Airways
to the new airport at Spata.

Against the provisions of the restructuring plan for 1998-2002
that formed the basis of the 1998 decision, Olympic Airways'
economic and financial development has been the following:

(a) Olympic Airways presented for 1998, a GRD 269,5 billion
(EUR 790,9 million) turnover and a negative operational
result established at GRD 11,7 billion (EUR 34,3 million),
while a positive result of GRD 14,6 billion (EUR 42,8
million) was foreseen. The net result was for its part of
GRD 1,6 billion (EUR 4,69 million) compared with the
positive
envisaged GRD 5,1 billion (EUR 14,9
million).

result

23.4.2002

EN

Official Journal of the European Communities

C 98/9

instead of

the estimated positive net

and profit and loss accounts

(b) The situation still deteriorated during 1999. The balance
for 1999 were
sheet
in
published only on 28 December 2001. Accordingly,
1999,
result of
GRD 21 billion (approximately EUR 63 million), and a
GRD 329 billion (EUR 965 million)
turnover, Olympic
Airways'
to GRD 26 billion
amounted
losses
(approximately EUR 78 million) for a GRD 273,6 billion
(EUR 802,9 million) turnover. Also, the cumulative losses
billion
(from previous
(EUR 263 million).

reached GRD 89,65

years)

net

(c) In May 1999 the Greek Government submitted to the
Commission a report on the implementation of Olympic
Airways'
restructuring plan and supplemented it by a
Memorandum in June 1999. This report was scrutinised
by an independent expert (Deloitte & Touche) in accordance
with the provisions of the 1998 decision. the report of
Deloitte & Touche suggested significant shortcomings in
the state of
its analysis
indicated that it would not allow the Commission to take
a positive decision on the release of the last instalment.
Accordingly,
the Greek Government would submit an
updated restructuring plan for Olympic Airways, which
would then be examined by the Commission as
to
whether it could be linked with the capital
injection of
GRD 7,8 billion.

implementation of

the plan;

(d) According to information published in the Greek press in
financial situation had
August 2000 Olympic Airways'
further deteriorated. The debts of
the company were
higher than GRD 40 billion (EUR 117,38 million) and
the accounts of the company had not been certified by
the Greek tax authorities for five years. Also, the Greek
press indicated gaps in the accounts of the company and
of
loss of GRD 5 billion
an estimated operational
(EUR 14,67 million) in 2000.

(e) To date, the Olympic Airways' accounts for 1999 and 2000
have not been communicated by the Greek Government to
the Commission. Also, no information has been received on
the financial situation of
It
appears that Olympic Airways has not published accounts
for 2000. Furthermore, no estimates for 2001 are available.

the company during 2001.

(f) Olympic Airways' audited financial statements for 1999
were published on 28 December 2001. The auditors
indicate that in application of various provisions of Greek
Law 2190/1920 concerning private limited companies,
Olympic Airways' own funds are below 50 % of the share
capital of
the company
should either be dissolved or take urgently restructuring
measures to remedy this situation.

the company. For that reason,

On 12 October 2000 the Hellenic Air Carrier Association
the Greek State for
(‘HACA’)

lodged a complaint against

continuing to give Olympic Airways aid in various forms
against
the 1994 and 1998 Commission decisions. Also,
HACA lodged on 24 July 2001 a supplementary complaint
the Greek State for continuing to grant Olympic
against
the 1994 and 1998
Airways aid in various forms against
Commission decisions in the light of developments occurred
in 2001. The Greek State submitted observations to the
complaint by letters of 19 February, 7 November and 11
December 2001. The main arguments relating to Sate aid
matters presented by HACA were the following:

(i) Olympic Airways'

current

infringes

situation

the
conditions imposed in the 1994 decision not to grant
any further aid to Olympic Airways in any form what-
soever in conformity with Community law (condition (e)
of that decision), to give Olympic Airways the fiscal status
of a public limited company comparable to that of Greek
undertakings under ordinary law, except from any taxes
likely to affect the recapitalisation operations (condition (c)
and to adopt immediately the legislation necessary for the
effective implementation of the salary, social and financial
aspects of the plans (condition (f) of that decision).

(ii) The fuelling facility fee at Spata is disproportionate to the
cost of the fuel facility. The Olympic Fuel Company (‘OFC’)
operating and managing the facility at the airport for 23
years, is a joint venture between Olympic Airways, Motor
Oil Hellas, Avin Oil, Belgian Fuelling Services Co. and
Ingenieure GmbH, where Olympic
Hansa Consult
Airways is the biggest shareholder. It is alleged that the
excessive pricing constitutes a form of unfair subsidy to
Olympic Airways.

(iii) It

is alleged that Olympic Airways is not paying the
from passengers departing
‘Spatosimo’,
from any Greek airport a tax for the development of
Greek airports.

the tax collect

(iv) It is alleged that Olympic Airways is seriously in arrears
with its payment obligations
to the Greek State of
approximately GRD 16 billion (approximately EUR 47
this amount corresponding to unpaid taxes
million)
(including the ‘Spatosimo’) for more than three years and
outstanding amounts of GRD 6,5 billion (approximately
EUR 19 million), involving 5 % monthly penalty rate for
defaulting payments.

(v) It

is alleged that Olympic Airways subsidiary Olympic
Aviation benefits from VAT relief on fuel and spare
parts while not being entitled to it (more than 80 % of
its
required by Greek Law
2859/2001 regarding VAT). The likely financial benefit
to Olympic Airways is estimated in excess of GRD 800
million (approximately EUR 2,6 million).

flights are domestic, as

C 98/10

EN

Official Journal of the European Communities

23.4.2002

(vi) It

is alleged that Olympic Airways

is in default, or
substantial delay, in settling other liabilities to the Greek
State, including charges payable to Greek airports (other
than at Spata) in respect of rent of premises and landing
charges social security contributions for its employees,
VAT at 8 % collected by Olympic Airways on domestic
fares.

Assessment

At this stage, on the basis of the abovementioned facts as well
as information available to the Commission, it appears that the
restructuring plan that formed a basis for the 1998 decision
was not respected and that several of the conditions imposed
by that decision, including the grant of new illegal aid, have
not been observed.

OA's development since 1998 is to be examined in the appro-
priate legal framework set up by (a) the Community guidelines
of 10.12.1994 on the application of Articles 92 and 93 of the
Treaty and Article 61 of the EEA Agreement to State aid in the
aviation sector, and (b) the Community guidelines on State aid
for rescuing and restructuring firms in difficulty.

OA's current situation with regard to the non-implementation
of the restructuring plan, the non-respect of various of the
conditions and commitments attached to the 1998 decision
as well as the serious doubts concerning the existence of
new illegal aid granted to the company, mean that aid
measures that were covered by the 1998 decision are,
in
principle, no longer compatible. That in turn means that the
measures covered by that decision as well as any subsequent
aid have to be (re-)assessed.

In particular, OA's development since 1998 as well as the
position of
the Greek authorities with regard to the
complaint indicate that the current legal and fiscal status of
the company confers an advantage to Olympic Airways. Also,
OA's default on and/or deferred payments to the Greek State as
well as to the Greek airports indicate that the company benefits
of measures, which are State-financed, selective in character,
trade between Member States and appear to distort
affect
competition. They therefore constitute State aid within the
meaning of Article 87(1) of the EC Treaty and are incompatible
with the common market, unless OA can benefit from dero-
gation provided in the EC Treaty. The aid measures do not
seem to comply with any of the aid exemptions provided by
the EC Treaty.

that

The Commission wishes to recall
the case at hand
indicates that on the one hand there have been certain
conditions and commitments of
the
that have not been observed and on the
1994 decision)
other
is new
unlawful aid which is not only a breach of the aforementioned
conditions but also a State aid even if considered by itself.

the 1998 (as part of

certain measures

indicate

there

that

that

The Commission is of the opinion, that the issues raised by
HACA in their initial and supplementary complaint as ‘new

illegal aid’ to OA, may constitute State aid and raise serious
doubts about
their compatibility with Articles 87(3)(c) and
88(3) of the Treaty.

The Commission considers that the following measures, apart
of being a possible violation of
the prior decisions, seem
particularly likely to constitute State aid:

A. The Member State tolerance with the non-application of

normal commercial law rules to OA.

B. The Member State tolerance with the default on or deferred
payment of social security and tax obligations by OA.

C. The Member State tolerance with the default on or deferred

payment of the different kind of airport charges.

D. The exemptions from taxes, notary or registration fees for

OA transactions.

E. The possibility of offsetting debts of the State and of OA, or
between airports and OA, including the ‘Spatosimo’ tax, in a
non-transparent way.

F. The granting of the operation of the fuelling facility to an
OA subsidiary without an open tender and the tariff
conditions applied.

G. The granting by the Greek State of a loan for EUR 19,5
million (GRD 6,6 billion to OA to cover operational costs
(including overdue payments to financial institutions) and in
the
particular
period of November 2001 to February 2002.

financial difficulties occurring throughout

following

From information available to the Commission it results that
and
of
the
commitments attached to the 1994 decision have not been
respected.

1998 decision

conditions

the

(a) Article 1(a) of the 1998 decision requires Greece to fulfil
the undertakings referred to in Article 1(a) to (u) of the
1994 decision.

In view of various provisions of Greek Laws 95/76,
2271/94, 2414/96 and 2602/98, it does not appear that
OA's legal and fiscal status is that of an ordinary private or
public limited company. In particular, on the basis of the
provisions of Greek Law 2414/96 concerning public utility
undertakings, directly applicable to OA, the State does not
appear to refrain from interfering in the management of
OA. Also, certain provisions of Greek Laws 95/76 and
2414/94 go beyond the tax exoneration affecting OA's
recapitalisation and restructuring as provided for in both
the 1994 and the 1998 decision. These indicate that appro-
priate legislation necessary for the effective implementation
of the salary, social and financial aspects of OA's restruc-
turing plan as provided for in the 1998 decision has not
been promulgated.

23.4.2002

EN

Official Journal of the European Communities

C 98/11

The situation described above appears to be against the
commitment of the Greek State to ensure that:

1. Η ΕΝ∆ΙΑΦΕΡΟΜΕΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ

— from a management and status point of view (Article
1(a) and (c) of the 1994 decision), OA would have the
fiscal status of a public limited company become an
undertaking subject
to ordinary law on the same
footing as
the other Community airlines with no
special privileges or constraints,

— it would not interfere in the management of OA except
within the strict limits of its role as shareholder (Article
1(b) of the 1994 decision),

— it would have adopted immediately the legislation
necessary for
the
salary, social and financial aspects of the plan (Article
1(f) of the 1994 decision).

implementation of

the effective

Furthermore, OA appears to be defaulting on and/or in
arrears with payments due to Greek airports (including
Spata) and the Greek State for airport charges, the use of
facilities (rentals), fees and levies and taxes. These aspects
indicate the likelihood of further aid to OA against the
commitment of the Greek State not to grant any further
aid in any form whatsoever to that company, in accordance
with Community law (Article 1(e) of the 1994 decision).

(b) Article 1(d) of the 1998 decision requires the Greek State
to have implemented a fully operational and adequate
management
information system by 1 December 1998
and submit a report to the Commission on such a system
by that date. The Greek State has failed to inform the
Commission about the full implementation of a fully oper-
ational and adequate management information system by 1
December 1998 as required by the 1998 decision.

(c) Article 1(2) of the 1998 decision requires the Greek State
to the Commission in March and
to submit a report
October 2000 on the fulfilment of all
the conditions
imposed to secure the compatibility of the aid and the
implementation of the restructuring plan. The Greek State
has
to the
Commission.

failed to date to submit

such a report

At this stage,
it seems unlikely that the measures identified
herein fulfil the conditions of compatibility contained in the
it
Community Guidelines of 1994 and 1999.
should be stressed that the current situation whereby OA has
been cutting has to be examined against the fact that OA has
not correctly implemented the restructuring plan and the fact
that the company has already received aid.

In particular,

TEXT OF THE LETTER

‘Η Επιτροπή επιθυµεί να πληροφορήσει την Ελλάδα ότι αποφάσισε
να κινήσει εκ νέου τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88
παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ όσον αφορά την ενίσχυση η οποία
χορηγήθηκε στον αεροµεταφορέα «Ολυµπιακή Αεροπορία» και τις
θυγατρικές του εταιρείες.

1. Η Ολυµπιακή Αεροπορία ΑΕ (η οποία στο εξής καλείται «ΟΑ»)
αποτελεί δηµόσια επιχείρηση µε νοµική µορφή του ιδιωτικού
δικαίου, η κύρια έδρα δραστηριοτήτων της οποίας είναι στην
Αθήνα και η οποία κατέχει άδεια αεροµεταφορέα η οποία
εκδόθηκε από την ελληνική Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας.
Η εταιρεία ιδρύθηκε το 1956 και περιήλθε στην πλήρη ιδιο-
κτησία του κράτους το 1975 βάσει νόµου (µε τον ελληνικό
νόµο αριθ. 96 της 26ης Ιουλίου 1975). Η ΟΑ εκτελεί εσω-
τερικές και διεθνείς αεροπορικές γραµµές χρησιµοποιώντας ως
κοµβικό κέντρο τον ∆ιεθνή Αερολιµένα Αθηνών που βρίσκεται
στα Σπάτα (ο οποίος στο εξής καλείται «∆ΑΑ») και τον αερο-
λιµένα των Αθηνών στο Ελληνικό έως τη στιγµή που έπαυσε
να λειτουργεί στις 27 Μαρτίου 2001. Εκµεταλλεύεται συνο-
λικό αριθµό 32 αεροσκαφών εξυπηρετώντας 72 προορισµούς
και απασχολώντας, τη στιγµή αυτή, 6 839 µόνιµους και περί-
που 3 500 εποχιακούς υπαλλήλους (3).

2. Η ΟΑ έχει ορισµένες θυγατρικές επιχειρήσεις, οι οποίες συ-
γκροτούν τον όµιλο ΟΑ. Ορισµένες από τις θυγατρικές αυτές
επιχειρήσεις ανήκουν στην απόλυτη ιδιοκτησία της ΟΑ. Η
Ολυµπιακή Αεροπλοΐα (Olympic Aviation) αποτελεί θυγα-
τρική επιχείρηση σε ποσοστό 100 % και ιδρύθηκε το 1971.
Η Ολυµπιακή Αεροπλοΐα αναπτύχθηκε υπό τη µορφή της
δευτερεύουσας περιφερειακής αεροπορικής εταιρείας του εσω-
τερικού δικτύου της ΟΑ. Απασχολεί 550 µόνιµους και
200-250 εποχιακούς υπαλλήλους. Η Ολυµπιακή Αεροπλοΐα
ανέπτυξε από το 1998 και µετά ευρωπαϊκό δίκτυο που εξυ-
πηρετεί γραµµές από τον ∆ιεθνή Αερολιµένα της Θεσσαλονί-
κης «Μακεδονία». Εκµεταλλεύεται συνολικά 20 αεροσκάφη και
τέσσερα ελικόπτερα.

Οι Μακεδονικές Αερογραµµές (Macedonian Airlines) αποτε-
λούν επίσης ιδιόκτητη θυγατρική αεροπορική επιχείρηση σε
ποσοστό 100 % της ΟΑ η οποία ιδρύθηκε το 1992. Εγκαι-
νίασε τις εσωτερικές (ηπειρωτικές και νησιωτικές) δραστηριό-
τητές της το 1997 και εκµεταλλεύεται 3 αεροσκάφη βάσει των
συµφωνιών χρηµατοδοτικής µίσθωσής τους. Το προσωπικό της
αποτελείται συνολικά από 135 άτοµα, 59 από τα οποία ανή-
κουν στο έκτακτο προσωπικό.

3. Η ΟΑ ασκεί επίσης δραστηριότητες σε πολυάριθµους τοµείς οι
οποίοι σχετίζονται µε τις υπηρεσίες αεροπορικών µεταφορών.
Η εταιρεία Olympic Air Cruises (Ολυµπιακές Αεροπορικές
Περιηγήσεις) αποτελεί
τουριστικό πρακτορείο ιδιοκτησίας
κατά 100 % µε έδρα το Λονδίνο το οποίο ιδρύθηκε το
1969, και ασκεί δραστηριότητες αποκλειστικά στη βρετανική
αγορά.

Η ΟΑ αγόρασε το 1975 την εταιρεία «Mariott Hellas Airport
Services» σε ποσοστό 100 %, µετονοµάζοντάς την σε «Olym-
pic Catering ΑΕ». Το µερίδιο που ελέγχει σήµερα ανέρχεται σε
74,74 %, ενώ το υπόλοιπο αποτελεί διαπραγµατεύσιµο τίτλο
εισηγµένο στο Χρηµατιστήριο Αξιών Αθηνών. Η «Olympic
Catering» προσφέρει υπηρεσίες επισιτιστικής τροφοδοσίας
(catering) σε 45 αεροµεταφορείς συνολικά (µεταξύ των
οποίων συγκαταλέγεται η ΟΑ και οι θυγατρικές της αεροπο-
ρικές επιχειρήσεις) καθώς και υπηρεσίες επισιτιστικής τροφο-
δοσίας σε βιοµηχανική κλίµακα (σε νοσοκοµεία, κέντρα κατάρ-
τισης κ.λπ.). Η «Olympic Catering» ασκεί επίσης δραστηριό-
τητες στον ∆ΑΑ (κατέχει τέσσερις άδειες λειτουργίας εστιατο-
ρίων) και εκµεταλλεύεται συνολικά 47 αναψυκτήρια και 4
εστιατόρια σε διάφορους ελληνικούς αερολιµένες. Απασχολεί
1 540 άτοµα, 700 από τα οποία είναι εποχιακοί εργαζόµενοι.

(3) Τα στοιχεία για τη δοµή του οµίλου της ΟΑ αναφέρονται όπως ίσχυαν

τον Νοέµβριο του 2000.

C 98/12

EN

Official Journal of the European Communities

23.4.2002

4. Η OA ελέγχει µερίδιο 66 % στην «Olympic fuel Company»
(η οποία καλείται στο εξής «OFC»), η οποία αποτελεί κοινο-
πραξία δηµοσίων και ιδιωτικών εταιρειών η οποία έχει συγκρο-
τηθεί υπό τη µορφή της κοινής επιχείρησης µε αποκλειστικό
σκοπό την ανέγερση, λειτουργική εκµετάλλευση και διαχείριση
των εγκαταστάσεων τροφοδοσίας µε καύσιµα στον ∆ΑΑ. Στην
OFC παραχωρήθηκε από την ελληνική κυβέρνηση άδεια λει-
τουργικής εκµετάλλευσης και διαχείρισης των εγκαταστάσεων
στον αερολιµένα για 23 έτη. Μέτοχοι της κοινοπραξίας είναι
εκτός από την ΟΑ, η Motor Oil Hellas, η Avin Oil, η
Belgian Fuelling Services Co. και η Hansa Consult Inge-
nieure GmbH.

«Olympic Into Plane
Η OA έχει µερίδιο 65 % στην
Company ΑΕ», η οποία αποτελεί κοινή επιχείρηση µε τη Rafi-
nages Total (θυγατρική επιχείρηση της Elf Total Fina), στην
οποία έχει παραχωρηθεί επταετής άδεια παροχής υπηρεσιών
ανεφοδιασµού αεροσκαφών (υπό τη µορφή της υπηρεσίας εδά-
φους) στον ∆ΑΑ. Στο πλαίσιο της δραστηριότητας αυτής, η
ΟΑ ελέγχει επίσης µερίδιο 17 % στην Pipeline Company, η
οποία αποτελεί την ιδιοκτήτρια του αγωγού που µεταφοράς
των καυσίµων στον ∆ΑΑ. Οι υπόλοιποι µέτοχοι της εν λόγω
εταιρείας είναι: η motor Oil (16 %), η Petrola (16 %), ο ∆ΑΑ
(17 %) και η εταιρεία Ελληνικά Πετρέλαια (34 %), εταιρεία
ελεγχόµενη από το ελληνικό κράτος.

Τέλος, η ΟΑ ελέγχει ποσοστό 99,9 % της εταιρείας Galileo
Hellas (0,1 % της οποίας αποτελεί ιδιοκτησία της Ολυµπιακής
Αεροπλοΐας), η οποία διανέµει το ηλεκτρονικό σύστηµα κρά-
τησης θέσεων Galileo International στην Ελλάδα και την
Κύπρο.

5. Η πολιτική που εφάρµοσε η Ελλάδα έως το 1992 στα θέµατα
των διµερών συµφωνιών αεροµεταφορών αντανακλούσε τη
βασική αρχή «Bermuda 1», µε άλλα λόγια δηλαδή ότι ο προ-
ορισµός περιοριζόταν σε µια αεροπορική εταιρεία για κάθε
αντισυµβαλλόµενο µέρος και ότι επικρατούσε γενική απροθυ-
µία παραχώρησης δικαιωµάτων µε βάση την πέµπτη, έκτη και
έβδοµη αρχή ελεύθερης µεταφοράς σε αλλοδαπούς αεροµετα-
φορείς. Μόνο στις πρόσφατες συµφωνίες, όπως για παρά-
δειγµα τις συµφωνίες Ελλάδας/Μάλτας και Ελλάδας/Κουβέιτ
που υπογράφηκαν το 1999, καθώς και στις συµφωνίες µε
την Ταϋλάνδη, την Αιθιοπία, τον Καναδά και τις ΗΠΑ επιτρέ-
πεται ο πολλαπλός προορισµός ο οποίος, σε αµοιβαία βάση,
επιτρέπει σε δύο αεροµεταφορείς για κάθε αντισυµβαλλόµενο
µέρος να εκτελούν πτήσεις στις καθοριζόµενες διαδροµές στη
συµφωνία, παραχωρώντας σε αυτούς όλα τα δικαιώµατα ελεύ-
θερης µεταφοράς µεταξύ προορισµών στην Ελλάδα και στην
ΕΕ, εξαιρουµένων των περιπτώσεων «ενδοµεταφοράς» (καµπο-
τάζ). Η Ελλάδα δεν υπέγραψε ωστόσο ποτέ καµία συµφωνία
ανοικτών αιθέρων µε κάποια τρίτη χώρα.

2. ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

2.1. Οι αποφάσεις που εξέδωσε η Επιτροπή στο παρελθόν
αναφορικά µε την ΟΑ και τις θυγατρικές της επιχειρή-
σεις

6. Στις 7 Οκτωβρίου 1994, η Επιτροπή εξέδωσε σχετική από-
φαση (4) (η οποία στο εξής καλείται «η απόφαση του 1994»)

(4) ΕΕ L 273 της 25.10.1994, σ. 22.

σύµφωνα µε την οποία η ενίσχυση η οποία είχε χορηγηθεί ή
επρόκειτο να χορηγηθεί από την Ελλάδα στην ΟΑ ήταν συµ-
βιβάσιµη µε την κοινή αγορά βάσει των διατάξεων του πρώην
άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης και της
συµφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονοµικό Χώρο (η οποία στο
εξής καλείται η «συµφωνία»), σύµφωνα µε τη ρύθµιση του
άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συµφωνίας, υπό
την προϋπόθεση ότι η ελληνική κυβέρνηση θα σεβόταν σειρά
δεσµεύσεων.

Η δέσµη µέτρων χορήγησης ενισχύσεων συναπαρτιζόταν από
τα ακόλουθα µέτρα:

— τις εγγυήσεις δανείων που είχαν παρασχεθεί στην ΟΑ µέχρι
την ηµεροµηνία εκείνη σύµφωνα µε το άρθρο 6 του ελλη-
νικού νόµου αριθ. 96 της 26ης Ιουνίου 1975,

— τις νέες εγγυήσεις δανείων ύψους 378 εκατοµµυρίων
δολαρίων ΗΠΑ για τα δάνεια που επρόκειτο να συναφθούν
πριν από τις 31 ∆εκεµβρίου 1997 µε σκοπό την αγορά
νέων αεροσκαφών,

— τη µείωση του βάρους από τα χρέη της ΟΑ κατά 427

δισεκατοµµύρια δραχµές,

— τη µετατροπή χρεών της ΟΑ ύψους 64 δισεκατοµµυρίων

δραχµών σε µετοχικό κεφάλαιο,

— τη συνεισφορά κεφαλαίων ύψους 54 δισεκατοµµυρίων
δραχµών σε τρεις δόσεις ύψους 19, 23 και 12 δισεκατοµ-
µυρίων δραχµών, αντιστοίχως, κατά τα έτη 1995, 1996
και 1997.

Τα τελευταία τέσσερα από τα εν λόγω πέντε µέτρα συναποτε-
λούσαν µέρος του προγράµµατος αναδιάρθρωσης και ανακε-
φαλαιοποίησης για την ΟΑ, το οποίο είχε αρχικά υποβληθεί
στην Επιτροπή. Βάσει των στοιχείων αυτών, η Επιτροπή είχε
καταλήξει στο συµπέρασµα ότι η ενίσχυση θα διευκόλυνε την
ανάπτυξη των δραστηριοτήτων αεροπορικών µεταφορών σε µια
κατακερµατισµένη, περιφερειακή περιοχή της Κοινότητας, της
οποίας αποτελεί ένα από τα λιγότερο ανεπτυγµένα σκέλη.

