State aid — the Netherlands — Aid C 96/2001 (ex N 568/2001) — Rationalisation pig slaughterhouses — Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty
Date: 2002-02-09
Institutions: European Commission
Subjects: Netherlands, State aid, control of State aid, slaughter of animals, swine

9.2.2002

EN

Official Journal of the European Communities

C 37/17

STATE AID (cid:151) THE NETHERLANDS

Aid C 96/2001 (ex N 568/2001) (cid:151) Rationalisation pig slaughterhouses

Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty

(2002/C 37/03)

By means of the letter dated 20 December 2001 reproduced in the authentic language on the pages
following this summary, the Commission notified the Netherlands of its decision to initiate the procedure
laid down in Article 88(2) of the EC Treaty concerning the abovementioned aid.

Interested parties may submit their comments on the aid in respect of which the Commission is initiating
the procedure within one month of the date of publication of this summary and the following letter, to:

European Commission
Directorate-General for Agriculture
Directorate Agro-economic legislation
B-1049 Brussels
Fax (32-2) 296 21 51.

These comments will be communicated to the Netherlands. Confidential treatment of the identity of the
interested party submitting the comments may be requested in writing, stating the reasons for the request.

SUMMARY

in the

By letter of 14 August 2001 the Netherlands Representation to
the European Union notified the Commission of a new
rationalisation scheme for the pig slaughter sector. All pig
slaughterhouses with more than 50 000 slaughters per year
could indicate before 4 April 2001 their interest for partici-
rationalisation scheme. A rationalisation
pating
agreement has to be concluded. A participating slaughterhouse
is not allowed to have any pig slaughtering at that location any
more (nor cutting, if the undertaking also chooses to terminate
this activity). The undertaking and its shareholders may not
participate financially (directly nor indirectly) in pig slaughter
(and cutting) activities, unless it concerns a partial rational-
isation,
in which case the prohibition only applies for the
expansion or new establishment of capacity.

The remuneration is based on the basis of
the maximum
slaughters per year during a reference period of five years,
multiplied by NLG 22,5 per slaughter (amount set by the
product board based on a survey at several slaughterhouses).
This amount would be increased to NLG 29,25 if the first
stage cutting activities are also terminated. All slaughterhouses
with a capacity of more than 50 000 slaughters can apply for
the rationalisation at these prices. The remaining slaughter-
houses and their shareholders have agreed in writing during
the rationalisation period neither to create new capacity nor to
increase existing capacity.

The product board estimates that for buying up a capacity of
3,9 million slaughters, the costs for the operation (including
costs for social plan and interest to be paid for the loans to
pre-finance the operation) would amount
to approximately
NLG 123 000 000 (NLG 99,5 million for the rationalisation,

NLG 8,5 million for
NLG 15 million interest
indicated their interest for capacity reduction.

the social plan and approximately
Six undertakings have

costs).

in the meantime,

A similar measure has been approved in the past on several
occasions. However,
the Community
Guidelines for State aid in the agriculture sector (1) have
entered into force which have partially altered previous
Commission policy.
examined
whether a further rationalisation of the pig slaughter sector
is justified in the light of the similar, previous operation in
1995.

it must be

Furthermore,

If it is not to be considered as pure operating aid in favour of
the undertakings concerned, a pre-condition for the payment
of such aid is that it must be demonstrated to be in the interest
of the sector as a whole. Aid should only be granted for closing
production capacity in sectors where clear excess capacity
it
exists, either at regional or national
forces will
would appear reasonable to expect
eventually result in the necessary structural adjustments.

level.
that market

In such cases,

The Dutch authorities have provided a detailed report about
the pig-slaughtering sector. According to estimates there is
20 % to 25 % overcapacity, while the operation aims to buy
up approximately 18 %. The intervention of the product board
is deemed necessary to assure a certain regional spread both of
Furthermore,
closures
environmental problems will
lead to a reduction of pig
production, which will further affect the slaughterhouse sector.

and remaining slaughter

capacity.

(1) OJ C 28, 1.2.2000; Corrigendum: OJ C 232, 12.8.2000.

C 37/18

EN

Official Journal of the European Communities

9.2.2002

the definition of

(cid:145)capacity(cid:146) used to establish the
However,
existence of excess capacity would itself at this stage seem
open to criticism. According to information provided by the
Dutch authorities, the 14 undertakings involved in the rational-
isation scheme had the notion of (cid:145)normal slaughter capacity(cid:146) of
330 885 pigs per week, assuming a 38-hour work week, five
working days and 52 working weeks per year. The fact that the
slaughters effectively performed have been higher since 1996
(with the exception of 1997) shows that the (cid:145)normal slaughter
capacity(cid:146) may not be an adequate threshold to define the
existence of excess capacity.
(cid:145)normal
slaughter capacity(cid:146) with the slaughter companies having more
than 50 000 slaughters has increased since 1995, in a market
which remained otherwise stable. Furthermore, freezer capacity
has also increased year by year, from 365 200 in 1993 to
451 000 in 2001 with the 14 biggest undertakings. This
trend to increase both capacity and freezer capacity would
seem to cast doubt on the claim that there is excess capacity.

