State aid — Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty concerning measure C 51/2001 (ex NN 48/2000) — International financing activities (Text with EEA relevance)
Date: 2001-10-31
Institutions: European Commission
Subjects: Netherlands, State aid, control of State aid, financial institution, multinational enterprise, tax system

C 306/6

EN

Official Journal of the European Communities

31.10.2001

Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty concerning measure
C 51/2001 (ex NN 48/2000) (cid:151) International financing activities

STATE AID

(2001/C 306/03)

(Text with EEA relevance)

By means of the letter dated 11 July 2001, reproduced in the authentic language on the pages following
this summary, the Commission notified the Netherlands of its decision to initiate the procedure laid down
in Article 88(2) of the EC Treaty in respect of the abovementioned measure.

Interested parties may submit their comments on the measure in respect of which the Commission is
initiating the procedure within one month of the date of publication of this summary and the following
letter to:

European Commission
Directorate-General for Competition
State Aid Registry
Rue de la Loi/Wetstraat 200
B-1049 Brussels
Fax (32-2) 296 12 42.

The comments will be communicated to the Netherlands. Confidential treatment of the identity of the
interested party submitting the comments may be requested in writing, stating the reasons for the request.

SUMMARY

Procedure

The measure was not notified. By letter dated 15 February
1999 (D/50716), the Commission asked for information on
financing activities(cid:146). The
the scheme covering (cid:145)international
information was sent by letter from the Dutch Permanent
Representation to the European Union dated 8 March 1999,
registered as received on 10 March under number A/31868.

Description

Under this measure, the Netherlands has since 1997 authorised
the establishment of a risk reserve in respect of the financing
activities of an international group. The aim was to counter the
tendency among internationally active Dutch companies to
shelter their group financing activities in finance companies
situated abroad, including in tax havens. The measure allows
the establishment of a risk reserve which takes account of the
substantial
financing
operations, even in connection with the international activities
of the group to which the company belongs. The reserve is
calculated on the basis of the income from financing activities,
excluding other types of income.

associated with international

risks

The maximum deductible contribution to the reserve is 80 %
of the profit from the group’s financing activities (i.e. basically
interest and royalties). The resulting profit
the
standard rate of 35 %. Requests to establish a risk reserve are
dealt with by a coordination committee specially set up for the
purpose. A decree (issued on 2 October 1997) contains a
the
number of provisions to ensure correct application of

is taxed at

law in order to counter any possible abuse. The possibility of
establishing a risk reserve is open to any enterprise that
performs financing activities for the benefit of the group in
at least four countries or at least two continents. The term
(cid:145)financial activities(cid:146) covers the following:

(cid:151) the financing of business assets and business activities of

group companies,

(cid:151) the leasing (operational and financial) of assets to group

companies,

(cid:151) the licensing of intangibles such as know-how, trademarks

and patents to group companies,

(cid:151) the factoring or financing of

trade receivables held by

group companies,

(cid:151) the provision of
group companies,

financial and administrative services to

(cid:151) the acquisition of holdings in companies, whether or not

they qualify for the (cid:145)participation exemption(cid:146).

An undertaking is regarded as belonging to the same group as
a Dutch company where the two are linked through a share-
holding of over 33,33 % of the capital. Companies wishing to
establish a risk reserve must also be able to demonstrate that
they are regularly engaged in lending and placing funds and
that they are able to operate independently. The activities must
be conducted exclusively from within the Netherlands, without
any material interference from elsewhere.

31.10.2001

EN

Official Journal of the European Communities

C 306/7

In the event of the direct or indirect acquisition of a Dutch or
foreign company or in the event of a capital contribution to a
Dutch or foreign company, it is possible to deduct from the
reserve, without immediate taxation, an amount equal to 50 %
of the acquisition price or the capital contribution. The risk
reserve can be terminated voluntarily at any time by filing a
request
take place in five equal
instalments, all subject to tax at a special rate of 10 %.

to this effect. This must

Assessment

Firstly, the measure must confer on recipients an advantage
which relieves them of charges that are normally borne from
their budgets. Since the risk reserve is established free of tax,
the tax burden can be reduced (see point 9 of the Commission
notice on the application of the State aid rules to measures
relating to direct business taxation (1). This reduction in the tax
burden may represent, as stated above, up to 80 % of taxable
profits, and the Commission has doubts as to the size of this
percentage in view of the risks actually incurred. By allowing a
significant
the risk reserve
therefore confers an advantage within the meaning of Article
87(1) of the EC Treaty.

reduction in the tax burden,

Furthermore, withdrawals
should
normally give rise to tax at the standard rate for corporation
tax in the Netherlands, i.e. 35 %. This is not always the case,
since:

risk reserve

from the

(cid:151) funds may be withdrawn from the reserve and taxed, under
certain conditions, at a rate of 10 % instead of 35 %,

(cid:151) in the event of

the acquisition of companies

in the
Netherlands or abroad, it is possible to make withdrawals
without immediate taxation at 35 %. Release of the funds in
the reserve should normally give rise to taxation at 35 %.
Liquidation of these assets remains an uncertain, in some
cases even quite hypothetical factor.

