type: other

text:
 L-UE - X’inhi u x’tagħmel
 L-Unjoni Ewropea X’inhi u x’tagħmel
 L-Unjoni Ewropea fil-qosor
 X’tagħmel l-Unjoni Ewropea
 Kif l-Unjoni Ewropea tieħu deċiżjonijiet u azzjoni
 Kif tikkuntattja lill-UE
 X’inhi u x’tagħmel
 Din il-pubblikazzjoni hi gwida dwar l-Unjoni Ewropea (UE) u dwar x’tagħmel din.
 L-ewwel taqsima tispjega fil-qosor x’inhi l-UE.
 It-tieni taqsima, “X’tagħmel l-Unjoni Ewropea”, tiddeskrivi x’inhi tagħmel l-UE f’35 qasam differenti biex ittejjeb ħajjet in-nies fl-Ewropa u lil hinn minnha.
 It-tielet taqsima, “Kif l-Unjoni Ewropea tieħu deċiżjonijiet u azzjoni”, tiddeskrivi l-istituzzjonijiet li huma fil-qalba tal-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-UE u kif id-deċiżjonijiet ta’ dawn jissarrfu f’azzjonijiet.
 Din il-pubblikazzjoni tinsab fil-formati li ġejjin
 1 L-Unjoni Ewropea fil-qosor
 L-Unjoni Ewropea (UE) hija unjoni ekonomika u politika unika bejn 27 pajjiż Ewropew.
 Il-predeċessur tal-UE nħoloq wara t-Tieni Gwerra Dinjija. L-ewwel passi kienu biex titrawwem il-kooperazzjoni ekonomika: l-idea kienet li l-pajjiżi li jagħmlu l-kummerċ ma’ xulxin isiru ekonomikament interdipendenti u għalhekk aktar probabbli li jevitaw il-kunflitt. Ir-riżultat kien il-Komunità Ekonomika Ewropea, maħluqa fl-1958 bil-għan inizjali li żżid il-kooperazzjoni ekonomika bejn sitt pajjiżi: il-Belġju, il-Ġermanja, Franza, l-Italja, il-Lussemburgu u n-Netherlands.
 Minn dak iż-żmien, 22 pajjiż ieħor ingħaqdu (u r-Renju Unit ħareġ mill-UE fl-2020) u nħoloq suq uniku enormi (magħruf ukoll bħala s-suq “intern”) u qed ikompli jiżviluppa lejn il-potenzjal sħiħ tiegħu.
 Dak li beda bħala unjoni purament ekonomika evolva f’organizzazzjoni li tkopri ħafna oqsma ta’ politika differenti, mill-klima, l-ambjent u s-saħħa għar-relazzjonijiet esterni u s-sigurtà, il-ġustizzja u l-migrazzjoni. Dan ġie rifless permezz ta’ bidla fl-isem fl-1993 mill-Komunità Ekonomika Ewropea għall-Unjoni Ewropea.
 L-UE tat aktar minn nofs seklu ta’ paċi, stabbiltà u prosperità, għenet biex tgħolli l-livelli ta’ għajxien u nediet munita unika Ewropea: l-euro. Aktar minn 340 miljun ċittadin tal-UE f’19-il pajjiż issa jużawha bħala l-munita tagħhom u jgawdu l-benefiċċji tagħha.
 Bis-saħħa tal-abolizzjoni tal-kontrolli tal-fruntieri bejn il-pajjiżi tal-UE, in-nies jistgħu jivvjaġġaw liberament fil-parti l-kbira tal-kontinent. U sar ferm aktar faċli li tgħix u taħdem f’pajjiż ieħor fl-Ewropa. Iċ-ċittadini kollha tal-UE għandhom id-dritt u l-libertà li jagħżlu f’liema pajjiż tal-UE jridu jistudjaw, jaħdmu jew jirtiraw. Kull pajjiż tal-UE għandu jittratta liċ-ċittadini tal-UE eżattament bl-istess mod bħaċ-ċittadini tiegħu stess fir-rigward ta’ kwistjonijiet ta’ xogħol, ta’ sigurtà soċjali u ta’ taxxa.
 Il-magna ekonomika prinċipali tal-UE hija s-suq uniku. Dan jippermetti l-moviment liberu tal-oġġetti, is-servizzi, il-flus u n-nies. L-UE għandha l-għan li tiżviluppa din ir-riżorsa enormi għal oqsma oħra bħall-enerġija, l-għarfien u s-swieq kapitali biex tiżgura li l-Ewropej ikunu jistgħu jieħdu l-benefiċċju massimu minnha.
 L-UE tibqa’ ffukata biex tagħmel l-istituzzjonijiet ta’ governanza tagħha aktar trasparenti u demokratiċi. Id-deċiżjonijiet jittieħdu b’mod kemm jista’ jkun miftuħ u kemm jista’ jkun viċin taċ-ċittadin. Ingħataw aktar setgħat lill-Parlament Ewropew, elett b’mod dirett, filwaqt li l-parlamenti nazzjonali għandhom rwol akbar, u jaħdmu flimkien mal-istituzzjonijiet Ewropej.
 L-UE hija rregolata mill-prinċipju ta’ demokrazija rappreżentattiva, biċ-ċittadini rrappreżentati direttament fil-livell tal-UE fil-Parlament Ewropew u l-Istati Membri rrappreżentati fil-Kunsill Ewropew u fil-Kunsill tal-UE.
 Iċ-ċittadini Ewropej huma mħeġġa jikkontribwixxu għall-ħajja demokratika tal-UE billi jagħtu l-opinjonijiet tagħhom dwar il-politiki tal-UE matul l-iżvilupp tagħhom jew billi jissuġġerixxu titjib għal-liġijiet u l-politiki eżistenti. L-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej tagħti s-setgħa liċ-ċittadini biex ikollhom vuċi akbar dwar il-politiki tal-UE li jaffettwaw ħajjithom. Iċ-ċittadini jistgħu wkoll iressqu lmenti u mistoqsijiet li jikkonċernaw l-applikazzjoni tad-dritt tal-UE.
 Kif minqux fit-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, “l-Unjoni hija bbażata fuq il-valuri tar-rispett għad-dinjità tal-bniedem, il-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, l-istat tad-dritt u r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, inklużi d-drittijiet ta’ persuni li jagħmlu parti minn minoranzi. Dawn il-valuri huma komuni għall-Istati Membri f’soċjetà fejn jipprevalu l-pluraliżmu, in-non-diskriminazzjoni, it-tolleranza, il-ġustizzja, is-solidarjetà u l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel.” Dawn il-valuri huma parti integrali mill-istil ta’ ħajja Ewropew.
 Id-dinjità tal-bniedem trid tiġi rrispettata, protetta u tikkostitwixxi l-bażi reali tad-drittijiet fundamentali.
 Li tkun ċittadin Ewropew ifisser ukoll li tgawdi drittijiet politiċi. Kull ċittadin adult tal-UE għandu d-dritt li joħroġ bħala kandidat u li jivvota fl-elezzjonijiet għall-Parlament Ewropew, kemm fil-pajjiż ta’ residenza tiegħu jew fil-pajjiż ta’ oriġini.
 L-ugwaljanza tirreferi għad-drittijiet indaqs għaċ-ċittadini kollha quddiem il-liġi. Il-prinċipju tal-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel huwa l-bażi tal-politiki Ewropej kollha u huwa l-bażi għall-integrazzjoni Ewropea. Japplika fl-oqsma kollha.
 L-UE hija bbażata fuq l-istat tad-dritt. Kull ma tagħmel l-UE huwa bbażat fuq trattati, li huma miftiehma b’mod volontarju u demokratiku mill-pajjiżi membri tagħha. Il-liġi u l-ġustizzja huma mħarsa minn ġudikatura indipendenti. Il-pajjiżi tal-UE taw ġurisdizzjoni finali fi kwistjonijiet ta’ dritt tal-UE lill-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja, li s-sentenzi tagħha għandhom jiġu rrispettati minn kulħadd.
 Id-drittijiet tal-bniedem huma protetti mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE. Dawn ikopru d-dritt li tkun ħieles minn diskriminazzjoni bbażata fuq is-sess, ir-razza jew l-oriġini etnika, ir-reliġjon jew it-twemmin, id-diżabbiltà, l-età jew l-orjentazzjoni sesswali, id-dritt għall-protezzjoni tad-data personali tiegħek, u d-dritt li jkollok aċċess għall-ġustizzja.
 Fl-2012, l-UE rċeviet il-Premju Nobel għall-Paċi għall-avvanz tal-kawżi tal-paċi, tar-rikonċiljazzjoni, tad-demokrazija u tad-drittijiet tal-bniedem fl-Ewropa.
 L-Istati Membri u l-istituzzjonijiet tal-UE
 Fil-qalba tal-UE hemm is-27 Stat Membru li jappartjenu għall-Unjoni, u ċ-ċittadini tagħhom. Il-karatteristika unika tal-UE hi li, għad li l-Istati Membri lkoll jibqgħu stati sovrani u indipendenti, dawn iddeċidew li jgħaqqdu parti mis-“sovranità” tagħhom f’oqsma fejn jagħmel sens li jaħdmu flimkien.
 Fil-prattika, dan ifisser li l-Istati Membri jiddelegaw uħud mis-setgħat ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet tagħhom lill-istituzzjonijiet kondiviżi li ħolqu, biex b’hekk id-deċiżjonijiet dwar kwistjonijiet speċifiċi ta’ interess komuni jkunu jistgħu jsiru b’mod demokratiku fil-livell tal-UE.
 L-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea (2020)
 Hemm diversi istituzzjonijiet involuti fit-teħid ta’ deċiżjonijiet fil-livell tal-UE, b’mod partikolari:
 il-Parlament Ewropew, li jirrappreżenta liċ-ċittadini tal-UE u hu elett direttament minnhom;
 il-Kunsill Ewropew, li jikkonsisti fil-Kapijiet ta’ Stat jew tal-Gvern tal-Istati Membri tal-UE;
 il-Kunsill, (imsejjaħ ukoll il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea) li jirrappreżenta lill-gvernijiet tal-Istati Membri tal-UE; u
 il-Kummissjoni Ewropea, li tirrappreżenta l-interessi tal-UE fis-sħuħija tagħha.
 Il-parlamenti nazzjonali tal-Istati Membri wkoll għandhom rwol fit-teħid tad-deċiżjonijiet u fit-tfassil tal-liġijiet, bħal ma għandhom żewġ korpi konsultattivi. Dawn huma l-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni, li jikkonsisti minn rappreżentanti tal-gvern reġjonali u lokali, u l-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, magħmul minn rappreżentanti ta’ organizzazzjonijiet tal-impjegati u ta’ min iħaddem u ta’ gruppi tal-partijiet ikkonċernati.
 Ġeneralment, hi l-Kummissjoni Ewropea li tipproponi liġijiet ġodda u l-Parlament Ewropew u l-Kunsill (imsejjaħ ukoll il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea) li jadottawhom.
 Il-korpi konsultattivi (il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u l-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni) kif ukoll il-parlamenti nazzjonali huma involuti fil-proċess billi jipprovdu l-opinjonijiet tagħhom dwar il-proposti, prinċipalment mill-perspettiva tal-prinċipji ta’ sussidjarjetà u proporzjonalità. Is-sussidjarjetà tfisser li, ħlief fl-oqsma fejn għandha setgħat esklużivi, l-UE taġixxi biss meta l-azzjoni tkun aktar effettiva fil-livell tal-UE milli fil-livell nazzjonali. Taħt il-prinċipju tal-proporzjonalità, l-azzjoni tal-UE għandha tkun limitata għal dak li hu meħtieġ biex jinkisbu l-għanijiet tat-Trattati tal-UE.
