type: legislation

text:
 |
 52012PC0576
 Togra le haghaidh RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE maidir le Rochtain ar Acmhainní Géiniteacha agus Comhroinnt Chothrom agus Chothromasach na Sochar a eascraíonn óna nÚsáid san Aontas /* COM/2012/0576 final - 2012/0278 (COD) */
 MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN
 1. COMHTHÉACS AN TOGRA
 ·
 Forais agus cuspóirí an togra
 Is é an príomhchuspóir atá leis an togra le
 haghaidh Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le
 Rochtain ar Acmhainní Géiniteacha agus Comhroinnt Chothrom agus Chothromasach
 na Sochar a eascraíonn óna nÚsáid san Aontas Prótacal Nagoya a chur chun
 feidhme san Aontas agus daingniú an Aontais ar an gconradh sin a chumasú.
 ·
 Comhthéacs ginearálta
 Bíonn ról suntasach, agus ról atá ag méadú, ag
 acmhainní géiniteacha – linn na ngéinte sna stoic nádúrtha agus shaothraithe
 araon – i go leor earnálacha eacnamaíochta: Is táirgí nádúrtha nó díorthaíodh ó
 tháirge nádúrtha 26 % de na drugaí formheasta nua uile le 30 bliain
 anuas[1].
 Baineann raon leathan gníomhairí san Aontas, lena
 n‐áirítear taighdeoirí acadúla agus cuideachtaí ó earnálacha difriúla
 tionscail (mar shampla, pórú plandaí agus ainmhithe, bithshrianadh, cosmaidí,
 bia agus deochanna, gairneoireacht, biteicneolaíocht thionsclaíoch,
 cógaseolaíocht) úsáid as acmhainní géiniteacha chun críoch taighde agus
 forbartha, agus baineann roinnt acu úsáid as eolas traidisiúnta a bhaineann le
 hacmhainní géiniteacha.
 Tá
 an tAontas Eorpach agus gach ceann dá 27 Ballstát ina bPáirtíthe sa
 Choinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch[2] (CÉB). Aithnítear sa
 Choinbhinsiún go bhfuil cearta ceannasachta ag stáit ar acmhainní géiniteacha
 atá ar fáil laistigh dá ndlínse agus údarás acu rochtain ar acmhainní den sórt
 sin a chinneadh. Faoin gCoinbhinsiún, ceanglaítear ar na páirtithe go léir
 rochtain a éascú maidir le hacmhainní géiniteacha a bhfuil cearta ceannasachta
 acu orthu. Cuireann sé ceangal ar na Páirtithe go léir freisin torthaí taighde
 agus forbartha a chomhroinnt mar aon leis na sochair a eascraíonn ón úsáid
 tráchtála agus úsáidí eile ar bhealach atá cothrom agus cothromasach leo siúd a
 chuireann na hacmhainní sin ar fáil.
 Tugtar aghaidh chomh maith ar chearta na
 bpobal dúchasach agus ar chearta na bpobal áitiúil a bhfuil eolas traidisiúnta
 acu a bhaineann le hacmhainní géiniteacha, agus lena bhféadfaí teacht ar
 fhaisnéis treorach ar mhaithe le fionnachtana eolaíocha a dhéanamh ar airíonna
 géiniteacha nó bithcheimiceacha.
 Faoi láthair, áfach, is beag sonraí a thugtar
 sa Choinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch i dtaobh conas ba
 cheart, i gcleachtas, rochtain agus comhroinnt‐sochar (RCS) a dhéanamh
 maidir le hacmhainní géiniteacha agus eolas traidisiúnta lena mbaineann a
 úsáid. Bíonn gníomhaithe ag tús an tslabhra breisluacha acmhainní géiniteacha
 san Aontas (bailiúcháin agus taighdeoirí acadúla den chuid is mó) i dteagmháil
 le dlíthe agus le húdaráis na dtíortha is soláthraithe go díreach. Cuireann na
 gníomhaithe tosaigh seo samplaí d'acmhainní géiniteacha agus na chéad torthaí
 taighde ar aghaidh chuig úsáideoirí eile a mbíonn taighde bunúsach nó taighde
 feidhmeach ar siúl acu. Bíonn gníomhaithe ag deireadh na n‐acmhainní
 géiniteacha i mbun gníomhaíochtaí forbartha, gníomhaíochtaí fada go minic, a
 mbíonn infheistíochtaí suntasacha de dhíth ina leith a bhfuil torthaí neamhchinnte
 orthu. Bíonn siad ag brath go mór mór ar ábhar agus ar fhaisnéis a chuirtear ar
 aghaidh chucu ó úsáideoirí níos luaithe sa slabhra, lena n‐áirítear ábhar
 agus faisnéis maidir le RCS. Gan rialacha soiléire nó le rialacha lena
 mbaineann ualach an‐mhór i bhformhór na dtíortha ar soláthraithe iad, tá
 tíortha ann atá ag cur 'bithphíoráideachta' i leith cuideachtaí agus
 taighdeoirí Eorpacha arís agus arís eile agus ag maíomh go bhfuiltear ag sárú a
 gcearta ceannasachta. Tá creat soiléir oibleagáidí do gach úsáideoir acmhainní
 géiniteacha ar fud an tslabhra bhreisluacha fíor‐riachtanach chun
 comhthéacs a chruthú lena bhféadfaí rochtain a éascú ar shamplaí d'acmhainní
 géiniteacha d'ardcaighdeán a bhfuil deimhneacht dhlíthiúil ard acu.
 Conradh nua idirnáisiúnta is ea "Prótacal
 Nagoya maidir le Rochtain ar Acmhainní Géiniteacha agus Comhroinnt Chothrom
 agus Chothromasach na Sochar a eascraíonn óna nÚsáid a ghabhann leis an
 gCoinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch" ( “Prótacal Nagoya”
 anseo feasta) ar ghlac an 193 Páirtí sa Choinbhinsiún maidir leis an
 Éagsúlacht Bhitheolaíoch leis trí chomhthoil an 29 Deireadh Fómhair 2010.
 Leis an gConradh seo, lena mbaineann éifeachtaí atá ceangailteach ó thaobh dlí,
 déantar fairsingiú nach beag ar chreat rochtana agus comhroinnte sochar an
 Coinbhinsiúin maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch. Táthar ag súil go
 dtiocfaidh Prótacal Nagoya i bhfeidhm sa bhliain 2014. Nuair a thiocfaidh
 sé i bhfeidhm, cruthóidh Prótacal Nagoya go leor sochar don chaomhnú bithéagsúlachta
 sna Stáit a chuirfidh ar fáil na hacmhainní géiniteacha a bhfuil cearta
 ceannasachta acu orthu. Déanfaidh sé an méid seo a leanas, go háirithe:
 –
 Cúinsí rochtana níos intuartha ar acmhainní
 géiniteacha a bhunú.
 –
 Comhroinnt‐sochar idir úsáideoirí agus
 soláthraithe acmhainní géiniteacha a áirithiú.
 –
 Áirithiú gur acmhainní géiniteacha a fuarthas go
 dleathach amháin a úsáidtear.
 Tá dhá phríomhcholún sa Phrótacal: bearta
 maidir le rochtain, agus bearta maidir le comhlíontacht úsáideoirí.
 Fágann an colún rochtana faoi rogha na
 bPáirtithe é cibé acu an mian leo rochtain a rialáil, agus ceangal a leagan
 síos maidir le toiliú feasach roimh ré agus comhroinnt sochar i leith úsáid a
 bhaint as a gcuid acmhainní géiniteacha nó gan é sin a dhéanamh. Má
 roghnaíonn Páirtí é sin a dhéanamh, áfach, sa chás sin ní mór dó na
 "caighdeáin idirnáisiúnta maidir le rochtain" atá leagtha amach sa
 chonradh, caighdeáin atá mionsonraithe go maith, a chur chun feidhme trí
 reachtaíocht cheangailteach. Déantar soiléiriú sa Phrótacal freisin nach mór do
 Stáit dul i dteagmháil lena bpobail dhúchasacha agus lena bpobail áitiúla i
 gcásanna ina ndéantar rochtain ar eolas traidisiúnta nó ar acmhainní
 géiniteacha atá ag na pobail sin a lorg. I measc príomhphrionsabail an
 Phrótacail maidir le rochtain, tá an méid seo a leanas: (i) ní mór d'údaráis an
 rialtais nó d'ionadaithe dúchasacha toiliú feasach roimh ré a thabhairt sula
 féidir rochtain a thabhairt, (ii) ní mór oibleagáidí sonracha maidir le
 comhroinnt sochar a leagan amach i gconarthaí faoin dlí príobháideach idir
 soláthraí agus úsáideoir, agus (iii) ní mór go mbeadh creataí rochtana soiléir
 trédhearcach, iad bunaithe ar rialacha neamhthreallacha, agus cinntí iontaofa
 tráthúla mar thoradh leo, agus é sin ar fad a dhéanamh ar bhealach atá éifeachtach
 ó thaobh costais de.
 Ceanglaíonn colún comhlíontachta úsáideoirí an
 Phrótacail ar gach Páirtí sa Phrótacal bearta a dhéanamh le foráil a
 dhéanamh nach ndéantar ach acmhainní géiniteacha agus eolas traidisiúnta a
 bhaineann leo a fuarthas go dleathach a úsáid laistigh dá ndlínse. Is gá do na
 páirtithe faireachán a dhéanamh ar chomhlíontacht úsáideoirí laistigh dá
 ndlínse agus seicphointe amháin nó níos mó a ainmniú chuige seo. Is gá dóibh
 bearta iomchuí éifeachtacha comhréireacha a dhéanamh i gcásanna nach bhfuil
 úsáideoirí laistigh dá ndlínse ag comhlíonadh a gcuid oibleagáidí a bhaineann
 le rochtain agus comhroinnt sochar. Is gá do pháirtithe a áirithiú freisin gur
 féidir díospóidí a eascraíonn as conarthaí sonracha maidir le comhroinnt sochar
 a thabhairt chun cúirte. Tá rogha sách leathan ag Páirtithe sna forálacha
 maidir le comhlíontacht úsáideoirí sa Phrótacal Nagoya, áfach, maidir le cineál
 agus meascán na mbeart cur chun feidhme a roghnófar, nach amhlaidh i gcás
 rochtana.