7. Ο συµβιβάσιµος χαρακτήρας της ενίσχυσης τελούσε ωστόσο
υπό τον όρο ότι η Ελλάδα θα συµµορφωνόταν µε τις 21
δεσµεύσεις τις οποίες είχε αναλάβει, για να διασφαλιστεί ότι
η ενίσχυση δεν επρόκειτο να επηρεάσει δυσµενώς τους όρους
των συναλλαγών σε βαθµό ο οποίος ήταν αντίθετος προς το
κοινό συµφέρον. Σύµφωνα µε τις δεσµεύσεις αυτές, οι οποίες
αφορούσαν τόσο την ΟΑ, όσο και τη θυγατρική της επιχεί-
ρηση Ολυµπιακή Αεροπλοΐα, επιβαλλόταν η Ελλάδα να τηρή-
σει τους εξής όρους:

α) να καταργήσει έως τις 31 ∆εκεµβρίου 1994 το άρθρο 6
του ελληνικού νόµου αριθ. 96 της 26ης Ιουνίου 1975
µε το οποίο επιτρεπόταν στο ελληνικό κράτος η παροχή
εγγυήσεων για τα δάνεια που συνοµολογούσε η ΟΑ·

23.4.2002

EN

Official Journal of the European Communities

C 98/13

β) να µην παρεµβαίνει στο έργο της διαχείρισης της ΟΑ,
πέραν του αυστηρού ορίου του ρόλου που ασκεί υπό
την ιδιότητα του µετόχου·

γ) να υπαχθεί η ΟΑ, έως τις 31 ∆εκεµβρίου 1994, στο
φορολογικό καθεστώς της ανώνυµης εταιρείας, ανάλογο
µε το καθεστώς που ισχύει για τις ελληνικές επιχειρήσεις
του ιδιωτικού τοµέα, εξαιρουµένης ωστόσο της περίπτω-
σης της απαλλαγής της ΟΑ από τυχόν φόρους που ενδέ-
χεται να επιβληθούν στις διαδικασίες ανακατάταξης κεφα-
λαίου της επιχείρησης, οι οποίες προβλέπονται στο πρό-
γραµµα ανακατάταξης κεφαλαίων και αναδιάρθρωσης που
είχε κοινοποιηθεί την εποχή εκείνη στην Επιτροπή·

δ) να εναρµονισθούν οι συµφωνίες µεταξύ του ελληνικού
κράτους και της ΟΑ µε τις ρυθµίσεις της τρίτης δέσµης
µέτρων για τις αεροµεταφορές έως τις 31 ∆εκεµβρίου
1994·

ε) να µην χορηγηθούν οποιεσδήποτε άλλες ενισχύσεις στην
ΟΑ, υπό οποιαδήποτε µορφή, σύµφωνα µε τις διατάξεις
του κοινοτικού δικαίου·

στ) να θεσπιστούν πάραυτα οι απαιτούµενες νοµοθετικές δια-
τάξεις για την ουσιαστική εφαρµογή των µισθολογικών,
κοινωνικών και χρηµατοδοτικών πτυχών του προγράµµα-
τος αναδιάρθρωσης·

ζ) να γίνει αποδεκτό ότι, σε περίπτωση που το κρίνει ανα-
γκαίο, η Επιτροπή θα προβεί σε επαλήθευση των βασικών
αποτελεσµάτων που έχει το πρόγραµµα αναδιάρθρωσης
και της εφαρµογής των όρων που συνδέονται µε την
έγκριση των ενισχύσεων από κάποιον ανεξάρτητο σύµ-
βουλο ο οποίος θα επιλεγεί από την Επιτροπή έπειτα
από συνεννόηση µε την ελληνική κυβέρνηση·

η) να υποβάλει κάθε χρόνο στην Επιτροπή, τουλάχιστον τέσ-
σερις εβδοµάδες πριν καταβληθεί κάθε δόση αύξησης
κεφαλαίου η οποία έχει προβλεφθεί σύµφωνα µε το πρό-
γραµµα για τον Ιανουάριο του 1996 και τον Ιανουάριο
του 1997 έκθεση σχετικά µε την εφαρµογή του προγράµ-
µατος αναδιάρθρωσης, ούτως ώστε να δοθεί στην Επι-
τροπή η δυνατότητα να διατυπώσει τις παρατηρήσεις
της και να ετεροχρονιστεί κατά τέσσερις εβδοµάδες η
πληρωµή των προαναφερόµενων δόσεων, σε περίπτωση
που η Επιτροπή ζητήσει από κάποιον ανεξάρτητο σύµ-
βουλο να προβεί σε διεξοδικό έλεγχο της εν λόγω έκθε-
σης·

θ) να µην διενεργήσει την προβλεπόµενη αύξηση κεφαλαίου
που έχει προγραµµατιστεί για το 1995, το 1996 και το
1997, εάν δεν έχουν επιτευχθεί για τα προηγούµενα έτη
οι αντικειµενικοί στόχοι του προγράµµατος αναδιάρθρω-
σης όπως αυτοί καθορίζονταν στην απόφαση του 1994·

ι) να µεριµνήσει, ώστε η ΟΑ να απόσχει από την απόκτηση
µεριδίου σε οποιονδήποτε αεροµεταφορέα του ΕΟΧ µε τη
βοήθεια της ενίσχυσης αυτής·

ια) να βελτιώσει την εφαρµοζόµενη διαδικασία για τη νηολό-
γηση αεροσκαφών ή για την έκδοση του πιστοποιητικού
αεροµεταφορέα (AOC), προς όφελος των κοινοτικών
αεροµεταφορέων,
ιδίως µάλιστα προς όφελος εκείνων
των αεροµεταφορέων, πλην της ΟΑ, οι οποίοι διαθέτουν
άδεια λειτουργίας στην Ελλάδα, γεγονός το οποίο συνε-
πάγεται ιδίως ότι δεν θα µεσολαβούν υπερβολικές καθυ-
στερήσεις ούτε θα ακολουθούνται στρυφνές και αδικαιο-
λόγητες διαδικασίες·

ιβ) να συµµορφωθεί µε τις βασικές αρχές ερµηνείας στο θέµα
της εφαρµογής του άρθρου 3 παράγραφος 1 του κανονι-
σµού (ΕΟΚ) αριθ. 2408/92 και της αλληλένδετης σχέσης
µεταξύ της διαδικασίας για τη χορήγηση αδειών του
κανονισµού (ΕΟΚ) αριθ. 2408/92 και των ρυθµίσεων
των άλλων κανονισµών που συναποτελούν µέρος της τρί-
της δέσµης µέτρων και του κανονισµού (ΕΟΚ) αριθ.
95/93·

ιγ) να αποκρίνεται εγγράφως, µέσα σε εύλογο χρονικό διά-
στηµα, στις αιτήσεις για τη νηολόγηση αεροσκαφών, για
την έκδοση πιστοποιητικών αεροµεταφορέα ή για τη
χορήγηση αδειών εκµετάλλευσης, οι οποίες υποβάλλονται
από κοινοτικές αεροπορικές εταιρείες και ιδίως από άλλες
εταιρείες, εκτός της ΟΑ, οι οποίες διαθέτουν άδειες λει-
τουργίας στην Ελλάδα·

ιδ) να µην εξαρτούν την εξάσκηση των δικαιωµάτων µεταφο-
ράς, τα οποία παραχωρούνται στις άλλες κοινοτικές αερο-
πορικές εταιρείες, εκτός εκείνων που διαθέτουν σχετική
άδεια λειτουργίας στην Ελλάδα, υπό τον όρο της θέσπι-
σης εγγυήσεων για την κατανοµή των επιβατών·

ιε) να γίνει αποδεκτή η αρχή ότι θα επιτρέπεται και σε άλλες
εταιρείες, πλην της ΟΑ, να εκτελούν δροµολόγια µεταξύ
της Ελλάδας και κρατών που δεν ανήκουν στον ΕΟΧ,
γεγονός που συνεπάγεται την τροποποίηση των συµφω-
νιών µεταξύ του ελληνικού κράτους και της ΟΑ και την
ανάθεση της εκµετάλλευσης ή την πολλαπλή ανάθεση της
εκµετάλλευσης µε βάση τα ιδιάζοντα αξιολογικά χαρακτη-
ριστικά κάθε επιµέρους αίτησης,·

ιστ) να διασφαλίζει ότι η ΟΑ δεν θα ασκεί τον ρόλο του
ηγετικού παράγοντα καθορισµού των τιµών στις τακτικές
γραµµές Αθηνών-Στοκχόλµης και Αθηνών-Λονδίνου κατά
τη χρονική περίοδο από το 1994 έως και το 1997·

ιζ) να καταβάλει µέριµνα, ώστε να εκπνεύσει στις 30 Ιουνίου
1998 η ισχύς της απαλλαγής από την εφαρµογή του
κανονισµού (EOK) αριθ. 2408/92, ευεργετικής απαλλα-
γής από την οποία είχαν επωφεληθεί οι αερολιµένες των
ελληνικών νήσων, σύµφωνα µε όσα ορίζονταν στο άρθρο
1 παράγραφος 4 του εν λόγω κανονισµού, γεγονός που
συνεπαγόταν την κατάργηση, το αργότερο µέχρι την ηµε-
ροµηνία εκείνη, του αποκλειστικού δικαιώµατος εκµετάλ-
λευσης που είχε παραχωρηθεί στην ΟΑ για την εκτέλεση
δροµολογίων τακτικών γραµµών προς τις νήσους αυτές·

ιη) να συµµορφωθεί µε τον ορισµό των µη προγραµµατιζό-
µενων τακτικών αεροπορικών γραµµών, όπως αυτός συνά-
γεται έµµεσα από τις διατάξεις του κανονισµού (EOK)
αριθ. 2408/92 και να µην επιβάλει ιδίως οποιονδήποτε
περιορισµό στις µη προγραµµατιζόµενες τακτικές γραµ-
µές·

C 98/14

EN

Official Journal of the European Communities

23.4.2002

ιθ) να εξασφαλίζει, καθόλη τη χρονική διάρκεια ισχύος το
προγράµµατος αναδιάρθρωσης, ότι ο αριθµός των προ-
σφερόµενων από την ΟΑ θέσεων στις προγραµµατιζόµε-
νες τακτικές πτήσεις εντός των ορίων του ΕΟΧ, συµπερι-
λαµβανοµένων των πρόσθετων και εποχιακών πτήσεων,
εξαιρουµένων όµως των εσωτερικών πτήσεων προς τις
ελληνικές νήσους, δεν θα είναι ανώτερος από τον αριθµό
των θέσεων που προσέφερε η ΟΑ στην αγορά του ΕΟΧ
κατά το 1993·

κ) να φροντίζει, ώστε οι εναποµένουσες εγγυήσεις δανείων οι
οποίες έχουν χορηγηθεί στην ΟΑ καθώς και οι νέες
εγγυήσεις οι οποίες πρόκειται να χορηγηθούν πριν από
τις 31 ∆εκεµβρίου 1997, συνολικού ύψους 378 εκατοµ-
µυρίων δολάρια ΗΠΑ, οι οποίες προβλέπονταν ρητά στο
πρόγραµµα αναδιάρθρωσης, να πληρούν τους όρους που
καθορίζονται στην επιστολή της 5ης Απριλίου 1989 την
οποία είχε απευθύνει η Επιτροπή στα κράτη µέλη·

κα) να µην διατηρηθεί σε ισχύ, σύµφωνα µε το άρθρο 5 του
κανονισµού (EOK) αριθ. 2408/92, καµία αποκλειστική
άδεια εκµετάλλευσης προς όφελος της ΟΑ στις εσωτερι-
κές προγραµµατιζόµενες τακτικές πτήσεις της ηπειρωτικής
Ελλάδας, οι οποίες δεν γίνονταν πριν από την 1η Ιανουα-
ρίου 1993 ή οι οποίες δεν εκτελέστηκαν συνεχώς από
την ΟΑ από την ηµεροµηνία εκείνη και µετά.

8. Ωστόσο, λαµβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι διάφοροι από
τους όρους που συνόδευαν την εν λόγω απόφαση δεν είχαν
τηρηθεί, η Επιτροπή αποφάσισε στις 30 Απριλίου 1996 (5) να
κινήσει εκ νέου τη διαδικασία του (πρώην) άρθρου 93 παρά-
γραφος 2 της συνθήκης και να εγκαινιάσει τη διαδικασία όσον
αφορά τις νέες και µη κοινοποιηµένες ενισχύσεις σχετικά µε τις
οποίες είχε ενηµερωθεί.

9. Οι αµφιβολίες που εξέφρασε η Επιτροπή αφορούσαν ιδίως τα

ακόλουθα σηµεία:

1. Τη δέσµευση που είχε αναλάβει η ελληνική κυβέρνηση να
µην παρεµβαίνει στο έργο της διαχείρισης της ΟΑ στο
µέλλον, πέραν του αυστηρού ορίου του ρόλου που δια-
δραµάτιζε ως µέτοχος: ο σκοπός που επιδιωκόταν δεν ήταν
να ιδιωτικοποιηθεί η ΟΑ, αλλά να µετατραπεί τουλάχιστον
σε επιχείρηση η διαχείριση της οποίας θα ακολουθούσε
ακριβώς τις ίδιες αρχές µε τη διαχείριση κάποιας ιδιωτικής
εταιρείας. Ωστόσο, όπως διαφαινόταν ήδη την εποχή
εκείνη, οι παρεµβάσεις που ασκούσε η ελληνική κυβέρνηση
στο έργο της διαχείρισης της ΟΑ, είτε απευθείας, είτε µέσω
του διοικητικού συµβουλίου, ιδίως στο θέµα των προσλή-
ψεων προσωπικού και της επιλογής των ∆ιευθυντών για τις
θυγατρικές επιχειρήσεις, οι άσκοπες µεταβολές στη σύν-
θεση των µελών του διοικητικού συµβουλίου, η διατήρηση
σε ισχύ των διαδικασιών του δηµοσίου δικαίου για την
πρόσληψη των µελών του προσωπικού και τη θέσπιση
των κανονιστικών διατάξεων του κανονισµού υπηρεσιακής
κατάστασης, αλλά και η συνεχιζόµενη εµβέλεια των νοµο-
θετικών διατάξεων που αφορούσαν ειδικά την ΟΑ,
ιδίως
στο θέµα της ρύθµισης των κοινωνικών ζητηµάτων στοιχει-
οθετούσαν το αρνητικό καθεστώς της εξάρτησης της ΟΑ
από το ελληνικό κράτος, πράγµα που διακύβευε τις πιθα-
νότητες επιβίωσης της εταιρείας υπό τις συνθήκες της απο-
ρυθµισµένης ενιαίας αγοράς.

2. Τη δέσµευση που είχε αναλάβει η ελληνική κυβέρνηση να
µην χορηγήσει οποιεσδήποτε άλλες ενισχύσεις: όπως προ-
έκυψε τότε από τα στοιχεία, η δέσµευση αυτή είχε αθετηθεί
µε δυο τρόπους. Πρώτα απ' όλα, η ΟΑ είχε απαλλαγεί από
τη φορολογία ή από τα κρατικά τέλη για τα έτη 1995,
1996 και 1997 καθώς και από κάθε άλλο φόρο και λοιπές
δαπάνες σε συνδυασµό µε την εγγύηση των δανείων. Κατά
δεύτερο λόγο, όπως οριζόταν σε εφαρµογή ορισµένων δια-
τάξεων του ελληνικού νόµου αριθ. 2271/94, το κράτος θα
επωµιζόταν την άµεση ευθύνη για τα έξοδα της στρατιωτι-
κής θητείας µε τα οποία θα επιβαρυνόταν υπό οµαλές
συνθήκες η ίδια η εταιρεία. Τα ποσά αυτά συνολικού
ύψους 11 δισεκατοµµυρίων δραχµών συνιστούσαν κρατική
ενίσχυση. Απ' ό,τι φαινόταν επίσης, η ΟΑ εξακολουθούσε
να µην πληρώνει τα τέλη προσγείωσης και στάθµευσης από
το 1994, εποχή που κοινοποιήθηκε η απόφαση στην
Ελλάδα.

3. Όπως φαινόταν, η δέσµευση που είχε αναλάβει η ελληνική
κυβέρνηση να εναρµονίσει τις συµφωνίες µε την ΟΑ µε τις
διατάξεις της τρίτης δέσµης µέτρων, δεν είχε τηρηθεί, εφό-
σον η ελληνική κυβέρνηση είχε αδικαιολόγητα καθυστερή-
σει να καταργήσει το αποκλειστικό δικαίωµα που διέθετε η
ΟΑ να εκτελεί εσωτερικές πτήσεις εντός των ορίων της
ηπειρωτικής Ελλάδας.

4. Η δέσµευση της ελληνικής κυβέρνησης να παραχωρήσει
στην ΟΑ το φορολογικό καθεστώς της ανώνυµης εταιρείας,
συγκρίσιµο µε το ανάλογο καθεστώς από το οποίο διέπο-
νται οι ελληνικές εταιρείες βάσει των οικείων (εταιρικών)
ρυθµίσεων της κοινής νοµοθεσίας δεν γίνονταν σεβαστές,
απ' ό,τι φαινόταν, εφόσον µε ποικίλες διατάξεις του ελλη-
νικού νόµου αριθ. 2271/94 η ΟΑ απαλλασσόταν εν γένει
από τη φορολογία, στο µέτρο που οι ρυθµίσεις αυτές
συνδέονταν µε την αναδιοργάνωση της διάρθρωσης του
ισολογισµού της ΟΑ. Καθώς το µέτρο αυτό κάλυπτε
τόσο τη µετατροπή των χρεών, όσο και τις διάφορες εισφο-
ρές κεφαλαίων που δεν ασκούσαν κανέναν αντίκτυπο στη
φορολογία των επιχειρήσεων, η εµβέλειά του ήταν υπέρµε-
τρη και υπερακόντιζε σε µεγάλο βαθµό τις ρυθµίσεις της
απόφασης του 1994.

5. Όπως φαινόταν, η δέσµευση που είχε αναλάβει η ελληνική
κυβέρνηση να κάνει αποδεκτό τον όρο να επιτρέπεται και
σε άλλες αεροπορικές εταιρείες εκτός της ΟΑ να εκτελούν
πτήσεις προς χώρες εκτός του ΕΟΧ δεν γινόταν σεβαστός,
εφόσον εξακολουθούσε να µην έχει εκδοθεί καµία νοµοθε-
τική διάταξη που έθετε πέρας στα αποκλειστικά δικαιώµατα
της ΟΑ στις γραµµές αυτές.

10. Η Επιτροπή ενέκρινε στις 14 Αυγούστου 1998 σχετική από-
φαση (6) (η οποία καλείται στο εξής «η απόφαση του 1998»),
βάσει της οποίας οι ενισχύσεις οι οποίες είχαν χορηγηθεί ή οι
οποίες επρόκειτο να χορηγηθούν από την Ελλάδα στην ΟΑ
ήταν συµβιβάσιµες µε την κοινή αγορά και µε τη συµφωνία για
τον Ευρωπαϊκό Οικονοµικό Χώρο (η οποία καλείται στο εξής
«η συµφωνία»), όπως καθοριζόταν από τις διατάξεις του πρώην
άρθρου 92 παράγραφος 3 σηµείο γ) της συνθήκης και του
άρθρου 61 παράγραφος 3 σηµείο γ) της συµφωνίας.

(5) ΕΕ C 176 της 19.6.1996, σ. 5.

(6) ΕΕ L 128 της 21.5.1999, σ. 1.

23.4.2002

EN

Official Journal of the European Communities

C 98/15

Η ενίσχυση περιλάµβανε:

α) τις εγγυήσεις δανείων που είχαν παρασχεθεί µέχρι τη
στιγµή εκείνη στην εταιρεία, δυνάµει του άρθρου 6 του
ελληνικού νόµου αριθ. 96/75 της 26ης Ιουνίου 1975·

β) τις νέες εγγυήσεις δανείων συνολικού ύψους 378 εκατοµ-
µυρίων δολαρίων ΗΠΑ για τα δάνεια που επρόκειτο να
συναφθούν πριν από τις 31 ∆εκεµβρίου 1997, για την
αγορά νέων αεροσκαφών·

γ) τη µείωση των βαρών της επιχείρησης από τα χρέη κατά

427 δισεκατοµµύρια δραχµές·

δ) τη µετατροπή χρέους της επιχείρησης συνολικού ύψους 64

δισεκατοµµυρίων δραχµών σε µετοχικό κεφάλαιο·

ε) την εισφορά κεφαλαίων ύψους 54 δισεκατοµµυρίων δραχ-
µών, ποσό που µειώθηκε σε 40,8 δισεκατοµµύρια δραχµές,
σε τρεις δόσεις οι οποίες ανέρχονταν αντιστοίχως, σε 19,
σε 14 και σε 7,8 δισεκατοµµύρια δραχµές, για τα έτη
1995, 1998 και 1999, αντιστοίχως.

11. Τα µέτρα ενίσχυσης που εγκρίθηκαν από την απόφαση του
1998 συνοδεύονταν από το (αναθεωρηµένο) πρόγραµµα ανα-
διάρθρωσης (το οποίο καλείται στο εξής «το πρόγραµµα»). Το

πρόγραµµα αυτό υποβλήθηκε στην Επιτροπή µε τις επιστολές
της 3ης και της 6ης Ιουλίου 1998 και αφορούσε τη χρονική
περίοδο 1998-2002. Όπως ήταν προφανές, το εν λόγω πρό-
γραµµα συνιστούσε βασικό στοιχείο της απόφασης µε την
οποία εγκρινόταν η χορήγηση των ενισχύσεων.

Όπως προβλεπόταν στο αρχικό πρόγραµµα αναδιάρθρωσης, θα
βελτιωνόταν η διαχείριση στο επίπεδο της κερδοφόρου από-
δοσης και των εισπράξεων, θα µειωνόταν το κόστος λειτουρ-
γίας µε τη διενέργεια των οργανωτικών µέτρων αναδιάρθρωσης
και µεταβολής των όρων εργασίας (µε το πάγωµα των µισθών,
τη µείωση των επιδοµάτων, τον περιορισµό των υπερωριών για
το µόνιµο προσωπικό, τη µείωση του αριθµού του εποχιακού
προσωπικού), αλλά και µε την αλλαγή των ηγετικών στελεχών.

Εκτός από τα αρχικά µέτρα, στο αναθεωρηµένο πρόγραµµα
αναδιάρθρωσης προβλεπόταν η λήψη πρόσθετων µέτρων, µε
στόχο την αναδιοργάνωση της υποδοµής κόστους της επιχεί-
ρησης, τη βελτίωση της κερδοφόρου απόδοσης µε την καθιέ-
ρωση πολιτικών και προγραµµάτων διαχείρισης της απόδοσης,
την αναδιοργάνωση σε όλα τα επίπεδα της εταιρείας και την
πραγµατοποίηση επενδύσεων για την απόκτηση αεροσκαφών,
τη µετεγκατάσταση στο ∆ΑΑ και την εκτέλεση πρόσθετων
έργων υποδοµής τα οποία θα γίνονταν χωρίς να αντληθούν
νέοι κεφαλαιουχικοί πόροι από τον µέτοχο.

Η υλοποίηση του αναθεωρηµένου προγράµµατος αναδιάρθρωσης και η επίτευξη των χρηµατοοικονοµικών προ-
βλέψεων βασίζονταν σε συγκεκριµένους δείκτες, στους οποίους γίνονταν οι ακόλουθες προβλέψεις:

1998

1999

2000

2001

2002

Χρηµατοοικονοµικοί δείκτες

Κύκλος εργασιών (εκατ. δραχµές)

324 234

329 071

344 829

359 057

380 626

Αποτελέσµατα λειτουργικής
µετά από τους τόκους (εκατ. δραχµές)

εκµετάλλευσης

14 610

21 294

9 622

1 644

Κέρδη προ φόρων (εκατ. δραχµές)

5 210

20 914

22 587

2 697

8 470

6 590

Μακροπρόθεσµο χρέος (εκατ. δραχµές)

59 501

123 993

191 542

171 625

151 708

∆είκτες λειτουργικής εκµετάλλευσης

Μέσο µήκος καλυπτόµενης διαδροµής (km)

1 014

1 053

1 087

1 097

1 110

Συντελεστές πληρότητας

66,3 %

64,4 %

61,8 %

62,3 %

64,3 %

Απόδοση [δραχµές/ΕΧΕ (1)] — σε τιµές του
1998

Αριθµός εργαζοµένων (Ισοδύναµο Πλήρους
Χρόνου)

100

106,0

110,4

107,2

106,1

8 875

8 467

8 256

8 078

8 032

Συνολικός αριθµός αεροσκαφών

35

37

40

40

40

Μέσο δυναµικό δικτύου

395 595

365 717

357 409

378 745

386 329

(1) ΕΧΕ: Έσοδα ανά χιλιοµετρικό επιβάτη.