 Imbagħad, l-Istati Membri u l-istituzzjoni jew l-istituzzjonijiet tal-UE kkonċernati jimplimentaw il-liġijiet adottati tal-UE. It-tielet taqsima ta’ din il-pubblikazzjoni fiha aktar informazzjoni dwar kif l-UE tieħu deċiżjonijiet, u kif timplimentahom.
 Kull azzjoni meħuda mill-UE hi msejsa fuq trattati li ġew approvati b’mod volontarju u demokratiku mill-pajjiżi kollha tal-UE. It-trattati jistabbilixxu l-objettivi tal-Unjoni Ewropea, u jfasslu r-regoli għal kif joperaw l-istituzzjonijiet tal-UE, dwar kif jittieħdu deċiżjonijiet u dwar ir-relazzjoni bejn l-UE u l-Istati Membri tagħha.
 F’ċerti każijiet speċifiċi, mhux l-Istati Membri kollha jieħdu sehem fl-oqsma kollha tal-politika tal-UE. Pereżempju, filwaqt li l-euro hi l-munita unika tal-UE fis-sħuħija tagħha, iż-żona tal-euro bħalissa tinkludi biss 19-il Stat Membru, filwaqt li d-Danimarka għandha klawżola ta’ nonparteċipazzjoni u l-pajjiżi l-oħra għadhom ma ssodisfawx il-kriterji biex jissieħbu. Fost l-Stati Membri kollha, 22 huma membri taż-żona Schengen, li tippermetti l-moviment mingħajr passaport, b'ħamsa li għadhom iżommu l-kontrolli fil-fruntieri tagħhom stess.
 Ħarsa ’l quddiem
 Biex iżomm il-proġett Ewropew fi triqtu, id-diskors dwar l-Istat tal-Unjoni tal-2016 ta’ Jean-Claude Juncker, li dak iż-żmien kien il-President tal-Kummissjoni Ewropea, ippreżenta aġenda pożittiva għal Ewropa li tħares, temanċipa u tiddefendi. Dan il-messaġġ intlaqa’ sew mill-Parlament Ewropew kif ukoll mill-mexxejja tal-EU-27 matul is-Summit ta’ Bratislava fis-16 ta’ Settembru 2016.
 Il-ħidma fuq l-aġenda pożittiva kompliet bil-White Paper tal-Kummissjoni dwar il-Ġejjieni tal-Ewropa f’Marzu 2017, li offriet ħames xenarji għal kif tista’ tkun tidher l-UE sal-2025. Wara l-White Paper, il-Kummissjoni kkontribwiet għad-dibattitu permezz ta’ sensiela ta’ dokumenti tematiċi ta’ riflessjoni li offrew għażliet differenti għall-UE f’ċerti oqsma ta’ politika: id-dimensjoni soċjali tal-Ewropa; l-isfruttar tal-globalizzazzjoni; l-approfondiment tal-unjoni ekonomika u monetarja; il-futur tad-difiża Ewropea; kif ukoll il-futur tal-finanzi tal-UE.
 Is-snin li ġejjin joffru kemm opportunitajiet kif ukoll sfidi għall-Unjoni Ewropea. L-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew fl-2019 u s-summit straordinarju biex jiġi diskuss il-futur tal-Ewropa f’Sibiu, ir-Rumanija fid-9 ta’ Mejju 2019, ipprovdew lill-UE biċ-ċans li ġġedded l-impenn tagħha biex twettaq il-kwistjonijiet li huma verament importanti għan-nies.
 Il-President tal-Kummissjoni Ursula von der Leyen ħabbret Konferenza dwar il-Ġejjieni tal-Ewropa, sabiex l-Ewropej ikunu jistgħu jaqsmu fehmithom dwar kif titmexxa l-Unjoni, u fuqiex għandha tagħti r-riżultati. Il-Konferenza se tibda fl-2020 u se ddum sentejn, u se tlaqqa’ lil ċittadini ta’ kull età minn madwar l-UE, kif ukoll is-soċjetà ċivili u istituzzjonijiet Ewropej.
 2 X’tagħmel l-Unjoni Ewropea
 It-tieni parti ta’ din il-pubblikazzjoni tippreżenta sommarju ta’ dak li l-UE tagħmel f’35 qasam ta’ politika differenti, inklużi ħoloq siewja għal aktar informazzjoni.
 L-azzjoni klimatika u l-Patt Ekoloġiku Ewropew
 L-ekonomija, il-finanzi u l-euro
 Il-migrazzjoni u l-ażil
 Il-fruntieri u s-sigurtà
 In-negozju u l-industrija
 L-impjiegi u l-affarijiet soċjali
 L-agrikoltura u l-iżvilupp rurali
 L-affarijiet marittimi u s-sajd
 Il-politika estera u ta’ sigurtà
 It-tkabbir tal-UE
 Kooperazzjoni internazzjonali u żvilupp
 Is-servizzi bankarji u finanzjarji
 Il-kultura u l-media
 Jekk jogħġbok ikklikkja hawn għall-aħħar informazzjoni mill-Kummissjoni Ewropea dwar it-tifqigħa tal-coronavirus (COVID-19), inkluż parir dwar l-ivvjaġġar
 Is-saħħa taċ-ċittadini hi prijorità importanti għall-Unjoni Ewropea. Il-politika tal-UE dwar is-saħħa tikkomplementa l-politiki tal-Istati Membri biex tiżgura li kull min jgħix fl-UE jkun protett kontra theddidiet transfruntiera serji għas-saħħa u jkollu aċċess għal kura tas-saħħa ta’ kwalità.
 Filwaqt li l-organizzazzjoni tal-kura tas-saħħa taqa’ taħt ir-responsabbiltà tal-Istati Membri individwali, l-UE tikkomplementa l-politiki nazzjonali biex jinkisbu objettivi kondiviżi. Ir-rwol tal-UE fit-tħejjija u fit-tweġib għal theddidiet transfruntiera serji għas-saħħa hu essenzjali biex l-Ewropej jiġu protetti u jinkludi azzjoni dwar it-tilqim, il-ġlieda kontra r-reżistenza għall-antimikrobiċi, u l-prevenzjoni u l-limitazzjoni ta’ pandemiji u mardiet infettivi oħra bħall-Ebola. Il-politika tal-UE dwar is-saħħa tiġġenera ekonomiji ta’ skala wkoll permezz tal-ġbir tar-riżorsi, u tgħin lill-pajjiżi jindirizzaw sfidi komuni, inklużi l-fatturi ta’ riskju ta’ mardiet kroniċi jew l-impatt ta’ stennija tal-għomor akbar fuq is-sistemi tal-kura tas-saħħa.
 X’tagħmel l-UE
 Il-politika tal-UE dwar is-saħħa tiffoka fuq l-indirizzar ta’ theddidiet serji għas-saħħa madwar l-UE, il-prevenzjoni ta’ mardiet u l-iżgurar ta’ probabbiltà ndaqs ta’ saħħa tajba u ta’ kura tas-saħħa ta’ kwalità għal kulħadd. Popolazzjoni f’saħħitha hi tajba wkoll għall-ekonomija u, għaldaqstant, l-ambizzjoni tal-UE hi li tiżgura l-aċċessibilità, l-effikaċja u r-reżiljenza tas-sistemi tas-saħħa fl-UE.
 L-UE hi attiva f’ħafna oqsma differenti, bħall-bini ta’ kapaċità biex jiżdied it-teħid tat-tilqim, il-ġbir tal-għarfien dwar il-kanċer, il-promozzjoni ta’ stil ta’ ħajja f’saħħtu u l-ġlieda kontra t-tipjip permezz ta’ leġiżlazzjoni dwar it-tabakk. Iċ-Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard jivvaluta t-theddidiet emerġenti biex l-UE u l-awtoritajiet nazzjonali tas-saħħa jkunu jistgħu jwieġbu rapidament. U biex jiġi żgurat li l-pazjenti jiksbu l-aqwa trattament, il-mediċini kollha fl-UE jridu jiġu approvati f’livell nazzjonali jew tal-UE (permezz tal-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini) qabel ma jiddaħħlu fis-suq.
 L-istrument ewlieni għall-implimentazzjoni tal-politiki tal-UE dwar is-saħħa hu t-tielet programm tal-UE dwar is-saħħa. Il-baġit tiegħu ta’ EUR 449 miljun jiffinanzja proġetti ta’ kooperazzjoni fil-livell tal-UE u azzjonijiet konġunti minn awtoritajiet nazzjonali tas-saħħa, u jappoġġja lil korpi nongovernattivi u l-kooperazzjoni mal-organizzazzjonijiet internazzjonali. Barra minn hekk, il-programm Orizzont 2020 qed jinvesti EUR 7.5 biljun f’riċerka u f’innovazzjoni relatati mas-saħħa, filwaqt li l-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, il-Fondi Strutturali tal-UE u l-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa qed jinvestu fl-infrastruttura tas-saħħa u fid-diġitalizzazzjoni tal-kura tas-saħħa.
 Il-Karta tal-Assikurazzjoni tas-Saħħa tal-Unjoni Ewropea tgħin lill-vjaġġaturi fil-kisba ta’ trattament jekk jimirdu waqt li jkunu qed iżuru pajjiż ieħor tal-UE, filwaqt li d-dritt tal-UE dwar il-kura tas-saħħa transfruntiera jistabbilixxi d-drittijiet taċ-ċittadini meta jaqsmu l-fruntieri għall-kura ppjanata. Permezz tan-netwerks Ewropej ta’ referenza, il-pazjenti b’mardiet rari jew kumplessi jibbenefikaw mill-aqwa għarfien espert minn madwar l-Ewropa mingħajr lanqas biss ma jħallu l-pajjiż ta’ oriġini tagħhom.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/public-health_mt
 L-UE qed taħdem ħafna biex tnaqqas l-emissjonijiet ta’ gass b’effett ta’ serra u tagħmel it-tranżizzjoni lejn ekonomija nadifa, b’livell baxx ta’ karbonju u sostenibbli, kif ukoll biex tindirizza l-konsegwenzi inevitabbli tat-tibdil fil-klima.
 L-UE qed tieħu azzjoni dwar it-tibdil fil-klima bi tweġiba għat-tibdiliet fil-klima tad-Dinja, b’mod partikolari ż-żieda fit-temperaturi globali minħabba żieda fl-emissjonijiet ta’ gass b’effett ta’ serra kkaġunati mill-attività tal-bniedem. It-temperaturi medji ogħla għandhom ħafna konsegwenzi, inklużi avvenimenti ta’ temp estrem aktar b’saħħtu u aktar frekwenti bħal għargħar, nixfa u maltempati. Avvenimenti bħal dawn mhux biss joħolqu theddida diretta għan-nies iżda jistgħu wkoll jipperikolaw il-produzzjoni tal-ikel u joħolqu nuqqas ta’ ilma, li mbagħad jista’ jwassal għall-ġuħ, kunflitti reġjonali u migrazzjoni tal-massa.
 Biex it-tibdil fil-klima jinżamm taħt livelli perikolużi, skont il-Ftehim ta’ Pariġi dwar it-tibdil fil-klima l-komunità internazzjonali qablet li ż-żieda medja fit-temperatura globali għandha tinżamm għal sew taħt it-2 °C ’il fuq mil-livelli preindustrijali, bil-għan li tkun limitata ż-żieda għal 1.5 °C. L-UE għandha firxa ta’ politiki u strumenti fis-seħħ biex tnaqqas l-emissjonijiet u tmexxi t-tranżizzjoni b’livell baxx ta’ karbonju, filwaqt li l-istrateġija ta’ adattament tagħha tippromwovi azzjonijiet bħall-bini ta’ difiżi mill-għargħar, l-iżvilupp ta’ għelejjel tolleranti għan-nixfa u t-tibdil fir-regolamenti tal-bini.