 Beidh ar Pháirtithe sa Phrótacal roghanna
 breise maidir le cur i bhfeidhm na mbeart cur chun feidhme ó thaobh ama de,
 maidir le sain‐ionstraimí rochtana agus comhroinnte sochar atá ann cheana
 féin a urramú[3]
 agus léirbhreithniú ar leith a dhéanamh maidir le taighde neamhthráchtála,
 maidir le hacmhainní géiniteacha ina bhfuil tréithe pataigineacha a mhalartú,
 agus maidir le hacmhainní géiniteacha le haghaidh bia agus talmhaíochta. Beidh
 orthu freisin dul díriú ar na caidrimh leo siúd nach bhfuil ina bPáirtithe sa
 Phrótacal. Ina theannta sin, is gá do gach Páirtí sa Phrótacal Pointe
 Comhtheagmhála Náisiúnta maidir le rochtain agus comhroinnt sochar a bhunú le
 hidirchaidreamh a dhéanamh leis an Rúnaíocht idirnáisiúnta agus le freagairt
 d’iarrataí ar fhaisnéis ó gheallsealbhóirí. Is gá do Pháirtithe Údarás Inniúil
 Náisiúnta amháin nó níos mó a ainmniú a bheidh freagrach as rochtain a dheonú
 agus as comhairle a thabhairt maidir le nósanna imeachta is infheidhme maidir
 le toiliú feasach roimh ré a éileamh agus maidir le dul i mbun téarmaí a
 comhaontaítear go frithpháirteach. Féadfaidh Páirtithe eintiteas amháin a
 ainmniú chun feidhmeanna an phointe chomhtheagmhála agus an údaráis inniúil
 náisiúnta araon a chomhlíonadh.
 Tá Prótacal Nagoya sínithe ag an Aontas agus
 ag formhór a chuid Ballstát[4]
 agus dá bhrí sin tá siad tiomanta obair a dhéanamh chun é a chur chun feidhme
 agus a dhaingniú. Cruthófar deiseanna sa taighde bunaithe ar an nádúr le cur
 chun feidhme agus daingniú an Aontais ar an bPrótacal, agus rannchuideoidh sé
 le geilleagar bithbhunaithe a fhorbairt[5].
 ·
 Forálacha atá ann cheana i réimse an togra
 Ní thugtar aghaidh ar chur chun feidhme an
 cholúin rochtana ná an cholúin comhlíontachta úsáideora den Phrótacal faoi
 láthair i ndlí an Aontais.
 ·
 Comhsheasmhacht le beartais agus cuspóirí eile an
 Aontais
 Tá an AE agus a chuid Ballstáit tiomanta go
 polaitiúil a bheith ina Páirtithe sa Phrótacal le rochtain thaighdeoirí agus
 chuideachtaí an AE ar shamplaí d'ardchaighdeán d'acmhainní géiniteacha,
 bunaithe ar chinntí iontaofa rochtana le costais ísle ar na hidirbhearta, a
 dhaingniú.[6]
 Tá an togra i gcomhréir freisin le síniú an
 Phrótacail ag an AE agus i gcomhréir freisin le sprioc 16 i bPlean
 Straitéiseach an Choinbhinsiúin maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch ina
 bhforáiltear go mbeidh Prótacal Nagoya i bhfeidhm faoi 2015, i gcomhréir le
 reachtaíocht náisiúnta.
 2. TORTHAÍ NA gCOMHAIRLIÚCHÁN
 LE PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS MEASÚNÚ TIONCHAIR
 Is toradh é an tionscnamh seo ar
 chomhairliúcháin fhorleathana leis an bpobal i gcoitinne agus le geallsealbhóirí
 ábhartha. Ina theannta sin, rinne an Coimisiún measúnú iarmharta ar na roghanna
 beartais a bhí á moladh, agus foilsíodh tuarascáil dá bharr.
 ·
 Comhairliúchán poiblí
 D'eagraigh an Coimisiún comhairliúchán poiblí ar an idirlíon ón 24 Deireadh
 Fómhair go dtí an 30 Nollaig 2011 chun aiseolas a fháil ar liosta
 ceisteanna a dhírigh ar na príomhghnéithe de chur chun feidhme Phrótacal
 Nagoya. Fuarthas ceathracha is a trí freagra, rud atá ionadaíoch ar raon
 freagróirí i bhfad níos leithne, i ngeall is gur tháinig formhór na bhfreagraí
 sin ó chomhlachais Eorpacha nó idirnáisiúnta a bhfuil na céadta nó na mílte
 comhaltaí acu. Cumhdaíonn na freagróirí an chuid is mó de na hearnálacha a
 d'fhéadfadh sé go ndéanfadh bearta cur chun feidhme faoi Phrótacal Nagoya
 tionchar a imirt orthu. Foilsíodh liosta na gceisteanna chomh maith le torthaí
 ón gcomhairliúchán poiblí ar an idirlíon ar shuíomh gréasáin an Choimisiúin
 Eorpaigh ag an nasc seo a leanas:
 http://ec.europa.eu/environment/consultations/abs_en.htm.
 ·
 Comhairliúcháin ad hoc
 D'eagraigh AS an Chomhshaoil cruinniú
 teicniúil an 26 Eanáir 2012 inar raibh baint ag gach freagróir do an
 gcomhairliúchán poiblí, ionadaithe na ngeallsealbhóirí a bhí bunaithe sa
 Bhruiséil agus saineolaithe a d'ainmnigh na Ballstáit. Ag an gcruinniú, chuir
 an Coimisiún a achoimre ar an gcomhairliúchán poiblí i láthair, agus chuir
 comhaltaí den fhoireann comhairliúcháin torthaí sealadacha a gcuid oibre i
 láthair. Thapaigh na rannpháirtithe an deis chun dúshlán a thabhairt don
 fhoireann comhairliúcháin roinnt dá gcuid torthaí a chruthú.
 D'eagraigh oifigigh ó AS an Chomhshaoil go
 leor cruinnithe le hionadaithe ó ghairdíní luibheolaíocha, bailiúcháin
 saothrán, cónaidhmeanna tionscail nó cuideachtaí aonair agus ghlac siad páirt i
 comhdhálacha saineolaithe éagsúla maidir le Prótacal Nagoya. Rinne an fhoireann
 comhairliúcháin agallaimh leath‐struchtúrtha le hionadaithe na
 ngeallsealbhóirí agus na gcuideachtaí.
 ·
 Comhairliúchán le tríú tíortha
 In 2011, d'iarr AS an Chomhshaoil ar roinnt
 toscaireachtaí an AE i dtríú tíortha faisnéis a lorg ó mhórthíortha comhpháirtíochta
 maidir le staid na hoibre agus maidir lena gcuid smaointe nithiúla le Prótacal
 Nagoya a chur chun feidhme. Comhlánaíodh an t aiseolas a fuarthas trí phléití
 déthaobhacha níos mionsonraithe leis an Astráil, leis an mBrasaíl, leis an Ind,
 leis an tSeapáin, le Meicsiceo agus leis an Eilbhéis.
 ·
 Tuarascáil ar an Measúnú Tionchair
 I gcomhréir lena bheartas "Rialála Níos
 Fearr", rinne an Coimisiún measúnú ar na tionchair eacnamaíocha,
 shóisialta agus chomhshaoil a bheadh ag roghanna beartais difriúla chun Prótacal
 Nagoya a chur i bhfeidhm. Is féidir teacht ar an tuarascáil ar shuíomh gréasáin
 an Choimisiúin Eorpaigh (Ard‐Stiúrthóireacht an Chomhshaoil). Tá gnólacht
 sainchomhairliúcháin fostaithe ar chonradh ag an gCoimisiún freisin le staidéar
 a dhéanamh, a áireofar ina thuarascáil nuair a bheidh sé déanta. Tá an staidéar
 sin ar fáil ar an suíomh gréasáin céanna.
 Rinneadh raon leathan roghanna a mheas i
 measúnú tionchair an Choimisiúin chun Prótacal Nagoya a chur chun feidhme.
 Rinneadh anailís dhomhain ar dhá rogha a bhain le bearta rochtana agus ar
 cheithre rogha a bhain le bearta comhlíontachta úsáideoirí. Rinneadh anailís ar
 gach rogha i gcomórtas le bonnlíne gnó mar is gnách gan bearta cur chun feidhme
 ar leibhéal an AE ná ar leibhéal na mBallstát. Rinneadh anailís ann freisin ar
 bhearta a chur i bhfeidhm go sealadach ar leibhéal an AE chomh maith le raon de
 bhearta comhlántacha.
 San anailís, aithníodh bunú ardáin an AE le
 plé a dhéanamh ar rochtain ar acmhainní géiniteacha agus le dea‐chleachtais
 a chomhroinnt mar an rogha is inmhianaithe maidir le rochtain, agus is í an
 rogha is inmhianaithe maidir le comhlíontacht úsáideoirí oibleagáid i ndáil le
 dícheall cuí ar úsáideoirí an AE le córas comhlántach chun bailiúcháin a
 aithint mar "fhoinsí iontaofa" acmhainní géiniteacha. Ní bheadh
 feidhm ag an oibleagáid seo maidir le dícheall cuí ach ar acmhainní géiniteacha
 agus ar eolas traidisiúnta a ghabhann leo a gheofaí tar éis theacht i bhfeidhm
 Phrótacal Nagoya don AE. Ar mhaithe le costais a ísliú agus éifeachtacht a
 fheabhsú, ba cheart na bearta a chomhlánú le gníomhaíochtaí feasachta agus
 oiliúna, obair ar chlásail de chineál conarthach, obair ar uirlisí teicniúla
 chun faireachán agus rianú a dhéanamh ar shreabhadh acmhainní géiniteacha, agus
 nuair is iomchuí le comhar déthaobhach le tíortha nó le réigiúin eile.
 D'áiritheodh an oibleagáid maidir le dícheall
 cuí go mbeadh an fhaisnéis íosta a bhaineann le rochtain agus comhroinnt sochar
 ar fáil ar fud slabhra breisluacha na n‐acmhainní géiniteacha san Aontas.
 Cuirfidh sé seo ar chumas gach úsáideora fios a bheith aige maidir le cearta
 agus oibleagáidí lena mbaineann agus iad a urramú. Ag an am céanna, ní dhéanann
 an cur chuige maidir le dícheall cuí na cineálacha céanna beart a fhorordú do
 gach úsáideoir, ach fágann sé solúbthacht áirithe ag úsáideoirí na bearta is
 fearr a thógáil dá chás féin, agus chun dea‐chleachtais earnálacha a
 fhorbairt freisin. Dhéanfadh córas na bhfoinsí iontaofa an baol go n‐úsáidfear
 acmhainní géiniteacha a fuarthas go neamhdhleathach san Aontas a laghdú go
 substaintiúil. Bheadh leas ar leith ag baint le samplaí a fháil ó fhoinsí
 iontaofa i gcás taighdeoirí acadúla chomh maith le fiontair bheaga agus
 mheánmhéide.
