text:
Gijat al-Din Abulfat Omar ibn Ibrahim an-Nišapuri Hajam [ómar hájam] (), perzijski pesnik, astronom, matematik, pisatelj in filozof, * 31. maj 1048, Najšabur (Nišapur), ali neka vas blizu Najšaburja, provinca Korasan, (danes Iran), † 4. december 1131, Nišapur.
 Mladost
 Omar Hajam je bil tadžiškega porekla. Vzhod Hajama slavi kot astronoma, zahod pa kot pesnika - filozofa. Na dan njegovega rojstva je bilo Sonce v tretji stopnji Dvojčkov. To dejstvo je služilo velikemu indijskemu hajamologu Govindi, da je določil točni datum rojstva. Ker so tedaj zelo pazili na razpored zvezd pri rojstvu, so zabeležili tudi položaj Sonca glede na Jupiter in Zemljo. V svoji knjigi Dopolnitev čuvarjev modrosti (Tetima Sivan el-hikma) je perzijski zgodovinar in biograf Abulhasan Ibrahim ben Mohamed al-Bajhaki (umrl 1170) zapisal: »Njegovo (Hajamovo) rojstno znamenje sta bila Dvojčka. Sonce in Merkur sta bila v tretji stopnji Dvojčkov. Merkur je bil v konjunkciji, Jupiter pa se je nahajal v trigonalnem odnosu z Dvojčkoma.« Da je lahko Govinda natančno določil dan in leto njegovega rojstva, je mnogo let proučeval astronomske tabele svojega časa. V veliko pomoč so mu seveda bile znane Malikšahove tabele, ki jih je sestavil sam Hajam in še niso bile izgubljene.
 Hajamova družina je bila verjetno dokaj premožna, da mu je lahko omogočila dobre učitelje. Mnogo izvorov priča o tem, da je v svojih mladih letih dobil primerno izobrazbo in pokazal veliko znanja. Beseda hajam v arabščini označuje človeka, ki tke blago in izdeluje šotore. Tkanje šotorov je bil poklic njegove družine. Po vsej verjetnosti bi tudi on, prav tako kot njegov oče, to počel, če se ne bi pojavil dobrosrčen človek Abu Tahir, glavni sodnik v Samarkandu, ki je v njem odkril izredno nadarjenost in mu omogočil materialno pomoč, da obiskuje šolo in se temeljito izobrazi. Mnogo perzijskih pesnikov je na podoben način prevzelo svoja imena iz poklicev svojih družin. Sam Hajam je namignil na svoje ime v naslednjih muhastih vrsticah:
 Hajam, ki šiva šotore znanosti,
 je padel v talilno peč potrtosti in na hitro zgorel;
 škarje Usode so porezale šotorske vrvi njegovega življenja
 in prekupčevalec Upanja ga je zastonj prodal!
 Študij
 Pripravljalne in druge znanosti je tako poslušal v svojem rojstnem kraju. V tistem času je bilo najšabursko vseučilišče na dobrem glasu. Na njem je predaval profesor pobožni Imami Movafak, ki je kot učenjak slovel po celem vzhodu. Nenavadno dejstvo je, da lahko najdemo najbolj pristen življenjepis miroljubnega Hajama, katerega največje stremljenje je bilo na široko razširiti spoznanja znanosti, v delu Zgodovina morilcev perzijskega zgodovinarja Mirkhonda (1443-1498). V njem najdemo zapis, ki ga je napisal Ebul-Kasim in nam pokaže vrednost astronoma pesnika, katerega zagotovo poznamo: »Eden od najbolj učenih mož Korasana je bil Imami Movafak iz Najšaburja, zelo spoštovan in čaščen mož - naj Bog razveseli njegovo dušo. Prekoračil je 85. leta in vsi so verjeli, da bo vsak deček, ki bo bral Ku'ran ali v njegovi prisotnosti proučeval običaje, dosegel spoštovanje in srečo. Zaradi tega me je oče poslal iz Tusa v Najšabur skupaj z Abdu-samadom, doktorjem prava, da bi se učil pod vodstvom tega slavnega učitelja. Bil mi je naklonjen in prijazen. Kot njegov učenec sem čutil do njega veliko ljubezen in vdanost in sem tako preživel 4 leta ob njegovih uslugah. Ko sem prvič prišel tja, sem spoznal še druga dva učenca mojih let, ki sta tudi pravkar prišla, Hakim Omar Hajama in Ben as-Sabaha. Oba sta bila obdarjena z bistrostjo in najvišjimi naravnimi močmi. Vsi trije smo postali dobri prijatelji. Ko je Imami končal s predavanji, sta se mi pridružila in smo jih ponavljali. Omar je bil doma iz Najšaburja, medtem ko je bil oče Hasana Ben as-Sabaha po imenu Ali strog človek, vendar heretičen v svojem verskem prepričanju in doktrini. Nekega dne je rekel Hasan meni in Hajamu: 'Vsi verjamejo, da bodo učenci Imamija Movafaka dosegli srečo in bogastvo. Če vsi trije tega ne bomo dosegli, bo eden od nas to prav gotovo in kaj bo potem naša skupna zaprisega in obveza?' Odgovorila sva: 'Naj bo, kot želiš.' 'Dobro,' je odgovoril, 'prisežimo, da bo tisti, ki bo dosegel srečo in bogastvo, to delil enakovredno z drugima dvema in ne bo zahteval preveč zase.' 'Naj bo tako,' sva oba odgovorila in tako smo se s temi besedami drug drugemu zaobljubili. Leta so tekla in jaz sem odšel iz Korasana v Transoksanijo (današnji Kazahstan) in potoval v Gasno in Kabul. Ko sem se vrnil, sem začel opravljati administrativna dela za časa sultanata sultana Alp Arslana.« Ebul-Kasim je prvi prišel do visokega položaja. Prišel je na seldžuški dvor in med vladanjem sultana Muhamed ben Da Ud Alp Arslana Junaka-leva (1029-1072) postal prvi vezir. Seveda nista ne Hajam ne as-Sabah izpustila priložnosti. Obrnila sta se na svojega nekdanjega tovariša in ga spomnila na dijaško zaprisego. Prišla sta k njemu in terjala svoj delež. Ebul-Kasim, ki je kot vezir dobil naziv Nizamul al-Mulk (državni red), je bil radodaren in je držal svojo besedo. Hajamu je ponudil vidnejše mesto na dvoru. Skromni učenjak in pesnik ga ni hotel sprejeti z opravičilom, da se želi posvetiti znanosti. »Največjo uslugo, ki mi jo lahko podariš,« je rekel, »je, da mi omogočiš odmaknjeno življenje v senci tvojega bogastva. Tako bom lahko širil spoznanja znanosti in molil za tvoje dolgo življenje in blagostanje.« Modri vezir je sprejel opravičilo in mu je radodarno dodelil 1200 miskalov zlata iz najšaburjevega zaklada kot letno podporo. S tem se je lahko brezskrbno posvetil znanstvenemu raziskovanju na področju astronomije in matematike. Njegov prijatelj perzijski heretik Hasan Ben Ibn as-Sabah (1056-1124) je to njegovo odločitev komaj dočakal in je zahteval njegovo mesto v vladi. Sultan je vezirjevo prošnjo odobril in as-Sabah je dobil mesto na dvoru. S časom je postal nezadovoljen, padel je v razne dvorne spletke, v kratkem času je sestavil stranko in neuspešno poskušal izriniti in odstraniti Nizamul al-Mulka. Bil je osramočen. Ko so zaroto odkrili, se je moral umakniti Nizamul al-Mulkovi oblasti. Skril se je v Egipt pod okrilje Fatimidov, ki so bili seldžuški sovražniki. Kot učen človek in vratolomen duh je po mnogih nezgodah in potovanjih kmalu dosegel naklonjenost in zaupanje fatimidskega vladarja, ki ga je poslal v Sirijo širit ismaelitsko vero. Tukaj je čez kratek čas našel mnogo pristašev v najnižjih slojih prebivalstva. Nekega dne je organiziral anarhistično skupino, politično religiozno sekto asasinov (hasasinov) med najzvestejšimi privrženci. Postal je njihov vodja, njihov velik učitelj da'i al -du'ah}. Skupini je bila sveta dolžnost slepo pokoravanje njemu kot šejku, za njim njegovim naslednikom in izvrševanje ukazov brez prigovorov, v kar so se lahko prepričali križarji na lastne oči. Skupina fanatikov je bila dolgo neznana in je zrasla v močno in nevarno organizacijo pod vodstvom njegove močne in hudobne volje. Leta 1090 je zgradil grad trdnjavo Alamut, v bližini Kazvina, v pokrajini Rudbar, ki leži na visokogorskem področju južno od Kaspijskega morja in postal njen vrhovni šejk. Iz tega gorskega doma je kot nekdanji Hajamov prijatelj sprožal svojo zlobno slavo med križarji z imenom Šejhul-Džebel, Starec s planine, in sejal nasilje v mohamedanski svet. Postal je strah in trepet vsem dostojanstvenikom prednje in Srednje Azije. Iz trdnjave so njegovi pristaši morili ortodoksne muslimanske vladarje in napadali križarje. Svoje pristaše je poslal na izvršitev nalog omamljene s hašišem. Sekto so uničili v sredini 13. stoletja v času mongolskega vpada. Iz njihovega naziva izvirata italijanska beseda assasino in francoska assasin, razbojnik, morilec. Dolgo so razpravljali ali beseda Assasin, ki so jo križarji prinesli v Evropo kot njihov temni spomin, izhaja iz besede hašiš (hashish), mamila konopljinih listov (indijsko bhang), (arabsko hashshashun (haššaši), uživalec hašiša), s katerim so sebe spravljali v blaznost ali iz imena ustanovitelja te zloglasne sekte, katerega smo spoznali v tihih tovariških dnevih v Najšaburju. To zgodbo so kot izročilo nekaj časa označevali z legendo, češ da je izmišljena. Njihovo šolanje naj ne bi padlo v isti čas, saj naj bi bil Nizamul al-Mulk v resnici mnogo starejši od njiju. Danes je to seveda težje presoditi. Iz študentskih let v Najšaburju izvira tudi naslednja anekdota, ki jo je leta 1923 podal bosenski orientalist Safvetbeg Bašagić-Redžepašić (1870-1934) ob domnevni 800-letnici Hajamove smrti, saj so dolgo časa nepravilno navajali leto njegove smrti kot 1123. Dobesedno se glasi: »Pravijo, da je med predavanjem o Ptolemejevi knjigi Almagest nenadoma vstopil neki tako imenovan teolog in vzkliknil: 'Kaj to berete?' Zatem je Hajam dvignil glavo in rekel: 'Razlagamo besede iz božje knjige: ali niso ljudje videli na nebu zgolj samih sebe, kako je bilo nebo zgrajeno in okrašeno brez pomanjkljivosti? Tako tudi mi gledamo, kako je bog ustvaril nebo, kako ga je zgradil in ubranil pred pomanjkljivostmi.' Teolog, ki je prišel nadzirat, kaj na visokem kolegiju predavajo, se je umaknil brez pripomb. S tem duhovitim odgovorom je rešil sebe in profesorja. Če bi ogleduh izvedel, kaj je profesor predaval, bi skupaj s fanatično sodrgo, ki je tedaj v Najšaburju in severni Perziji vladala, linčal oba.«
 V svoji že omenjeni knjigi (po tedanjih običajih je Hajam dobil veliko nadimkov Zakladnica Modrosti, Čuvar ali Kralj Modrosti, Dokaz Resnice) ga je al-Bajhaki določil kot poznavalca jezika, muslimanskega prava in zgodovine. »Preden je odšel v Isfahan, je neko knjigo prebral sedemkrat in se jo je tako naučil na pamet. Ko pa se je vrnil v Najšabur, jo je narekoval, besedilo pa se ni mnogo razlikovalo od izvirnika.« Po takšnem izrednem spominu sta bila znana tudi njegov pesniški predhodnik al-Ma'ari in prijatelj al-Gazali. Knjižnic zaradi tega dejansko skoraj niso potrebovali. Al-Bajhaki je imenoval Hajama Abu Alijevega naslednika v različnih filozofskih znanostih. Takšna
 delitev filozofskih znanosti je bila v Ibn Sinovem smislu. Ta Abu Ali je tadžikiški matematik, filozof in zdravnik Ibn Sina al-Husein ibn abd Alah (latinsko Avicena) (975-1037). Znanost so delili na teoretično znanost, v katero je spadala višja znanost ali metafizika (po današnjem filozofija), srednjo znanost - astronomija in matematika, nižjo znanost - fizika in praktične znanosti, ki so politične, pravne ter moralne znanosti. »On je modrec, človek, ki je vešč v vseh področjih filozofije, še posebno v matematiki«, je pisal o Hajamu tudi arabski geograf in kozmograf Zakarij al-Kazvini (umrl 1283) v svojem kozmografskemu traktatu Spomeniki mest in poročila o božjih slugah (Athar). O njegovem življenju je pisal tudi arabski zgodovinar Ibn al-Kifti (1172-1248) v pomembnem delu Zgodovina modrih za znanstvenike (Ikhbar al-Ulama' bi -Akhbar al-Hukama), ki ga poznamo po skrajšani izdaji.
