text:
 |
 52011PC0844
 Togra le haghaidh RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE lena mbunaítear ionstraim maoinithe chun an daonlathas agus cearta an duine a chur chun cinn ar fud an domhain /* COIM/2011/0844 leagan deireanach - 2011/0412 (COD) */
 MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN
 1. COMHTHÉACS AN TOGRA
 Tá an tAontas Eorpach fothaithe ar luachanna
 an mheasa ar dhínit an duine, ar an tsaoirse, ar an daonlathas, ar an
 gcomhionannas, ar an smacht reachta agus an mheasa ar chearta an duine, (Airteagal 2
 den Chonradh ar an Aontas Eorpach). Ina theannta sin,
 foráiltear freisin sa Chonradh, go mbeidh
 gníomhaíocht an Aontais ar an ardán idirnáisiúnta bunaithe ar na prionsabail a
 spreag a chruthú, a fhorbairt agus an méadú a tháinig air, prionsabail a
 bhféachann sé lena gcur ar aghaidh sa domhan mór: an daonlathas, an smacht
 reachta, uilechoitinne agus dodhealaitheacht chearta an duine agus na
 mbunsaoirsí, an meas ar dhínit an duine, prionsabail an chomhionannais agus na
 dlúthpháirtíochta, agus an meas ar phrionsabail Chairt na Náisiún Aontaithe
 agus ar phrionsabail an dlí idirnáisiúnta. (Airteagal 21).
 Dá bhrí sin, tá cur chun
 cinn an daonlathais agus cearta an duine ina ghné bhun-riachtanach de
 ghníomhaíocht sheachtrach an AE. Baineann an AE úsáid as
 réimse leathan beart, idir idirphlé polaitiúil agus tionscnaimh
 taidhleoireachta agus comhar agus cúnamh teicniúil agus airgeadais, chun cearta
 an duine agus an daonlathas a chur chun cinn ar fud an domhain.
 Tá an Rialachán maidir le hIonstraim Eorpach i
 gcomhair Daonlathais agus Cearta an Duine (EIDHR) a bhunú[1] ina bhunchloch den straitéis
 pholaitiúil seo agus is léiriú uathúil agus sofheicthe é maidir le tiomantas
 láidir an AE i leith an daonlathais agus cearta an duine. Tá torthaí bainte
 amach i ndáiríre ag an ionstraim seo agus tá go leor scéalta ann maidir lena
 rathúlacht, ag cur tacaíochta ar fáil d’institiúidí um chearta an duine agus na
 sochaí shibhialta ar fud an domhain chomh maith le breathnóireacht toghcháin. I
 ngeall ar a neamhspleáchas ó thoiliú Rialtais agus i ngeall ar an tsolúbthacht
 a bhaineann leis, cuireann an EIDHR breisluach lárnach le bosca uirlisí
 beartais an AE.
 Ní mór cuspóirí ginearálta agus raon feidhme
 an EIDHR, a chuirfidh le forbairt agus le comhdhlúthú chearta an duine agus saoirsí
 bunúsacha, daonlathais agus smachta reachta ar fud an domhain, a chaomhnú sa
 Rialachán nua.
 Cuireann an Rialachán leis
 an nascáil láidir idir an daonlathas agus cearta an duine. Tá forbairt leanúnach déanta ar chlár oibre an AE maidir leis an
 daonlathas a chothú, agus é bogtha i dtreo cur chuige cuimsitheach anois. Is
 iad Conclúidí na Comhairle ó mhí na Samhna 2009[2] maidir le daonlathas a chothú
 an chéad chuid den chreat tairbhiúil straitéiseach maidir le beartas níos
 leithne agus níos comhchuibhithe i gcaidreamh seachtrach an AE. I mí na Nollag 2010,
 chuir an Coimisiún an chéad tuarascáil maidir leis an obair leantach ó na
 Conclúidí i láthair agus glacadh le conclúidí nua[3] lena n-áirítear aithint na ndeich
 dtír treoirscéime ina bhfuil an Clár Oibre Gníomhaíochta le cur chun feidhme
 agus aon ghníomh atá de dhíth láithreach.
 Dá
 bhrí sin, meastar go bhfuil sé riachtanach go gcoinneodh EIDHR sa todhchaí raon
 feidhme leathan ina gcuimsítear an líon reatha gníomhaíochtaí abhcóideachta,
 tacaíocht bhunúsach agus oibríochtaí machaire, lena n-áirítear breathnóireacht
 toghcháin, trína gcuirtear tacaíocht ar fáil do na cearta bunúsacha uile ar gné
 dhílis den daonlathas iad, i gcomhar le gach ceart eile de chuid an duine agus
 gach saoirse bhunúsach eile. Is ráthaíocht atá ann maidir le réasúnaíocht
 beartais, cuimsitheacht an chur chuige, comhchuibheas na n-oibríochtaí agus
 barainneachtaí scála.
 Clúdaítear cúig chuspóir i raon feidhme EIDHR
 ó 2007 i leith:
 ·
 Urramú chearta an duine agus saoirsí bunúsacha a
 fheabhsú sna tíortha is mó a bhfuil siad i mbaol iontu;
 ·
 Ról neartaithe a thabhairt don tsochaí shibhialta ó
 thaobh chearta an duine agus leasú daonlathach a chur chun cinn, tacú le
 comhréiteach síochánta leasanna grúpa agus rannpháirtíocht pholaitiúil agus
 ionadaíocht a chomhdhlúthú;
 ·
 Gníomhaíochtaí maidir le cearta an duine agus
 ceisteanna daonlathais a chothú i réimsí a chuimsítear i dTreoirlínte an AE,
 lena n-áirítear idirphlé maidir le cearta an duine, maidir le cosantóirí
 chearta an duine, maidir le pionós an bháis, maidir le céasadh, maidir le
 leanaí agus le coimhlint faoi airm, maidir le cearta an linbh, maidir le
 foréigean i gcoinne ban agus cailíní agus gach cineál idirdhealaithe ina
 gcoinne a chomhrac, maidir leis an Dlí Daonnúil Idirnáisiúnta agus maidir le
 treoirlínte féideartha don todhchaí;
 ·
 Tacú agus neartú an chreata idirnáisiúnta agus
 réigiúnaigh chun cearta an duine, ceartas, smacht reachta agus cur chun cinn an
 daonlathais a chosaint agus a chur chun cinn;
 ·
 Muinín a chruthú sna próisis toghchánaíochta
 daonlathaí agus cur lena n-iontaofacht agus lena dtrédhearcacht, trí
 bhreathnóireacht toghcháin go háirithe.
 Oibríonn
 an straitéis freagartha[4]
 faoin EIDHR ar oibriú den chuid is mó le heagraíochtaí na sochaí sibhialta agus
 tríothu, atá dírithe ar na saoirsí bunúsacha atá mar bhonn le gach próiseas
 daonlathach a chosaint agus cabhrú leis an tsochaí shibhialta a bheith ina
 fórsa éifeachtach i dtaca le hathchóiriú polaitiúil agus cosaint chearta an
 duine. Beidh sainiúlacht na straitéise freagartha caomhnaithe go hiomlán sa
 Rialachán nua. Ar an mbealach seo, comhlánaíonn sí an ghlúin nua de chláir
 gheografacha, a dhéanann príomhshruthú ar dhaonlathas agus ar chearta an duine,
 cé go ndírítear ar thógáil institiúidí poiblí den chuid is mó.
 Ina
 theannta sin, leis an rialachán nua EIDHR feabhsófar raon uirlisí an AE chun
 dul i ngleic ar bhealach níos éifeachtúla leis an gcás i dtíortha achrannacha
 nó i gcásanna éigeandála ina bhfuil an baol is mó ag baint le cearta an duine
 agus le saoirsí bunúsacha. Léirigh forbairtí le déanaí i gComharsanacht na
 hEorpa, go háirithe ‘an Mhúscailt Arabach” go bhfuil éileamh láidir dúchais ann
 i gcomhair saoirsí agus cearta méadaithe i gcomhar leis an daonlathas, agus ní
 mór don AE é sin a chothú. I gcásanna den chineál sin, beidh an tAontas Eorpach
 ábalta cistiú díreach a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí ad hoc trí dheontais
 dhíreacha nó deontais a bhfuil luach íseal ag gabháil leo. Beidh sé sin
 amhlaidh i gcás ina bhféadfadh drochthionchar a bheith ag na módúlachtaí nós
 imeachta ar éifeachtacht na
 ngníomhaíochtaí nó ina bhféadfadh imeaglú tromchúiseach, frithbheartaíocht nó
 cineálacha eile baoil a bheith ann do thairbhithe dá bharr. I bprionsabal,
 d’áireofaí gníomhaíochtaí ad hoc sna Páipéir Straitéise agus sna Cláir
 Bhliantúla. Mar sin féin, i ndálaí eisceachtúla, d’fhéadfaí glacadh le
 gníomhaíochtaí ad hoc trí bhíthin bhearta speisialta taobh amuigh den
 timthriall cláraithe.
 Chun an
 cás a thuiscint i gcomhthéacs níos leithne, ba cheart féachaint ar an rialachán
 EIDHR arna bheartú i gcomhthéacs na n-ionstraimí airgeadais go léir arna
 mbeartú le haghaidh Chreat Airgeadais Ilbhliantúil 2014-2020 mar atá leagtha
 amach sa Teachtaireacht “A Budget for Europe 2020 (Buiséad don Eoraip 2020)”.
 I gcomhar leis na hionstraimí faoi Cheannteideal 4 (An Eoraip Dhomhanda) agus leis
 an gCiste Eorpach Forbraíochta, áiritheoidh an EIDHR nua comhchuibheas agus
 éifeachtacht níos fearr maidir le gníomhaíocht sheachtrach an AE.
 I gcomhréir leis an gCinneadh ón gComhairle,
 lena mbunaítear eagrúchán agus oibriú na Seirbhíse Eorpaí Gníomhaíochta
 Seachtraí (SEGS)[5] , áiritheoidh an tArdionadaí/Leas-Uachtarán comhordú polaitiúil
 foriomlán ar ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais, lena n-áirítear trí bhíthin
 an EIDHR. Go háirithe, rannchuideoidh an SEGS le timthriall chláraithe agus
 bhainistíochta an EIDHR de réir mar a leagtar síos in Airteagal 9(3) den
 Chinneadh ón gComhairle thuasluaite.
 2. TORTHAÍ NA gCOMHAIRLIÚCHÁN
 LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS NA MEASÚNUITHE TIONCHAIR
 Thionóil an
 Coimisiún Eorpach comhairliúchán poiblí maidir le cistiú amach anseo le
 haghaidh ghníomhaíocht sheachtrach an AE idir an 26 Samhain 2010 agus an
 31 Eanáir 2011. Bhí an próiseas seo bunaithe ar cheistneoir ar líne a bhí ag
 gabháil le páipéar cúlra ‘What funding for EU external action after 2013?’
 (Cén cistiú le haghaidh ghníomhaíocht sheachtrach an AE tar éis 2013?’) arna
 ullmhú ag an gCoimisiún agus ag seirbhísí na Seirbhíse Eorpaí Gníomhaíochta
 Seachtraí (SEGS) lena mbaineann. Ba léiriú a
 bhí sa 220 aighneacht a fuarthas don chomhairliúchán poiblí de raon leathan
 agus éagsúil ina bhfuil an iomaí struchtúr, tuairimí agus traidisiún ar
 saintréithe iad don phobal gníomhaíochta seachtraí.
 Dhearbhaigh formhór na bhfreagróirí (timpeall
 70%) gur sholáthair idirghabháil airgeadais an AE breisluach substaintiúil sna
 príomhréimsí beartais arna dtacú trí Ionstraimí Airgeadais an AE i leith
 gníomhaíochta seachtraí[6].
 Luaigh go leor freagróirí breisluach an AE mar an príomhspreagthóir don
 todhchaí: mheas siad gur cheart don AE leas a bhaint as a bhuntáiste
 comparáideach atá bainteach lena láithreacht ar an ardán domhanda, lena
 shaineolas fadréimseach, lena nádúr ilnáisiúnta, lena ról mar éascaitheoir
 comhordaithe, agus leas a bhaint as barainneachtaí scála.
 Tacaíonn beagnach
 gach freagróir (92%) le cur chuige níos difreáilte, arna oiriúnú do chás na
 tíre is tairbhí, bunaithe ar chritéir fhónta agus ar bhailiú éifeachtúil
 sonraí, le húsáid mar mhodh chun tionchar ionstraimí airgeadais an AE a mhéadú.
 Creideann os cionn dhá thrian de na freagróirí go dtugtar dóthain airde ar leas
 an AE ina ghníomhaíocht sheachtrach agus gur cheart an ghníomhaíocht sin a
 bheith bunaithe níos mó ar luachanna agus ar phrionsabail an AE, agus ar
 chuspóirí forbartha na dtíortha comhpháirtíochta. Mar mhalairt air sin, measann
 mionlach gur cheart gníomhaíocht sheachtrach an AE a dhíriú níos mó ar leasanna
 an AE féin sa gheilleagar dhomhanda, go háirithe i leith geilleagracha atá ag
 teacht chun cinn.
 Maidir le simpliú na n-ionstraimí agus an chothromaíocht idir ionstraimí
 geografacha agus téamacha, tá tuairimí measctha maidir le hathbhreithniú a
 dhéanamh ar chláir théamacha an AE agus le laghdú a d’fhéadfadh a bheith ann ar
 líon. Tá imní ar chuid mhaith daoine go bhfágfadh sé sin go mbeadh laghdú ar an
 tsuim foriomlán a bheadh ar fáil do ghníomhaíocht théamach, agus lorgaíonn siad
 simpliú ar na rialacha a rialaíonn rochtain agus cur chun feidhme chistiú
 théamach ina áit. Leagtar béim ar roinnt saincheisteanna téamacha a bhfuil
 tábhacht leo, mar shampla láidriú na hIonstraime Eorpaí i gcomhair Daonlathais
 agus Cearta an Duine, cistiú aeráide nó cláir théamacha reatha an DCI. Tacaíonn
 formhór mór na bhfreagróirí le solúbthacht bhreise theorainn gheografach
 ionstraimí an AE a mhéadú mar mhodh chun freagairt do dhúshláin
 idir-réigiúnacha.
 Aontaíonn tromlach na bhfreagróirí gur féidir le comhchlárú agus
 cómhaoiniú leis na Ballstáit méadú a dhéanamh ar thionchar agus ar chomhtháthú
 ghníomhaíocht sheachtrach an AE, simpliú a dhéanamh ar sheachadadh an chúnaimh,
 agus laghdú a dhéanamh ar chostais fhoriomlána idirbheartaíochta.