 In-nuqqas ta’ indirizzar tat-tibdil fil-klima jista’ jkun jiswa ħafna għall-UE u għall-bqija tad-dinja. Fl-istess ħin, id-domanda dejjem tikber għal teknoloġiji nodfa tippreżenta opportunitajiet għal innovazzjoni, modernizzazzjoni industrijali u impjiegi u tkabbir ekoloġiċi. L-azzjoni klimatika issa hija inkorporata fil-programmi kollha prinċipali tal-infiq tal-UE, b’20 % mill-baġit tal-UE għall-2014-2020 se jintefaq fuq inizjattivi relatati mal-klima.
 L-UE qed tmexxi l-isforzi globali biex tiġġieled it-tibdil fil-klima, b’mod partikolari billi timmotiva lill-komunità internazzjonali biex iżżomm il-momentum miksub bil-Ftehim ta’ Pariġi u timplimentah fil-prattika.
 L-iskema tal-UE għan-negozjar ta’ emissjonijiet hi pedament tal-politika tal-UE dwar il-klima u qed tnaqqas l-emissjonijiet mill-industrija, mill-impjanti tal-enerġija u mill-avjazzjoni fl-Ewropa b’mod kosteffiċjenti. Il-pajjiżi tal-UE qablu wkoll dwar miri nazzjonali għat-tnaqqis tal-emissjonijiet f’setturi oħra, bħat-trasport, il-bini u l-agrikoltura.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/climate-action_mt
 L-unjoni ekonomika u monetarja u l-euro jipprovdu s-sisien komuni għal stabbiltà, għal tkabbir u għal prosperità msaħħa madwar l-Ewropa kollha.
 L-unjoni ekonomika u monetarja tgħaqqad u tintegra l-ekonomiji tal-UE permezz ta’ politiki ekonomiċi u fiskali koordinati, permezz ta’ politika monetarja komuni u permezz ta’ munita komuni, l-euro. Hi għodda b’saħħitha li tforni impjiegi, tkabbir, ġustizzja soċjali u stabbiltà finanzjarja, iżda x-xogħol fuqha għadu għaddej u għadha mhix kompluta.
 Il-politiki ekonomiċi u finanzjarji tal-UE fiż-żona tal-euro u fl-UE għandhom l-għan li:
 jippromwovu t-tkabbir u l-impjiegi;
 jippromwovu l-istabbiltà makroekonomika u fiskali;
 itejbu l-funzjonament effiċjenti tal-unjoni ekonomika u monetarja;
 jippromwovu l-investiment;
 jipprevjenu jew jikkoreġu l-iżbilanċi makroekonomiċi;
 jgħinu fil-koordinazzjoni tal-politiki strutturali nazzjonali; u
 jippromwovu l-prosperità lil hinn mill-UE.
 B’reazzjoni għall-kriżi ekonomika u finanzjarja tal-2008, il-governanza ekonomika tal-UE ssaħħet permezz ta’ titjib fil-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, ir-regoli fiskali li l-Istati Membri jsegwu biex jiffaċilitaw u jżommu l-istabbiltà tal-unjoni ekonomika u monetarja. Il-pajjiżi li ġew esklużi mis-swieq finanzjarji, bħall-Greċja, irċivew appoġġ finanzjajru u politiku u nħoloq il-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbiltà bħala soluzzjoni permanenti taż-żona tal-euro għal sitwazzjonijiet bħal dawn.
 Ġiet introdotta wkoll il-Proċedura ta’ Żbilanċ Makroekonomiku biex jiġu ssorveljati u kkoreġuti xejriet ekonomiċi potenzjalment problematiċi fi Stati Membri individwali u biex jiġi evitat milli dawn jaffettwaw lil oħrajn.
 L-euro, il-munita li ilha tintuża sa mill-2002 u tintuża minn aktar minn 340 miljun ruħ f’19-il Stat Membru, hi t-tieni l-aktar munita importanti fid-dinja wara d-dollaru Amerikan. Munita waħda hi prattika għaċ-ċittadini u tajba għan-negozji, u tirrappreżenta kisba kbira tal-integrazzjoni Ewropea.
 Il-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa, adottat f’Novembru 2014, juża garanziji pubbliċi biex jistimula l-investiment privat. Il-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi tal-pajn diġà mmobilizza EUR 439 biljun f’valur ta’ investimenti (sa Ottubru 2019), li jaqbeż l-aspettattivi. L-investimenti ta’ dan il-pjan appoġġjaw il-ħolqien ta’ 1.1 miljun impjieg, ċifra li mistennija titla’ għal 1.7 miljun sal-2022. Iktar minn miljun kumpanija żgħira u ta’ daqs medju huma mistennija li jibbenefikaw minn aċċess imtejjeb għall-finanzi u l-pjan għen biex jagħti spinta lill-Prodott Domestiku Gross tal-UE b’0.9 %.
 Skopri aktar:https://ec.europa.eu/info/topics/economy-finance-and-euro_mt
 Id-dokument ta’ riflessjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar l-approfondiment tal-unjoni ekonomika u monetarja
 Il-politika komuni tal-UE dwar l-immigrazzjoni u l-ażil tgħin lill-Ewropa tindirizza l-isfidi relatati mal-migrazzjoni b’mod effettiv.
 Aktar minn 3.2 miljun persuna li tfittex asil applikaw għal protezzjoni internazzjonali fl-UE mill-2015 ’l hawn, u ħafna minnhom kienu qed jaħarbu mill-gwerra u mit-terrur fis-Sirja u f’pajjiżi oħra b’sitwazzjonijiet perikolużi.
 L-UE żviluppat politika komuni dwar l-immigrazzjoni u l-ażil biex timmaniġġja l-ħafna sfidi ġġenerati mill-migrazzjoni lejn l-UE, inklużi dawk ta’ nies li jfittxu protezzjoni internazzjonali. Din il-politika tinkludi l-azzjonijiet li ġejjin li għandhom l-għan li jindirizzaw il-kriżi.
 L-UE ddedikat aktar minn EUR 10 biljun biex tindirizza l-kriżi tar-refuġjati, u dawn jiffinanzjaw proġetti li jindirizzaw l-aktar ħtiġijiet umanitarji urġenti tar-refuġjati li jaslu fix-xtut Ewropej. L-UE tipprovdi wkoll għajnuna umanitarja lir-refuġjati u lill-migranti f’pajjiżi li mhumiex fl-UE, u tappoġġja l-ħidma għall-indirizzar tal-għeruq ta’ dak li jikkawża l-migrazzjoni irregolari.
 Fuq il-bażi ta’ proposta tal-Kummissjoni Ewropea, l-Istati Membri qablu li jirrilokaw l-applikanti għall-ażil mill-Greċja u mill-Italja lejn pajjiżi oħra tal-UE. L-UE tixtieq ukoll li jinħolqu modi sikuri u legali għall-applikanti għall-ażil biex jidħlu fl-UE. Programm dwar ir-risistemazzjoni volontarja miftiehem mill-Istati Membri jipprevedi t-trasferiment ta’ 22 500 ruħ minn barra l-UE lejn Stat Membru tal-UE. L-UE qed taħdem biex iżżid ir-rata ta’ ritorni lejn il-pajjiż ta’ oriġini tal-migranti irregolari mingħajr ebda dritt ta’ soġġorn fl-UE.
 F’Marzu tal-2016, l-UE u t-Turkija ftiehmu li l-migranti irregolari u dawk li qegħdin ifittxu l-ażil li jaslu fil-gżejjer tal-Greċja mit-Turkija, ikunu jistgħu jintbagħtu lura fit-Turkija. Bi tpartit għal kull Sirjan li jkun wasal il-Greċja b’mod irregolari u li jintbagħat lura mill-gżejjer tal-Greċja lejn it-Turkija, l-UE tieħu Sirjan mit-Turkija li ma jkunx ipprova jidħol fl-UE b’mod irregolari. Dan wassal għal tnaqqis kbir fil-wasliet irregolari fuq il-gżejjer. L-UE qiegħdet għad-dispożizzjoni EUR 3 biljun biex tindirizza l-ħtiġijiet tar-refuġjati ospitati fit-Turkija.
 Mill-2015 ’l hawn ġew salvati aktar minn 620 000 ħajja fl-Eġew u fil-Mediterran bis-saħħa tal-operazzjonijiet ta’ salvataġġ Taljani u Griegi u bis-saħħa tal-ħidma tal-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta, imwaqqfa fl-2016.
 Il-Kummissjoni pproponiet riforma profonda tal-liġijiet eżistenti dwar l-ażil f’konformità mal-ħtiġijiet attwali u futuri. Il-prinċipju bażiku se jibqa’ l-istess: jenħtieġ li n-nies japplikaw għall-ażil fl-ewwel Stat Membru tal-UE li jidħlu fih sakemm ma jkollhomx membri familjari xi mkien ieħor, iżda kull meta Stat Membru ma jkunx jista’ jlaħħaq, irid ikun hemm solidarjetà u tqassim ġust tar-responsabbiltà fi ħdan l-UE.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/migration-and-asylum_mt
 L-Unjoni Ewropea qed taħdem favur it-twaqqif ta’ unjoni tas-sigurtà, biex tagħmel l-Ewropa aktar sigura billi tiġġieled kontra t-terroriżmu u l-kriminalità serja u billi ssaħħaħ il-fruntieri esterni tal-Ewropa.
 L-UE toffri liċ-ċittadini tagħha spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja mingħajr fruntieri interni. L-objettiv ġenerali ta’ unjoni tas-sigurtà hu li tagħmel dan l-ispazju post aktar sikur. L-UE u l-Istati Membri jikkooperaw biex jindirizzaw it-terroriżmu u r-radikalizzazzjoni vjolenti, il-kriminalità serja u organizzata u ċ-ċiberkriminalità.
 L-UE tiffoka l-azzjonijiet tagħha fuq l-għoti ta’ appoġġ lill-Istati Membri permezz ta’:
 skambju ta’ informazzjoni bejn l-infurzar nazzjonali tal-liġi, l-aġenziji doganali u l-gwardji tal-fruntiera;
 kooperazzjoni operattiva, bl-appoġġ tal-aġenziji tal-UE;
 taħriġ, skambju tal-aħjar prattika, finanzjament, riċerka u innovazzjoni.
 L-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Kooperazzjoni fl-Infurzar tal-Liġi (Europol) tiġbor lill-Istati Membri flimkien biex jinvestigaw każijiet ta’ kriminalità serja u organizzata. Il-Kummissjoni qed taħdem ukoll biex tiżgura li s-sistemi ta’ informazzjoni differenti tal-UE għall-ġestjoni tas-sigurtà, tal-fruntieri u tal-migrazzjoni jkunu “interoperabbli”, jiġifieri kapaċi jikkomunikaw ma’ xulxin.
 L-UE aġġornat u saħħet il-liġijiet tagħha, filwaqt li armonizzat id-definizzjoni ta’ reati terroristiċi u kkriminalizzat l-ivvjaġġar, it-taħriġ u l-finanzjament tat-terroriżmu. Bl-appoġġ taċ-Ċentru ta’ Eċċellenza tan-Netwerk ta’ Sensibilizzazzjoni dwar ir-Radikalizzazzjoni, l-UE qed iżżid l-isforzi għall-prevenzjoni tar-radikalizzazzjoni u tindirizza l-isfida ta’ ġellieda terroristi li jirritornaw. Permezz tal-Forum fuq l-Internet tal-UE, il-Kummissjoni qed tiffaċilita l-kooperazzjoni bejn kumpaniji importanti tal-internet, aġenziji tal-infurzar tal-liġi u s-soċjetà ċivili biex jitnaqqas l-aċċess għall-kontenut illegali online u jiġu pprovduti narrattivi alternattivi effettivi għall-ġlieda kontra l-propaganda terroristika. Il-Kummissjoni pproponiet ukoll li tagħmilha obbligatorja għall-kumpaniji tal-internet li jneħħu kontenut terroristiku mill-internet fi żmien siegħa minn ordni ta’ tneħħija mill-awtoritajiet nazzjonali.