It also appears that

The Netherlands authorities have also confirmed that bank-
ruptcies could be expected if no rationalisation took place.
lead to a
in their view, bankruptcies would not
However,
reduction of capacity, at
term. This
in the short
least not
claim is not really justified other than by a statement that
buyers might be interested to buy slaughterhouses at
low
cost and continue operations. In any event, the Netherlands
authorities admit that in the long term the market could lead
to the desired structural adjustments.

The reference to bankruptcies also raises the question of the
present
the interested companies. More
information should be provided in this regard.

financial health of

In the past the pig slaughterhouse sector has already undergone
a rationalisation, apparently without much success. Hence, it
seems doubtful at this stage that the present operation has
better chances of success.

so that

some overcapacity

there would still
authorities

The Netherlands authorities also indicated that the primary
sector is expected to benefit from a healthier slaughter sector.
remain according to the
Furthermore,
Netherlands
the
lead to lower prices for farmers or
operation would not
traders selling their pigs to slaughterhouses. However,
the
benefit at the level of the primary sector has not really been
shown. Furthermore, already at this stage of the procedure, the
Commission has received a reaction from other participants in
the pig sector disputing the need for further rationalisation.
Basically,
the
rationalisation is an internal matter of the big slaughterhouses
and does thus not require public intervention;
there is no
the future situation will be better than the
guarantee that
current one; there will be no free competition left in view of
the limited number of players remaining on the market; finally,
although no information was available on regional spread after
rationalisation,
there is a risk of a monopoly position at
regional level, especially in the event of animal diseases.

the sector is already efficient;

in their view,

Hence, there are some doubts at this stage as to whether the
scheme is in the general
the sector concerned.
Moreover, the Commission has to study the question of the
potential monopoly positions at regional
level, within the
framework of Article 82 of the treaty.

interest of

In the light of the judgement of the Court of First Instance in
the case Weyl Beef Products BV, et alia, v. Commission (2), it
would also seem necessary to examine whether the notified
measure complies with Article 81 of the EC Treaty. Indeed,
the proposed measure has as its aim and purpose to restrict
competition on the common market, as it is aimed at reduction
of capacity and has direct bearing on competition, because
production means and thus
investments and competition
strategy of
the parties involved are reduced. Although the
slaughtering market is probably national, the plan can unfa-
vourably affect trade between Member States in view of the
import and export of
live pigs. Apparently the Netherlands
authorities are of the view that the measure can be exempted
as a (cid:145)crisis cartel(cid:146) (3).

However, market behaviour does not seem to confirm that
there is structural overcapacity. As indicated above, and not
withstanding the long-term policy to reduce the pig stock
and an earlier rationalisation in 1995, most of
the parties
involved in the rationalisation have increased production in
the period 1995 to 2001. Hence, the Commission doubts at
this stage that there is structural overcapacity.

Even if one were to assume that there exists structural over-
capacity,
the
conditions for an exemption are met.

the Commission doubts at

stage that

this

(cid:151) The current capacity is partially the result of

It would thus seem incorrect

recent
to
increases of capacity.
state that the sector has insufficient means to make the
necessary investments. Firstly,
it appears that half of the
undertakings involved in the rationalisation have invested
to expand capacity. Secondly, one undertaking, [. . .] (4), also
had plans to invest in a new slaughterhouse. The Product
Board, when asked to explain these plans in a sector with
alleged structural overcapacity indicated that other slaught-
erhouses have
these plans would be
abandoned, which that particular undertaking has done.
This would seem to indicate that the (cid:145)crisis cartel(cid:146) also
includes a (non-notified) agreement not to invest in more
modern technology.

requested that

(2) Joined cases T-197/97 and T-198/97, 31.1.2001.
(3) Cf. XXIIId Report on Competition Policy, 1993 and Commission
Decision of 29 April 1994 relating to a proceeding under Article
85 of the EC Treaty (IV/34.456 (cid:151) Stichting Baksteen) (OJ L 131,
26.5.1995, p. 15).

(4) Business secret.

9.2.2002

EN

Official Journal of the European Communities

C 37/19

(cid:151) As stated above, the Product Board has indicated that bank-
ruptcies are to be expected in the absence of the proposed
rationalisation. Although such bankruptcies would not
remedy the overcapacity in the short-term, the product
this could be expected in the
board recognises
long-term.

that

(cid:151) Contrary to the facts in the decision (cid:145)Stichting Baksteen(cid:146),
the price elasticity of demand in the pig slaughter sector is
very important. The Product Board has indicated that the
export stream could be expected to triple very fast in the
event of disparity between German and Netherlands prices.

(cid:151) On the basis of the information provided,

it cannot be
established that the slaughterhouses which will be closed
are (in all cases) the least efficient.

The Netherlands authorities indicate that the proposed rational-
isation scheme is necessary to ensure a regional spread of
slaughter locations, which is necessary in case of outbreaks
of animal diseases. However, the Commission has doubts at
this stage about the validity of this argument as no provisions
are foreseen in the rationalisation guaranteeing such a regional
spread.

(cid:151) It has not been shown that the production process is char-
acterised by high fixed costs, which was one of the reasons
the market was not capable of bringing
to accept that
about
the capacity reduction in the decision (cid:145)Stichting
Baksteen(cid:146).