 I dtaca le comhintinn agus coinníollacht, tá tacaíocht leathan i
 measc freagróirí d'imscrúdú a dhéanamh ar an gcoinníollacht, bunaithe ar an
 urraim atá ag an tír thairbhíoch ar chearta an duine, ar mhionlaigh, ar
 dhea-rialachas agus ar éagsúlacht na léirithe cultúrtha (78%) nó ar chaighdeán
 a cuid beartas agus ar a cumas agus ar a toilteanas beartais fhónta a chur chun
 feidhme (63%). Tá formhór na bhfreagróirí cáinteach maidir le comhar seachtrach
 a bheith bunaithe ar leasanna an AE féin.
 Maidir le gníomhaíocht sheachtrach an AE
 maidir le cearta an duine agus daonlathas, chuir gach freagróir béim ar
 an ngá breis cur chun cinn a dhéanamh ar na cuspóirí sin agus iad a chothú ar
 fud an domhain trí phríomhshruthú a dhéanamh orthu laistigh de gach beartas
 agus gníomhaíocht de chuid an AE, agus iad a ráthú in ionstraim airgeadais
 thiomanta, leithleach a oibríonn i gcomhar leis. Tá
 luach ard ag baint leis an Ionstraim Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Chearta
 an Duine agus d’iarr gach páirtí leasmhar ar an AE a acmhainneacht a fheabhsú,
 a bhreisluach a chosaint agus an luas seachadta a fhorbairt tuilleadh, go
 háirithe sna cásanna is achrannaí agus is práinní.
 Measúnú tionchair
 Rinne an Coimisiún Measúnú Tionchair inar
 breithníodh 3 bhunrogha beartais (agus roinnt fo-roghanna):
 (1) Gan Rialachán EIDHR ar
 leithligh agus cearta an duine agus daonlathas a phríomhshruthú faoi ionstraimí
 eile;
 (2) Gan athrú a dhéanamh
 ar an rialachán reatha, ach méadú a chur ar an leithdháileadh buiséid a
 dhéanfaidh foráil do ghníomhaíochtaí breise faoin gcreat reatha;
 (3) Rialachán cumasúcháin
 níos fearr a thógáil, agus príomhghnéithe an Rialacháin reatha a chothú ag an
 am céanna.
 Níor coinníodh an chéad
 rogha toisc go mba léir go gcruthófaí meon polaitiúil diúltach dá gcuirfí ionstraim
 neamhspleách maidir le cearta an duine agus daonlathas faoi chois agus go
 gcuirfí ar ceal prionsabail shonracha, luachmhara oibre amhail easpa toilithe
 na tíre aíochta nó bheith ag díriú ar ghníomhaithe sa tsochaí shibhialta. Mar
 thoradh air sin, laghdófaí éifeachtúlacht ó thaobh seachadta agus chaillfí
 amach ar chlú agus ar infheictheacht an AE.
 Cuireadh an dara rogha ar
 leataobh freisin ós rud é nach dtabharfaí an deis tabhairt faoi dhúshláin nua
 go leormhaith, úsáid a bhaint as ceachtanna a foghlaimíodh agus freagairt
 d’éilimh nua.
 Coinníodh an tríú rogha ós
 rud é go gcuirfí an deis ar fáil sochair pholaitiúla agus oibríochtúla na
 n-ionstraimí a chothú, agus ag an am céanna oiriúnú níos fearr a dhéanamh ar an
 rialachán. Faoin rogha seo, ba cheart an dréacht nua a thógáil mar rialachán
 cumasúcháin níos fearr. Chuirfeadh an ionstraim athbhreithnithe a bhunófaí uirlis dírithe ar an bpróiseas ar fáil a bheadh
 dírithe ar cheithre fhuinneog éagsúla:
 ·
 feachtais théamacha ina bhfuil meascán
 d’abhcóideacht agus d’oibríochtaí ar an láthair i gcomhair cúiseanna móra (e.g.
 an daonlathas a chothú) agus trí aghaidh a thabhairt ar sháruithe
 tromchúiseacha cearta (i.e. céasadh, pionós báis, idirdhealú, etc.), mar aon le
 tacaíocht lárnach a thabhairt do príomhghníomhaithe agus d’oideachas sibhialta
 bainteach;
 ·
 tacaíocht spriocdhírithe i gcomhair sochaithe
 rathúla sibhialta a chumasú ina n-iarrachtaí daonlathas agus cearta an duine a
 bhaint amach agus a chosaint agus ina ról faoi leith mar ghníomhaithe chun
 athrú dearfach a bhaint amach;
 ·
 cumas atreisithe a thabhairt don AE freagra tapa a
 thabhairt ar cheisteanna práinneacha maidir le cearta an duine agus meicníocht
 chuimsitheach a bhunú do Chosantóir Chearta an Duine;
 ·
 cur chuige neartaithe agus níos comhtháite maidir
 le timthriallta daonlathacha, trí bhreathnóireacht toghcháin agus cineálacha
 eile tacaíochta a chur ar fáil do phróisis dhaonlathacha agus thoghchánacha;
 3. EILIMINTÍ DLÍTHIÚLA AN TOGRA
 Tá an ionstraim atá beartaithe bunaithe ar Airteagal 209
 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais
 Eorpaigh lena soláthraítear an bunús dlí le haghaidh comhair um fhorbairt faoi
 chuimsiú phrionsabail agus chuspóirí ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais. Ina
 theannta sin, cuirtear tuilleadh tacaíochta ar fáil in Airteagal 2 agus in
 Airteagal 21 den Chonradh ar an Aontas Eorpach don tábhacht atá ann don AE
 tacú le daonlathas agus le cearta an duine mar chuid dá ghníomhaíocht
 sheachtrach.
 Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit amháin
 cuspóirí an Rialacháin arna bheartú a bhaint amach go leordhóthanach agus gur
 fearr is féidir dá bhrí sin, de bharr na fairsinge agus chlúdach an ghnímh, iad
 a bhaint amach ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh,
 i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta mar atá leagtha amach in Airteagal 5
 den Chonradh. Tá deis uathúil ag an AE toisc go bhfuil sé in ann cuid den
 chúnamh seachtrach a sholáthar ar son na mBallstát agus leis na Ballstáit,
 gníomh a chruthaíonn creidiúnacht fheabhsaithe dó sna tíortha ina n-oibríonn
 sé. Níl sé de chumas ag roinnt mhaith Ballstát ionstraimí seachtracha domhanda
 a fhorbairt nó níl siad toilteanach é sin a dhéanamh. Dá bhrí sin, is trí
 idirghabháil ar leibhéal an AE amháin is féidir luachanna an AE a chur chun
 cinn ar leibhéal domhanda agus láithreacht an AE ar fud an domhain a áirithiú.
 Láidrítear an cumas comhordaithe agus
 éascaítear comhchlárú leis na Ballstáit tríd an rialachán arna bheartú, agus
 áirithítear roinnt éifeachtúil an tsaothair agus seachadadh éifeachtúil cúnaimh
 dá réir. Díreofar cúnamh an Aontais sna háiteanna is mó a bheidh tionchar aige,
 cur chun cinn domhanda an daonlathais, dea-rialachais, chearta an duine agus
 smachta reachta, dul i ngleic fadtéarmach agus intuartha le cúnamh forbartha
 agus a ról maidir le comhordú lena Bhallstáit. I gcomhréir le prionsabal na
 comhréireachta, mar atá leagtha amach in Airteagal 5 den Chonradh, ní
 théann an Rialachán atá beartaithe thar a bhfuil riachtanach chun a chuid
 cuspóirí a bhaint amach.
 4. IMPLEACHT BHUISÉADACH
 Tá an ionstraim atá beartaithe mar chuid de na
 bearta atá le cur chun feidhme faoi Cheannteideal IV “An Eoraip Dhomhanda” de
 Chreat Airgeadais Ilbhliantúil an Aontais Eorpaigh. Is é
 EUR 1 578 000 000 (praghsanna reatha) an clúdach airgeadais
 chun an Rialachán seo a chur chun feidhme don tréimhse 2014-2020. Is ionann é sin agus clúdach bliantúil neasach de EUR 225 000 000
 ar an meán.
 2011/0412 (COD)
 Togra le haghaidh
 RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS
 ÓN gCOMHAIRLE
 lena mbunaítear ionstraim maoinithe chun an
 daonlathas agus cearta an duine a chur chun cinn ar fud an domhain
 TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS
 COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,
 Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an
 Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 209 agus Airteagal 212
 de,
 Ag féachaint don togra ón
 gCoimisiún,
 Tar éis dóibh an
 dréachtghníomh reachtach a chur chuig na Parlaimintí náisiúnta,
 Ag féachaint don tuairim ó
 Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa[7],
 Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún[8],
 Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós
 imeachta reachtach,
 De bharr an méid seo a leanas:
 (1)
 Is é atá sa Rialachán seo ceann amháin de na
 hionstraimí lena gcuirtear tacaíocht dhíreach ar fáil do bheartais sheachtracha
 an Aontais Eorpaigh. Déanfaidh sé ionadú ar Rialachán (CE) Uimh. 1889/2006
 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Nollaig 2006 lena mbunaítear ionstraim
 maoinithe chun an daonlathas agus cearta an duine a chur chun cinn ar fud an
 domhain[9].
 (2)
 Bunaítear ionstraim maoinithe leis an Rialachán seo
 chun an daonlathas agus cearta an duine a chur chun cinn ar fud an domhain ina
 ndéantar soláthar maidir le cúnamh neamhspleách ó thoiliú rialtais tríú tíortha
 agus údarás poiblí eile.
 (3)
 Foráiltear in Airteagal 2 den Chonradh ar an
 Aontas Eorpach go bhfuil an tAontas fothaithe ar luachanna an mheasa ar dhínit an
 duine, ar an tsaoirse, ar an daonlathas, ar an gcomhionannas, ar an smacht
 reachta agus an mheasa ar chearta an duine, lena n-áirítear na cearta atá ag
 daoine ar de ghrúpaí mionlaigh iad. Is comhluachanna
 ag Ballstáit na luachanna sin i sochaí arb iad is sainairíonna inti an
 t-iolrachas, an neamhidirdhealú, an chaoinfhulaingt, an ceartas, an
 dlúthpháirtíocht agus an comhionannas idir mná agus fir.
 (4)
 Foráiltear in Airteagal 21 den Chonradh ar an
 Aontas Eorpach go mbeidh treoir ag gníomhaíocht sheachtrach an Aontais Eorpaigh
 ó na prionsabail chéanna a spreag a chruthú: an daonlathas, an smacht reachta,
 uilechoitinne agus dodhealaitheacht chearta an duine agus na mbunsaoirsí, an
 meas ar dhínit an duine, prionsabail an chomhionannais agus na
 dlúthpháirtíochta, agus an meas ar phrionsabail Chairt na Náisiún Aontaithe
 agus ar phrionsabail an dlí idirnáisiúnta.
 (5)
 Cabhraíonn an ionstraim
 maoinithe seo le cuspóirí ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais a bhaint amach,
 lena n-áirítear cuspóirí an Bheartais Forbraíochta Eorpaigh.
 (6)
 Tá an rannchuidiú a dhéanann an tAontas le
 daonlathas agus leis an smacht reachta agus meas ar chearta an duine agus
 saoirsí bunúsacha fréamhaithe sna prionsabail ghinearálta a nglactar go
 huilíoch leo arna mbunú ag an mBille Idirnáisiúnta um Chearta an Duine, agus
 aon ionstraim eile um chearta an duine lena nglactar faoi chuimsiú na Náisiún
 Aontaithe, chomh maith le hionstraimí réigiúnacha ábhartha maidir le cearta an
 duine.
 (7)
 Is cuid de chearta bunúsacha an duine iad
 comhionannas inscne agus cearta na mban agus tá ceartas sóisialta agus cur chun
 cinn na gcearta sin ina ghné láidir den Rialachán sin.
 (8)
 Tá daonlathas agus cearta an duine nasctha go
 dlúth, mar a luaitear i gConclúidí na Comhairle an 18 Samhain 2009, maidir
 le tacaíocht daonlathais i gcaidreamh seachtrach an AE. Is réamhchoinníollacha iad na saoirsí bunúsacha cainte agus comhlachais
 maidir le hiolrachas polaitiúil agus próisis dhaonlathacha, agus tá rialú
 daonlathach agus scaradh cumhachtaí bun-riachtanach chun breithiúnacht
 neamhspleách agus an smacht reachta a chothú, agus tá siad sin riachtanach chun
 cearta an duine a chosaint go héifeachtach.
 (9)
 Is dúshlán leanúnach go bunúsach atá ann cultúr de chearta
 an duine a thógáil agus a chothú agus an daonlathas a chur ag obair do shaoránaigh,
 cé go bhfuil sé fíorphráinneach agus achrannach i stáit dhaonlathacha atá ag
 teacht chun cinn, agus is le muintir na tíre atá i gceist a bhaineann sé ar an
 gcéad dul síos, gan tiomantas an phobail idirnáisiúnta a laghdú. Teastaíonn
 réimse institiúidí, parlaimintí daonlathacha náisiúnta go háirithe, ar chóir
 dóibh rannpháirtíocht, ionadaíocht, sofhreagracht agus cuntasacht a áirithiú.
 (10)
 D’fhonn tabhairt faoi na saincheisteanna sin ar
 bhealach éifeachtach, trédhearcach, tráthúil agus solúbtha tar éis do Rialachán
 (CE) Uimh. 1889/2006 dul in éag, tá gá leanúnach ann i gcomhair acmhainní
 airgeadais sonracha agus ionstraim maoinithe shonrach ar féidir leo leanúint ag
 oibriú ar bhealach neamhspleách.
 (11)
 Tá cúnamh an Aontais faoin Rialachán sin deartha
 chun na huirlisí éagsúla eile atá ann maidir le cur chun feidhme bheartais an
 Aontais maidir le daonlathas agus cearta an duine a chomhlánú. Áirítear ar na
 huirlisí sin idirphlé polaitiúil agus gníomhartha sonraithe taidhleoireachta
 (demarches) chomh maith le hionstraimí éagsúla maidir le comhar airgeadais agus
 teicniúil, lena n-áirítear cláir gheografacha agus théamacha. Oibreoidh sé freisin i gcomhar leis na gníomhaíochtaí atá
 níos dírithe ar ghéarchéim faoin Ionstraim le haghaidh Cobhsaíochta.
 (12)
 Faoin Rialachán sin, cuirfidh an tAontas cúnamh ar
 fáil chun tabhairt faoi shaincheisteanna áitiúla, náisiúnta, réigiúnacha agus
 domhanda a bhaineann leis an daonlathas agus le cearta an duine agus i
 gcomhpháirt leis an tsochaí shibhialta lena gcuimsítear gach cineál
 gníomhaíochta sóisialta ag daoine aonair nó ag grúpaí atá neamhspleách ón stát
 agus gníomhach i réimse chearta an duine agus thacaíocht an daonlathais.