 F’Diċembru 2018 il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni qablu dwar l-Att dwar iċ-Ċibersigurtà, li jsaħħaħ il-mandat tal-aġenzija tal-UE għaċ-ċibersigurtà (l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea dwar is-Sigurtà tan-Netwerks u l-Informazzjoni) sabiex tappoġġa aħjar lill-Istati Membri fit-trattament ta’ theddid u attakki taċ-ċibersigurtà.
 Bis-saħħa tal-Ftehim ta’ Schengen, il-kontrolli f’ħafna mill-fruntieri interni tal-UE ġew aboliti progressivament. Il-kriżi tal-migrazzjoni u l-pajsaġġ tas-sigurtà li qed jinbidel fis-snin riċenti wrew li ż-żona Schengen teħtieġ fruntieri esterni b’saħħithom. Fl-2017, l-UE adottat regoli ġodda għall-fruntieri esterni ta’ Schengen biex jissaħħu l-kontrolli fuq il-persuni kollha, inkluż iċ-ċittadini Ewropej, f’bażijiet ta’ data rilevanti, biex jiġi żgurat li dawn ma jirrappreżentawx theddida għall-ordni pubbliku jew għas-sigurtà interna. Barra minn hekk, aktar minn 1 600 uffiċjal mill-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta (Frontex) issa qed jgħinu lill-gwardji tal-fruntieri nazzjonali tal-Istati Membri fil-pattulja f’postijiet bħall-Greċja, l-Italja, il-Bulgarija u Spanja. Il-Kummissjoni pproponiet li tkabbar aktar l-Aġenzija billi tistabbilixxi korp permanenti ta’ 10 000 persunal operattiv.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/borders-and-security_mt
 L-UE għandha l-għan li lill-industrija u lin-negozju tagħmilhom aktar kompetittivi u li tippromwovi l-impjiegi u t-tkabbir permezz ta’ ambjent favorevoli għan-negozji.
 Il-politika tal-UE dwar in-negozju u l-industrija hi mfassla biex ittejjeb l-ambjent tan-negozju, tippromwovi klima ta’ intraprenditorija u ta’ ħolqien tax-xogħol u tagħti lin-negozji żgħar aċċess aktar faċli għal finanzjament u għas-swieq. L-intrapriżi żgħar u medji jirrappreżentaw 99 % tan-negozji kollha fl-UE, u jipprovdu żewġ terzi mill-impjiegi totali fis-settur privat. Il-politiki tal-UE jħeġġu l-ħolqien ta’ negozji ġodda u jappoġġjaw lil kumpaniji innovattivi fl-isforzi tagħhom li jespandu. Ftehimiet kummerċjali msaħħa jiftħu s-swieq għan-negozji tal-UE, u tista’ tittieħed azzjoni biex tiġi evitata kompetizzjoni inġusta minn barra l-UE. L-UE għandha l-għan li:
 issaħħaħ il-bażi industrijali tagħha u tippromwovi t-tranżizzjoni lejn ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju;
 tippromwovi l-innovazzjoni bħala mezz kif tiġġenera sorsi ġodda ta’ tkabbir;
 tħeġġeġ lin-negozji żgħar u tippromwovi kultura imprenditorjali;
 tiggarantixxi suq madwar l-UE kollha għall-oġġetti; u
 timmassimizza l-benefiċċji tal-investiment tal-UE fl-ispazju.
 L-UE ħadet impenn li tgħin lin-negozji u lill-industrija biex ikunu kompetittivi u jiġġeneraw tkabbir u impjiegi ġodda. L-għan hu li tgħin lill-kumpaniji Ewropej biex isiru aktar intelliġenti, aktar innovattivi u aktar sostenibbli. Il-politika industrijali tikkontribwixxi għall-kompetittività billi tistabbilixxi kundizzjonijiet ta’ qafas xierqa (bħal leġiżlazzjoni intelliġenti u żvilupp tal-ħiliet). Il-Kummissjoni Ewropea żviluppat pjanijiet ta’ azzjoni u leġiżlazzjoni speċifiċi għas-setturi biex tappoġġja lil aktar minn tużżana setturi industrijali ewlenin, inklużi l-industriji tas-sustanzi kimiċi, awtomobilistiċi, tal-ikel, tal-kura tas-saħħa, tal-bijoteknoloġija u tal-ajrunawtika. Il-Kummissjoni hi responsabbli wkoll għal setturi b’implikazzjonijiet ġeostrateġiċi u bi grad għoli ta’ intervent pubbliku, bħad-difiża, is-sigurtà u l-ispazju.
 Il-Kummissjoni Ewropea, flimkien mal-Bank Ewropew tal-Investiment, nediet il-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa. Bħala parti mill-pjan, inħoloq il-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi biex jimmobilizza l-investiment madwar l-Ewropa. Sa Novembru 2018 il-pjan kien immobilizza EUR 360 biljun f’valur ta’ investimenti. Il-fond jipprovdi garanziji b’appoġġ ta’ proġetti ffinanzjati mill-Bank Ewropew tal-Investiment, b’enfasi fuq l-infrastruttura, l-innovazzjoni u l-kumpaniji iżgħar. Madwar 850 000 kumpanija żgħira u ta’ daqs medju huma mistennija jibbenefikaw minn titjib fl-aċċess għall-finanzjament. Il-Kummissjoni tieħu ħsieb diversi programmi tal-UE li jappoġġjaw l-innovazzjoni u l-intraprenditorija, inklużi:
 COSME – il-programm għall-kompetittività tal-intrapriżi u tal-intrapriżi żgħar u medji;
 Orizzont 2020 għar-riċerka u l-innovazzjoni;
 Galileo għan-navigazzjoni bis-satellita u Copernicus għall-osservazzjoni tad-dinja, li jwasslu servizzi li jibbenefikaw minnhom miljuni ta’ nies u negozji
 L-UE toffri wkoll lin-negozji numru ta’ servizzi ta’ appoġġ inkluż Netwerk Enterprise Europe u Erasmus għal Imprendituri Żgħażagħ.
 Skopri aktar: https://europa.eu/european-union/topics/enterprise_mt
 Is-suq uniku hu wieħed mill-akbar kisbiet tal-UE. Hu jkattar it-tkabbir u l-impjiegi u jagħmel il-ħajja ta’ kuljum eħfef għan- nies u għan-negozji.
 Bis-saħħa tas-suq uniku (kultant imsejjaħ ukoll is-suq intern), nies, oġġetti, servizzi u flus jistgħu jiċċaqilqu madwar l-UE kważi liberament daqslikieku jkunu fl-istess pajjiż. Iċ-ċittadini tal-UE jistgħu jistudjaw, jgħixu, jixtru, jaħdmu u jirtiraw fi kwalunkwe pajjiż tal-UE, u jgawdu minn prodotti minn madwar l-Ewropa kollha.
 Tneħħew mijiet ta’ ostakli tekniċi, legali u burokratiċi għall-kummerċ liberu u għall-moviment liberu bejn l-Istati Membri tal-UE biex kollox jimxi mingħajr intoppi fis-suq uniku. Bħala riżultat, il-kumpaniji espandew l-operazzjonijiet tagħhom u l-kompetizzjoni baxxiet il-prezzijiet u tat għażla akbar lill-konsumaturi. Pereżempju, it-telefonati fl-Ewropa huma ferm orħos, u l-prezzijiet tat-titjiriet naqsu b’mod sinifikanti u nfetħu rotot ġodda. Fl-istess ħin, l-UE taħdem biex tiżgura li dawn il-libertajiet il-kbar ma jxekklux il-ġustizzja, il-protezzjoni tal-konsumatur jew is-sostenibbiltà ambjentali.
 Il-Kummissjoni Ewropea taħdem mal-awtoritajiet u mal-partijiet ikkonċernati fl-Istati Membri biex jiġu ssorveljati u infurzati r-regoli eżistenti b’tali mod li n-nies u n-negozji jkunu jistgħu jibbenefikaw mill-opportunitajiet offruti mis-suq uniku. Madankollu, għad hemm xi ostakli biex is-suq uniku jibda jiffunzjona bis-sħiħ. B’mod partikolari, l-UE qed taħdem biex:
 tindirizza l-ostakli regolatorji jew amministrattivi attwali li qed jipprevjenu lill-individwi milli jixtru jew ibigħu faċilment oġġetti u servizzi minn Stat Membru ieħor jew fih;
 tagħmilha eħfef biex kumpaniji - kbar u żgħar - jiġġeneraw flus permezz tal-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa u permezz tal-unjoni tas-swieq kapitali;
 tħeġġeġ lill-ħaddiema jaħdmu f’impjiegi f’pajjiżi oħra tal-UE biex jimlew postijiet vakanti u jissodisfaw il-ħtieġa għal ħiliet speċjali, inkluż permezz tal-Karta Professjonali Ewropea u l-portal dwar il-mobilità fix-xogħol EURES;
 tipprevjeni d-dumping soċjali — il-prattika li jintuża xogħol irħas u li l-produzzjoni tiġi ttrasferita lejn pajjiż jew żona b’pagi baxxi;
 issaħħaħ il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet nazzjonali tat-taxxa; u
 tistabbilixxi bażi tat-taxxa korporattiva konsolidata komuni fl-UE u taxxa fuq it-tranżazzjonijiet finanzjarji.
 Minbarra r-regoli tas-suq uniku li jiggarantixxu l-moviment liberu tan-nies, iċ-ċittadini tal-UE m’għandhomx bżonn passaport biex jivvjaġġaw fiż-żona Schengen, li bħalissa tinkludi l-Istati Membri tal-UE (ħlief il-Bulgarija, Ċipru, l-Irlanda, il-Kroazja u r-Rumanija), flimkien mal-Iżlanda, mal-Liechtenstein, man-Norveġja u mal-Iżvizzera. Biex tiġi żgurata s-sikurezza fiż-żona Schengen, dawn il-pajjiżi saħħew il-kontrolli fil-fruntieri esterni tal-UE u żiedu wkoll il-kooperazzjoni tal-pulizija.
 Il-portal L-Ewropa tiegħek jipprovdi informazzjoni dwar il-ħajja, ix-xogħol, l-ivvjaġġar, l-istudju u n-negozju f’pajjiż ieħor tal-UE. Joffri wkoll aċċess għas-servizzi bħal Pariri tal-Ewropa Tiegħek (għal parir legali personalizzat) u SOLVIT (għal soluzzjoni ta’ problemi ma’ awtoritajiet pubbliċi barra l-pajjiż).
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/single-market_mt
 Is-suq uniku diġitali tal-UE għandu l-għan li jiftaħ l-opportunitajiet għan-nies u għan-negozji u li jsaħħaħ il-pożizzjoni tal-Ewropa bħala mexxej dinji fl-ekonomija diġitali.
 L-UE tkompli tneħħi l-ostakli li jipprevjenu liċ-ċittadini, lill-gvernijiet u lin-negozji milli jieħdu vantaġġ sħiħ mill-internet. Is-soluzzjonijiet ivarjaw minn tmiem tal-imblukkar ġeografiku, it-tneħħija tat-tariffi tar-roaming tat-telefonija ċellulari u l-indirizzar tan-nuqqas ta’ aċċess għall-internet jew ħiliet diġitali, għal regoli ġodda ta’ portabbiltà sabiex in-nies ikunu jistgħu jaċċessaw l-abbonamenti online tagħhom għat-televiżjoni, il-logħob u l-mużika meta jivvjaġġaw fl-UE bl-istess mod kif jagħmlu d-dar.