In accordance with Article 14 of Council Regulation (EC) No
659/1999, all unlawful aid can be subject to recovery from the
recipient.

TEXT OF THE LETTER

(cid:145)Na onderzoek van de door de Nederlandse autoriteiten verstrekte inlichtingen over de bovengenoemde
steunmaatregel deelt de Commissie u mee dat zij besloten heeft de procedure van artikel 88, lid 2, van het
EG-Verdrag in te leiden.

Bij dit besluit heeft de Commissie zich gebaseerd op de navolgende overwegingen:

1. PROCEDURE

Bij brief van 14 augustus 2001, geregistreerd op 21 augustus 2001, heeft de Permanente Vertegenwoor-
diging van Nederland bij de Europese Unie deze maatregel bij de Commissie aangemeld, overeenkomstig
artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag. Bij brief van 28 september 2001, geregistreerd op 2 oktober 2001, bij
fax van 26 oktober 2001, geregistreerd op dezelfde dag, en bij brief van 26 oktober 2001, geregistreerd op
31 oktober 2001, zijn aanvullende inlichtingen verstrekt.

2. BESCHRIJVING

2.1. Titel

Sanering varkensslachterijen.

2.2. Budget

2001

2002

2003

2004

2005

11 miljoen NLG
(4 991 582,38 EUR)

28 miljoen NLG
(12 705 846,05 EUR)

28 miljoen NLG
(12 705 846,05 EUR)

28 miljoen NLG
(12 705 846,05 EUR)

28 miljoen NLG
(12 705 846,05 EUR)

C 37/20

EN

Official Journal of the European Communities

9.2.2002

2.3. Duur

Parafiscale heffingen gedurende 4‰ jaar.

2.4. Begunstigden

Varkensslachterijen.

2.5. Maatregel

De maatregel bouwt voort op eerdere steunmaatregelen:
NN 117/99 (ex N 333/99), goedgekeurd bij brief van
2 februari 2000, SG(2000) 102078, welke maatregel een
wijziging vormde van een bestaande steunmaatregel,
N 458/93, goedgekeurd op 31 december 1993 bij beschik-
king SG(93) D21676 en laatst gewijzigd bij maatregel
N 452/95, goedgekeurd op 5 juli 1995 bij beschikking
SG(95) D/034633. Het doel van deze maatregelen was
de overcapaciteit in de sector varkensslachterijen te ver-
minderen, via opkoop van slachtcapaciteit door de Stich-
ting Sanering Varkensslachterijen met middelen afkomstig
van het Productschap Vee en Vlees.

Bij de huidige sanering van de sector zou op dezelfde
manier
te werk gegaan worden. Alle slachterijen die
meer dan 50 000 varkens per jaar slachten, konden zich
tot 4 april 2001 voor deelneming aan de regeling aanmel-
den. Bedrijven die willen stoppen, moeten een sanerings-
overeenkomst sluiten. Slachterijen die deelnemen, mogen
op de betrokken locatie geen varkens meer slachten (noch
indien het bedrijf ervoor heeft gekozen ook
uitsnijden,
deze activiteit stop te zetten). De vennootschap en haar
aandeelhouders mogen geen (directe of
fi-
nanciºle participatie meer hebben in de varkensslacht-
in
en uitsnijsector,
welk geval het verbod enkel slaat op uitbreiding van be-
staande of creatie van nieuwe capaciteit. Deze beperking
geldt ook binnen een straal van 500 km vanaf de Neder-
landse grens.

tenzij het een deelsanering betreft,

indirecte)

De grondslag voor de saneringsvergoeding is het hoogste
aantal slachtingen per jaar in een referentieperiode van
5 jaar (1996-2000), vermenigvuldigd met 22,5 NLG per
slachting (bedrag bepaald door het Productschap op basis
van een taxatie bij verschillende slachterijen). Dit bedrag
wordt verhoogd tot 29,25 NLG als ook de activiteiten tot
en met eerste snit worden beºindigd. Alle slachterijen met
een capaciteit van meer dan 50 000 slachtingen komen in
aanmerking voor de sanering op die condities. Voor de
berekening van de vergoeding wordt uitgegaan van een
volledige stopzetting van alle slacht- (en uitsnij-)activititei-
ten op de locatie (cid:151) indien op de locatie nog andere
dieren (runderen, kalveren) zouden worden geslacht/uit-
gesneden, dan zal het waardeverschil
tussen de locatie
zonder slacht- en uitsnij-activiteiten en dezelfde locatie
met slachtactiviteiten voor andere dieren moeten worden
terugbetaald.

De resterende slachterijen en hun aandeelhouders hebben
zich er schriftelijk toe verbonden om gedurende de loop-
tijd van de sanering geen nieuwe capaciteit te creºren
noch bestaande slachtcapaciteit uit te breiden.

Het Productschap schat de totale kosten voor het opkopen
van een slachtcapaciteit van 3,9 miljoen haken (inclusief
de kosten van een sociaal plan en rente over de leningen
voor de prefinanciering van de maatregel) op circa 123
miljoen NLG (99,5 miljoen voor de sanering, 8,5 miljoen
voor het sociaal plan en ongeveer 15 miljoen rentevergoe-
ding). In totaal hebben zes bedrijven zich aangemeld voor
sanering.