 Delo v astronomiji
 Prenova koledarja
 Po končanem študiju se je Hajam kot mnogo mladih znanstvenikov tedanjega časa znašel v revščini. Vladarji so sprejemali samo tiste, ki so jih v svojih pesmih na veliko hvalili
 ali pa tiste, ki so se hvalili, da znajo natančno določiti horoskop. Sam Hajam je o tem pisal v uvodu svojega prvega matematičnega traktata in potožil da je bil v mnogih letih onemogočen ukvarjati se s svojim delom, to je z algebro. »Bili smo priče propadu in zmanjšanju števila učenih ljudi. Njihovo število je tako majhno kakor je velika njihova duševna bolečina. Samo malo jih je ostalo, mnogi drugi pa so nastradali.« Potem je govoril o t. i. lažnih znanstvenikih, ki »resnico oblačijo z lažjo«: »Kruta usoda jih je, dokler žive, napotila z medsebojno zaprisego na izboljševanje in raziskovanje znanosti. Vendar večina njih, kateri se danes izdajajo za učenjake, tajijo resnico z lažmi in ne presegajo okvirja pol - učenjaštva, saj svoje znanje postavljajo v službo z materialnimi in nizkimi cilji. Če srečate človeka, ki teži za resnico in ljubi iskrenost, zavrača pretvarjanje in laž, ki se izogiba slepilom, bo postal predmet preziranja in posmehovanja.« Za Abu Tahirjem je bil njegov naslednji pokrovitelj buharski hakan Šams al-Muluk, po letu 1074 pa sam seldžuški sultan Dželaludin (Veličanstvo vere) abu-al-Fath Malikšah, ki je leta 1071 nasledil svojega očeta sultana Alp Arslana. O tem je pisal perzijski zgodovinar 'Izz-al-Din Ibn al-Asir (1160-1234) v svoji ogromni knjigi Popolna knjiga o zgodovini (al-Kamil fi al-Ta'rikh), kjer je o letu hidžre 467 (1074) zapisal: »V tem letu sta Nizamul al-Mulk in sultan Malikšah zbrala vse svoje najboljše astronome. Premestili so Nauruz (danes pomladišče, točka γ, pri njih Novo leto) v začetno točko Ovna, do tedaj pa je Nauruz prihajal v času ko se je Sonce nahajalo v sredini Rib in pojavil se je koledar narejen za sultana. Za sultana Malikšaha so naredili observatorij. Pri gradnji so sodelovali najboljši astronomi, Abulhatim Muzafar al-Isfazari, Majmun Ibn Nadžib al-Basiti in drugi. Pri tem so porabili veliko denarja.«
 V Mervu je Hajam tako po vezirjevem nagovoru sestavil komisijo, ki bi spremenila obstoječi koledar. Skupaj s sedmimi astronomi je rešil to težko nalogo. Observatorij so zgradili v Isfahanu, čeprav nekateri navajajo, da so ga zgradili v Najšaburju, v Raiju, kjer je bil tedaj sedež vlade ali celo v Bagdadu, kjer pa je že od leta 829 deloval še od časa abasidskega kalifa Abdulah al-Mamuna (813-833). Za svoje zasluge so ga imenovali za direktorja tega velikega observatorija, kjer je pozneje izdelal Malikšahove astronomske tabele (Zidži-Malik- šahi). Sam sultan je bil verjetno nepismen kot njegov oče in stric, Nizamul al-Mulk pa je bil kot Hajam med najbolj učenimi ljudmi tedaj. Zapustil je mnogo zgradb in dejanj o katerih govori precej zgodovinskih zapisov, najbolj pomemben pa je zaradi svojega državniškega dela in prenovi šolstva. Sultanovo carstvo je bilo utrjeno. Na drugi strani je prišlo do jačanja ortodoksnih sekt, predvsem ismailitizma, še posebej pa njene skrajnosti asasinske sekte, ki je vladala trdnjavi Alamut pri Kazvinu. Čudna ironija je, da je 22. (24.) februarja 1582 v znamenju Rib v Hiparhovem rojstnem kraju Nikeji, ko so bili Snell van Royen, Kepler, Galilei, Dominis, Bruno in de Brahe po vrsti stari 2, 11, 18, 22, 34 in 36 let, krščanska cerkev naredila astronomiji pravo malo sramoto in na pobudo papeža Gregorja XIII. uvedla gregorijanski koledar, da bi s tem pokrila 10-dnevno razliko, ker sta Božič in Velika noč nastopala vedno pozneje. Angleški filozof in učenjak Roger Bacon, kitajski astronom, hidrolog in matematik Guo Šoudžing in italijanski astronom in fizik Luigi Ghiraldi Lilio so do takrat določili dolžino tropskega leta z napako 0,5m. Naslednja tabela nam da nekaj ocen dolžine tropskega leta pred uvedbo gregorijanskega koledarja.
 V tabeli so z * označene ocene, ki še ne ločujejo od dolžine zvezdnega leta (A) ali pa so izvedene preko parapegme ali preko Luninega leta (L), z # pa ocene, ki so enake dolžini v julijanskem koledarju. Tudi način štetja in začetek epohe naše Odrešeniške dobe po tem koledarju ni bil nič kaj naprednejši od raznih zgodnejših er in jo še danes ne znajo točno določiti, kar pa ni toliko pomembno. Pomembneje je, da jo zahodna civilizacija pridno uporablja. Leta 525 (533) jo je predlagal skitski menih Dionizij Eksiguus Mali (okoli 470-okoli540/556) in je štela po julijanskem koledarju iz leta 46 pr. n. št. Čeprav so to dejanje dolgo pripravljali, ni nikakor opravičilo ponesrečenih ciljev, ki so jih vodili, saj je bil ta precej težak in eden od nastarejših problemov že 508 let uspešno rešen. Novi koledar je dobil ime po enem izmed
 vladarjevih imen Takvimi al ta'rikh al-Džalali doba. Ta 'časovni račun' kot je rekel že angleški zgodovinar Edward Gibbon (1737-1794) prekaša julijanski koledar in je enakovreden gregorijanskemu. Nekateri sodobni znanstveniki trdijo, kakor pravi F. Rosen, da je bolj točen kot gregorijanski koledar v kar se seveda ni težko prepričati. Hajam se je skliceval na svojo prenovo starega perzijskega muslimanskega Luninega koledarja, ki ima napako enega dneva v 5000 letih (v 1540 ali 3770 letih po različnih razlagah, odvisno pač od vrednosti vzorčne dolžine tropskega leta), medtem ko se v našem gregorijanskem koledarju pojavlja napaka enega dneva vsakih 3330 let glede na dolžino tropskega leta ob uvedbi samega koledarja. Njegov koledar je poprava julijanskega koledarja, ki ima mnogo astronomskih opravičil. Pri sestavljanju takšnega solarnega koledarja se pojavi naslednja zanimiva naloga. Srednje tropsko leto traja zaokroženo T = 365,2422d, navadno meščansko leto 365d, prestopno meščansko leto pa 366d. Poiskati moramo čim manjši naravni števili x, y tako, da bo po preteku x navadnih in y prestopnih meščanskih let minilo x + y srednjih tropskih let. Torej morata x, y ustrezati pogoju (x + y) · 365,2422d = x · 365d + y · 366d, kar daje
 Ker sta 1211 in 5000 tuji števili, sta najmanjši naravni števili, ki rešita zgornjo enačbo, x = 3789, y = 1211. Med 5000 leti mora torej biti 3789 navadnih in 1211 prestopnih let. Dobljena rešitev zaradi velikih vrednosti ni preveč primerna za uporabo. Manjše približne rešitve zgornje enačbe v naravnih
 številih dobimo z verižnimi ulomki. Razvoj [0;4,7,1,3,4,1,1,1,2] nam daje tabelo
 Prva približna rešitev v naravnih številih je torej , ; na vsaka štiri leta pride eno prestopno leto. Tako je narejen julijanski koledar, ko je namesto 0,2422 vzet približek 0,25 = 1/4. Podobno lahko naredimo koledarje za vsakega od nadaljnjih približkov v tabeli. Ko namesto x, y postavimo približka , iz tabele, se vrednosti na levi in desni enačbe nekoliko razlikujeta. V gregorijanskem koledarju je namesto 0,2422 vzet približek 0,2425 = 97/400. Gregorijansko leto traja torej 365,2425d. Hajam je po tej enačbi vzel tretji približek, ki se je dobro skladal z dolžino tedanjega izmerjenega tropskega leta. Meritvam so na observatoriju posvetili veliko časa in pri tem uporabljali tudi drage inštrumente iz observatorija v Bagdadu, ker drugače tej nalogi ne bili več kos. Enostavno lahko vidimo kako
 je njegov koledar boljši tudi od gregorijanskega, saj velja:
 Naslednji približek po zgornji enačbi 31/128 je leta 1863 v svojem koledarju predložil nemški astronom Johann Heinrich Mädler, ki ima sicer boljšo sistematsko napako kot Hajamov koledar vendar je skupna napaka zaradi prevelike periodične napake večja. Njegov predlog se ni obnesel. Zanimivo je, da bo v 47. stoletju točen tisti koledar, ki bo upošteval že drugi približek 7/29 saj se bo tropsko leto za toliko skrajšalo. Trajanje koledarskega leta v Hajamovem koledarju je tako 365 + 8/33d. Interkalacijsko pravilo je: v 33. letnem ciklu so prestopna leta tista deljiva s 4, torej 8 prestopnih let: 4 8 12 16 20 24 28 33. To pomeni, da je sedemkrat prestopno četrto leto, osmič pa je prestopno peto leto. To pravilo predstavlja ne samo za tisti čas ampak tudi za sedaj pravi znanstveni dosežek, čeprav je približek več kot enostaven. Drugi koledarji popravljajo sistematsko napako po 128, 400, 2000, 3200, 3600 ali 4000 letih, njegov koledar pa jo popravlja že po 33. letih. Zato je prednost te koledarske rešitve poleg drugih v tem, da ne čakamo napake celega dne in jo popravimo, ampak jo popravimo takoj ko se poveča do četrtine dneva. Namesto 32. leta je prestopno 33. leto. Zato je periodična napaka izredno mala 1,2121d. Takšno pravilo je tako enostavno, da ga je res težko še izboljšati če bi hoteli zmanjšati periodično napako. Periodično napako lahko kakor zgleda zmanjšamo samo pri še enakomernejši razporeditvi prestopnih let. Vendar ni tako. Razpored dnevov po mesecih je zelo zanimiv:
 31 31 31 31 31 31 30 30 30 30 30 29(30) .
 Po njegovem koledarju se novo leto začne prvega dne pomladi. Devet stoletij se je to vedno dogajalo. Takšen razpored dnevov po mesecih ni slučajen, od spomladnega do jesenskega enakonočja je = 186d 10h, od jesenskega do naslednjega spomladanskega enakonočja pa = 178d 20h kot v njegovem koledarju. To je vedel in vgradil v svoj koledar pet stoletij pred Keplerjem. Jemal je, da se Sonce okoli 7 dni več nahaja na severni nebesni polobli kot pa na južni. Zato je prav neverjetno da sestavljalci gregorijanskega koledarja niso vedeli za njegov koledar, ki so ga že pet stoletij uspešno uporabljali. Težko je pojasniti zakaj leta 1582 niso namesto julijanskega koledarja sprejeli Hajamov koledar. Pač pa so njegovo prenovo vpeljali leta 1079 v Perziji, toda kasneje jo je spet zamenjal muslimanski Lunin koledar z ero imenovano hidžra po Mohamedovi selitvi (arabsko higret) v petek 16. (15.) julija 622 zaradi verskih nesporazumov iz Meke v Jesrib, pozneje Medina. Tja naj bi prispel 20. septembra 622. To novo štetje je uvedel naslednik Abu Bekra, drugi kalif Omar I. (okoli 581-644), 17. leta hidžre, to je 638. Hidžra temelji na luninem letu z dolžino L = 354,3666667 ... d = 354d 8h 48m, ki je 6s krajše od tedanjega astronomskega Luninega leta in ima cikel 360 mesecev z 10631 dnevi. Interkalacijsko pravilo je:
 23 1 35 1 23 3(35 1) 23 1 2(35 1) 23 1 35 1 12 ali enostavneje:
 2(3(35 1) 23 1) 2(35 1) 23 1 .