 (13)
 Ina theannta sin, cé nach mór príomhshruthú níos mó
 a dhéanamh ar chuspóirí daonlathais agus chuspóirí a bhaineann le cearta an
 duine i ngach ionstraim maoinithe maidir le cúnamh seachtrach, beidh ról
 comhlántach sainiúil breise ag cúnamh an Aontais faoin Rialachán seo de bhrí go
 bhfuil gné dhomhanda ag baint leis agus go bhfuil sé neamhspleách ó thoiliú
 rialtas tríú tír agus údarás áitiúil eile. Cuirfidh
 sé sin deis ar fáil le haghaidh comhair leis an tsochaí shibhialta maidir le
 saincheisteanna leochaileacha a bhaineann le cearta an duine agus leis an
 daonlathas, agus cuirfear an tsolúbthacht ar fáil chun freagairt do dhálaí athraitheacha.
 Ba cheart go gcuirfeadh sé ar chumas an Aontais freisin bearta agus cuspóirí
 sonracha a lua agus tacú leo ar leibhéal idirnáisiúnta, gan iad a bheith
 nasctha ó thaobh tíreolaíochta de ná bainteach le géarchéimeanna, agus óna
 bhféadfadh cur chuige trasnáisiúnta a bheith ag teastáil nó lena bhféadfadh
 oibríochtaí laistigh den Aontas agus i réimse tríú tíortha a bheith i gceist.
 Ina theannta sin, cuirfear an creat is gá i gcomhair oibríochtaí ar fáil leis,
 amhail tacaíocht do mhisin bhreathnadóireachta toghcháin an Aontais Eorpaigh
 óna dteastaíonn comhchuibheas beartais, córas bainistíochta comhaontaithe agus
 caighdeáin oibríochta comhchoiteann.
 (14)
 Tabharfaidh an tAontas aird ar leith ar thíortha
 agus ar chásanna práinneacha ina bhfuil an baol is mó do chearta an duine agus
 do shaoirse bhunúsach, agus ina bhfuil neamhaird shuntasach, chórasach á
 déanamh de na cearta agus de na saoirsí sin. I
 gcásanna den chineál sin, is iad na tosaíochtaí polaitiúla a bheidh i gceist
 meas a chur chun cinn ar na dlíthe idirnáisiúnta ábhartha, modhanna
 gníomhaíochta agus tacaíocht inláimhsithe a chur ar fáil do shochaí shibhialta
 áitiúil agus cur lena cuid oibre, a dhéantar i ndálaí an-achrannach. I gcásanna
 coimhlinte, déanfaidh an tAontas an bealach ina bhfuil gach páirtí sa
 choimhlint ag comhlíonadh a gcuid oibleagáidí dlí faoin dlí daonnúil
 idirnáisiúnta a chur chun cinn, de réir threoirlínte ábhartha an Aontais.
 (15)
 I gcás na dtíortha nó na
 gcásanna is achrannaí, agus d’fhonn tabhairt faoi na riachtanais phráinneacha
 um chosaint atá ag cosantóirí chearta an duine, ba cheart don Aontas a bheith
 ábalta freagra solúbtha, tráthúil a sholáthar trí bhíthin deontas ad hoc. Beidh
 sé sin amhlaidh go háirithe nuair a d’fhéadfadh tionchar díreach a bheith ag an
 rogha módúlachtaí nós imeachta ar éifeachtacht na mbeart nó ina bhféadfadh
 imeaglú tromchúiseach, frithbheartaíocht nó cineálacha eile baoil a bheith ann
 do thairbhithe dá bharr.
 (16)
 Cuireann Misin Bhreathnadóireachta Toghcháin an
 Aontais Eorpaigh go mór agus go rathúil le próisis dhaonlathacha i dtríú
 tíortha. Mar sin féin, síneann cur chun cinn an daonlathais i bhfad níos faide
 ná an próiseas toghchánaíochta amháin. Dá bhrí sin, níor cheart do chaiteachas
 ar mhisin bhreathnadóireachta toghcháin suim dhíréireach den chistiú iomlán atá
 ar fáil faoin Rialachán seo a chomhghabháil.
 (17)
 Ba cheart na cumhachtaí cur chun feidhme a
 bhaineann le clárú agus cistiú na ngníomhaíochtaí a fhaigheann tacaíocht faoin
 Rialachán seo a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó
 Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 lena
 leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann leis na
 sásraí maidir le rialú ag na Ballstáit ar fheidhmiú cumhachtaí cur chun feidhme
 ag an gCoimisiún. Agus aird á tabhairt ar chineál na ngníomhartha cur chun
 feidhme sin, go háirithe an treo a bhfuil a mbeartas ag dul nó a n-impleachtaí
 airgeadais, ba cheart, go ginearálta, an nós imeachta scrúdúcháin a úsáid le
 haghaidh a nglactha, ach amháin le haghaidh beart teicniúil cur chun feidhme ar
 mhionscála airgeadais.
 (18)
 Tá rialacha agus nósanna imeachta coiteanna maidir
 le cur chun feidhme ionstraimí an Aontais do ghníomhaíocht sheachtrach leagtha
 síos i Rialachán (AE Uimh. .../... ó Pharlaimint na hEorpa agus ón
 gComhairle an ...[10],
 dá ngairtear “an Rialachán Coiteann Cur Chun Feidhme” anseo feasta.
 (19)
 Tá tuairisc ar eagrúchán agus ar oibriú na
 Seirbhíse Eorpaí Gníomhaíochta Seachtraí tugtha i gCinneadh 2010/427/AE ón
 gComhairle,
 TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:
 Airteagal 1
 Ábhar agus cuspóirí
 Bunaítear leis an Rialachán seo Ionstraim
 Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Chearta an Duine faoina gcuirfidh an
 tAontas cúnamh ar fáil d’fhorbairt agus do chomhdhlúthú an daonlathais agus don
 smacht reachta agus d’urraim ar gach ceart agus saoirsí bunúsacha an duine.
 Díreofar an cúnamh sin go
 háirithe orthu seo a leanas
 (a)
 cur leis an urraim agus leis an aitheantas a
 thugtar do chearta agus do shaoirsí bunúsacha an duine, faoi mar a fógraíodh
 iad i nDearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine agus in ionstraimí idirnáisiúnta
 agus réigiúnacha eile um chearta an duine, agus a gcosaint, a gcur chun cinn
 agus an faireachán a dhéantar orthu a neartú, go príomha trí bhíthin tacaíochta
 d’eagraíochtaí ábhartha na sochaí sibhialta, do chosantóirí chearta an duine agus
 d’íospartaigh diansmachta agus mí-úsáide;
 (b)
 tacú le leasuithe daonlathacha i dtríú tíortha agus
 iad a chomhdhlúthú, trí dhaonlathas rannpháirteach agus ionadaíoch a fheabhsú,
 an timthriall dhaonlathach fhoriomlán a neartú, agus iontaofacht na bpróiseas toghchánaíochta
 a fheabhsú, go háirithe trí mhisin bhreathnadóireachta toghcháin.
 Airteagal 2
 Raon feidhme
 1. Bainfidh cúnamh an Aontais
 leis na réimsí seo a leanas:
 (a)
 tacú le daonlathas rannpháirteach agus ionadaíoch,
 lena n-áirítear daonlathas parlaiminte agus próisis daonlathaithe agus iad a
 fheabhsú, agus é sin a dhéanamh den chuid is mó trí bhíthin eagraíochtaí na
 sochaí sibhialta, maidir le, inter alia:
 (i) cur chun cinn saoirse comhlachais agus
 cóimeála, gluaiseacht neamhbhactha daoine, saoirse tuairimíochta agus cainte,
 lena n-áirítear sloinneadh ealaíonta agus cultúrtha, saoirse an phreasa agus
 meáin neamhspleácha iolraíocha, idir thraidisiúnta agus bunaithe ar TFC,
 saoirse idirlín agus bearta chun dul i ngleic le bacainní riaracháin maidir le
 feidhmiú na saoirsí sin, lena n-áirítear an comhrac i gcoinne na cinsireachta;
 (ii) riail an dlí a neartú,
 neamhspleáchas na mbreithiúna a chur chun cinn, leasuithe dlí agus
 institiúideacha a spreagadh agus a mheas, agus rochtain ar cheartas a chur chun
 cinn;
 (iii) an Chúirt Choiriúil
 Idirnáisiúnta, binsí coiriúla ad hoc idirnáisiúnta agus próisis agus
 meicníochtaí ceartais idirthréimhseacha um fhírinne agus um athmhuintearas a
 chur chun cinn agus a neartú;
 (iv) tacú le leasuithe chun
 cuntasacht agus formhaoirseacht éifeachtach agus trédhearcach a bhaint amach,
 lena n-áirítear leasuithe in earnálacha na slándála agus an cheartais, agus
 bearta a spreagadh i gcoinne éillithe;
 (v) iolrachas polaitiúil agus
 ionadaíocht dhaonlathach polaitíochta a chur chun cinn agus rannpháirtíocht
 pholaitiúil na saoránach a spreagadh, go háirithe rannpháirtíocht grúpaí
 imeallaithe, i bpróisis athchóirithe daonlathaigh ar an leibhéal áitiúil,
 réigiúnach agus náisiúnta;
 (vi) rannpháirtíocht chothrom
 idir fir agus mná sa saol sóisialta, eacnamaíochta agus polaitiúil a chur chun
 cinn agus tacú le comhionannas deiseanna, agus le rannpháirtíocht agus le
 ionadaíocht pholaitiúil ban;
 (vii) tacú le bearta chun
 idir-réiteach leasanna grúpaí a éascú go síochánta, lena n-áirítear tacú le
 bearta chun muinín a chothú maidir le cearta an duine agus daonlathú.
 (b)
 cur chun cinn agus cosaint chearta an duine agus
 saoirsí bunúsacha, faoi mar a fógraíodh iad i nDearbhú Uilechoiteann Chearta an
 Duine agus ionstraimí idirnáisiúnta agus réigiúnacha eile a bhaineann le cearta
 sibhialta, polaitiúla, eacnamaíocha, sóisialta agus cultúrtha, go príomha trí
 eagraíochtaí na sochaí sibhialta, a bhaineann inter alia le:
 (i) pionós an bháis a dhíothú, cosc ar chéasadh
 agus ar íde nó ar phionós mídhaonna nó táireach eile agus athshlánú íospartach
 an chéasta;
 (ii) tacaíocht agus cúnamh a
 thabhairt do chosantóirí chearta an duine, i dtéarmaí Airteagal 1 de
 Dhearbhú na Náisiún Aontaithe ar Cheart agus ar Fhreagracht Daoine Aonair,
 Grúpaí agus Orgán na Sochaí chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a
 dtugtar Aitheantas Uilechoiteann dóibh a Chur Chun Cinn agus a Chosaint;
 (iii) an comhrac i gcoinne
 ciníochais agus na seineafóibe agus an idirdhealaithe bunaithe ar aon fhoras,
 lena n-áirítear inscne, cine, dath, bunús eitneach nó sóisialta, airíonna
 géiniteacha, teanga, reiligiún nó creideamh, tuairim pholaitiúil nó aon tuairim
 eile, ballraíocht de mhionlach náisiúnta, maoin, breith, míchumas, aois nó
 claonadh gnéasach;
 (iv) saoirse
 smaointeoireachta, coinsiasa agus reiligiúin nó creidimh a chur chun cinn, lena
 n-áirítear bearta chun deireadh a chur le gach cineál fuatha, éadulaingthe,
 agus idirdhealaithe bunaithe ar reiligiún nó ar chreideamh trí chaoinfhulaingt
 agus meas ar éagsúlacht reiligiúnach agus chultúrtha a chothú;
 (v) cearta daoine dúchasacha
 agus cearta daoine ar de ghrúpaí mionlaigh agus de ghrúpaí eitneacha iad;
 (vi) cearta na mban faoi mar a
 fógraíodh iad sa Choinbhinsiún maidir le Gach Cineál Idirdhealaithe in aghaidh
 Ban a Dhíothú agus sna Prótacail Roghnacha a ghabhann leis, lena n-áirítear
 bearta chun cur in aghaidh chiorrú ball giniúna ban, póstaí éigeantais,
 coireanna onóra, gáinneála, agus aon chineál eile foréigin in aghaidh ban;
 (vii) cearta an linbh, faoi
 mar a fógraíodh iad sa Choinbhinsiún um Chearta an Linbh agus na Prótacail
 Roghnacha a ghabhann leis, lena n-áirítear an comhrac i gcoinne saothar leanaí,
 gáinneála leanaí agus striapachais linbh, agus saighdiúirí linbh a earcú agus a
 úsáid;
 (viii) cearta daoine atá faoi
 mhíchumas;
 (ix) cearta eacnamaíocha,
 sóisialta agus cultúrtha agus cur chun cinn na gcaighdeán lárnach saothair agus
 freagracht chorparáideach shóisialta;
 (x) oideachas, oiliúint agus
 faireachán i réimse chearta an duine agus an daonlathais, agus sa réimse arna
 chumhdach ag pointe (vii);
 (xi) tacaíocht d’eagraíochtaí
 áitiúla, réigiúnacha, náisiúnta nó idirnáisiúnta na sochaí sibhialta atá
 bainteach le caomhnú, le cur chun cinn, nó le cosaint chearta an duine agus le
 bearta dá dtagraítear i bpointe (vii);
 (c)
 neartú an chreata idirnáisiúnta chun cearta an
 duine, ceartas, smacht reachta agus an daonlathas a chosaint, agus chun an dlí
 daonnúil idirnáisiúnta a chur chun cinn, go háirithe trí bhíthin:
 (i) tacaíocht a sholáthar i gcomhair ionstraimí
 idirnáisiúnta agus réigiúnacha maidir le cearta an duine, ceartas, smacht
 reachta, agus daonlathas;
 (ii) comhar na sochaí
 sibhialta a chothú le heagraíochtaí idir-rialtasacha idirnáisiúnta agus
 réigiúnacha, agus tacaíocht a thabhairt do ghníomhaíochtaí na sochaí sibhialta
 a bhfuil sé d’aidhm acu faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme na
 n-ionstraimí idirnáisiúnta agus réigiúnacha a bhaineann le cearta an duine, le
 ceartas, le smacht reachta, agus le daonlathas agus iad a chur chun cinn;
 (iii) eolas faoin dlí daonnúil
 idirnáisiúnta a scaipeadh, oiliúint a chur ar fáil faoi agus tacú lena
 fhorfheidhmiú;
 (d)
 muinín a chruthú sna próisis toghchánaíochta
 daonlathaí agus cur lena n-iontaofacht agus lena dtrédhearcacht, agus ag an am
 céanna cur le héifeachtúlacht agus le comhsheasmhacht an timthrialla
 toghchánaigh, go háirithe,
 (i) trí bhíthin imlonnú Mhisin an Aontais um
 Breathnadóireacht Toghcháin;
 (ii) trí bhearta eile chun faireachán a dhéanamh
 ar na próisis toghchánaíochta;
 (iii) trí rannchuidiú le
 forbairt acmhainn bhreathnadóireachta toghchánaí eagraíochtaí na sochaí
 sibhialta ar leibhéal réigiúnach agus áitiúil, agus trí thacú lena dtionscnaimh
 chun cur le rannpháirtíocht sa phróiseas toghchánach agus san obair leantach;
 (iv) trí thacú le bearta atá dírithe ar phróisis
 toghchánaíochta a chomhtháthú go comhsheasmhach sa timthriall dhaonlathach agus
 moltaí a rinne Misin an Aontais um Breathnadóireacht Toghcháin a chur chun
 feidhme;
 2. Cuirfear san áireamh cur chun
 cinn agus cosaint comhionannais inscne, cearta an linbh, cearta na bpobal
 dúchasach, cearta daoine faoi mhíchumas, mar aon le prionsabail mar chumhachtú,
 rannpháirtíocht, neamh-idirdhealú grúpaí leochaileacha agus cuntasacht nuair is
 ábhartha i gcás gach beart cúnaimh dá dtagraítear sa Rialachán seo.