2.6. Steunintensiteit

Tot 100 %.

2.7. Financiering

De maatregel wordt gefinancierd met parafiscale heffingen.
Daartoe betaalt de sector een heffing van 330 000 NLG
(149 747,47 EUR) per procent capaciteitsaandeel (en niet
per verrichte slachting). De heffing is bijgevolg niet gere-
lateerd aan het aantal effectief geslachte dieren en verschilt
niet naar gelang van de aard van de dieren (ingevoerde of
niet). De heffing is niet verschuldigd voor het capaciteits-
aandeel dat minder bedraagt dan 50 000 slachtingen per
jaar.

2.8. Garanties

De Nederlandse autoriteiten hebben verklaard dat alle
garanties die voor eerdere saneringsregelingen zijn gege-
ven, van kracht blijven:

a) De betrokken gelden zullen in geen geval worden toe-
gewezen op grond van vroegere of huidige bedrijfs-
moeilijkheden van de begunstigden.

b) Bij de berekening van de betalingen aan de begunstig-
den zal uitsluitend rekening worden gehouden met de
gevolgen van de opgelegde capaciteitsinkrimpingen
voor de begunstigden, uitgedrukt in:

(cid:151) gederfde netto-inkomsten en/of

(cid:151) veroorzaakte sociale kosten en/of

(cid:151) vermindering van de kapitaalwaarde.

3. BEOORDELING

3.1. Is er sprake van steun in de zin van het EG-Verdrag?

lid 1,

Artikel 87,
is van toepassing als de maatregel de
onderneming een economisch voordeel verschaft dat zij
bij een normale bedrijfsvoering niet zou hebben gehad,
als de steun wordt toegekend aan bepaalde ondernemin-
gen, als het voordeel door een lidstaat of via staatsmidde-
len wordt toegekend, en als de steun het handelsverkeer
tussen de lidstaten merkbaar ongunstig kan be(cid:239)nvloeden.

9.2.2002

EN

Official Journal of the European Communities

C 37/21

Bij een eerste beschouwing, in dit stadium van de proce-
dure, lijken deze voorwaarden te zijn vervuld. In het on-
derhavige geval verschaft de maatregel een voordeel aan de
ontvangers. Het voordeel wordt toegekend uit staatsmid-
delen. De maatregel kan de mededinging (5) en het han-
delsverkeer tussen lidstaten be(cid:239)nvloeden daar er een intens
grensoverschrijdend handelsverkeer in varkens en varkens-
vlees is (6). De maatregel komt ten goede aan varkensslach-
terijen die in productie blijven (terwijl de concurrentie
minder fel wordt). Marktpartijen die de productie stopzet-
ten, kunnen actief blijven in andere (en in bepaalde geval-
len aanverwante) economische activiteiten. Bovendien ko-
men bedrijven die actief blijven op andere locaties en
steun ontvangen voor de sluiting van ØØn locatie, versterkt
uit de operatie. Daarom is de Commissie in dit stadium
van oordeel dat de voorgestelde maatregel een steunmaat-
regel is. Derhalve moet worden onderzocht of de afwijking
van het in artikel 87,
lid 1, van het Verdrag bepaalde
algemene beginsel van onverenigbaarheid van staatssteun
kan worden toegekend.

3.3. Beoordeling van de maatregel

in het licht van de

bovengenoemde criteria

a) De steun moet in het algemeen belang van de betrok-

ken sector zijn

Een voorafgaande voorwaarde, wil de steun niet als
zuivere exploitatiesteun aan de betrokken ondernemin-
gen worden beschouwd, is dat wordt aangetoond dat de
steun in het belang van de sector als geheel is. De steun
mag uitsluitend worden toegekend voor de sluiting van
productiecapaciteit in sectoren die regionaal of natio-
naal met een duidelijke overcapaciteit te kampen heb-
ben. Het lijkt redelijk te verwachten dat in dergelijke
gevallen de marktkrachten uiteindelijk de nodige struc-
turele aanpassingen zullen bewerkstelligen. Daarom kan
steun voor capaciteitsvermindering slechts worden aan-
vaard wanneer hij een onderdeel is van een programma
voor de herstructurering van de sector waarin de doel-
stellingen en een specifiek tijdschema zijn vastgelegd.

3.2. Toe te passen rechtsregels

Er is in het verleden reeds meerdere keren goedkeuring
verleend voor soortgelijke maatregelen. Er zijn intussen
evenwel nieuwe communautaire richtsnoeren voor staats-
steun in de landbouwsector (7) van kracht geworden waar-
bij het Commissiebeleid op bepaalde punten wordt gewij-
zigd. Bovendien moet worden onderzocht of nieuwe steun
voor de sanering van de varkensslachtsector gerechtvaar-
digd is in het licht van eerdere operaties.