C 98/16

EN

Official Journal of the European Communities

23.4.2002

Συντελεστές χρηµατοοικονοµικών
µεγεθών

Αποτελέσµατα λειτουργικής εκµετάλλευσης
Κύκλος εργασιών

∆ανειακή εξάρτηση

Συντελεστές παραγωγικότητας

∆ΧΘ (1)
Αριθµός εργαζοµένων

Έξοδα προσωπικού
∆ΧΘ

Έξοδα για το προσωπικό του θαλάµου διακυ-
βέρνησης
∆ΧΘ

Έξοδα για το πλήρωµα του αεροσκάφους
∆ΧΘ

Συντελεστές κόστους

Λειτουργικό κόστος αεροπορικών δραστηριο-
τήτων
∆ΧΘ

Έξοδα προσωπικού
Συνολικό κόστος λειτουργίας

Έξοδα για το προσωπικό του θαλάµου διακυ-
βέρνησης — Λειτουργικό κόστος αεροπορι-
κών δραστηριοτήτων

Έξοδα για το πλήρωµα του αεροσκάφους —
Λειτουργικό κόστος αεροπορικών δραστηριο-
τήτων

(1) ∆ΧΘ: ∆ιαθέσιµες χιλιοµετρικές θέσεις.

1998

1999

2000

2001

2002

4,5 %

2,22

6,5 %

2,42

2,8 %

2,76

0,5 %

2.57

2,2 %

2,34

1 560 092

1 598 148

1 731 631

1 875 440

1 923 950

8,46

8,30

7,86

7,54

7,64

1,38

1,43

1,38

1,43

1,31

1,39

1,27

1,37

1,29

1,40

21,20

21,61

22,37

22,56

23,04

37,8 %

36,5 %

33,5 %

31,9 %

31,7 %

6,5 %

6,4 %

5,9 %

5,6 %

5,6 %

6,8 %

6,6 %

6,2 %

6,1 %

6,1 %

Τα προαναφερόµενα στοιχεία βασίζονταν ιδιαίτερα στην παρα-
δοχή ότι τα έσοδα από τις αεροπορικές δραστηριότητες θα
αυξάνονταν κατά 25,5 % στη συνολική χρονική διάρκεια εφαρ-
µογής του προγράµµατος (από 269 δισεκατοµµύρια δραχµές,
το 1998, σε 337,6 δισεκατοµµύρια δραχµές, το 2002), ενώ
τα έσοδα από τις υπηρεσίες επίγειας εξυπηρέτησης προβλεπό-
ταν ότι θα µειωθούν κατά 28,2 % (από 46,5 δισεκατοµµύρια
δραχµές, το 1998, σε 33,3 δισεκατοµµύρια δραχµές, το
2002), συνεπεία της απελευθέρωσης της προαναφερόµενης
δραστηριότητας. Τα αποτελέσµατα λειτουργικής εκµετάλλευ-
σης αναµενόταν να αυξηθούν σε 21,2 δισεκατοµµύρια δραχ-
µές, το 1999. Στη συνέχεια θα µειωνόταν σε 1,6 δισεκατοµ-
µύρια δραχµές το 2001, για να σταθεροποιηθούν στις 8,4
δισεκατοµµύρια δραχµές, το 2002, συνεπεία των σηµαντικών
επενδύσεων που θα πραγµατοποιούσε η ΟΑ για τη µετακίνησή
της στα Σπάτα και την ανανέωση των αεροσκαφών του στόλου
(αυξηµένα έξοδα χρηµατοοικονοµικής λειτουργίας και µίσθω-
σης της λειτουργικής εκµετάλλευσης, δαπάνες για τόκους και
έξοδα απόσβεσης). Αλλά και τα κέρδη που θα σηµειωθούν
πριν από τους φόρους θα ακολουθούσαν ως εκ τούτου τις
ίδιες τάσεις, ενώ θα παρέµεναν θετικά καθόλη τη διάρκεια του
αναθεωρηµένου προγράµµατος.

12. Η ενίσχυση η χορήγηση της οποίας εγκρίθηκε µε την απόφαση
του 1998 τελούσε υπό τον όρο της τήρησης των τεσσάρων

όρων που συµπεριλαµβάνονταν στο άρθρο 1 της εν λόγω
απόφασης. Οι όροι αυτοί ήταν οι ακόλουθοι:

— µε τον πρώτο από τους προαναφερόµενους όρους ενσω-
µατώθηκαν στην απόφαση του 1998 οι εικοσιµία δεσµεύ-
σεις που είχαν αναλάβει οι ελληνικές αρχές βάσει της
απόφασης του 1994,

— η ίδια η Ελλάδα δεσµεύτηκε να εξασφαλίσει ότι η ΟΑ δεν
θα υιοθετήσει ηγεµονική συµπεριφορά όσον αφορά τον
καθορισµό των τιµών στις τακτικές γραµµές Αθηνών —
Στοκχόλµης και Αθηνών — Λονδίνου κατά το χρονικό
διάστηµα από το 1998 έως και το 2002,

— η ίδια η Ελλάδα δεσµεύτηκε να εξασφαλίσει ότι µέχρι και
το 2002, ο αριθµός θέσεων που προσφέρει η ΟΑ στις
τακτικές γραµµές στον ΕΟΧ, συµπεριλαµβανοµένων των
πρόσθετων και εποχιακών πτήσεων και των υπηρεσιών
µεταξύ της ηπειρωτικής Ελλάδας και
ελληνικών
νησιών, δεν θα υπερβαίνει τον αριθµό θέσεων που προσέ-
φερε η ΟΑ στην αγορά του ΕΟΧ το 1997 (7 792 243
θέσεις), λαµβανοµένης ωστόσο υπόψη µιας πιθανής αύξη-
σης, αναλογικής µε τη µεγέθυνση της οικείας αγοράς.

των

23.4.2002

EN

Official Journal of the European Communities

C 98/17

— η Ελλάδα αυτοδεσµεύτηκε να εξασφαλίσει ότι την 1η
∆εκεµβρίου 1998, η ΟΑ θα έχει εφαρµόσει ένα πλήρως
λειτουργικό και κατάλληλο Σύστηµα ∆ιαχείρισης Πληρο-
φοριών. Την 1η ∆εκεµβρίου 1998 η Ελλάδα θα υποβάλει
σχετική έκθεση αναφορικά µε το θέµα αυτό στην Επιτροπή.

13. Όπως εξάλλου οριζόταν στην απόφαση, η καταβολή της
δόσης ύψους 7,8 δισεκατοµµυρίων δραχµών τελούσε υπό
την προϋπόθεση της συµµόρφωσης µε όλους τους επιβαλλό-
µενους όρους, για να εξασφαλιστεί ο συµβιβάσιµος χαρακτή-
ρας της ενίσχυσης µε την κοινή αγορά και η ουσιαστική υλο-
ποίηση του αναθεωρηµένου προγράµµατος αναδιάρθρωσης και
η επίτευξη των προσδοκώµενων αποτελεσµάτων,
ιδίως όσον
αφορά τους συντελεστές του κόστους και της παραγωγικότη-
τας που καθορίζονταν στην εν λόγω απόφαση.

14. Επίσης, για να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η ισχύς του
προγράµµατος αναδιάρθρωσης, το οποίο είχε αναθεωρηθεί
κατά τη διάρκεια της διεξοδικής έρευνας που ακολούθησε
την εκ νέου κίνηση της διαδικασίας το 1996, παρατάθηκε
και µετά το 1997 αλλά και για να συνυπολογισθεί το γεγονός
ότι σκοπός του προγράµµατος αυτού ήταν να δοθεί στην ΟΑ
η ευκαιρία να επιτύχει τη βιωσιµότητά της έως το 2000, η
Επιτροπή είχε απαιτήσει την ανάληψη περαιτέρω δεσµεύσεων
για να κατοχυρωθεί στην ουσία ο συµβιβάσιµος χαρακτήρας
της ενίσχυσης µε την κοινή αγορά.

15. Συνεπώς, σύµφωνα µε τους όρους που προβλέπονταν στην
απόφαση του 1998, η Ελλάδα είχε την υποχρέωση να υποβά-
λει σχετική έκθεση στην Επιτροπή αναφορικά µε τις ακόλουθες
περιπτώσεις:

— τουλάχιστον 10 εβδοµάδες πριν από την καταβολή της
προγραµµατισµένης για τις 15 Ιουνίου 1999 προµνηµο-
νευθείσας δεύτερης δόσης και

— στα τέλη των µηνών Οκτωβρίου 1999, Μαρτίου 2000 και

Οκτωβρίου 2000.

Η Επιτροπή δεν έχει λάβει µέχρι σήµερα καµία έκθεση για το
έτος 2000.

16. Οι εκθέσεις θα αφορούσαν την τήρηση όλων των επιβαλλόµε-
νων όρων, ούτως ώστε να διασφαλιστεί ο συµβιβάσιµος χαρα-
κτήρας της ενίσχυσης και η υλοποίηση του αναθεωρηµένου
προγράµµατος αναδιάρθρωσης και να συντελεστεί η επίτευξη
των προγραµµατιζόµενων αποτελεσµάτων. Κατά συνέπεια, η
καταβολή της εν λόγω δόσης δεν επρόκειτο να απελευθερωθεί
εάν δεν είχαν τηρηθεί οι επιβαλλόµενοι όροι ή/και δεν είχαν
επιτευχθεί οι στόχοι του αναθεωρηµένου προγράµµατος ανα-
διάρθρωσης.

17. Η τήρηση των προαναφερόµενων όρων είχε ως στόχο να εξα-
σφαλιστεί ο συµβιβάσιµος χαρακτήρας της εν λόγω ενίσχυσης
µε την κοινή αγορά µε την έννοια των διατάξεων του άρθρου
87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης και του άρθρου
61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συµφωνίας, µε βάση το
κριτήριο ότι το πρόγραµµα αναδιάρθρωσης θα είναι διαφανές,
εύκολα επαληθεύσιµο και ότι θα κατοχυρώνεται ότι µε την
εφαρµογή δεν πρόκειται να επηρεαστούν δυσµενώς οι όροι

των συναλλαγών σε βαθµό ο οποίος αντίκειται στο κοινό
συµφέρον. Η Επιτροπή διερεύνησε εάν είχαν τηρηθεί όλες οι
δεσµεύσεις που είχε αναλάβει η Ελλάδα το 1994 και αν η εν
λόγω εξέταση συνιστούσε µέρος προγράµµατος αναδιάρθρω-
σης στόχος του οποίου ήταν η αποκατάσταση της βιωσιµότη-
τας της ΟΑ µέσα σε εύλογο χρονικό διάστηµα, ακριβώς όπως
προδιαγραφόταν στο αναλυτικό πρόγραµµα εφαρµογής.

2.2. Χρησιµοποίηση των ενισχύσεων από την ΟΑ για τη

µετεγκατάστασή της στον ∆ΑΑ

18. Η Ελλάδα ενηµέρωσε την Επιτροπή µε την επιστολή της 7ης
Ιουλίου 1999 ότι έπειτα από την ολοκλήρωση της διαδικασίας
διεθνούς προκήρυξης προς υποβολή προσφορών που είχε διε-
ξαχθεί µε φροντίδα του οίκου Salomon Smith Barney και της
τράπεζας ETEBA , η ελληνική κυβέρνηση είχε καταλήξει στην
απόφαση να αναθέσει τη διαχείριση της ΟΑ στην εταιρεία
Speedwing International Limited (η οποία στο εξής καλείται
«Speedwing»), επιχείρηση συµβούλων σε αεροπορικά ζητήµατα
που ελεγχόταν από την British Airways. Στη Speedwing
ανατέθηκε η αποστολή διαχείρισης της εταιρείας, επεξεργασίας
του προγράµµατος αναδιάρθρωσης για την ΟΑ και εξασφάλι-
σης της µακροπρόθεσµης βιωσιµότητας της εταιρείας. Το πρό-
γραµµα αναδιάρθρωσης που εξεπόνησε η Speedwing διαβιβά-
στηκε στην Επιτροπή στις 19 Νοεµβρίου 1999. Ωστόσο, λαµ-
βανοµένου υπόψη του στοιχείου ότι η εφαρµογή του εν λόγω
προγράµµατος δεν αποδείχθηκε επιτυχής, η Speedwing εγκα-
τέλειψε την OA τον Ιούνιο του 2000.

19. Προκαταλαµβάνοντας την πορεία εξέλιξης των διαδικασιών
ιδιωτικοποίησης της ΟΑ (η απόφαση για την κίνηση αυτής
της διαδικασίας εγκρίθηκε στις 13 ∆εκεµβρίου 1999), οι
ελληνικές αρχές ενηµέρωσαν την Επιτροπή µε τις επιστολές
τους της 17ης και της 27ης ∆εκεµβρίου 1999 ότι είχαν
καταλήξει στην απόφαση να ζητήσουν την αναστολή της εξέ-
τασης καταβολής της δόσης ύψους 7,8 δισεκατοµµυρίων
δραχµών. Η καταβολή της εν λόγω δόσης είχε αρχικά προβλε-
φθεί για τις 15 Ιουνίου 1999, έπειτα από την υποβολή στην
Επιτροπή σχετικής έκθεσης για την εφαρµογή του προγράµµα-
τος αναδιάρθρωσης δέκα εβδοµάδες πριν από την παρέλευση
της ηµεροµηνίας αυτής, όπως εξηγήθηκε προηγουµένως (στο
σηµείο 10). Η δόση αυτή δεν έχει καταβληθεί µέχρι σήµερα
και δεν ζητήθηκε από την Επιτροπή να διερευνήσει την αντί-
στοιχη καταβολή.

20. Η ελληνική κυβέρνηση κοινοποίησε στην Επιτροπή µε την επι-
στολή της της 17ης Ιουλίου 2000 την πρόθεσή της να εκµε-
ταλλευθεί την εναποµένουσα εγκεκριµένη ενίσχυση για τις
εγγυήσεις των δανείων που επρόκειτο να συναφθούν πριν
από τα τέλη του 2000 για τη µετεγκατάσταση της ΟΑ από
το αεροδρόµιο του Ελληνικού στον νέο ∆ιεθνή Αερολιµένα
Αθηνών στα Σπάτα, καθώς και για την επέκταση της χρονικής
προθεσµίας για τις εγγυήσεις των δανείων έως τις 31 Μαρτίου
2001. Έως εκείνη τη χρονική στιγµή, το ελληνικό κράτος είχε
εκδώσει εγγυήσεις δανείων συνολικού ύψους 201,6 εκατοµ-
µυρίων δολαρίων ΗΠΑ για την αγορά τεσσάρων αεροσκαφών
Airbus 340. Η Επιτροπή ενηµέρωσε τις ελληνικές αρχές, µε
2000
την
[SG(2000) D/108307], σχετικά µε την απόφασή της να τρο-
ποποιήσει το άρθρο 1 παράγραφος 1 σηµείο i) της απόφασης
του 1998 σε συνάρτηση µε τα µέτρα χορήγησης ενισχύσεων
για τις εγγυήσεις των δανείων συνολικού ύψους 378 εκατοµ-
µυρίων δολαρίων ΗΠΑ.

Νοεµβρίου

επιστολή

10ης

της

της

C 98/18

EN

Official Journal of the European Communities

23.4.2002

Συνεπεία της προαναφερόµενης τροποποίησης, το εν λόγω
µέτρο ενισχύσεων συναπαρτιζόταν από:

του 1998 [άρθρο 1 σηµείο α) της εν λόγω απόφασης και
άρθρο 1, δέσµευση η) της απόφασης του 1994].

— νέες εγγυήσεις δανείων ύψους 378 εκατοµµυρίων δολα-
ρίων ΗΠΑ για τα δάνεια που επρόκειτο να συναφθούν πριν
από τις 31 ∆εκεµβρίου 2000 για την αγορά νέων αερο-
σκαφών και για την πραγµατοποίηση των απαιτούµενων
επενδύσεων για τη µετεγκατάσταση της Ολυµπιακής Αερο-
πορίας στο νέο αερολιµένα στα Σπάτα. Οι εν λόγω εγγυή-
σεις δανείων µπορούσαν να εκδοθούν έως τις 31 Μαρτίου
2001.

2.3. Η οικονοµική και χρηµατοδοτική πορεία εξέλιξης της

ΟΑ από το 1998

21. Η Επιτροπή θα ήθελε να υπενθυµίσει ότι στην απόφασή της
του 1998 είχε καταλήξει στο συµπέρασµα, λαµβάνοντας
υπόψη της τις απαιτούµενες προγραµµατισµένες επενδύσεις
συνολικού ύψους 346 δισεκατοµµυρίων δραχµών (1,02 δισε-
κατοµµύρια ευρώ) για να εξασφαλιστεί η βιωσιµότητα της ΟΑ
στο µέλλον και η υποχρεωτική µετακίνησή της από το Ελλη-
νικό στο ∆ΑΑ το 2001, ότι η µη εγκεκριµένη ενίσχυση ύψους
13,2 δισεκατοµµυρίων δραχµών, η εισφορά κεφαλαίων ύψους
21,8 δισεκατοµµυρίων δραχµών και οι κρατικές εγγυήσεις
ύψους 120 δισεκατοµµυρίων δραχµών (378 εκατοµµύρια
δολάρια ΗΠΑ) ήταν αναγκαίες για να καθηλωθεί το κόστος
της χρηµατοδότησης σε υποφερτά επίπεδα έως το 2002.

22. Με δεδοµένα όλα αυτά τα στοιχεία, η ΟΑ ενεφάνισε για το
1998 κύκλο εργασιών 269,5 δισεκατοµµυρίων δραχµών
(790,9 εκατοµµύρια ευρώ) και αρνητικά αποτελέσµατα λει-
τουργικής εκµετάλλευσης, τα οποία ανέρχονταν στο ποσό
των 11,7 δισεκατοµµυρίων δραχµών (34,3 εκατοµµύρια ευρώ),
τη στιγµή που σύµφωνα µε τις προβλέψεις θα προέκυπταν
θετικά αποτελέσµατα ύψους 14,6 δισεκατοµµυρίων δραχµών
(42,8 εκατοµµύρια ευρώ). Το καθαρό θετικό αποτέλεσµα
ανήλθε, από την πλευρά του, σε 1,6 δισεκατοµµύρια δραχµές
(4,69 εκατοµµύρια ευρώ), σε αντιδιαστολή µε το προδιαγρα-
φόµενο θετικό αποτέλεσµα ύψους 5,1 δισεκατοµµυρίων δραχ-
µών (14,9 εκατοµµύρια ευρώ).

Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω κατά τη διάρκεια του
1999. Ο ισολογισµός και οι λογαριασµοί κερδών και ζηµιών
για το 1999 δηµοσιεύθηκαν µόλις στις 28 ∆εκεµβρίου 2001.
Σύµφωνα µε τα στοιχεία, για το έτος 1990 αντί των εκτιµώ-
µενων καθαρών αποτελεσµάτων ύψους 21 δισεκατοµµυρίων
δραχµών (περίπου 63 εκατοµµύρια ευρώ) και του προδιαγρα-
φόµενου κύκλου εργασιών ύψους 329 δισεκατοµµυρίων δραχ-
µών (965 εκατοµµύρια ευρώ), οι καθαρές απώλειες της ΟΑ
ανήλθαν στο ποσό των 26 δισεκατοµµυρίων δραχµών (περίπου
78 εκατοµµύρια ευρώ) επί συνολικού κύκλου εργασιών 273,6
δισεκατοµµυρίων δραχµών (802,9 εκατοµµύρια ευρώ). Οι συσ-
σωρευµένες απώλειες (από τα προηγούµενα έτη) ανήλθαν ταυ-
τόχρονα στο ποσό των 89,65 δισεκατοµµυρίων δραχµών (263
εκατοµµύρια ευρώ).

23. Η ελληνική κυβέρνηση υπέβαλε τον Μάιο του 1999 στην
Επιτροπή έκθεση σχετικά µε την εφαρµογή του προγράµµατος
αναδιάρθρωσης της ΟΑ και τη συµπλήρωσε µε την αιτιολογική
έκθεση που υπέβαλε τον Ιούνιο του 1999. Η έκθεση αυτή
εξετάστηκε διεξοδικά από έναν ανεξάρτητο εµπειρογνώµονα
(Deloitte & Touche) σύµφωνα µε τις διατάξεις της απόφασης

Η έκθεση (των Deloitte & Touche) βασιζόταν στους [. . .]
ισολογισµούς του [. . .], στις εκτιµήσεις των οργάνων διαχεί-
ρισης για το [. . .] και στις προβλέψεις του προϋπολογισµού
για το έτος [. . .]. Όπως τονιζόταν ιδίως στην έκθεση, οι
ελλιπείς επιδόσεις του προγράµµατος από την ΟΑ την εποχή
εκείνη αντικατοπτρίζονταν κυρίως στο σκέλος εσόδων των
δραστηριοτήτων της και ότι η βασική αιτία για την επιδείνωση
της απόδοσης της ΟΑ σε σύγκριση µε τα στοιχεία του προ-
γράµµατος οφειλόταν στο µεγαλύτερο ύψος των προµηθειών
για τους πράκτορες και των παρεχοµένων εκπτώσεων από τις
αναµενόµενες. Παρά το ότι οι συντελεστές πληρότητας δεν
παρεξέκλιναν από το πρόγραµµα, η έκθεση ανέφερε ότι αυτό
είχε επιτευχθεί σε βάρος της απόδοσης. Το στοιχείο αυτό
συνδυαζόταν µε τις µάλλον πενιχρές συνθήκες λειτουργικής
εκµετάλλευσης, που χαρακτηρίζονταν από την έλλειψη ακρι-
βείας, την αύξηση της ηλικίας των αεροσκαφών και την επι-
κρεµάµενη απειλή των απεργιών και της συνακόλουθης ακύ-
ρωσης πτήσεων.

Όπως προέκυπτε στην έκθεση από την ανάλυση των παραλεί-
ψεων στην πορεία εφαρµογής του προγράµµατος, τα στοιχεία
δεν επέτρεπαν στην Επιτροπή να καταλήξει σε θετική απόφαση
για την ελευθέρωση της τελευταίας δόσης. η ανάλυση της
έκθεσης από την πλευρά της Επιτροπής διαβιβάστηκε στις
ελληνικές αρχές µε τις επιστολές της 12ης, της 19ης Μαΐου
και της 27ης Ιουλίου 1999. Η Επιτροπή κάλεσε την ελληνική
κυβέρνηση να υποβάλει το ενηµερωµένο πρόγραµµα αναδιάρ-
θρωσης για την ΟΑ, το οποίο θα επεξεργαζόταν η Speedwing,
οι νέοι διαχειριστές της ΟΑ, το οποίο θα εξεταζόταν στη
συνέχεια από την Επιτροπή, για να εξεταστεί κατά πόσον
ήταν δυνατό να συνδεθεί µε την εισφορά κεφαλαίων ύψους
7,8 δισεκατοµµυρίων δραχµών.

24. Όπως έγινε αποδεκτό από τις ελληνικές αρχές µε την επιστολή
τους που απηύθυναν στην Επιτροπή στις 26 Αυγούστου
1999, χρειαζόταν περαιτέρω να αναθεωρηθεί η εφαρµογή
του προγράµµατος αναδιάρθρωσης για το χρονικό διάστηµα
1998-2002 για να τηρηθούν τα προγραµµατιζόµενα αποτελέ-
σµατα και να παρασχεθεί στην Επιτροπή η ευχέρεια να εξετάσει
την εκταµίευση της δόσης ύψους 7,8 δισεκατοµµυρίων δραχ-
µών (22,8 εκατοµµύρια ευρώ).

25. Η ελληνική κυβέρνηση υπέβαλε τον Νοέµβριο του 1999 το
νέο πρόγραµµα αναδιάρθρωσης της ΟΑ µε βάση το επιχειρη-
σιακό σχέδιο που είχε προετοιµάσει η Speedwing. Η
Deloitte & Touche εξέτασε το σχέδιο και διατύπωσε για
άλλη µια φορά ανησυχία σχετικά µε ορισµένες πτυχές του.
Το τελικό σχέδιο της έκθεσης των Deloitte & Touche διαβιβά-
στηκε µε την επιστολή της 20ής Μαρτίου 2000 στις ελληνικές
αρχές. Η Επιτροπή διατύπωσε στην επιστολή της αυτή τις
ανησυχίες της σχετικά µε την αποτυχία εκπλήρωσης του προ-
γράµµατος αναδιάρθρωσης, σύµφωνα µε όσα θεσπίζονταν στην
απόφαση του 1998. Η Speedwing αµφισβήτησε τα πορίσµατα
του σχεδίου έκθεσης της Deloitte & Touche. Στην επιστολή
τους µε ηµεροµηνία 29 Αυγούστου 2000 που διαβίβασαν
στην Επιτροπή, οι ελληνικές αρχές µνηµόνευαν ότι η ΟΑ δεν
διέθετε µέχρι την ηµεροµηνία εκείνη κανένα επίσηµο αποτέλε-
σµα για το έτος 1999 και επανέλαβαν τη θέση που είχαν
εκφράσει και παλαιότερα ότι εξακολουθούσε να τελεί σε εκκρε-
µότητα η τελευταία δόση εισφοράς κεφαλαίων. Οι ελληνικές
αρχές ζήτησαν από την Επιτροπή να απόσχουν από την έκδοση
απόφασης αναφορικά µε το θέµα αυτό.