Secondly, the advantage must be granted by means of State
resources. In this case, the reduction in the tax base resulting
the risk reserve may lead to a
from the establishment of
shortfall in tax revenue.

Thirdly, the measure in question must affect competition and
trade among the Member States. This criterion would appear to
be met, given that
are multinational
companies (they must be established in four countries or at
least two continents), and an effect on intra-Community trade
cannot therefore be ruled out at this stage.

the beneficiaries

At this stage, the Commission takes the view that the measure
could constitute State aid. It also seems that the measure does
not qualify for any of the derogations laid down in Article
87(2) and (3) of the EC Treaty. In its preliminary assessment
provided for in Article 6 of Council Regulation (EC) No

659/1999, the Commission therefore expresses its doubts as to
the compatibility of the measure with the common market.

In accordance with Article 14 of Regulation (EC) No 659/1999,
all unlawful aid can be subject to recovery from the recipient.

TEXT OF THE LETTER

(cid:145)Met dit schrijven stelt de Commissie Nederland ervan in kennis
dat zij na onderzoek van de inlichtingen die door de Neder-
landse autoriteiten werden verstrekt met betrekking tot de
bovengenoemde steunmaatregel, heeft besloten de procedure
van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden.

In 1997 heeft de Ecofin-Raad een gedragscode inzake de belas-
tingregeling voor ondernemingen goedgekeurd om een einde te
maken aan de oneerlijke praktijken op dit gebied (2). Zoals de
Commissie in deze gedragscode had toegezegd, heeft zij
in
1998 een mededeling uitgebracht over de toepassing van de
regels inzake steunmaatregelen van de staten op maatregelen
betreffende de directe belasting op bedrijven (3), waarin zij nog-
maals benadrukt dat zij deze regels strikt zal toepassen, met
inachtneming van het beginsel van gelijke behandeling. Deze
procedure past in dit kader.

De procedure

1. De betrokken steunmaatregel

is niet aangemeld bij de

Commissie.

2. Bij brief van 15 februari 1999 (D/50716), heeft de Com-
missie inlichtingen gevraagd over de zogenoemde regeling
internationale financieringsactiviteiten. Deze inlichtingen
zijn verstrekt bij brief van de permanente vertegenwoordi-
ging van Nederland bij de Europese Unie van 8 maart
1999, die op 10 maart 1999 werd geregistreerd onder
nummer A/31868.

3. In dit antwoord wijzen de Nederlandse autoriteiten erop
dat de Commissie reeds op 5 maart 1997 een verzoek om
inlichtingen over deze regeling heeft gezonden, waarop bij
brief van 21 maart 1997 is geantwoord.

Gedetailleerde beschrijving van de steunmaatregel

4. De bepalingen op grond waarvan een reserve kan worden
gevormd voor risico’s die verband houden met de finan-
cieringsactiviteiten van een internationaal concern, zijn in
algemene zin neergelegd in de wet van 13 december 1996,
Staatsblad 651, tot wijziging van de Wet op de vennoot-
schapsbelasting 1969 met het oog op het tegengaan van de
uitholling van de belastinggrondslag en de versterking van
de fiscale infrastructuur.

5. Deze wet bevat twee nauw samenhangende bepalingen:

(1) OJ C 384, 10.12.1998, p. 3.

(2) PB C 2 van 6.1.1998, blz. 2.
(3) PB C 384 van 10.12.1998.

C 306/8

EN

Official Journal of the European Communities

31.10.2001

6. (cid:151) de eerste beoogt de mogelijkheid te beperken om in-
teresten die samenhangen met de concernfinancierings-
activiteiten van internationaal werkzame concerns van
de winst af te trekken door kunstmatige leningen aan te
gaan. Deze bepaling gaat de erosie van de grondslag
van de Nederlandse vennootschapsbelasting tegen;

7. (cid:151) de tweede bepaling opent de mogelijkheid om een
reserve te vormen, waarbij de aanzienlijke risico’s
van internationale financieringsactiviteiten in aanmer-
king worden genomen. Zo’n reserve kan alleen worden
gevormd indien de onderneming risico’s loopt met be-
trekking tot internationale concernactiviteiten. De basis
van de reserve wordt gevormd door de inkomsten uit
financieringsactiviteiten. Andere bedrijfsinkomsten kun-
nen niet voor deze reserve worden gebruikt.