 3. Cuirfear na bearta cúnaimh
 chun feidhme i gcríocha tríú tíortha nó beidh baint dhíreach acu le cásanna a
 tharlóidh i dtríú tíortha, nó a mbeidh baint dhíreach acu le gníomhaíochtaí
 domhanda nó réigiúnacha.
 4. Cuirfear
 san áireamh sna bearta cúnaimh tréithe sonracha na ngéarchéimeanna nó na
 gcásanna práinne agus tíortha nó cásanna ina bhfuil easpa thromchúiseach ann
 maidir le saoirsí bunúsacha, áiteanna is mó a bhfuil slándáil an duine i mbaol
 nó áiteanna ina bhfuil eagraíochtaí agus cosantóirí chearta an duine ag gníomhú
 faoi na dálaí is deacra.
 Airteagal 3
 Creat ginearálta um chlárú agus um chur chun feidhme
 Cuirfear cúnamh an Aontais faoin Rialachán seo
 chun feidhme trí na bearta seo a leanas agus i gcomhréir leis an
 gComh-Rialachán Cur Chun Feidhme:
 (a)
 Páipéir Straitéise agus athbhreithnithe orthu de
 réir mar is iomchuí;
 (b)
 Cláir Ghníomhaíochta Bhliantúla, bearta aonair agus
 bearta tacaíochta;
 (c)
 Bearta Speisialta.
 Airteagal 4
 Páipéir straitéise
 1. Leagfar amach i bpáipéir
 straitéise straitéis an Aontais Eorpaigh maidir leis an gcúnamh a thabharfaidh
 sé faoin Rialachán seo, bunaithe ar thosaíochtaí an Aontais, ar an staid
 idirnáisiúnta agus ar ghníomhaíochtaí na bpríomh-chomhpháirtithe. Beidh siad comhsheasmhach leis an gcríoch fhoriomlán, leis
 na cuspóirí, le raon feidhme agus le prionsabail an Rialacháin seo.
 2. Leagfar
 amach sna páipéir straitéise na réimsí tosaíochta arna roghnú lena maoiniú ag
 an Aontas le linn thréimhse bailíochta an Rialacháin seo, na cuspóirí sonracha,
 na torthaí a bhfuiltear ag súil leo agus na táscairí feidhmíochta. Leagfar
 amach iontu an chionroinnt airgeadais tháscach chomh maith, idir chionroinnt
 fhoriomlán agus an chionroinnt in aghaidh gach réimse tosaíochta; féadfar é seo
 a thabhairt i bhfoirm raoin, nuair is iomchuí.
 3. Formheasfar
 na páipéir straitéise i gcomhréir leis an nós imeachta atá leagtha síos in Airteagal 15
 (3) den Chomh-Rialachán Cur Chun Feidhme. Tabharfar páipéir straitéise cothrom
 le dáta i gcomhréir leis an nós imeachta céanna nuair is gá sin de bharr
 athruithe suntasacha ar dhálaí agus ar bheartais.
 Airteagal 5
 An Coiste
 Beidh de chúnamh ag an gCoimisiún Coiste um Chearta
 an Duine agus um Dhaonlathas, dá ngairfear 'an Coiste' anseo feasta. Is é a
 bheidh sa Choiste sin coiste de réir bhrí Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.
 Airteagal 6
 Méid tagartha airgeadais
 Is é EUR 1 578 000 000 (praghsanna
 reatha) an t-imchlúdach airgeadais chun an Rialachán seo a chur chun feidhme
 don tréimhse 2014-2020. Is é an t-údarás buiséadach a
 údaróidh na leithreasaí bliantúla laistigh de theorainneacha an Chreata
 Airgeadais 2014 – 2020.
 Airteagal 7
 An tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí
 Is i gcomhréir le Cinneadh 2010/427
 AE ón gComhairle, lena mbunaítear eagrúchán agus oibriú na Seirbhíse Eorpaí
 Gníomhaíochta Seachtraí a bheidh cur i bhfeidhm an Rialacháin seo.
 Airteagal 8
 Teacht i bhfeidhm
 Tiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm an tríú
 lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.
 Beidh feidhm aige ón 1 Eanáir 2014 ar aghaidh.
 Beidh an Rialachán seo ina cheangal go huile
 agus go hiomlán agus beidh sé infheidhme go díreach i ngach Ballstát.
 Arna dhéanamh sa Bhruiséil, an
 Thar ceann Pharlaimint na hEorpa Thar
 ceann na Comhairle
 An tUachtarán An
 tUachtarán
 RÁITEAS AIRGEADAIS REACHTACH LE
 hAGHAIDH TOGRAÍ
 1. LEAGAN AMACH AN TOGRA/TIONSCNAIMH
 1.1. Teideal an togra/tionscnaimh
 1.2. Réimse/réimsí
 beartais lena mbaineann i gcreat ABM/ABB
 1.3. An
 cineál togra/tionscnaimh
 1.4. Cuspóirí
 1.5. Na
 forais leis an togra/tionscnamh
 1.6. Fad
 agus tionchar airgeadais
 1.7. Modhanna
 bainistíochta atá beartaithe
 2. BEARTA BAINISTÍOCHTA
 2.1. Rialacha
 faireacháin agus tuairiscithe
 2.2. Córas
 bainistíochta agus rialaithe
 2.3. Bearta
 chun calaois agus neamhrialtachtaí a chosc
 3. AN TIONCHAR AIRGEADAIS A MHEASTAR A
 BHEIDH AG AN TOGRA/TIONSCNAMH
 3.1. Ceannteidil
 an chreata airgeadais ilbhliantúil agus na línte buiséid ar a n-imrítear
 tionchar
 3.2. An
 tionchar a mheastar a bheidh ar chaiteachas
 3.2.1. Achoimre ar an tionchar a mheastar a bheidh ar
 chaiteachas
 3.2.2. An
 tionchar a mheastar a bheidh ar leithreasaí faoi chomhair oibríochtaí
 3.2.3. An
 tionchar a mheastar a bheidh ar leithreasaí de chineál riaracháin
 3.2.4. Comhoiriúnacht
 don chreat airgeadais ilbhliantúil reatha
 3.2.5. Ranníocaíochtaí
 ó thríú páirtithe
 3.3. An tionchar a mheastar a
 bheidh ar ioncam
 RÁITEAS
 AIRGEADAIS REACHTACH LE hAGHAIDH TOGRAÍ
 1. LEAGAN AMACH AN TOGRA/TIONSCNAIMH
 1.1. Teideal
 an togra/tionscnaimh
 Togra
 le haghaidh Rialacháin ó Pharlaimint na hЕorpa agus ón gComhairle lena
 mbunaítear ionstraim maoinithe chun an daonlathas agus cearta an duine a chur
 chun cinn ar fud an domhain
 1.2. Réimsí
 beartais lena mbaineann i gcreat ABM/ABB[11]
 Teideal
 19: Caidreamh seachtrach
 Gníomhaíocht
 19 04: An Ionstraim Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Chearta an Duine
 (EIDHR)
 Freagraíonn
 teideal na caibidle buiséid seo do struchtúr reatha na n-ionstraimí airgeadais
 2007-2013. Tá sé beartaithe an ghníomhaíocht agus an teideal céanna 19 04 a
 choimeád.
 1.3. An cineál
 togra/tionscnaimh
 ̈ Baineann an
 togra/tionscnamh le gníomhaíocht nua
 ̈ Baineann an
 togra/tionscnamh le gníomhaíocht nua a leanann
 treoirthionscadal/réamhghníomhaíocht[12]
 x Baineann an
 togra/tionscnamh le síneadh ar ghníomhaíocht atá
 ann cheana
 ̈ Baineann an
 togra/tionscnamh le gníomhaíocht a atreoraíodh i
 dtreo gníomhaíochta nua
 1.4. Cuspóirí
 1.4.1. Cuspóirí
 straitéiseacha ilbhliantúla an Choimisiúin ar a bhfuil an togra/tionscnamh
 dírithe
 Tá
 sé mar aidhm ag na hionstraimí maoinithe seo tacú leis na cuspóirí
 straitéiseacha seo a leanas mar atá luaite sa Teachtaireacht ón gCoimisiún
 “Buiséad don Eoraip 2020 - Cuid II" an 29 Meitheamh 2011
 (COIM/2011/500 - Buiséad don Eoraip 220 - cuid II. Doiciméid Bheartais
 "Gníomhaíocht Sheachtrach", lch. 43):
 Beidh
 dhá chuspóir ag an Rialachán seo
 1. Cur leis an urraim agus leis an aitheantas a thugtar do
 chearta agus do shaoirsí bunúsacha an duine, faoi mar a fógraíodh iad i
 nDearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine agus in ionstraimí idirnáisiúnta agus
 réigiúnacha um chearta an duine, agus a gcosaint, a gcur chun cinn agus an
 faireachán a dhéantar orthu a neartú, go príomha trí bhíthin tacaíocht
 d’eagraíochtaí ábhartha na sochaí sibhialta, do chosantóirí chearta an duine
 agus d’íospartaigh diansmachta agus mí-úsáide
 2. Tacú le leasuithe daonlathacha i dtríú tíortha agus iad
 a chomhdhlúthú, trí dhaonlathas rannpháirteach agus ionadaíoch a fheabhsú, trí
 neartú na timthrialla daonlathaí foriomláin, agus iontaofacht na bpróiseas
 toghchánach a fheabhsú, go háirithe trí mhisin bhreathnadóireachta toghcháin
 1.4.2. Cuspóirí sonracha agus na
 gníomhaíochtaí ABM/ABB lena mbaineann
 Cuirfear an dá chuspóir thuasluaite i bhfeidhm sa
 chleachtas trí cuspóirí sonracha éagsúla.
 Cuspóir sonrach Uimh.1
 Feachtais théamacha a chur ar fáil trí mheascán d’abhcóideacht agus
 d’oibríochtaí machaire ar mhaithe le cúiseanna móra (e.g. ceartas idirnáisiúnta)
 agus trí aghaidh a thabhairt ar sháruithe tromchúiseacha ar chearta (i.e.
 céasadh, pionós an bháis, idirdhealú, etc.), mar aon le tacaíocht lárnach a
 thabhairt do príomhghníomhaithe agus d’oideachas sibhialta gaolmhar.
 Cuspóir sonrach Uimh.2
 Tacaíocht spriocdhírithe
 a sholáthar chun sochaithe rathúla sibhialta a chumasú ina n-iarrachtaí
 daonlathas agus cearta an duine a bhaint amach agus a chosaint agus ina ról
 faoi leith mar ghníomhaithe chun athrú dearfach a bhaint amach.
 Cuspóir sonrach Uimh.3
 Cumas atreisithe a thabhairt don AE gníomhú sna
 timpeallachtaí is achrannaí, freagra tapa a thabhairt ar cheisteanna
 práinneacha maidir le cearta an duine agus chun tacú le Cosantóir Chearta
 an Duine is gá a chosaint.
 Cuspóir sonrach Uimh.4
 Cur chuige neartaithe agus níos comhtháite a sholáthar
 maidir le timthriallta daonlathacha, trí bhreathnóireacht toghcháin agus
 cineálacha eile tacaíochta a chur ar fáil do phróisis dhaonlathacha agus
 thoghchánacha.
 1.4.3 An toradh agus an tionchar a
 bhfuil súil leis
 Sonraigh an tionchar a
 bheadh ag an togra/tionscnamh ar na tairbhithe/grúpaí ar a bhfuil sé dírithe.
 Tacú
 le torthaí inbhraite maidir le cur chun cinn daonlathais agus chearta an duine
 ar fud an domhain agus maidir le tacaíocht a thabhairt dóibh.
 An
 tionscadal a chur ar siúl go tráthúil, lena n-áirítear meicníocht chun freagra
 tapa a thabhairt ar chásanna práinneacha maidir le sáruithe agus le cosantóirí
 chearta an duine. Obair leantach thráthúil, aguisín,
 íocaíocht agus dúnadh.
 1.4.4 Táscairí a léiríonn toradh
 agus tionchar
 Sonraigh
 na táscairí a léiríonn faireachán ar chur chun feidhme an togra/tionscnaimh.
 Déanfar cur chun feidhme an dá chuspóir thuasluaite
 agus na gceithre chuspóir shonracha a thomhas, inter alia, trí na táscairí seo
 a leanas maidir le torthaí agus iarmhairtí:
 Líon na bhfeachtas ar cuireadh tús leo, lena n-áirítear
 líon na mbeart abhcóideachta, agus go háirithe cé mhéad athruithe dearfacha a
 baineadh amach i ndlíthe agus i rialacháin tríú tíortha maidir le clásail faoi
 chearta an duine;
 Líon na gCoinbhinsiún idirnáisiúnta a daingníodh, agus go
 háirithe, cé mhéad coinbhinsiún a d’fhéadfadh teacht i bhfeidhm i cé mhéid tír
 de thoradh ár dtacaíochta.
 Líon na n-oibríochtaí sonracha ar an láthair, agus go
 háirithe cé mhéad CSOnna lagaithe nó grúpaí a raibh ceart vótála bainte díobh
 ar tugadh tacaíocht dóibh agus a bheadh fágtha ina n-aonar murach sin.