 To pomeni, da ima cikel 30 let z 12 meseci, ki imajo po vrsti izmenično 30 in 29 dni, s tem, da ima zadnji mesec v navadnem meščanskem Luninem letu z dolžino 354d 29 dni, v prestopnem Luninem letu z dolžino 355d pa 30 dni. V tem ciklu je 11 let, ki imajo zadnje tri mesece po 30 dni na koncu naslednjih prestopnih let: 2, 5, 7, 10, 13 16, 18,
 21, 24, 26, 29. 19 let pa je navadnih meščanskih Luninih let. Zaradi tega je periodična napaka prevelika 2,2722d. Hajamov koledar so poleg hidžre uporabljali v Iranu vse do leta 1954. Bil je točen pred 38. stoletji. Od takrat se ni nabrala sistematska napaka niti za en dan in znaša: 4,19, ki je manjša kot pri gregorijanskem koledarju 4,92. Skupna napaka pa je: 5,40. Pri gregorijanskem koledarju je razmik med prestopnimi dnevi običajno 48 mesecev, včasih pa 96. Periodična napaka je še večja 2,4400d. Dodati moramo še sistematsko napako, ki je večja kot pri Hajamovemu koledarju. V Hajamovem koledarju je ta razmik sedemkrat 48 mesecev, osmič pa je 60. Zato je periodična napaka manjša. Razpored dnevov v letu v njegovem koledarju, bi lahko bil tudi:
 31 31 31 31 31 30 30 30 30 30 30 30+ ,
 kar je boljša rešitev samo z dvema dolžinama mesecev. Pred sto leti je nastal predlog o enakomernejši razporeditvi dnevov v letu. Po tem predlogu imajo tromesečja 91 dni (po mesecih: 31, 30 in 30), en dan bi bil izven mesecev kot Novo leto, v prestopnih letih bi dodali prestopni dan v sredini leta 31. junija. Leto v tem predlogu bi imelo razporeditev dnevov:
 31 30 30 31 30 30+31 30 31 30 30 1 ,
 kar je prednost glede na gregorijanski koledar, ker imajo meseci samo dve dolžini. Nekateri avtorji takšen znan predlog napačno imenujejo koledar. Koledar ima razporeditev dnevov po mesecih v navadnih in prestopnih letih in hkrati tudi interkalacijsko pravilo, saj se mora vedeti katera leta so prestopna. Če zadržimo interkalacijsko pravilo gregorijanskega koledarja se bo tudi pri boljšem razporedu dnevov v letu v okviru cikla 400 let pomlad začenjala na tri različne datume. Pri Hajamovem koledarju nastopa pomlad v dveh datumih in to pogosteje na (njegovo) Novo leto, ker je njegovo interkalacijsko pravilo bližje naravnemu dogajanju. Popravek njegovega koledarja glede na periodično napako je sicer bolj natančen, ni pa nikakor enostavnejši. Takšen spremenjen koledar bi imel prav tako 33 letni cikel z 8 prestopnimi leti, ki so deljiva s 4 in dve dolžini mesecev. Nekatera leta bi imela tako razpored po mesecih:
 31 30+30+31 30+30+31 30+30+31 30+30+1 ,
 kjer + označuje da ima lahko ta mesec en dan več v prestopnem letu, v 4 letu cikla je to 31. februar, v 8 letu cikla 31. marec, ..., v 32. letu cikla je to 31. december. Tako bi dosegli, da je razmik med prestopnimi dnevi izmenoma 50 in 49 mesecev. Zaradi tega se periodična napaka zmanjša na 1,0101d, sistematska napaka pa ostane ista kot pri izvornem Hajamovem koledarju. Takšen koledar ima manjšo periodično napako in samo dve dolžini mesecev vendar je bolj zapleten. Idealni solarni koledar ima periodično napako točno 1 dan in je tudi prezahteven ker pri tem prestopni dan nastopi, ko se nabere enodnevna napaka, tako, da se verjetno nikoli ne bo uporabljal. Vse naslednje poprave Sončevih koledarjev morajo vzeti v obzir ta Hajamov doprinos. V prvih sto letih naše dobe ima od njegovega koledarja manjšo sistematsko napako »koledar 62« 1,18d, katerega cikel sestavljata dva Hajamova cikla zmanjšana za en julijanski cikel z dolžino leta 365 + 15/62. Pri takšnem koledarju bi lahko vzeli enako razporeditev prestopnih dni kot v zgornjem primeru, vendar bi tudi tako ostala enostavnost Hajamovega koledarja neprekosljiva. Njegov koledar je tako še vedno najbolj natančen solarni koledar glede na periodično napako in enostavnost. Najboljši Lunin koledar glede na sistematsko napako pa je dal Hiparh. Marca leta 1976 je iranski parlament uvedel novo dobo, ki se začenja 558 pr. n. št. in se ravna še naprej po starem iranskem muslimanskem Luninnem koledarju. Leto 2000 je bilo po tem koledarju že leto 2559.
 Med bivanjem v Isfahanu in Bagdadu je bil kot svobodomiselen učenjak izpostavljen napadom
 ortodoksnih ulemov, teologov, muslimanskih verskih in prosvetnih strokovnjakov. O Hajamovi bližini Malikšahu priča tudi naslednja pripoved al-Bajhakija: »Imam Omar je rekel mojemu očetu: 'Nekoč sem bil ob sultanu Malikšahu ko je k njemu prišel emirjev deček in nas imenitno posluževal. Bil sem navdušen nad tem kako lepo je služil v tako mladih letih'. Sultan mi je tedaj rekel: 'Ne navdušujte se ... goloba nihče ne uči kako se vrne domov pa vseeno leti iz Meke v Bagdad ...'«
 Delo v matematiki
 V tem času dela na observatoriju so nastala tudi njegova najpomembnejša matematična dela. V njih se je ukvarjal s problemi reševanja enačbe tretje stopnje. Njegova Razprava o dokazih nalog algebre in almukabale predstavlja poleg zbornikov, ki so bili običajni v tistih časih, zelo izviren doprinos razvoju teorije enačb tretje stopnje. V uvodu je Hajam zapisal: »Umetnost algebre in almukabale je, očitno, znanstvena sposobnost, katere predmet predstavlja absolutno število in izmerljive veličine, ki se pojavljajo kot neznanke v odnosu proti katerikoli znani količini ali odnosu ...« Nadalje je zapisal: »Algebrsko reševanje izvajamo s pomočjo enačb, to je, kot je dobro poznano, z dodajanjem stopenj.« Pri njem je prvič dozorela domneva, da so razmerja pravzaprav števila. Takole je zapisal: »Izberimo enoto in vzemimo njeno razmerje do količine G, kakršno je razmerje A k B. Na G ne glejmo kot na črto, ploskev, telo ali čas, v njej vidimo raje količino, ki jo je razum odmislil od vsega tega, količino, ki sodi med števila, seveda ne med absolutna in prava, saj se rado zgodi, da razmerje A k B ni številsko, se pravi, da ni dveh števil, ki bi bili v tem razmerju.« Števila absolutna in prava so naravna števila. Hajam je torej za razmerji
 zaslutil razširitev pojma števila. Za takratni svet je pravzaprav zgradil teorijo pozitvnih realnih števil. Njegovo teorijo razmerij je poleg trigonometrije v Evropo s svojo knjigo O popolnem štirikotniku (Kitabu aš-Šaklu-l-kita' ) v 13. stoletju prinesel Nasir at-Tusi. Naziv almukabala izvira od al-Hvarizmija, ki je iznašel pojma al-džabr in al-mukabala, da bi z njima označil način reševanja enačb s katerim danes rešimo levo in desno stran enačbe. Hajamova Algebra predstavlja precejšen dosežek, ker vsebuje sistematično proučevanje kubičnih enačb na povsem nov način. Uporabljal je metodo, ki so jo uporabljali tudi grški matematiki, po kateri je določal korene teh enačb s presečišči dveh
 stožnic. Numeričnih rešitev ni navajal in je razločeval, prav tako po grškem zgledu, med geometrijskimi in aritmetičnimi rešitvami. Aritmetične rešitve naj bi obstajale le, če so koreni pozitivni ulomki. Po tem se ta pristop povsem razlikuje od pristopa italijanskih matematikov iz 16. stoletja, ki so uporabljali čisto algebrske metode. Zanimivo bi bilo videti kam bi prišel njegov razvoj v tej smeri, če bi imel več časa za delo na tem področju. Navedel je glavne tipe kubičnih enačb, ki jih je razdelil v štiri
 velike skupine:
 Za vsak takšen tip posebej je izdelal grafično metodo, ki je privedla do rešitve. Skušal je rešiti načelo razsežnosti tudi pri enačbah, ki so z njim na videz sprte. Pomagal si je z daljico enote. V enačbi mu desna stran ni pomenila daljice a, ampak pravokotnik a · 1. Francozi so pozneje ponatisnili in prevedli to njegovo arabsko razpravo o algebri.
 Leta 1077 je končal svoj drugi matematični traktat Komentarji o nekaterih problemih k Evklidovemu delu (Komentarji na dela v uvodih Evklidovih knjig, Pogovor o težavah pri Evklidu). Na koncu tega dela je pisal na običajen način za tiste čase: »Zaključek črnitve te beline se je zgodilo v mestu (...) v tamkajšnji knjižnici, na koncu džumada al-ula} štiristo sedemdesetega leta« (v sredini decembra 1077). V tem delu je obravnaval domneve ostrih in topih kotov namesto pravih kotov, kateri ustrezajo 5. Evklidovemu izreku o vzporednicah.
 Pesništvo
 »Ko sem prvič spoznal Hajama, sem začutil nenavadno radost in
 navdušenje kot astronom, ki prvič zagleda neko novo zvezdo.«
 —John Keats (1795-1821), angleški pesnik.
 V pesništvu se je Hajam proslavil s svojimi rubajami, štirivrstičnimi verzi, ki jih je okoli 600 izdal v pesniški zbirki Četrtinke (Rubajati) (Rubaijat). Vsebinsko so mistične, skeptične in otožne. V bistvu pa so filozofski izreki, naperjeni zoper verske dogme, pa tudi anakreontični, nemenjeni proslavljanju užitkov. Njegovi verzi, so, čeprav po obsegu krajši od katerekoli perzijske pesmi in na hitro napisani, rezultat neminljivega čustva in misli. Predstavljajo najverjetneje delo in dogodek njegovega življenja. Leta 1859 jih je prevedel angleški pisatelj Edward Marlborough FitzGerald (1809-1883) in so zaslovele po vsej Evropi. Slovenci smo jih dobili leta 1955, s prevodom Alojza Gradnika.
 Na Hajama je močno slogovno vplival slepi sirski pesnik in filozof abu-al-Ala' al-Ma'ari (973-1057).
 Religija in filozofija
 Na religijo je gledal negativno in je bil bližje materialističnemu pogledu na svet. Njegov zaščitnik Malikšah je imel z njegovimi nasprotniki veliko težav. Prepričevali so ga o Hajamovem brezboštvu in skušali proti njemu izvati javno mnenje, da bi mu sodilo. Proti njemu so se dvignili tudi drugi učenjaki in tudi teologi, ker je bil negativno razpoložen do religije. Verska besedila pa je do potankosti poznal. Da je v resnici poznal Ku'ran pripoveduje neka al-Bajhakijeva zgodba, ki je vezana na čas ko je bil sultanov vezir Šahib al-Islam, Nizamul al-Mulkov sorodnik. Govori o srečanju pravovernega in ortodoksnega imama al-Gazalija ter skeptika in nevernika Hajama. Beseda je tekla o tolmačenju nekega spornega mesta v Ku'ranu. Pokazalo se je da je obvladoval slovnico bolje od vseh prisotnih. Vendar pa to ni preprečilo verskih oblasti, da ga ne bi obsodile. Moral se je javno opravičiti. Da bi utišal nasprotnike, se je odločil za težko potovanje in odšel na romarsko pot v Meko in Medino. Ta pot je zanj pomenila pobeg za nekaj časa iz neugodnega položaja in brezbrižno življenje nekaj mesecev. Drugače to odločitev nikakor ne moremo spraviti v sklad z njegovimi rubajati. Ko se je vračal iz svetega mesta je obiskal Bagdad in svoje somišljenike in bivše učence, ki so ga nagovarjali, da bi ostal pri njih, se ukvarjal s pedagoškim delom, vendar je to zavrnil. Kaj je bil resnični vzrok temu danes ne moremo vedeti. Prijatelji in učenci so mu po vzhodnem običaju podelili častni naziv Hudždžetul-Hak, kar pomeni Dokaz Resnice. Ta naslov je Hajam v resnici zaslužil, ker se ni nikoli obotavljal povedati resnico, pa čeprav je bila grenka, ulemom in ljudskim masam. Ljubezen do resnice mu je prinesla prijatelje tudi med načelnimi nasprotniki. Med drugimi mu je postal prijatelj tudi perzijski teolog, filozof in mistik Abu Hamid Mohamed al-Gazali (1058-1111), kateremu so ortodoksni ulemi nadeli naziv Hudždžetul-Islam (Dokaz Islama). Velikokrat je zahajal v Hajamovo družbo, pa čeprav sta se v razumevanju religije in filozofije razhajala. Ohranilo se je nekaj rubajat v katerih Hajam apostrofira religiozno zakrknjenost sodobnih učenjakov in se verjetno nekatere nanašajo prav na al-Gazalija, ki je napisal znano delo Uničenje filozofije (Tahafut al-falasifa). Koliko je Hajam uspel prevarati prostodušnost ne vemo, ampak si lahko samo zamislimo, da je bilo s smrtjo Malikšaha leta 1092 konec njegovih astronomskih raziskovanj in njegovega bivanja v Isfahanu. Tega leta je neki as-Sabahov fida'i, preoblečen v muslimanskega puščavnika, sufijo zabodel Nizamul al-Mulka pri Sahni, ko se je vračal iz Hamadana v Kermanšah. O teh težkih časih in zadnjih dnevih observatorija je pisal tudi Ibn al-Asir: »Observatorij je deloval do sultanove smrti, do leta štiristopetinosemdeset (1092). Nato so ga zaprli.« Da bi svoje seldžuške gospodarje privolil k temu naj prispevajo denar za nadaljevanje dela na observatoriju, je Hajam napisal delo Nuruz-name, ki se ukvarja z legendami stare Perzije. Delo pa ni zadovoljilo Malikšahove vdove Taurkan-hatun, ki ni bila naklonjena ne Hajamu ne znanosti. Dosegel pa ni nič. Poleg samovoljne Malikšahove naslednice je bilo zaradi nasilja as-Sabahovih ismaelitov v veliki nevarnosti tudi samo delo v observatoriju, ki je privedlo do znamenitih Malikšahovih tabel in do Džalali koledarja. Na žalost tako koledarja ni mogel do konca dolgoročno preveriti, observatorij so zaprli in ga ni nikoli niti do konca res dokončal. Vendar pa je že z opravljenim delom bil prenovitelj perzijskega koledarja. Tudi svoj Naravoslovni priročnik (Traktat o vseobsežnosti obstajanja) je posvetil sinu vezirja Muajida al-Mulka, kjer je zapisal: »Ko sem stopil v službo pravičnega gospoda Fahr al-Mulka, Muajidovega sina me je obdaril s svojo milostjo. Potreboval je knjižico o vsesplošnih znanostih. Da sem ugodil tej prošnji, sem napisal to delo kot razpravo.«
 Poznejša leta
 V boju za prestol, ki je nastal po Malikšahovi smrti in trajal četrtino stoletja, se je Hajam umaknil v svoj rojstni kraj in se boril proti nesrečam tedanjega časa in pomanjkanju. V uvodu svoje Algebre je povedal veliko o svojem težkem položaju v tistih burnih časih, ko je propadala cvetoča seldžuška država v državljanskih vojnah in ko je zloglasni as-Sabah s številnimi četami asasinov neovirano vršil svojo demonsko poslanstvo in ubijal kogar je hotel. Mogoče je v tem času tudi sam pomislil, da bi lahko fanatični ismaelit postal pozoren nanj in pripravil kakšnega zločinca, da ga ubije čeprav se je umaknil v samoto in se zaprl sam vase. Zato je v svoji bližnji okolici prenašal kruto sodbo in se družil samo še z nekaterimi prijatelji, med katerimi so omenjali Abdurezaka, ki je pozneje postal minister na dvoru sultana Sandžara (umrl 1157). Poleg njih mu je po Bodenstedtu bila zvesta prijateljica Muza, kateri je v svetlih in temnih dnevih zaupal vse skrivnosti duha in srca v lepem in zvočnem jeziku, ki je v tistih časih najbolj cvetel in katerega je mojstrsko obvladoval. Njegovi verzi še danes veljajo kot vzor perzijske poezije. Al-Bajhaki je spet navedel, da je takrat pisal in predaval zelo malo. Šahrazuri je zapisal, da je bil njegov tedanji učenec tudi Abulhatim Muzafar al-Isfazari (al-Asfizari), ki je bil do učencev prijazen, Hajam pa je bil do njih zagrenjen zaradi stanja v vladajočih krogih. Ko so se državljanske vojne pomirile, so zanj prišli boljši dnevi.