Volgens punt 9 van de communautaire richtsnoeren voor
staatssteun in de landbouwsector moeten steunmaatrege-
len voor de sluiting van productie-, verwerkings- en afzet-
capaciteit aan de volgende voorwaarden voldoen:

(cid:151) de steun moet in het algemeen belang van de betrok-

ken sector zijn,

(cid:151) de steun mag de gemeenschappelijke marktordeningen

niet doorkruisen,

(cid:151) de begunstigde moet een tegenprestatie leveren,

(cid:151) de mogelijkheid dat het reddings- en herstructurerings-

steun betreft, moet worden uitgesloten,

(cid:151) de regeling moet voor alle ondernemers in de betrok-
ken sector op dezelfde voorwaarden toegankelijk zijn,

(cid:151) de verliezen aan kapitaalwaarde en aan toekomstige
inkomsten mogen niet worden overgecompenseerd,

(cid:151) er moet een eigen bijdrage van de sector zijn.

(5) Volgens de rechtspraak van het Hof van Jusititie wijst verbetering
van de concurrentiepositie van een bedrijf door toekenning van
staatssteun in het algemeen op een verstoring van de concurrentie
ten opzichte van bedrijven in dezelfde sector die geen dergelijke
steun ontvangen, Zaak C-730/79, jurisprudentie 1980, blz. 2671,
§§ 11 en 12.

(6) Naar aanleiding van een steunmaatregel

in verband met MKZ
(N 266/2001) is er door de Nederlandse autoriteiten op gewezen
dat bij een normale markt ongeveer 70 % van de Nederlandse var-
kensvleesproductie geºxporteerd wordt. Voorts worden wekelijks
60 000 biggen uitgevoerd.

Overcapaciteit

De Nederlandse autoriteiten hebben een gedetailleerd
rapport over de varkensslachtsector verstrekt. De over-
capaciteit wordt geraamd op 20 tot 25 %; daarvan zou
met de regeling ongeveer 18 % worden opgekocht. De
interventie van het Productschap wordt noodzakelijk
geacht om een zekere regionale spreiding van sluitingen
en resterende slachtcapaciteit te garanderen (aangevoerd
wordt dat het belang van de beschikbaarheid van capa-
citeit in verschillende regio’s is gebleken naar aanleiding
van de bestrijdingsmaatregelen voor de recente MKZ-
uitbraken). Bovendien zal de milieuproblematiek tot
een inkrimping van de varkensproductie nopen, het-
geen eveneens consequenties zal hebben voor de var-
kensslachtsector.

De definitie van (cid:132)capaciteit(cid:148) waarmee wordt gewerkt
om het bestaan van overcapaciteit aan te tonen,
lijkt
evenwel aanvechtbaar te zijn. Volgens de informatie
van de Nederlandse autoriteiten hadden de 14 bij de
sanering betrokken ondernemingen een (cid:132)normale
slachtcapaciteit(cid:148) van 330 885 varkens per week, bij
een 38-urige werkweek, 5 werkdagen per week en 52
weken per jaar. Uit de vaststelling dat de werkelijke
slachtingen hoger liggen en dat dit sinds 1996 (met
uitzondering van 1997) het geval is, kan wellicht wor-
den opgemaakt dat de (cid:132)normale slachtcapaciteit(cid:148) zoals
gedefinieerd door de Nederlandse autoriteiten geen
goede basis is om aan te tonen dat er overcapaciteit is.

Voorts blijkt bij de slachterijen met meer dan 50 000
slachtingen de (cid:132)normale slachtcapaciteit(cid:148) sinds 1995 te
zijn toegenomen,
in een voor het overige stabiele
markt.

Wordt gekeken naar de maximale koelcapaciteit (8) (een
(cid:132)knelpunt(cid:148) voor het slachtvolume), dan blijkt dat die
jaar na jaar is gestegen bij de 14 grootste ondernemin-
gen: van 365 200 in 1993 naar 451 000 in 2001.

(7) PB C 28 van 1.2.2000, gerectificeerd in PB C 232 van 12.8.2000.

(8) Geslachte varkens moeten binnen korte tijd (cid:132)opgevroren(cid:148) worden.

C 37/22

EN

Official Journal of the European Communities

9.2.2002

Gelet op deze opwaartse trend in zowel slacht- als
koelcapaciteit, kan in dit stadium een vraagteken wor-
den geplaatst bij de bewering dat er overcapaciteit is.
Het is onwaarschijnlijk dat er de afgelopen jaren in
uitbreidingen zou zijn ge(cid:239)nvesteerd mocht er overcapa-
citeit zijn geweest.

Precieze doelstellingen en een specifiek tijdschema

Zoals in de communautaire richtsnoeren staat, lijkt het
redelijk te verwachten dat
in dergelijke gevallen de
marktkrachten uiteindelijk de nodige structurele aan-
passingen zullen bewerkstelligen. Daarom kan steun
voor capaciteitsvermindering slechts worden aanvaard
wanneer hij een onderdeel is van een programma voor
de herstructurering van de sector waarin de doelstellin-
gen en een specifiek tijdschema zijn vastgelegd. De
maatregel heeft een beperkte duur. De looptijd van
ongeveer vier jaar komt overeen met de tijd die nodig
is om de financiºle middelen voor het bekostigen van
de operatie te vergaren. Met het feitelijke opkopen van
de capaciteit zal worden begonnen onmiddellijk nadat
de Commissie haar goedkeuring heeft verleend en de
nodige verordeningen in werking zijn getreden. Er is
een duidelijke doelstelling: ongeveer 18 %, d.i. 3,9 mil-
joen haken, opkopen.