8. Het maximale bedrag van deze reserve bedraagt 80 % van
de behaalde concernfinancieringswinst. Opgemerkt zij dat
de overige winst belast wordt met het normale vennoot-
schapsbelastingtarief van 35 %,
terwijl er een belasting-
claim van, in beginsel, 35 % blijft bestaan op de reserve.

Doel

9. Volgens de Nederlandse autoriteiten heeft het Nederlandse
parlement getracht met deze maatregel te voorkomen dat
Nederlandse internationaal opererende ondernemingen hun
concernfinancieringsactiviteiten onderbrengen in financie-
ringsmaatschappijen in het buitenland, met name in belas-
tingparadijzen.

Voorwaarden

10. Verzoeken tot vorming van een risicoreserve worden be-
handeld door een speciaal daarvoor opgerichte co(cid:246)rdinatie-
commissie. Deze commissie heeft geen discretionaire be-
voegdheid, evenmin als de minister of de centrale overheid.
Er is een modelbeschikking gepubliceerd (6 oktober 1997)
die een aantal bepalingen bevat om de correcte toepassing
van de wet te waarborgen en mogelijk misbruik tegen te
gaan.

11. De mogelijkheid om een risicoreserve te vormen staat open
voor elke belastingplichtige onderneming, ongeacht of deze
van Nederlandse of van buitenlandse afkomst is, voorzover
aan de wettelijke voorwaarden is voldaan.

12. Om een risicoreserve te mogen vormen moet de onder-
neming financieringsactiviteiten ten behoeve van het
concern verrichten in ten minste vier landen of op ten
minste twee continenten. Onder de term (cid:132)financieringsacti-
viteiten(cid:148) wordt verstaan:

(cid:151) financial en operational lease van bedrijfsmiddelen aan

de tot het concern behorende ondernemingen;

(cid:151) het

in licentie geven van immateriºle activa zoals
knowhow, handelsmerken en octrooien aan tot het
concern behorende ondernemingen;

(cid:151) de factoring van handelsvorderingen van ondernemin-

gen van het concern of de financiering daarvan;

(cid:151) het verlenen van financiºle en administratieve diensten

aan ondernemingen van het concern;

(cid:151) de verwerving van of de deelneming in het kapitaal van
ondernemingen, ongeacht of deze onder de deel-
nemingsvrijstelling vallen.

13. De financieringsactiviteiten moeten zijn gericht op de on-
dernemingen die deel uitmaken van het concern, zoals in
de wet is bepaald. Een concern wordt gedefinieerd als een
onderneming waarmee de Nederlandse onderneming voor
meer dan 33,33 % is verbonden. Aandelen die bij de ont-
binding van de onderneming niet delen in de reserves van
de onderneming, worden niet in aanmerking genomen bij
de berekening van dit percentage.

14. Ondernemingen die verzoeken een risicoreserve te mogen
vormen moeten kunnen aantonen dat zij geregeld leningen
verstrekken en beleggingen plaatsen en dat zij geheel on-
afhankelijk kunnen opereren. De leiding moet over het
vermogen en de bevoegdheid beschikken om de nodige
stappen te ondernemen. De activiteiten moeten uitsluitend
vanuit Nederland worden verricht, zonder bemoeienis van
buitenaf. De onderneming moet zich, anders dan inciden-
teel, bezighouden met het regelen en uitvoeren van fi-
nanciºle transacties ten behoeve van de ondernemingen
die tot het concern behoren.

15. Ten slotte moeten de ondernemingen in de vier landen per
land ten minste 5 % van de belastbare inkomsten uit de
financieringsactiviteiten bijdragen. En elk van de twee con-
tinenten minstens 10 %. Verder mag, om de internationale
spreiding van de activiteiten te benadrukken, niet meer dan
10 % van het totale vermogen (vreemd en eigen vermogen)
dat de onderneming voor haar financieringsactiviteiten ge-
bruikt, direct of indirect ten behoeve van tot het concern
behorende ondernemingen in Nederland worden aange-
wend. Voldoet een onderneming niet aan de in de wet
vastgestelde voorwaarden, dan mag zij geen risicoreserve
vormen. Evenzo heeft het niet langer aan deze voorwaar-
den voldoen tot gevolg dat de risicoreserve volledig vrij-
komt en tegen het volle tarief wordt belast.

Fiscale gevolgen

(cid:151) de financiering van bedrijfsmiddelen en van bedrijfs-
matige activiteiten van tot het concern behorende on-
dernemingen;

16. Indien aan alle voorwaarden is voldaan kan de onder-
neming een reserve vormen met het oog op de bijzondere
risico’s die verband houden met het opereren als internati-
onaal concern. Het ten laste van de winst aan de reserve

31.10.2001

EN

Official Journal of the European Communities

C 306/9

toe te voegen bedrag beloopt ten hoogste 80 % van de
concernfinancieringswinst (voornamelijk rente en royalty’s)
alsmede van de opbrengsten van kortlopende beleggingen
welke worden aangehouden ter financiering van acquisities.