 3. EILIMINTÍ DLÍTHIÚLA AN TOGRA
 ·
 Achoimre ar an ngníomhaíocht atá beartaithe
 Sa togra, leagtar amach oibleagáidí le
 haghaidh úsáideoirí acmhainní géiniteacha agus eolais thraidisiúnta a bhaineann
 le hacmhainní ginearálta san Aontas. Leagfadh sé ar gach úsáideoir dícheall cuí
 a dhéanamh le fionnadh go bhfuarthas rochtain ar acmhainní géiniteacha agus
 eolas traidisiúnta a bhaineann le hacmhainní géiniteacha a úsáideadh i
 gcomhréir le ceanglais dhlíthiúla is infheidhme agus, más iomchuí, go ndéantar
 sochair a chomhroinnt go cothrom cothromasach faoi théarmaí a chomhaontaítear
 go frithpháirteach. Chuige sin, bheadh ar gach úsáideoir faisnéis atá ábhartha
 maidir le rochtain agus comhroinnt sochar a lorg, a choinneáil agus a aistriú
 chuig úsáideoirí ina dhiaidh sin. Leagtar amach gnéithe íosta na mbeart maidir
 le dícheall cuí sa togra.
 Le comhlíonadh, d'fhéadfadh úsáideoirí cur le
 cóid chleachtais atá ann cheana maidir le rochtain agus comhroinnt sochar, cóid
 a forbraíodh don earnáil acadúil nó do thionscail dhifriúla. Féadfaidh
 comhlachais úsáideoirí iarraidh ar an gCoimisiún teaglaim ar leith nósanna
 imeachta, uirlisí nó sásraí a ndéanann comhlachais maoirseacht orthu a aithint
 mar dea‐chleachtas. Bheadh oibleagáid ar údaráis inniúla na mBallstát a
 mheas go laghdaítear baol neamh‐chomhlíontachta úsáideora má chuireann an
 t‐úsáideoir sin dea‐chleachtas aitheanta chun feidhme agus go
 mbeadh údar le laghdú ar sheiceálacha comhlíontachta dá bharr.
 Foráiltear do chóras de bhailiúcháin iontaofa
 an Aontais sa togra seo freisin a laghdódh go substaintiúil an baol go n‐úsáidfear
 acmhainní géiniteacha a fuarthas go neamhdhleathach san Aontas. Gheallfadh
 bailiúcháin ar mian leo a bheith san áireamh ar chlár bhailiúcháin iontaofa an
 Aontais gan ach samplaí lándoiciméadaithe acmhainní géiniteacha a sholáthar do
 thríú páirtithe lena n‐úsáid. Beidh ar údaráis inniúla na mBallstát a
 fhíorú an gcomhlíonann bailiúchán na ceanglais lena aithint mar bhailiúchán
 iontaofa an Aontais. Mheasfaí go ndearnadh úsáideoirí a fhaigheann acmhainn
 ghéiniteach ó bhailiúchán atá ar áireamh i gclár an Aontais dícheall cuí a fheidhmiú
 i ndáil le gach faisnéis riachtanach a lorg. Beidh tairbhe ar leith ag baint le
 córas de bhailiúcháin iontaofa an Aontais i gcás taighdeoirí acadúla chomh
 maith le fiontair bheaga agus mheánmhéide.
 Bheadh oibleagáidí ar úsáideoirí a fhógairt ag
 pointí aitheanta gur chomhlíon siad a n‐oibleagáid maidir le dícheall
 cuí. Ba cheart d'údaráis inniúla na mBallstát a sheiceáil an bhfuil úsáideoirí
 ag comhlíonadh a n‐oibleagáidí faoin Rialachán seo le cur chuige riosca‐bhunaithe.
 Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú freisin go bpionósófar aon sárú a
 dhéanfaidh úsáideoirí ar an Rialachán seo le pionóis éifeachtacha,
 chomhréireacha agus athchomhairleacha.
 Ar deireadh, foráiltear ardán Aontais a
 chruthú maidir le rochtain freisin sa Rialachán atá beartaithe.
 ·
 Bunús dlí
 Tá an togra bunaithe ar inniúlacht an Aontais
 maidir le beartas comhshaoil de bhun Airteagal 192(1) den Chonradh ar
 Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh mar go bhfuil sé mar aidhm leis Prótacal Nagoya a
 chur chun feidhme, comhaontú comhshaoil domhanda i bhfabhar éagsúlacht
 bhitheolaíocht a chaomhnú agus a úsáid ar bhonn inbhuanaithe ar fud an domhain.
 ·
 Rogha ionstraime
 Is rialachán í an ionstraim atá beartaithe mar
 tá gá le rialachán le gur féidir an comhchuibhiú is fearr a bhaint amach agus
 le nach mbeidh caighdeáin éagsúla ann sna Ballstáit seachas a chéile.
 ·
 Prionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta
 Chuirfí colún comhlántachta úsáideoirí de
 Phrótacal Nagoya chun feidhme go cuimsitheach faoin togra. Bheadh sé de rogha
 ag Ballstáit cibé acu toiliú feasach a chur in iúl roimh ré a lorg nó gan é a
 lorg mar aon leis an gcomhroinnt sochar i leith acmhainní géiniteacha a
 bhaineann leo. Ní bheadh a gcinntí maidir leis seo ina réamhchoinníoll ar
 dhaingniú ón Aontas ar Phrótacal Nagoya.
 Níl reachtaíocht curtha le chéile ach ag dhá
 Bhallstát den Aontas go dtí seo maidir le rochtain ar na hacmhainní géiniteacha
 a bhfuil cearta ceannasachta acu orthu, cé go bhfuil cinneadh déanta ag
 Ballstáit eile saor‐rochtain a dheonú ar a gcuid acmhainní géiniteacha.
 Faoi láthair níl bearta rochtana comhchuibhithe an AE de dhíth. I gcás ina
 gceanglóidh Ballstát go mbeidh toiliú feasach roimh ré agus comhroinnt sochar
 de dhíth, bheadh air na forálacha de Phrótacal Nagoya a bhaineann le rochtain a
 chur chun feidhme. Is cur chuige neamhcheangailteach a bheadh in ardán
 beartaithe an Aontais maidir le rochtain chun coinníollacha rochtana a
 athchóiriú chun éifeachta sna Ballstáit bunaithe ar chomhordú oscailte.
 Meastar údar a bheith le hidirghabháil ar
 leibhéal an AE maidir le comhlíontacht úsáideoirí a bheadh ina cheangal de réir
 dlí toisc go seachnaítear leis na tionchair dhiúltacha ar an margadh inmheánach
 i dtaca le táirgí agus seirbhísí atá bunaithe ar an nádúr a tharlódh mar
 thoradh ar ilroinnt chórais maidir le comhlíontacht úsáideoirí sna Ballstáit
 agus meastar chomh maith gurb í is fearr ó thaobh feidhmíochta de i ndáil le
 comhthéacs cumasúcháin i dtaighde agus i bhforbairt acmhainní géiniteacha a
 chruthú le sochair chun éagsúlacht bhitheolaíocht a chaomhnú agus a úsáid ar bhonn
 inbhuanaithe ar fud an domhain.
 Tá an oibleagáid atá beartaithe maidir le
 dícheall cuí ar úsáideoirí acmhainní géiniteacha agus eolais thraidisiúnta a
 bhaineann le hacmhainní géiniteacha comhréireach freisin toisc go mbeadh
 cóimheá ann leis, ar lámh amháin, idir an cuspóir maidir le híoslaghdú an
 bhaoil go n‐úsáidfí acmhainní géiniteacha a bhfaighfí go neamhdhleathach
 san Aontas agus an cuspóir maidir le tacú le comhroinnt chothrom chothromasach
 sochar a eascraíonn as úsáid acmhainní géiniteacha agus eolais thraidisiúnta a
 bhaineann le hacmhainní géiniteacha faoi théarmaí a chomhaontaítear go
 frithpháirteach, agus ar lámh eile, deimhneacht dhlíthiúil, costais ísle ar
 idirbhearta, agus an tsolúbthacht atá de dhlúth agus d'inneach sa choincheap
 maidir le dícheall cuí, chun na bearta cur chun feidhme a ghlacadh is oiriúnaí
 faoi dhálaí difriúla.
 4. IMPLEACHT BHUISÉADACH
 Níl aon tionchar suntasach airgeadais ag an
 togra reatha ar bhuiséad an Chomhphobail.
 5. AN LIMISTÉAR EORPACH
 EACNAMAÍOCH (LEE)
 Baineann an togra le hábhar LEE agus, dá bhrí
 sin, ba cheart go gcuimseodh sé an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch.
 2012/0278 (COD)
 Togra le haghaidh
 RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS
 ÓN gCOMHAIRLE
 maidir le Rochtain ar Acmhainní Géiniteacha
 agus Comhroinnt Chothrom agus Chothromasach na Sochar a eascraíonn óna nÚsáid
 san Aontas
 (Téacs atá ábhartha maidir leis an LEE)
 TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS
 COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,
 Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an
 Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 192(1) de,
 Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,
 Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a
 chur chuig na parlaimintí náisiúnta,
 Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch
 agus Sóisialta na hEorpa[7],
 Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún[8],
 Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an
 ngnáthnós imeachta reachtach,
 De bharr an méid seo a leanas:
 (1) Baineann raon leathan
 gníomhaithe san Aontas, lena n‐áirítear taighdeoirí acadúla agus
 cuideachtaí ó earnálacha difriúla tionscail, úsáid as acmhainní géiniteacha
 chun críoch taighde, forbartha agus tráchtálaíochta; baineann cuid acu úsáid as
 eolas traidisiúnta a bhaineann le hacmhainní géiniteacha freisin.
 (2) Is ionann acmhainní
 géiniteacha agus linn na ngéinte sna stoic nádúrtha agus shaothraithe araon agus
 bíonn ról suntasach acu, agus ról atá ag méadú, i go leor earnálacha
 eacnamaíocha lena n‐áirítear táirgeadh bia, foraoiseacht, forbairt cógas
 leighis nó forbairt foinsí bithbhunaithe fuinnimh in‐athnuaite.
 (3) D'fhéadfaí teacht ar
 fhaisnéis treorach chun fionnachtain eolaíoch a dhéanamh ar airíonna suimiúla
 géiniteacha nó bithcheimiceacha de chuid acmhainní géiniteacha ó eolas
 traidisiúnta atá ag pobail dhúchasacha nó ag pobail áitiúla.
 (4) Is é an Coinbhinsiún maidir
 leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch (an Coinbhinsiún) an phríomhionstraim
 idirnáisiúnta lena rialaítear rochtain ar agus úsáid acmhainní géiniteacha.
 Rinneadh an Coinbhinsiún a fhormheas thar ceann an Aontais leis an gCinneadh 93/626/CEE
 ón gComhairle an 25 Deireadh Fómhair 1993[9].
 (5) Aithnítear sa Choinbhinsiún
 go bhfuil cearta ceannasachta ag stáit ar acmhainní nádúrtha atá ar fáil
 laistigh dá ndlínse agus údarás acu rochtain ar a gcuid acmhainní géiniteacha a
 chinneadh. Faoin gCoinbhinsiún, leagtar oibleagáid ar na Páirtithe go léir
 rochtain a éascú maidir le hacmhainní géiniteacha a bhfuil cearta ceannasachta
 acu orthu. Cuireann sé ceangal éigeantacha ar na Páirtithe go léir freisin
 bearta a ghlacadh chun torthaí taighde agus forbartha a chomhroinnt mar aon
 leis na sochair a eascraíonn ón úsáid tráchtála agus úsáidí eile ar bhealach
 atá cothrom cothromasach leo siúd a chuireann na hacmhainní sin ar fáil.