 Leta 1112 je bival v Balhu v gosteh pri emirju Abu Sadu. Dve leti kasneje je živel v Mervu pri vezirju Ibnul-Muzaferu, ki ga je zelo cenil kot človeka in kot vsestransko izobraženega človeka. Cel ta čas in tudi pozneje je deloval tudi kot astrolog. Njegov učenec, pesnik Khvajah Arudi ad-din Abu Muhammed Iljas ibn ben Jusuf as-Samarkandi an-Nizami (okoli 1090-okoli 1175) je povedal, da je leta 1114 napovedal ugoden čas za vojni pohod sultana Muhameda. V resnici pa ni natančno znano kje se je Hajam tedaj v resnici nahajal.
 Pri koncu svojega življenja ni bil prepričan ali je bil na svoji življenjski poti uspešen s svojim bojem proti neznanju. Umrl je 4. decembra 1131, o njegovi smrti pa je pisal an-Nizami as-Samarkandi ob obisku njegove grobnice štiri leta po njegovi smrti: »Petstošestega leta (1112) sta bila hodža imam Hajam in hodža Muzafar Asfizari na dvoru emirja Abu Sada v predelu mesta Balha, kjer so stanovali delavci. Z njimi sem bil v veseli družbi. Velikokrat sem se v vrtu pogovarjal s svojim učiteljem. Slišal sem kako je Dokaz Resnice, Omar rekel: 'Moja grobnica bo spravljena na takšnem mestu, da bo vsako pomlad severni veter raztrosil cvetje
 nad njo'. To se mi je zdelo nemogoče, vendar sem vedel da takšen človek ne govori brez osnove. Ko sem v tridesetem letu (1135) spet obiskal Najšabur, so minila štiri leta odkar je ta velik človek skril svoj obraz pod pokrov truge in zapustil ta svet. Bil mi je učitelj. V petek sem odšel na njegov grob in vzel nekega človeka, da me je vodil. Odvedel me je na pokopališče Haira. Pogledal sem v levo in videl v njegovem dnu vrtno steno, iz katere sem zagledal hruškino in marelično drevo (drevesi, ki cvetita v različnih razdobjih), kako prek zidu sipata svoje cvetove na to grobnico, tako, da se je v celoti skrila pod cvetjem. Tedaj sem se spomnil Hajamovih besed, ki sem jih od slišal v Balhu, in zajokal, saj na Zemlji nisem našel človeka, ki bi mu bil enak.«
 O njegovih zadnjih trenutkih je pripovedoval Šahrazuri: »Omar je proučeval Knjigo zdravljenja. To je metafizični testament Ibn Sine (Kitab aš šifa). Pri poglavju Ednina in množina (Bog in svet) je vstavil vanjo zlat zobotrebec kot znak, do kod je prišel. Po molitvi je povedal zadnje želje svojim gostiteljem. Ta dan ni ne jedel ne pil. Ko je končal večerno molitev, je pokleknil in spregovoril: 'Bog, resnično sem se trudil, da te spoznam, kolikor mi je bilo mogoče. Oprosti mi! Moje spoznanje Tebe naj bo moj zagovor pri Tebi.' Ko je to spregovoril se je razšel z dušo.«
 Vse njegovo delo v celoti govori da ta epski skeptik ni svoje življenje preživel zastonj. O
 Hajamu so mnenja sodobnikov in poznejšega rodu različna. Eni v njem vidijo predstavnika resnice na Zemlji, drugi pa, kakor pravi neki sodobnik »nesrečnega filozofa, brezbožca in materialista«. Eni kot drugi pa mu priznavajo vsestransko izobrazbo, saj je v resnici bil velik v poznavanju Kur'ana in izročila, v poznavanju arabske in perzijske poezije ter bogat izvor na področju filozofije in naravoslovnih znanosti. Poleg vsega Hajam ni bil nagnjen k pisanju kot njegov predhodnik Ibn Sina ali al-Gazali. Napisal je še nekaj del, ki pa se niso ohranila in jih poznamo samo še po naslovih: iz astronomije in vremenoslovja Levazimul-emkine, matematična Prikaz natančnosti indijskih metod o iskanju tretjega in četrtega korena, o draguljih Nizamul-hukm, pesmi Zbirka Kasid in metafizični Elvugud in El-kevnu vet-teklif.
 Priznanja
 Poimenovanja
 Po njem se od leta 1970 imenuje krater Omar Hajam (Omar Khayyam) na Luni in asteroid zunanjega glavnega pasu 3095 Omar Hajam (Omarkhayyam), ki ga je 8. septembra 1980 odkrila Žuravljova.
 Glej tudi
 roman Samarkand; avtor Amin Maalouf, (Zbirka XX. stoletje, Ljubljana 1999)
 roman Alamut
 romana Seme smrti (2018) in Tolažba nočnega neba (2020); avtor Dževad Karahasan, (zbirka Beletrina, Ljubljana)
 seznam filozofov
 Sklici
 Zunanje povezave
 Rubajati / Omar Hajam ; po Edwardu Fitzgeraldu iz angleščine prevedel Alojz Gradnik, uvodno besedo napisal Janko Lavrin, Obzorja 1955
 Rubaijat = Štirivrstičnice / Omar Hajam ; prevedla iz angleščine Ana Marija Mayerhold, prevedel iz perzijščine Sayyed Youssof Alenabi, spremna beseda Vjekoslav Kukuljan, Ljubljana, samozal. Anan, 2002 (Kočevje : Kočevski tisk)
 O čem pripoveduje pepel / Dževad Karahasan ; trilogija, biografski roman, prevedla Jana Unuk; prvi del: Seme smrti, Beletrina 2018 ; drugi del: Tolažba nočnega neba, Beletrina 2020
 Kako je nastal najboljši Sončev koledar na kvarkadabra.net
 Stran o Omarju Hajamu Univerze svetega Andreja
 večjezični podatki o Hajamu
 Življenjepis in pesnitve Omarja Hajama (z nemškimi prevodi)
 spletna stran nizozemske družbe Omar Kajama (s starejšimi nemškimi in angleškimi prevodi, med drugimi je tudi klasični FitzGeraldov prevod. Vsebuje bogato večjezično bibliografijo.)
 Perzijski astronomi
 Perzijski filozofi
 Perzijski matematiki
 Perzijski pesniki
 Perzijski pisatelji
 Islamski filozofi
 Srednjeveški filozofi
 Ljudje, po katerih so poimenovali asteroid
 Ljudje, po katerih so poimenovali krater na Luni


type: legislation

jurisdiction: EU

text:
 Avis juridique important
 |
 52001PC0769
 Πρόταση Απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με την παράταση του καθεστώτος κοινής επιχείρησης της Hochtemperatur-Kernkraftwerk GmbH (HKG) /* COM/2001/0769 τελικό */
 Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την παράταση του καθεστώτος κοινής επιχείρησης της Hochtemperatur-Kernkraftwerk GmbH (HKG)(υποβληθείσα από την Επιτροπή)ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ1. ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΕΥΡΑΤΟΜ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΚΟΙΝΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ1. Το άρθρο 45 της Συνθήκης Ευρατόμ προβλέπει τη σύσταση ως κοινών επιχειρήσεων, κατά την έννοια της Συνθήκης, για επιχειρήσεις, οι οποίες είναι πρωταρχικής σημασίας για την ανάπτυξη της πυρηνικής βιομηχανίας εντός της Κοινότητας.Σύμφωνα με το άρθρο 46, κάθε σχέδιο προς σύσταση κοινής επιχείρησης αποτελεί αντικείμενο έρευνας της Επιτροπής. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή λαμβάνει τη γνώμη των κρατών μελών καθώς και κάθε δημοσίου ή ιδιωτικού οργανισμού, ο οποίος κατά την κρίση της δύναται να τη διαφωτίσει.Η Επιτροπή διαβιβάζει στο Συμβούλιο, με αιτιολογημένη γνώμη της, κάθε σχέδιο προς σύσταση κοινής επιχείρησης.Σύμφωνα με τα άρθρα 47 έως 49, η σύσταση κοινής επιχείρησης πραγματοποιείται δι' αποφάσεως του Συμβουλίου, προτάσει της Επιτροπής.2. ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ HKG ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ THTR 300Κίνητρα της αίτησης2. Η επιχείρηση Hochtemperatur-Kernkraftwerk GmbH (HKG) είχε ως αντικείμενο την κατασκευή, διαμόρφωση και εκμετάλλευση πυρηνικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο Uentrop (περιφέρεια Unna), στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Επρόκειτο για πρωτότυπο πυρηνικό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, εξοπλισμένο με έναν αντιδραστήρα υψηλής θερμοκρασίας που χρησιμοποιούσε θόριο ως καύσιμο, ισχύος περίπου 300MWe (THTR 300 - Thorium High Temperatur Reactor). Για την υλοποίηση του εν λόγω έργου, η HKG ζήτησε τη σύστασή της ως κοινής επιχείρησης.3. Το Συμβούλιο, εκτιμώντας ότι το καταστατικό της HKG πληρούσε τις διατάξεις της Συνθήκης Ευρατόμ για τις κοινές επιχειρήσεις, και ότι το σχέδιο της HKG ήταν, εκείνη την εποχή, πρωταρχικής σημασίας για την ανάπτυξη της πυρηνικής βιομηχανίας στην Κοινότητα, της χορήγησε το καθεστώς κοινής επιχείρησης, κατά την έννοια της Συνθήκης Ευρατόμ, για χρονική περίοδο 25 ετών, αρχής γενομένης από την 1η Ιανουαρίου 1974.4. Η HKG αιτήθηκε επίσης τη χορήγηση ορισμένων πλεονεκτημάτων που προβλέπονται στο Παράρτημα ΙΙΙ της Συνθήκης Ευρατόμ.Έχοντας υπόψη:- ότι ο πυρηνικός σταθμός θα κατασκευαζόταν από κοινοπραξία επιχειρήσεων της Κοινότητας, με στοιχεία προερχόμενα σχεδόν αποκλειστικά από την Κοινότητα,- ότι η κατασκευή του πυρηνικού σταθμού θα επέτρεπε την τελειοποίηση σε σημαντικό βαθμό των τεχνικών διαδικασιών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας σε βιομηχανική κλίμακα,- ότι η χορήγηση στην HKG πλεονεκτημάτων προβλεπόμενων στο Παράρτημα ΙΙΙ της Συνθήκης ήταν δυνατόν, μέσω της μείωσης των χρηματοοικονομικών επιβαρύνσεων, να περιορίσει τους εγγενείς σε τέτοια επιχείρηση οικονομικούς κινδύνους,- ότι η HKG θα έθετε στη διάθεση της Κοινότητας τις μη κατοχυρώσιμες με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας γνώσεις, τις οποίες θα δύνατο να συγκεντρώσει κατά την υλοποίηση του σχεδίου του πυρηνικού σταθμού,Το Συμβούλιο αποφάσισε τη χορήγηση ορισμένων εκ των προβλεπόμενων στο Παράρτημα ΙΙΙ της Συνθήκης Ευρατόμ πλεονεκτημάτων, και ιδίως την απαλλαγή από ορισμένους φόρους. Τα πλεονεκτήματα χορηγήθηκαν για χρονική περίοδο, η οποία θα έληγε τρία έτη μετά την οριστική παραλαβή του πυρηνικού σταθμού από την επιχείρηση.Αρχικές αποφάσεις5. Τον Ιούνιο του 1974, το Συμβούλιο, μετά από πρόταση της Επιτροπής, ενέκρινε τις εξής δύο αποφάσεις:- 74/295/Ευρατόμ: Απόφαση του Συμβουλίου της 4ης Ιουνίου 1974, σχετικά με τη συγκρότηση της κοινής επιχείρησης Hochtemperatur-Kernkraftwerk Gmbh (HKG) (ΕΕ αριθ. L165 της 20.06.1974, σ. 7-13)- 74/296/Ευρατόμ: Απόφαση του Συμβουλίου της 4ης Ιουνίου 1974, σχετικά με τη χορήγηση πλεονεκτημάτων στην κοινή επιχείρηση Hochtemperatur-Kernkraftwerk GmbH (HKG) (ΕΕ αριθ. L165 της 20.06.1974, σ. 14-15).