type: wikipedia

text:
Półtorak – srebrna moneta o wartości półtora grosza bita w Rzeczypospolitej Obojga Narodów za czasów Zygmunta III i Jana Kazimierza. Za panowania Augusta III podjęto nieudaną próbę restytucji tego gatunku.
 Półtorak obok trzykrucierzówki, pojawiające się po raz pierwszy za panowania Zygmunta III Wazy, były monetami powstałymi dla potrzeb handlu nadgranicznego, w którym dawał się zwłaszcza odczuć brak gatunku pośredniego pomiędzy groszem a trojakiem.
 W 1598 r. zalegalizowano na terenie Rzeczypospolitej obieg drobnych monet obcych. Było to spowodowane faktem, że pod koniec XVI w. polska moneta – głównie w postaci trojaków – stała się ceniona wyżej w stosunku do talara i dukata zagranicą niż w kraju i zaczęto odczuwać w Rzeczypospolitej brak drobnych nominałów.
 W taryfie dopuszczonych monet obcych z 1600 r. wyceniono na półtora grosza monety niemieckie:
 (co było oznaczeniem wartości 1/24 talara) oraz monety 3 krajcary z nominałem oznaczonym cyfrą „3”, odpowiadającej tradycyjnym groszom czeskim.
 Początek polskiego półtoraka jest kojarzony z Janem Zygmuntem, występującym w tym przypadku jako elektor brandenburski, a nie administrator pruski – lennik króla polskiego. Autorem zrealizowanej przez Brandenburczyka koncepcji półtoraka był wysoki urzędnik skarbowy Rzeczypospolitej, Henryk Laffert (od 1603 r. probierz generalny mennic koronnych, od 1608 r. – dzierżawca mennicy we Wschowie). Niezależnie od swoich bliskich związków z Rzecząpospolitą Obojga Narodów, poszukując dodatkowych źródeł dochodu, Laffert zwrócił się już w 1607 r. do sąsiada Korony z propozycją bicia półtoraka gdzieś na pograniczu, argumentując, że
 Produkcja w myśl zaleceń Lafferta rozpoczęta została dopiero w 1612 r. w uruchomionej na terenie Nowej Marchii w Drezdenku, przy granicy z Koroną, mennicy. Działalność ta, będąca typowym „eksportem inflacji”, została zakończona w wyniku nacisków polskich i na skutek protestów stanów brandenburskich już w 1615 r. W koronie zdążono jednak podchwycić ideę Lafferta. Głównym źródłem półtoraków od 1614 r. stała się mennica bydgoska. Od niemieckiej nazwy miasta Bydgoszcz (Bromberg) nazywano te monety brummerami lub brombergerami.
 W mennictwie polskim pojawienie się zarówno półtoraka, jak i trzykrucierzówki było bardzo nietypowym upodobnieniem rodzimej monety do wzorów obcych. Wprowadzenie tych gatunków mogło stanowić swoistą odpowiedź na napływ słabego pieniądza niemieckiego, czyli próbę dokonania ekspansji własnego pieniądza na sąsiednie rynki.
 Pojawienie się półtoraków w systemie monetarnym Rzeczypospolitej należy również odbierać w kontekście antykryzysowych poczynań Zygmunta III. Gatunek ten stanowił wówczas narzędzie dewaluacji, ponieważ choć nominalnie był warty 3/2 grosza, to pod względem zawartości srebra odwoływał się do wartości grosza obniżonej o prawie 30%.
 W okresie panowania Zygmunta III Wazy półtoraki były bite:
 nieprzerwanie w latach 1614–1629 w mennicach koronnych, początkowo w Krakowie i Bydgoszczy, w latach 1617–1629 tylko w Bydgoszczy,
 wyjątkowo na Litwie (1619–1620),
 sporadycznie w Rydze w latach: 1616–1617 (z napisem „GROS” w legendzie, co doprowadziło do zaliczenia tych roczników do gatunku grosza przez niektórych autorów) oraz 1620 (tutaj umieszczono w legendzie „MONE”).
 Półtorak koronny miał masę 1,2 grama srebra próby 375, a litewski – 1,58 grama srebra próby 469.
 Na awersie pierwszej emisji był Orzeł polski. Jeszcze w tym samym roku zastąpiono go ukoronowaną tarczą pięciopolową z Orłem, Pogonią (umieszczonymi podwójnie) oraz Snopkiem Wazów. Na rewersie utrzymało się, wzorowane na groszu brandenburskim, wyobrażenie królewskiego jabłka. W kolejnych rocznikach zmieniały się subtelnie jego detale.