 Déanfar an chomhroinnt sin ar théarmaí a chomhaontaítear go frithpháirteach.
 Tugtar aghaidh sa Choinbhinsiún ar rochtain agus comhroinnt sochar maidir le
 heolas, nuálaíochtaí agus cleachtais na bpobal dúchasacha agus na bpobal
 áitiúla atá ábhartha maidir le héagsúlacht bhitheolaíocht a chaomhnú agus a
 úsáid ar bhonn inbhuanaithe.
 (6) Is conradh idirnáisiúnta é
 Prótacal Nagoya maidir le Rochtain ar Acmhainní Géiniteacha agus Comhroinnt
 Chothrom agus Chothromasach na Sochar a eascraíonn óna nÚsáid (Prótacal Nagoya)
 a ghlac na Páirtithe sa Choinbhinsiún an 29 Deireadh Fómhair 2010[10]. Le Prótacal Nagoya
 fairsingítear go suntasach rialacha ginearálta an Choinbhinsiúin maidir le
 rochtain agus comhroinnt sochar chun acmhainní géiniteacha agus an t‐eolas
 tradisiúnta a bhaineann leo a úsáid.
 (7) Rinneadh Prótacal Nagoya a
 fhormheas thar ceann an Aontais leis an gCinneadh ón gComhairle xxxx/xx/AE
 an [dáta] maidir le cur i gcrích Phrótacal Nagoya maidir le Rochtain ar
 Acmhainní Géiniteacha agus Comhroinnt Chothrom agus Chothromasach na Sochar a
 eascraíonn óna nÚsáid a ghabhann leis an gCoinbhinsiún maidir leis an
 Éagsúlacht Bhitheolaíoch[11].
 (8) Tá sé tábhachtach creat
 soiléir fónta a leagan amach chun Prótacal Nagoya a chur chun feidhme agus ba
 cheart dó na deiseanna atá ar fáil i ndáil le taighde agus gníomhaíochtaí
 forbartha bunaithe ar an nádúr san Aontas a fheabhsú. Tá sé fíor‐riachtanach
 cosc a chur ar úsáid acmhainní géiniteacha nó eolais thraidisiúnta a bhaineann
 le hacmhainní géiniteacha a fuarthas go neamhdhleathach san Aontas agus tacú le
 cur chun feidhme éifeachtach na ngealltanas maidir le comhroinnt sochar atá
 leagtha amach i dtéarmaí a chomhaontaítear go frithpháirteach idir soláthraithe
 agus úsáideoirí.
 (9) Chun deimhneacht dhlíthiúil a
 áirithiú, tá sé tábhachtach gur cheart nach mbeidh feidhm leis na rialacha lena
 gcuirtear Prótacal Nagoya chun feidhme ach maidir le hacmhainní géiniteacha
 agus eolas traidisiúnta a bhaineann le hacmhainní géiniteacha a bhfaighfear
 rochtain orthu tar éis theacht i bhfeidhm Phrótacal Nagoya san Aontas.
 (10) Leis an gCinneadh 2004/869/CE
 ón gComhairle an 24 Feabhra 2004 maidir leis an gConradh
 Idirnáisiúnta maidir le hAcmhainní Géiniteacha Plandaí do Bhia agus don
 Talmhaíocht[12],
 rinneadh an Conradh sin a fhormheas thar ceann an Aontais. Is sainionstraim
 idirnáisiúnta maidir le rochtain agus comhroinnt sochar atá sa Chonradh sin
 agus níor cheart go ndéanfadh na rialacha lena gcuirtear Prótacal Nagoya chun
 feidhme difear dó.
 (11) Tá sé tábhachtach a shainiú, i
 gcomhréir le Prótacal Nagoya, gurb é atá i gceist le húsáid acmhainní
 géiniteacha taighde agus forbairt ar chomhshuíomh géiniteach nó bithcheimiceach
 samplaí d'ábhar géiniteach, lena n‐áirítear taighde agus forbairt ar
 chomhdhúileanna leithlisithe a eastóscadh ó ábhar géiniteach a bhfuarthas
 rochtain air i bPáirtí sa Phrótacal Nagoya.
 (12) Is tráthúil Cinneadh II/11
 mír 2 sa Choinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch – mar a
 dearbhaíodh sa Chinneadh X/1, mír 5 sa Choinbhinsiún sin – a
 mheabhrú, cinneadh a athdhearbhaigh go bhfágtar acmhainní géiniteacha daonna
 amach as creat an Choinbhinsiúin.
 (13) Faoin láthair, níl aon
 shainmhíniú a chomhaontaítear go hidirnáisiúnta ar "eolas traidisiúnta a
 bhaineann le hacmhainní géiniteacha" ná ar eolas den sórt sin a bheith
 "i seilbh" pobail dhúchasaigh nó áitiúil. Tá caibidlíocht idir lámha
 maidir le sainmhínithe idirnáisiúnta ar na téarmaí agus coincheapa sin sa Choiste
 Idir‐rialtasach den Eagraíocht Dhomhanda um Maoin Intleachtúil. Dá bhrí
 sin, ar mhaithe le solúbthacht agus deimhneacht dhlíthiúil a áirithiú do
 sholáthraithe agus d'úsáideoirí, ba cheart tagairt a dhéanamh d'eolas
 traidisiúnta a bhaineann le hacmhainní géiniteacha sa Rialachán seo ar an gcaoi
 a dtugtar tuairisc air sna comhaontuithe maidir le comhroinnt sochar.
 (14) D’fhonn cur chun feidhme
 éifeachtach ar Phrótacal Nagoya a áirithiú, ba cheart do gach úsáideoir
 acmhainní géiniteacha agus eolais thraidisiúnta a bhaineann le hacmhainní den
 sórt sin dícheall cuí a fheidhmiú le fionnadh go bhfuarthas rochtain ar
 acmhainní géiniteacha agus eolas traidisiúnta a bhaineann le hacmhainní
 géiniteacha a úsáideadh, i gcomhréir le ceanglais dhlíthiúla is infheidhme agus
 le háirithiú go ndéantar sochair a chomhroinnt, más ábhartha. I ngeall ar
 éagsúlacht na n‐úsáideoirí laistigh den Aontas, áfach, ní cuí oibleagáid
 a leagan ar gach úsáideoir na bearta céanna a dhéanamh chun dícheall cuí a
 fheidhmiú. Dá bhrí sin, níor cheart ach gnéithe íosta na mbeart maidir le
 dícheall cuí a leagan amach. Ba cheart tacú leis na roghanna sonracha a
 dhéanfaidh úsáideoirí maidir leis na huirlisí agus bearta a chuirfear i
 bhfeidhm chun dícheall cuí a fheidhmiú trí aitheantas a thabhairt do dhea‐chleachtais
 chomh maith le bearta comhlántacha chun tacaíocht a thabhairt do chóid iompair
 earnála, do chlásail de chineál conarthach eiseamláireacha agus do threoirlínte
 d’fhonn deimhneacht dhlíthiúil a mhéadú agus costais a laghdú. Ba cheart an oibleagáid
 ar úsáideoirí faisnéis atá ábhartha maidir le rochtain agus comhroinnt sochar a
 bheith teoranta ó thaobh ama de, i gcomhréir leis an tréimhse ama a bheadh i
 gceist do nuáil faoi dheireadh.
 (15) Ba cheart feidhm a bheith leis
 an oibleagáid maidir le dícheall cuí i leith gach úsáideora beag beann ar chomh
 mór agus atá siad, lena n‐áirítear micrifhiontair agus fiontair bheaga
 agus mheánmhéide. Bhainfí an bonn go hiomlán ón gcóras dá bhfágfaí na
 gníomhaithe seo amach. Bheadh sé ag teacht salach ar oibleagáidí idirnáisiúnta
 an Aontais faoi Phrótacal Nagoya chomh maith. Ba cheart raon beart agus uirlisí
 a chur ar fáil faoin Rialachán áfach, le go mbeidh ar chumas micrifhiontar agus
 fiontair bheaga agus mheánmhéide a gcuid oibleagáidí a chomhlíonadh ar chostas
 íseal agus le deimhneacht ard dhlíthiúil.
 (16) Ba cheart ról tábhachtach a
 bheith ag dea‐chleachtais arna bhforbairt ag úsáideoirí maidir le bearta
 díchill chuí a aithint atá thar a bheith oiriúnach chun comhlíontacht a bhaint
 amach le córas cur chun feidhme Phrótacal Nagoya le deimhneacht ard dlíthiúil
 agus ar chostas íseal. Ba cheart a chur ar chumas úsáideoirí cur le cóid
 chleachtais atá ann cheana maidir le rochtain agus comhroinnt sochar, cóid a
 forbraíodh don earnáil acadúil nó do thionscail dhifriúla. Ba cheart do
 chomhlachais úsáideoirí a bheith ábalta iarraidh ar an gCoimisiún cinneadh an
 féidir teaglaim ar leith nósanna imeachta, uirlisí nó sásraí a ndéanann
 comhlachas maoirseacht orthu a aithint mar dea‐chleachtas. Ba cheart go
 measfadh údaráis inniúla na mBallstát go laghdaítear baol neamh‐chomhlíontachta
 úsáideora má chuireann an t‐úsáideoir sin dea‐chleachtas aitheanta
 chun feidhme agus go mbeadh údar le laghdú ar sheiceálacha comhlíontachta dá
 bharr. Ba cheart an rud céanna a bheith i gceist maidir le dea‐chleachtais
 a ghlacfaidh iomlán na bPáirtithe i bPrótacal Nagoya.
 (17) Ba cheart d’úsáideoirí a
 fhógairt, ag pointí aitheanta i slabhra na ngníomhaíochtaí arb ionann agus
 úsáid iad, go ndearna siad dícheall cuí a fheidhmiú. Is pointí oiriúnacha chun
 fógairt den sórt sin a dhéanamh iad nuair a fhaightear cistí poiblí, nuair a
 iarrtar formheas margaidh do tháirge a forbraíodh ar bhonn acmhainní
 géiniteacha nó tráth na tráchtálaíochta i gcásanna nach bhfuil formheas
 margaidh de dhíth. Go sonrach, ní bheadh an fhógairt a dhéanfaí tráth a iarrtar
 formheas margaidh ina chuid den nós imeachta formheasa ann féin agus bheadh sé
 le cur faoi bhráid na n‐údarás inniúil a bhunófar faoin Rialachán seo.