Τροποποίηση των αρχικών αποφάσεων6. Η γενική συνέλευση της κοινής επιχείρησης αποφάσισε, κατά τη συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 1983, να προβεί σε αύξηση του κεφαλαίου της εταιρείας. Η εν λόγω αύξηση περιελάμβανε τροποποίηση του καταστατικού (εταιρική σύμβαση) της κοινής επιχείρησης.Επιπλέον, η κοινή επιχείρηση ζήτησε να επεκταθεί η απαλλαγή που χορηγήθηκε το 1974 για τον "Kapitalverkehrsteuer" στις εισφορές σε κεφάλαιο που αντιστοιχούσαν στην προαναφερθείσα αύξηση κεφαλαίου.7. Το Συμβούλιο, εκτιμώντας:- ότι η τροποποίηση του καταστατικού δεν αντέβαινε στις διατάξεις που διήπαν την κοινή επιχείρηση και ότι αντιστοιχούσε στην εξέλιξη του έργου,- ότι η επέκταση της απαλλαγής θα ήταν δυνατόν, μειώνοντας τις χρηματοοικονομικές επιβαρύνσεις, να περιορίσει τους εγγενείς σε τέτοια επιχείρηση οικονομικούς κινδύνους,εξέδωσε, τον Φεβρουάριο του 1984, τις εξής δύο αποφάσεις, για την προσαρμογή των αποφάσεων του 1974 στην αύξηση κεφαλαίου της HKG:- 84/104/Ευρατόμ: Απόφαση του Συμβουλίου της 21ης Φεβρουαρίου 1984 για την έγκριση τροποποίησης καταστατικού (εταιρική σύμβαση) της κοινής επιχείρησης HKG (ΕΕ αριθ. L58 της 29.02.1984, σ. 35) .- 84/105/Ευρατόμ: Απόφαση του Συμβουλίου της 21ης Φεβρουαρίου 1984, η οποία τροποποιεί την απόφαση 74/296/Ευρατόμ, σχετικά με τη χορήγηση πλεονεκτημάτων στην κοινή επιχείρηση HKG (ΕΕ αριθ. L58 της 29.02.1984, σ. 37).Ιστορικό της λειτουργίας του πυρηνικού σταθμού και λόγος της αλλαγής αντικειμένου8. Η HKG παρέλαβε τον THTR 300 την 1η Ιουνίου 1987. Ο σταθμός λειτούργησε έως τις 29.09.1988, ημερομηνία κατά την οποία έπαυσε η λειτουργία του, και κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου, η εκμετάλλευση διεκόπη επανειλημμένα λόγω βλαβών.9. Οι οικονομικές και τεχνικές δυσκολίες, καθώς και οι δυσκολίες εφοδιασμού με καύσιμα στοιχεία, οι οποίες είχαν σχέση με προβλήματα άδειας επαναλειτουργίας λόγω χρηματοοικονομικών αβεβαιοτήτων, οδήγησαν στην απόφαση της άμεσης και οριστικής παύσης εκμετάλλευσης της εγκατάστασης, η οποία ελήφθη την 01.09.1989.10. Εις το εξής, αντικείμενο της κοινής επιχείρησης κατέστη η παύση της λειτουργίας του αντιδραστήρα και η εκφόρτωση του πυρήνα, η πραγματοποίηση ασφαλούς συστήματος συγκράτησης και η επιτήρηση. Στις 13.12.1989 συνήφθη σύμβαση για τη διατεταγμένη αποπεράτωση του σχεδίου THTR 300, μεταξύ του Ομοσπονδιακού Κράτους, του ομόσπονδου κράτους της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, καθώς και της HKG και των εταίρων της, η οποία περιλαμβάνει στοιχεία σχετικά με τις πτυχές της χρηματοδότησης.Νέες αιτήσεις που διατυπώθηκαν εν συνεχεία11. Τα φορολογικά πλεονεκτήματα που χορηγήθηκαν στην HKG με την απόφαση 74/296/Ευρατόμ έληγαν την 31η Μαΐου 1990, τρία έτη μετά την οριστική παραλαβή του σταθμού από την επιχείρηση, η οποία πραγματοποιήθηκε την 1η Ιουνίου 1987.12. Με τις επιστολές της 9ης Φεβρουαρίου και της 6ης Μαρτίου 1990, οι εταίροι της HKG ζήτησαν την παράταση της χορήγησης των πλεονεκτημάτων έως τη λήξη του καθεστώτος κοινής επιχείρησης και την προσαρμογή των πλεονεκτημάτων στην κατάσταση της επιχείρησης εκείνη την εποχή, η οποία είχε απαιτήσει συμπληρωματικές χρηματοοικονομικές εισφορές που, φορολογικώς, εξομοιώνονταν με τις εισφορές του κεφαλαίου της εταιρείας.Η HKG διήνυε την περίοδο της υλοποίησης προγράμματος παροπλισμού του πυρηνικού σταθμού, έως το στάδιο της ασφαλούς συγκράτησης, και σκόπευε να εφαρμόσει, εν συνεχεία, πρόγραμμα επιτήρησης των σχετικών πυρηνικών εγκαταστάσεων.13. Το Συμβούλιο έκρινε ότι τα εν λόγω προγράμματα δεν είχαν αντίστοιχα στην Κοινότητα και ότι, ως εκ τούτου, η υλοποίηση τους ήταν σημαντική για να αποκομισθούν χρήσιμες εμπειρίες για την πυρηνική βιομηχανία και τη μελλοντική ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας στην Κοινότητα.Το Συμβούλιο έκρινε επίσης ότι συνέτρεχαν λόγοι παροχής βοήθειας στην HKG, μέσω της μείωσης των χρηματοοικονομικών επιβαρύνσεων, στο πλαίσιο της υλοποίησης των εν λόγω προγραμμάτων, και ότι, ως εκ τούτου, ενδείκνυτο η παράταση της χορήγησης πλεονεκτημάτων.Με την απόφαση της 16ης Νοεμβρίου 1992, το Συμβούλιο ανανέωσε τη χορήγηση πλεονεκτημάτων στην κοινή επιχείρηση HKG έως τη λήξη του καθεστώτος κοινής επιχείρησης, όπως ορίστηκε με την απόφαση 74/295/Ευρατόμ, δηλαδή στις 31 Δεκεμβρίου 1998.3. ΝΕΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ14. Στις 30.03.1998, η επιχείρηση HKG υπέβαλε στην Επιτροπή αίτηση για παράταση του καθεστώτος ευρωπαϊκής κοινής επιχείρησης μετά την 31.12.1998, για επιπλέον χρονική περίοδο διάρκειας 25 ετών.Η αίτηση αιτιολογήθηκε με βάση τη σημασία για τον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, τόσο στη Γερμανία όσο και στην Ευρώπη, αλλά και σε όλη την υφήλιο, της εμπειρίας που θα αποκομιζόταν μέσω των λειτουργιών της διαδικασίας οριστικής παύσης λειτουργίας και παροπλισμού. Η άποψη αυτή βασίζεται στο γεγονός ότι ο THTR 300 είναι ο μεγαλύτερος αντιδραστήρας στην υφήλιο, όσον αφορά στον συγκεκριμένο τύπο αντιδραστήρων, και ότι η ιδιαίτερη διάταξη της εγκατάστασης, ιδίως όσον αφορά το σύστημα συγκράτησης, παρέχει μοναδική ευκαιρία απόκτησης εμπειρίας επί των αποτελεσμάτων και του κόστους του συστήματος συγκράτησης.Όσον αφορά στα φορολογικά πλεονεκτήματα, η HKG δήλωνε ότι αυτά δεν ήταν πλέον αναγκαία, λόγω των τροποποιήσεων της φορολογικής νομοθεσίας στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και λόγω της μείωσης της αξίας της έκτασης που καταλάμβανε ο πυρηνικός σταθμός.Η HKG ενημέρωνε επίσης ότι στις 13.11.1989 συνήφθη σύμβαση πλαίσιο μεταξύ της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης, του Ομόσπονδου κράτους της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, καθώς και της HKG και των εταίρων της, προκειμένου να ολοκληρωθεί η τελική φάση του σχεδίου THTR 300. Η εν λόγω σύμβαση, καθώς και πρόσθετη συμφωνία που προσαρτήθηκε στις 18.12.1996, ρυθμίζει τα στάδια που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2009, συμπεριλαμβανομένων των διακανονισμών για τη χρηματοδότηση της δραστηριότητας της HKG.15. Στην απόδειξη παραλαβής της 25.06.1998, η Επιτροπή ζητούσε τις εξής τρεις διευκρινίσεις:- Ποια ήταν τα διαβήματα προς τις γερμανικές αρχές ως προς την αίτηση παράτασης του καθεστώτος ευρωπαϊκής κοινής επιχείρησης;- Ποια συμφέροντα αιτιολογούσαν την αίτηση, δεδομένου ότι τα φορολογικά πλεονεκτήματα που απορρέουν από τέτοιο καθεστώς, δεν ήταν πλέον αναγκαία,- Για ποιους λόγους υποβλήθηκε αίτηση παράτασης για 25 έτη;16. Στις 09.11.1998, η Επιτροπή, μην έχοντας λάβει ουδεμία απάντηση από την HKG, απηύθυνε νέα επιστολή στην επιχείρηση, παρατηρώντας ότι δεν παρασχέθηκαν οι διευκρινίσεις που είχε ζητήσει πριν δρομολογηθεί η δέουσα διαδικασία.17. Στην απάντησή της, στις 25.11.1998, η HKG επιβεβαίωσε το ενδιαφέρον της για την παράταση του καθεστώτος κοινής επιχείρησης και παρέσχε τις εξής συμπληρωματικές πληροφορίες:- η HKG είχε ενημερώσει σχετικά με την αίτησή της το ομοσπονδιακό υπουργείο Παιδείας και Έρευνας, καθώς και τα αρμόδια ομοσπονδιακά και περιφερειακά υπουργεία για τον παροπλισμό του THTR 300·- αναγνώριζε το σφάλμα της αναφορικά με την προηγούμενη δήλωσή της ότι δεν έχρηζε πλέον φορολογικών πλεονεκτημάτων και ζητούσε τη διατήρηση των εν λόγω πλεονεκτημάτων, παραδεχόμενη ότι τυχόν νέες τροποποιήσεις της φορολογικής νομοθεσίας θα δύναντο να επιβαρύνουν εκ νέου τις φορολογικές υποχρεώσεις της·- αναφορικά με την παράταση του καθεστώτος για χρονική περίοδο 25 ετών, η HKG ανέφερε ότι, σύμφωνα με τα υπάρχοντα σχέδια και άδειες, προβλέπεται η διατήρηση του ασφαλούς συστήματος συγκράτησης για χρονική περίοδο 30 ετών. Η αποσυναρμολόγηση των ακτινοβολημένων στοιχείων είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί έπειτα από περίοδο υποδιπλασιασμού διάρκειας 30 ετών, είτε το 2019, αρχής γενομένης από την οριστική παύση λειτουργίας, είτε το 2027, μετά 30 έτη ασφαλούς εγκλεισμού. Δεδομένου ότι η παρούσα κατάσταση στη Γερμανία και στην Ευρώπη, όσον αφορά στην οριστική αποθήκευση, δεν επιτρέπει την κατάρτιση οριστικού χρονοδιαγράμματος για τη διάλυση της εγκατάστασης και αποκατάσταση της τοποθεσίας, αιτιολογείται η αίτηση παράτασης του καθεστώτος για επιπλέον χρονική περίοδο 25 ετών.Η Επιτροπή ανήγγειλε τη λήψη της εν λόγω επιστολής στις 21.12.1998.18. Επίσης, σύστησε διυπηρεσιακή ομάδα εργασίας προκειμένου να προβεί στην έρευνα που προβλέπεται από το άρθρο 46 παράγραφος 1 της Συνθήκης Ευρατόμ.4. ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΔΙΑΒΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ19. Πρέπει να παρατηρηθεί, αφενός, ότι η ισχύς της απόφασης 74/295/Ευρατόμ του Συμβουλίου έληξε στις 31.12.1998 και ότι, επομένως, το καθεστώς ευρωπαϊκής κοινής επιχείρησης που χορηγήθηκε στην HKG κατέστη άκυρο. Αφετέρου, το αντικείμενο της HKG άλλαξε από το 1989 σε σύγκριση με το αντικείμενο του 1974.20. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή, με την επιστολή της της 21.01.1999, υπέδειξε στην HKG ότι όφειλε να υποβάλει νέα αίτηση χορήγησης καθεστώτος κοινής επιχείρησης, επί τη βάσει του τρέχοντος αντικειμένου της.