 Przerwanie intensywnej produkcji półtoraków nastąpiło pod koniec lat 20. XVII w. z powodu zajęcia Elbląga i Rygi przez Szwedów, a następnie podjęcia tam przez nich własnej produkcji półtoraków, naśladujących polskie, ale o gorszej stopie.
 Na mniejszą skalę do produkcji półtoraków powrócono za Jana II Kazimierza w latach:
 1658–1659,
 1661–1662,
 1666.
 Monety te były wykonane ze srebra próby 281 i miały masę 1,09 grama. Z czasów panowania tego króla pochodzą również sporadyczne półtoraki litewskie (między innymi z 1650 i 1651 r. – 1,01 grama srebra próby 375).
 Emisji tego gatunku pieniądza zaniechano w 1666 r., prawdopodobnie aby nie potęgować chaosu monetarnego związanego z zalewem monety zdeprecjonowanej.
 Po raz ostatni bicia półtoraka podjęto się za panowania Augusta III Sasa. Emisję zrealizowano w Saksonii – w Lipsku. Z punktu widzenia Rzeczypospolitej monety te były jednak pozbawione legitymacji prawnej. W legendzie pojawił się napis: „PULTORAK” – abstrahując od średniowiecznego brakteata z napisem MILOST – była to pierwsza moneta z polską legendą w dziejach.
 Po raz ostatni półtorak pojawił się w 1756 r. (masa 1,09 grama srebra próby 203).
 Zobacz też
 gatunki pieniądza na ziemiach polskich
 trzykrucierzówka
 bromberger
 grosz jabłkowy
 Przypisy
 Srebrne monety I Rzeczypospolitej


type: legislation

jurisdiction: EU

text:
 21.10.2016
 NL
 Publicatieblad van de Europese Unie
 L 286/72
 UITVOERINGSVERORDENING (EU) 2016/1870 VAN DE COMMISSIE
 van 20 oktober 2016
 tot vaststelling van de toewijzingscoëfficiënt die moet worden toegepast op de hoeveelheden waarop de aanvragen om invoercertificaten en de aanvragen om rechten tot invoer betrekking hebben die van 1 tot en met 7 oktober 2016 zijn ingediend en tot bepaling van de hoeveelheden die moeten worden toegevoegd aan de voor de deelperiode van 1 april tot en met 30 juni 2017 vastgestelde hoeveelheid in het kader van de tariefcontingenten die in de sector pluimveevlees zijn geopend bij Verordening (EG) nr. 616/2007
 DE EUROPESE COMMISSIE,
 Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,
 Gezien Verordening (EU) nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 tot vaststelling van een gemeenschappelijke ordening van de markten voor landbouwproducten en tot intrekking van de Verordeningen (EEG) nr. 922/72, (EEG) nr. 234/79, (EG) nr. 1037/2001 en (EG) nr. 1234/2007 van de Raad (1), en met name artikel 188,
 Overwegende hetgeen volgt:
 (1)
 Bij Verordening (EG) nr. 616/2007 van de Commissie (2) zijn jaarlijkse tariefcontingenten geopend voor de invoer van vlees van pluimvee van oorsprong uit Brazilië, Thailand, en andere derde landen.
 (2)
 De hoeveelheden waarop de invoercertificaataanvragen betrekking hebben die van 1 tot en met 7 oktober 2016 voor de deelperiode van 1 januari tot en met 31 maart 2017 zijn ingediend, zijn, voor bepaalde contingenten, groter dan de beschikbare hoeveelheden. Bijgevolg dient te worden bepaald in hoeverre invoercertificaten kunnen worden afgegeven door de op de gevraagde hoeveelheden toe te passen toewijzingscoëfficiënt vast te stellen, berekend overeenkomstig artikel 7, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1301/2006 van de Commissie (3).
 (3)
 De hoeveelheden waarop de aanvragen om rechten tot invoer betrekking hebben die van 1 tot en met 7 oktober 2016 voor de deelperiode van 1 januari tot en met 31 maart 2017 zijn ingediend, zijn, voor bepaalde contingenten, groter dan de beschikbare hoeveelheden. Bijgevolg dient te worden bepaald in hoeverre rechten tot invoer kunnen worden verleend, door de op de gevraagde hoeveelheden toe te passen toewijzingscoëfficiënt vast te stellen, berekend overeenkomstig artikel 6, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1301/2006, in combinatie met artikel 7, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1301/2006.
 (4)
 De hoeveelheden waarop de aanvragen om invoercertificaten en de aanvragen om rechten tot invoer betrekking hebben die van 1 tot en met 7 oktober 2016 voor de deelperiode van 1 januari tot en met 31 maart 2017 zijn ingediend, zijn, voor bepaalde contingenten, kleiner dan de beschikbare hoeveelheden. Bijgevolg dienen de hoeveelheden waarvoor geen aanvragen zijn ingediend, te worden vastgesteld en aan de voor de volgende deelperiode vastgestelde hoeveelheid te worden toegevoegd.