 Is-suq uniku diġitali se jtejjeb il-kummerċ elettroniku u l-konsenja tal-pakketti, ineħħi l-imblukkar ġeografiku u jirrevedi l-VAT. Se jtejjeb l-ambjent tan-negozju billi jirriforma l-politika dwar it-telekomunikazzjonijiet u l-midja, jirrevedi r-regoli dwar kif jaġixxu l-pjattaformi online u jiżgura li d-dinja online tkun sikura u sigura. Is-suq uniku diġitali se jgħin ukoll biex imexxi l-ekonomija billi jiżgura l-moviment liberu ta’ data mhux personali, jinvesti fil-ħiliet diġitali u jipprovdi aċċess aħjar għas-servizzi pubbliċi online. In-nies u n-negozji se jkunu jistgħu jinnegozjaw online, jinnovaw u jinteraġixxu legalment, bla periklu, b’mod sigur u affordabbli, u jagħmlu l-ħajja tagħhom aktar faċli. Il-kisba tas-suq uniku diġitali tista’ potenzjalment tikkontribwixxi mijjiet ta’ biljuni ta’ euro fis-sena għall-ekonomija tal-UE u toħloq mijiet ta’ eluf ta’ impjiegi.
 Il-Kummissjoni Ewropea wettqet il-biċċa l-kbira tal-proposti leġiżlattivi li ħabbret fl-istrateġija tagħha tas-suq uniku diġitalital-2015. Il-fokus issa jinsab fuq it-trasformazzjoni tal-proposti f’realtà għaċ-ċittadini tal-UE. Dawn huma wħud mill-passi li diġà ttieħdu:
 It-tariffi tal-itineranza ntemmu f’Ġunju 2017, u b’hekk in-nies jistgħu jużaw l-apparat mobbli tagħhom meta jivvjaġġaw fl-UE, u jħallsu l-istess prezzijiet bħal f’pajjiżhom.
 Sa minn Mejju 2018, iċ-ċittadini u n-negozji qed jibbenefikaw minn regoli ġodda b’saħħithom tal-UE dwar il-protezzjoni ta’ data personali.
 Il-Kummissjoni għandha l-għan li tipprovdi liċ-ċittadini bl-aħjar konnessjoni possibbli tal-internet, filwaqt li l-inizjattiva WiFi4EU tappoġġja l-installazzjoni ta’ hotspots tal-Wi-Fi pubbliċi b’xejn f’komunitajiet lokali madwar l-UE.
 Il-Kummissjoni pproponiet għodod ġodda biex tgħin biex tiddefendi lin-nies u lin-negozji kontra attakki ċibernetiċi, filwaqt li ssaħħaħ l-aġenzija taċ-ċibersigurtà tagħha u fl-2018, ċentru ta’ kompetenza taċ-ċibersigurtà.
 Inizjattivi ġodda proposti fis-saħħa elettronika, l-indirizzar tad-diżinformazzjoni, it-trasparenza tal-pjattaformi online, l-intelliġenza artifiċjali, is-superkompjuters, il-5G u l-blockchain, kif ukoll strateġija diġitali għall-Balkani tal-Punent.
 Biex tiżgura li l-UE tibqa’ fuq quddiem fit-trasformazzjoni diġitali, il-Kummissjoni tipproponi li tinvesti EUR 9.2 biljun fil-programmi Ewropa Diġitali u Ewropa Kreattiva.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/digital-single-market/mt
 L-UE tikkontribwixxi għall-ħolqien ta’ aktar impjiegi u ta’ impjiegi aħjar madwar l-Ewropa, u għandha l-għan li toħloq standards soċjali diċenti għaċ-ċittadini kollha tagħha, inkluż permezz tal-Fond Soċjali Ewropew ta’ EUR 86.4 biljun.
 Ir-responsabbiltà għall-politiki tal-impjiegi u għall-affarijiet soċjali hi maqsuma bejn l-UE u l-Istati Membri tagħha. Il-Kummissjoni Ewropea għamlet l-impjiegi, it-tkabbir u l-investiment il-prijorità ewlenija tagħha, appoġġjata mill-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa.
 Il-politiki tal-UE dwar l-impjiegi u l-affarijiet soċjali huma mfassla biex:
 joħolqu impjiegi ta’ kwalità madwar l-UE;
 jgħinu lill-ħaddiema jsibu xogħlijiet f’pajjiżhom jew f’pajjiż ieħor tal-UE;
 jippromwovu l-ħiliet u l-intraprenditorija;
 jikkoordinaw u jimmodernizzaw is-sistemi tas-sigurtà soċjali;
 jappoġġjaw l-inklużjoni soċjali u jiġġieldu l-faqar; u
 jipproteġu d-drittijiet tan-nies b’diżabilitajiet.
 Dawn il-politiki jikkontribwixxu għall-kisba tal-miri ta’ Ewropa 2020 fl-impjiegi, fl-inklużjoni soċjali u fl-edukazzjoni. L-UE tipprovdi u tikkoordina l-finanzjament biex tgħin lill-Istati Membri jinvestu fin-nies (f’oqsma bħall-indukrar tat-tfal, il-kura tas-saħħa, it-taħriġ, l-infrastruttura aċċessibbli u l-għajnuna fis-sejbien ta’ xogħol) u jirriformaw is-sistemi tas-sigurtà soċjali tagħhom. Il-Fond Soċjali Ewropew qed jinvesti EUR 86.4 biljun biex jgħin lil miljuni ta’ Ewropej jiksbu ħiliet ġodda u jsibu impjiegi aħjar. Il-Garanzija għaż-Żgħażagħ (EUR 8.8 biljun) tappoġġja l-impjieg taż-żgħażagħ billi tiżgura li ż-żgħażagħ kollha li għandhom inqas minn 25 sena jirċievu offerta konkreta ta’ kwalità tajba għal xogħol, għal apprendistat jew għal traineeship jew biex ikomplu bl-edukazzjoni fi żmien 4 xhur minn meta jitilqu mill-edukazzjoni formali jew isiru qiegħda. L-inizjattiva tal-Perkorsi ta’ Titjib tal-Ħiliet tgħin lill-adulti jiksbu ħiliet bażiċi bħall-qari, il-kitba jew l-użu ta’ kompjuter. Permezz ta’ din l-inizjattiva, l-UE tgħin lill-Istati Membri jagħtu lin-nies it-tieni opportunità biex jibnu l-ħiliet tagħhom.
 Filwaqt li s-sigurtà soċjali għadha r-responsabbiltà ta’ kull Stat Membru, l-UE toħloq pont bejn is-sistemi nazzjonali għaċ-ċittadini li jaqsmu l-fruntieri biex jgħixu f’pajjiż ieħor. Ir-regoli tal-UE dwar il-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali ma jiħdux post is-sistemi nazzjonali, iżda jħarsu d-drittijiet tas-sigurtà soċjali meta ċ-ċittadini jmorru joqogħdu f’pajjiż ieħor fi ħdan l-UE (u fl-Iżlanda, fil-Liechtenstein, fin-Norveġja u fl-Iżvizzera). L-UE tipproteġi wkoll lin-nies permezz ta’ liġijiet li jillimitaw is-sigħat tax-xogħol, jindirizzaw id-diskriminazzjoni fuq il-post tax-xogħol, jagħmlu l-kundizzjonijiet tax-xogħol aktar sikuri u jiżguraw li jirċievu kumpens għal korrimenti li jġarrbu fuq ix-xogħol. Biex iċ-ċittadini jingħataw drittijiet ġodda u aktar effettivi, il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jnaqqax prinċipji u drittijiet fl-oqsma tal-opportunitajiet indaqs fis-suq tax-xogħol, tal-kundizzjonijiet ġusti tax-xogħol u tal-protezzjoni soċjali. EURES, il-Portal Ewropew dwar il-Mobilità fix-Xogħol, jgħin ukoll biex jgħaqqad lil dawk li qed ifittxu xogħol u kumpaniji li joffru x-xogħol.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/employment-and-social-affairs_mt
 Id-dokument ta’ riflessjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar id-dimensjoni soċjali tal-Ewropa
 L-UE tgħin biex tittejjeb il-kwalità tal-edukazzjoni billi tħeġġeġ il-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri u billi tikkomplimenta l-azzjonijiet nazzjonali. Erasmus+ jipprovdi opportunitajiet għan-nies ta’ kull età u jippermetti b’mod partikolari liż-żgħażagħ biex jistudjaw, jitħarrġu, jiksbu esperjenza ta’ xogħol jew jagħmlu volontarjat barra pajjiżhom.
 L-investiment fl-edukazzjoni u fit-taħriġ hu fundamentali għall-ġejjieni tan-nies, b’mod partikolari jekk ikunu żgħażagħ. Skont rapport tal-2015, fl-UE għad hemm aktar minn 4.4 miljun persuna li tieqaf mill-iskola qabel iż-żmien u wieħed minn kull erba’ adulti li għandhom livell baxx ta’ ħiliet, u dan jagħmilha diffiċli għalihom biex jaċċessaw is-suq tax-xogħol u jieħdu sehem bis-sħiħ fis-soċjetà.
 Il-pajjiżi tal-UE huma responsabbli għas-sistemi tal-edukazzjoni u tat-taħriġ tagħhom stess, iżda l-UE tgħinhom jiksbu edukazzjoni ta’ kwalità permezz tal-iskambju ta’ prattika tajba, bl-istabbiliment ta’ miri u ta’ parametri referenzjarji u tipprovdilhom finanzjament u għarfien espert. L-istrateġija tal-UE għall-edukazzjoni u għat-taħriġ għandha l-għan li tilħaq l-objettivi li ġejjin:
 tagħmel it-tagħlim tul il-ħajja u l-mobilità realtà;
 ittejjeb il-kwalità u l-effiċjenza tal-edukazzjoni u tat-taħriġ;
 tippromwovi l-ekwità, il-koeżjoni soċjali u ċ-ċittadinanza attiva; u
 issaħħaħ il-kreattività u l-innovazzjoni, inkluża l-intraprenditorija, fil-livelli kollha tal-edukazzjoni u tat-taħriġ.
 Erasmus+, il-programm tal-UE għall-edukazzjoni, għat-taħriġ, għaż-żgħażagħ u għall-isport, jgħin biex jiġi indirizzat il-qgħad fost iż-żgħażagħ billi jsaħħaħ l-iżvilupp personali, il-ħiliet u l-impjegabbiltà taż-żgħażagħ. B’baġit totali ta’ EUR 14.7 biljun, se jgħin lil aktar minn 4 miljun persuna (fil-parti l-kbira żgħażagħ) jistudjaw, jitħarrġu, jiksbu esperjenza ta’ xogħol jew jagħmlu volontarjat f’pajjiż ieħor. Erasmus+ isaħħaħ il-prospettivi tax-xogħol u l-iżvilupp personali taż-żgħażagħ billi jagħtihom il-ħiliet li jeħtieġu fis-suq tax-xogħol u fis-soċjetà, kemm fil-preżent kif ukoll fil-ġejjieni. Il-Kummissjoni Ewropea pproponiet li tirdoppja l-fondi għall-Erasmus għal EUR 30 biljun fil-baġit tal-UE fit-tul li jmiss (2021 sa 2027).
 L-UE stabbiliet numru ta’ inizjattivi oħra biex tagħmilha aktar faċli għan-nies biex jistudjaw, jitħarrġu jew jaħdmu barra l-pajjiż. Il-pajjiżi, it-trade unions u l-impjegaturi Ewropej jikkooperaw biex itejbu t-taħriġ vokazzjonali u edukazzjonali permezz tal-proċess ta’ Copenhagen. Riżultat minnhom hu s-Sistema Ewropea ta’ Kredits għall-Edukazzjoni u t-Taħriġ Vokazzjonali u n-netwerk ta’ garanzija tal-kwalità, li jgħin lin-nies jaħdmu u jistudjaw barra l-pajjiż. Il-proċess ta’ Bologna u ż-Żona Ewropea ta’ Edukazzjoni Għolja jagħmluha aktar faċli għan-nies biex ibiddlu s-sistemi edukattivi fi ħdan l-Ewropa billi jippromwovu r-rikonoxximent reċiproku tal-perjodi ta’ studju, kwalifiki komparabbli u standards ta’ kwalità uniformi.