 Líon na saoránach, na ndaoine gairmiúla agus na mac léinn a
 fuair oiliúint agus ar nochtadh iad do Chearta an Duine agus d’fheasacht agus
 oideachas faoin Daonlathas,
 Líon na bpríomhghníomhaithe ar tugadh tacaíocht dóibh, go
 háirithe le gníomhartha eagraíochtaí idirnáisiúnta, tuarascálacha, cás dlí nó
 ráiteas nasctha go díreach lenár dtacaíocht,
 Líon na dtionscadal sochaí sibhialta a cuireadh i gcrích, ar
 leibhéal domhanda agus áitiúil, agus a dtionchar ó thaobh Cearta an Duine a
 chur chun cinn, a chosaint agus faireachán a dhéanamh orthu,
 Líon na gcásanna maidir le Cosantóirí Chearta an Duine, go
 háirithe líon na ndaoine aonair a bhfuil cosaint pholaitiúil, dlí nó fhisiceach
 á thabhairt dóibh agus ar tógadh amach iad as áiteanna ina raibh mí-úsáid á
 himirt orthu;
 Líon na dtionscadal sna tíortha agus sna gcúinsí is
 achrannaí, agus go háirithe líon na ngníomhaíochtaí agus na ngníomhaithe a
 ndeachthas i dteagmháil leo sna comhthéacsanna sin is achrannaí;
 Líon na bpróiseas toghchánach agus na dtimthriallta
 daonlathacha ar tugadh tacaíocht dóibh, a breathnaíodh, agus a leanadh, go
 háirithe líon na moltaí EOManna a cuireadh chun feidhme ar an láthair.
 1.5. Na forais leis an togra/tionscnamh
 1.5.1 Na
 ceanglais is gá a shásamh sa ghearrthéarma nó san fhadtéarma
 Tá
 cuntas imlíne i gCuid 1 den Mheabhrán Míniúcháin ar na riachtanais bheartais a
 bhfuil sé mar aidhm ag an ionstraim a chomhlíonadh i gcomhthéacs treorach
 polaitiúla atá ag athrú. Ag cur san áireamh an nádúr sonrach a bhaineann le cur
 chun cinn an daonlathais agus chearta an duine ar fud an domhain agus tacú leo,
 chomh maith le freagra a thabhairt ar sháruithe práinneacha ar Chearta an duine
 maidir le cosaint Chosantóirí Chearta an Duine, beidh riachtanais
 ghearrthéarmacha agus fhadtéarmacha araon ann.
 1.5.2 Luach
 breise a bhaineann le rannpháirteachas an AE
 I bhfianaise a bhfuil bainte amach ag an AE maidir le
 réiteach coinbhleachta, tógáil na síochána agus cruthú rathúnais, is cosúil go
 bhfuil deis den scoth aige gníomhaíocht sheachtrach a thabhairt i gcrann, thar
 ceann a chuid Ballstát agus ar a son, toisc go bhfuil creidiúnacht ard aige sna
 tíortha ina n-oibríonn sé. Tá sé i gcaoi mhaith chun ról a ghlacadh mar
 cheannaire domhanda ag gníomhú thar ceann a chuid saoránach, go háirithe maidir
 le tacú leis an daonlathais agus cearta an duine agus iad a chur chun cinn.
 Ach, ní féidir breisluach Eorpach a laghdú go dtí figiúr ar chlár comhardaithe:
 níl amhras ar bith ann ach go léiríonn tógáil na síochána ar fud an domhain,
 cabhrú leis an daoine is boichte ar domhan agus tacú le daonlathas agus le meas
 ar chearta an duine conas a chruthaíonn an AE breisluach de thoradh a chuid
 oibre gach lá. Is iad sin go díreach na tosaíochtaí a bheidh ag na chéad
 ionstraimí airgeadais eile maidir le gníomhaíocht sheachtrach an AE.
 Ós rud é go bhfuil 27 Ballstát ag gníomhú faoi chuimsiú
 beartas agus straitéisí comónta, tá an meáchan criticiúil ag an AE chun freagra
 a thabhairt ar dhúshláin dhomhanda, cosúil le cearta uile an duine a chothú do
 gach duine ar domhan.
 Toisc chomh mór leis an AE is féidir leis cúnamh a
 sheachadadh sna háiteanna is iargúlta ar domhan, áit ar beag leas straitéiseach
 atá ag formhór na mBallstát iontu, nach bhfuil ach dornán beag daoine acu iontu
 agus nach bhfuil sé ar a gcumas mórán a dhéanamh. Mar shampla, chuir an AE
 maoiniú ar fáil i Fidsí, i Vanuatú agus i Tíomór Thoir i gcomhair daonlathais
 chobhsaí agus forbartha inbhuanaithe agus tá na daoine is mó a bhfuil cúnamh
 uathu á fháil. Murach an AE bheadh orthu déanamh dá uireasa.
 Agus na srianta buiséid mar atá faoi láthair agus é
 d’iallach ar roinnt Ballstát a dtacaíocht a aistarraingt ó earnálacha agus ó
 thíortha iomlána, is féidir leis an AE ról gníomhach a bheith aige ag cur chun
 cinn an daonlathais, na dlúthpháirtíochta, na cobhsaíochta, an rathúnais agus
 laghdú na bochtaineachta sna tíortha taobh linn agus ar fud an domhain. Sa
 chomhthéacs seo, luíonn sé le réasún anois níos mó ná riamh ó thaobh an gheilleagair
 de airgead a chur ar fáil ar leibhéal an AE, áit ar féidir difríocht a dhéanamh
 i ndáiríre. Go deimhin, is féidir leis na Ballstáit airgead a spáráil trí
 ghníomhú tríd an AE. De réir an staidéir neamhspleách a rinneadh le déanaí (The
 Benefits of a European Approach, le HTSPE) d'fhéadfaí coigiltis idir 3 agus
 6 bhilliún a dhéanamh in aghaidh na bliana dá gcuirfí leasuithe maidir le
 héifeachtacht cabhrach i bhfeidhm, go mór mór maidir le comhroinnt an
 tsaothair.
 Is saoire a dhéanfar an obair tríd an AE freisin. Tá na
 costais riaracháin níos lú ná meánchostais riaracháin na bpríomhdheontóirí
 cúnaimh dhéthaobhaigh. Meastar ar bhonn sonraí na bliana 2009 gurb ionann
 iad sin agus 5.4%. Is é cuspóir na rialacha riaracháin atá i bhfeidhm a
 áirithiú go gcaithfear airgead cáiníocóirí an AE i gceart, ag baint úsáide as
 critéir dhiana ar féidir faireachán a dhéanamh orthu.
 Ina theannta sin, tá an Coimisiún Eorpach ar cheann de na
 comhlachtaí cabhrach is trédhearcaí ar domhan. Gléas tábhachtach ann féin is ea
 an trédhearcacht sin chun luach ar airgead a áirithiú. Thug an eagraíocht
 "Publish what you Fund" aitheantas dó seo, dream a chuir an Coimisiún
 Eorpach sa cheathrú háit (as 30) ina chéad Mheasúnú ar thrédhearcacht Cabhrach
 na ndeontóirí i bhFeabhra na bliana seo. Táimid ag leanúint ar aghaidh ag déanamh
 feabhsuithe breise.
 I gcomhairliúchán maidir leis an bPáipéar Glas a rinneadh
 le déanaí chun tuairimí na bpáirtithe leasmhara a fháil maidir lenár mbeartas
 forbartha, thug siad siúd go léir a d'fhreagair le fios go raibh ról dearfach
 ag an AE maidir le tacú le dea-rialachas (lena n-áirítear rannpháirtíocht na
 sochaí sibhialta), le slándáil, le cearta an duine agus le comhionannais
 inscne.
 1.5.3 Ceachtanna a foghlaimíodh ó
 thaithí chosúil roimhe seo
 Leagadh béim in athbhreithnithe agus i
 meastóireachtaí ar roinnt láidreachtaí
 Cuireann an EIDHR neamhspleáchas gníomhaíochta ar fáil, rud
 a chiallaíonn gur féidir a bheith ag obair gan aon ghá le toiliú an
 rialtais, rud ar gné ríthábhachtach é go háirithe i limistéir atá
 íogair ó thaobh an daonlathais agus cearta an duine. Ar an gcaoi sin tugann an ionstraim tacaíocht d’oideachas
 daonlathach ar leibhéal céime do dhaoine a bheidh ina gceannairí óga Bealarúise
 amach anseo nó déantar iarracht inti maolú a dhéanamh ar choiriúlú gníomhaithe
 daonlathacha a príosúnaíodh toisc go raibh siad san fhreasúra. Ní mór
 cosantóirí na n-íospartach, mar shampla a ndlíodóirí, a chosaint ina seal (tríd
 an gcóras Cosantóir Chearta an Duine) toisc go bhfuil an baol ann go ngearrfar
 príosúnacht orthu toisc gur ghlac siad le cásanna gníomhaithe ar son an
 daonlathais nó cásanna cosantóirí cearta.
 Cuireann an EIDHR níos mó solúbthachta ar fáil agus
 níos mó cumais chun freagra a thabhairt ar dhálaí atá ag athrú, i
 gcodarsnacht le cur chuige cláraithe fadtéarmach na gclár geografach. Cuireadh cúnamh láithreach ar fáil don choiste
 athchóirithe sa Túinéis chun slí a leagan amach i gcomhair an trasdula agus
 chun cabhrú leis an tsochaí shibhialta rannchuidiú leis an bpróiseas. Cuirfidh
 an EIDHR oiliúint ar fáil freisin le haghaidh gníomhaithe páirtithe polaitiúla,
 tacóidh sé leis an saorphreas agus le meáin iolraíocha neamhspleácha, idir
 thraidisiúnta agus bhunaithe ar TFC, lena n-áirítear teicneolaíochtaí
 cumarsáide leictreonaí atá saor ó chinsireacht agus ó chur isteach, faire a
 dhéanamh ar an trasdul daonlathach, agus tacú le hoideachas sibhialta maidir le
 daonlathas. D'fhéadfadh an EIDHR a bheith ar fáil freisin chun cumas táirgthe
 na meán a neartú agus chun iriseoirí a chur faoi oiliúint. I bhfianaise na
 dtoghchán atá ag teacht aníos sa Túinéis, tá sé ag cur oiliúna ar fáil do na
 mílte breathnóir áitiúil agus soláthróidh sé an Misean Breathnóireachta
 Toghcháin atá beartaithe ag an AE.
 Lena chois sin oibríonn an EIDHR freisin sna
 timpeallachtaí is achrannaí ina bhfuil an baol is mó iontu maidir le
 cearta agus saoirsí bunúsacha. D'fhonn sábháilteacht fhisiciúil na ngníomhaithe
 agus na ndaoine eile a d’fhéadfadh a bheith i mbaol báis a chosaint, ní féidir
 sonraí tionscadail den sórt sin a fhoilsiú. Tugann an Coimisiún Eorpach
 tuairisc faoi na tionscadail sin do dhaoine údaraithe sa Chomhairle, sa
 Pharlaimint agus sa SEGS, ar bhonn riachtanais amháin agus ní féidir leis ach
 moladh a thabhairt don mhisneach atá ag a leithéid de ghníomhaithe dúthrachta.
 Is ionann na cásanna achrannacha sin agus thart ar 20 % de
 ghníomhaíochtaí an EIDHR. Thug an EIDHR tacaíocht (a chosain €60 milliún) do
 bhreis agus 100 tionscadal dá leithéid ó 2007 i leith. Go háirithe, le
 tacaíocht ó ghréasán Cosantóirí Chearta an Duine atá aige thug an EIDHR
 tacaíocht do 19 tionscadal maidir le Cosantóirí Chearta an Duine (a chosain
 €13.5 milliún) i mbreis agus 45 tír.
 Bíonn an EIDHR mar a bheadh puth úr gaoithe sna
 comhthéacsanna sin agus dírítear formhór na dtionscadal ar shlánú na sochaí
 sibhialta agus na meán a lagaíodh nó a fágadh ina smidiríní, agus deis a
 sholáthar i gcomhair idirphlé agus athraithe. Cuireann sí an deis ar fáil chun
 oideachais daonlathach a chur ar mhic léinn agus ar ghrúpaí leochaileacha, a
 bhíonn lonnaithe thar lear go minic. Cuidíonn sí le habhcóideacht na sochaí
 sibhialta agus diaspóraí thar lear. Uaireanta ní dhéanann sí ach daoine a
 chosaint agus, más gá, íospartaigh diansmachta fhrith-dhaonlathaigh a thabhairt
 amach as an tír chuig áit shábháilte.
 Anuas ar an "réabhlóid seasmaine”, is féidir a rá
 anois gur thug an EIDHR tacaíocht sa Túinéis in 2010, sular tharla an
 trasdul, do ghníomhaíochtaí Chonradh Chearta an Duine na Túinéise, do Chumann
 na mBan Daonlathach (AFTD), do Cheardchumainn (UGTT), do Chumainn Bhreithiúna
 agus Dlíodóirí agus do dhreamanna eile. D’fhéadfaí a cheapadh toisc nár tugadh
 poiblíocht don tacaíocht sin ag an am gur tréigeadh na daoine nó nach raibh
 freagra á thabhairt ar a gcás ach bhí an EIDHR gníomhach ar bhonn praiticiúil.
 Tá béim leagtha freisin ag athbhreithnithe agus ag
 meastóireachtaí ar thrí réimse ceisteanna
 Ar an gcéad dul síos tharla ilroinnt áirithe maidir
 le cineálacha cur chuige agus bhí easpa soiléire san Ionstraim féin de dheasca cuspóirí agus straitéisí a bhí sainithe ar bhealach
 scaoilte, rudaí a d’fhág go raibh baol dúblála ann agus deacrachtaí maidir le
 tionchar na ngníomhaíochtaí a thomhas agus gur tharla lagú áirithe ar an
 gcomhlántacht.
 Ar an dara dul síos, sna cásanna ab achrannaí ba mhinic a
 úsáideadh tuairisc a bhain le gníomhaíochtaí forbartha níos traidisiúnta le cur
 síos ar an tionscadal d’fhonn é a chosaint i dtimpeallacht naimhdeach, agus bhí
 an baol ann de bharr breisíocht acmhainní an EIDHR lasmuigh de thoiliú na tíre
 go n-úsáidfí iad le haghaidh gníomhaíochtaí neamh-tosaíochta ó
 thaobh raon feidhme na hionstraime. Bunaíodh tacaíochtaí cáilíochtúla dá bharr
 sin.