17. Deze beleggingen mogen volgens de wet niet meer bedra-
gen dan de laagste van de volgende waarden: ofwel 25 %
van de nettowaarde van het concern, ofwel de som van alle
deelnemingen en binnen het concern uitstaande leningen
(Nederlandse deelnemingen voor een bedrag dat niet groter
is dan 1/9e deel van het bedrag van de buitenlandse deel-
nemingen). Andere bedrijfsinkomsten mogen niet worden
gebruikt. Bovendien is het jaarlijks aan de reserve toe te
voegen bedrag wettelijk beperkt tot maximaal 80 % van de
totale belastbare inkomsten (inclusief inkomsten die geen
verband houden met financiºle activiteiten). Zo wordt het
bedrag dat ten laste van de winst aan de reserve kan wor-
den toegevoegd bij verliezen uit de overige activiteiten tot
minder dan 80 % gereduceerd.

18. Voor de toepassing van de 80 %-regel wordt de belastbare
winst van de onderneming berekend alvorens eventuele
dotaties of onttrekkingen aan de reserve in aanmerking
worden genomen. Voorwaarts verrekende verliezen moeten
worden afgetrokken. Verder zijn er geen beperkingen.

19. De financieringswinst (netto-winst) wordt berekend na af-
trek van de uitgaven die verband houden met de financiºle
activiteiten, waaronder de rentelasten en een evenredig ge-
deelte van de algemene kosten. Winst die is vrijgesteld
ingevolge de deelnemingsvrijstelling, of op grond van een
regeling inzake dubbele belasting (met betrekking tot in-
komsten van dochterondernemingen) worden niet als fi-
nancieringswinst beschouwd. Onttrekkingen ten laste van
de risicoreserve evenmin.

20. Zoals hierboven vermeld kan een onderneming die over
een overnamekas beschikt met de daadwerkelijke bedoeling
(welke bij de belastingdienst aannemelijk moet worden ge-
maakt) om ØØn of meer ondernemingen over te nemen,
binnen bepaalde grenzen de opbrengsten van die kas toe-
voegen aan de financieringswinst, die de grondslag vormt
voor de berekening van de dotatie aan de reserve. De
overnamekas, waarvoor bovengenoemde voorwaarden gel-
den, dient in liquide middelen te worden aangehouden om
op korte termijn beschikbaar te zijn. De overname dient te
geschieden in de vorm van de verwerving van aandelenka-
pitaal.

21. De reserve kan belast of onbelast afnemen. Verliezen die
samenhangen met de risico’s waarvoor de reserve is ge-
vormd (afwaardering van verstrekte leningen, liquidatiever-
liezen en exploitatieverliezen van vaste inrichtingen; door
de onderneming of door tot een concern behorende Neder-
landse onderneming) geven aanleiding tot een belaste ont-
trekking aan de reserve voor een bedrag ter grootte van de
afwaardering of het verlies. Het bedrag aan verliezen dat
groter is dan de reserve komt ten laste van de overige
winst.

22. Bij een directe of indirecte deelneming in een Nederlandse
of buitenlandse dochteronderneming, of bij een kapitaal-
storting in dergelijke dochterondernemingen, kan 50 % van
de kosten die hiermee zijn gemoeid onbelast aan de reserve
worden onttrokken. De verwervende onderneming is even-
wel verplicht
te verklaren dat het bedrag van de deel-
neming met eenzelfde bedrag als aan de reserve is onttrok-
ken, is verlaagd. Op deze wijze wordt een mogelijk liqui-
datieverlies fiscaal bezien in de tijd naar voren gehaald.
Indien zich daarna feitelijk een liquidatieverlies zou voor-
doen,
is dit fiscaal gezien kleiner naar de mate waarin
terzake van dit risico reeds aan de reserve is onttrokken.
In een dergelijk geval wordt de onttrekking belast tegen
35 %.

23. Indien de activiteiten van de onderneming of de plaats
waar deze worden uitgeoefend naar het oordeel van de
minister van Financiºn bijzondere risico’s meebrengen (bij-
voorbeeld politieke of klimatologische risico’s), dan wordt
het percentage van de kosten die onbelast aan de reserve
kunnen worden onttrokken verhoogd tot 100 %. Dit geldt
ook voor de kosten van de verwerving van een deel-
neming. Voorts mag onbelast volledig aan de reserve wor-
den onttrokken het bedrag van een kapitaalstorting in ver-
band met een aansprakelijkstelling van een onderneming
van het concern voor een risico dat deze onderneming zelf
niet kan dragen. Ook in dit geval wordt een mogelijk toe-
komstig liquidatieverlies met hetzelfde bedrag verminderd.