Voorts stellen de Nederlandse autoriteiten dat faillisse-
menten mogen worden verwacht indien een sanering
uitblijft. Deze faillissementen zouden volgens hen niet
tot een reductie van de capaciteit leiden, althans niet op
korte termijn. Ter staving hiervan wordt aangevoerd dat
er wellicht belangstellenden zijn om aldus goedkoop
slachterijen op te kopen en door te gaan met de acti-
viteiten. Dit lijkt zeer onwaarschijnlijk in een markt die
naar verluidt met overcapaciteit kampt. De Nederlandse
autoriteiten erkennen daarentegen dat de marktkrach-
ten op langere termijn wel de nodige structurele aan-
passingen zouden bewerkstelligen. In het verleden heeft
de sector van de varkensslachterijen al een sanering
ondergaan, klaarblijkelijk zonder groot succes. Welnu,
het is in het huidige stadium twijfelachtig of de nieuwe
operatie betere kansen van slagen heeft.

Voordelen voor de rest van de sector

Volgens de Nederlandse autoriteiten mag ook worden
verwacht dat de primaire sector voordeel zal ondervin-
den van een afgeslankte varkensslachtsector. Bovendien
blijft er volgens de autoriteiten nog enige overcapaciteit
over, zodat de sanering niet zal leiden tot lagere prijzen
voor varkenshouders of handelaren die varkens aan de
slachterijen verkopen.

Het voordeel voor de primaire sector is evenwel niet
overtuigend aangetoond.

gedaan dat de sector fundamenteel al efficiºnt is; de
sanering is een interne aangelegenheid van de grote
slachterijen en er is bijgevolg geen overheidsbijstand
nodig; er is geen enkele waarborg dat de situatie erna
beter zal zijn; er zal geen vrije mededinging meer zijn,
gelet op het beperkte aantal spelers dat zal overblijven
op de markt; tot slot (cid:151) alhoewel er geen informatie
beschikbaar was over de regionale verspreiding na de
sanering (cid:151) stellen zij dat er op regionaal niveau een
monopolie dreigt te ontstaan, met name in geval van
dierziektes.

Er wordt met andere woorden betwijfeld of de maat-
regel in het belang van de varkenssector als geheel is.
Bovendien dient de Commissie in het licht van artikel
82 van het Verdrag na te gaan of er sprake kan zijn van
monopolieposities op regionaal niveau.

b) De steun mag de gemeenschappelijke marktordeningen

niet doorkruisen

De voorgestelde sanering lijkt de werking van de ge-
meenschappelijke marktordening (Verordening (EEG)
nr. 2759/75 van de Raad van 29 oktober 1975 hou-
dende een gemeenschappelijke ordening der markten in
de sector varkensvlees) niet te doorkruisen.

c) De begunstigde moet een tegenprestatie leveren

De tegenprestatie bestaat uit de definitieve en onher-
roepelijke beslissing om de betrokken productiecapaci-
teit permanent te sluiten. Dit zal betekenen dat ofwel
de volledige capaciteit van het betrokken bedrijf, ofwel
een specifieke locatie wordt gesloten. De begunstigde
van de steun gaat hierbij een juridische verbintenis aan
dat de sluiting definitief en onomkeerbaar is. Deze ver-
bintenis geldt ook voor eventuele toekomstige overne-
mers van de installaties en voor de aandeelhouders van
het begunstigde bedrijf.

d) Geen reddings- en herstructureringssteun

De Nederlandse autoriteiten verklaren dat de bedrijven
die zich voor de sanering hebben aangemeld, niet in
financiºle moeilijkheden verkeren in de zin van de
richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun.
Gelet op het feit dat wordt gevreesd voor faillissemen-
ten als er niet wordt gesaneerd, heeft de Commissie
twijfels omtrent de huidige financiºle gezondheid van
de betrokken bedrijven. Hierover moeten nadere inlich-
tingen worden verstrekt.

Bovendien heeft de Commissie reeds in dit stadium van
de procedure een reactie ontvangen van andere ope-
ratoren in de varkenssector, die de behoefte aan een
nieuwe sanering betwisten. Zij zijn de mening toe-

De regeling is op dezelfde voorwaarden toegankelijk
voor alle slachterijen die meer dan 50 000 slachtingen
per jaar verrichten (deze zijn tezamen goed voor meer
dan 95 % van alle varkensslachtingen in Nederland).

e) Toegankelijkheid

9.2.2002

EN

Official Journal of the European Communities

C 37/23

f) Geen overcompensatie

Het steunbedrag is door het Productschap vastgesteld
op grond van taxaties bij een aantal bedrijven en erva-
ringen opgedaan ten tijde van eerdere saneringsregelin-
gen. De gevolgde procedure vertoont overeenkomst
met een aanbesteding (cid:151) het Productschap stelt een
prijs per haak vast en alle slachterijen met een capaci-
teit van meer dan 50 000 slachtingen kunnen inschrij-
ven voor sluiting tegen de vastgestelde prijs. Overcom-
pensatie lijkt derhalve uitgesloten.

g) Eigen bijdrage van de sector

De hele operatie wordt door de sector gefinancierd.