 Ar an tríú dul síos, caitear arís is arís eile cur le solúbthacht na hionstraime. Bíonn sé sin fíor go háirithe i gcás na coda
 teoranta den ionstraim a thugann aghaidh ar na cásanna is déine ó thaobh
 sáruithe ar chearta an duine agus práinn na gcásanna, agus nach dóigh gur leor
 córas glaonna oscailte chun déileáil leo
 1.5.4 Comhchuibheas
 agus sineirgíocht a d'fhéadfadh a bheith ann le hionstraimí ábhartha eile
 Mar
 iarmhairt ar an sainordú sainráite seo maidir le Conradh, táthar chun cur chun
 cinn an daonlathais agus cearta an duine, agus tacaíocht dóibh, a chomhtháthú
 agus a phríomhshruthú i mbeartais uile an AE.
 Tá
 an EIDHR ina chuid d’ailtireacht roinnt ionstraimí airgeadais le haghaidh
 gníomhaíochtaí seachtracha arna mbeartú go comhpháirteach ag an gCoimisiún
 Eorpach agus ag Ardionadaí an CBES. Comhlánaíonn sí ionstraimí fadtéarmacha trí
 dhíriú ar ghníomhaíochtaí CSO i réimse an daonlathais agus chearta an duine,
 lena dtugtar aghaidh ar na cásanna is deacra, lena ndéantar Misin
 Bhreathnadóireachta Toghcháin an AE a mhaoiniú agus lena dtacaítear le
 feachtais áitiúla, réigiúnacha agus dhomhanda i dtaca le príomhcheisteanna
 maidir le cearta an duine. Is cuid thábhachtach í den raon uirlisí
 gníomhaíochta seachtraí níos leithne chun aird ar chearta an duine a chur chun
 cinn agus a choimirciú. Comhlánaíonn sí an raon uirlisí maidir le bainistíocht
 géarchéime agus géarchéim a chosc mar aon le cabhair dhaonnúil, oibríochtaí
 CBES agus an Ionstraim le haghaidh Cobhsaíochta trí mhearthacaíocht a sholáthar
 i gcásanna práinneacha de sháruithe ar chearta an duine. Gníomhaíonn sí mar
 nasc le gníomhaíochtaí faoisimh, athshlánúcháin agus forbartha chomh maith tríd
 an bhféidearthacht d’athlonnú agus athshlánú fisiceach agus meabhrach a
 thairiscint do dhaoine a d’fhulaing treascairtí ar chearta an duine nó trí
 chabhrú le cosantóirí cearta daonna i gcásanna ina bhfuil géarghá le cosaint.
 Ní
 mór a áirithiú ar bhonn praiticiúil, ar bhealach stuama, go ndéanfar comhordú
 leis an gcionroinnt ceart saothair idir an EIDHR agus ionstraimí
 idirghníomhacha eile, go háirithe sna céimeanna measúnaithe riachtanas de
 chásanna. Go deimhin, comhlánaíonn an EIDHR
 oibríochtaí ECHO, mar is minic gur íospartaigh de sháruithe ar chearta an duine
 a bhíonn i ndídeanaithe agus i dtairbhithe an fhaoisimh dhaonnúil agus ní mór
 iad a thaifeadadh, a chlárú agus a chóireáil. Tá sineirgí láidre agus atreisiú
 frithpháirteach ann leis an Ionstraim le haghaidh Cobhsaíochta (e.g. i gcás
 éigeandálaí), leis an gclár Neamh-Ghníomhaí Stáit (e.g. tacaíocht do CSOnna),
 an Clár um Infheistíocht i nDaoine (e.g. grúpaí inscne agus grúpaí a bhfuil
 ceart vótála bainte díobh) agus leis an tSaoráid nua um Shochaí Shibhialta Comharsanachta
 as seo amach.
 1.6. Fad agus tionchar airgeadais
 x Togra/tionscnamh d'fhad teoranta
 –
 x Togra/tionscnamh in éifeacht ón 01/01/2014
 –
 Tionchar airgeadais ón 01/01/2014 go dtí an
 31/12/2020
 ̈ Togra/tionscnamh d'fhad neamhtheoranta
 –
 Cur chun feidhme le tréimhse thosaigh idir BBBB
 agus BBBB,
 –
 agus feidhm iomlán ina dhiaidh sin.
 1.7 Modhanna bainistíochta atá
 beartaithe[13]
 x Bainistíocht dhíreach láraithe ag an gCoimisiún
 x Bainistíocht indíreach láraithe trí na cúraimí cur chun feidhme a tharmligean chuig:
 –
 x gníomhaireachtaí feidhmiúcháin
 –
 x comhlachtaí arna mbunú ag na Comhphobail[14]
 –
 x comhlachtaí náisiúnta san earnáil phoiblí/comhlachtaí a bhfuil misean
 de sheirbhís phoiblí acu
 –
 x daoine a bhfuil sé de chúram orthu gníomhaíochtaí ar leith a chur chun
 feidhme de bhun Theideal V den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus atá
 sainaitheanta sa ghníomh bunaidh ábhartha de réir bhrí Airteagal 49 den
 Rialachán Airgeadais
 x Bainistíocht chomhpháirteach leis na Ballstáit
 x Bainistíocht dhíláraithe le tríú tíortha
 x Comhbhainistíocht le
 heagraíochtaí idirnáisiúnta (tabhair sonraí)
 I gcás ina
 sonraítear níos mó ná modh bainistíochta amháin, tabhair sonraí sa roinn
 "Nótaí" le do thoil.
 Nótaí
 De bharr nádúr
 sonrach na hionstraime chun aghaidh a thabhairt ar chásanna íogaire agus casta
 maidir le Cearta an Duine agus Daonlathas, go háirithe sna tíortha agus sna
 cásanna is deacra chomh maith le riachtanais chosanta a bhfuil práinn leo, ní
 foláir nó go mbainfí leas as uasraon modhanna bainistíochta ina leith.
 2. BEARTA BAINISTÍOCHTA
 2.1. Rialacha faireacháin agus
 tuairiscithe
 Sonraigh cé chomh
 minic agus na coinníollacha.
 Tá córais
 Faireacháin agus Meastóireachta an Choimisiúin Eorpaigh á ndíriú níos mó ar
 thorthaí. Baineann siad le foireann inmheánach mar aon le saineolas seachtrach.
 Déanann
 Bainisteoirí Cúraimí i dToscaireachtaí agus ag an gCeanncheathrú faireachán
 leanúnach ar chur chun feidhme tionscadal agus clár i roinnt slite éagsúla,
 lena n-áirítear áit ar bith a mbíonn sé indéanta trí chuairteanna allamuigh.
 Faightear faisnéis luachmhar maidir le dul chun cinn trí fhaireachán; cuidíonn
 sé le bainisteoirí baic iarbhír agus fhéideartha a shainaithint agus gníomh
 ceartaitheach thráthúil a ghlacadh nuair is iomchuí.
 Déantar
 saineolaithe seachtracha, neamhspleácha a chonrú chun feidhmíocht
 ghníomhaíochtaí seachtracha an AE a mheasúnú trí bhíthin thrí chóras éagsúla.
 Cuireann na measúnuithe seo le cuntasacht agus le feabhas a chur ar
 idirghabhálacha leanúnacha; baineann siad leas as ceachtanna freisin ó thaithí
 roimhe seo chun beartais agus gníomhaíochtaí amach anseo a threorú. Baintear
 úsáid as critéir mheastóireachta ECFE-CCIP, lena n-áirítear tionchar
 (féideartha), i gcás na n-uirlisí go léir.
 Ar an gcéad
 dul síos, ar an leibhéal tionscadail, trí bhíthin an chórais Faireacháin atá
 Dírithe ar Thorthaí (ROM) cuirtear roghbhlúire fócasaithe achomair ar fáil
 maidir le cáilíocht sampla idirghabhálacha. Ag baint úsáide as modheolaíocht
 chaighdeánaithe, ardstruchtúrtha, tugann saineolaithe neamhspleácha ROM gráid
 lena léirítear láidreachtaí agus laigí an tionscadail agus tugann siad moltaí
 faoin gcaoi is fearr chun éifeachtacht a fheabhsú.
 Trí
 mheastóireachtaí ar leibhéal tionscadail arna mbainistiú ag Toscaireacht an AE
 atá i gceannas an tionscadail, baintear amach grinnanailís níos mionsonraithe
 agus cabhraítear le bainisteoirí tionscadail feabhas a chur ar idirghabhálacha
 leanúnacha agus cinn a ullmhú don todhchaí. Fostaítear saineolaithe
 seachtracha, neamhspleácha a bhfuil saineolas téamach agus geografach acu chun
 an anailís a dhéanamh agus aiseolas agus fianaise a bhailiú ó na páirtithe
 leasmhara go léir, go háirithe na tairbhithe deiridh.
 Déanann an
 Coimisiún meastóireachtaí straitéiseacha ar a chuid beartas chomh maith, idir
 chlárú agus straitéis go dtí cur chun feidhme idirghabhálacha in earnáil
 shonrach (amhail sláinte, oideachas etc), i dtír nó i réigiún, nó maidir le
 hionstraim faoi leith. Is ionchur tábhachtach iad na meastóireachtaí seo chun
 beartais a chruthú agus chun ionstraimí agus tionscadail a dhearadh. Tá na meastóireachtaí
 seo go léir foilsithe ar shuíomh Gréasáin an Choimisiúin agus tá achoimre de na
 torthaí ar áireamh sa Tuarascáil Bhliantúil chuig an gComhairle agus chuig
 Parlaimint na hEorpa.
 2.2. Córas
 bainistíochta agus rialaithe
 2.2.1. Na rioscaí
 a aithníodh
 Tá na rioscaí
 seo a leanas maidir le cuspóirí na hIonstraime a bhaint amach ina saintréithe
 de thimpeallacht oibríochtúil na n-oibríochtaí atá le déanamh faoin ionstraim
 seo:
 –
 D’fhéadfadh bacainní fisiceacha agus polaitiúla a
 bheith i gceist maidir le tionscadail a chur ar fáil de bharr na
 dtimpeallachtaí deacra dírithe ina bhfeidhmítear an ionstraim, go háirithe sna
 cásanna/tíortha is deacra
 –
 D’fhéadfadh dúshláin acmhainne maidir le cur chun
 feidhme agus faireachán a bheith i gceist le tionscadail bheaga agus
 tionscadail atá scaipthe ar fud an domhain,
 –
 Bíonn deacracht agus moilleanna i gceist leis an
 gcur chun feidhme de thoradh ar an éagsúlacht mhór tairbhithe a bhfuil
 struchtúir éagsúla bainistíochta agus rialúcháin acu, mar aon le cumas lag go
 minic,
 –
 D’fhéadfadh cáilíocht agus cainníocht theoranta,
 agus go minic cineál conspóideach, na sonraí ar éabhlóid an daonlathais agus
 chearta an duine i dtríú tíortha éagsúla cur isteach ar chumas an Choimisiúin
 tuairisciú ar thorthaí agus a bheith freagrach astu,
 –
 D’fhéadfadh sé nach mbeadh acmhainní imleora ann
 chun bainistiú cuí a dhéanamh ar an ionstraim de bharr easpa creidmheasanna
 riaracháin.
 2.2.2 Modhanna
 rialaithe atá beartaithe
 Tá rialú
 inmheánach an Choimisiúin deartha chun urrús réasúnach a sholáthar maidir le
 cuspóirí a bhaint amach i leith éifeachtacht agus éifeachtúlacht a chuid
 oibríochtaí, iontaofacht a chuid tuairiscithe airgeadais agus comhlíonadh an
 chreata ábhartha riaracháin, airgeadais agus nós imeachta.
 Cuireann an
 Coimisiún Próiseas Pleanála agus Beartais Straitéisigh fairsing i bhfeidhm, mar
 aon le hiniúchóireacht inmheánach agus sheachtrach agus Caighdeáin um Rialuithe
 Inmheánacha Choimisiúin eile. Leanfaidh an Coimisiún d’úsáid a bhaint as a
 chóras cuntasaíochta reatha (ABAC) chomh maith le huirlis shainiúil um chabhair
 sheachtrach amhail Comhchóras Faisnéise Relex (CRIS). Rachaidh sé i mbun na
 gcaighdeán is airde cuntasaíochta agus tuairiscithe airgeadais chun tuairim
 leanúnach gan choinníoll óna iniúchóirí seachtracha (An Chúirt Iniúchóirí) a
 áirithiú.
 Ina theannta
 sin, d’fhonn an éifeachtacht agus an éifeachtúlacht is fearr is féidir a bhaint
 amach, baineann an Coimisiún leas as cur chuige saincheaptha ina n-áirítear:
 –
 - bainistíocht tarmligthe ar chuid fhónta dá
 chabhair ó thoscaireacht an AE sa réimse
 –
 - línte soiléire de chuntasacht airgeadais trí
 fho-thoscaireachtaí d’Údaráis um Údarú sa Cheanncheathrú agus sna
 toscaireachtaí,
 –
 - tuairisciú rialta, lena n-áirítear Ráiteas
 Dearbhaithe ó Cheann na Toscaireachta,
 –
 - clár oiliúna suntasach ag an gCeanncheathrú agus
 sa Toscaireacht araon
 –
 - treoir agus tacaíocht shuntasach,
 –
 - fíoruithe rialta,
 –
 - modheolaíocht Bainistíochta Timthrialla
 Tionscadail, agus tacaíocht cáilíochta do gach ceann dá comhpháirteanna,
 –
 - Bainistíocht tionscadail agus cláir, uirlisí
 faireacháin agus tuairiscithe le haghaidh cur chun feidhme éifeachtach lena
 n-áirítear faireachán seachtrach rialta ar thionscadal ar an bpointe,
 2.3. Bearta
 chun calaois agus neamhrialtachtaí a chosc
 I bhfianaise
 na timpeallachta ardriosca ina bhfeidhmíonn EuropeAid/FPI, ní foláir nó go
 ndéanfaí méid suntasach earráidí comhlíontachta féideartha (neamhrialtachtaí)
 in idirbhearta a réamh-mheas lena gcórais agus go gcuirfí leibhéal ard
 rialuithe coisctheacha, braiteacha agus ceartaitheacha san áireamh iontu chomh
 luath agus is féidir sa phróiseas íocaíochta. Ciallaíonn
 sé sin sa chleachtas go mbraithfidh rialuithe comhlíontachta EuropeAid/FPI ar
 sheiceálacha suntasacha ex-ante ar bhonn ilbhliantúil den chuid is mó, arna
 ndéanamh ag iniúchóirí seachtracha agus ag foireann an Choimisiúin sa réimse
 roimh íocaíochtaí deiridh an tionscadail (fad is atá roinnt seiceálacha agus
 iniúchóireachtaí ex-post fós á ndéanamh), ag dul i bhfad thar na gcoimircí
 airgeadais a cheanglaítear leis an Rialachán Airgeadais. Tá na comhpháirteanna
 suntasacha seo a leanas inter alia i gcreat comhlíontachta
 EuropeAid/FPI:
 Bearta coisctheacha
 –
 Oiliúint lárnach éigeantach ina gcuimsítear
 saincheisteanna calaoise i gcomhair iniúchóirí agus foirne bainistíochta
 cabhrach;
 –
 Treoir a sholáthar (lena n-áirítear tríd an
 idirlíon) lena n-áirítear an Practical Guide to Contracts, doiciméad
 comhghabhálach EuropeAid, agus an tSraith Straitéisí Bainistíochta Airgeadais
 (i gcomhair comhpháirtithe cur chun feidhme);
 –
 Measúnú ex-ante lena áirithiú go bhfuil bearta
 iomchuí frithchalaoise chun calaois i mbainistiú cistí an AE a chosc agus a
 bhrath ar bun ag na húdaráis a bhainistíonn na cistí ábhartha faoi
 chomhbhainistíocht agus faoi bhainistíocht láraithe);
 –
 Scagadh ex-ante na meicníochtaí frithchalaoise atá
 ar fáil sa tír chomhpháirtíochta mar chuid den mheasúnú ar chritéir
 incháilitheachta na bainistíochta airgeadais phoiblí maidir le tacaíocht
 bhuiséadach a fháil (i.e. tiomantas gníomhach chun calaois agus éilliú a
 chomhrac, údaráis iniúchta leormhaithe, cumas breithiúnach leordhóthanach agus
 meicníochtaí éifeachtúla freagartha agus smachtbhanna);
 –
 Shínigh an Coimisiún an Tionscnamh Trédhearcachta
 um Chabhair Idirnáisiúnta (IATI) in Accra in 2008, lenar comhaontaíodh
 caighdeán um thrédhearcacht cabhrach lena n-áirithítear sonraí níos tráthúla,
 níos mionsonraithe agus níos rialta faoi shreafaí cabhrach agus faoi
 dhoiciméid.