 (18) Den chuid is mó, is
 taighdeoirí na bailitheoirí in ollscoileanna a dhéanann acmhainní géiniteacha a
 bhailiú san fhianas chun críocha neamhthráchtála. I bhformhór mór na gcásanna
 agus i mbeagnach gach earnáil, faightear rochtain ar acmhainní géiniteacha a
 bailíodh le déanaí trí idirghabhálaithe, bailiúcháin nó gníomhairí a fhaigheann
 acmhainní géiniteacha i dtríú tíortha.
 (19) Is mórsholáthraithe acmhainní
 géiniteacha agus eolais thraidisiúnta a bhaineann le hacmhainní géiniteacha a
 úsáidtear san Aontas iad bailiúcháin. Ba cheart córas de chuid an Aontais de
 bhailiúcháin iontaofa a chur i bhfeidhm. D'áiritheofaí leis seo go gcuireann
 bailiúcháin atá san áireamh i gclár an Aontais de bhailiúcháin iontaofa bearta
 i bhfeidhm gan samplaí d'acmhainní géiniteacha a sholáthar le tríú páirtithe
 ach le doiciméadacht a chuireann fianaise ar fáil go bhfuarthas go dleathach
 iad agus gur bunaíodh téarmaí a chomhaontaíodh go frithpháirteach, más gá sin.
 Ba cheart go laghdódh córas an Aontais de bhailiúcháin iontaofa an baol go n‐úsáidfear
 acmhainní géiniteacha a fuarthas go neamhdhleathach san Aontas go
 substaintiúil. D'fhíoródh údaráis inniúla na mBallstát an gcomhlíonann
 bailiúchán na ceanglais lena aithint mar bhailiúchán iontaofa an Aontais. Ba
 cheart a mheas go ndearnadh úsáideoirí a fhaigheann acmhainn ghéiniteach ó
 bhailiúchán atá liostaithe i gclár an Aontais dícheall cuí a fheidhmiú i ndáil
 le gach faisnéis riachtanach a lorg. Ba cheart go mbeadh tairbhe ar leith ag
 baint leis seo do thaighdeoirí acadúla agus d'fhiontair bheaga agus mheánmhéide
 chomh maith.
 (20) Ba cheart d’údaráis inniúla na
 mBallstát a sheiceáil cibé acu an bhfuil úsáideoirí ag comhlíonadh a n‐oibleagáidí
 nó nach bhfuil. Sa chomhthéacs sin, ba cheart d’údaráis inniúla glacadh le
 deimhnithe comhlíontachta atá aitheanta go hidirnáisiúnta mar fhianaise go
 bhfuarthas na hacmhainní géiniteacha atá cumhdaithe leis go dleathach agus gur
 bunaíodh téarmaí a chomhaontaíodh go frithpháirteach Ba cheart do na húdaráis
 inniúla taifid a choinneáil freisin ar na seiceálacha a rinneadh agus ba cheart
 an fhaisnéis ábhartha a chur ar fáil i gcomhréir le Treoir 2003/4/CE ó
 Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 28 Eanáir 2003 maidir le
 rochtain phoiblí ar fhaisnéis ar an gcomhshaol[13].
 (21) Ba cheart do na Ballstáit a
 áirithiú go bpionósófar aon sárú a dhéanfaidh úsáideoirí ar na rialacha atá ina
 gcóras chun Prótacal Nagoya a chur chun feidhme le pionóis éifeachtacha,
 chomhréireacha agus athchomhairleacha.
 (22) Ag cur san áireamh ghné
 idirnáisiúnta na n‐idirbheart maidir le rochtain agus comhroinnt sochar,
 ba cheart d'údaráis inniúla na mBallstát dul i mbun comhair lena chéile, leis
 an gCoimisiún agus le húdaráis triú tíortha chun a gcuid dualgas a chomhlíonadh
 laistigh den chóras chun Prótacal Nagoya a chur chun feidhme.
 (23) Ba cheart d’ardán an Aontais
 maidir le rochtain plé a a chumasú ar an méid seo a leanas agus rannchuidiú le
 hathchóiriú chun éifeachta orthu: coinníollacha rochtana sna Ballstáit, dearadh
 agus feidhmíocht na gcóras rochtana, rochtain shimplithe le haghaidh taighde
 neamhthráchtála, cleachtais rochtana na mbailiúchán san Aontas, rochtain
 gheallsealbhóirí an Aontais i dtríú tíortha agus malartú dea‐chleachtas.
 (24) Tógfaidh an Coimisiún agus na
 Ballstáit bearta comhlántacha iomchuí chun éifeachtacht chur chun feidhme an
 Rialacháin seo a fheabhsú agus chun costais a laghdú, go háirithe i gcásanna
 ina mbeadh sé seo chun tairbhe taighdeoirí acadúla agus fiontar beag agus
 meánmhéide.
 (25) Ar mhaithe le gné dhúchasach
 idirnáisiúnta na ngníomhaíochtaí rochtana agus comhroinnte sochar a chur san
 áireamh, ba cheart don Choimisiún machnamh a dhéanamh freisin an bhféadfaí tacú
 le cur i bhfeidhm an chórais a cruthaíodh chun Prótacal Nagoya a chur chun
 feidhme trí chomhar le tríú tíortha nó réigiúin.
 (26) Ba cheart comhchoibhneas
 díreach a bheith idir an dáta a thiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm agus an
 dáta a thiocfaidh Prótacal Nagoya i bhfeidhm lena áirithiú go mbeidh
 coinníollacha comhionanna ann ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal
 domhanda sna gníomhaíochtaí a bhaineann le rochtain agus comhroinnt sochar na n‐acmhainní
 géiniteacha. Tiocfaidh Prótacal Nagoya i bhfeidhm ar an nóchadú lá tar éis do
 na Stáit nó na heagraíochtaí comhtháthaithe eacnamaíoch réigiúnda atá ina
 bPáirtithe sa Choinbhinsiún an caogadú ionstraim daingnithe, glactha, formheasa
 nó aontachais a thaisceadh.
 (27) Chun coinníollacha
 aonfhoirmeacha a áirithiú do chur chun feidhme an Rialacháin seo, ba
 cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún. Ba cheart
 na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011
 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 lena
 leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann le sásraí
 maidir le rialú ag na Ballstáit ar fheidhmiú cumhachtaí cur chun feidhme ag an
 gCoimisiún[14].
 (28) Is iad cuspóirí an Rialacháin
 seo an baol go n‐úsáidfear acmhainní géiniteacha agus eolas traidisiúnta
 a bhaineann le hacmhainní géiniteacha a fuarthas go neamhdhleathach san Aontas,
 agus tacú le comhroinnt chothrom agus chothromasach na sochar a eascraíonn as
 úsáid acmhainní géiniteacha nó eolais thraidisiúnta a bhaineann le hacmhainní
 géiniteacha ar théarmaí a chomhaontaítear go frithpháirteach. Ní féidir leis na
 Ballstáit ina n‐aonar iad seo a bhaint amach agus dá bhrí sin is fearr is
 féidir iad a bhaint amach ar leibhéal an Aontais, de bharr a bhfairsinge agus
 chun feidhmiú an mhargaidh inmheánaigh a áirithiú. Dá bhrí sin, féadfaidh an
 tAontas bearta a ghlacadh i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta mar atá
 leagtha amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I
 gcomhréir le prionsabal na comhréireachta mar atá leagtha amach san Airteagal
 sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun a chuspóirí a
 bhaint amach.
 TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A
 GHLACADH:
 Airteagal 1
 Ábhar
 Bunaítear rialacha leis an Rialachán seo a
 rialaíonn rochtain agus comhroinnt sochar le haghaidh acmhainní géiniteacha
 agus eolas traidisiúnta a bhaineann le hacmhainní géiniteacha, i gcomhréir le
 forálacha Phrótacal Nagoya maidir le rochtain ar acmhainní géiniteacha agus
 comhroinnt chothrom agus chothromasach na sochar a eascraíonn óna n‐úsáid
 a ghabhann leis an gCoinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch
 (Prótacal Nagoya).
 Airteagal 2
 Raon feidhme
 Tá feidhm ag an Rialachán seo maidir le
 hacmhainní géiniteacha ar a bhfeidhmíonn stáit cearta ceannasachta agus maidir
 le heolas traidisiúnta a bhaineann le hacmhainní géiniteacha a bhfaighfear
 rochtain orthu tar éis theacht i bhfeidhm Phrótacal Nagoya don Aontas. Tá
 feidhm aige freisin maidir le sochair a eascraíonn as acmhainní géiniteacha den
 sórt sin a úsáid agus maidir le heolas traidisiúnta a bhaineann le hacmhainní
 géiniteacha.
 Níl feidhm ag an Rialachán seo maidir le
 hacmhainní géiniteacha lena ndéantar rochtain agus comhroinnt sochar a rialú ag
 sain‐ionstraim idirnáisiúnta ina bhfuil an tAontas ina Pháirtí.
 Airteagal 3
 Sainmhínithe
 Chun críocha an Rialacháin seo, tá feidhm ag
 na sainmhínithe seo a leanas:
 (1)
 Ciallaíonn "Prótacal Nagoya" Prótacal
 Nagoya maidir le Rochtain ar Acmhainní Géiniteacha agus Comhroinnt Chothrom
 agus Chothromasach na Sochar a eascraíonn óna nÚsáid a ghabhann leis an
 gCoinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch;
 (2)
 Ciallaíonn "ábhar géiniteach" aon ábhar
 de thionscnamh planda, ainmhí, miocróbach nó eile ina bhfuil aonaid fheidhmiúla
 oidhreachtúlachta;
 (3)
 Ciallaíonn "acmhainní géiniteacha" ábhar
 géiniteach lena mbaineann luach iarbhír nó féideartha;
 (4)
 Ciallaíonn "rochtain" acmhainní
 géiniteacha nó eolas traidisiúnta a bhaineann le hacmhainní géiniteacha a fháil
 i bPáirtí do Phrótacal Nagoya i gcomhréir leis an reachtaíocht intíre is
 infheidhme maidir le rochtain agus comhroinnt sochar nó le ceanglais rialála an
 Pháirtí sin.