23.4.2002

EN

Official Journal of the European Communities

C 98/19

26. Όσον αφορά την περαιτέρω πορεία εξέλιξης της χρηµατοδοτι-
κής κατάστασης της ΟΑ (και των θυγατρικών εταιρειών της
ΟΑ), το φθινόπωρο του 2000 η ΟΑ ζήτησε από την εταιρεία
PriceWaterhouseCoopers (PWC) να συντάξει ανακεφαλαι-
ωτική έκθεση για το µη ελεγµένο προσχέδιο ενοποιηµένου
εταιρικού ισολογισµού µε βάση τα στοιχεία της 31ης ∆εκεµ-
βρίου 1999. Κατ' εφαρµογή των διατάξεων του νόµου αριθ.
2271/94 όπως είχε τροποποιηθεί από το νόµο αριθ. 2465/97
(άρθρο 14), ο φόρος εταιρικών δραστηριοτήτων είναι κατα-
βλητέος από την ΟΑ και τη θυγατρική της εταιρεία Ολυ-
µπιακή Αεροπλοΐα επί των φορολογητέων κερδών από το
έτος 1994 και µετά. Όπως ωστόσο προκύπτει από την εν
λόγω έκθεση, οι φορολογικές αρχές δεν έχουν προβεί σε
έλεγχο των λογιστικών βιβλίων και στοιχείων των εταιρειών
που συγκροτούν την ΟΑ και της Ολυµπιακής Αεροπλοΐας
επί σειρά ετών [. . .].

τους προµηθευτές
ποσό [. . .] [. . .],

της. Οι διαφορές ανέρχονται στο

— τα προβλήµατα ενοποίησης των λογαριασµών: οι ενοποι-
ηµένες καταστάσεις λογαριασµών του οµίλου δεν καταρτί-
ζονται σε ετήσια βάση. ∆εν υπάρχουν διαδικασίες που
διευκολύνουν τη συστηµατική συλλογή στοιχείων. ∆εν διε-
νεργείται περιοδικά κανένας συµψηφισµός σε ενδοεταιρική
βάση µεταξύ των εταιρειών που ανήκουν στον όµιλο. Συνέ-
πεια αυτού είναι να προκύπτουν πολλές διαφορές οι
οποίες εκκρεµούν επί µεγάλο αριθµό ετών. Αυτό φαίνεται
να έχει ιδιάζουσα βαρύτητα για τους ενδοεταιρικούς ισο-
λογισµούς της ΟΑ και της Ολυµπιακής Αεροπλοΐας. [. . .]

Εκείνο που αξίζει να σηµειωθεί είναι ότι ο ΦΠΑ δεν καταβάλ-
λεται µε βάση τα τρέχοντα έσοδα, αλλά µε βάση τις προβλέ-
ψεις και τις εκτιµήσεις και ότι δεν γίνεται καµία παρακράτηση
φόρων ή καταβολή τους προς τις φορολογικές αρχές για
υπηρεσίες που παρέχονται σε διεθνή κλίµακα. Εξάλλου, όπως
προκύπτει από την έκθεση, οι υποχρεωτικές δηµοσιονοµικές
καταστάσεις του έτους 1999 για την ΟΑ και την Ολυµπιακή
Αεροπλοΐα δεν είχαν εγκριθεί την εποχή εκείνη (∆εκέµβριος
2000) από τις αντίστοιχες γενικές συνελεύσεις των µετόχων.
Ορισµένα ζητήµατα εντοπιζόταν ότι αποτελούσαν θεµατικούς
τοµείς µε πιθανό αντίκτυπο για το µετοχικό κεφάλαιο.

— η µίσθωση των αεροσκαφών: για όλα τα αεροσκάφη που
µισθώνονται από την ΟΑ, η σχετική πράξη εµφανίζεται ως
διαχειριστική µίσθωση (µε βάση τα ελληνικά λογιστικά
πρότυπα)
τη στιγµή που ένα µέρος των µισθώσεων
αυτών πρέπει να εµφανίζεται υπό τη µορφή των χρηµατο-
δοτικών µισθώσεων, µε βάση τα διεθνή λογιστικά πρότυπα
(IAS). Ο καθαρός αντίκτυπος για τους ενοποιηµένους ισο-
λογισµούς από τις χρηµατοδοτικές µισθώσεις εκτιµάται
στο ποσό των [. . .],

— οι οφειλέτες: η ΟΑ δεν έχει συνάψει κανέναν συµβιβασµό
µε την πλειοψηφία των συναλλασσοµένων οφειλετών (πρα-
κτόρων) οι οφειλές των οποίων ανέρχονται στο ποσό [. . .]
[. . .]. Καθώς υπάρχουν αδυναµίες στους διενεργούµενους
ελέγχους του συστήµατος εσόδων, σύµφωνα µε την PWC,
τα ποσά ενδέχεται µάλιστα να είναι παραποιηµένα,

— οι τράπεζες και τα µετρητά: δεν διενεργούνται τακτικά
τραπεζικοί συµψηφισµοί µεταξύ του υπολοίπου των απαι-
τήσεων όπως αυτές παρατίθενται στα λογιστικά στοιχεία
της ΟΑ και των αντίστοιχων αξιώσεων των τραπεζών.
Κατά τη χρονική στιγµή σύνταξης της έκθεσης, υπήρχαν
ανεπίλυτες διαφορές αναφορικά µε τα έτη [. . .], οι οποίες
ενδέχεται να έχουν σηµαντικό αντίκτυπο στην ακρίβεια των
στοιχείων για τους συναλλασσόµενους οφειλέτες και
πιστωτές,

— οι προµηθευτές: το µεγαλύτερο µέρος του υπολοίπου
στους ισολογισµούς της ΟΑ δεν έχει συµψηφιστεί µε

27. Εξάλλου, οι επιχειρησιακοί δείκτες που καταρτίστηκαν στα
τέλη του 2000 µε βάση τους ελεγµένους και ανεξέλεγκτους
λογαριασµούς έχουν ως εξής:

1997

1998

1999

Συνολικός αριθµός µεταφε-
ρόµενων PAX (000)

[. . .]

[. . .]

[. . .]

[. . .]

[. . .]

[. . .]

[. . .]

[. . .]

[. . .]

[. . .]

[. . .]

[. . .]

[. . .]

[. . .]

[. . .]

[. . .]

Συνολικά έσοδα

Συνολικά ΕΧΕ (mm)

Συνολικά ∆ΧΘ (mm)

Εργαζόµενοι

Συντελεστές παραγωγικότη-
τας
∆ΧΘ (1)
Αριθµός εργαζόµενων

(1) ∆ΧΘ: ∆ιαθέσιµες χιλιοµετρικές θέσεις.

28. Στη συνέντευξή του που έδωσε εξάλλου στις 7 Αυγούστου
2000 στην ελληνική εφηµερίδα «Τα Νέα» ο κ. Βερελής, ο
έλληνας υπουργός µεταφορών, ανέφερε ότι η χρηµατοοικονο-
µική κατάσταση της ΟΑ ήταν δεινή. Σύµφωνα µε τον κ.
Βερελή τα χρέη της εταιρείας υπερέβαιναν το ποσό των 40
δισεκατοµµυρίων δραχµών (117,38 εκατοµµύρια ευρώ), το
επόµενο εξάµηνο θα ήταν κρίσιµο, ενώ οι λογαριασµοί της
εταιρείας δεν είχαν βεβαιωθεί από τις ελληνικές φορολογικές
αρχές επί µια πενταετία. Από τα άρθρα που δηµοσιεύονταν την
ίδια εποχή στον ελληνικό τύπο προέκυπτε ότι τα στοιχεία της
εταιρείας ενεφάνιζαν κενά και ότι αναµενόταν να προκύψει
ζηµία λειτουργικής εκµετάλλευσης ύψους 5 δισεκατοµµυρίων
δραχµών (14,67 εκατοµµύρια ευρώ) µέσα στο 2000.

29. Οι λογαριασµοί της εταιρείας για τα έτη 1999 και 2000 δεν
έχουν µέχρι σήµερα κοινοποιηθεί στην Επιτροπή από την ελλη-
νική κυβέρνηση. ∆εν έχουν επίσης διαβιβαστεί καθόλου στοι-
χεία για τη χρηµατοδοτική κατάσταση της εταιρείας κατά το
έτος 2001. Όπως φαίνεται, η ΟΑ δεν δηµοσίευσε λογαρια-
σµούς για το έτος 2000. ∆εν είναι εξάλλου διαθέσιµες οι
εκτιµήσεις για το έτος 2001.

C 98/20

EN

Official Journal of the European Communities

23.4.2002

30. Όπως προβλεπόταν στην απόφαση του 1998, αποτελώντας
σκέλος του προγράµµατος, η µετακίνηση της ΟΑ στον ∆ΑΑ
επρόκειτο να χρηµατοδοτηθεί από αποθέµατα µετρητών και
από τις αποζηµιώσεις (σηµείο 82 της απόφασης) που θα χορη-
γούσε το ελληνικό κράτος για την απώλεια επενδύσεων στο
αεροδρόµιο του Ελληνικού, συνεπεία της περάτωσης της λει-
τουργίας του εν λόγω αεροδροµίου (που υπολογίζονται σε 35
δισεκατοµµύρια δραχµές). Όπως επιβεβαίωσε το ελληνικό κρά-
τος στην Επιτροπή µε την επιστολή του της 3ης Ιουλίου 1998
αναφορικά µε την εν λόγω αποζηµίωση, αυτή δεν επρόκειτο να
συµπεριλάβει κανένα στοιχείο ενίσχυσης προς την ΟΑ και θα
ήταν απολύτως ισοϋψής µε το αντίστοιχο ποσό που θα εδι-
καιούτο να λάβει οποιαδήποτε άλλη εταιρεία που θα βρισκό-
ταν σε παρόµοια κατάσταση. Επιπλέον, για να διασκεδαστούν
οι ανησυχίες της Επιτροπής σχετικά µε την επιλογή της χρο-
νικής στιγµής για τη χορήγηση της αποζηµίωσης αυτής, η
Ελλάδα διαβεβαίωσε επίσης την Επιτροπή ότι βάσει της επικεί-
µενης συµφωνίας µεταξύ της ΟΑ και του ελληνικού κράτους η
αποζηµίωση επρόκειτο να καταβληθεί κατά τρόπο ώστε να
συµπέσει µε τις δαπάνες που θα συνεπαγόταν για την εταιρεία
η µετακίνησή της στον αερολιµένα ∆ΑΑ.

31. Η ελληνική κυβέρνηση πληροφόρησε την Επιτροπή µε την
επιστολή της της 12ης ∆εκεµβρίου 1999 ότι η αντιστάθµιση
προς την ΟΑ η οποία συνδεόταν άµεσα µε τη µετακίνησή της
στο ∆ΑΑ υπολογιζόταν στο ποσό των 33,66 δισεκατοµµυρίων
δραχµών, στις 20 Απριλίου 1999 (όπως καθορίστηκε από την
εταιρεία συµβούλων American Appraisal, ΗΒ), την οποία είχε
προσλάβει µε σύµβαση το ελληνικό κράτος για να προσδιορί-
σει τις ζηµίες που θα είχε η ΟΑ από το κλείσιµο του αερο-
δροµίου στο Ελληνικό και τη µετακίνησή της στον ∆ΑΑ.

32. Η έκθεση αυτή διαβιβάστηκε στην Επιτροπή, χωρίς ωστόσο
κάποια επίσηµη ανακοίνωση. Η Επιτροπή ανέθεσε στον Alan
Stratford, το καθήκον να επαληθεύσει κατά πόσον η αξιολό-
γηση που είχε γίνει από την εταιρεία συµβούλων American
Appraisal βασιζόταν στην αρχή της «δίκαιης αγοραίας αξίας»
και κατά πόσο συνεπαγόταν την καταβολή οποιασδήποτε υπε-
ραντιστάθµισης. Ο Alan Stratford, αφού προηγουµένως εξέ-
τασε το καθεστώς της ΟΑ στο Ελληνικό και τη µέθοδο εφαρ-
µογής της αρχής της δίκαιης αγοραίας αξίας κατέληξε στο
συµπέρασµα, στην τελική του έκθεση που συνέταξε τον
Μάιο του 2000, ότι οι υπολογισµοί και τα µεταβιβαζόµενα
ποσά ήταν λογικά. Παρόλα αυτά, αµφισβήτησε επίσης τη βασι-
µότητα της µεθόδου να υπολογίζεται ο εξοπλισµός ως στοι-
χείο που πρέπει να αποζηµιωθεί και κατά πόσο ορισµένα ιστο-
ρικά παγιωµένα ευεργετικά οφελήµατα που απολάµβανε η ΟΑ
στο αεροδρόµιο του Ελληνικού έπρεπε να αντισταθµιστούν µε
την καταβολή αποζηµιώσεων. Η ΟΑ µετακίνησε έγκαιρα τις
δραστηριότητές της στον ∆ιεθνή Αερολιµένα Αθηνών, ο
οποίος
τη λειτουργία του στις 28 Μαρτίου
2001. Την ίδια µέρα έκλεισε το αεροδρόµιο του Ελληνικού.

εγκαινίασε

33. Σύµφωνα µε επιστολή από 28 Φεβρουαρίου 2002 του υπουρ-
γού κυρίου Βερελή, η Επιτροπή έλαβε τη διαβεβαίωση, ότι το
ελληνικό κράτος χορήγησε στην OA δανείου. Η σύµβαση
δανείου εστάλη στην Επιτροπή στις 4 Μαρτίου 2002. Σύµ-
φωνα µε τα δηµοσιεύµατα του Τύπου, αυτό το δάνειο συνο-
λικού ύψους 19,5 εκατοµµυρίων επιδιώκει το στόχο να παρα-
σχεθεί στην εταιρεία δυνατότητα δανεισµού χρηµάτων προς
κάλυψη του κόστους λειτουργίας της και θα εκδοθεί σε συµ-
ψηφισµό µε τις ληξιπρόθεσµες πληρωµές που οφείλει το ελλη-

νικό κράτος στην ΟΑ, συνολικού ύψους 25,596 εκατοµµυ-
ρίων.

2.4. Καταγγελίες κατά του ελληνικού κράτους σχετιζόµενες

µε τα ζητήµατα της ΟΑ

34. Η Ένωση Ελλήνων Αεροµεταφορέων (η οποία στο εξής καλεί-
ται «ΕΕΑ») υπέβαλε στις 12 Οκτωβρίου 2000 σχετική καταγ-
γελία η οποία στρεφόταν κατά του ελληνικού κράτους, βασι-
ζόµενη στον ισχυρισµό ότι εξακολουθούσε να χορηγεί στην
ΟΑ ποικιλόµορφες ενισχύσεις σε αντίθεση µε τις αποφάσεις
που είχε λάβει η Επιτροπή το 1994 και το 1998. Μέλη της
ΕΕΑ είναι οι ακόλουθοι αεροµεταφορείς: Aegean Airlines,
Cronus Airlines, Hellenic Star Airways, Cal Aviation,
Trans European Airlines, Interjet, Avionic και Aviator.

35. Η καταγγελία διαβιβάστηκε στις 5 ∆εκεµβρίου 2000 στις
ελληνικές αρχές για να υποβάλουν τις παρατηρήσεις ακόλου-
θοι:

Τα κύρια επιχειρήµατα που προβλήθηκαν σε συνάρτηση µε το
θέµα της χορήγησης των κρατικών ενισχύσεων ήταν τα εξής:

— παρά τον όρο που είχε επιβληθεί µε την απόφαση του
1994 να µην χορηγηθεί καµία περαιτέρω ενίσχυση στην
ΟΑ υπό οποιαδήποτε µορφή, σύµφωνα µε τις ρυθµίσεις
της κοινοτικής νοµοθεσίας [όρος ε) της εν λόγω απόφα-
σης], στο άρθρο 6 παράγραφος 2 του νόµου αριθ. 96/75
της 26ης Ιουνίου 1975 (ο οποίος στο εξής καλείται
«νόµος αριθ. 96/75») το οποίο αναφέρεται στο καθεστώς,
τα δικαιώµατα και τις υποχρεώσεις της ΟΑ, προβλέπεται η
καταβολή προτιµησιακών µισθολογικών επιδοµάτων στους
εργαζοµένους στην ΟΑ, γεγονός το οποίο συνιστά άµεση
ενίσχυση υπέρ της ΟΑ,

— παρά τον όρο ο οποίος επιβαλλόταν στην απόφαση του
1994 να δοθεί στην ΟΑ το φορολογικό καθεστώς της
ανώνυµης εταιρείας, συγκρίσιµο µε το αντίστοιχο καθε-
στώς που εφαρµόζεται για τις ελληνικές επιχειρήσεις
βάσει των οικείων διατάξεων του κοινού δικαίου, εκτός
της απαλλαγής της ΟΑ από τυχόν φόρους που ενδέχεται
να επιβληθούν στις διαδικασίες αναδιάρθρωσης κεφαλαίου
της επιχείρησης [όρος γ)] και να προβεί αµέσως στη λήψη
των αναγκαίων νοµοθετικών µέτρων) για την αποτελεσµα-
τική εφαρµογή του προγράµµατος όσον αφορά µισθολο-
γικά, κοινωνικά και χρηµατοοικονοµικά θέµατα των προ-
γραµµάτων [όρος στ)] της απόφασης αυτής, η ΟΑ δεν
κατέβαλε έγκαιρα τα τέλη προσγείωσης και στάθµευσης
στο αεροδρόµιο του Ελληνικού. Επίσης, οι υπερήµερες
οφειλές για τα έτη 1997, 1998 και 1999 συνολικού
ύψους 9 δισεκατοµµυρίων δραχµών αντισταθµίστηκαν εν
µέρει (για ποσό 2 δισεκατοµµυρίων δραχµών) µε τα χρέη
που οφείλονταν από τις ελληνικές αρχές (Υπηρεσία Πολι-
τικής Αεροπορίας) στην ΟΑ. Εξάλλου, η ΟΑ δεν έχει
καταβάλει τα αναλογούντα ποσά για τη χρήση διαφόρων
εγκαταστάσεων (πρώην υπόστεγο των ΗΠΑ) στο Ελληνικό.
Η ανοχή της παράλειψης ή της αθέτησης των προαναφε-
ρόµενων πληρωµών καθώς και η παράλειψη επιβολής
τόκων επί των υπερήµερων πληρωµών ή των προστίµων
τα οποία επιβάλλονται υπό διαφορετικές συνθήκες στις
ανώνυµες εταιρείες του ιδιωτικού δικαίου για την αντί-
στοιχη συµπεριφορά τους συνιστούν κρατική ενίσχυση.

23.4.2002

EN

Official Journal of the European Communities

C 98/21

(στο
Στον ελληνικό νόµο αριθ. 2733/99 περιλαµβάνεται
άρθρο 39) η συµφωνία µεταξύ του ελληνικού κράτους και
της ΟΑ µε την οποία ρυθµίζεται ο αµοιβαίος συµψηφισµός
των χρεών. Τα υπερήµερα χρέη της ΟΑ προς το ελληνικό
κράτος ανέρχονταν περίπου στο ποσό των 9,86 δισεκατοµµυ-
ρίων δραχµών [28,9 εκατοµµύρια ευρώ (7)] που προέρχονται
από τα ανεξόφλητα αερολιµενικά τέλη, τις επιβαρύνσεις και τα
µισθώµατα τα οποία οφείλουν να αντισταθµιστούν µε συµψη-
φισµό του χρέους του ελληνικού κράτους έναντι της ΟΑ για
τη µεταφορά των κρατικών υπαλλήλων. Στο νόµο δεν θεσπί-
ζεται ωστόσο κανένας σαφής τύπος υπολογισµού των πληρω-
µών που οφείλονται από κάθε πλευρά. Το καθεστώς αυτό
παραβιάζει επίσης τους όρους γ) και στ) της απόφασης του
1994 και, συνεπώς, τον όρο α) της απόφασης του 1998.

36. Οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους στην
Επιτροπή αναφορικά µε
την καταγγελία αυτή στις 19
Φεβρουαρίου 2001. Όσον αφορά τα επιχειρήµατα που ανα-
πτύσσονταν στην καταγγελία, οι αρχές ανέφεραν τα ακόλου-
θοι:

— ούτε µε την απόφαση της Επιτροπής το 1994 αλλά ούτε
και στην απόφαση του 1998 δεν επιβαλλόταν ρητά στο
ελληνικό κράτος η υποχρέωση ακύρωσης του άρθρου 6
παράγραφος 2 του νόµου 96/75. Το ελληνικό κράτος
έκρινε ως εκ τούτου ότι η διάταξη είναι συµβιβάσιµη µε
το κοινοτικό δίκαιο,

— µε το Προεδρικό ∆ιάταγµα αριθ. 138/97 επιβαλλόταν
στην ΟΑ η υποχρέωση να καταβάλει µισθώµατα για το
χώρο που καταλάµβανε στους ελληνικούς αερολιµένες.
Οι ελληνικές αρχές αντέταξαν το επιχείρηµα ότι δεν είχε
γίνει κανένας εσφαλµένος υπολογισµός των τελών και των
µισθωµάτων που οφείλονταν από την ΟΑ για τον αντί-
στοιχο χώρο που κατελάµβανε στους ελληνικούς αερολι-
µένες. [. . .],

— οι ελληνικές αρχές επιβεβαίωσαν τα ποσά τα οποία συµ-
ψηφίζονται βάσει του ελληνικού νόµου αριθ. 2733/99.
Όπως ισχυρίστηκαν, τα προαναφερόµενα ποσά δεν αντι-
σταθµίζουν ολοσχερώς τα συσσωρευµένα χρέη που οφεί-
λονται από κάθε πλευρά. [. . .] ∆εν χορηγήθηκε καµία
σχετική πληροφορία για τον υπολογισµό του χρέους
κάθε πλευράς. Επίσης, δεν δόθηκε κανένα στοιχείο για
τις προγραµµατιζόµενες λεπτοµέρειες
των
εκκρεµών ποσών.

εξόφλησης

37. Η ΕΑΑ υπέβαλε στην Επιτροπή στις 24 Ιουλίου 2001 πρό-
σθετη καταγγελία κατά του ελληνικού κράτους, επειδή αυτό
συνέχιζε να καταβάλει στην ΟΑ ποικιλόµορφες ενισχύσεις σε
αντίθεση µε τις αποφάσεις που είχε εκδώσει η Επιτροπή το
1994 και το 1998, υπό το φως των εξελίξεων που είχαν
υπάρξει το 2001. Η συµπληρωµατική καταγγελία διαβιβά-
στηκε στις ελληνικές αρχές µε την επιστολή της 22ας Αυγού-
στου 2001, για να διατυπώσουν τις αντίστοιχες παρατηρήσεις
τους.

Η εν λόγω καταγγελία επικεντρώνονταν στα ακόλουθα ζητή-
µατα:

— τα χρέη της ΟΑ στον ∆ιεθνή Αερολιµένα των Αθηνών για
τα ανεξόφλητα αερολιµενικά τέλη από την εποχή που

εγκαινιάστηκε η λειτουργία του αερολιµένα στις 28 Μαρ-
τίου 2001 ανέρχονται στο ποσό των 10 δισεκατοµµυρίων
δραχµών περίπου (περίπου 30 εκατοµµύρια ευρώ),

— το τέλος που χρεώνεται για τη χρήση των εγκαταστάσεων
ανεφοδιασµού µε καύσιµα στον ∆ΑΑ είναι δυσανάλογο σε
σχέση µε το κόστος της εγκατάστασης. Σύµφωνα µε τους
ισχυρισµούς που προβάλλονται, η υπέρµετρη τιµολόγηση
συνιστά µορφή αδικαιολόγητης επιδότησης της ΟΑ,

— οι αεροπορικές εταιρείες υποχρεώνονται να εισπράττουν
από τους επιβάτες που αναχωρούν από οποιοδήποτε ελλη-
νικό αεροδρόµιο τον φόρο για την ανάπτυξη των ελληνι-
κών αερολιµένων, ο οποίος είναι γνωστός ως «σπατόσηµο».
Ο φόρος αυτός επιβλήθηκε από το νόµο αριθ. 2065/92
(όπως τροποποιήθηκε από τον νόµο αριθ. 2892/2001). Ο
εν λόγω φόρος οφείλει να καταβάλλεται στην ελληνική
κυβέρνηση εντός χρονικού διαστήµατος 20 ηµερών από
τον µήνα της αντίστοιχης είσπραξής του.