Η Επιτροπή ενημέρωσε τις γερμανικές αρχές και τις κάλεσε να γνωστοποιήσουν τις αρχικές τους αντιδράσεις επί της αίτησης της HKG για την παράταση του καθεστώτος κοινής επιχείρησης και για τη διατήρηση των φορολογικών πλεονεκτημάτων που παραχωρήθηκαν στην HKG το 1974 και παρατάθηκαν το 1992.21. Με επιστολή της, στις 15.03.99, η HKG υπέβαλε στην Επιτροπή νέα αίτηση χορήγησης καθεστώτος κοινής επιχείρησης και διατήρησης των φορολογικών πλεονεκτημάτων. Η Επιτροπή απάντησε στην εν λόγω επιστολή στις 12.05.99.22. Σύμφωνα με το άρθρο 46 της Συνθήκης Ευρατόμ, η Επιτροπή, στο πλαίσιο της έρευνας που υποχρεούται να διεξάγει, οφείλει να λάβει τη γνώμη των κρατών μελών, καθώς και κάθε δημοσίου ή ιδιωτικού οργανισμού, ο οποίος κατά την κρίση της δύναται να τη διαφωτίσει.Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή, απηύθυνε, την 01.06.1999, επιστολή στους Μόνιμους Αντιπροσώπους των κρατών μελών, συνοδευόμενη από όλες τις χρήσιμες πληροφορίες, ζητώντας τη γνώμη τους.23. Στην απάντησή της, η Γερμανία παρέχει την υποστήριξή της στην αίτηση της HKG και υποδεικνύει ότι η Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση διάκειται ευνοϊκά στη διατήρηση των χορηγηθέντων φορολογικών πλεονεκτημάτων.24. Άλλα κράτη μέλη αντέδρασαν επίσης θετικά στην αίτηση (Ηνωμένο Βασίλειο, Ιρλανδία, Πορτογαλία, Σουηδία και Φινλανδία). Θετική ήταν επίσης η αντίδραση άλλων κρατών μελών, όπως διαπιστώθηκε από ανεπίσημες κρούσεις.25. Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου ζήτησε αριθμητικά στοιχεία που να αποδεικνύουν τα οφέλη που προέκυψαν στο παρελθόν από το καθεστώς κοινής επιχείρησης, καθώς και τα οφέλη που προβλέπονται για το μέλλον. Οι εν λόγω πληροφορίες ζητήθηκαν από την HKG, η οποία ενημέρωσε ότι η πληρωμή επί των επενδύσεων ή των επιδοτήσεων θα επέφερε αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης κατά 22 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα περίπου, για τη χρονική περίοδο 1974-1998, η οποία θα έπρεπε να αντισταθμιστεί από συμπληρωματικές επενδύσεις ή επιδοτήσεις. Τα φορολογικά πλεονεκτήματα που αποκομίζονται από την παράταση του καθεστώτος κοινής επιχείρησης εκτιμούνται από την επιχείρηση σε ποσό 89.500 ευρώ ετησίως.26. Στις 16.11.1999, η Επιτροπή ζήτησε από την HKG συμπληρωματικές πληροφορίες, ιδίως ως προς τα φορολογικά πλεονεκτήματα που ζητήθηκαν.Η HKG, στην απάντησή της με ημερομηνία 13.06.2000, ενημέρωσε ότι, λόγω της θέσης σε ισχύ νέας φορολογικής νομοθεσίας στη Γερμανία, ζητούσε την παράταση της χορήγησης των εξής πλεονεκτημάτων:- Απαλλαγή από φόρο απόκτησης ακίνητης περιουσίας (Grunderwerbsteuer) - σημείο 4 του Παραρτήματος III της Συνθήκης·- Απαλλαγή από φόρο ακίνητης περιουσίας (Grundsteuer) και απαλλαγή από το μερίδιο του φόρου επί των κερδών, σύμφωνα με το άρθρο 8 σημείο 1 του νόμου για τον φόρο επί των κερδών (Gewerbesteuergesetz), που αφορά στους τόκους που προκύπτουν από μακροπρόθεσμο χρέος - σημείο 5 του Παραρτήματος ΙΙΙ της Συνθήκης.5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ27. Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα επιχειρήματα που έγιναν δεκτά από το Συμβούλιο το 1992 για τη διατήρηση του καθεστώτος κοινής επιχείρησης και τη χορήγηση πλεονεκτημάτων στην HKG εξακολουθούν να ισχύουν· οι δραστηριότητες που πρέπει να αναπτυχθούν από την επιχείρηση παραμένουν, πράγματι, ως έχουν και εντάσσονται στο ίδιο πλαίσιο. Επομένως, η Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο την παράταση των αποφάσεων που έλαβε το 1992.28. Για τη χρηματοδότηση της δραστηριότητας της HKG έλαβαν χώρα διευθετήσεις μεταξύ του Ομοσπονδιακού Κράτους της Γερμανίας, του ομόσπονδου κράτους της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, καθώς και της HKG και των εταίρων της για περίοδο που εκτείνεται μόνον έως τις 31 Δεκεμβρίου 2009.29. Η Επιτροπή προτείνει επομένως στο Συμβούλιο την ευθυγράμμιση με την περίοδο αυτή που συμφωνήθηκε μεταξύ των γερμανικών αρχών και της HKG και την έγκριση της παράτασης του καθεστώτος κοινής επιχείρησης και τη χορήγηση των πλεονεκτημάτων στην HKG, επίσης, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2009.Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την παράταση του καθεστώτος κοινής επιχείρησης της Hochtemperatur-Kernkraftwerk GmbH (HKG)ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,Έχοντας υπόψη:τη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως το άρθρο 49,την πρόταση της Επιτροπής [1],[1] ΕΕ C ...Εκτιμώντας τα εξής:(1) Το Συμβούλιο, με την απόφασή του 74/295/Ευρατόμ [2], συνέστησε την Hochtemperatur-Kernkraftwerk GmbH (HKG) ως κοινή επιχείρηση, κατά την έννοια της Συνθήκης, για χρονική περίοδο διάρκειας εικοσιπέντε ετών, αρχής γενομένης από την 1η Ιανουαρίου 1974.[2] ΕΕ L 165 της 20.06.1974, σ.7.(2) Η HKG είχε ως αντικείμενο την κατασκευή, εξοπλισμό και εκμετάλλευση πυρηνικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ισχύος περίπου 300 MWe, στο Uentrop (περιφέρεια Unna), στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.(3) Κατόπιν περιόδου λειτουργίας από το 1987 μέχρι το 1988, η εκμετάλλευση του πυρηνικού σταθμού έπαυσε οριστικά την 1η Σεπτεμβρίου 1989, λόγω τεχνικών και οικονομικών δυσκολιών.(4) Από την εν λόγω ημερομηνία, αντικείμενο της HKG κατέστη η υλοποίηση ενός προγράμματος παροπλισμού του πυρηνικού σταθμού, έως το στάδιο της ασφαλούς συγκράτησης, και η εφαρμογή, εν συνεχεία, προγράμματος επιτήρησης των πυρηνικών εγκαταστάσεων οι οποίες διαθέτουν σύστημα συγκράτησης.(5) Το Συμβούλιο, με την απόφασή του της 16ης Νοεμβρίου 1992 σχετικά με την παράταση της χορήγησης πλεονεκτημάτων στην κοινή επιχείρηση HKG αναγνώρισε ότι τα εν λόγω προγράμματα δεν είχαν αντίστοιχα στην Κοινότητα, ότι η υλοποίησή τους ήταν σημαντική και ότι συνιστούσαν χρήσιμες εμπειρίες για την πυρηνική βιομηχανία και τη μελλοντική ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας στην Κοινότητα.(6) Για την υλοποίηση του σκοπού της, η HKG ζήτησε την παράταση του καθεστώτος κοινής επιχείρησης από την 1η Ιανουαρίου 1999.(7) Η παράταση του καθεστώτος κοινής επιχείρησης θα επιτρέψει στην HKG, μετριάζοντας ιδίως τις οικονομικές επιβαρύνσεις της, την υλοποίηση των προγραμμάτων παροπλισμού και επιτήρησης.(8) Για τη χρηματοδότηση της δραστηριότητας της HKG έλαβαν χώρα διευθετήσεις μεταξύ του Ομοσπονδιακού Κράτους της Γερμανίας, του ομόσπονδου κράτους της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, καθώς και της HKG και των εταίρων της για περίοδο που εκτείνεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2009.(9) Ως εκ τούτου, πρέπει να παραταθεί το καθεστώς κοινής επιχείρησης της HKG για την ίδια αυτή περίοδο,ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:Άρθρο 11. Εγκρίνεται η παράταση του καθεστώτος κοινής επιχείρησης, κατά την έννοια της Συνθήκης, της Hochtemperatur-Kernkraftwerk GmbH (HKG), για χρονική περίοδο διάρκειας ένδεκα ετών, αρχής γενομένης από την 1η Ιανουαρίου 1999.2. Αντικείμενο της παρούσας απόφασης είναι η υλοποίηση προγράμματος παροπλισμού πυρηνικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, έως το στάδιο της ασφαλούς συγκράτησης, και η εφαρμογή, εν συνεχεία, προγράμματος επιτήρησης των πυρηνικών εγκαταστάσεων, oι οποίες διαθέτουν σύστημα συγκράτησης.3. Ο πυρηνικός σταθμός ευρίσκεται στο Uentrop (περιφέρεια Unna), στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.Άρθρο 2Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη και στην HKG.Βρυξέλλες,Για το ΣυμβούλιοΟ Πρόεδρος


type: contracts

text:
 HR
 Službeni list Europske unije
 C 202/278
 PROTOKOL (br. 11)
 O ČLANKU 42. UGOVORA O EUROPSKOJ UNIJI
 VISOKE UGOVORNE STRANKE,
 IMAJUĆI NA UMU potrebu potpune provedbe odredaba članka 42. stavka 2. Ugovora o Europskoj uniji,
 IMAJUĆI NA UMU da politika Unije u skladu s člankom 42. ne dovodi u pitanje poseban karakter sigurnosne i obrambene politike određenih država članica, poštuje obveze određenih država članica, koje svoju zajedničku obranu ostvaruju u okviru Organizacije Sjevernoatlantskog ugovora, na temelju Sjevernoatlantskog ugovora (NATO) i da je u skladu sa zajedničkom sigurnosnom i obrambenom politikom utvrđenom unutar tog okvira,
 SPORAZUMJELE SU SE o sljedećim odredbama koje se prilažu Ugovoru o Europskoj uniji i Ugovoru o funkcioniranju Europske unije:
 Europska unija priprema, zajedno sa Zapadnoeuropskom unijom aranžmane za pojačanu međusobnu suradnju.


text:
31 . 1 . 85 Amtsblatt der Europäischen Gemeinschaften Nr. L 26/ 11
 BESCHLUSS NR. 2/84 DES GEMISCHTEN AUSSCHUSSES EWG
 ÖSTERREICH
 — Gemeinschaftliches Versandverfahren —
 vom 14. Dezember 1984
 zur Änderung des Abkommens zwischen der Europäischen Wirtschaftsgemein
 schaft und der Republik Österreich zur Anwendung der Bestimmungen über das
 gemeinschaftliche Versandverfahren
 DER GEMISCHTE AUSSCHUSS — — 0,719 Deutsche Mark,
 — 0,0878 Pfund Sterling,
 gestützt auf das Abkommen zwischen der Europä —. 1,31 französische Franken,
 ischen Wirtschaftsgemeinschaft und der Republik — 140 italienische Lire,
 Österreich zur Anwendung der Bestimmungen über — 0,256 holländische Gulden,
 das gemeinschaftliche Versandverfahren, insbesondere — 3,71 belgische Franken,
 auf Artikel 16 Absatz 3 Buchstabe d),
 — 0,14 luxemburgische Franken,
 in Erwägung nachstehender Gründe : — 0,219 dänische Kronen,
 — 0,00871 irische Pfund,
 Für die Anwendung des Abkommens wird die ECU — 1,15 griechische Drachmen.
 gemäß den Vorschriften der Gemeinschaft definiert.