 (5)
 Ciallaíonn "úsáideoir" duine nádúrtha nó
 dlítheanach a úsáideann acmhainní géiniteacha nó eolas traidisiúnta a bhaineann
 le hacmhainní géiniteacha;
 (6)
 Ciallaíonn "acmhainní géiniteacha a
 úsáid" taighde agus forbairt a dhéanamh ar chomhshuíomh géiniteach nó
 bithcheimiceach acmhainní géiniteacha;
 (7)
 Ciallaíonn "téarmaí a chomhaontaítear go
 frithpháirteach" an socrú conarthach a chuirtear i gcrích idir soláthróir
 acmhainní géiniteacha nó eolais thraidisiúnta a bhaineann le hacmhainní
 géiniteacha agus úsáideoir na n‐acmhainní nó an eolais sin, ina leagtar
 amach na coinníollacha sonracha maidir leis na sochair a eascraíonn as úsáid
 den sórt sin a chomhroinnt go cothrom agus go cothromasach, agus ina bhféadfadh
 coinníollacha agus téarmaí breise a bheith ann maidir le hacmhainní nó eolas
 den sórt sin a úsáid;
 (8)
 Ciallaíonn "eolas traidisiúnta a bhaineann le
 hacmhainní géiniteacha" eolas traidisiúnta atá ag pobal dúchasach nó
 áitiúil atá ábhartha maidir le hacmhainní géiniteacha a úsáid agus a ndéantar
 cur síos air ar an gcaoi sin sna téarmaí a chomhaontaítear go frithpháirteach
 atá i bhfeidhm maidir le hacmhainní géiniteacha a úsáid;
 (9)
 Ciallaíonn "bailiúchán" iomlán na samplaí
 a bailíodh d'acmhainní géiniteacha agus faisnéis a bhaineann leo le chéile atá
 carntha, stóráilte agus aitheanta go tacsanomaíoch, bíodh sin i seilbh
 eintiteas poiblí nó príobháideach;
 (10)
 Ciallaíonn "comhlachas úsáideoirí" duine
 dlítheanach a dhéanann ionadaíocht ar leasanna úsáideoirí a bhfuil baint aige
 le dea‐chleachtais a fhorbairt agus maoirseacht a dhéanamh orthu faoi
 Airteagal 8 den Rialachán seo.
 (11)
 Ciallaíonn "deimhniú comhlíontachta a
 aithnítear go hidirnáisiúnta" ceadúnas rochtana nó a chomhionann a eisíonn
 údarás inniúil náisiúnta i gcomhréir le hAirteagal 6(3)(e) de Phrótacal
 Nagoya, a chuirtear ar fáil don Teach Imréitigh Rochtana agus Comhroinnte
 Sochar;
 (12)
 Ciallaíonn "Teach Imréitigh Rochtana agus
 Comhroinnte Sochar" an tairseach domhanda um chomhroinnt faisnéise a
 bunaíodh faoi Airteagal 14(1) de Phrótacal Nagoya.
 Airteagal 4
 Oibleagáidí ar úsáideoirí
 1. Déanfaidh gach úsáideoir
 dícheall cuí a fheidhmiú le fionnadh go bhfuarthas rochtain ar acmhainní
 géiniteacha agus eolas traidisiúnta a bhaineann le hacmhainní géiniteacha a
 úsáideadh i gcomhréir leis an reachtaíocht rochtana agus comhroinnte sochar is
 infheidhme nó le ceanglais dhlíthiúla agus, más ábhartha, go ndéantar tairbhí a
 chomhroinnt go cothrom cothromasach faoi théarmaí a chomhaontaítear go
 frithpháirteach. Déanfaidh úsáideoirí faisnéis atá ábhartha maidir le rochtain
 agus comhroinnt sochar a lorg, a choinneáil agus a aistriú chuig úsáideoirí ina
 ndiaidh.
 2. Déanfaidh úsáideoirí an méid
 seo a leanas:
 (a)
 faisnéis a lorg, a choinneáil agus a aistriú chuig
 úsáideoirí ina ndiaidh maidir le:
 (1)
 dáta agus áit rochtana na n‐acmhainní
 géiniteacha agus an eolais thraidisiúnta a bhaineann le hacmhainní den sórt
 sin:
 (2)
 tuairisc ar acmhainní géiniteacha nó eolas traidisiúnta
 a bhaineann le hacmhainní den sórt sin a úsáideadh, lena n‐áirítear
 aitheantóirí uathúla atá ar fáil;
 (3)
 an fhoinse óna bhfuarthas na hacmhainní nó an t‐eolas
 go díreach chomh maith le húsáideoirí acmhainní géiniteacha nó eolais
 thraidisiúnta a bhaineann le hacmhainní den sórt sin ina ndiaidh;
 (4)
 cearta nó oibleagáidí a bhaineann le rochtain agus
 comhroinnt sochar a bheith ann nó gan a bheith ann;
 (5)
 cinntí maidir le rochtain agus téarmaí a
 chomhaontaítear go frithpháirteach, más iomchuí;
 (b)
 faisnéis nó fianaise bhreise a fháil má tá
 neamhchinnteachtaí fós ann faoi dhleathacht rochtana agus úsáide; agus,
 (c)
 ceadúnas ceart rochtana a fháil, téarmaí a
 chomhaontaítear go frithpháirteach a bhunú, nó gan leanúint ar aghaidh leis an
 úsáid má tá an chosúlacht ar an scéal nach bhfuil rochtain i gcomhréir leis
 reachtaíocht is infheidhme maidir le rochtain agus comhroinnt sochar nó le
 ceanglais rialála.
 3. Coinneoidh úsáideoirí an
 fhaisnéis atá ábhartha maidir le rochtain agus comhroinnt sochar ar feadh fiche
 bliain tar éis deireadh na tréimhse úsáide.
 4. Measfar go ndearna úsáideoirí
 a gheobhaidh acmhainn ghéiniteach ó bhailiúchán atá liostaithe i gclár an
 Aontais de na bailiúcháin iontaofa dá dtagraítear in Airteagal 5(1)
 dícheall cuí a fheidhmiú i ndáil le faisnéis a lorg atá ábhartha maidir le
 rochtain agus comhroinnt sochar le haghaidh acmhainní géiniteacha agus eolais
 thraidisiúnta a bhaineann le hacmhainní géiniteacha.
 Airteagal 5
 Bailiúcháin iontaofa an Aontais
 1. Bunóidh agus coinneoidh an
 Coimisiún clár an Aontais de bhailiúcháin iontaofa. Beidh an clár sin ar fáil
 ar an idirlíon, beidh rochtain éasca ag úsáideoirí air, agus beidh na
 bailiúcháin d'acmhainní géiniteacha a aithnítear mar bhailiúcháin a
 chomhlíonann na critéir do bhailiúchán iontaofa an Aontais san áireamh ann.
 2. Arna iarraidh sin do
 bhailiúchán faoina ndlínse, déanfaidh gach Ballstát machnamh ar an mbailiúchán
 sin a chur san áireamh i gclár de bhailiúcháin iontaofa an Aontais. Tar éis a
 fhíorú go ndéanann an bailiúchán na critéir atá leagtha amach i mír 3 a
 chomhlíonadh, tabharfaidh an Ballstát fógra gan mhoill don Choimisiún faoi
 ainm, sonraí teagmhála agus cineál an bhailiúcháin sin. Cuirfidh an Coimisiún
 an fhaisnéis a fhaightear ar an gcaoi sin isteach i gclár an Aontais de na
 bailiúcháin iontaofa gan mhoill.
 3. Le go gcuirfear bailiúchán
 san áireamh i gclár an Aontais de bhailiúcháin iontaofa, is gá d'úinéir an
 bhailiúcháin a léiriú go bhfuil sé de chumas aige an méid seo a leanas a
 dhéanamh:
 (a)
 nósanna imeachta caighdeánaithe a chur i bhfeidhm
 chun samplaí d'acmhainní géiniteacha agus faisnéis a bhaineann leo a mhalartú
 le bailiúcháin eile, agus chun samplaí d'acmhainní géiniteacha agus faisnéis a
 bhaineann leo a sholáthar do thriú páirtithe le go mbainfidh siad úsáid astu;
 (b)
 gan samplaí d'acmhainní géiniteacha agus faisnéis a
 bhaineann leo a sholáthar do thriú páirtithe dá n‐úsáid ach le
 doiciméadacht ina dtugtar fianaise go bhfuarthas rochtain ar na hacmhainní agus
 ar an bhfaisnéis i gcomhréir leis na ceanglais dhlíthiúla is infheidhme agus,
 más ábhartha, le téarmaí a chomhaontaítear go frithpháirteach maidir le sochair
 a chomhroinnt go cothrom cothromasach.
 (c)
 taifid a choinneáil de gach sampla d'acmhainní
 géiniteacha agus faisnéis a bhaineann leo a dhéantar a sholáthar do thriú
 páirtithe dá n‐úsáid;
 (d)
 aitheantóirí uathúla a bhunú nó a úsáid le haghaidh
 samplaí d'acmhainní géiniteacha a dhéantar a sholáthar do thriú páirtithe;
 (e)
 uirlisí oiriúnacha rianaithe agus faireacháin a
 úsáid chun samplaí d'acmhainní géiniteacha agus faisnéis a bhaineann leo a
 mhalartú le bailiúcháin eile.
 4. Fíoróidh Ballstáit go rialta
 go gcuireann gach bailiúchán faoina ndlínse atá san áireamh i gclár an Aontais
 de bhailiúcháin iontaofa na bearta atá leagtha amach i mír 3 i bhfeidhm go
 héifeachtach.
 Cuirfidh Ballstáit an Coimisiún ar an eolas gan
 mhoill más rud é nach gcloíonn bailiúchán faoina ndlínse atá san áireamh i
 gclár an Aontais le mír 3 a thuilleadh.
 5. I gcás ina bhfuil fianaise
 nach gcuireann bailiúchán atá san áireamh i gclár an Aontais de na bailiúcháin
 iontaofa na bearta atá leagtha amach i mír 3 i bhfeidhm, déanfaidh an Ballstát
 lena mbaineann gníomhaíochtaí leasúcháin a aithint gan mhoill ar bhonn idirphlé
 le húinéir an bhailiúcháin lena mbaineann.
 Bainfidh an Coimisiún bailiúchán de chlár an
 Aontais de na bailiúcháin iontaofa má chinneann sé, go háirithe ar bhonn na
 faisnéise a chuirtear ar fáil de bhun mhír 4, go bhfuil deacrachtaí
 tábhachtacha nó leanúnacha ag bailiúchán atá san áireamh ar chlár an Aontais de
 na bailiúcháin iontaofa maidir le bheith i gcomhréir le mír 3.
 6. Beidh sé de chumhacht ag an
 gCoimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh chun na nósanna imeachta
 lena gcuirfear mír 1 go mír 5 den Airteagal seo chun feidhme a bhunú.
 Déanfar na bearta cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós
 imeachta scrúdúcháin dá tagraítear in Airteagal 15(2).
 Airteagal 6
 Údaráis inniúla agus pointe
 comhtheagmhála
 1. Ainmneoidh gach Ballstát
 údarás inniúil amháin nó níos mó ná údarás inniúil amháin a bheidh freagrach as
 an Rialachán seo a chur i bhfeidhm. Tabharfaidh Ballstáit fógra don Choimisiún
 le hainmneacha agus seoltaí a gcuid údarás inniúil ó dháta theacht i bhfeidhm
 an Rialacháin seo. Déanfaidh na Ballstáit aon athruithe ar ainmneacha nó ar
 sheoltaí na n‐údarás inniúil a chur in iúl don Choimisiún gan mhoill.