Er is geen heffing op invoer.

3.4. Artikel 81, lid 1, van het EG-Verdrag

Gelet op de uitspraak van het Gerecht van Eerste Aanleg
in de zaak Weyl Beef Products BV en andere tegen Com-
missie van de Europese Gemeenschappen (9), lijkt ook te
in
moeten worden onderzocht of de gemelde maatregel
overeenstemming is met artikel 81 van het EG-Verdrag.
De voorgestelde maatregel heeft immers tot doel en gevolg
de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt te
beperken. Het saneringsplan is er immers op gericht de
capaciteit in te krimpen en heeft derhalve rechtstreekse
gevolgen voor de mededinging, aangezien de productie-
middelen en bijgevolg de investeringen en de concurren-
tiestrategie van de betrokken partijen worden beperkt. Al-
hoewel de slachtmarkt waarschijnlijk een nationaal karak-
ter heeft, kan de voorgestelde maatregel de handel tussen
lidstaten ongunstig be(cid:239)nvloeden vanwege de invoer en uit-
voer van levende varkens.

De Nederlandse autoriteiten zijn kennelijk van oordeel dat
de maatregel voor ontheffing in aanmerking komt omdat
er sprake is van een (cid:132)crisiskartel(cid:148) (10).

a) Is er structurele overcapaciteit?

Er mag worden aangenomen dat het totale aantal in
Nederland gehouden varkens zal afnemen. Uit het
marktgedrag lijkt evenwel niet te kunnen worden opge-
maakt dat er structurele overcapaciteit is. Ondanks het
beleid om de varkensstapel op lange termijn in te krim-
pen en de saneringsoperatie van 1995, hebben de
meeste partijen die bij deze laatste betrokken waren
(cid:151) zoals eerder gezegd (cid:151) de productie in de periode
1995-2001 uitgebreid. De Commissie zet in dit stadium
dan ook een vraagteken bij het bestaan van structurele
overcapaciteit.

b) Verbetering van de productie

Ook indien aangenomen zou worden dat er sprake is
van structurele overcapaciteit, dan nog is het in dit

(9) Gevoegde zaken T-197/97 en T-198/97, 31.1.2001.
(10) Zie XXIIIe Verslag inzake het mededingingsbeleid, 1993, en be-
schikking van de Commissie van 29 april 1994 inzake een proce-
dure op grond van artikel 85 van het EG-Verdrag (Zaak IV/34.456
(cid:151) Stichting Baksteen).

stadium voor de Commissie de vraag of er is voldaan
aan de voorwaarden voor een ontheffing op grond van
artikel 81, lid 3.

(cid:151) De huidige omvang van de capaciteit is mede het
gevolg van recente uitbreidingen. Het zou derhalve
onjuist zijn te beweren dat de sector niet over vol-
doende middelen beschikt om over te gaan tot
noodzakelijke investeringen. Om te beginnen blijkt
dat de helft van de ondernemingen die bij de sane-
ring betrokken zijn, in capaciteitsuitbreiding hebben
ge(cid:239)nvesteerd. Ten tweede heeft een onderneming,
[. . .] (11), ook plannen om in een nieuwe slachterij
te investeren. Gevraagd hoe dit te rijmen valt met
structurele overcapaciteit, heeft het Productschap
geantwoord dat door andere slachthuizen is ge-
vraagd om van deze plannen af te zien, wat de
betrokken onderneming heeft gedaan. Het lijkt er
dus op dat het (cid:132)crisiskartel(cid:148) een (niet-aangemelde)
afspraak omvat om niet te investeren in modernere
technologie.

(cid:151) Zoals eerder is gezegd,

is door het Productschap
aangegeven dat faillissementen verwacht worden in-
dien een warme sanering uitblijft. Hoewel deze fail-
lissementen op korte termijn niet tot een reductie
van de capaciteit zouden leiden, erkent het Product-
schap dat dit op langere termijn wel te verwachten
is.

(cid:151) Anders dan in de zaak (cid:132)Baksteen(cid:148) is in de varkens-
slachtsector de prijselasticiteit van de vraag zeer
groot. Het Productschap heeft aangetoond dat de
exportstroom zeer snel zou kunnen verdrievoudi-
gen in geval van een duidelijk verschil tussen de
Duitse en de Nederlandse prijzen.

(cid:151) Er is niet aangetoond dat het productieproces in het
algemeen gekenmerkt wordt door zeer hoge vaste
kosten, hetgeen in de zaak-Baksteen een van de
redenen was om aan te nemen dat de markt niet
in staat was de capaciteitsverminderingen teweeg te
brengen.

(cid:151) Op basis van de verstrekte informatie kan niet met
zekerheid worden gezegd dat de te sluiten slacht-
huizen (in alle gevallen) de meest inefficiºnte zijn.