Σύµφωνα µε τους ισχυρισµούς της καταγγελίας, η ΟΑ έχει
σαφώς καθυστερήσει να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που
υπέχει έναντι του ελληνικού κράτους για ποσό 16 δισεκα-
τοµµυρίων δραχµών περίπου (περίπου 47 εκατοµµύρια
ευρώ). Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στους ανεξόφλητους
φόρους που οφείλονται επί χρονικό διάστηµα µεγαλύτερο
της τριετίας. Ως αποδεικτικά στοιχεία η ΕΑΑ προσκόµισε
39 επιστολές της Ελληνικής Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπο-
ρίας που απευθύνονταν στην αρµόδια ελληνική ∆ηµόσια
Οικονοµική Εφορία για εκκρεµείς υποχρεώσεις ύψους 6,5
δισεκατοµµυρίων
(περίπου 19 εκατοµµύρια
ευρώ), ποσά στα οποία συµπεριλαµβανόταν µηνιαίο πρό-
στιµο προσαύξησης κατά 5 % για τις ανεξόφλητες πληρω-
µές (ετήσιο ύψος προσαύξησης 60 %),

δραχµών

— σύµφωνα µε τους ισχυρισµούς, η θυγατρική επιχείρηση της
ΟΑ Ολυµπιακή Αεροπλοΐα ευεργετείται από την απαλλαγή
της από την καταβολή του ΦΠΑ για τα καύσιµα και τα
ανταλλακτικά, χωρίς να δικαιούται να επωφελείται από το
προνόµιο αυτό (ποσοστό µεγαλύτερο από 80 % των πτή-
σεων της αποτελούν εσωτερικές πτήσεις, όπως επιβάλλεται
από τον ελληνικό νόµο αριθ. 2859/2001 αναφορικά µε
τον ΦΠΑ). Το πιθανό χρηµατοοικονοµικό ευεργέτηµα που
προκύπτει υπέρ της ΟΑ εκτιµάται ότι υπερβαίνει το ποσό
των 800 εκατοµµυρίων δραχµών (περίπου 2,6 εκατοµµύ-
ρια ευρώ),

— όπως υποστηρίζεται στις καταγγελίες, η ΟΑ έχει παραλεί-
ψει να εκπληρώσει ή έχει σηµαντικά καθυστερήσει να εξο-
φλήσει άλλες οφειλές που υπέχει έναντι του ελληνικού
κράτους, στις οποίες συµπεριλαµβάνονται:

α) τα οφειλόµενα τέλη στους ελληνικούς αερολιµένες
(τους υπόλοιπους εκτός του ∆ΑΑ) όσον αφορά τα
µισθώµατα για τους ενοικιαζόµενους χώρους και τα
τέλη προσγείωσης·

β) τις εισφορές στο καθεστώς κοινωνικής ασφάλισης που

οφείλονται για τους υπαλλήλους της·

(7) Τα ποσά υπολογίζονται σε ευρώ µε βάση την επίσηµη ισοτιµία που
ίσχυε την 1η Ιανουαρίου 2002, σύµφωνα µε την οποία 1 ευρώ =
340,75 δραχµές.

γ) τον ΦΠΑ ύψους 8 % που εισπράττει η ΟΑ επί των

εσωτερικών ναύλων·

C 98/22

EN

Official Journal of the European Communities

23.4.2002

δ) τα ποσά που οφείλονται στην Olympic Catering, στην
οποία η ΟΑ είναι ο µέτοχος που ελέγχει την πλει-
οψηφία των µετοχών. Το ποσό της οφειλής στην
Olympic Catering αντιπροσωπεύει περίπου το ένα
τέταρτο του ετήσιου κύκλου εργασιών της.

38. Οι ελληνικές αρχές διαβίβασαν τις παρατηρήσεις τους σε
συνάρτηση µε την καταγγελία αυτή µε τις επιστολές τους
της 7ης Νοεµβρίου και της 11ης ∆εκεµβρίου 2001. Σε
σχέση µε τα επιχειρήµατα που προβλέπονταν στην καταγγελία,
υπογράµµισαν τα ακόλουθα:

— η OA έχει καταβάλει στον ∆ιεθνή Αερολιµένα Αθηνών τα
οφειλόµενα τέλη προσγείωσης ύψους [. . .] από την εποχή
που εγκαινιάστηκε η λειτουργία του, για χρονικό διάστηµα
ενός πενταµήνου. Στην περίπτωση της αθέτησης των υπο-
χρεώσεων πληρωµής της, η ΟΑ επιβαρύνεται µε τόκους
υπερηµερίας. [. . .],

— το αρχικό κόστος για την κατασκευή και λειτουργία των
εγκαταστάσεων ανεφοδιασµού µε καύσιµα από την OFC
έχει καθοριστεί σε 9,6 δισεκατοµµύρια δραχµές (περίπου
28,3 εκατοµµύρια ευρώ), ενώ ανήλθε τελικά στο ποσό των
14 δισεκατοµµυρίων δραχµών (περίπου 41 εκατοµµύρια
ευρώ). Όπως επιβεβαίωσαν οι ελληνικές αρχές, η ΟΑ
είναι ο µεγαλύτερος µέτοχος της OFC στην οποία ελέγχει
ποσοστό 66 %. Όπως επίσης ανέφεραν, το ελληνικό κρά-
τος ανέθεσε στην OFC τη σύµβαση κατασκευής και δια-
χείρισης των εγκαταστάσεων επί µια εικοσιτριετία, στη
βάση της προκήρυξης διεθνούς διαγωνισµού υποβολής
προσφορών,

— η OA εκπληρώνει έγκαιρα τις υποχρεώσεις που υπέχει
έναντι του ελληνικού κράτους, όσον αφορά την πληρωµή
του «σπατόσηµου». Σύµφωνα µε τους ισχυρισµούς, τα
εκκρεµή ποσά που οφείλονται έχουν προκύψει από τις
διπλο-εγγραφές στις οποίες προέβη η ελληνική Υπηρεσία
Πολιτικής Αεροπορίας. [. . .] Η ΟΑ ζήτησε να αντισταθµι-
στεί το εν λόγω ποσό µε τις αντίστοιχες πληρωµές που
οφείλει το ελληνικό κράτος στην ΟΑ. ∆εν υποβλήθηκε
κανένα σχετικό αποδεικτικό στοιχείο για την αναλυτική
κατανοµή των οφειλόµενων ποσών και/ή των καταβληθέ-
ντων ποσών από την ΟΑ ή από το ελληνικό κράτος για
οποιαδήποτε χρονική περίοδο. Το σχετικό δικαιολογητικό
που υποβλήθηκε (παράρτηµα 7 της επιστολής των ελληνι-
κών αρχών της 11ης ∆εκεµβρίου 2001) [. . .] Το ποσό
αυτό δεν αντιστοιχεί ωστόσο σε κανένα από τα ποσά
που είχαν µνηµονευθεί στην απάντηση των ελληνικών
αρχών. [. . .],

— Η OA είναι επιφορτισµένη µε το έργο χρηµατοοικονοµικής
διαχείρισης της ΟΑ. Η ΟΑ καταβάλλει τον ΦΠΑ για τα
καύσιµα που αγοράζει για δικό της λογαριασµό και για τη
θυγατρική της εταιρεία Ολυµπιακή Αεροπλοΐα. Στη συνέ-
χεια, χρεώνει εσωτερικά την Ολυµπιακή Αεροπλοΐα µε τον
οφειλόµενο ΦΠΑ. ∆εν έχει χορηγηθεί κανένα σχετικό απο-
δεικτικό στοιχείο όσον αφορά την πραγµατική πληρωµή
των οφειλόµενων ποσών του ΦΠΑ από την Ολυµπιακή
Αεροπλοΐα. Στην αντίστοιχή τους επιστολή της 11ης
∆εκεµβρίου 2001 (στο παράρτηµα 9 της
επιστολής
αυτής), [. . .]. Κανένα ποσό του ΦΠΑ που κατέβαλε η
ΟΑ δεν αντιστοιχεί στα ποσά που καταβλήθηκαν από
την ΟΑ υπό τη µορφή του ΦΠΑ για οποιαδήποτε από
τις εν λόγω χρονικές περιόδους. Εξάλλου, µε τα υποβλη-
θέντα δικαιολογητικά δεν στοιχειοθετείται καθεαυτό ότι η
Ολυµπιακή Αεροπλοΐα επιστρέφει στην ΟΑ οποιαδήποτε

από τα ποσά του ΦΠΑ που καταβάλλονται από την ΟΑ
στο ελληνικό κράτος,

— όπως επιβεβαίωσαν οι ελληνικές αρχές, η ΟΑ έχει καθυ-
στερήσει να καταβάλει τα οφειλόµενα ποσά (εκκρεµεί
ακόµη ο καθορισµός του ακριβούς ύψους των ποσών)
για τα τέλη προσγείωσης στους άλλους ελληνικούς αερο-
λιµένες, εκτός του ∆ΑΑ. Οι καθυστερήσεις αυτές δήθεν
οφείλονται στο γεγονός ότι η ΟΑ δεν συµφωνεί µε τον
υπολογισµό των οφειλόµενων ποσών στο ελληνικό κράτος.
Σύµφωνα µε τους προβαλλόµενους ισχυρισµούς, επίσης, η
ΟΑ έχει ζητήσει τον συµψηφισµό των προαναφερόµενων
ποσών µε τα οφειλόµενα από το ελληνικό κράτος ποσά
στην ΟΑ.

Στην απάντησή τους της 11ης ∆εκεµβρίου 2001 (παράρ-
τηµα 12 της εν λόγω επιστολής), οι ελληνικές αρχές υπο-
βάλλουν τα στοιχεία για τα οφειλόµενα ποσά για τα τέλη
προσγείωσης και στάθµευσης τα οποία οφείλονταν από
τους αεροµεταφορείς που κατείχαν ελληνικές άδειες λει-
τουργικής εκµετάλλευσης για τα έτη 1998, 1999 και για
τη χρονική περίοδο Ιανουαρίου/Φεβρουαρίου 2000. Στα
στοιχεία αυτά η ΟΑ εµφανίζεται ότι έχει συµψηφίσει αµοι-
βαία τα ποσά που όφειλε για το έτος 1998 τα οποία
ανέρχονταν σε [. . .] µε τις αξιώσεις που είχε έναντι του
ελληνικού κράτους, βάσει του νόµου αριθ. 2733/99.

Τα ποσά αυτά δεν αντιστοιχούν ωστόσο σε κανένα από τα
ποσά που αφορούν οι πράξεις συµψηφισµού για τις οποίες
γίνεται λόγος στο νόµο αριθ. 2733/99. Στο βαθµό που
αυτό αφορά τα οφειλόµενα ποσά για το έτος 1999, η ΟΑ
εµφανίζεται να έχει εκκρεµείς υποχρεώσεις σε σχέση µε τα
οφειλόµενα τέλη προσγείωσης και στάθµευσης που ανέρ-
χονται στο ποσό [. . .]. Για το ίδιο έτος, η Ολυµπιακή
Αεροπλοΐα έχει υπερήµερες υποχρεώσεις ύψους [. . .]. Για
το χρονικό διάστηµα του Ιανουαρίου και του Φεβρουαρίου
2000, η ΟΑ εµφανίζεται να έχει εκκρεµείς υποχρεώσεις
από τα οφειλόµενα αερολιµενικά τέλη προσγείωσης και
στάθµευσης που ανέρχονται στο ποσό [. . .]. Για το ίδιο
χρονικό διάστηµα, η Ολυµπιακή Αεροπλοΐα έχει υπερήµε-
ρες υποχρεώσεις ύψους [. . .],

— όπως επιβεβαίωσαν οι ελληνικές αρχές η ΟΑ έχει καθυ-
στερήσει να καταβάλει τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης
για τους εργαζόµενούς της για το χρονικό διάστηµα Μαρ-
τίου-∆εκεµβρίου 2001. Το Ίδρυµα Κοινωνικών Ασφαλί-
σεων («ΙΚΑ») έχει ήδη προβεί στην κατοχύρωση εν µέρει
των αξιώσεών του, προβαίνοντας σε µερική κατάσχεση δυο
περιουσιακών στοιχείων ιδιοκτησίας της ΟΑ και συµφώ-
νησε η ΟΑ να προχωρήσει στην αντίστοιχη πληρωµή των
ποσών µε δόσεις. [. . .],

— οι ελληνικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι η ΟΑ δεν επωφελείται
από κανένα ειδικό καθεστώς στα θέµατα του οφειλόµενου
ΦΠΑ για τις εσωτερικές της πτήσεις. [. . .] Στην ουσία, οι
ελληνικές αρχές υπέβαλαν µε την επιστολή τους της 11ης
∆εκεµβρίου 2001 (παράρτηµα 17 της επιστολής αυτής)
τις καταστάσεις υποβολής των δηλώσεων του ΦΠΑ της
ΟΑ για τα έτη 2000 και 2001. [. . .] Για τις πτήσεις
προς τις ελληνικές νήσους, δεν φαίνεται να έχει καταβληθεί
ουδόλως ο ΦΠΑ. [. . .],

— Οι ελληνικές αρχές απορρίπτουν το επιχείρηµα ότι η ΟΑ
οφείλει εκκρεµείς πληρωµές στην Ολυµπιακή Αεροπλοΐα.
[. . .].

23.4.2002

EN

Official Journal of the European Communities

C 98/23

39. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής ζήτησαν µε την επιστολή τους της
6ης ∆εκεµβρίου 2001 να τους χορηγηθούν συµπληρωµατικά
στοιχεία αναφορικά µε την πρόσθετη καταγγελία και την κατά-
σταση ταµειακής ροής των διαθεσίµων της ΟΑ ούτως ώστε να
αξιολογηθεί ο αντίκτυπος που είχαν τα γεγονότα της 11ης
Σεπτεµβρίου 2001 για την οικονοµική και χρηµατοδοτική
πορεία εξέλιξης της εταιρείας. Οι ελληνικές αρχές αποκρίθηκαν
µε την επιστολή τους της 1ης Φεβρουαρίου, στην οποία ανέ-
φεραν ότι είχαν λάβει ορισµένα µέτρα για την περικοπή του
κόστους λειτουργίας και για τον εξορθολογισµό του δικτύου
της ΟΑ. Τα µέτρα αυτά ήταν τα ακόλουθα:

— [. . .].

2.5. Η διαδικασία ιδιωτικοποίησης της ΟΑ

40. Έναν χρόνο έπειτα από την απόφαση που έλαβε η ελληνική
κυβέρνηση να κινήσει τη διαδικασία της ιδιωτικοποίησης (13
∆εκεµβρίου 1999), το ελληνικό κράτος εγκαινίασε στις 20
∆εκεµβρίου 2000 τη διαδικασία της
ιδιωτικοποίησης η
οποία βασίστηκε στη διαδικασία της προκήρυξης ανοικτού
διεθνούς διαγωνισµού προς υποβολή προσφορών σε δυο
φάσεις. Η διαδικασία της ιδιωτικοποίησης δεν ολοκληρώθηκε
έκτοτε.

41. Στην επιστολή τους που διαβίβασαν στις 26 Απριλίου του
2001 στις ελληνικές αρχές, οι υπηρεσίες της Επιτροπής επέ-
στησαν την προσοχή τους σε ορισµένα στοιχεία της διαδικα-
σίας ιδιωτικοποίησης, τα οποία ενδέχεται να οδηγήσουν στο
καθεστώς της χορήγησης κρατικών ενισχύσεων βάσει των
συναφών άρθρων της συνθήκης ΕΚ και ιδίως βάσει των άρθρων
87 και 88. Στην επιστολή γινόταν ιδίως παραποµπή στη θέση
που είχε υιοθετήσει η Επιτροπή αναφορικά µε τις ιδιωτικοποι-
ήσεις (έκθεση σχετικά µε την πολιτική του ανταγωνισµού του
1993, παράγραφος 403). Το τεκµήριο της έλλειψης χορήγη-
σης ενισχύσεων θα µπορούσε ιδίως να στοιχειοθετηθεί εάν,
ανάµεσα στους άλλους όρους «η εταιρεία επρόκειτο να ιδιω-
τικοποιηθεί όχι µε διακύµανση της τιµής της µετοχής της στο
Χρηµατιστήριο Αξιών αλλά µε τη µέθοδο της εµπορικής πώλη-
σης, µε άλλα λόγια δηλαδή µε τη µέθοδο της πώλησης του
συνόλου της εταιρείας ή τµηµάτων αυτής σε άλλες επιχειρή-
σεις [. . .] πρέπει να προκηρύσσεται η διαδικασία του ανταγω-
νιστικού διαγωνισµού ο οποίος παραµένει ανοικτός σε όλους
τους εµφανιζόµενους φορείς, είναι διαφανής και δεν τελεί υπό
τον όρο της εκπλήρωσης άλλων πράξεων, όπως η απόκτηση
στοιχείων του ενεργητικού διαφορετικών από εκείνα για τα
οποία υποβάλλεται προσφορά ή η συνέχιση της εκµετάλλευσης
ορισµένων δραστηριοτήτων». Οι ιδιωτικοποιήσεις οι οποίες δεν
εκπληρούν τους όρους αυτούς επιβάλλεται να κοινοποιούνται
υποχρεωτικά.

42. Σε ό,τι αφορά το πιθανό υποθετικό σενάριο της ανάδειξης µιας
«παλαιάς Ολυµπιακής» και της διαµόρφωσης µιας «νέας Ολυ-
µπιακής» οι οποίες θα προκύψουν από τη διαδικασία των
ιδιωτικοποιήσεων, η Επιτροπή προειδοποίησε τις ελληνικές
αρχές ότι τα θέµατα που σχετίζονται µε την ιδιωτικοποίηση
της ΟΑ και τα οποία σχετίζονται ιδίως µε το θέµα κατά πόσον
η «νέα Ολυµπιακή» θα µπορεί να έχει πρόσβαση στις ενισχύσεις
που χορηγούνται για τους σκοπούς της αναδιάρθρωσης θα
χρειαστεί να εξεταστούν την κατάλληλη στιγµή, µέσα στο
κατάλληλο νοµικό πλαίσιο.

43. Εκείνο που οφείλει να σηµειωθεί είναι ότι η εταιρεία Axon
Airlines, που αποτελούσε τον προτιµώµενο υποψήφιο ανά-
δοχο µε τον οποίο το ελληνικό κράτος είχε διεξαγάγει σχετικές
διαπραγµατεύσεις έως τα τέλη του Οκτωβρίου 2001 έπαυσε
να ασκεί τις δραστηριότητές του στις 30 Νοεµβρίου 2001,
λόγω σηµαντικών χρηµατοοικονοµικών δυσχερειών.

3. ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ

44. Στο σηµερινό στάδιο και µε βάση τα στοιχεία που αναπτύ-
χθηκαν προηγουµένως αλλά και τις πληροφορίες που διαθέτει
η Επιτροπή, όπως φαίνεται από τα στοιχεία που επεξηγούνται
στη συνέχεια το πρόγραµµα αναδιάρθρωσης το οποίο αποτε-
λούσε το υπόβαθρο της απόφασης του 1998 δεν έγινε σεβα-
στό και δεν τηρήθηκαν διάφοροι από τους όρους που είχαν
επιβληθεί µε την απόφαση εκείνη, συµπεριλαµβανοµένου του
όρου της απαγόρευσης να χορηγηθεί κάποια νέα ενίσχυση,
υπό οποιαδήποτε µορφή.

45. Όπως φαίνεται ως εκ τούτου:

1. Υπάρχουν ορισµένες δεσµεύσεις και όροι οι οποίοι συµπε-
ριλαµβάνονταν στην εγκριτική απόφαση του 1998 οι
οποίοι είναι προφανές ότι δεν έχουν τηρηθεί.

2. Είναι προφανές ότι υπάρχουν ορισµένες νέες παράνοµες

ενισχύσεις οι οποίες χορηγήθηκαν.

46. Εφόσον στις αποφάσεις του 1994 και του 1998 συµπεριλαµ-
βανόταν η δέσµευση του ελληνικού κράτους να µην χορηγηθεί
καµία νέα ενίσχυση, όλες οι νέες µορφές ενίσχυσης θα συνι-
στούσαν — µε γνώµονα το ίδιο κριτήριο — παραβίαση των
προαναφερόµενων αποφάσεων. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή
κρίνει αναγκαίο να κινηθεί η νοµότυπη διαδικασία του άρθρου
88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ λόγω της καταχρηστικής
εφαρµογής µιας ενίσχυσης και της χορήγησης νέων παράνοµων
ενισχύσεων [κεφάλαια ΙΙΙ και IV του κανονισµού διαδικαστικής
εφαρµογής (ΕΚ) 659/1999].

Καταχρηστική εφαρµογή των ενισχύσεων που είχαν εγκριθεί
µε τις αποφάσεις της Επιτροπής του 1994 και του 1998

47. Όπως θα εξηγηθεί στη συνέχεια, το παρόν καθεστώς της ΟΑ
σε ό,τι αφορά την αθέτηση της εφαρµογής του προγράµµατος
αναδιάρθρωσης, η αθέτηση διάφορων όρων και δεσµεύσεων
από τους οποίους συνοδευόταν η απόφαση του 1998 και οι
σοβαρές αµφιβολίες οι οποίες εγείρονται αναφορικά µε την
ύπαρξη νέων παράνοµων ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στην
εταιρεία έχουν ως αποτέλεσµα τα µέτρα των ενισχύσεων που
καλύπτονται από την απόφαση του 1998 να έχουν εφαρµοστεί
καταχρηστικά, από ό, τι φαίνεται.

48. Στη συνέχεια ακολουθούν ως εκ τούτου ορισµένες σκέψεις οι
οποίες σχετίζονται µε την κακή χρήση των ενισχύσεων η χορή-
γηση των οποίων είχε εγκριθεί προγενέστερα (την αθέτηση του
προγράµµατος και την αθέτηση ορισµένων δεσµεύσεων και
όρων που συνόδευαν την απόφαση του 1998) και κατόπιν
παρατίθενται ορισµένες σκέψεις αναφορικά µε άλλες παράνο-
µες ενισχύσεις οι οποίες συνιστούν ταυτόχρονα παραβίαση των
όρων αλλά και περιπτώσεις χορήγησης νέων ενισχύσεων, ασυµ-
βίβαστων µε την κοινή αγορά.

C 98/24

EN

Official Journal of the European Communities

23.4.2002

Η αθέτηση του προγράµµατος

Οι επιχειρησιακές πτυχές

Το πρόγραµµα αναδιάρθρωσης που είχε αποτελέσει το υπόβα-
θρο της έγκρισης του 1998 είναι προφανές ότι δεν εφαρµό-
στηκε όπως προβλεπόταν. ∆εν συντελέστηκαν ιδίως οι µεταβο-
λές στις οργανωτικές υποδοµές της εταιρείας, εφόσον τα διευ-
θυντικά επίπεδα διαχείρισης παρέµειναν κατά βάση τα ίδια. Ο
αριθµός των εργαζοµένων µειώθηκε σε µεγαλύτερο βαθµό από
ό,τι είχε προβλεφθεί στο πρόγραµµα αναδιάρθρωσης (βλέπε
σηµεία 11 έως 17). Αυτό ωστόσο φαίνεται ότι οφείλεται
στην εκχώρηση δραστηριοτήτων τις οποίες προηγουµένως
διεκπεραίωνε η ΟΑ στις θυγατρικές της επιχειρήσεις. Παρά
το πάγωµα των µισθών του προσωπικού κατά την περίοδο
1996-1997, η συνακόλουθη µείωση του κόστους παραγωγής
εκµηδενίστηκε σε µεγάλο βαθµό από τη σηµαντική αύξηση των
πληρωµών κατά το 1998. Όπως αποδεικνύεται από τις καθα-
ρές ζηµίες που ενεφάνισε η εταιρεία για το έτος 1999, η ΟΑ
δεν αποδείχθηκε ικανή να µεριµνήσει για την κατασκευή των
έργων υποδοµής στον ∆ΑΑ, τα οποία προβλεπόταν να γίνουν
χωρίς την άντληση νέων κεφαλαιουχικών πόρων από τους
µετόχους.