 2. Cuirfidh an Coimisiún liosta
 na n‐údarás inniúil ar fáil go poiblí, lena n‐áirítear ar an
 Idirlíon. Coimeádfaidh an Coimisiún an liosta seo cothrom le dáta.
 3. Ainmneoidh an Coimisiún
 pointe comhtheagmhála maidir le rochtain agus comhroinnt sochar a bheidh
 freagrach as faisnéis a sholáthar le hiarrthóirí atá ag lorg rochtana ar
 acmhainní géiniteacha agus eolas traidisiúnta a bhaineann le hacmhainní den
 sórt sin san Aontas agus chun idirchaidreamh a dhéanamh Rúnaíocht an
 Choinbhinsiúin maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch.
 Airteagal 7
 Faireachán ar chomhliontacht úsáideoirí
 1. Iarrfaidh Ballstáit agus an
 Coimisiún ar gach duine atá ag fáil maoiniú poiblí do thaighde lena mbaineann
 úsáid acmhainní géiniteacha agus eolas traidisiúnta a bhaineann le hacmhainní
 géiniteacha a fhógairt go bhfeidhmeoidh siad dícheall cuí i gcomhréir le
 hAirteagal 4.
 2. Tabharfaidh úsáideoirí fógra
 do na húdaráis inniúla a bhunófar faoi Airteagal 6(1) gur fheidhmigh siad
 dícheall cuí i gcomhréir le hAirteagal 4 an tráth a iarradh formheas margaidh
 le haghaidh táirge a forbraíodh bunaithe ar acmhainní géiniteacha nó eolas
 traidisiúnta a bhaineann le hacmhainní den sórt sin, nó ag tráth na
 tráchtálaíochta i gcásanna nach bhfuil formheas margaidh de dhíth.
 3. Seolfaidh údaráis inniúla an
 fhaisnéis a fhaigheann siad ar bhonn mhír 1 agus mhír 2 chuig an
 gCoimisiún gach dá bhliain. Déanfaidh an Coimisiún achoimre ar an bhfaisnéis a
 gheofar agus cuirfidh sé ar fáil don Teach Imréitigh Rochtana agus Comhroinnte
 Sochar í.
 4. Beidh sé de chumhacht ag an
 gCoimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh chun na nósanna imeachta
 lena gcuirfear mír 1, 2 agus 3 den Airteagal seo chun feidhme a bhunú. Déanfar
 na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta
 scrúdúcháin dá tagraítear in Airteagal 15(2).
 Airteagal 8
 Dea‐chleachtais
 1. Féadfaidh aon chomhlachas
 úsáideoirí iarratas a chur faoi bhráid an Choimisiúin le go n‐aithneofar
 mar dea‐chleachtas teaglaim ar leith nósanna imeachta, uirlisí nó sásraí
 a d'fhorbair sé nó a ndearna sé maoirseacht orthu. Cuirfear fianaise agus
 faisnéis ar fáil le tacú leis an iarratas.
 2. I gcás ina ndéanann an
 Coimisiún cinneadh, bunaithe ar fhaisnéis agus ar fhianaise a chuir comhlachas
 úsáideoirí ar fáil dó, go gcuireann an teaglaim ar leith nósanna imeachta,
 uirlisí nó sásraí ar chumas úsáideora a chuid oibleagáidí a chomhlíonadh mar
 atá leagtha amach in Airteagal 4 go hAirteagal 7, má chuireann an t‐úsáideoir
 an teaglaim chun feidhme go héifeachtach, tabharfaidh an Coimisiún aitheantas
 mar dhea‐chleachtas.
 3. Cuirfidh comhlachas
 úsáideoirí aon athrú nó tabhairt cothrom le dáta a dhéantar ar dhea‐chleachtas
 aitheanta lenar deonaíodh aitheantas i gcomhréir le mír 2 in iúl don
 Choimisiún.
 4. Má léiríonn fianaise ó
 údaráis inniúla na mBallstát nó ó fhoinsí eile go bhfuil cásanna ann ina
 ndéanann úsáideoirí a chuireann dea‐chleachtas chun feidhme mainneachtain
 a gcuid oibleagáidí faoin Rialachán seo a chomhlíonadh arís agus arís eile,
 déanfaidh an Coimisiún imscrúdú ar bhonn idirphlé leis an gcomhlachas ábhartha
 úsáideoirí an dtugtar le fios leis na cásanna neamh‐chomhlíonadh arís
 agus arís eile go bhfuil easnaimh fhéideartha sa dea‐chleachtas.
 5. Déanfaidh an Coimisiún an t‐aitheantas
 do dhea‐chleachtas a tharraingt siar, i gcás inar chinn sé go gcuireann
 athruithe ar an dea‐chleachtas cumas úsáideora na coinníollacha atá
 leagtha amach in Airteagal 4 go hAirteagal 7 i gcontúirt, nó i gcás
 ina mbaineann cásanna neamh‐chomhlíonadh arís agus arís eile ag
 úsáideoirí le heasnaimh sa chleachtas.
 6. Bunóidh an Coimisiún clár ar
 an Idirlíon de na dea‐chleachtais aitheanta agus coinneoidh sé cothrom le
 dáta é. Sa chlár sin, beidh liosta i gcuid amháin de na dea‐chleachtais
 arna n‐aithint ag an gCoimisiún i gcomhréir le mír 2 den Airteagal
 seo agus taispeánfar i gcuid eile dea‐chleachtais arna nglacadh ar bhonn
 Airteagal 20(2) de Phrótacal Nagoya.
 7. Beidh sé de chumhacht ag an
 gCoimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh chun na nósanna imeachta
 lena gcuirfear mír 1 go mír 5 den Airteagal seo chun feidhme a bhunú.
 Déanfar na bearta cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós
 imeachta scrúdúcháin dá tagraítear in Airteagal 15(2).
 Airteagal 9
 Seiceálacha maidir le comhlíontacht
 úsáideoirí
 1. Déanfaidh na húdaráis inniúla
 seiceálacha chun a fhíorú an gcomhlíonann úsáideoirí na ceanglais a leagtar
 amach in Airteagal 4 agus in Airteagal 7.
 2. Déanfar na seiceálacha dá
 dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo a chur i gcrích i gcomhréir le plean
 a ndéanfar athbhreithniú air go tráthrialta agus úsáidfear cur chuige riosca‐bhunaithe
 ina leith. Agus an cur chuige riosca‐bhunaithe á fhorbairt, measfaidh
 Ballstáit go laghdófar baol neamh‐chomhlíontachta úsáideora má chuireann
 an t‐úsáideoir sin dea‐chleachtas atá aitheanta faoi Airteagal 8(2)
 den Rialachán seo nó faoi Airteagal 20(2) den Phrótacal Nagoya chun
 feidhme.
 3. Féadfar seiceálacha a
 dhéanamh nuair atá faisnéis ábhartha ina sheilbh ag údarás inniúil, lena n‐áirítear
 faisnéis atá bunaithe ar ábhair imní ó thríú páirtithe maidir le neamh‐chomhliontacht
 úsáideora leis an Rialachán seo, ar ábhair imní iad a bhfuil bonn maith leo.
 4. Áireofar an méid seo a leanas
 ar a laghad i measc na seiceálacha dá dtagraítear i mír 1:
 (a)
 scrúdú ar na bearta a thóg úsáideoir chun dícheall
 cuí a fheidhmiú i gcomhréir le hAirteagal 4;
 (b)
 scrúdú ar dhoiciméadacht agus ar thaifid a léiríonn
 go ndearnadh dícheall cuí a fheidhmiú i gcomhréir le hAirteagal 4 maidir
 le gníomhaíochtaí sonracha úsáide;
 (c)
 seiceálacha ar an láthair, lena n‐áirítear
 iniúchtaí allamuigh;
 (d)
 scrúdú ar chásanna ina raibh oibleagáid ar
 úsáideoir fógairt a dhéanamh faoi Airteagal 7.
 5. Glacfaidh údaráis inniúla le
 deimhniú comhréireachta atá aitheanta go hidirnáisiúnta mar fhianaise go
 ndearnadh an acmhainn ghéiniteach atá cumhdaithe leis a rochtain i gcomhréir le
 toiliú feasach roimh ré agus gur bunaíodh téarmaí a chomhaontaítear go
 frithpháirteach, mar atá riachtanach sa reachtaíocht intíre maidir le rochtain
 agus comhroinnt sochar nó i gceanglais rialála an Pháirtí sa Phrótacal Nagoya
 atá ag tabhairt an toiliú feasach roimh ré.
 6. Tabharfaidh na húsáideoirí
 gach cúnamh is gá chun seoladh na seiceálacha dá dtagraítear i mír 1 a
 éascú, go háirithe a mhéid a bhaineann le rochtain ar áitreabh agus le
 tíolacadh doiciméad nó taifead.
 7. Gan dochar d'Airteagal 11,
 i gcás ina mbraitear easnaimh, tar éis na seiceálacha dá dtagraítear i
 mír 1 a dhéanamh, féadfaidh an t‐údarás inniúil fógra a eisiúint
 maidir leis na gníomhaíochtaí leasúcháin a ghlacfaidh an t‐úsáideoir.
 Chomh maith leis sin, ag brath ar na cineálacha
 easnamh a braitheadh, féadfaidh Ballstáit bearta eatramhacha láithreacha a
 thógáil, lena n‐áirítear inter alia acmhainní géiniteacha a
 fuarthas neamhdhleathach a ghabháil agus gníomhaíochtaí úsáide sonraí a chur ar
 fionraí.
 8. Beidh sé de chumhacht ag an
 gCoimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh chun na nósanna imeachta
 lena gcuirfear mír 1 go mír 7 den Airteagal seo chun feidhme a bhunú.
 Déanfar na bearta cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós
 imeachta scrúdúcháin dá tagraítear in Airteagal 15(2).
 Airteagal 10
 Taifead ar
 sheiceálacha
 1. Coinneoidh na húdaráis
 inniúla taifid ar na seiceálacha dá dtagraítear in Airteagal 9(1), agus
 léireofar, go háirithe, cineál agus torthaí na seiceálacha, mar aon le
 gníomhaíochtaí agus bearta leasúcháin a tógadh faoi Airteagal 9(7).
 Déanfar taifid ar gach seiceáil a choinneáil ar
 feadh cúig bliana ar a laghad.
 2. Cuirfear an fhaisnéis dá
 dtagraítear i mír 1 ar fáil i gcomhréir le Treoir 2003/4/CE.
 Airteagal 11
 Pionóis
 1. Leagfaidh na Ballstáit síos
 na rialacha a bhaineann leis na pionóis is infheidhme maidir le sáruithe ar
 fhorálacha Airteagal 4 agus Airteagal 7 den Rialachán seo agus
 déanfaidh siad gach beart is gá chun a áirithiú go gcuirfear chun feidhme iad.
 2. Ní mór na pionóis dá
 bhforálfar a bheith éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach.