24. Een kapitaalstorting komt evenwel niet voor onbelaste ont-
trekking in aanmerking indien deze plaatsvindt in de vorm
van de omzetting van vorderingen in aandelenkapitaal of
de omzetting van vaste inrichtingen in deelnemingen. Bij
een investering in een deelneming moet de deelneming ten
minste vijf jaar worden gehouden, tenzij aan de vervreem-
ding overwegend zakelijke motieven ten grondslag liggen.

25. De risicoreserve kan te allen tijde vrijwillig worden opge-
heven door hiertoe een verzoek in te dienen. In dit geval
wordt de reserve in vijf jaar voor gelijke delen aan de winst
toegevoegd en worden de jaarmoten belast tegen 10 %.
Gedurende deze periode van vijf jaar kunnen geen toevoe-
gingen aan de reserve meer plaatsvinden, maar onttrekkin-
gen in verband met kapitaalstortingen blijven mogelijk.
Gedurende deze periode blijft evenwel een volledige inacht-
neming van de voorwaarden voor zowel in Nederland als
in het buitenland gevestigde lichamen, vereist. Eventuele
inkomsten gedurende deze periode worden belast tegen
35 % en kunnen niet aan de reserve worden toegevoegd.

26. Ten slotte vindt verplichte opheffing van de reserve plaats,
welke tegen 35 % wordt belast, wanneer de onderneming
langer in Nederland aan belasting is onderworpen
niet
(liquidatie of de verplaatsing van haar fiscale zetel naar
het buitenland). Deze belaste onttrekking wordt niet aan
de financieringswinst toegevoegd en kan niet worden ge-
bruikt om een nieuwe reserve te vormen. Ook indien niet
langer aan de (cid:132)substance(cid:148)-eis of aan de voorwaarden voor
buitenlandse ondernemingen of aan eventuele andere door
de wet gestelde voorwaarden wordt voldaan, vindt ver-
plichte opheffing van de reserve plaats met dezelfde fiscale
consequenties.

C 306/10

EN

Official Journal of the European Communities

31.10.2001

27. Bij verplichte opheffing binnen de vrijwillige opheffings-
periode van vijf jaar wordt de belasting over de jaarlijkse
termijnen die al tegen 10 % zijn afgerekend alsnog ver-
hoogd met 25 % van die termijn, zodat uiteindelijk over
de gehele reserve 35 % belasting wordt geheven.

Kosten van de maatregel

28. Er worden geen gegevens verstrekt over de kosten van deze
maatregel, maar volgens de Nederlandse autoriteiten wer-
den de beleggingen in deze financieringsmaatschappijen in
1996 geraamd op 15 miljard NLG.

Beoordeling van de maatregel

29. Om als steunmaatregel in de zin van artikel 87, lid 1, van
het EG-Verdrag te worden gekwalificeerd, moet een maat-
regel voldoen aan de vier criteria die hieronder worden
toegelicht.

30. In de eerste plaats moet de maatregel een voordeel ver-
schaffen dat de lasten verlicht die de ondernemingen nor-
maliter moeten dragen. Zoals blijkt uit punt 9 van de
Mededeling betreffende de toepassing van de regels betref-
fende steunmaatregelen van de staten op maatregelen op
het gebied van de directe belastingen op ondernemin-
gen (4), kan een dergelijk voordeel worden verschaft door
een vermindering van de belastingdruk voor de onder-
neming in de vorm van een opneming van reserves op
de balans.

31. Met de risicoreserve, die belastingvrij is, kan de belasting-
druk dus worden verminderd. Deze vermindering van de
belastingdruk kan, zoals hierboven aangegeven, oplopen
tot 80 % van de belastbare winst, en de Commissie vraagt
zich af of dat percentage in verhouding staat tot de wer-
kelijke risico’s. De risicoreserve maakt een aanzienlijke ver-
mindering van de belastingdruk mogelijk en lijkt dus zowel
voor de betrokken ondernemingen als voor de concerns
waartoe zij behoren, een voordeel
in de zin van artikel
87, lid 1, van het EG-Verdrag op te leveren.