 Is-sett ta’ dokumenti tal-Europass jgħin lill-ħaddiema japplikaw għal impjiegi barra mill-pajjiż billi jippreżentaw il-ħiliet u l-kwalifiki tagħhom f’format standard madwar l-Ewropa kollha u li jinftiehem aktar faċilment mill-impjegaturi.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/education-and-training_mt
 Il-programm ta’ riċerka u ta’ innovazzjoni Orizzont 2020, b’finanzjament ta’ EUR 77 biljun, qed jgħin lill-UE ssaħħaħ it-tkabbir u l-impjiegi u tindirizza wħud mill-akbar sfidi tagħna.
 Ir-riċerka u l-innovazzjoni huma essenzjali għall-ekonomija u għas-soċjetà tagħna. Huma fil-qalba tal-isforzi Ewropej biex joħolqu impjiegi ta’ kwalità u biex jagħtu spinta lit-tkabbir u l-investiment. Jipprovdulna wkoll l-għarfien u s-soluzzjonijiet biex nindirizzaw kemm il-problemi urġenti bħat-tifqigħa tal-Ebola tal-2014 kif ukoll l-isfidi tas-soċjetà fit-tul bħat-tibdil fil-klima.
 Fl-istess ħin, ir-riċerka u l-innovazzjoni jgħinu biex jagħmlu l-ħajjiet tan-nies aħjar permezz ta’ titjib f’oqsma bħall-kura tas-saħħa, it-trasport u l-enerġija, u huma l-punt tat-tluq għal numru infinit ta’ prodotti u ta’ servizzi ġodda li jistgħu jtejbu l-kwalità tal-ħajja u jsaħħu l-prestazzjoni ekonomika tagħna.
 L-UE hi l-akbar fabbrika tal-għarfien fid-dinja, li tirrappreżenta kważi terz mill-produzzjoni globali tax-xjenza u tat-teknoloġija. Madankollu, fid-dawl tal-kompetizzjoni li qiegħda tikber, l-UE trid tagħmel progress biex riċerka eċċellenti u ideat innovattivi ssarrafhom fi prodotti u f’teknoloġiji li jirnexxu. L-Istati Membri kollha tal-UE għandhom il-politiki ta’ riċerka u l-iskemi ta’ finanzjament tagħhom stess, iżda ħafna kwistjonijiet importanti jistgħu jiġu indirizzati l-aħjar billi riċerkaturi u innovaturi f’pajjiżi differenti jiġu megħjuna biex jaħdmu flimkien. Din hi r-raġuni għaliex ir-riċerka u l-innovazzjoni huma sostnuti fil-livell tal-UE, b’mod partikolari permezz tal-programm Orizzont 2020.
 Orizzont 2020 hu l-akbar programm ta’ riċerka u ta’ innovazzjoni li qatt rat l-UE, b’investiment ta’ EUR 77 biljun f’finanzjament tul seba’ snin (2014-2020), minbarra l-investiment pubbliku u privat l-ieħor li dawn il-flus jattiraw. Dan qed jikseb rivoluzzjonijiet, skoperti u primati dinjija kemm fil-laboratorju kif ukoll billi jwassal ideat brillanti mil-laboratorju għas-suq.
 Orizzont 2020 għandu tliet għanijiet ewlenin, li huma li:
 jagħti spinta lix-xjenza eċċellenti, inkluż permezz tal-Kunsill Ewropew tar-Riċerka, u lit-taħriġ u lill-iżvilupp tal-karriera għar-riċerkaturi permezz ta’ azzjonijiet Marie Skłodowska-Curie;
 jippromwovi t-tmexxija industrijali f’oqsma bħan-nanoteknoloġiji, il-bijoteknoloġija u t-teknoloġija tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni, u permezz tal-appoġġ għall-kumpaniji u għall-intraprendituri; u
 jindirizza l-akbar sfidi soċjetali tagħna, inklużi s-saħħa, it-trasport, l-enerġija, l-azzjoni klimatika u l-ħarsien tal-libertà u tas-sigurtà.
 Il-Kummissjoni Ewropea għandha wkoll l-għan li tiżviluppa politiki li jħeġġu riċerka eċċellenti u jkattru l-innovazzjoni. Il-politiki u l-azzjonijiet ġodda jistgħu jkunu raggruppati taħt tliet temi ewlenin: l-innovazzjoni miftuħa, ix-xjenza miftuħa, u l-approċċ miftuħ għad-dinja.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/research-and-innovation_mt
 Il-politika reġjonali għandha fil-mira tagħha lir-reġjuni u lill-ibliet kollha fl-Unjoni Ewropea sabiex dawn ikunu jistgħu jappoġġjaw il-ħolqien tal-impjiegi, il-kompetittività tan-negozju, it-tkabbir ekonomiku u l-iżvilupp sostenibbli u li ttejjeb il-kwalità tal-ħajja taċ-ċittadini.
 L-investiment f’ċentri ta’ riċerka u ta’ innovazzjoni f’San Ġwann, f’Galway u f’Cottbus; il-modernizzazzjoni tal-ajruporti ta’ Riga u ta’ Wroclaw; it-titjib tal-mobilità urbana f’Ateni, f’Sofia u fi Cluj-Napaca; il-preservazzjoni ta’ Mont-Saint-Michel u s-salvagwardja ta’ Pompeii; l-iżvilupp ta’ infrastruttura tal-broadband madwar il-Litwanja; l-għoti ta’ appoġġ lil intrapriżi żgħar u medji f’Utrecht u f’Paredes; ir-rinnovament taċ-ċentri urbani ta’ Santa Coloma de Gramenet u ta’ Liège; it-tiġdid tat-trattament tal-ilma mormi fi Trenčín u fi Slavonski Brod; u l-promozzjoni tal-użu ta’ teknoloġiji tal-informazzjoni f’universitajiet f’Nikosija u f’Ljubljana – dawn huma biss ftit eżempji mill-eluf ta’ proġetti kkofinanzjati mill-politika reġjonali tal-UE f’reġjuni madwar l-Ewropa kollha.
 Il-politika reġjonali hi l-bażi tas-solidarjetà Ewropea, issaħħaħ it-tkabbir ekonomiku u ttejjeb il-kwalità tal-ħajja permezz ta’ investiment strateġiku. Din tiddedika l-parti l-kbira tal-finanzjament tagħha biex tgħin lill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp u lir-reġjuni tal-UE li jkunu għadhom lura biex ilaħħqu u b’hekk jitnaqqsu d-disparitajiet ekonomiċi, soċjali u territorjali li għadhom jeżistu fl-UnjoniUE.
 Il-politika reġjonali hi ġestita b’mod konġunt mill-Kummissjoni Ewropea u mill-Istati Membri u mir-reġjuni tagħhom, li jagħżlu l-proġetti li se jiġu kkofinanzjati mill-UE, permezz ta’ programmi miftiehma bil-quddiem mal-Kummissjoni Ewropea. Il-fondi tal-UE dejjem jiġu supplimentati b’fondi nazzjonali (privati u/jew pubbliċi).
 Kull programm hu mfassal permezz ta’ proċess kollettiv li jinvolvi partijiet ikkonċernati fil-livelli Ewropej, nazzjonali, reġjonali u lokali, lil sħab soċjali u lis-soċjetà ċivili. Din is-sħubija tapplika għall-istadji kollha tal-programmazzjoni, mit-tfassil, permezz tal-ġestjoni u tal-implimentazzjoni, sal-monitoraġġ u l-evalwazzjoni.
 Permezz tal-programmi Interreg, il-politika reġjonali tixħet attenzjoni partikolari lejn il-ħtiġijiet u l-potenzjal tar-reġjuni tal-fruntiera.
 Biex jintlaħqu dawn l-għanijiet u jiġu indirizzati l-ħtiġijiet diversi tar-reġjuni kollha tal-UE, hemm EUR 259.7 biljun, kwart mill-baġit totali tal-UE, disponibbli għall-politika reġjonali fl-2014–2020. Dawn ir-riżorsi jintużaw biex jiġu ffinanzjati infrastrutturi strateġiċi tat-trasport u tal-komunikazzjoni; biex tiġi megħjuna tranżizzjoni lejn ekonomija aktar ekoloġika; biex l-intrapriżi żgħar u medji jiġu megħjuna bl-għan li jsiru aktar innovattivi u kompetittivi; biex jinħolqu opportunitajiet tax-xogħol ġodda u dejjiema; biex jissaħħu u jiġu mmodernizzati s-sistemi edukattivi; u biex tinbena soċjetà aktar inklużiva. Informazzjoni ulterjuri dwar il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej tista’ tinstab fis-sit cohesiondata.ec.europa.eu/overview#.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/regional-policy_mt
 Il-politika tal-UE dwar it-trasport tgħin biex l-ekonomija Ewropea tkompli timxi ’l quddiem billi tiżviluppa netwerk infrastrutturali modern li jagħmel il-vjaġġi aktar veloċi u sikuri, filwaqt li fl-istess ħin tippromwovi soluzzjonijiet sostenibbli u diġitali.
 L-Ewropa teħtieġ konnessjonijiet tat-trasport effiċjenti li jixprunaw il-kummerċ, it-tkabbir u l-impjiegi. It-trasport hu kontributur primarju għall-ekonomija: is-servizzi tat-trasport waħedhom irrappreżentaw madwar EUR 664 biljun f’valur miżjud gross fl-2016 (il-kontribut lejn l-ekonomija), u impjegaw madwar 11-il miljun ruħ.
 Il-politika tal-UE dwar it-trasport hi ffokata fuq il-ħolqien ta’ żona unika Ewropea tat-trasport b’kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni ġusti għal modalitajiet differenti tat-trasport u bejniethom.
 Bis-saħħa tal-UE, l-aħħar 20 sena seħħ progress konsiderevoli fis-settur tat-trasport tal-Ewropa, li wassal għal trasport aktar sikur bl-ajru, fuq il-baħar u fit-triq; kundizzjonijiet tax-xogħol diċenti għall-ħaddiema tat-trasport; għażliet ta’ mobilità aktar mifruxa u orħos għall-vjaġġaturi u għan-negozji; u progress aktar veloċi lejn trasport aktar nadif u soluzzjonijiet tal-mobilità diġitali.
 Filwaqt li hi ffinanzjata permezz tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, b’baġit ta’ aktar minn EUR 24 biljun, il-politika tal-UE dwar l-infrastruttura tat-trasport għandha l-għan li tgħaqqad il-kontinent mil-Lvant sal-Punent u mit-Tramuntana san-Nofsinhar billi tneħħi l-lakuni bejn in-netwerks nazzjonali tat-trasport; tneħħi l-konġestjonijiet għall-funzjonament mingħajr intoppi tas-suq uniku; u tegħleb l-ostakli tekniċi bħal standards inkompatibbli għat-traffiku ferrovjarju. L-UE tappoġja r-riċerka u l-innovazzjoni u l-iskjerament effettiv ta’ teknoloġiji ġodda ekoloġiċi tat-trasport, pereżempju permezz ta’ regoli ġodda li jippromwovu teknoloġiji tal-vetturi nodfa. L-UE qed tmexxi wkoll it-tranżizzjoni lejn is-sewqan konness u awtomatizzat.