 (5)
 Met het oog op de efficiëntie van de maatregel dient deze verordening in werking te treden op de dag van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie,
 HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:
 Artikel 1
 1. Op de hoeveelheden waarop de invoercertificaataanvragen betrekking hebben die op grond van Verordening (EG) nr. 616/2007 voor de deelperiode van 1 januari tot en met 31 maart 2017 zijn ingediend, wordt de in deel A van de bijlage bij de onderhavige verordening vastgestelde toewijzingscoëfficiënt toegepast.
 2. De hoeveelheden waarvoor geen invoercertificaataanvragen zijn ingediend op grond van Verordening (EG) nr. 616/2007 en die aan de deelperiode van 1 april tot en met 30 juni 2017 moeten worden toegevoegd, zijn vastgesteld in deel A van de bijlage bij de onderhavige verordening.
 Artikel 2
 1. Op de hoeveelheden waarop de aanvragen om rechten tot invoer betrekking hebben, die op grond van Verordening (EG) nr. 616/2007 voor de deelperiode van 1 januari tot en met 31 maart 2017 zijn ingediend, wordt de in deel B van de bijlage bij de onderhavige verordening vastgestelde toewijzingscoëfficiënt toegepast.
 2. De hoeveelheden waarvoor geen aanvragen om rechten zijn ingediend op grond van Verordening (EG) nr. 616/2007, en die aan de deelperiode van 1 april tot en met 30 juni 2017 moeten worden toegevoegd, zijn vastgesteld in deel B van de bijlage bij de onderhavige verordening.
 Artikel 3
 Deze verordening treedt in werking op de dag van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie.
 Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.
 Gedaan te Brussel, 20 oktober 2016.
 Voor de Commissie,
 namens de voorzitter,
 Jerzy PLEWA
 Directeur-generaal Landbouw en Plattelandsontwikkeling
 (1) PB L 347 van 20.12.2013, blz. 671.
 (2) Verordening (EG) nr. 616/2007 van de Commissie van 4 juni 2007 houdende opening en vaststelling van de wijze van beheer van communautaire tariefcontingenten voor vlees van pluimvee van oorsprong uit Brazilië, Thailand en andere derde landen (PB L 142 van 5.6.2007, blz. 3).
 (3) Verordening (EG) nr. 1301/2006 van de Commissie van 31 augustus 2006 houdende gemeenschappelijke voorschriften voor het beheer van door middel van een stelsel van invoercertificaten beheerde invoertariefcontingenten voor landbouwproducten (PB L 238 van 1.9.2006, blz. 13).
 BIJLAGE
 DEEL A
 Nummer van de groep
 Volgnummer
 Toewijzingscoëfficiënt — aanvragen die voor de deelperiode van 1 januari tot en met 31 maart 2017 zijn ingediend
 (%)
 Aan de voor de deelperiode van 1 april tot en met 30 juni 2017 beschikbare hoeveelheden toe te voegen hoeveelheden waarvoor geen aanvraag is ingediend
 (in kg)
 1
 09.4211
 0,288767
 —
 2
 09.4212
 0,583431
 —
 4A
 09.4214
 0,424630
 —
 09.4251
 0,391446
 —
 09.4252
 —
 6 421 831
 6A
 09.4216
 0,294900
 —
 09.4260
 0,333559
 —
 7
 09.4217
 —
 34 996 800
 8
 09.4218
 —
 9 276 800
 DEEL B
 Nummer van de groep
 Volgnummer
 Toewijzingscoëfficiënt — aanvragen die voor de deelperiode van 1 januari tot en met 31 maart 2017 zijn ingediend
 (%)
 Aan de voor de deelperiode van 1 april tot en met 30 juni 2017 beschikbare hoeveelheden toe te voegen hoeveelheden waarvoor geen aanvraag is ingediend
 (in kg)
 5A
 09.4215
 0,510204
 —
 09.4254
 0,604596
 —
 09.4255
 83,333730
 —
 09.4256
 —
 4 418 902


type: caselaw

text:
C 113/10 IT Gazzetta ufficiale delle ComunitaÁ europee 11.4.98
 Domanda di pronuncia pregiudiziale proposta dalla Cancellazione dal ruolo della causa C-231/95 (1)
 Tariefcommissie, con ordinanza 24 febbraio 1998, nella
 causa De Haan Beheer BV contro Inspecteur der invoer- (98/C 113/24)
 rechten en accijnzen di Rotterdam
 (Causa C-61/98)
 (98/C 113/23) Con ordinanza 19 dicembre 1997, il presidente della Corte
 di giustizia delle ComunitaÁ europee ha disposto la cancel-
 Con ordinanza 24 febbraio 1998, pervenuta nella cancelle- lazione dal ruolo della causa C-231/95 (domanda di pro-
 ria della Corte il 2 marzo 1998, nella causa De Haan nuncia pregiudiziale proposta dal Tribunal de premieÁre
 Beheer BV contro Inspecteur der invoerrechten en accijn- instance di Liegi): procedimento penale contro Bent Carl-
 zen di Rotterdam, la Tariefcommissie ha sottoposto alla sen, parte civile: Georges Vanhalle.