32. Bovendien zou voor de onttrekking aan de risicoreserve
normaal het standaardtarief van de in Nederland toepasse-
lijke vennootschapsbelasting moeten gelden, dat wil zeggen
35 %. Dit is niet altijd het geval omdat:

(cid:151) middelen aan de reserve kunnen worden onttrokken en
onder bepaalde omstandigheden worden belast met een
tarief van 10 % in plaats van 35 %;

(cid:151) het, bij de overname van ondernemingen in Nederland
of in het buitenland, mogelijk is middelen aan de risi-
coreserve te onttrekken zonder dat deze onmiddellijk

(4) PB C 384 van 10.12.1998, blz. 3.

met een tarief van 35 % worden belast. Naar gelang van
het geval kunnen, ongeacht of er van een bijzonder
risico sprake is, de aan de reserve onttrokken bedragen
50 tot 100 % van het overnamebedrag belopen. Daar-
tegenover staat dat de bedragen die op de balans van de
onderneming zijn ingeschreven dienovereenkomstig
worden verminderd. Dankzij dit mechanisme kan de
belastingdruk voor de onderneming onmiddellijk wor-
den verminderd. Immers, de middelen die uit de reserve
worden vrijgemaakt zouden normaal met een tarief van
35 % moeten worden belast. Weliswaar zal, ingeval van
liquidatie of verkoop van verworven activa het verlies
aan belastinginkomsten minder groot zijn indien de
waarde van de op de balans opgenomen activa vermin-
derd is met het bedrag van de reserve dat voor de
overname is aangewend. Niettemin blijft de liquidatie
van de genoemde activa een onzeker element en in
sommige gevallen zelfs volkomen hypothetisch. Er
wordt immers geen enkele termijn voorzien voor de
compensatie van dit voordeel in de vorm van een ge-
ringer belastingverlies.

33. De vorming van de risicoreserve lijkt een voordeel in te
houden in zoverre deze de mogelijkheid biedt de belasting-
druk te verlichten door een uitstel van belasting waarvan
de duur niet a priori kan worden vastgesteld. Bovendien
worden niet alle onttrekkingen aan de risicoreserve tegen
het normale tarief belast, met name ingeval van vrijwillige
opheffing van de reserve of de overname van ondernemin-
gen in Nederland of in het buitenland. De bovengenoemde
voorwaarden voor de onttrekking van bedragen aan de
reserve kunnen derhalve eveneens een voordeel inhouden.

34. De Commissie is daarom vooralsnog van oordeel dat de
voorwaarden inzake het gebruik van de risicoreserve voor-
delen kunnen opleveren in de zin van artikel 87, lid 1, van
het EG-Verdrag, zowel voor de betrokken ondernemingen
als voor de concerns waarvan zij deel uitmaken.

35. Ten tweede moet het voordeel met staatsmiddelen worden
bekostigd. In het onderhavige geval leidt de vermindering
van de belastbare grondslag als gevolg van de vorming van
de risicoreserve tot een vermindering van de belasting-
inkomsten, waarvan de omvang overigens niet wordt ge-
noemd, die als staatsmiddelen moeten worden beschouwd.
Er moet derhalve van worden uitgegaan dat aan deze voor-
waarde is voldaan. Opgemerkt zij dat aan deze voorwaarde
eveneens is voldaan wanneer de reserve vrijwillig of met
het oog op overnamen wordt gedeblokkeerd.

36. Ten derde moet de desbetreffende maatregel de mededin-
ging en het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig
be(cid:239)nvloeden. Aan deze voorwaarde lijkt van meet af aan te
zijn voldaan omdat de begunstigden multinationale onder-
nemingen zijn (zij moeten vestigingen hebben in ten min-
ste vier landen of twee continenten), zodat in dit stadium
niet kan worden uitgesloten dat het intracommunautaire
handelsverkeer wordt geschaad. Verder kan, aangezien het
een regeling betreft waarvan alle sectoren gebruik kunnen
maken, niet worden uitgesloten, dat bepaalde begunstigde
ondernemingen werkzaam zijn in sectoren waar een inten-

31.10.2001

EN

Official Journal of the European Communities

C 306/11

sief intracommunautair handelsverkeer bestaat; de moge-
lijkheid van een ongunstige invloed op het handelsverkeer
kan derhalve niet worden uitgesloten. Verder kan, volgens
de jurisprudentie van het Hof (5) en punt 11 van de boven-
genoemde mededeling, (cid:132)op grond van het enkele feit dat de
steun de positie van deze onderneming ten opzichte van
andere concurrerende ondernemingen in het
intracom-
munautaire handelsverkeer versterkt, worden aangenomen
dat dit handelsverkeer ongunstig is be(cid:239)nvloed(cid:148).

37. Ten slotte moet de maatregel specifiek of selectief zijn, in
die zin dat zij bepaalde ondernemingen of bepaalde pro-
ducties begunstigt. Aangezien de betrokken fiscale regelin-
gen slechts internationale groepen betreffen die in ten min-
ste vier landen of twee continenten vestigingen hebben,
kan worden geoordeeld dat aan de voorwaarde van selec-
tiviteit is voldaan. De maatregel is immers niet van toepas-
sing op groepen ondernemingen die alleen op het Neder-
landse grondgebied gevestigd zijn of op groepen multina-
tionale ondernemingen die in minder dan vier lidstaten
vestigingen hebben. Bovendien zijn deze afwijkende fiscale
regelingen voornamelijk bedoeld voor grote Nederlandse
concerns, zoals door de Nederlandse autoriteiten wordt
benadrukt.