 Der Wert der ECU in einer Währung entspricht
 Diese Vorschriften sind kürzlich geändert worden, um der Summe der Gegenwerte der in Unterabsatz 1
 ab dem 17. September 1984 eine neue Zusammenset angegebenen Währungsbeträge in dieser
 zung der ECU anzuwenden. Das Abkommen ist daher Währung."
 zu ändern, um dieser neuen Zusammensetzung der
 ECU Rechnung zu tragen — Artikel 2
 Dieser Beschluß tritt am 1 . Januar 1985 in Kraft.
 BESCHLIESST :
 Artikel 1 Geschehen zu Brüssel am 14. Dezember 1984.
 Artikel 13 Absatz 3 des Abkommens erhält folgende
 Fassung :
 Für den Gemischten Ausschuß
 Der Vorsitzende
 „(3) Als „ECU" gilt im Sinne dieses Abkommens
 die Summe folgender Beträge : F. KLEIN


text:
 Avis juridique important
 |
 21989A1013(02)
 Συμπληρωματικό πρωτόκολλο της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και της Δημοκρατίας της Ισλανδίας σχετικά με την κατάργηση των υφισταμένων ποσοτικών περιορισμών και μέτρων ισοδυνάμου αποτελέσματος κατά τις εξαγωγές, καθώς και την πρόληψη της επιβολής τους στο μέλλον - Κοινή δήλωση
 Επίσημη Εφημερίδα αριθ. L 295 της 13/10/1989 σ. 0009 - 0013 Φινλανδική ειδική έκδοση: Κεφάλαιο 2 τόμος 7 σ. 0089 Σουηδική ειδική έκδοση: Κεφάλαιο 2 τόμος 7 σ. 0089
 ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και της Δημοκρατίας της Ισλανδίας σχετικά με την κατάργηση των υφισταμένων ποσοτικών περιορισμών και μέτρων ισοδυνάμου αποτελέσματος κατά τις εξαγωγές, καθώς και την πρόληψη της επιβολής τους στο μέλλον Η ΕΥΡΩΠΑIΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, αφενός, και Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΙΣΛΑΝΔΙΑΣ, αφετέρου, ΕΧΟΝΤΑΣ ΥΠΟΨΗ τη συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και της Δημοκρατίας της Ισλανδίας που υπεγράφη στις Βρυξέλλες στις 22 Ιουλίου 1972, η οποία στο εξής καλείται "συμφωνία", και ιδίως το άρθρο 33, ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΕΣ στο στόχο για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού οικονομικού χώρου σύμφωνα με την κοινή δήλωση των υπουργών των χωρών της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών ( ΕΖΕΣ ) και των κρατών μελών της Κοινότητας και της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στο Λουξεμβούργο στις 9 Απριλίου 1984 . ΜΕΡΙΜΝΩΝΤΑΣ για την ανάγκη ανάπτυξης των εμπορικών τους σχέσεων προς το συμφέρον των οικονομικών τους, καταργώντας τα υπάρχοντα εμπόδια και αποφεύγοντας κάθε νέο εμπόδιο που αφορά τις εξαγωγές προϊόντων που καλύπτονται από τη συμφωνία, ΕΧΟΝΤΑΣ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ωστόσο ότι, υπό ορισμένες εξαιρετικές περιστάσεις, ένα συμβαλλόμενο μέρος μπορεί να αναγκασθεί να λάβει μέτρα διασφάλισης για τις εξαγωγές και ότι είναι δυνατό να θεσπισθούν ειδικές διατάξεις προς το σκοπό αυτό, ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΝ ΤΗ ΣΥΝΑΨΗ ΤΟΥ ΠΑΡΟΝΤΟΣ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ : Άρθρο 1 Τα ακόλουθα άρθρα προστίθενται στη συμφωνία : "ιΑρθρο 13α 1 . Δεν επιβάλλονται νέοι ποσοτικοί περιορισμοί στις εξαγωγές ή μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος κατά τις συναλλαγές μεταξύ της Κοινότητας και της Ισλανδίας . 2 . Την 1η Ιανουαρίου 1990, καταργούνται οι ποσο - τικοί περιορισμοί κατά τις εξαγωγές καθώς και κάθε μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος που ισχύουν κατά την 1η Ιανουαρίου 1989, εκτός από εκείνα που αφορούν προϊόντα που απαριθμούνται στο πρωτόκολλο αριθ . 7, που καταργούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του εν λόγω πρωτοκόλλου . Άρθρο 13β Κάθε συμβαλλόμενο μέρος που πρόκειται να μεταβάλει τους διακανονισμούς που ισχύουν για τις εξαγωγές σε τρίτες χώρες, γνωστοποιεί στη μεικτή επιτροπή, στο μέτρο του δυνατού, την προτεινόμενη μεταβολή, τουλάχιστον 30 ημέρες πριν την εφαρμογή της . Σημειώνει κάθε διάβημα στο οποίο προβαίνει ένα άλλο συμβαλλόμενο μέρος όσον αφορά τις ενδεχόμενες σχετικές στρεβλώ - σεις . Άρθρο 25α Εφόσον η τήρηση των διατάξεων των άρθρων 7 και 13α οδηγεί : 1 . ^σε επανεξαγωγές προς τρίτες χώρες για τις οποίες το συμβαλλόμενο μέρος που εξάγει διατηρεί για το εν λόγω προϊόν ποσοτικούς περιορισμούς κατά τις εξαγωγές, δασμούς κατά την εξαγωγή ή μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος, ή 2 . ^σε σοβαρή έλλειψη ή απειλή έλλειψης προϊόντος βασικής σημασίας για το συμβαλλόμενο μέρος που εξάγει και εφόσον οι καταστάσεις που περιγράφονται πιο πάνω δημιουργούν ή ενδέχεται να δημιουργήσουν βασικές δυσκολίες στο συμβαλλόμενο μέρος που εξάγει, αυτό το συμβαλλόμενο μέρος μπορεί να λάβει τα κατάλληλα μέτρα υπό τους όρους και σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται στο άρθρο 28 ." Άρθρο 2 Το κείμενο του άρθρου 28 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο : "ιΑρθρο 28 1 . Στην περίπτωση που ένα συμβαλλόμενο μέρος υπάγει εισαγωγές ή εξαγωγές προϊόντων που ενδέχεται να προκαλέσουν τις δυσκολίες που αναφέρονται στα άρθρα 25, 25α και 27 σε διοικητική διαδικασία, με σκοπό να παρέχονται γρήγορα πληροφορίες σχετικά με την τάση της ροής των συναλλαγών, ενημερώνει το άλλο συμβαλλόμενο μέρος . 2 . Στις περιπτώσεις που αναφέρονται στα άρθρα 23 έως 27, πριν λάβει τα μέτρα που προβλέπονται σχετικά, ή στην περίπτωση εφαρμογής της παραγράφου 3 στοιχείο ε ), το εν λόγω συμβαλλόμενο μέρος παρέχει, το γρηγορότερο δυνατό, στη μεικτή επιτροπή όλα τα κατάλληλα στοιχεία που χρειάζονται για λεπτομερή εξέταση της κατάστασης, με σκοπό να εξευρεθεί λύση αποδεκτή για τα συμβαλλόμενα μέρη . Κατά την επιλογή των μέτρων δίδεται προτεραιότητα στα μέτρα εκείνα που συνεπάγονται ελάχιστη διαταραχή της εφαρμογής της συμφωνίας. Τα μέτρα διασφάλισης κοινοποιούνται αμέσως στη μεικτή επιτροπή και αποτελούν αντικείμενο περιοδικών διαβουλεύσεων στο πλαίσιο της Επιτροπής, κυρίως με σκοπό την κατάργησή τους μόλις το επιτρέψουν οι περιστάσεις . 3 . Για την εφαρμογή της παραγράφου 2, ισχύουν οι ακόλουθες διατάξεις : α ) ^όσον αφορά το άρθρο 24, κάθε συμβαλλόμενο μέρος μπορεί να θέσει το θέμα στη μεικτή επιτροπή εφόσον θεωρεί ότι μια συγκεκριμένη πρακτική δεν συμβιβάζεται με τη σωστή εφαρμογή της συμφωνίας κατά την έννοια του άρθρου 24 παράγραφος 1 . Τα συμβαλλόμενα μέρη παρέχουν στη μεικτή επιτροπή όλα τα απαραίτητα στοιχεία και της παρέχουν την αναγκαία βοήθεια για να εξετάσει την περίπτωση και, εφόσον χρειάζεται, να καταργήσει την ανεπιθύμητη πρακτική . Εφόσον το εν λόγω συμβαλλόμενο μέρος δεν επιτύχει να θέσει τέλος στην ανεπιθύμητη πρακτική εντός της προθεσμίας που καθορίζει η μεικτή επιτροπή, ή εάν δεν αποφασίσει η μεικτή επιτροπή εντός τριών μηνών σχετικά με το θέμα που της έχει τεθεί, το εν λόγω συμβαλλόμενο μέρος μπορεί να θεσπίσει κάθε μέτρο διασφάλισης που θεωρεί αναγκαίο για να αντιμετωπίσει τις σοβαρές δυσκολίες που προκαλεί η εν λόγω πρακτική πιο συγκεκριμένα μπορεί να ανακαλέσει δασμολογικές παραχωρήσεις β ) ^όσον αφορά το άρθρο 25, οι δυσκολίες που οφείλονται στην κατάσταση που αναφέρεται στο άρθρο αυτό παραπέμπονται προς εξέταση στη μεικτή επιτροπή, η οποία μπορεί να λάβει κάθε αναγκαία απόφαση για να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες αυτές . Εφόσον η μεικτή επιτροπή ή το συμβαλλόμενο μέρος εξαγωγής δεν έχει λάβει απόφαση για να θέσει τέρμα στις δυσκολίες εντός τριάντα ημερών από την ημερομηνιά κατά την οποία της ετέθη το θέμα, παρέχεται η άδεια στο συμβαλλόμενο μέρος εισαγωγής να επιβάλει αντισταθμιστική επιβάρυνση στο εισαγόμενο προιόν . Η αντισταθμιστική επιβάρυνση υπολογίζεται ανάλογα με την επίπτωση επί της αξίας των εν λόγω αγαθών, των δασμολογικών διαφορών όσον αφορά τις πρώτες ύλες ή τα ενδιάμεσα προϊόντα που ενσωματώνονται σ' αυτά γ ) ^όσον αφορά το άρθρο 25α, οι δυσκολίες που προκύπτουν από την κατάσταση που αναφέρεται στο άρθρο αυτό παραπέμπονται προς εξέταση στη μεικτή επιτροπή . ιΟσον αφορά το σημείο 2 του άρθρου 25α, η απειλή έλλειψης πρέπει να αποδεικνύεται δεόντως με τους κατάλληλους ποσοτικούς δείκτες και δείκτες τιμών . Η μεικτή επιτροπή μπορεί να λάβει κάθε απαραίτητη απόφαση για να θέσει τέλος στις δυσκολίες αυτές . Εφόσον η μεικτή επιτροπή δεν έχει λάβει απόφαση εντός τριάντα ημερών από την ημερομηνία κατά την οποία της ετέθη το θέμα, παρέχεται η άδεια στο συμβαλλόμενο μέρος εξαγωγής να εφαρμόσει προσωρινά τα κατάλληλα μέτρα για την εξαγωγή του εν λόγω προϊόντος δ ) ^όσον αφορά το άρθρο 26, αναλαμβάνονται διαβουλεύσεις στο πλαίσιο της μεικτής επιτροπής, πριν το εν λόγω συμβαλλόμενο μέρος λάβει τα κατάλληλα μέτρα ε ) στην περίπτωση που λόγω εξαιρετικών περιστάσεων, για τις οποίες απαιτείται άμεση ενέργεια, είναι αδύνατο να αναληφθεί προηγούμενη εξέταση, το εν λόγω συμβαλλόμενο μέρος μπορεί, στην περίπτωση που αναφέρεται ειδικά στα άρθρα 25, 25α, 26 και 27 καθώς και στην περίπτωση ενισχύσεων κατά την εξαγωγή που έχουν άμεση και απευθείας επίπτωση επί των συναλλαγών, να εφαρμόσει αμέσως τα προληπτικά μέτρα που είναι απολύτως αναγκαία για να επανορθωθεί η κατάσταση ." Άρθρο 3 Το ακόλουθο κείμενο προσαρτάται στη συμφωνία ως πρωτόκολλο αριθ . 7 : "ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΑΡΙΘ . 7 σχετικά με την κατάργηση ορισμένων ποσοτικών περιορισμών κατά τις εξαγωγές Οι ποσοτικοί περιορισμοί που εφαρμόζει η Κοινότητα κατά τις εξαγωγές στην Ισλανδία προϊόντων που απαριθμούνται πιο κάτω, καταργούνται το αργότερο κατά τις αναφερόμενες ημερομηνίες . Εναρμονισμένο σύστημα Αριθμός κλάσης Περιγραφή του προϊόντος Ημερομηνία κατάργησης εχ^74.04 Απορρίμματα και θραύσματα χαλκού 1 . 1 . 1992 εχ^44.01 Καυσόξυλα κωνοφόρων και ροκανίδια πεύκου και έλατου 1 . 1 . 1993 εχ^44.03 Ακατέργαστη ξυλεία, έστω και ξεφλουδισμένη ή σχεδόν ορθογωνισμένη : - ιΑλλη, μη συμπεριλαμβανομένης της λεύκας 1 . 1 . 1993 Ξυλεία, ορθογωνισμένη ή σχεδόν ορθογωνισμένη αλλά με περαιτέρω επεξεργασμένη : - ιΑλλη, μη συμπεριλαμβανομένης της λεύκας 1 . 1 . 