 Corte di giustizia delle ComunitaÁ europee la seguente que-
 stione pregiudiziale:
 (1) GU C 299 del 2.9.1995.
 Se, ai sensi delle norme o delle consuetudini del diritto
 doganale comunitario disciplinanti i rapporti tra i soggetti
 passivi e le autoritaÁ doganali, sussista per queste ultime un
 obbligo avente le caratteristiche descritte sub 6.2. (1) e, in
 caso di soluzione affermativa, qualora le autoritaÁ non
 abbiano rispettato tale obbligo, quali siano le conseguenze
 giuridiche di ciò in relazione all'accertamento, alla conta-
 bilizzazione e al recupero dell'obbligazione doganale.
 Cancellazione dal ruolo della causa C-277/97 (1)
 ( ) EÁ opinione della Tariefcommissie che la ricorrente, in relazione
 1
 (98/C 113/25)
 alla quale risulta accertato che essa ha formulato le dichiara-
 zioni in buona fede, ha legittimamente posto la questione, se le
 autoritaÁ doganali non fossero obbligate Ð entro il termine di
 circa dieci giorni, valido nella presente fattispecie Ð ad avver-
 tire un dichiarante nella posizione della societaÁ di cui al caso Con ordinanza 11 febbraio 1998, il presidente della Corte
 di specie circa l'esistenza di possibili committenti fraudolenti. di giustizia delle ComunitaÁ europee ha disposto la cancel-
 Se fosse stata preavvertita la ricorrente avrebbe potuto rendersi
 lazione dal ruolo della causa C-277/97: Commissione delle
 conto del rischio eccessivo legato alle circostanze e avrebbe
 potuto in definitiva evitare il sorgere di un'obbligazione doga- ComunitaÁ europee contro Regno del Belgio.
 nale a suo carico concernente le sei dichiarazioni successive.
 (1) GU C 271 del 6.9.1997.
 TRIBUNALE DI PRIMO GRADO
 SENTENZA DEL TRIBUNALE DI PRIMO GRADO 30, rue de Cessange, contro Commissione delle ComunitaÁ
 europee (agente: signora Ana Maria Alves Vieira), avente
 17 febbraio 1998
 ad oggetto una domanda di annullamento della decisione
 nella causa T-56/96, Alberto Maccaferri contro Commis- della Commissione di non nominare il ricorrente agente
 sione delle ComunitaÁ europee (1) temporaneo di grado A 4/A 5 presso la direzione generale
 Politica d'impresa, commercio, turismo ed economia
 (Dipendenti Ð Agenti temporanei Ð Procedura di assun- sociale, a seguito del concorso 62T/XXIII/93 e, all'occor-
 zione Ð Trasferimento di posto Ð Difetto di motivazione renza della decisione della Commissione di trasferire tale
 Ð Sviamento di potere Ð Legittimo affidamento) posto ad un'altra direzione generale sostituendolo con un
 posto finanziario di categoria B, il Tribunale (Quinta
 (98/C 113/26) Sezione), composto dai signori J. Azizi, presidente, R. Gar-
 cía-Valdecasas e M. Jaeger, giudici; cancelliere: signor J.
 Palacio GonzaÂlez, amministratore, ha pronunciato il
 (Lingua processuale: il francese) 17 febbraio 1998 una sentenza il cui dispositivo eÁ del
 seguente tenore:
 Nella causa T-56/96, Alberto Maccaferri, ex agente ausi- 1) La decisione della Commissione di non nominare il
 liario della Commissione delle ComunitaÁ europee, rappre- ricorrente agente temporaneo di grado A 4/A 5 presso
 sentato dagli avvocati Jean-NoeÈl Louis, Thierry Dema- la direzione generale Politica d'impresa, commercio,
 seure e Ariane Tornel, del foro di Bruxelles, con domicilio turismo ed economia sociale a seguito del concorso
 eletto a Lussemburgo presso la fiduciaire Myson SARL, 62T/XXIII/93 eÁ annullata.