Rechtvaardiging door de aard of de opzet van het stelsel

38. Zoals in punt 23 van de bovenvermelde mededeling wordt
opgemerkt (cid:132)betekent het feit dat sommige maatregelen dif-
ferentieel van aard zijn, niet noodzakelijk dat zij als steun-
maatregelen moeten worden beschouwd(cid:148). Maatregelen die
steunmaatregelen lijken kunnen immers gerechtvaardigd
zijn gezien de aard of de opzet van het stelsel. Aangezien
het in het onderhavige geval gaat om de vorming van een
reserve voor risico’s die samenhangen met internationale
financieringsactiviteiten hebben de Nederlandse autoriteiten
de volgende argumenten aangevoerd:

39. Ten eerste brengen internationale transacties specifieke ri-
sico’s met zich mee ten opzichte van nationale transacties
waarbij de politieke of commerciºle risico’s minder groot
zijn of gemakkelijker kunnen worden voorzien. Bovendien
moeten, zoals de Nederlandse autoriteiten verklaren, toe-
voegingen aan de risicoreserve in verhouding staan tot de
werkelijke risico’s.

40. De Commissie stelt echter vast dat dit stelsel uitsluitend ten
goede komt aan multinationale groepen die vestigingen
hebben in ten minste vier landen of twee continenten,
hetgeen a priori niet
te rechtvaardigen lijkt uit hoofde
van de aard of de opzet van het stelsel. Groepen onder-
nemingen die slechts in drie landen of op ØØn continent
actief zijn lopen immers niet minder risico’s dan grotere
groepen die in ten minste vier landen of twee continenten
activiteiten uitoefenen.

41. Bovendien lijkt het bedrag van de toevoeging aan de risi-
coreserve, dat 80 % van de nettowinst uit de internationale

(5) Arrest van het Hof van 17 september 1980 in zaak 730/79 (Philip

Morris).

financieringsactiviteiten kan bereiken en 80 % van de winst
uit het geheel van de activiteiten van de begunstigde onder-
neming, niet altijd in verhouding te staan tot het werkelijke
risico. De toevoegingen aan de reserve kunnen worden
verricht zodra de aanwezigheid van een risico wordt aan-
getoond; de omvang van het risico behoeft echter op geen
enkele wijze te worden aangetoond (cid:151) de enige beperking
is de bepaling dat ten hoogste 80 % van de winst uit inter-
nationale financieringsactiviteiten aan de reserve mag wor-
den toegevoegd.

42. Ten slotte lijkt in dit stadium de onttrekking aan de risi-
coreserve met tijdelijke belastingvrijstelling met het oog op
de acquisitie van een onderneming in Nederland of in het
buitenland niet in het toepassingsgebied van de regeling
inzake de vorming van de risicoreserve te vallen, aangezien
de risicoreserve bedoeld is om risico’s in verband met
internationale financiºle activiteiten in aanmerking te ne-
men; zij lijkt veeleer op het terrein te liggen van steun bij
de overname van ondernemingen. De vermindering van de
belastingdruk wordt immers, bij de verwerving van onder-
nemingen, slechts gecompenseerd indien de desbetreffende
ondernemingen worden doorverkocht of geliquideerd.

Onderzoek van de verenigbaarheid

43. Aangezien de desbetreffende fiscale regeling staatssteun
vormt in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag
moet de eventuele verenigbaarheid ervan in het licht van
de uitzonderingen van de leden 2 en 3 van artikel 87
worden onderzocht.

44. De afwijkingen van artikel 87, lid 2, van het EG-Verdrag
inzake steunmaatregelen van sociale aard aan individuele
verbruikers, steunmaatregelen tot herstel van de schade
veroorzaakt door natuurrampen of andere buitengewone
gebeurtenissen en steunmaatregelen aan de economie van
bepaalde streken van de Bondsrepubliek Duitsland, zijn in
het onderhavige geval niet van toepassing.

45. De afwijking van artikel 87,

lid 3, onder a),

inzake de
mogelijkheid om steunmaatregelen ter bevordering van
de economische ontwikkeling van streken waarin de le-
vensstandaard abnormaal laag is of waar een ernstig gebrek
aan werkgelegenheid heerst toe te staan, kan in dit geval
evenmin worden gebruikt. Hetzelfde geldt voor de afwij-
king van artikel 87, lid 3, onder c), waarbij steunmaatrege-
len met het oog op de ontwikkeling van bepaalde regio’s
zijn toegestaan.