Αξίζει στο σηµείο αυτό να σηµειωθεί ότι οι στόχοι του προ-
γράµµατος αναδιάρθρωσης που είχε αποτελέσει το υπόβαθρο
της απόφασης του 1998 δεν επιτεύχθηκαν ποτέ. Το γεγονός
αυτό είναι συνέπεια της χρηµατοοικονοµικής κατάστασης της
ΟΑ, όπως περιγράφηκε προηγουµένως στην παρούσα απόφαση
(σηµεία 26 έως 29). Με βάση τις πληροφορίες που δόθηκαν
προηγουµένως, η Επιτροπή διατηρεί αµφιβολίες κατά πόσο η
πορεία εξέλιξης των οικονοµικών και χρηµατοδοτικών µεγεθών
της ΟΑ συµβαδίζει µε το πρόγραµµα που κάλυπτε το χρονικό
διάστηµα 1998-2002, µε βάση το οποίο εγκρίθηκαν τα µέτρα
χορήγησης ενισχύσεων µε την απόφαση του 1998. Ιδίως, εφό-
σον η Επιτροπή δεν έλαβε κανένα σχετικό στοιχείο για τα
αποτελέσµατα οικονοµικής χρήσης της εταιρείας κατά το
έτος 2000 ή οποιεσδήποτε εκτιµήσεις για το έτος 2001 και
µε αφετηρία το δεδοµένο ότι η Speedwing απέτυχε να καταρ-
τίσει το σχετικό πρόγραµµα επιχειρησιακών πρωτοβουλιών και
µέτρων αναδιάρθρωσης που θα τηρούσε τους καθοριζόµενους
στην απόφαση του 1998 στόχους, η Επιτροπή διατηρεί σοβα-
ρές αµφιβολίες όσον αφορά την τρέχουσα χρηµατοοικονοµική
κατάσταση της εταιρείας, θεωρώντας ότι απέχει πόρρω από
τους στόχους που είχαν καθοριστεί για τα έτη 2000-2002
στο πρόγραµµα αναδιάρθρωσης.

Υποβολή έκθεσης για την εφαρµογή του προγράµµατος

49. Σε αντίθεση µε τους όρους που επιβάλλονταν από την από-
φαση του 1998 (άρθρο 1 παράγραφος 2) δεν υποβλήθηκε
καµία σχετική έκθεση στην Επιτροπή για την εφαρµογή του
προγράµµατος, τον Μάρτιο και τον Οκτώβριο του 2000. Η
ανυπαρξία εξάλλου στοιχείων και αξιόπιστων λογιστικών δεδο-
µένων για τα αποτελέσµατα της εταιρείας δεν επιτρέπουν
ουδόλως στην Επιτροπή να επαληθεύσει πλήρως την τήρηση
αυτού του βασικού όρου χωρίς περαιτέρω έρευνα.

50. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που αναλύθηκαν προηγου-
µένως, δεν εκπληρώθηκαν σε διαρκή βάση οι οικονοµικές και
χρηµατοδοτικές προβλέψεις στις οποίες βασιζόταν το πρό-
γραµµα αυτό το οποίο είχε επεξεργαστεί από το ελληνικό
κράτος και είχε εγκριθεί από την Επιτροπή. Όπως προκύπτει

ενδεικτικά από την παρακολούθηση της πορείας εφαρµογής
του προγράµµατος αναδιάρθρωσης, εξακολουθούν να υπάρ-
χουν σοβαρές αµφιβολίες στο θέµα του συνεχιζόµενου συµβι-
βάσιµου χαρακτήρα της τρέχουσας οικονοµικής και χρηµατο-
δοτικής κατάστασης της ΟΑ µε τους επιχειρησιακούς και χρη-
µατοοικονοµικούς δείκτες του προγράµµατος. Οι αµφιβολίες
αυτές έχουν τέτοιο χαρακτήρα, ώστε να δικαιολογείται η επα-
νεξέταση από την πλευρά της Επιτροπής της απόφασης του
1998 σε ό,τι αφορά την ορθή εφαρµογή του προγράµµατος
αναδιάρθρωσης.

Η αθέτηση των όρων και των δεσµεύσεων των προηγούµενων
αποφάσεων

51. Όπως διαφαίνεται από τα στοιχεία που είναι στη διάθεση της
Επιτροπής, αθετήθηκαν οι παρακάτω όροι της απόφασης του
1998 και δεσµεύσεις της απόφασης του 1994 και ιδίως:

Το άρθρο 1 στοιχείο δ) της απόφασης του 1998 µε το οποίο
επιβάλλεται η Ελλάδα να εξασφαλίσει ότι την 1η ∆εκεµ-
βρίου 1998 η ΟΑ θα έχει εφαρµόσει ένα πλήρως λειτουρ-
γικό και κατάλληλο σύστηµα διαχείρισης πληροφοριών (το
οποίο στο εξής καλείται «MIS»).

52. Όσον αφορά το θέµα αυτό, παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή
δεν είχε λάβει καµία επίσηµη έκθεση έως την 1η ∆εκεµβρίου
1998, όπως επιβαλλόταν υποχρεωτικά από την απόφαση του
1998, η Επιτροπή ανέθεσε στον ανεξάρτητο εµπειρογνώµονα
Alan Stratford and Associates την εντολή να διερευνήσει την
αποτελεσµατικότητα του προτεινόµενου MIS σε σχέση µε την
απόφαση του 1998. Ο εµπειρογνώµονας θα έπρεπε ιδίως να
διερευνήσει πλήρως τοµείς και να καθορίσει κατά πόσο το
σύστηµα αυτό θα επέτρεπε στα όργανα διαχείρισης της ΟΑ
να συλλέγουν επαρκείς πληροφορίες για να παρακολουθούν τα
αποτελέσµατα του προγράµµατος αναδιάρθρωσης και να τρο-
ποποιούν περαιτέρω το πρόγραµµα, όπου αυτό κρινόταν ανα-
γκαίο. Προβλεπόταν επίσης ο υποχρεωτικός έλεγχος της απο-
δοτικότητας του MIS σε αντιπαράθεση µε οποιαδήποτε άλλα
συστήµατα που εφάρµοζαν οι άλλοι κυριότεροι ευρωπαίοι
ανταγωνιστές.

53. Ο Alan Stratford κατέληξε στο συµπέρασµα ότι την εποχή
εκείνη τα διαχειριστικά όργανα της ΟΑ δεν είχαν πρόσβαση σε
κάποιο κεντρικό σύστηµα πληροφοριών, αλλά και ότι υπήρχαν
διαθέσιµες πληροφορίες από µεγάλο φάσµα συστηµάτων, ορι-
σµένα από τα οποία ήταν απαρχαιωµένα. Όπως προσδιορί-
στηκε, δύο θεµατικές περιοχές ιδιαίτερης σηµασίας είχαν
σηµαντικό αντίκτυπο στους πληρωτέους και εισπρακτέους
λογαριασµούς: οι λογιστικές καταστάσεις για τα έσοδα και
οι λογιστικές καταστάσεις για τους ιδιαίτερους κλάδους, που
και οι δύο ενεφάνιζαν καθυστερούµενες πληρωµές ενός έτους.
Οι εµπειρογνώµονες ήταν ωστόσο πεπεισµένοι ότι το ίδιο το
σύστηµα ήταν σε θέση να χορηγήσει όλα τα απαιτούµενα
στοιχεία µόλις θα είχε καταστεί πλήρως λειτουργικό. Ο
µόνος του περιορισµός ήταν η ικανότητα ορισµένων διαχειρι-
στών να το εκµεταλλευτούν στο έπακρο. Οι ελληνικές αρχές
δεν έχουν υποβάλει µέχρι σήµερα σχετική έκθεση στην Επι-
τροπή για το MIS ούτε την έχουν ενηµερώσει για το βαθµό
εφαρµογής και τα αποτελέσµατά του.

Το άρθρο 1 στοιχείο α) της απόφασης του 1998, µε το οποίο
επιβάλλεται στην Ελλάδα να τηρήσει τις δεσµεύσεις που
αναφέρονται στο άρθρο 1 στοιχεία α) έως κα) της απόφασης
της Επιτροπής του 1994.

23.4.2002

EN

Official Journal of the European Communities

C 98/25

54. Για να γίνει καλύτερα κατανοητό το νοµικό πλαίσιο εντός του
οποίου θα έπρεπε, όπως κάθε άλλη εµπορική εταιρεία να λει-
τουργεί η ΟΑ σύµφωνα µε τις διατάξεις του κοινού εµπορικού
δικαίου από το 1994, πρέπει να υπενθυµίσουµε τα εξής στοι-
χεία:

Η ΟΑ είναι κρατική επιχείρηση, η οποία δεν αποτελεί µέρος
της ελληνικής κρατικής διοίκησης και η οποία υπόκειται στις
ρυθµίσεις του ιδιωτικού δικαίου και ιδίως στις ρυθµίσεις του
νόµου αριθ. 2190/1920 ο οποίος διέπει τη µορφή και τον
τρόπο λειτουργίας των ιδιωτικών ανώνυµων εταιρειών («ανώ-
νυµος εταιρεία»). Οι εν λόγω εταιρείες υπόκεινται σε αυστη-
ρούς όρους δηµοσιότητας.

Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι η ΟΑ ήταν καταχωρηµένη στο
µητρώο µε τα στοιχεία αριθ. 422/01/B/86/423, τα άρθρα του
καταστατικού της δεν αποτελούν τµήµα είτε της προαναφερό-
µενης δηµοσίευσης ή οποιασδήποτε άλλης, µε βάση τις πλη-
ροφορίες που διαθέτει η Επιτροπή.

55. Όπως επίσης επιβάλλεται από το άρθρο 25 του νόµου αριθ.
2190/1920, η γενική συνέλευση των µετόχων πρέπει να
συνέρχεται µέσα σε ένα εξάµηνο από το τέλος κάθε οικονοµι-
κού έτους, για να συζητήσει για τα στοιχεία των οικονοµικών
ισολογισµών της εταιρείας για το έτος το οποίο έληξε και να
τους εγκρίνει. Επίσης, όπως ορίζεται στο άρθρο 43β παράγρα-
φος 5 του αυτού νόµου, το διοικητικό συµβούλιο κάθε ανώ-
νυµης εταιρείας υποχρεούται να δηµοσιεύει τους οικονοµικούς
ισολογισµούς της εταιρείας για το προηγούµενο οικονοµικό
έτος τουλάχιστον 20 ηµέρες πριν από τη σύγκληση της γενι-
κής συνέλευσης των µετόχων.

56. Ωστόσο, όπως αναφέρθηκε προηγουµένως (σηµείο 31) η OA
δηµοσίευσε τον οικονοµικό της ισολογισµό για το έτος 1999
µόλις στις 28 ∆εκεµβρίου 2001. Ο ισολογισµός καταρτίστηκε
στις 31 Μαρτίου 2001 από τον διευθύνοντα σύµβουλο της
εταιρείας και τον γενικό διευθυντή. Ο ισολογισµός εξετάστηκε
από τους ελεγκτές στις 11 ∆εκεµβρίου 2001. Όπως είναι
σαφές, από τις ηµεροµηνίες αυτές στοιχειοθετείται ότι δεν
τηρήθηκαν οι απαιτούµενοι όροι του νόµου ο οποίος εφαρ-
µόζονται για οποιαδήποτε άλλη ιδιωτική ανώνυµη εταιρεία.

57. Χωρίς να προκαταληφθεί οποιοδήποτε περαιτέρω µέτρο που
θα κληθεί να λάβει η Επιτροπή εξωθούµενη από την εν λόγω
κατάσταση σε συνάρτηση µε την εφαρµογή των άρθρων 3
παράγραφος 1 και 5 παράγραφος 6 του κανονισµού (ΕΟΚ)
αριθ. 2407/92 του Συµβουλίου για τη χορήγηση αδειών
στους αεροµεταφορείς, το ζήτηµα αυτό έχει ιδιάζουσα βαρύ-
τητα για την ανταγωνιστική θέση που κατέχει η ΟΑ στην
αγορά και για τους ανταγωνιστές της, όταν εξεταστεί το γεγο-
νός ότι στη δήλωση των ελεγκτών εφιστάται η προσοχή στο
στοιχείο ότι οι
ίδιοι πόροι της εταιρείας έχουν µειωθεί σε
επίπεδο κάτω από το 50 % του µετοχικού κεφαλαίου. Στην
πραγµατικότητα, όπως φαίνεται για το οικονοµικό έτος 1999,
οι ίδιοι πόροι (33 699 706 104 δραχµές ή 98,89 εκατοµµύ-
ρια ευρώ) αντιστοιχούν µόλις σε ποσοστό 27,8 % του µετοχι-
κού κεφαλαίου (120 947 970 000 δραχµές ή 354,94 εκα-
τοµµύρια ευρώ). Βάσει του άρθρου 47 του νόµου αριθ.
2190/1920, η εν λόγω κατάσταση έχει ως συνέπεια να υπο-
χρεούται το διοικητικό συµβούλιο να συγκαλέσει τη συνέ-
λευση των µετόχων για να αποφασιστεί η διάλυση της εται-
ρείας ή η υιοθέτηση άλλων µέτρων προς ανόρθωση της χρη-
µατοοικονοµικής κατάστασης της εταιρείας.

Η ιδιαίτερη αυτή πτυχή προκαλεί περαιτέρω σοβαρές αµφιβο-
λίες. Για τον λόγο αυτό, εµφανίζεται αναγκαία η εξέταση των
όρων υπό τους οποίους η ΟΑ και οι θυγατρικές της εταιρείες
ήταν σε θέση να εξακολουθήσουν να ασκούν τις δραστηριό-
τητές τους µετά το 1999 χωρίς να λάβουν µέτρα αναδιάρ-
θρωσης και σε αντίθεση µε τις προβλεπόµενες διατάξεις του
κοινού εµπορικού δικαίου. Η Επιτροπή υπενθυµίζει ότι η κατά-
σταση αυτή, εκτός του ότι αποτελεί παραβίαση των δεσµεύ-
σεων και των όρων που είχαν προβλεφθεί στις προηγούµενες
αποφάσεις, ενδέχεται επίσης να εµπεριέχει στοιχείο ενίσχυσης
(βλέπε ∆ικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Υπόθεση
Magefesa, C-480/98).

58. Το ίδιο µπορεί να λεχθεί (8) σχετικά µε το νοµικό και φορο-
λογικό καθεστώς της ΟΑ καθώς και σε συνάρτηση µε την
κατάσταση των πληρωµών της προς το ελληνικό κράτος.
Από τα στοιχεία αυτά τεκµαίρεται ότι η επιχείρηση ήταν σε
θέση να εξακολουθήσει να ασκεί τις δραστηριότητές της του-
λάχιστον από το 1999 και µετά, χωρίς να συµµορφώνεται µε
τις υποχρεώσεις που υπέχει στα φορολογικά ζητήµατα και στα
θέµατα της κοινωνικής ασφάλισης αλλά και χωρίς να τηρεί τις
υποχρεώσεις της να εξοφλεί τις οφειλόµενες πληρωµές για τα
αερολιµενικά τέλη, τις εισφορές, τα µισθώµατα και τις επιβα-
ρύνσεις έναντι των διαφόρων ελληνικών αερολιµένων αλλά και
του ιδίου του ελληνικού κράτους.

59. Όπως θα επεξηγηθεί διεξοδικά στη συνέχεια, το σηµερινό
καθεστώς της αθέτησης ή του ετεροχρονισµού των πληρωµών
για τα οφειλόµενα αερολιµενικά τέλη, τους φόρους, τα µισθώ-
µατα, τις επιβαρύνσεις και οποιεσδήποτε άλλες εισφορές στους
ελληνικούς αερολιµένες και έναντι του ελληνικού κράτους
προκαλούν αµφιβολίες αναφορικά µε το εάν χορηγήθηκαν
στην ΟΑ νέες κρατικές ενισχύσεις, οι οποίες αντιβαίνουν
στην απόφαση του 1998 και νοθεύουν όπως είναι προφανές
περαιτέρω τον ανταγωνισµό µεταξύ των αεροµεταφορέων οι
οποίοι
εκτελούν δροµολόγια µε προορισµό/αφετηρία την
Ελλάδα.

Η Επιτροπή εφιστά ιδίως την προσοχή των ελληνικών αρχών
στην εξαιρετικά δυσχερή κατάσταση των ανταγωνιστών της
ΟΑ. Σε συνάρτηση µε το θέµα αυτό γίνεται
ιδιαίτερη µνεία
της εταιρείας Axon Airlines (βλέπε ανωτέρω στο σηµείο 42).
Αλλά και άλλοι ανταγωνιστές, όπως η Cronus Airlines και η
Aegean Airlines αντιµετωπίζουν σηµαντικές δυσχέρειες, οι
οποίες φαίνεται ότι οφείλονται εν µέρει στο γεγονός ότι από
νοµική και χρηµατοδοτική άποψη η ΟΑ δεν αντιµετωπίζεται µε
ακριβοδίκαιο τρόπο από το ελληνικό κράτος. Για τον λόγο
αυτό φαίνεται πιθανό η τρέχουσα κατάσταση της ΟΑ στο θέµα
της εξόφλησης των υποχρεώσεών της έναντι των ελληνικών
αερολιµένων και του ελληνικού κράτους να συνιστά ενίσχυση
η οποία αντίκειται στο κοινό συµφέρον.

Α. Το νοµικό και φορολογικό καθεστώς της ΟΑ

60. Σύµφωνα µε τις ρυθµίσεις σειράς νόµων, η ΟΑ υπόκειται στην
άµεση εποπτεία και τον έλεγχο των Υπουργείων που έχουν
θεσπίσει τα δικαιώµατα και τις υποχρεώσεις της που παρεκ-
κλίνουν ρητά από τους προαναφερόµενους νόµους. Επίσης, µε
τις διατάξεις άλλων ελληνικών νόµων παραχωρούνται αποκλει-
στικά στην ΟΑ φορολογικά ευεργετήµατα, τα οποία δεν
ισχύουν για τις ιδιωτικές ανώνυµες εταιρείες ή για εµπορικές
εταιρείες οποιασδήποτε άλλης µορφής.

(8) Βλέπε ιδίως την απόφαση στην υπόθεση C- 480/98, σηµεία 20-21,

αποφάσεις του ∆ικαστηρίου των ΕΚ 2000, σ. I-8717.

C 98/26

EN

Official Journal of the European Communities

23.4.2002

61. Οι ρυθµίσεις αυτές φαίνεται ότι εναντιώνονται στη δέσµευση
που είχε αναλάβει το ελληνικό κράτος να εξασφαλίσει ότι:

— από τη σκοπιά της διαχείρισης και του καθεστώτος της
[µέρος VII της απόφασης του 1994 και άρθρο 1 στοιχείο
α) και γ) της απόφασης αυτής], η ΟΑ θα υπαχθεί στο
φορολογικό καθεστώς της ανώνυµης εταιρείας και θα απο-
τελέσει επιχείρηση η οποία διέπεται από τις ρυθµίσεις του
κοινού δικαίου, όπως ακριβώς ισχύει και για τις υπόλοιπες
κοινοτικές αεροπορικές εταιρείες, χωρίς να απονέµονται
ιδιαίτερα προνόµια ή να επιβάλλονται περιοριστικοί όροι,

— δεν θα παρεµβαίνει στη διαχείριση της ΟΑ πέραν του
αυστηρού ορίου λόγω της ιδιότητάς της ως µετόχου
[άρθρο 1 στοιχείο β) της απόφασης του 1994],

— θα προβεί αµέσως στη λήψη των αναγκαίων νοµοθετικών
µέτρων για την αποτελεσµατική εφαρµογή του προγράµ-
µατος, όσον αφορά µισθολογικά, κοινωνικά και χρηµατο-
οικονοµικά θέµατα [άρθρο 1 στοιχείο στ) της απόφασης
του 1994].

Οι επίµαχες νοµοθετικές διατάξεις είναι οι ακόλουθες:

62. Ο νόµος αριθ. 2271/94 και ο νόµος αριθ. 2602/98

Όπως είχε κρίνει η Επιτροπή στην απόφασή της του 1998, τα
άρθρα 2 παράγραφος 12 στοιχείο α) και το άρθρο 4 του
νόµου αριθ. 2271/94 σκοπός των οποίων είναι η εφαρµογή
του προγράµµατος αναδιάρθρωσης της ΟΑ δεν ήταν συγκρί-
σιµα µε τις διατάξεις που ισχύουν για κάποια ιδιωτική επιχεί-
ρηση σε ό,τι αφορά τη διαχείριση του προσωπικού. Η Επι-
τροπή έλαβε εξάλλου υπόψη της ότι µε τη διάταξη του
άρθρου 4 παράγραφος 4 του νόµου αριθ. 2271/94 δόθηκε
εκ νέου στην πράξη στην ΟΑ και τις θυγατρικές της εταιρείες
η ιδιότητα της εταιρείας του δηµόσιου τοµέα για τους σκο-
πούς της πρόσληψης προσωπικού.

63. Ιδίως, στο βαθµό που αυτό αφορά το σύστηµα πρόσληψης
προσωπικού, η Επιτροπή είχε λάβει υπόψη στην απόφασή της
του 1998 τις ρυθµίσεις του νόµου αριθ. 2190/94 αναφορικά
µε τις δηµόσιες επιχειρήσεις και τις επιχειρήσεις δηµοσίου
δικαίου που ανήκουν στο δηµόσιο τοµέα. Οι µόνες απαλλαγές
προβλέπονται στο άρθρο 14 παράγραφος 2 στοιχείο ι) του εν
λόγω νόµου για τους πιλότους της ΟΑ.

64. Η Επιτροπή όπως ανέφερε περαιτέρω στην εν λόγω απόφασή
της (σηµείο 66) «τη δυσκίνητη διοικητική διαδικασία που
καθορίζεται για το µόνιµο προσωπικό που δεν αντιστρατεύεται
την ευέλικτη διοίκηση προσωπικού, δεδοµένου ότι οι ανάγκες
για το προσωπικό αυτό, συνήθως προγραµµατίζονται εκ των
προτέρων». Οι εν λόγω διατάξεις του νόµου αριθ. 2271/94
δεν έχουν καταργηθεί ή τροποποιηθεί µέχρι σήµερα. Στην
ουσία συµπληρώθηκαν από το νόµο αριθ. 2602/98 ο οποίος
αφορά την ολοκλήρωση της εφαρµογής του προγράµµατος
αναδιάρθρωσης της ΟΑ. Στο άρθρο 3 παράγραφος 2 του
νόµου αυτού ορίζεται ότι όλες οι κατηγορίες του προσωπικού
(ιπτάµενο προσωπικό, τεχνικό προσωπικό, προσωπικό επίγειας
εξυπηρέτησης) υπόκεινται στις διατάξεις του νόµου αριθ.
2190/94.

Απ' ό,τι φαίνεται, συνεπώς, η ευελιξία που ίσχυε στο παρελθόν
για την πρόσληψη του ιπτάµενου προσωπικού (και των πιλό-
των) καταργήθηκε. Εξάλλου, δεν είναι σαφές εάν οι ρυθµίσεις
του νόµου αριθ. 2527/97, στον οποίο, όπως αναφερόταν στην

απόφαση του 1998, καθοριζόταν η ειδική διαδικασία πρόσλη-
ψης ιδιάζουσας µορφής (sui generis) για το εποχιακό προσω-
πικό της ΟΑ καταργήθηκαν ρητά από τις ρυθµίσεις του νόµου
αριθ. 2602/98. Από ό,τι φαίνεται η περίπτωση αυτή συντρέ-
χει, εφόσον στον τελευταίο αυτό νόµο δεν αποκλείεται ρητά το
εποχιακό προσωπικό από την εφαρµογή των διατάξεων του
νόµου αριθ. 2190/94 για τις δηµόσιες επιχειρήσεις και τις
επιχειρήσεις του δηµοσίου δικαίου οι οποίες ανήκουν στον
δηµόσιο τοµέα, µε απώτερο σκοπό την περαιτέρω διατήρηση
της ευελιξίας πρόσληψης του εποχιακού προσωπικού.

65. Επιπλέον, οφείλει να σηµειωθεί ότι η διαχείριση της ΟΑ δεν
υπαγόταν στις ρυθµίσεις του νόµου αριθ. 2190/94 όπως ορι-
ζόταν στο άρθρο 2 του νόµου αριθ. 2608/98 που περιλαµ-
βάνει τους κανονισµούς υπηρεσιακής κατάστασης του προσω-
πικού της ΟΑ (προοίµιο, παράγραφος 3). Ωστόσο, εφόσον η
ΟΑ αποτελεί κοινωφελή εταιρεία βάσει των διατάξεων του
νόµου αριθ. 2414/96, όπως εξηγείται στη συνέχεια, τα δια-
χειριστικά της όργανα και ιδίως ο ∆ιευθύνων Σύµβουλος και ο
Πρόεδρος του διοικητικού συµβουλίου, ο Γενικός ∆ιευθυντής,
οι σύµβουλοι επί γενικών θεµάτων και οι νοµικοί σύµβουλοι
διορίζονται από το κράτος. Με τις εν λόγω πτυχές αποµακρύ-
νονται οι όροι πρόσληψης που εφαρµόζονται από την ΟΑ
περαιτέρω από τις πάγιες πρακτικές του κοινού ιδιωτικού
δικαίου που εφαρµόζονται για τις ιδιωτικές εταιρείες ή τις
ιδιωτικές ανώνυµες εταιρείες.