3.5. Preventie van dierziekten

De Nederlandse autoriteiten geven te kennen dat de voor-
gestelde saneringsregeling noodzakelijk is om een regio-
nale spreiding van slachtlocaties te garanderen, hetgeen
noodzakelijk is bij uitbraak van dierziekten.

De Commissie heeft echter twijfels omtrent de geldigheid
van dit argument, aangezien in het saneringsplan geen
bepalingen zijn opgenomen die een dergelijke regionale
spreiding waarborgen.

(11) Bedrijfsgeheim.

C 37/24

EN

Official Journal of the European Communities

9.2.2002

Daarnaast stelt het Productschap in zijn antwoord op het
verzoek om aanvullende inlichtingen het volgende: (cid:132)Wan-
neer bij een uitbraak van een besmettelijke dierziekte een
gebied wordt afgesloten, dan zou het wenselijk zijn om in
dat afgesloten gebied een locatie te hebben waar varkens
uit dat gebied geslacht kunnen worden (voor binnenlandse
consumptie). Het kleinste ingesloten gebied heeft een straal
van 10 kilometer. Het moge duidelijk zijn dat nimmer
voor alle gevallen de ideale oplossing (slachtlocatie in
het gebied dat afgesloten is) voorhanden kan zijn. In dit
soort gevallen zal in de toekomst gebruik gemaakt moeten
worden van streng gecontroleerde corridors (. . .).(cid:148)

Uit dit antwoord worden twee zaken duidelijk: i) het is
wenselijk, en dus niet noodzakelijk, om in een afgesloten
gebied een varkensslachtlocatie te hebben, en ii) het sane-
ringsplan waarborgt een regionale spreiding niet afdoende,
aangezien in de toekomst van corridors gebruik gemaakt
zal worden.

De Commissie plaats in dit stadium dus een vraagteken bij
de geldigheid van de gebezigde argumentatie.

Het staat momenteel voor de Commissie niet vast dat het
voorgestelde saneringsplan voldoet aan de voorwaarden
van afdeling 9 van de Communautaire richtsnoeren voor
staatssteun in de landbouwsector.

Bovendien bevindt de Nederlandse varkensslachthuizensec-
tor zich niet in een dusdanige economische situatie dat
een crisiskartel nodig is, aangezien hij over de middelen
blijkt te beschikken om in nieuwe capaciteit te investeren.
Zelfs indien dit anders zou zijn, komt de saneringsregeling
niet voor ontheffing in aanmerking omdat niet is aange-
toond dat de sanering tot een verbetering van de productie

leidt. Los van de vraag of ziektepreventie op zichzelf vol-
doende grond is om het bestaan van een (cid:132)crisiskartel(cid:148) te
rechtvaardigen,
lijkt het geenszins vast te staan dat het
voorgestelde saneringsplan een toereikende spreiding van
slachtlocaties zou bewerkstelligen.

4. BESLUIT

In het licht van het voorgaande heeft de Commissie, in het
kader van de procedure van artikel 88,
lid 2, van het
EG-Verdrag, besloten tot inleiding van een formeel onder-
zoek en verzoekt zij Nederland om binnen een maand na
de datum van ontvangst van deze brief zijn opmerkingen
in te dienen en alle informatie te verschaffen die erop zou
kunnen wijzen dat de betrokken steun verenigbaar met de
gemeenschappelijke markt is. Zij verzoekt uw autoriteiten
om onverwijld een afschrift van deze brief aan de po-
tentiºle begunstigde van de steun te zenden.

De Commissie wijst de Nederlandse regering op de schor-
sende werking van artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag en
verwijst naar
artikel 14 van Verordening (EG) nr.
659/1999 van de Raad, volgens hetwelk elke onrecht-
matige steun van de begunstigde kan worden teruggevor-
derd.

Voorts deelt de Commissie de Nederlandse regering mee,
dat zij de belanghebbenden door de bekendmaking van dit
schrijven en van een samenvatting ervan in het Publicatie-
blad van de Europese Gemeenschappen in kennis zal stellen.
Alle bovenbedoelde belanghebbenden zal worden verzocht
hun opmerkingen binnen ØØn maand vanaf de datum van
deze bekendmaking kenbaar te maken.(cid:146)

Non-opposition to a notified concentration

(Case COMP/M.2674 (cid:151) Sonae/CNP-Assurances/LL Porto Retail JV)

(2002/C 37/04)

(Text with EEA relevance)

On 20 December 2001 the Commission decided not to oppose the above notified concentration and to
declare it compatible with the common market. This decision is based on Article 6(1)(b) of Council
Regulation (EEC) No 4064/89. The full text of the decision is only available in English and will be
made public after it is cleared of any business secrets it may contain. It will be available:

(cid:151) as a paper version through the sales offices of the Office for Official Publications of the European

Communities (see list on the last page),

(cid:151) in electronic form in the (cid:145)CEN(cid:146) version of the CELEX database, under document No 301M2674. CELEX

is the computerised documentation system of European Community law.

For more information concerning subscriptions please contact:

EUR-OP,
Information, Marketing and Public Relations,
2, rue Mercier,
L-2985 Luxembourg.
Tel. (352) 29 29 427 18, fax (352) 29 29 427 09.