46. De fiscale regeling inzake de risicoreserve valt evenmin in
de categorie van projecten van gemeenschappelijk Euro-
pees belang die voor de uitzondering van artikel 87,
lid
3, onder b), in aanmerking komen, en is ook niet bedoeld
om de cultuur en de instandhouding van het culturele
erfgoed te bevorderen, zodat zij niet in aanmerking komt
voor de afwijking van artikel 87, lid 3, onder d).

C 306/12

EN

Official Journal of the European Communities

31.10.2001

47. Ten slotte moet worden onderzocht of de desbetreffende
regeling in aanmerking komt voor de uitzondering van
artikel 87, lid 3, onder c), waarbij steunmaatregelen welke
de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische
bedrijvigheid vergemakkelijken, zijn toegestaan mits de
voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt
daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeen-
schappelijk belang wordt geschaad.

48. De fiscale voordelen die samenhangen met de vorming van
de risicoreserve en de vrijwillige opheffing ervan zijn niet
gekoppeld aan het verrichten van investeringen, de schep-
ping van werkgelegenheid of specifieke projecten; zij hou-
den slechts een verlichting van de vaste lasten in en kun-
nen bijgevolg worden aangemerkt als exploitatiesteun. De
Commissie is in dit stadium dan ook van oordeel dat zij
het handelsverkeer zodanig kunnen veranderen dat het ge-
meenschappelijk belang wordt geschaad, en dat zij dus niet
in aanmerking komen voor de afwijking van artikel 87, lid
3, onder c).

49. Wat de steun betreft die wordt toegekend bij de opheffing
van de reserve met het oog op de acquisitie van onder-
nemingen in Nederland en het buitenland stelt de Com-
missie vast dat deze maatregelen normaal beperkt moeten
blijven tot de enige investeringen die voor steun in aan-
merking komen, namelijk initiºle investeringen (6), en dat
de intensiteit ervan in overeenstemming moet zijn met het
door de Commissie toegestane niveau. De Commissie stelt
vast dat de hier onderzochte maatregel evenwel geen en-
kele bepaling bevat inzake voor steun in aanmerking ko-
mende kosten of de beperking van de steunintensiteit. Bo-
vendien is de belastingvermindering na het verrichten van
de investering onmiddellijk en kan het uiteindelijke bedrag
niet van tevoren worden berekend; de maatregel kan der-
halve exploitatiesteun inhouden, die, zoals in het voor-
in aanmerking kan komen
afgaande is opgemerkt, niet
voor de uitzondering van artikel 87, lid 3, onder c).

50. De betrokken regeling lijkt a priori voor geen van de af-
wijkingen van artikel 87 van het EG-Verdrag in aanmerking

te kunnen komen. In het kader van de eerste beoordeling,
zoals bedoeld in artikel 6 van Verordening (EG) nr.
659/1999 van de Raad, betwijfelt de Commissie dan ook
of de steun verenigbaar is met de gemeenschappelijke
markt.

51. Gelet op de bovenstaande overwegingen verzoekt de Com-
missie Nederland in het kader van de procedure van artikel
88, lid 2, van het EG-Verdrag binnen een maand vanaf de
datum van ontvangst van dit schrijven zijn opmerkingen te
maken en alle dienstige inlichtingen te verstrekken voor de
beoordeling van de steunmaatregel. Zij verzoekt de Neder-
landse autoriteiten onverwijld een afschrift van deze brief
aan de potentiºle begunstigden van de steunmaatregel te
doen toekomen. De Commissie zou vooral graag de op-
merkingen van Nederland en van de betrokken partijen
vernemen in verband met een eventueel gewettigd vertrou-
wen dat terugvordering van de steun in de weg zou staan,
in het geval dat deze steun als onwettig en onverenigbaar
zou worden beschouwd.

52. De Commissie wijst Nederland op de schorsende werking
van artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag. Zij verwijst naar
artikel 14 van Verordening (EG) nr. 659/1999, volgens
hetwelk elke onrechtmatige steun van de begunstigde kan
worden teruggevorderd.

53. Voorts deelt de Commissie Nederland mee dat zij de be-
langhebbenden door de bekendmaking van dit schrijven en
van een samenvatting ervan in het Publicatieblad van de
Europese Gemeenschappen in kennis zal stellen. Tevens zal
zij de belanghebbenden in de lidstaten van de EVA die
partij zijn bij de EER-overeenkomst door de bekendmaking
van een mededeling in het EER-Supplement van het Publi-
catieblad in kennis stellen, alsmede de toezichthoudende
autoriteit van de EVA door haar een afschrift van dit schrij-
ven toe te zenden. Alle bovengenoemde belanghebbenden
zal worden verzocht hun opmerkingen te maken binnen
een maand vanaf de datum van deze bekendmaking.(cid:146)

(6) Voor de definitie van initiºle investeringen zie punt 4.4 van de
richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen (PB C 74 van
10.3.1998).