 –
 Ón 14 Deireadh Fómhair 2011, tá an chéad chéim de
 chaighdeán an IATI maidir le trédhearcacht na faisnéise cabhrach a fhoilsiú á cur
 chun feidhme ag an gCoimisiún roimh an gcéad Fhóram Ardleibhéil eile ar
 éifeachtacht cabhrach in Busan i Samhain 2011. Ina
 theannta sin, oibreoidh an Coimisiún i gcomhar le Ballstáit an AE ar
 fheidhmchlár TF comhpháirteach bunaithe ar an nGréasán ar a ngairtear TR-AID,
 lena n-aistrítear na sonraí faoi chabhair an AE arna soláthar trí bhíthin an
 IATI agus foinsí eile go dtí faisnéis faoi chabhair atá éasca le tuiscint.
 Bearta braiteacha agus ceartaitheacha
 –
 Fíoruithe agus iniúchóireachtaí seachtracha (cinn
 éigeantacha agus bunaithe ar riosca araon) lena n-áirítear Cúirt Iniúchóirí na
 hEorpa;
 –
 Seiceálacha cúlghabhálacha (ar bhonn riosca) agus
 aisghabhálacha;
 –
 Maoiniú an AE a chur ar fionraí i gcás ina bhfuil
 cás calaoise tromchúiseach, lena n-áirítear éilliú ar mhórscála, go dtí go
 bhfuil gníomh iomchuí glactha ag na húdaráis d'fhonn calaois dá leithéid a
 cheartú agus a chosc amach anseo
 Ceapfaidh EuropeAid/FPI a straitéis frithchalaoise i gcomhréir le
 straitéis frithchalaoise nua an Choimisiúin (CAFS) arna glacadh an 24 Meitheamh
 2011 d’fhonn a áirithiú inter alia:
 –
 go bhfuil rialuithe inmheánacha EuropeAid/FPI
 maidir le frithchalaois ailínithe go hiomlán leis an CAFS;
 –
 go bhfuil cur chuige EuropeAid/FPI maidir le
 bainistíocht riosca calaoise dírithe ar réimsí riosca calaoise agus ar
 fhreagairtí imleora a shainaithint;
 –
 Trí bhíthin na gcóras a úsáidtear chun cistí an AE
 a chaitheamh i dtríú tíortha is féidir sonraí a fháil d’fhonn na sonraí sin a
 chur san áireamh i mbainistiú riosca calaoise (e.g. maoiniú dúbailte);
 –
 Más gá, d’fhéadfaí grúpaí líonraithe agus uirlisí
 TF leormhaithe a bhunú atá tiomanta d’anailís a dhéanamh ar chásanna calaoise a
 bhaineann leis an earnáil cabhrach sheachtrach. 2.4. Meastachán
 ar chostais agus ar thairbhí na rialuithe
 I gcás phunann
 EuropeAid ina hiomláine, is é € 658 milliún meán bliantúil measta na
 gcostas bainistíochta / rialaithe inmheánaigh ina n-iomláine, in oibleagáidí i
 bpleanáil buiséid 2014-2020. Áirítear leis an
 bhfigiúr sin bainistiú an CFE, a fheidhmítear ar bhealach comhtháite faoi
 chuimsiú struchtúr bainistíochta EuropeAid. Is ionann na costais
 ‘neamh-oibríochtúla’ seo agus thart ar 6,4 % den mheán bliantúil measta
 de € 10.2 billiún atá beartaithe le haghaidh oibleagáidí foriomlána
 (oibríochtúla + riaracháin) EuropeAid ar a phunann caiteachais arna maoiniú ó
 Bhuiséad Ginearálta an AE agus ón gCiste Eorpach Forbraíochta le haghaidh na
 tréimhse 2014-2020.
 Cuirtear foireann uile EuropeAid ag an gceanncheathrú agus
 sna Toscaireachtaí san áireamh sna costais bhainistíochta seo, mar aon le
 bonneagar, taisteal, oiliúint, faireachán, meastóireacht agus conarthaí
 iniúchta (lena n-áirítear na cinn sin arna seoladh ag tairbhithe).
 Tá sé
 beartaithe ag EuropeAid an cóimheas idir gníomhaíochtaí bainistíochta /
 gníomhaíochtaí oibríochtúla a laghdú le himeacht ama de réir shocruithe
 simplithe agus feabhsaithe na n-ionstraimí nua, ag cur le hathruithe is dóigh a
 thabharfar isteach faoin Rialachán Airgeadais athbhreithnithe. Réadaítear príomhthairbhí na gcostas bainistíochta seo i
 dtéarmaí cuspóirí beartais a bhaint amach, úsáid éifeachtúil agus éifeachtach
 as acmhainní, agus feidhmiú bearta coisctheacha cost-éifeachtúla stóinsithe
 agus seiceálacha eile chun úsáid dhleathach agus rialta cistí a áirithiú.
 Fad is a leanfar de dhul i mbun feabhsuithe ar chineál agus
 ar dhíriú na ngníomhaíochtaí bainistíochta agus na seiceálacha comhlíontachta
 maidir leis an bpunann, tá na costais seo riachtanach ar an iomlán chun
 cuspóirí na n-ionstraimí a bhaint amach ar bhealach éifeachtúil agus
 éifeachtach, agus an riosca íosta neamhchomhlíontachta i gceist (faoi 2%
 d’earráid iarmharach). Tá na rioscaí sin i bhfad níos lú ná na rioscaí atá i
 gceist le rialuithe inmheánacha a bhaint nó a chúlú sa réimse ardriosca seo.
 3. AN TIONCHAR AIRGEADAIS A
 MHEASTAR A BHEIDH AG AN TOGRA/TIONSCNAMH
 3.1. Ceannteidil
 an chreata airgeadais ilbhliantúil agus na línte buiséid ar a n‐imrítear
 tionchar
 · Línte buiséid atá ann cheana
 In ord cheannteidil agus línte buiséid an chreata
 airgeadais ilbhliantúil.
 Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil || Líne buiséid || Saghas caiteachais || Ranníocaíocht
 Uimhir: || LD/LN ([15]) || ó thíortha[16] CSTE || ó thíortha is iarrthóirí[17] || ó thríú tíortha || de réir bhrí Airteagal 18(1)(aa) den Rialachán Airgeadais
 IV || 19 04: An Ionstraim Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Cearta an Duine 19 04 01 An Ionstraim Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Cearta an Duine (EIDHR) 19 04 03 Breathnadóireacht thoghchánach 19 04 05 Comhlánú iarchomhair 19 04 06 Treoirthionscadal - Fóram Sochaí Sibhialta an AE-na Rúise 19 04 07 Treoirthionscadal - Cistiú le haghaidh íospartaigh an chéasta || NEAMHBHAINTEACH || NÍL || NÍL || NÍL || NÍL
 · Línte nua buiséid atá á n‐iarraidh
 In ord cheannteidil agus línte buiséid
 an chreata airgeadais ilbhliantúil.
 Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil || Líne buiséid || Saghas caiteachais || Ranníocaíocht
 Uimhir 19 04 || LD/LN || ó thíortha CSTE || ó thíortha is iarrthóirí || ó thríú tíortha || de réir bhrí Airteagal 18(1)(aa) den Rialachán Airgeadais
 IV || 19 04: An Ionstraim Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Cearta an Duine 19 04 01 An Ionstraim Eorpach i gcomhair Daonlathais agus Cearta an Duine (EIDHR gan EOM an AE) 19 04 02 Misin Bhreathnadóireachta Toghcháin an AE (EOManna an AE) 19 04 03 Comhlánú iarchomhair || Neamhbhainteach || NÍL || NÍL || NÍL || NÍL
 3.2. An
 tionchar a mheastar a bheidh ar chaiteachas
 3.2.1. Achoimre
 ar an tionchar a mheastar a bheidh ar chaiteachas
 EUR milliún (go dtí an 3ú deachúil)
 Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil: || 4 || “An Eoraip Dhomhanda”
 DG: DEVCO/FPI || || || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || IOMLÁN
  Leithreasaí faoi chomhair oibríochtaí || || || || || || || ||
 19 04 || Oibleagáidí || (1) || 198,63 || 202,84 || 207,04 || 211,34 || 213,93 || 220,24 || 224,84 || 1.478,87
 Íocaíochtaí || (2) || 178,43 || 182,24 || 186,04 || 189,94 || 192,03 || 197,94 || 202,14 || 1.328,77
 Leithreasaí de chineál riaracháin arna maoiniú ó chiste clár sonrach[18] Uimhir na líne buiséid: 19.0104 03 || || || || || || || || || ||
 || (3) || 13,57 || 13,66 || 13,76 || 13,86 || 15,77 || 14,06 || 14,16 || 98,83
 IOMLÁN leithreasaí i gcomhair DG DEVCO/FPI || Oibleagáidí || =1+1a +3 || 212,20 || 216,50 || 220,80 || 225,20 || 229,70 || 234,30 || 239,00 || 1.577,70
 || Íocaíochtaí || =2 +3 || 192,00 || 195,90 || 199,80 || 203,80 || 207,80 || 212,00 || 216,30 || 1.427,60
  IOMLÁN leithreasaí faoi chomhair oibríochtaí || Oibleagáidí || (4) || 198,63 || 202,84 || 207,04 || 211,34 || 213,93 || 220,24 || 224,84 || 1.478,87
 Íocaíochtaí || (5) || 178,43 || 182,24 || 186,04 || 189,94 || 192,03 || 197,94 || 202,14 || 1.328,77
  IOMLÁN leithreasaí de chineál riaracháin arna maoiniú ó chiste clár sonrach || (6) || 13,57 || 13,66 || 13,76 || 13,86 || 15,77 || 14,06 || 14,16 || 98,83
 IOMLÁN leithreasaí faoi CHEANNTEIDEAL <4> den chreat airgeadais ilbhliantúil || Oibleagáidí || =4+ 6 || 212,20 || 216,50 || 220,80 || 225,20 || 229,70 || 234,30 || 239,00 || 1.577,70
 Íocaíochtaí || =5+ 6 || 192,00 || 195,90 || 199,80 || 203,80 || 207,80 || 212,00 || 216,30 || 1.427,60
 EUR milliún (go dtí an 3ú deachúil)
 Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil: || 5 || “ Caiteachas riaracháin "
 EUR milliún (go dtí an 3ú deachúil)
 || || || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || IOMLÁN
 DG: DEVCO / FPI ||
  Acmhainní daonna || 7,168 || 7,096 || 7,024 || 6,953 || 6,953 || 6,953 || 6,953 || 49,100
  Caiteachas riaracháin eile || 0,595 || 0,547 || 0,541 || 0,540 || 0,541 || 0,541 || 0,541 || 3,846
 IOMLÁN DG DEVCO / FPI || Leithreasaí || 7,763 || 7,643 || 7,565 || 7,493 || 7,494 || 7,494 || 7,494 || 52,945
 IOMLÁN leithreasaí faoi CHEANNTEIDEAL 5 den chreat airgeadais ilbhliantúil || (Iomlán oibleagáidí = Iomlán íocaíochtaí) || 7,763 || 7,643 || 7,565 || 7,493 || 7,494 || 7,494 || 7,494 || 52,945
 EUR milliún (go dtí an 3ú deachúil)
 || || || Bliain N 2014 || Bliain N+1 2015 || Bliain N+2 2016 || Bliain N+3 2017 || Bliain N+4 2018 || Bliain N+5 2019 || Bliain N+6 2020 || IOMLÁN
 IOMLÁN leithreasaí faoi CHEANNTEIDIL 1 go 5 den chreat airgeadais ilbhliantúil || Oibleagáidí || 219,963 || 224,143 || 228,365 || 232,693 || 237,194 || 241,794 || 246,494 || 1.630,645
 Íocaíochtaí || 199,763 || 203,543 || 207,365 || 211,293 || 215,294 || 219,494 || 223,794 || 1.480,545
 3.2.2. An
 tionchar a mheastar a bheidh ar leithreasaí faoi chomhair oibríochtaí
 –
 ̈ Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‐úsáidfear
 leithreasaí faoi chomhair oibríochtaí
 –
 x Éilíonn an togra/tionscnamh go n‐úsáidfear
 leithreasaí faoi chomhair oibríochtaí mar a mhínítear thíos:
 Leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí in
 EUR milliún (go dtí an 3ú deachúil)
 Sonraigh cuspóirí agus aschuir ò || || || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || IOMLÁN
 ASCHUR
 Saghas aschuir[19] || Meánchostas an aschuir || Líon na n‐aschur || Costas || Líon na n‐aschur || Costas || Líon na n‐aschur || Costas || Líon na n‐aschur || Costas || Líon na n‐aschur || Costas || Líon na n‐aschur || Costas || Líon na n‐aschur || Costas || Líon iomlán na n‐aschur || Costas iomlán
 CUSPÓIR SONRACH UIMH. 1[20] Feachtais théamacha (i.e. céasadh, pionós báis etc.) || || || || || || || || || || || || || || || ||
 Fo-iomlán chuspóir sonrach Uimh. 1 || 78-88 || 43-53 || 78-88 || 43-53 || 78-88 || 43-53 || 78-88 || 43-53 || 78-88 || 43-53 || 78-88 || 43-53 || 78-88 || 43-53 || 546-616 || 20-25 %