1993 εχ^44.07 Ξυλεία πριονισμένη κατά μήκος, κομμένη εγκάρσια ή ξετυλιγμένη που δεν έχει όμως τύχει περαιτέρω κατεργασίας, πάχους που υπερβαίνεται τα 6^mm : - Κωνοφόρων, μη συμπεριλαμβανομένων των μικρών σανίδων που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή κασονιών, κάθε είδους κόσκινων και παρόμοιων αντικειμένων 1 . 1 . 1993 εχ^41.01 Δέρματα ακατέργαστα βοοειδών κάτω των 6^kg ανά δέρμα 1 . 1 . 1992 εχ^41.02 Δέρματα ακατέργαστα προβατοειδών 1 . 1 . 1992 εχ^41.03 Δέρματα ακατέργαστα αιγοειδών 1 . 1. 1992 εχ^43.01 Δέρματα ακατέργαστα κουνελιών "1 . 1 . 1992" Άρθρο 4 Το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο εγκρίνεται από τα συμβαλλόμενα μέρη σύμφωνα με την εθνική τους διαδικασία . Αρχίζει να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1990, υπό τον όρο ότι τα συμβαλλόμενα μέρη έχουν αμοιβαία ανακοινώσει πριν από την ημερομηνία αυτή ότι έχουν περατωθεί οι διαδικασίες που είναι αναγκαίες προς το σκοπό αυτό . Μετά την ημερομηνία αυτή, το συμπληρωματικό πρωτό - κολλο αρχίζει να ισχύει την πρώτη ημέρα του δεύτερου μήνα που ακολουθεί το μήνα κατά τη διάρκεια του οποίου πραγματοποιήθηκε η ανακοίνωση . Άρθρο 5 Το παρόν συμπληρωματικό πρωτόκολλο συντάσσεται σε δύο αντίτυπα, στην αγγλική, γαλλική, γερμανική, δανική, ελληνική, ισπανική, ιταλική, ολλανδική, πορτογαλική και ισλανδική γλώσσα και όλα τα κείμενα είναι εξίσου αυθεντικά . Hecho en Bruselas, a veinticinco de julio de mil novecientos ochenta y nueve . Udfaerdiget i Bruxelles, den femogtyvende juli nitten hundrede og niogfirs . Geschehen zu Bruessel am fuenfundzwanzigsten Juli neunzehnhundertneunundachtzig . ιΕγινε στις Βρυξέλλες, στις είκοσι πέντε Ιουλίου χίλια εννιακόσια ογδόντα εννέα . Done at Brussels on the twenty-fifth day of July in the year one thousand nine hundred and eighty-nine . Fait a Bruxelles, le vingt-cinq juillet mil neuf cent quatre-vingt-neuf . Fatto a Bruxelles, addi venticinque luglio millenovecentottantanove . Gedaan te Brussel, de vijfentwintigste juli negentienhonderd negenentachtig . Feito em Bruxelas, em vinte e cinco de Julho de mil novecentos e oitenta e nove . Gjoert i Brussel, hinn tuttugasta og fimmta dag julimanaoar nitjan hundruo attatiu og niu . Por el Consejo de las Comunidades Europeas For Radet for De Europaeiske Faellesskaber Fuer den Rat der Europaeischen Gemeinschaften Για το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων For the Council of the European Communities Pour le Conseil des Communautes europeennes Per il Consiglio delle Comunita europee Voor de Raad van de Europese Gemeenschappen Pelo Conselho das Comunidades Europeias Fyrir hond raδs Evropubandalaganna Por el Gobierno de la Republica de Islandia For regeringen for Republikken Island Fuer die Regierung der Republik Island Για την κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Ισλανδίας For the Government of the Republic of Iceland Pour le gouvernement de la republique d'Islande Per il governo della Repubblica d'Islanda Voor de Regering van de Republiek IJsland Pelo Governo da Republica da Islandia Fyrir rikisstjorn lyδveldisins Islands ΚΟΙΝΗ ΔΗΛΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ του συμπληρωματικού πρωτοκόλλου της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και της Δημοκρατίας της Ισλανδίας σχετικά με την κατάργηση των υφισταμένων ποσοτικών περιορισμών και μέτρων ισοδυνάμου αποτελέσματος κατά τις εξαγωγές, καθώς και την πρόληψη της επιβολής τους στο μέλλον Τα συμβαλλόμενα μέρη δηλώνουν ότι τα άρθρα 7, 13α και 13β της συμφωνίας εφαρμόζονται στα προϊόντα που αναφέρονται στο άρθρο 2 της συμφωνίας : - συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων πετρελαίου που αναφέρονται στο άρθρο 14 της συμφωνίας, - με εξαίρεση τα προϊόντα που καλύπτονται από τη συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ιΑνθρακα και Χάλυβα και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ιΑνθρακα και Χάλυβα, αφενός, και της Δημοκρατίας της Ισλανδίας, αφετέρου .


type: wikipedia

text:
Joe Fry (26. září 1915, Chipping Sodbury, Gloucestershire – 29. července 1950, Bladford Camp, Dorset) byl britský konstruktér superrychlých vozů, který také závodil.
 V roce 1949 překonal rekord Raymonda Mayse a jeho vůz byl jedním z nejrychlejších ve Velké Británii.
 V roce 1950 vstoupil do seriálu závodů Formule 1 společně s přítelem Shawem Taylorem. Během závodu v Dorsetu však ztratil v rychlé zatáčce kontrolu nad vozem a na místě zemřel. Příčinou mohl být motor vozu, který byl vzduchem chlazený a dvojnásobně přeplňovaný.
 Formule 1
 1950 bez bodů
 1 Grand Prix
 0 vítězství
 0 pole positions
 0 nejrychlejších kol
 0 bodů
 0 x pódium
 Nejlepší umístění na mistrovství světa F1
 1950 10. místo Grand Prix Velké Británie
 Externí odkazy
 Britští piloti F1
 Narození 26. října
 Narození 1915
 Narození v Gloucestershiru
 Úmrtí 29. července
 Úmrtí 1950
 Úmrtí v Dorsetu
 Muži


text:
 Svarīgs juridisks paziņojums
 |
 22003D0013
 Oficiālais Vēstnesis L 094 , 10/04/2003 Lpp. 0067 - 0068
 EEZ Apvienotās komitejas LēmumsNr. 13/2003(2003. gada 31. janvāris),ar ko groza EEZ līguma XIII pielikumu (Transports)EEZ APVIENOTĀ KOMITEJA,ņemot vērā Eiropas Ekonomikas zonas līgumu, kas grozīts ar protokolu, ar ko pielāgo Eiropas Ekonomikas zonas līgumu, turpmāk tekstā — "līgums", un jo īpaši tā 98. pantu,tā kā:(1) līguma XIII pielikums ir grozīts ar EEZ Apvienotās komitejas 2002. gada 6. decembra Lēmumu Nr. 169/2002 [1];(2) līgumā jāiekļauj Eiropas Parlamenta un Padomes 2002. gada 27. jūnija Direktīva 2002/59/EK, ar ko izveido Kopienas kuģu satiksmes uzraudzības un informācijas sistēmu un ar ko atceļ Padomes Direktīvu 93/75/EEK [2],IR PIEŅĒMUSI ŠO LĒMUMU.1. pantsLīguma XIII pielikumu groza šādi.1. Esošo 55.a punktu pārsauc par 55.aa punktu.2. Aiz 54.a punkta (54.a punkta (Padomes Direktīva 94/58/EK) teksts ir svītrots) iekļauj šādu punktu:"55a. 32002 L 0059: Eiropas Parlamenta un Padomes 2002. gada 27. jūnija Direktīva 2002/59/EK, ar ko izveido Kopienas kuģu satiksmes uzraudzības un informācijas sistēmu un ar ko atceļ Padomes Direktīvu 93/75/EEK (OV L 208, 5.8.2002., 10. lpp.)."3. No 2004. gada 5. februāra svītro 55.aa punktu (Padomes Direktīva 93/75/EEK).2. pantsDirektīvas 2002/59/EK teksti islandiešu un norvēģu valodā, kas jāpublicē Eiropas Savienības Oficiālā Vēstneša EEZ pielikumā, ir autentiski.3. pantsŠis lēmums stājas spēkā 2003. gada 1. februārī, ja EEZ Apvienotajai komitejai ir sniegti visi paziņojumi saskaņā ar Līguma 103. panta 1. punktu [3].4. pantsŠo lēmumu publicē Eiropas Savienības Oficiālā Vēstneša EEZ iedaļā un EEZ pielikumā.Briselē, 2003. gada 31. janvārīEEZ Apvienotās komitejas vārdā —priekšsēdētājsP. Westerlund[1] OV L 38, 13.2.2003., 32. lpp.[2] OV L 208, 5.8.2002., 10. lpp.[3] Norādītas konstitucionālas prasības.--------------------------------------------------


text:
 Avis juridique important
 |
 22001D0126
 Afgørelse truffet af Det Blandede EØS-udvalg nr. 126/2001 af 23. november 2001 om ændring af bilag I (dyre- og plantesundhed) til EØS-aftalen
 EF-Tidende nr. L 022 af 24/01/2002 s. 0005 - 0006
 Afgørelse truffet af Det Blandede EØS-udvalgnr. 126/2001af 23. november 2001om ændring af bilag I (dyre- og plantesundhed) til EØS-aftalenDET BLANDEDE EØS-UDVALG HAR -under henvisning til aftalen om Det Europæiske Økonomiske Samarbejdsområde som ændret ved protokollen om tilpasning af aftalen om Det Europæiske Økonomiske Samarbejdsområde, i det følgende benævnt "aftalen", særlig artikel 98, ogud fra følgende betragtninger:(1) Bilag I til aftalen blev ændret ved afgørelse nr. 102/2001 truffet af Det Blandede EØS-udvalg den 26. oktober 2001(1).(2) Kommissionens beslutning 2000/281/EF af 31. marts 2000 om godkendelse af den plan, Tyskland har forelagt for udryddelse af klassisk svinepest hos vildsvin i Sachsen-Anhalt(2) skal indarbejdes i aftalen.(3) Kommissionens beslutning 2000/428/EF af 4. juli 2000 om diagnosticeringsprocedurer, prøvetagningsmetoder og kriterier for evaluering af resultaterne af laboratorieprøver til bekræftelse og differentialdiagnosticering af smitsom blæreudslæt hos svin(3) skal indarbejdes i aftalen.(4) Denne afgørelse finder ikke anvendelse på Island og Liechtenstein,TRUFFET FØLGENDE AFGØRELSE:Artikel 1Del 3.2 i kapitel I i bilag I til aftalen ændres således:1. Følgende punkt indsættes efter punkt 13 (Kommissionens beslutning 2000/112/EF): "14. 32000 D 0428: Kommissionens beslutning 2000/428/EF af 4. juli 2000 om diagnosticeringsprocedurer, prøvetagningsmetoder og kriterier for evaluering af resultaterne af laboratorieprøver til bekræftelse og differentialdiagnosticering af smitsom blæreudslæt hos svin (EFT L 167 af 7.7.2000, s. 22)."2. Følgende punkt indsættes efter punkt 10 (Kommissionens beslutning 1999/335/EF) i overskriften "RETSAKTER, SOM EFTA-STATERNE OG EFTA-TILSYNSMYNDIGHEDEN SKAL TAGE TIL EFTERRETNING": "11. 32000 D 0281: Kommissionens beslutning 2000/281/EF af 31. marts 2000 om godkendelse af den plan, Tyskland har forelagt for udryddelse af klassisk svinepest hos vildsvin i Sachsen-Anhalt (EFT L 92 af 13.4.2000, s. 27)."Artikel 2Teksterne til Kommissionens beslutning 2000/281/EF og 2000/428/EF på norsk, som offentliggøres i EØS-tillægget til De Europæiske Fællesskabers Tidende, er autentiske.Artikel 3Denne afgørelse træder i kraft den 24. november 2001, forudsat at Det Blandede EØS-udvalg har modtaget alle fornødne meddelelser i henhold til aftalens artikel 103, stk. 1(4).Artikel 4Denne afgørelse offentliggøres i De Europæiske Fællesskabers Tidendes EØS-afsnit og EØS-tillæg.Udfærdiget i Bruxelles, den 23. november 2001.På Det Blandede EØS-udvalgs vegneE. BullFormand(1) EFT L 322 af 6.12.2001, s. 6.(2) EFT L 92 af 13.4.2000, s. 27.(3) EFT L 167 af 7.7.2000, s. 22.(4) Ingen forfatningsmæssige krav angivet.