 Is-suq uniku tat-trasport huwa kruċjali għall-ekonomija kollha tal-UE. Permezz tal-bini tas-suq uniku għall-avjazzjoni u l-avvanz fuq l-inizjattiva tal-Ajru Uniku Ewropew, it-titjir ikompli jsir aktar faċli u orħos. Issa l-kumpaniji ferrovjarji liċenzjati jistgħu joffru s-servizzi tagħhom madwar l-UE kollha, li jtejjeb il-kompetizzjoni u l-konnettività. B’mod simili, il-ftuħ tas-suq marittimu ppermetta lill-kumpaniji tat-trasport marittimu biex joperaw f’aktar pajjiżi. Permezz tas-suq uniku, it-trakkijiet jistgħu jipprovdu servizzi f’pajjiżi li mhumiex il-pajjiż tar-reġistrazzjoni tagħhom, biex b’hekk jonqos in-numru ta’ vjaġġi ta’ ritorn vojta.
 Is-sikurezza u s-sigurtà huma ta’ importanza kbira. In-numru ta’ mwiet fit-toroq tal-Ewropa naqas bin-nofs bejn l-1992 u l-2010. Filwaqt li sar il-progress, 25 300 persuna xorta tilfu ħajjithom f’aċċidenti fit-toroq fl-2017. Dan huwa għaliex l-UE taħdem b’mod attiv biex ittejjeb is-sikurezza fit-toroq. Linji tal-ajru li mhumiex sikuri huma pprojbit milli jtiru fl-Ewropa u l-UE introduċiet regoli aktar stretti dwar is-sigurtà marittima. Il-politika tal-UE dwar it-trasport tgħin u tipproteġi wkoll lil nies b’modi oħra meta dawn jivvjaġġaw. Il-passiġġieri li jivvjaġġaw fl-UE bl-ajru, bil-ferrovija, fuq bastimenti jew fuq karozzi tal-linja għandhom drittijiet meta jesperjenzaw dewmien jew kanċellazzjonijiet.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/transport_mt
 Il-politika agrikola komuni tiżgura provvista tal-ikel stabbli, liema ikel irid ikun prodott b’mod sostenibbli bi prezzijiet affordabbli għall-446 miljun konsumatur tal-UE. Din tappoġġja wkoll l-impjiegi u t-tkabbir fiż-żoni rurali.
 Il-politika agrikola komuni hi applikata fl-Istati Membri kollha tal-UE u hi ffinanzjata mill-baġit tal-UE. Din tappoġġja s-settur tal-ikel u tal-biedja tal-UE, wieħed mis-setturi ewlenin tal-ekonomija, li jipprovdi madwar 44 miljun impjieg. Fl-2016, ġew investiti madwar EUR 61 biljun (qisu 38 % mill-baġit tal-UE) b’appoġġ għall-bdiewa biex jipproduċu ikel b’mod sostenibbli, filwaqt li jiġu promossi wkoll it-tkabbir fl-ekonomija rurali u pajsaġġ mimli ħajja. Il-politika agrikola komuni tappoġġja wkoll prattiki tal-biedja ekoloġiċi u li ma jagħmlux ħsara lill-klima madwar l-UE, u tħeġġeġ stili ta’ ħajja mimlijin saħħa.
 Il-politika agrikola komuni tipprovdi appoġġ permezz tal-mezzi li ġejjin.
 Pagamenti diretti li jappoġġjaw id-dħul tal-irziezet. Il-biedja tista’ tkun negozju riskjuż u għali. Il-kundizzjonijiet tat-temp u tas-suq agrikolu huma ta’ spiss imprevedibbli u l-produzzjoni u d-dħul tal-biedja jistgħu jiġu affettwati ħażin. Dan hu ħażin għall-bdiewa, u anki għall-konsumaturi, peress li tista’ tiġi affettwata l-katina tal-provvista tal-ikel. Is-sehem ewlieni mill-baġit għall-biedja tal-UE (72 %) jiġi allokat għal pagamenti diretti għall-bdiewa bil-patt li dawn isegwu regoli stretti relatati mas-sikurezza alimentari, mal-ambjent u mas-saħħa u mat-trattament xieraq tal-annimali. Il-benefiċċji għall-ambjent u għall-klima jinkludu l-protezzjoni tal-ħamriji u tal-bijodiversità, u ż-żamma ta’ bur permanenti, li hi mezz effettiv ħafna ta’ kif jinżamm maqful il-karbonju, biex b’hekk jitnaqqas it-tisħin globali. Il-pagamenti diretti jgħinu fil-ħlas lill-bdiewa għall-forniment ta’ beni pubbliċi li jibbenefikaw lis-soċjetà inġenerali, imma li mhumiex imħallsa mis-suq;
 Il-miżuri tas-suq biex jittrattaw sitwazzjonijiet diffiċli, bħal waqgħa f’daqqa fid-domanda minħabba biża’ ta ’ saħħa, tnaqqis fil-prezzijiet minħabba provvista temporanja żejda jew l-impatt ta’ żviluppi ġeopolitiċi mhux previsti u Programmi ta’ żvilupp rurali (ikkofinanzjati mill-Istati Membri) li jrawmu innovazzjoni u kompetittività biex iż-żoni rurali jsiru postijiet attraenti fejn tgħix u taħdem. Dan jinkludi l-modernizzazzjoni ta’ rziezet u l-għoti ta’ appoġġ lill-bdiewa żgħażagħ, kif ukoll għall-produzzjoni tradizzjonali u organika tal-ikel;
 Ir-restawr ta’ ekosistemi dipendenti fuq l-agrikoltura u l-forestrija u l-promozzjoni tal-effiċjenza fir-riżorsi u l-mixja lejn ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju u reżiljenti għat-tibdil fil-klima huma prijoritajiet għoljin ukoll, li jirrappreżentaw 51.7 % (madwar EUR 51 biljun) mill-baġit totali għall-iżvilupp rurali għall-2014–2020.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/agriculture_mt
 L-UE tħares l-ibħra u l-oċeani tagħna, filwaqt li tiżgura li dawn jibqgħu ekonomikament u ambjentalment sostenibbli bħala xprunatur għall-impjiegi, għat-tkabbir u għall-innovazzjoni.
 L-ibħra u l-oċeani huma xprunaturi għall-ekonomija Ewropea. L-ekonomija “blu” tiġġenera valur miżjud gross (il-kontribuzzjoni għall-ekonomija) ta' biljuni ta' euro kull sena. It-tkabbir blu hu l-istrateġija għall-isfruttar tal-potenzjal tat-tkabbir sostenibbli fis-setturi marini u marittimi inġenerali.
 Il-politika komuni tas-sajd tal-UE għandha l-għan li tiżgura li s-sajd u l-akkwakultura (it-trawwim tal-ħut f’kundizzjonijiet ikkontrollati) huma ambjentalment, ekonomikament u soċjalment sostenibbli biex jiġi pprovdut sors ta’ ikel sustanzjuż għall-ġenerazzjonijiet attwali u futuri taċ-ċittadini tal-UE. L-għanijiet tagħha huma li titrawwem industrija tas-sajd dinamika iżda fl-istess ħin sostenibbli, inklużi l-konservazzjoni tar-riżorsi u l-protezzjoni tal-ambjent marin, filwaqt li jiġu żgurati standards ġusti tal-għajxien għall-komunitajiet tas-sajd.
 L-ibħra u l-oċeani ma jipprovdulniex biss ikel, impjiegi, trasport u rikreazzjoni, iżda wkoll - bis-saħħa tar-riċerka u tal-progress teknoloġiku - prodotti farmaċewtiċi, minerali u sorsi tal-enerġija rinnovabbli. Filwaqt li ssostni dawn l-opportunitajiet il-ġodda, l-UE taqdi wkoll rwol importanti fil-promozzjoni tal-isfruttament responsabbli u sostenibbli tal-ibħra, kemm fl-Ewropa kif ukoll globalment.
 L-UE introduċiet żoni protetti tal-baħar biex tissalvagwardja l-ekosistemi u l-bijodiversità marini, flimkien mas-servizzi li jipprovdu dawn l-ekosistemi. F’dawn l-oqsma, l-attività umana hi ristretta għal skopijiet ta’ konservazzjoni.
 Il-politika komuni tas-sajd u l-politika marittima integrata huma ffinanzjati permezz tal-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd, li għall-perjodu 2014-2020, qed jipprovdi aktar minn EUR 6.4 biljun biex jgħin lis-sajjieda jadattaw għas-sajd sostenibbli, joħloq impjiegi għas-settur u jiddiversifika l-ekonomija fil-komunitajiet kostali. Il-fond jipprovdi kofinanzjament biex jassisti lill-Istati Membri fl-implimentazzjoni ta’ programmi operazzjonali u ta’ proġetti, biex jintlaħqu l-objettivi tal-politika komuni tas-sajd u tal-politika marittima integrata.
 Barra minn hekk, il-politika komuni tas-sajd fiha sett ta’ regoli għall-ġestjoni tal-flotot Ewropej tas-sajd u għall-konservazzjoni tal-istokkijiet ta’ ħut. L-istokkijiet jistgħu jkunu rinnovabbli, iżda huma finiti. Għall-prevenzjoni tas-sajd eċċessiv, il-kwoti għall-Istati Membri jistabbilixxu limiti fuq kemm jista’ jinqabad ħut minn kull speċi. Biex tiġi eliminata l-prattika ħalja ta’ rimi ta’ ħut mhux mixtieq mill-flotot tas-sajd, gradwalment qed jiġi implimentat obbligu ta’ ħatt l-art.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/maritime-affairs-and-fisheries_mt
 L-UE għandha wħud mill-ogħla standards ambjentali fid-dinja, li jipproteġu n-natura u l-kwalità tal-ħajja tan-nies, jekoloġizzaw l-ekonomija u jiksbu użu bil-galbu u razzjonali tar-riżorsi naturali.
 L-isfidi ambjentali m’għandhomx fruntieri. Din hi r-raġuni għaliex jeħtiġilna nindirizzawhom permezz ta’ kooperazzjoni kemm fi ħdan l-UE kif ukoll mal-bqija tad-dinja.
 Il-ħarsien tal-ambjent u l-promozzjoni tat-tkabbir sostenibbli jmorru id f’id. Il-politika ambjentali tista’ taqdi rwol importanti fil-ħolqien ta’ impjiegi u fl-istimolazzjoni tal-investiment. L-innovazzjonijiet ekoloġiċi jistgħu jiġu implimentati u esportati, u b’hekk jagħmlu l-Ewropa aktar kompetittiva u jtejbu s-saħħa u l-benesseri tan-nies.
 Is-7 programm ta’ azzjoni ambjentali tal-UE jiggwida l-politika ambjentali tal-UE sal-2020, u jistabbilixxi viżjoni ta’ fejn jenħtieġ li tkun l-UE sal-2050. Dan jinkludi l-għajxien f’ambjent fejn ma jinħela xejn, ir-riżorsi naturali jiġu ġestiti b’mod sostenibbli u l-bijodiversità tiġi protetta, imħaddna u restawrata.
 Il-programm jiffoka l-azzjoni fi tliet oqsma ewlenin:
 il-ħarsien, il-konservazzjoni u t-tisħiħ tal-kapital naturali tal-UE;
 it-trasformazzjoni tal-UE f’ekonomija kompetittiva effiċjenti fir-riżorsi, ekoloġika u b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju; u
 s-salvagwardja taċ-ċittadini tal-UE mill-pressjonijiet relatati mal-ambjent u mir-riskji għas-saħħa u għall-benesseri.