 CUSPÓIR SONRACH Uimh. 2 Forbairt sochaithe sibhialta a bhfuil borradh fúthu || || || || || || || || || || || || || || || ||
 Fo-iomlán chuspóir sonrach Uimh. 2 || 340-390 || 76 || 340-390 || 76 || 340-390 || 76 || 340-390 || 76 || 340-390 || 76 || 340-390 || 76 || 340-390 || 76 || 2380- 2730 || 35-40 %
 CUSPÓIR SONRACH Uimh. 3 Na cásanna is deacra agus cásanna práinneacha um Chearta an Duine || || || || || || || || || || || || || || || ||
 Fo-iomlán chuspóir sonrach Uimh. 3 || 52-76 || 22,2-33,2 || 52-76 || 22,2-33,2 || 52-76 || 22,2-33,2 || 52-76 || 22,2-33,2 || 52-76 || 22,2-33,2 || 52-76 || 22,2-33,2 || 52-76 || 22,2-33,2 || 294-371 || 20-25 %
 CUSPÓIR SONRACH Uimh. 4 Tacaíocht do thimthriallta daonlathacha || || || || || || || || || || || || || || || ||
 Fo-iomlán chuspóir sonrach Uimh. 4 || 47-86 || 46,4-76,6 || 47-86 || 46,4-76,6 || 47-86 || 46,4-76,6 || 47-86 || 46,4-76,6 || 47-86 || 46,4-76,6 || 47-86 || 46,4-76,6 || 47-86 || 46,4-76,6 || 329-602 || 25-30 %
 Atá ina Misean Breathnóireachta Toghcháin (EOM) || 11-14 || 44-55 || 11-14 || 44-55 || 11-14 || 44-55 || 11-14 || 44-55 || 11-14 || 44-55 || 11-14 || 44-55 || 11-14 || 44-55 || 77-98 || 20-25 %
 COSTAS IOMLÁN || 506-640 || 198,63 || 506-640 || 202,84 || 506-640 || 207,04 || 506-640 || 211,34 || 506-640 || 213,93 || 506-640 || 220,24 || 506-640 || 224,84 || 3542-4480 || 1.478,87
 3.2.3. An
 tionchar a mheastar a bheidh ar leithreasaí de chineál riaracháin
 3.2.3.1 Achoimre
 –
 ̈ Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‐úsáidfear
 leithreasaí de chineál riaracháin
 –
 x Éilíonn an togra/tionscnamh go n‐úsáidfear
 leithreasaí riaracháin mar a mhínítear thíos:
 EUR milliún (go dtí an 3ú deachúil)
 || Bliain N [21] 2014 || Bliain N+1 2015 || Bliain N+2 2016 || Bliain N+3 2107 || Bliain N+4 2018 || Bliain N+5 2019 || Bliain N+6 2020 || IOMLÁN ||
 CEANNTEIDEAL 5 den chreat airgeadais ilbhliantúil || || || || || || || || ||
 Acmhainní daonna || 7,17 || 7,10 || 7,02 || 6,95 || 6,95 || 6,95 || 6,95 || 49,10 ||
 Caiteachas riaracháin eile || 0,595 || 0,547 || 0,541 || 0,540 || 0,541 || 0,541 || 0,541 || 3,846 ||
 Fo-iomlán CHEANNTEIDEAL 5 den chreat airgeadais ilbhliantúil || 7,763 || 7,643 || 7,565 || 7,493 || 7,494 || 7,494 || 7,494 || 52,945 ||
 Lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 5[22] den chreat airgeadais ilbhliantúil || || || || || || || || ||
 Acmhainní daonna || 8,81 || 8,81 || 8,81 || 8,81 || 8,81 || 8,81 || 8,81 || 61,67 ||
 Caiteachas eile de chineál riaracháin || 4,76 || 4,85 || 4,95 || 5,05 || 6,96 || 5,25 || 5,35 || 37,16 ||
 Fo-iomlán lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 5 den chreat airgeadais ilbhliantúil || 13,57 || 13,66 || 13,76 || 13,86 || 15,77 || 14,06 || 14,16 || 98,83 ||
 IOMLÁN || 21,333 || 21,306 || 21,324 || 21,349 || 23,264 || 21,551 || 21,654 || 151,780
 3.2.3.2 Na hacmhainní daonna a mheastar
 a bheidh riachtanach
 –
 ̈ Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‐úsáidfear acmhainní daonna
 –
 x Éilíonn an togra/ tionscnamh go n‐úsáidfear acmhainní daonna mar
 a mhínítear thíos:
 Sloinnfear an meastachán i méideanna iomlána
 (nó go dtí an 1ú deachúil ar a mhéad)
 || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020
  Poist don phlean bunaíochta (oifigigh agus gníomhairí sealadacha)
 XX 01 01 01 (Ceanncheathrú agus Oifigí Ionadaíocht an Choimisiúin) || 35,1 || 34,8 || 34,4 || 34,1 || 34,1 || 34,1 || 34,1
 XX 01 01 02 (Toscaireachtaí) || 9,8 || 9,7 || 9,6 || 9,5 || 9,5 || 9,5 || 9,5
 XX 01 05 01 (Taighde indíreach) || || || || || || ||
 10 01 05 01 (Taighde díreach) || || || || || || ||
  Pearsanra seachtrach (i gcoibhéis lánaimseartha: FTE)[23]
 XX 01 02 01 (CA, INT, SNE ón “gclúdach iomlánaíoch") || 5,2 || 5,2 || 5,1 || 5,1 || 5,1 || 5,1 || 5,1
 XX 01 02 02 (CA, INT, JED, LA agus SNE sna toscaireachtaí) || || || || || || ||
 XX 01 04 bb [24] || - sa Cheanncheathrú[25] || 34,7 || 34,1 || 33,4 || 32,7 || 32,1 || 31,5 || 30,9
 - i dtoscaireachtaí || 73,4 || 73,4 || 73,4 || 73,4 || 73,4 || 73,4 || 73,4
 XX 01 05 02 (CA, INT, SNE - Taighde indíreach) || || || || || || ||
 10 01 05 02 (CA, INT, SNE – Taighde díreach) || || || || || || ||
 Línte buiséid eile (sonraigh) || || || || || || ||
 IOMLÁN || 158,3 || 157,1 || 155,9 || 154,8 || 154,1 || 153,5 || 152,9
 Le haghaidh 2014,
 déanfar acmhainní daonna faoi Cheannteideal 5 a dheighilt mar seo a leanas idir
 DEVCO agus FPI:
 - Plean bunaíochta:
 5,5 FTE i gcomhair FPI agus 39,4 FTE i gcomhair DEVCO (Iomlán = 44,9 FTE)
 - Pearsanra
 seachtrach: 3,2 FTE i gcomhair FPI agus 2 FTE i gcomhair DEVCO (Iomlán : 5,2 FTE)
 Maidir le
 hacmhainní daonna faoi Cheannteideal 4 (líne BA de chlár an EIDHR), is ionann
 líon na mball foirne a mhaoineofar ón líne BA in 2014 agus 102,1 gníomhaire
 conarthach i gcomhair Devco (28,7 ag an gCeanncheathrú agus 73,4 gníomhaire
 conarthach sna Toscaireachtaí) agus 6 gníomhairí conarthacha i gcomhair FPI sa
 Cheanncheathrú
 Is é XX an réimse beartais nó an
 teideal buiséid lena mbaineann.
 Comhlíonfar na
 riachtanais acmhainní daonna trí fhoireann ón DG a bhfuil bainistíocht na
 gníomhaíochta faoina cúram cheana agus/nó atá ath-imlonnaithe taobh istigh den
 DG, mar aon le haon leithdháileadh breise a d'fhéadfaí a thabhairt don DG atá i
 mbun bainistíochta faoi chuimsiú an nós imeachta maidir le leithdháileadh
 bliantúil i bhfianaise na srianta buiséadacha.
 Cur síos ar na
 cúraimí a bheidh le déanamh:
 Oifigigh agus gníomhairí sealadacha || Cinntí Airgeadais agus Oibríochtúla agus iad a chur chun feidhme.
 Pearsanra seachtrach || Cur chun feidhme teicniúil
 3.2.4. Comhoiriúnacht don chreat
 airgeadais ilbhliantúil reatha
 –
 x Tá an togra/tionscnamh comhoiriúnach don chreat airgeadais
 ilbhliantúil reatha.
 –
 x Beidh athchlárú an cheannteidil ábhartha sa chreat airgeadais
 ilbhliantúil ag gabháil leis an togra/tionscnamh seo.
 Mínigh an cineál athchláraithe a bhfuil gá leis, agus
 sonraigh na línte buiséid lena mbaineann agus na méideanna comhfhreagracha.
 –
 ̈ Éilíonn an togra/tionscnamh go gcuirfear an ionstraim sholúbthachta i
 bhfeidhm nó go ndéanfar athbhreithniú ar an gcreat airgeadais ilbhliantúil[26].
 Mínigh a bhfuil gá leis, agus sonraigh na ceannteidil
 agus na línte buiséid lena mbaineann agus na méideanna comhfhreagracha.
 3.2.5 Ranníocaíochtaí ó thríú
 páirtithe
 –
 xNí dhéantar foráil sa togra/tionscnamh maidir le cómhaoiniú le tríú
 páirtithe
 –
 ̈Déantar foráil sa togra/tionscnamh don chómhaoiniú atá réamh-mheasta
 thíos:
 3.3. An tionchar a mheastar a
 bheidh ar ioncam
 –
 ̈ Níl impleachtaí airgeadais ar bith ag an togra/tionscnamh ar ioncam.
 –
 x Tá an tionchar airgeadais seo a leanas ag an togra/tionscnamh:
 –
 x ar acmhainní dílse
 –
 ̈ ar ioncam ilghnéitheach
 [1] Rialachán (CE) Uimh.
 1889/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Nollaig 2006 lena
 mbunaítear ionstraim maoinithe chun an daonlathas agus cearta an duine a chur
 chun cinn ar fud an domhain – IO AE L 386/1- De bhrí (8).
 [2] Conclúidí na Comhairle maidir le Daonlathas a Chothú i
 gCaidreamh Seachtrach an AE - I dTreo Comhchuibheas agus Éifeachtacht
 Mhéadaithe, 16081/09.
 [3] Conclúidí
 na Comhairle maidir le Daonlathas a Chothú i gCaidreamh Seachtrach an AE -
 Tuarascáil ar Dhul Chun Cinn 2010 agus liosta de thíortha treoirscéime
 beartaithe, 3058ú cruinniú GNÓTHAÍ EACHTRACHA na Comhairle sa Bhruiséil, 13
 Nollaig 2010.
 [4] Teachtaireacht
 ón gCoimisiún an 25 Eanáir 2006.
 [5] Cinneadh 2010/427/AE ón gComhairle an 26 Iúil 2010.
 [6] i.e. síocháin agus slándáil, laghdú bochtaineachta,
 cabhair dhaonnúil, infheistiú i gcobhsaíocht agus i bhfás i dtíortha méadaithe
 agus i dtíortha comharsanachta, dul i ngleic le dúshláin fhoriomlána,
 caighdeáin agus luachanna idirnáisiúnta agus an AE a chur chun cinn, agus tacú
 le fás agus le hiomaíochas thar lear
 [7] IO C, , lch. .
 [8] IO C, , lch. .
 [9] IO L 386, 29.12.2006, lch. 1.
 [10] IO...
 [11] ABM: Bainistiú de réir gníomhaíochtaí – ABB: Bunú an
 bhuiséid de réir gníomhaíochtaí.
 [12] Mar a thagraítear dó in Airteagal 49(6)(a) nó (b) den
 Rialachán Airgeadais.
 [13] Is féidir mionsonraí ar na modhanna bainistíochta agus
 tagairtí don Rialachán Airgeadais a fheiceáil ar shuíomh Gréasáin BudgWeb: http://www.cc.cec/budg/man/budgmanag/budgmanag_en.html
 [14] Mar a thagraítear dóibh in Airteagal 185 den
 Rialachán Airgeadais.
 [15] LD = Leithreasaí difreáilte / LN = Leithreasaí
 neamhdhifreáilte
 [16] CSTE: Comhlachas Saorthrádála na hEorpa.
 [17] Tíortha is iarrthóirí agus, nuair is iomchuí, tíortha a
 d'fhéadfadh a bheith ina n‐iarrthóirí ó na Balcáin Thiar.
 [18] Cúnamh agus caiteachas teicniúil agus/nó riaracháin ar
 mhaithe le cláir agus/nó gníomhaíochtaí an AE (seanlínte "BA”), taighde
 indíreach, taighde díreach a chur chun feidhme.
 [19] Is ionann aschuir agus táirgí agus seirbhísí le soláthar
 (e.g.: líon na malartuithe mac léinn a fhaigheann maoiniú, iomlán km de
 bhóithre a rinneadh, etc.).
 [20] Mar a thuairiscítear i Roinn 1.4.2. “Cuspóirí sonracha...”
 [21] Is í bliain N an bhliain ina gcuirtear tús le cur chun
 feidhme an togra/tionscnaimh.
 [22] Cúnamh agus caiteachas teicniúil agus/nó riaracháin ar
 mhaithe le cláir agus/nó gníomhaíochtaí an AE (seanlínte "BA”), taighde
 indíreach, taighde díreach a chur chun feidhme.
 [23] CA= Gníomhaire ar conradh; INT= Foireann ghníomhaireachta
 ("Intérimaire”); JED= "Jeune Expert en Délégation"
 (saineolaí óg i dToscaireacht); LA= Gníomhaire áitiúil; SNE= Saineolaí
 náisiúnta ar iasacht;
 [24] Faoin
 uasteorainn do phearsanra seachtrach ó leithreasaí faoi chomhair oibríochtaí
 (na seanlínte "BA").
 [25] Le haghaidh na gCistí Struchtúracha, an Chiste Eorpaigh
 Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT) agus an Chiste Eorpaigh Iascaigh
 (CEI) go bunúsach.
 [26] Féach pointí 19 agus 24 den Chomhaontú
 Idirinstitiúideach.