66. Εξάλλου, αξίζει να σηµειωθεί ότι ο νόµος αριθ. 2608/98
περιλαµβάνει στα βασικά του στοιχεία τα χρηµατοοικονοµικά
δεδοµένα και τις προβλέψεις αναφορικά µε το πρόγραµµα
αναδιάρθρωσης για την περίοδο 1998-2002, µε βάση τα
οποία καταρτίστηκαν οι νέοι κανονισµοί για την κατάσταση
του υπαλληλικού προσωπικού. Ωστόσο, οι εν λόγω παραδοχές
δεν ανταποκρίνονται στο αναθεωρηµένο πρόγραµµα αναδιάρ-
θρωσης που υποβλήθηκε στην Επιτροπή στις 25 Ιουνίου
1998, πρόγραµµα που αποτέλεσε το υπόβαθρο της απόφασης
του 1998. Τα χρηµατοοικονοµικά δεδοµένα που περιλαµβά-
νονται στα βασικά στοιχεία του προαναφερόµενου νόµου είναι
υψηλότερα από τα στοιχεία που αναφέρονται στο αναθεωρη-
µένο πρόγραµµα αναδιάρθρωσης. Ωστόσο, δεν αναθεωρήθηκαν
ποτέ ούτως ώστε να συµβαδίζουν µε την απόφαση του 1998.
Όπως φαίνεται, συνεπώς, η ΟΑ δεν τήρησε είτε τις προβλέψεις
που περιλαµβάνονταν στο νόµο αριθ. 2602/98 είτε τις προ-
βλέψεις στις οποίες βασίστηκε η απόφαση του 1998 στα µέρη
2.5 και 3.1.1, όπως εξηγήθηκε προηγουµένως.

67. Ο νόµος αριθ. 95/76

Όπως ορίζεται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 του νόµου, οι
απαιτήσεις που έχει η Τράπεζα της Ελλάδας κατά της ΟΑ
για τα δάνεια που χορηγήθηκαν από το κράτος στην ΟΑ
από την 1η Ιανουαρίου 1975 λογίζονται ως απαιτήσεις
κατά του κράτους, οι οποίες δύνανται συνεπώς να συµψηφι-
στούν µε οποιεσδήποτε άλλες απαιτήσεις που έχει η ΟΑ έναντι
του κράτους.

Στο άρθρο 3 παράγραφος 3 του νόµου ορίζεται ότι όλες οι
συµβατικές υποχρεώσεις που συνοµολογούνται από την ΟΑ
για τη µεταβίβαση οποιωνδήποτε στοιχείων του ενεργητικού,
ακινήτων ή λοιπών περιουσιακών στοιχείων και ιδίως αεροσκα-
φών, κινητήρων, ελικοπτέρων κ.λπ., καθώς και κάθε άλλη συµ-
βολαιογραφική πράξη απαλλάσσονται από κάθε συµβολαι-
ογραφικό τέλος ή δικαίωµα µεταγραφής.

23.4.2002

EN

Official Journal of the European Communities

C 98/27

Με το άρθρο 4 παράγραφος 2 του νόµου προβλέπεται ότι µε
πράξη του Υπουργικού Συµβουλίου δύναται να αποφασίζεται
κατά παρέκκλιση από τις διατάξεις της ελληνικής νοµοθεσίας η
οποία εφαρµόζεται υπό άλλες συνθήκες η µεταβίβαση των
µετοχών της ΟΑ στην Ελληνική Τράπεζα Βιοµηχανικής Ανα-
πτύξεως (ΕΤΒΑ).

Στο άρθρο 4 παράγραφος 3 του νόµου ορίζεται ότι η ΟΑ
τελεί, σε κάθε περίπτωση, υπό τον έλεγχο και την εποπτεία του
Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών. Το πεδίο εφαρµογής
της εν λόγω διάταξης είναι εξαιρετικά ευρύ και καλύπτει κάθε
δραστηριότητα ή διαχειριστική πτυχή της ΟΑ. Συνιστά µία
από τις σηµαντικότερες διαφορές µεταξύ µιας επιχείρησης
όπως η ΟΑ και οποιασδήποτε άλλης ιδιωτικής εταιρείας ή
ιδιωτικής ανώνυµης εταιρείας.

Με το άρθρο 4 παράγραφος 4 του νόµου που προβλέπεται ότι
οποιαδήποτε συµβατική πράξη για τη µεταβίβαση οποιωνδή-
ποτε στοιχείων του ενεργητικού ή οποιωνδήποτε περιουσιακών
στοιχείων της ΟΑ σε οποιοδήποτε πρόσωπο του ιδιωτικού ή
του δηµοσίου δικαίου απαλλάσσονται παντός φόρου, τέλους ή
δικαιώµατος ή κρατικής εισφοράς.

Όπως ορίζεται στο άρθρο 6 παράγραφος 2 του νόµου, η
καταβολή σε χρήµα του αντίτιµου της παρεχόµενης τροφής
(συσσιτίου) στο προσωπικό της ΟΑ, το εργαζόµενο στα αερο-
δρόµια, δεν αποτελεί µέρος των αποδοχών αυτού, ούτε υπό-
κειται σε κρατήσεις υπέρ ΙΚΑ και λοιπών ασφαλιστικών οργα-
νισµών. Η ιδιαίτερη αυτή πτυχή είχε επίσης µνηµονευθεί στην
καταγγελία που είχε υποβάλει η ελληνική ΕΕΑ στρεφόµενη
κατά του ελληνικού κράτους στις 12 Οκτωβρίου 2000.

Στο άρθρο 6 παράγραφος 3 τελευταία υποπερίπτωση ορίζεται
ότι οποιαδήποτε επαναξιολόγηση των περιουσιακών στοιχείων
της ΟΑ και οποιεσδήποτε συνακόλουθες αναπροσαρµογές
απαλλάσσονται από οποιονδήποτε φόρο ή άλλο τέλος.

68. Ο νόµος αριθ. 2414/96

Αντικείµενο του νόµου αυτού είναι «ο εκσυγχρονισµός των
δηµοσίων επιχειρήσεων και οργανισµών και άλλες διατάξεις».
Στο νόµο συµπεριλαµβάνονται η ΟΑ και όλες οι θυγατρικές
της εταιρείες στον κατάλογο των «δηµοσίων επιχειρήσεων» στις
οποίες εφαρµόζεται ο νόµος και χαρακτηρίζονται ως «κοινω-
φελείς» («∆ΕΚΟ»). Οι περισσότερες από τις εταιρείες που υπό-
κεινται στις διατάξεις του νόµου αυτού αποτελούν ήδη ανώ-
νυµες εταιρείες του ιδιωτικού δικαίου. Εκείνες οι επιχειρήσεις
οι οποίες δεν συγκαταλέγονται στις ανώνυµες εταιρείες πρέπει
να µετατραπούν σε εταιρείες αυτής της εταιρικής µορφής,
όπως επιβάλλεται από το άρθρο 2 του εν λόγω νόµου.

Ωστόσο, οι ρυθµίσεις του προαναφερόµενου νόµου, οι οποίες
εφαρµόζονται επίσης στην ΟΑ παρεκκλίνουν σαφώς από τις
ανάλογες ρυθµίσεις που εφαρµόζονται στις κοινές ανώνυµες
εταιρείες του ιδιωτικού δικαίου. Οι ∆ΕΚΟ θεωρείται ότι απο-
τελούν επιχειρήσεις που προσφέρουν υπηρεσίες προς εξυπηρέ-
τηση του γενικού συµφέροντος και, κατά συνέπεια, η ανάµιξη
της ελληνικής κυβέρνησης στη διαχείριση και τη συνολική
λειτουργία των
εν λόγω επιχειρήσεων είναι περισσότερο
έντονη. ∆εν υπάρχουν εξάλλου τυποποιηµένες νοµικές συνθή-
κες για τις ∆ΕΚΟ. Κατά συνέπεια, το πεδίο των κρατικών
παρεµβάσεων µπορεί να είναι ποικιλόµορφο.

Εξαιρουµένων των άρθρων 14, 19 και 20, που δεν εφαρµό-
ζονται στην ΟΑ, όλα τα άλλα άρθρα του προαναφερόµενου

νόµου (ο συνολικός αριθµός των άρθρων ανέρχεται σε 24)
συνιστούν σηµαντικές παρεκκλίσεις από τις διατάξεις του
νόµου αριθ. 2190/1920. Η ελληνική κυβέρνηση έχει τη δυνα-
τότητα, αφενός µεν, ως αποκλειστικός µέτοχος της ΟΑ, να
διορίζει και να ανακαλεί τα µέλη του διοικητικού συµβουλίου
της ΟΑ σε οποιαδήποτε χρονική στιγµή, όπως συµβαίνει µε τις
ιδιωτικές ανώνυµες εταιρείες του κοινού δικαίου, στις οποίες
το διοικητικό συµβούλιο διορίζεται από τη γενική συνέλευση
των µετόχων. Από την άλλη πλευρά, σύµφωνα µε τις ρυθµίσεις
που ισχύουν για τις ∆ΕΚΟ, το κράτος έχει τη δυνατότητα να
παρεµβαίνει de facto και η ΟΑ υποχρεούται συνεπώς να ακο-
λουθεί διαφορετικές διαδικασίες για το διορισµό των µελών
του διοικητικού της συµβουλίου και για τη διαδικασία λήψεως
των αποφάσεών της. Ο διευθύνων σύµβουλος της διορίζεται
ιδίως από το κράτος υπό την ιδιότητα του εκπροσώπου της
κυβέρνησης και ενδέχεται να είναι ταυτόχρονα Πρόεδρος του
διοικητικού συµβουλίου της εταιρείας. Επίσης, οι ∆ΕΚΟ δια-
θέτουν, αντίθετα µε τις ιδιωτικές ανώνυµες εταιρείες του κοι-
νού δικαίου, ένα έκτακτο σώµα, το συµβούλιο διευθυντών, στα
κύρια καθήκοντα του οποίου συγκαταλέγεται και η µέριµνα
του συντονισµού των πολιτικών που εφαρµόζει η εταιρεία µε
τις κρατικές πολιτικές. Επιπλέον, στις ∆ΕΚΟ (και κατά συνέπεια
και στην ΟΑ) παρέχεται προτιµησιακή πρόσβαση στα προγράµ-
µατα που χρηµατοδοτούνται από κρατικούς πόρους για την
εφαρµογή σχεδίων εθνικού, κοινοτικού ή διεθνούς συµφέρον-
τος.

69. Η Επιτροπή είναι της γνώµης ότι τα εν λόγω µέτρα που
ισχύουν ειδικά για την ΟΑ προκαλούν αµφιβολίες στο σηµείο
του συµβιβάσιµου χαρακτήρα τους µε την προαναφερόµενη
δέσµευση που είχε αναλάβει το ελληνικό κράτος. Αυτό ισχύει
πολύ περισσότερο µάλιστα εφόσον στο άρθρο 1 στοιχείο γ)
της απόφασης του 1994 γινόταν λόγος για τις φορολογικές
απαλλαγές σε συνάρτηση µε την εκ νέου κεφαλαιοποίηση και
αναδιάρθρωση της ΟΑ, στο βαθµό που αποτελούν άµεση
απόρροια του προγράµµατος αναδιάρθρωσης. Στο µέτρο που
παραχωρούν στην ΟΑ αποκλειστικά ιδιαίτερα χρηµατοοικονο-
µικά ευεργετικά οφέλη συνιστούν επίσης νέα ενίσχυση. Τα
µέτρα που θεσπίζονται από το νόµο αριθ. 75/96 και το
νόµο αριθ. 2414/96 υπερακοντίζουν αυτή τη διάταξη της
απόφασης του 1994. Επίσης, αποκαλύπτουν σαφώς ότι στην
ΟΑ δεν έχει ακόµη προσδοθεί το καθεστώς της ιδιωτικής ή
της ιδιωτικής ανώνυµης εταιρείας του κοινού δικαίου, σε αντί-
θεση µε τις ρυθµίσεις του άρθρου 1 στοιχεία α), β) και στ) της
απόφασης του 1994.

Νέες παράνοµες ενισχύσεις

70. Η Επιτροπή θα ήθελε να υπενθυµίσει ότι όπως προκύπτει στην
προκειµένη περίπτωση υπάρχουν, αφενός µεν, ορισµένοι όροι
και δεσµεύσεις του 1998 (που αποτελούσαν µέρος της από-
φασης του 1994), οι οποίοι δεν έχουν τηρηθεί, ενώ από την
άλλη πλευρά υπάρχουν ορισµένα µέτρα από τα οποία στοιχει-
οθετείται ότι υπάρχουν νέες παράνοµες ενισχύσεις οι οποίες
δεν συνιστούν µόνο παραβίαση των προαναφερόµενων όρων
αλλά επίσης ισοδυναµούν µε κρατική ενίσχυση, εξεταζόµενες
καθαυτές.

71. Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι τα ζητήµατα που έθεσε η
ελληνική ΕΕΑ στην αρχική και τη συµπληρωµατική της καταγ-
γελία χαρακτηρίζοντάς τα «νέα παράνοµη ενίσχυση» προς την
ΟΑ, ενδέχεται να συνιστούν κρατικές ενισχύσεις και εγείρουν
σοβαρές αµφιβολίες όσον αφορά το συµβιβάσιµο χαρακτήρα
τους µε τα άρθρα 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) και 88
παράγραφος 3 της συνθήκης.

C 98/28

EN

Official Journal of the European Communities

23.4.2002

72. Όπως εκτιµά η Επιτροπή, τα ακόλουθα µέτρα, εκτός του ότι
συνιστούν ενδεχοµένως παραβίαση των προγενέστερων αποφά-
σεων, είναι ιδιαίτερα πιθανό να συνιστούν κρατικές ενισχύσεις:

Α. η ανοχή που δείχνει το κράτος µέλος στο θέµα της µη
εφαρµογής των οµαλών κανόνων του εµπορικού δικαίου
στην ΟΑ (βλέπε σηµεία 56 έως 59).

Β. Η ανοχή του κράτους µέλους στο θέµα της αδυναµίας
εκπλήρωσης ή του ετεροχρονισµού των πληρωµών στο
καθεστώς κοινωνικής ασφάλισης και της εκπλήρωσης
των φορολογικών υποχρεώσεων από την ΟΑ (βλέπε
σηµείο 60).

Γ. Η ανοχή που δείχνει το κράτος µέλος στο θέµα της
παράλειψης ή του ετεροχρονισµού της καταβολής των
ποικιλόµορφων αερολιµενικών τελών (βλέπε σηµείο 61).

∆. Οι απαλλαγές από τους φόρους, τα συµβολαιογραφικά
δικαιώµατα ή τα τέλη µεταγραφής για τις συναλλαγές
της ΟΑ (βλέπε σηµείο 69).

Ε. Η δυνατότητα συµψηφισµού των χρεών του κράτους και
της ΟΑ ή µεταξύ των αερολιµένων και της ΟΑ, συµπερι-
λαµβανοµένου του τέλους του «σπατοσήµου», µε αδια-
φανή τρόπο (βλέπε σηµείο 77 έως 79).

— Το γεγονός ότι µε τις ρυθµίσεις του Προεδρικού
∆ιατάγµατος αριθ. 138/97 επιβάλλεται στην OA η
υποχρέωση καταβολής των αερολιµενικών τελών και
ότι αυτή δεν εξαιρείται από την καταβολή των µισθω-
µάτων κάθε είδους ή των υπόλοιπων επιβαρύνσεων,
εισφορών και τελών για τη χρήση των χώρων στους
ελληνικούς αερολιµένες, δεν συνεπάγεται καθεαυτό
ότι η ΟΑ συµµορφώνεται στην πραγµατικότητα µε
την υποχρέωση που υπέχει να καταβάλει τις αντίστοι-
χες επιβαρύνσεις, τέλη, δικαιώµατα και εισφορές. Οι
ελληνικές αρχές είχαν πράγµατι αποδεχθεί στην αλλη-
λογραφία τους µε την Επιτροπή αναφορικά µε την
καταγγελία της ελληνικής ΕΕΑ ότι η ΟΑ είχε καθυ-
στερήσει να καταβάλει τις πληρωµές της και ότι είχε
πράγµατι ζητήσει να συµψηφιστούν τα χρέη της µε τις
αξιώσεις που είχε έναντι του ελληνικού κράτους.

— Το ίδιο επιχείρηµα ευσταθεί και όσον αφορά τον αµοι-
βαίο συµψηφισµό των χρεών µεταξύ της ΟΑ και του
ελληνικού κράτους, όπως αυτός εφαρµόστηκε βάσει
των διατάξεων του νόµου αριθ. 2733/99. Εκείνο που
οφείλει να υπογραµµιστεί είναι ότι ο εν λόγω αµοι-
βαίος συµψηφισµός των χρεών δεν θεωρείται ασυµβί-
βαστος µε τα άρθρα 87 έως 89 της συνθήκης. Με
αυτό το ιδιάζον µέτρο, ωστόσο, δεν παρέχονται µε
αντικειµενικό, συναφή, διαφανή, ουδέτερο και µη δια-
κριτικό τρόπο τα στοιχεία για το συσσωρευµένο χρέος
κάθε πλευράς. Κατά συνέπεια, ανακύπτουν σοβαρές
αµφιβολίες αναφορικά µε τον τρόπο µε τον οποίο
έχουν υπολογιστεί τα ποσά που αφορούσε ο αµοι-
βαίος συµψηφισµός. Για τον λόγο αυτό, υπάρχουν
σοβαρές αµφιβολίες σχετικά µε το συµβιβάσιµο χαρα-
κτήρα της µεθόδου υπολογισµού και τα ποσά που
των ρυθµίσεων του νόµου
συµψηφίστηκαν βάσει
αριθ. 2733/99, δηλαδή το ποσό των 9 862 639 493
δραχµών (28,9 εκατοµµύρια ευρώ) που αποτελούσε
το εκκρεµές οφειλόµενο ποσό έως τις 31 ∆εκεµβρίου
1998, στο οποίο φαίνεται επίσης ότι συµπεριλαµβά-
νεται ο πληρωτέος από την ΟΑ φόρος για τις υπερή-

µερες πληρωµές των αερολιµενικών τελών και τη
µίσθωση των χώρων έως τις 31 Μαΐου 1999.

των αερολιµενικών

— Εξάλλου, υπάρχουν σοβαρές αµφιβολίες σχετικά µε
τελών
τους όρους πληρωµής
στον ∆ιεθνή Αερολιµένα των Αθηνών, καθώς και σχε-
τικά µε την πληρωµή του φόρου ανάπτυξης του αερο-
λιµένα, του «σπατόσηµου». Εξάλλου, η Επιτροπή έχει
ιδιαίτερα ανησυχήσει µε τη δήλωση που έκαναν οι
ελληνικές αρχές στις παρατηρήσεις που διαβίβασαν
αναφορικά µε τη συµπληρωµατική καταγγελία ότι η
ΟΑ ζήτησε το συµψηφισµό του ποσού ύψους 15
εκατοµµυρίων ευρώ που οφείλεται για το τέλος του
σπατόσηµου, καθώς και για τα ποσά η πληρωµή των
οποίων εκκρεµεί για τα αερολιµενικά τέλη και τη
µίσθωση των χώρων σε άλλους ελληνικούς αερολιµέ-
νες. Εάν ληφθεί υπόψη ότι η ΟΑ είναι ο µεγαλύτερος
φορέας εκµετάλλευσης σε όλους τους ελληνικούς
αερολιµένες, η αθέτηση της πληρωµής των προαναφε-
ρόµενων επιβαρύνσεων και µισθωµάτων αποστερεί
τους αερολιµένες αυτούς από σηµαντικά έσοδα και
έχει ως αποτέλεσµα τη νόθευση του ανταγωνισµού
σε σηµαντικό βαθµό µεταξύ των αεροµεταφορέων οι
οποίοι χρησιµοποιούν τους εν λόγω αερολιµένες.

— Από ό,τι φαίνεται, το ελληνικό κράτος ανέχεται το
γεγονός ότι η ΟΑ καθυστερεί µε τις πληρωµές των
αερολιµενικών τελών, των φόρων, των µισθωµάτων και
των υπόλοιπων εισφορών που οφείλονται στον αερο-
λιµένα και το ίδιο το ελληνικό κράτος, ακριβώς επειδή
δεν έχει εξοφλήσει πλήρως έναντι της ΟΑ το προανα-
φερόµενο συµψηφιστικό ποσό. Κατά συνέπεια, το
καθεστώς της πληρωµής από το ελληνικό κράτος
οποιωνδήποτε
των
ποσών η πληρωµή των οποίων εκκρεµεί τη στιγµή
αυτή προς την ΟΑ για την απώλεια των επενδύσεών
της στο Ελληνικό προκαλεί αµφιβολίες σχετικά µε το
συµβιβάσιµο χαρακτήρα των εν λόγω πληρωµών. Ανα-
φορικά µε το σηµείο αυτό πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη
προσοχή στους ισχυρισµούς των ελληνικών αρχών
που περιλαµβάνονται στις παρατηρήσεις τους σχετικά
µε τη συµπληρωµατική καταγγελία που υπέβαλε η
ελληνική ΕΕΑ (βλέπε επίσης σηµεία 23 και 25 προ-
ηγουµένως).

συµφωνηµένων

ποσών

και/ή

ΣΤ. Η παραχώρηση της λειτουργικής άδειας εκµετάλλευσης
της εγκατάστασης ανεφοδιασµού µε καύσιµα σε µια θυγα-
τρική εταιρεία της ΟΑ χωρίς την προκήρυξη ανοικτού
διαγωνισµού και οι εφαρµοζόµενοι όροι τιµολόγησης
(σηµείο 80).

Σε ό,τι αφορά την εγκατάσταση ανεφοδιασµού µε καύσιµα,
δύο είναι τα σηµεία που προκαλούν ανησυχίες: η ΟΑ αποτελεί
το σηµαντικότερο µέτοχο της OFC (66 %). Η OFC είχε επι-
λεγεί από το ελληνικό κράτος στο πλαίσιο του σχετικού δια-
γωνισµού προς υποβολή προσφορών για την κατασκευή και
λειτουργική εκµετάλλευση των εγκαταστάσεων ανεφοδιασµού
µε καύσιµα στον ∆ΑΑ. Σηµαντικό είναι το χάσµα που υπάρχει
εάν αντιπαρατεθούν τα σχετικά στοιχεία για το τελικό σε αντί-
θεση µε το αρχικό κόστος για την εν λόγω εγκατάσταση.
Προκύπτουν σοβαρές αµφιβολίες εάν τα ποσά που χρεώθηκαν
από την OFC στην κατηγορία των τελών χρέωσης ανεφοδια-
σµού µε καύσιµα για την ανάκτηση του ποσού της εν λόγω
επένδυσης αντικατοπτρίζουν απλώς τις διαφορές των συναλ-
λαγµατικών ισοτιµιών ή εάν συµπεριλαµβάνουν επίσης στοιχεία
κρατικής ενίσχυσης.

23.4.2002

EN

Official Journal of the European Communities

C 98/29

της προαναφερόµενης

Z. Η χορήγηση από το ελληνικό κράτος δανείου ύψους 19,5
εκατοµµύριων ευρώ (6,6 δισεκατοµµύρια δραχµές) προς
την OA προς κάλυψη του κόστους λειτουργίας της (συ-
µπεριλαµβανοµένων και οφειλών της προς πιστωτικά ιδρύ-
µατα) και ιδίως προς αντιµετώπιση των χρηµατοοικονοµι-
κών δυσχερειών που προέκυψαν κατά το χρονικό διάστηµα
από τον Νοέµβριο του 2001 έως τον Φεβρουάριο του
2002. Οι σχετικές πληροφορίες για το εν λόγω δάνειο
δηµοσιεύθηκαν στον Τύπο κατά τη διάρκεια της εβδοµάδας
από τις 18 έως τις 22 Φεβρουαρίου 2002, και υποδει-
κνύουν ότι, σκοπός
εγγύησης
δανείου είναι η µερική κάλυψη των ληξιπρόθεσµων υπο-
χρεώσεων του ελληνικού κράτους έναντι της ΟΑ, οι οποίες
σύµφωνα µε τον τύπο φαίνεται να ανέρχονται στο ποσό
των 25,596 εκατοµµυρίων ευρώ (8,7 δισεκατοµµυρίων
δραχµών). Σύµφωνα µε επιστολή από 28 Φεβρουαρίου
2002 του υπουργού κυρίου Βερελή προς την Επιτροπή
«. . . οι όροι του δανείου είναι οι τρέχοντες όροι της αγο-
ράς. Είναι ξεκάθαρο πως δεν συνεπάγεται κανένα στοιχείο
κρατικής ενίσχυσης». Επίσης, σύµφωνα µε τη σύµβαση
δανείου η οποία εστάλη στην Επιτροπή στις 4 Μαρτίου
2002 (σηµείο 5.05 της σύµβασης), το δάνειο χορηγείται
από µια δηµόσια εµπορική τράπεζα (Εµπορική Τράπεζα της
Ελλάδος) προς την ΟΑ, βάσει εκχώρησης προς την τράπεζα
απαιτήσεων της ΟΑ κατά του ελληνικού δηµοσίου για το
ποσό των 22 εκατοµµυρίων ευρώ. Το δάνειο χορηγείται
για ένα χρόνο, εντούτοις ο εκτοκισµός του υπολογίζεται
µε βάσει το εξάµηνο από την ηµέρα εκταµίευσης του
(σηµείο 6.02 της σύµβασης).