 D'fhéadfadh an méid seo a leanas a bheith san áireamh sna pionóis sin:
 (a)
 fíneálacha;
 (b)
 gníomhaíochtaí úsáide sonraí a chur ar fionraí
 láithreach;
 (c)
 acmhainní géiniteacha a fuarthas go neamhdhleathach
 a choigistiú.
 3. Tabharfaidh na Ballstáit
 fógra don Choimisiún maidir leis na rialacha dá dtagraítear i mír 1 faoin
 [dáta] ar a dhéanaí agus tabharfaidh siad fógra dó gan mhoill maidir le haon
 leasú ina dhiaidh sin a mbeidh tionchar aige orthu.
 Airteagal 12
 Comhar
 1. Rachaidh na húdaráis inniúla
 i gcomhar lena chéile, le húdaráis riaracháin tríú tíortha agus leis an
 gCoimisiún chun a áirithiú go gcomhlíonfaidh úsáideoirí an Rialachán seo.
 2. Déanfaidh na húdaráis inniúla
 faisnéis faoi easnaimh thromchúiseacha a bhraitear trí na seiceálacha dá
 dtagraítear in Airteagal 9(1) agus faisnéis faoi na cineálacha pionós arna
 bhforchur i gcomhréir le hAirteagal 11 a mhalartú le húdaráis inniúla na
 mBallstát eile agus leis an gCoimisiún.
 Airteagal 13
 Ardán an
 Aontais maidir le rochtain
 1. Bunaítear leis seo ardán an
 Aontais maidir le rochtain ar acmhainní géiniteacha agus eolas traidisiúnta a
 bhaineann le hacmhainní géiniteacha.
 2. Rannchuideoidh ardán an
 Aontais le hathchóiriú chun éifeachta na gcoinníollacha rochtana ar leibhéal na
 Aontais trí phlé a dhéanamh ar shaincheisteanna gaolmhara, lena n‐áirítear
 dearadh agus feidhmíocht na gcóras rochtana a bunaítear sna Ballstáit, rochtain
 shimplithe le haghaidh taighde neamhthráchtála, cleachtais rochtana na
 mbailiúchán san Aontas, rochtain gheallsealbhóirí an Aontais i dtríú tíortha
 agus malartú na ndea‐chleachtas.
 3. Féadfaidh ardán an Aontais
 comhairle neamhcheangailteach, treorú nó tuairimí a sholáthar faoi
 shaincheisteanna a thagann faoina shainordú.
 4. Féadfaidh gach Ballstát agus
 an Coimisiún gnáthchomhalta amháin a ainmniú d'ardán an Aontais. Féadfar
 cuireadh a thabhairt do gheallsealbhóirí agus do shaineolaithe eile ar ábhair a
 thugtar aghaidh orthu faoin Rialachán seo de réir mar is iomchuí.
 5. Tógfaidh ardán an Aontais
 cinntí trí chomhthoil dá ghnáthchomhaltaí atá rannpháirteach i gcruinniú.
 Féadfar cinntí maidir le nósanna imeachta a thógáil le tromlach dhá trian de na
 gnáthchomhaltaí atá rannpháirteach i gcruinniú. Glacfar rialacha mionsonraithe
 maidir le nósanna imeachta ardán an Aontais ag an gcéad chruinniú den ardán trí
 chomhthoil. Déanfaidh an Coimisiún cruinnithe an ardáin a ullmhú, a chomóradh
 agus beidh sé ina chathaoirleach orthu.
 Airteagal 14
 Bearta
 comhlántacha
 Déanfaidh an Coimisiún agus na Ballstáit an
 méid seo a leanas, de réir mar is cuí:
 (a)
 tacaíocht a thabhairt do ghníomhaíochtaí faisnéise,
 ardaithe feasachta agus oiliúna le cabhrú le geallsealbhóirí a gcuid
 oibleagáidí faoin Rialachán seo a thuiscint;
 (b)
 tacaíocht a thabhairt chun cóid iompair earnála,
 clásail de chineál conarthach eiseamláireacha, treoirlínte agus dea‐chleachtais
 a fhorbairt, go háirithe i gcásanna ina mbeadh siad ina dtairbhe do
 thaighdeoirí acadúla agus d'fhiontair bheaga agus mheánmhéide;
 (c)
 tacaíocht a thabhairt chun forbairt a dhéanamh ar
 chórais agus uirlisí cumarsáide atá éifeachtach ó thaobh costais de chun tacú
 le faireachán agus rianú a dhéanamh ar úsáid acmhainní géiniteacha agus eolais
 thraidisiúnta a bhaineann le hacmhainní géiniteacha ag bailiúcháin agus ag
 úsáideoirí;
 (d)
 treorú teicniúil agus eile a sholáthar
 d'úsáideoirí, agus cás na dtaighdeoirí acadúla agus na bhfiontar beaga agus
 meánmhéide á chur san áireamh, ar mhaithe le comhlíonadh cheanglais an
 Rialachán seo a éascú.
 Airteagal 15
 Gníomhartha
 cur chun feidhme
 1. Beidh coiste de chúnamh ag an
 gCoimisiún. Is é a bheidh sa choiste sin, coiste de réir bhrí
 Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.
 2. I gcás ina ndéanfar tagairt
 don mhír seo, beidh feidhm ag Airteagal 5 de Rialachán (AE)
 Uimh. 182/2011.
 3. I gcás ina mbeidh tuairim an
 choiste le fáil trí nós imeachta i scríbhinn, cuirfear deireadh leis an nós
 imeachta sin gan toradh nuair a chinnfidh cathaoirleach an choiste amhlaidh,
 laistigh den teorainn ama chun tuairim a thabhairt, nó nuair a iarrfaidh
 tromlach dhá thrian de chomhaltaí an choiste é.
 4. Más rud é nach dtugann an
 coiste tuairim uaidh, ní dhéanfaidh an Coimisiún an dréachtghníomh cur chun
 feidhme a ghlacadh agus beidh feidhm ag an tríú fomhír d'Airteagal 5(4) de
 Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.
 Airteagal 16
 Tuairisciú
 agus athbhreithniú
 1. Cuirfidh Ballstáit tuarascáil
 maidir le cur chun feidhme an Rialacháin seo faoi bhráid an Choimisiúin, trí
 bliana tar éis an dáta a dtiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm agus gach cúig
 bliana ina dhiaidh sin.
 2. Laistigh de bhliain amháin ar
 a dhéanaí ón teorainn ama chun na tuarascálacha náisiúnta a chur isteach,
 tarraingeoidh an Coimisiún suas tuarascáil a chuirfear faoi bhráid Pharlaimint
 na hEorpa agus na Comhairle. Beidh measúnú tosaigh sa tuarascáil ón gCoimisiún
 maidir le héifeachtacht an Rialacháin seo.
 3. Gach deich mbliana tar éis a
 chéad thuarascála, déanfaidh an Coimisiún athbhreithniú ar fheidhmiú agus ar
 éifeachtúlacht an Rialacháin seo, ar bhonn tuarascálacha ar chur i bhfeidhm an
 Rialacháin seo agus a thaithí i ndáil leis an gcur i bhfeidhm sin. Agus é ag
 tuairisciú, déanfaidh an Coimisiún machnamh ar leith ar na hiarmhairtí
 riaracháin ar institiúidí taighde poiblí, ar fhiontair bheaga nó mheánmhéide
 agus ar mhicrifhiontair. Déanfaidh sé machnamh freisin ar an ngá atá le gníomhaíochtaí
 breise ón Aontas maidir le rochtain ar acmhainní géiniteacha agus ar eolas
 traidisiúnta a bhaineann le hacmhainní géiniteacha.
 4. Tabharfaidh an Coimisiún
 tuairisc do Chomhdháil na bPáirtithe atá ag freastal mar chruinniú na
 bPáirtithe ar Phrótacal Nagoya faoi na bearta atá déanta ag an Aontas agus ag a
 chuid Ballstáit chun Prótacal Nagoya a chur chun feidhme.
 Airteagal 17
 Teacht
 i bhfeidhm agus cur i bhfeidhm
 1. Foilseoidh an Coimisiún fógra
 in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh go bhfuil Prótacal Nagoya tar éis
 teacht i bhfeidhm. Tiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm ar an bhfichiú lá tar
 éis an fógra sin a fhoilsiú.
 2. Beidh feidhm ag
 Airteagal 4, ag Airteagal 7 agus ag Airteagal 9 bliain amháin
 tar éis an dáta a dtiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm.
 3. Beidh an Rialachán seo ina
 cheangal go huile agus go hiomlán agus infheidhme go díreach i ngach Ballstát.
 Arna dhéanamh sa Bhruiséil,
 Thar ceann Pharlaimint na hEorpa Thar
 ceann na Comhairle
 An tUachtarán An
 tUachtarán
 [1] Newman agus Cragg (2012), "Natural
 Products as Sources of New Drugs over the 30 Years from 1981 to 2010"
 ("Táirgí Nádúrtha mar Fhoinsí Drugaí Nua thar na 30 Bliain ó 1981 go
 2010"). Journal of Natural
 Products, 75(3), lgh 311–335.
 [2] Coinbhinsiún maidir leis an
 Éagsúlacht Bhitheolaíoch (Rio de Janeiro, 5 Meitheamh 1992, i bhfeidhm an 29
 Nollaig 1993), ar fáil ag <http://www.cbd.int/convention/text/>.
 [3] Mar shampla, an Conradh
 Idirnáisiúnta maidir le hAcmhainní Géiniteacha Plandaí do Bhia agus don
 Talmhaíocht a cuireadh i gcrích in 2001 i gcomhthéacs Eagraíocht Bhia agus
 Talmhaíochta na Náisiún Aontaithe lena bhfuil an AE ina Pháirtí. Le sonraí a fháil, féach Iarscríbhinn 1.
 [4] Níor shínigh an Laitvia, Málta ná
 an tSlóvaic fós é.
 [5] Féach an Teachtaireacht ón
 gCoimisiún maidir le Bithgheilleagar don Eoraip (COM (2012) 60 final).
 [6] Féach Conclúidí ón gComhairle an
 20 Nollaig 2010 (mír 1 agus mír 21), an
 23 Meitheamh 2011 (mír 14), an Rún ó Pharlaimint na hEorpa an
 20 Aibreán 2012 (mír 101), an Teachtaireacht ón gCoimisiún
 maidir le Straitéis Bithéagsúlachta an AE go 2020 (COM(2011) 244)
 (Gníomhaíocht 20).
 [7] IO C ..., lch .
 [8] IO C ..., lch .
 [9] IO L 309, 13.12.1999, lch 1.
 [10] Iarscríbhinn I le Doiciméad
 UNEP/CBD/COP/DEC/X/1 an 29 Deireadh Fómhair 2010.
 [11] IO
 [12] IO L 378, 23.12.2004, lch 1.
 [13] IO L 41, 14.02.2003, lch 26.
 [14] IO L 55, 28.02.2011, lch 13.