Συνεπώς, πρέπει να διερευνηθεί αν το προαναφερόµενο
δάνειο συνιστά νέα παράνοµη ενίσχυση και αν αποτελεί
λειτουργική ενίσχυση, η οποία σαφέστατα απαγορεύεται
βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης. Λαµ-
βανοµένης υπόψη της
τρέχουσας χρηµατοοικονοµικής
κατάστασης της εταιρείας, η καταβολή του προαναφερόµε-
νου ποσού ήταν δυνατή µόνο επειδή η ΟΑ εκχώρησε τις
αξιώσεις που έχει έναντι του ελληνικού κράτους σε δηµό-
σιες εµπορικές τράπεζες, µε σκοπό την εξασφάλιση του
δανείου. Συνεπώς, πρέπει να διερευνηθεί αν το µέτρο
αυτό νοθεύει αδικαιολόγητα τους όρους ανταγωνισµού
µεταξύ των αεροµεταφορέων, καθώς και αν είναι τέτοιας
µορφής, ώστε να επιτρέπει στην εταιρεία να εξακολουθήσει
να ασκεί τις επιχειρηµατικές της δραστηριότητες, χωρίς να
έχει τηρήσει το πρόγραµµα της αναδιάρθρωσης (που καλύ-
πτει τη χρονική περίοδο 1998-2002), βάσει του οποίου
υποτίθεται ότι εξακολουθεί ακόµη να λειτουργεί.

73. Πράγµατι, τα προαναφερόµενα µέτρα, εξεταζόµενα καθαυτά,
παραχωρούν στην εταιρεία ανταγωνιστικό πλεονέκτηµα το
οποίο νοθεύει αδικαιολόγητα τον ανταγωνισµό, συνεπάγεται
τη χορήγηση κρατικών πόρων και επηρεάζει τις συναλλαγές
και τον ανταγωνισµό µεταξύ των κρατών µελών. Συνεπώς,
φαίνεται να συνιστούν παράνοµη κρατική ενίσχυση (εκτός
του ότι συνιστούν παραβίαση των προγενέστερων αποφάσεων
της Επιτροπής). Κατά συνέπεια, για να είναι τα προαναφερό-
µενα µέτρα συµβιβάσιµα µε την κοινή αγορά, πρέπει να τηρούν
τους όρους που καθορίζονται στις κατευθυντήριες γραµµές,
δηλαδή κάθε νόθευση του ανταγωνισµού πρέπει να αντισταθ-
µίζεται από τα ευεργετικά πλεονεκτήµατα που απορρέουν από
την επιβίωση της εταιρείας και πρέπει να στοιχειοθετείται ότι
έχουν ληφθεί οποιαδήποτε κατάλληλα αντισταθµιστικά µέτρα
υπέρ των ανταγωνιστών της εταιρείας.

ελληνικού κράτους να µην χορηγήσει καµία νέα ενίσχυση, κάθε
νέα ενίσχυση θα συνιστούσε επίσης παράβαση των προαναφε-
ρόµενων αποφάσεων.

4. ∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΤΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ

75. Όπως συνάγεται από τις σκέψεις που αναπτύχθηκαν προηγου-
µένως, το πρόγραµµα αναδιάρθρωσης το οποίο είχε αποτελέσει
το υπόβαθρο της έγκρισης του 1998 είναι προφανές ότι δεν
έχει τεθεί σε εφαρµογή, όπως προβλεπόταν, ενώ υπάρχουν
ορισµένες δεσµεύσεις και όροι που συµπεριλαµβάνονταν στην
εγκριτική απόφαση του 1998, οι οποίοι προφανώς δεν έχουν
τηρηθεί, ενώ είναι προφανές ότι υπάρχουν ορισµένες νέες
παράνοµες ενισχύσεις οι οποίες έχουν χορηγηθεί.

76. Η Επιτροπή υπενθυµίζει ότι στην περίπτωση της αθέτησης
κάποιας προηγούµενης απόφασης κρατικών ενισχύσεων, το
άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ παρέχει στην Επι-
τροπή τη δυνατότητα να παραπέµψει την υπόθεση απευθείας
στο ∆ικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (βλέπε άρθρο 23
του κανονισµού για την ακολουθητέα διαδικασία). Η Επιτροπή
έχει επίσης τη δυνατότητα να εκδώσει σχετική διαταγή ανα-
στολής (βλέπε άρθρο 11 του κανονισµού για την ακολουθητέα
διαδικασία). Η Επιτροπή δύναται επίσης να κινήσει (εκ νέου) τη
νοµότυπη διαδικασία του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συν-
θήκης ΕΚ λόγω της καταχρηστικής εφαρµογής της ενίσχυσης,
εκτός από τη δυνατότητα που της παρέχεται να κινήσει τη
διαδικασία αυτή για κάθε νέα παράνοµη ενίσχυση.

77. Με την επιφύλαξη της δυνατότητας υιοθέτησης άλλων µέτρων
στο µέλλον, η Επιτροπή κρίνει αναγκαίο στο στάδιο αυτό να
κινηθεί (εκ νέου) η νοµότυπη διαδικασία του άρθρου 88 παρά-
γραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.

5. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ

78. Με δεδοµένη την εικαζόµενη παραβίαση της απόφασης του
1998, η ενίσχυση που είχε κηρυχθεί συµβιβάσιµη από την
απόφαση του 1998 δεν είναι κατά βάση πλέον συµβιβάσιµη.
Αυτό συνεπάγεται ότι πρέπει να υπάρξει η εκτίµηση ή επανε-
κτίµηση τόσο της ενίσχυσης η οποία καλυπτόταν από την
απόφαση του 1998, όσο και της µεταγενέστερης ενίσχυσης
η οποία ενδέχεται να έχει χορηγηθεί.

79. Η νέα αυτή εκτίµηση οφείλει να πραγµατοποιηθεί µε βάση τις
τρέχουσες κατευθυντήριες γραµµές και ιδίως σύµφωνα µε όσα
ορίζονται α) στις κατευθυντήριες γραµµές της Κοινότητας της
10ης ∆εκεµβρίου 1994 όσον αφορά την εφαρµογή των
άρθρων 92 και 93 της συνθήκης και του άρθρου 61 της
συµφωνίας ΕΟΧ στις κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται
στον τοµέα των αεροπορικών µεταφορών (9) και β) στις κοινο-
τικές κατευθυντήριες γραµµές σχετικά µε τις κρατικές ενισχύ-
σεις που χορηγούνται για τους σκοπούς της διάσωσης και
αναδιάρθρωσης εταιρειών που αντιµετωπίζουν δυσχέρειες (10).

80. Στο παρόν στάδιο φαίνεται απίθανο οι προαναφερόµενες ενι-
σχύσεις να εκπληρώνουν τους όρους του συµβιβάσιµου χαρα-
κτήρα που περιλαµβάνουν οι κατευθυντήριες γραµµές για τους
εξής λόγους.

74. Όπως υπενθυµίζει η Επιτροπή, εφόσον στις αποφάσεις του
1994 και του 1998 συµπεριλαµβανόταν η δέσµευση του

(9) ΕΕ C 350 της 10.12.1994, σ. 5.
(10) ΕΕ C 288 της 9.10.1999, σ. 2.

C 98/30

EN

Official Journal of the European Communities

23.4.2002

81. Οι προαναφερόµενες κατευθυντήριες γραµµές θεσπίζουν ορι-
σµένους όρους υπό τους οποίους τα µέτρα χορήγησης ενι-
σχύσεων είναι δυνατό να εγκριθούν. Στους όρους αυτούς
συγκαταλέγεται ιδίως και το εάν υφίσταται κάποιο πρόγραµµα
αναδιάρθρωσης που είναι επαρκές για να καταστεί η επιχείρηση
βιώσιµη, εάν στον αποδέκτη των ενισχύσεων έχει ήδη χορηγη-
θεί κάποια ενίσχυση στο παρελθόν, εάν τα σχετικά µέτρα (όπως
η µείωση του παραγωγικού δυναµικού) έχουν θεσπιστεί για να
µετριαστούν στο µεγαλύτερο δυνατό βαθµό οποιαδήποτε αντί-
ξοα αποτελέσµατα µπορεί να είχε η ενίσχυση στους ανταγωνι-
στές και εάν έχουν τηρηθεί οι ειδικοί όροι από τους οποίους
συνοδευόταν η έγκριση και ιδίως ο όρος της αποχής από τη
χορήγηση άλλων µορφών ενίσχυσης στην αποδέκτρια εταιρεία
κατά τη διάρκεια της χρονικής περιόδου αναδιάρθρωσης.

82. Όπως αναπτύχθηκε προηγουµένως (στο µέρος 2.1) στην ΟΑ
είχε δοθεί στο παρελθόν, το 1994 και το 1998, η σχετική
άδεια να λαµβάνει ενισχύσεις αναδιάρθρωσης µε βάση το πρό-
γραµµα αναδιάρθρωσης και υπό την προϋπόθεση της τήρησης
των όρων και δεσµεύσεων από το ελληνικό κράτος. Εάν υπάρ-
χουν σοβαρές αµφιβολίες σχετικά µε την ορθή εφαρµογή του
προγράµµατος αναδιάρθρωσης και την πλήρη τήρηση των
όρων και δεσµεύσεων κατά τη διάρκεια της χρονικής περιόδου
αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή υποχρεούται να εξετάσει κατά
πόσον η ενίσχυση που είχε εγκριθεί παλαιότερα εξακολουθεί
µε βάση τις τρέχουσες συνθήκες να είναι ακόµη συµβιβάσιµη
µε την κοινή αγορά και κατά πόσον η νέα ενίσχυση είναι
δυνατό να κηρυχθεί συµβιβάσιµη.

Όπως επίσης προκύπτει από τους πίνακες στους οποίους
παρατίθενται οι επιχειρηµατικοί δείκτες όπως αυτοί είχαν
καθοριστεί στο πρόγραµµα αναδιάρθρωσης και µε βάση την
πορεία ανάπτυξης της ΟΑ έως το 1999, το προσφερόµενο
δυναµικό (σε ∆ΧΘ) αυξήθηκε αντί να µειωθεί.

Όπως µνηµονευόταν στις παλαιότερες αποφάσεις της Επιτρο-
πής σχετικά µε τους αεροµεταφορείς (11) η ενίσχυση αυτή,
ενισχύοντας την ανταγωνιστική θέση των αεροµεταφορέων σε
σχέση µε τους ανταγωνιστές της, νοθεύει τους όρους του
ανταγωνισµού εντός των ορίων του ΕΟΧ, ο οποίος έπειτα
από την έναρξη ισχύος των µέτρων απελευθέρωσης της αγοράς
αποτελεί αγορά που χαρακτηρίζεται από τον αυξηµένο αντα-
γωνισµό. Με την ενίσχυση επηρεάζονται οι συναλλαγές επειδή
οι αεροπορικές µεταφορές αποτελούν βιοµηχανική δραστηριό-
τητα η οποία από τη φύση της συνεπάγεται την ανάληψη
διασυνοριακών δραστηριοτήτων. Η Επιτροπή οφείλει κατά
συνέπεια να εξετάσει εάν η αύξηση του δυναµικού αποδείχθηκε
επιζήµια για τους ανταγωνιστές της ΟΑ µε τη καταχρηστική
εφαρµογή των ενισχύσεων η χορήγηση των οποίων είχε παλαι-
ότερα εγκριθεί.

Ακόµη σηµαντικότερο είναι το ότι η παραβίαση των δεσµεύ-
σεων και των όρων που συνόδευαν την απόφαση του 1998,
αλλά και η χορήγηση κάθε νέας παράνοµης ενίσχυσης πρέπει
να εξετάζονται υπό το φως του ότι η ΟΑ είχε ήδη λάβει
ενισχύσεις στο παρελθόν, µε αποτέλεσµα η σηµερινή κατά-
σταση να συνιστά σαφή παραβίαση της βασικής αρχής της

(11) Βλέπε απόφαση 94/666/EK της Επιτροπής σχετικά µε την αποζηµίωση
του ελλείµµατος της TAR στα δροµολόγια προς τις αυτόνοµες περιο-
χές των Αζόρων και της Μαδέρας (ΕΕ L 260 της 8.10.1994).

«µίας και τελευταίας φοράς» η οποία περιλαµβάνεται και στις
δύο κατευθυντήριες γραµµές.

Όπως προκύπτει από όσα αναπτύχθηκαν προηγουµένως, δεν
φαίνεται να πληρούνται οι απαιτούµενοι όροι για τη συνέχιση
του συµβιβάσιµου χαρακτήρα των ενισχύσεων προς την ΟΑ
που είχαν εγκριθεί το 1998 και των µεταγενέστερων νέων
ενισχύσεων.

83. Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η αθέτηση του προγράµµα-
τος και ορισµένων από τις δεσµεύσεις και τους όρους από
τους οποίους συνοδευόταν η απόφαση του 1998, όπως µνη-
µονεύθηκε προηγουµένως, ενδέχεται να θέσει υπό αµφισβή-
τηση το υπόβαθρο της προαναφερόµενης απόφασης. Με την
απόφασή της αυτή η Επιτροπή είχε βεβαιωθεί, αφενός µεν, ότι
η εν λόγω ενίσχυση αποτελούσε µέρος ενός προγράµµατος
σκοπός του οποίου ήταν η αποκατάσταση της βιωσιµότητας
της ΟΑ µέσα σε εύλογο χρονικό διάστηµα και, από την άλλη,
ότι η εν λόγω ενίσχυση δεν εναντιωνόταν στο κοινό συµφέρον,
µιας και δεν µετακυλούσε τις δυσχέρειες της ΟΑ στους ώµους
των κοινοτικών της ανταγωνιστών. Η Επιτροπή υποχρεούται
συνεπώς να εξετάσει εάν εξακολουθούν να πληρούνται οι
όροι βάσει των οποίων είχε εγκρίνει τα µέτρα ενίσχυσης, το
1998.

84. Η ΟΑ δεν φαίνεται να διαθέτει προς το παρόν πρόγραµµα
αναδιάρθρωσης προσαρµοσµένο στις σηµερινές περιστάσεις,
στόχος του οποίου είναι να καταστεί η εταιρεία βιώσιµη.
Όπως είναι προφανές, δεν τηρήθηκαν οι όροι του παλαιού
προγράµµατος, µε αποτέλεσµα αυτό να είναι κατά πάσα πιθα-
νότητα απολύτως ξεπερασµένο. Όσο καιρό δεν υπάρχει το
αντίστοιχο πρόγραµµα, δεν είναι δυνατή η έγκριση οποιασδή-
ποτε ενίσχυσης για σκοπούς αναδιάρθρωσης. Σε ό,τι αφορά
την απουσία µετακύλισης των δυσχερειών της ΟΑ στους κοι-
νοτικούς της ανταγωνιστές, η Επιτροπή σηµειώνει ότι για κάθε
πιθανή έγκριση των ενισχύσεων αναδιάρθρωσης υπέρ της ΟΑ
θα χρειαστεί να υπάρξει σηµαντική µείωση του δυναµικού της,
για να ισοσταθµιστεί η νόθευση του ανταγωνισµού που προ-
κλήθηκε από τις ενισχύσεις αυτές. Οι ελληνικές αρχές έκαναν
πρόσφατα λόγο (στην επιστολή τους της 1ης Φεβρουαρίου
2002) για ορισµένες περικοπές. Η Επιτροπή διατηρεί πάντως
σοβαρές αµφιβολίες, στην παρούσα φάση, αναφορικά µε την
τήρηση του εν λόγω όρου.

85. Η Επιτροπή λαµβάνει επίσης υπόψη της ότι από το 1996
θεσπίστηκε σειρά ελληνικών νοµοθετικών µέτρων που καθι-
στούν δυνατή την εφαρµογή της τρίτης δέσµης µέτρων στην
Ελλάδα. Η Επιτροπή σηµειώνει
ιδίως ότι µε το Προεδρικό
∆ιάταγµα 359 της 13ης Σεπτεµβρίου 1996 τερµατίζονται
όλα τα αποκλειστικά δικαιώµατα που κατείχε η ΟΑ για την
εκτέλεση αεροπορικών γραµµών µεταξύ της Ελλάδας και
χωρών που δεν είναι µέλη του ΕΟΧ. Αλλά και η οδηγία
96/67/ΕΚ του Συµβουλίου, της 15ης Οκτωβρίου 1996 σχε-
τικά µε την πρόσβαση στην αγορά υπηρεσιών εδάφους στους
αερολιµένες της Κοινότητας µεταφέρθηκε στο ελληνικό δίκαιο
από το Προεδρικό ∆ιάταγµα αριθ. 285/98 και την Υπουργική
Απόφαση D3/B/11655/1900, που συνιστούν τον αποκαλού-
µενο «βασικό κανονισµό». Όπως εξάλλου σηµειώνει, ο κώδικας
αεροπορικού δικαίου αναδιατυπώθηκε για να επιτραπεί στους
υπηκόους της ΕΕ να ιδρύσουν αεροπορικές εταιρείες στην
Ελλάδα βάσει των όρων του κανονισµού (ΕΟΚ) αριθ. 2407/92
του Συµβουλίου περί της εκδόσεως των αδειών των αεροµε-
ταφορέων. Ο κώδικας τροποποιήθηκε από το νόµο αριθ.
2065/92.

23.4.2002

EN

Official Journal of the European Communities

C 98/31

86. Στην παρούσα φάση φαίνεται απίθανο οι όροι για το συµβι-
βάσιµο χαρακτήρα που περιλαµβάνονται στις κατευθυντήριες
κοινοτικές γραµµές του 1994 και του 1999 να εκπληρώνο-
νται από τα µέτρα που προσδιορίζονται στη συνέχεια.

87. Η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει εκ νέου τη διαδικασία βάσει
του άρθρου 88 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο της συνθήκης
και να εγκαινιάσει τη διαδικασία αναφορικά µε τη νέα επίµαχη
ενίσχυση. Με την παρούσα της επιστολή, η Επιτροπή απευθύνει
τη σχετική διαταγή παροχής πληροφοριών κατ' εφαρµογή του
άρθρου 10 του κανονισµού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συµ-
βουλίου, όσον αφορά τα µέτρα ενίσχυσης που αποτέλεσαν
αντικείµενο της απόφασης του 1998 και οποιαδήποτε αθέτηση
πληρωµής ή καθυστερούµενες πληρωµές που οφείλονται από
την ΟΑ στο ελληνικό κράτος.

6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

88. Η Επιτροπή καλεί την Ελλάδα στο πλαίσιο της διαδικασίας του
άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ να υποβάλει τις
παρατηρήσεις της και να χορηγήσει κάθε συναφή χρήσιµη
πληροφορία για την εκτίµηση της επίµαχης ενίσχυσης εντός
χρονικής προθεσµίας ενός µηνός από την ηµεροµηνία της
παραλαβής της παρούσας επιστολής. Η Επιτροπή καλεί τις
αρχές της χώρας σας να διαβιβάσουν πάραυτα αντίγραφο
της παρούσας επιστολής στον πιθανό αποδέκτη των ενισχύ-
σεων.

89. Η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει εκ νέου τη διαδικασία
καταχρηστικής εφαρµογής των ενισχύσεων βάσει
του
άρθρου 88 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο της Συνθήκης και
να κινήσει τη σχετική διαδικασία όσον αφορά τη νέα επί-
µαχη ενίσχυση.

90. Η Επιτροπή απευθύνει µε την παρούσα της επιστολή σχετική
διαταγή παροχής πληροφοριών κατ' εφαρµογή του άρθρου 10
του κανονισµού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συµβουλίου όσον
αφορά όλες τις πληροφορίες που είναι αναγκαίες για την
Επιτροπή για να αποφασίσει σχετικά µε την εικαζόµενη παρα-
βίαση των δεσµεύσεων και όρων που περιλαµβάνονταν στην
απόφαση του 1998 αναφορικά µε την εφαρµογή του σχεδίου
αναδιάρθρωσης µε βάση την προαναφερόµενη απόφαση και
σχετικά µε την εικαζόµενη νέα παράνοµη ενίσχυση για την
οποία έγινε λόγος προηγουµένως.

Οι πληροφορίες αυτές πρέπει να περιλαµβάνουν όλα τα
συναφή στοιχεία και ιδίως:

— τους ελεγµένους οικονοµικούς ισολογισµούς για τα έτη

2000 και 2001,

— τη χρήση των εγγυήσεων για τα δάνεια που προβλέπονταν
στην απόφαση του 1998 για την αγορά αεροσκαφών και
για τη µετεγκατάσταση της Ολυµπιακής Αεροπορίας στον
∆ΑΑ,

— την κατάσταση όλων των περιπτώσεων χρηµατοδοτικής και
διαχειριστικής µίσθωσης αεροσκαφών που εκµεταλλεύονται
η Ολυµπιακή Αεροπορία και οι θυγατρικές της εταιρείες,

— όλα τα στοιχεία που σχετίζονται µε την καθιέρωση της
πολιτικής κερδοφόρου διαχείρισης της απόδοσης και του
προγράµµατος,

— όλα τα στοιχεία που σχετίζονται µε την µετεγκατάσταση
όλων των δραστηριοτήτων της Ολυµπιακής Αεροπορίας
στον ∆ΑΑ,

— τις εκθέσεις για την εφαρµογή του προγράµµατος αναδιάρ-
θρωσης, οι οποίες οφείλονταν να υποβληθούν τον Μάρτιο
και Οκτώβριο του 2000,

— την κατάσταση και τις αναλυτικές λεπτοµέρειες πληρωµής
από την Ολυµπιακή Αεροπορία του τέλους του «σπατόση-
µου», καθώς και του οφειλόµενου ΦΠΑ για την εταιρεία
και τις θυγατρικές της επιχειρήσεις, τα αερολιµενικά τέλη
στο Ελληνικό και στον ∆ΑΑ, αλλά και όλα τα µισθώµατα,
τέλη, δικαιώµατα και εισφορές που ήταν καταβλητέα στο
Ελληνικό, στο ∆ΑΑ και σε όλους τους άλλους ελληνικούς
αερολιµένες από το 1998 µέχρι σήµερα,

— όλες τις σχετικές πληροφορίες και ιδίως όλες τις αναλυτι-
κές λεπτοµέρειες και όρους πληρωµής σε συνάρτηση µε
την εγγύηση δανείου ύψους 19,5 εκατοµµυρίων που
χορηγήθηκε τον Φεβρουάριο του 2002 από το ελληνικό
κράτος (Εµπορική Τράπεζα της Ελλάδος) στην ΟΑ προς
κάλυψη του κόστους λειτουργίας της.

91. Η Επιτροπή θα ήθελε να υπενθυµίσει στην Ελλάδα τα ανα-
σταλτικά αποτελέσµατα που έχει το άρθρο 88 παράγραφος
3 της συνθήκης ΕΚ και εφιστά την προσοχή των αρχών της
χώρας σας στη διάταξη του άρθρου 14 του κανονισµού (ΕΚ)
αριθ. 659/1999 του Συµβουλίου, στην οποία ορίζεται ότι
κάθε παράνοµη ενίσχυση είναι δυνατό να ανακτηθεί από τον
δικαιούχο αποδέκτη της.

Η Επιτροπή επιθυµεί επίσης να υπενθυµίσει ότι, κατ' εφαρµογή
του άρθρου 11 του κανονισµού για την ακολουθητέα διαδι-
κασία, έχει τη δυνατότητα να εκδώσει διαταγή αναστολής,
αφού προηγουµένως λάβει τις σχετικές παρατηρήσεις του
ελληνικού κράτους, όσον αφορά την αθέτηση των όρων και
των δεσµεύσεων της απόφασης του 1998, θέµα που τέθηκε µε
την παρούσα επιστολή, καθώς και αναφορικά µε οποιαδήποτε
νέα ενίσχυση υπό οποιαδήποτε µορφή, έως ότου καταλήξει
στην απόφασή της σχετικά µε το συµβιβάσιµο χαρακτήρα
της ενίσχυσης µε την κοινή αγορά.

92. Η Επιτροπή προειδοποιεί την Ελλάδα ότι θα ενηµερώσει τους
ενδιαφερόµενους, δηµοσιεύοντας την παρούσα επιστολή και
εύλογη σύνοψή της στην Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊ-
κών Κοινοτήτων. Θα ενηµερώσει επίσης τους ενδιαφερόµενους
στις χώρες της ΕZΕΣ, οι οποίες είναι αντισυµβαλλόµενα µέρη
της συµφωνίας του ΕΟΧ, µε δηµοσίευση σχετικής ανακοίνωσης
στο συµπλήρωµα ΕΟΧ της Επίσηµης Εφηµερίδας των Ευρω-
παϊκών Κοινοτήτων και θα πληροφορήσει την Εποπτεύουσα
Αρχή της ΕZΕΣ, διαβιβάζοντάς της σχετικό αντίγραφο της
παρούσας επιστολής. Όλες οι ενδιαφερόµενες πλευρές θα κλη-
θούν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους εντός χρονικής
προθεσµίας ενός µηνός από την ηµεροµηνία της παρούσας
δηµοσίευσης.’