 L-UE qed taħdem għas-salvagwardja tar-riżorsi naturali u biex twaqqaf it-tnaqqis ta’ speċijiet u ta’ ħabitats mhedda. Natura 2000 hi netwerk ta’ żoni naturali protetti madwar l-UE, fejn l-attivitajiet umani sostenibbli jistgħu jikkooeżistu ma’ speċijiet u ma’ ħabitats rari u vulnerabbli. It-tniġġis tal-ilma, tal-arja u s-sustanzi kimiċi huma fost l-aktar affarijiet li joħolqu tħassib ambjentali għan-nies. Biex tissalvagwardja lin-nies mill-pressjonijiet relatati mal-ambjent u mir-riskji għas-saħħa u għall-benesseri, il-politika tal-UE għandha l-għan li tiggarantixxi ilma tax-xorb u għall-għawm sikur, ittejjeb il-kwalità tal-arja, tnaqqas l-istorbju u tnaqqas jew telimina l-effetti ta’ sustanzi kimiċi dannużi.
 L-użu ta’ materjali u riżorsi għall-itwal żmien possibbli, u t-tfassil ta’ prodotti biex ikunu aktar durabbli u faċli biex jintużaw mill-ġdid u jiġu riċiklati, huma fost l-għanijiet tal-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE għall-Ekonomija Ċirkolari. Wieħed mill-pedamenti tal-Pjan ta’ Azzjoni huwa l-Istrateġija għall-Plastiks, li għandha l-għan li tagħmel l-imballaġġ tal-plastik kollu fl-UE li jista’ jintuża mill-ġdid jew jiġi riċiklat sal-2030 u tieħu azzjoni biex tnaqqas plastiks li jintużaw darba biss. Ir-rivoluzzjonar taċ-ċikli tal-ħajja tal-prodotti se jgħin biex ir-riżorsi prezzjużi jiġu ġestiti b’mod aktar sostenibbli, jiġi mminimizzat l-iskart u biex l-Ewropa ssir aktar reżiljenti fir-rigward tal-provvista ta’ materja prima.
 It-tħassib ambjentali ma jiqafx fil-fruntieri tal-UE. Aktar ma tikber il-popolazzjoni tad-dinja, l-UE qed taqdi rwol dejjem aktar prominenti fl-isforzi internazzjonali biex tippromwovi l-iżvilupp sostenibbli. Hemm bżonn li ssir aktar azzjoni biex jiġi żgurat li l-arja, l-oċeani u riżorsi oħra tal-ilma jinżammu nodfa, li l-art u l-ekosistemi jintużaw b’mod sostenibbli u li t-tibdil fil-klima jinżamm f’livelli li jistgħu jiġu ġestiti.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/environment_mt
 Il-politiki tal-UE dwar l-enerġija għandhom l-għan li jiżguraw provvista tal-enerġija sigura, kompetittiva u affordabbli filwaqt li jintlaħqu l-miri tagħha relatati mal-klima.
 L-Ewropa qed taffaċċja numru ta’ sfidi kbar għall-enerġija. Minbarra l-għanijiet bażiċi li jiġu żgurati provvisti ta’ enerġija siguri madwar l-UE bi prezzijiet raġonevoli għal kulħadd, hemm ħtieġa dejjem tikber li tiġi ffaċilitata l-bidla minn ekonomija bbażata fuq il-fossili lejn sistema newtrali f’termini ta’ emissjonijiet tal-karbonju – l-hekk imsejħa tranżizzjoni lejn enerġija nadifa. Jeħtieġ ukoll li ssir aktar effiċjenti fl-enerġija, tħaddan l-innovazzjoni u teknoloġiji ġodda, ittejjeb il-konnessjonijiet transkonfinali tal-enerġija u tnaqqas id-dipendenza fuq l-importazzjonijiet tal-enerġija.
 Kull Stat Membru jibqa’ responsabbli biex jiddefinixxi t-taħlita ta’ enerġija tiegħu stess, iżda l-koordinazzjoni tar-regoli fil-livell tal-UE tipprovdi approċċ komuni li jtejjeb l-impatt ġenerali tal-miżuri u jippermetti lill-UE turi tmexxija globali fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima. Permezz tal-inizjattiva tal-Enerġija Nadifa għall-Ewropej Kollha, l-UE bħalissa qed taġġorna r-regoli komuni tagħna b’mod li jiffaċilita u jinkoraġġixxi investiment futur u b’hekk taċċellera t-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa u tgħin biex jitwettqu l-impenji tal-UE mill-Ftehim ta’ Pariġi.
 Id-dekarbonizzazzjoni tas-sistema tal-enerġija tal-UE hija essenzjali biex nilħqu l-objettivi klimatiċi tagħna, bħala parti Patt Ekoloġiku Ewropew imħabbar f’Diċembru 2019. Il-produzzjoni u l-użu tal-enerġija jirrappreżentaw aktar minn 75 % tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra tal-UE.
 Inizjattiva oħra tal-UE hija l-istabbiliment tal-Unjoni tal-Enerġija Ewropea, li se ttejjeb is-sinerġiji ma’ oqsma oħra ta’ politika, bħat-trasport, ir-riċerka u l-innovazzjoni, id-diġitalizzazzjoni, l-ekonomija ċirkolari, u l-finanzjament sostenibbli.
 L-indirizzar ta’ dawn l-isfidi fil-livell tal-UE se jipprovdi wkoll opportunitajiet ġodda f’termini ta’ tkabbir u impjiegi, riċerka, u suq tal-enerġija aktar kompetittiv u sostenibbli. Il-benefiċċji għall-konsumaturi għandhom ukoll ikunu sinifikanti f’termini tad-drittijiet tagħhom li jibdlu l-fornituri tal-enerġija, kontijiet tad-dar aktar baxxi, u kwistjonijiet ta’ kwalità tal-ħajja bħal inqas tniġġis tal-arja.
 Xi wħud mill-politiki u azzjonijiet addizzjonali li jgħinu biex jiġi żgurat li l-UE tilħaq l-għanijiet tagħha jinkludu:
 Netwerks transkonfinali ġodda għall-gass u l-elettriku (Proġetti ta’ Interess Komuni), inkluż proġetti biex jintegraw aħjar l-enerġija rinnovabbli fil-grilja;
 Ekodisinn u tikketti tal-enerġija mmirati biex jixprunaw effiċjenza enerġetika akbar fi prodotti tad-dar;
 Appoġġ għal proġetti ta’ riċerka u innovazzjoni fl-UE kollha mmirati biex jaċċelleraw l-aspetti kollha tat-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa permezz tal-programm qafas Orizzont 2020; u
 Kontribut għall-proġett internazzjonali tal-ITER dwar il-fużjoni, wieħed mill-aktar proġetti ambizzjużi tal-enerġija fid-dinja;
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/energy/en
 Il-politika estera u ta’ sigurtà tal-UE tippermettilha titkellem u taġixxi b’leħen wieħed fl-affarijiet dinjin, biex b’hekk l-Istati Membri jkunu jistgħu jindirizzaw sfidi li ma jistgħux isolvu waħedhom u jiżguraw is-sigurtà u l-prosperità taċ-ċittadini tal-UE.
 Il-politika hi implimentata mill-kap tal-affarijiet barranin tal-UE, ir-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta’ Sigurtà (li hu wkoll il-Viċi President tal-Kummissjoni), u appoġġjata mis-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna, is-servizz diplomatiku tal-UE. L-azzjonijiet esterni tal-UE huma ggwidati mill-prinċipji li ispiraw il-ħolqien u l-iżvilupp tagħha stess, u li hi tfittex li tippromwovi madwar id-dinja kollha, inklużi l-paċi, id-demokrazija, l-istat tad-dritt, id-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali.
 Fl-2016, ir-Rappreżentant Għoli/il-Viċi President nieda l-Istrateġija Globali għall-Politika Barranija u ta’ Sigurtà tal-UE biex tissaħħaħ l-istabbiltà fil-viċinat tal-Ewropa u lil hinn minnu, jissaħħu s-sigurtà u d-difiża u jiġu indirizzati sfidi bħas-sigurtà tal-enerġija, il-migrazzjoni, it-tibdil fil-klima u t-terroriżmu. Is-segwitu dwar is-sigurtà u d-difiża kien pjuttost veloċi, bl-adozzjoni fl-2016 ta’ pakkett tas-sigurtà u tad-difiża ferm mifrux għall-UE li se jara l-Ewropa tieħu responsabbiltà akbar għal dawn l-oqsma. L-istrateġija globali stabbiliet il-ħames prijoritajiet li ġejjin għall-azzjoni tal-UE:
 is-sigurtà tal-UE;
 l-Istat u r-reżiljenza soċjetali;
 approċċ integrat għall-kunflitti u għall-kriżijiet;
 ordnijiet reġjonali kooperattivi; u
 governanza globali għas-seklu 21.
 L-UE tappoġġja lil pajjiżi li jkunu għaddejjin minn kunflitt u minn kriżi. Hi d-donatur ewlieni fir-rispons internazzjonali għall-kriżi fis-Sirja, b’aktar minn EUR 11-il biljun ipprovduti b’appoġġ tan-nies Sirjani, u għadha qed tappoġġja l-isforzi internazzjonali biex iġġib il-paċi fil-Lvant Nofsani billi tappoġġja soluzzjoni ta’ żewġ stati bi stat Palestinjan li jikkoeżisti biswit l-Iżrael. Il-ftehim milħuq fl-2015 dwar il-programm nukleari tal-Iran wera r-rwol tal-UE fit-tmexxija tat-taħditiet dwar il-paċi għan-nom tal-komunità internazzjonali. Fl-2018 kien hemm 16-il missjoni ċivili u operazzjoni militari għaddejjin fi tliet kontinenti. Id-deċiżjonijiet ta’ skjerament jittieħdu b’mod konġunt mill-ministri nazzjonali mill-pajjiżi tal-UE. L-istejjer ta’ suċċess jinkludu missjonijiet tal-UE għaż-żamma tal-paċi f’diversi mkejjen problematiċi madwar id-dinja, it-taħriġ ta’ pulizija, ta’ suldati u ta’ gwardji tal-kosta, l-appoġġ għall-bini tal-istat f’sitwazzjonijiet ta’ wara l-kunflitt u l-ġlieda kontra l-piraterija fil-Qarn tal-Afrika. L-UE m’għandhiex armata, iżda tiġbor flimkien forzi kkontribwiti mill-Istati Membri tagħha taħt il-bandiera tal-UE.
 Il-Fond Ewropew għad-Difiża mniedi fl-2017 jikkoordina, jissupplimenta u jamplifika l-investimenti nazzjonali fid-difiża biex iżid il-produzzjonijiet u jiżviluppa t-teknoloġija u t-tagħmir tad-difiża biex jiġu ssodisfati l-ħtiġijiet attwali u futuri relatati mas-sigurtà.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/foreign-affairs-and-security-policy_mt
 Id-dokument ta’ riflessjoni tal-Kummissjoni dwar il-ġejjieni tad-difiża Ewropea
 Il-prospettiva ta’ sħubija hi stimolu b’saħħtu għar-riformi demokratiċi u ekonomiċi f’pajjiżi li jridu jsiru membri tal-UE.
 L-UE nħolqot biex trawwem il-paċi, il-prosperità u l-valuri Ewropej fi ħdan il-kontinent. It-tkabbir hu l-proċess li bih il-pajjiżi Ewropej jissieħbu fl-UE. Mindu twaqqfet fl-1957 l-UE kibret minn 6 pajjiżi għal 27. Bid-dħul ta’ pajjiżi oħra fl-UE, wieħed mill-għanijiet hu li tissaħħaħ is-solidarjetà bejn il-popli tal-Ewropa u jiżdiedu l-prosperità u l-opportunitajiet tagħhom filwaqt li tiġi rrispettata u ppreservata d-diversità.
 Kwalunkwe pajjiż Ewropew jista’ japplika għas-sħubija jekk jirrispetta l-valuri demokratiċi tal-UE u jieħu impenn li jippromwovihom. Il-pajjiżi jistgħu jsiru membru tal-UE biss jekk jissodisfaw il-kundizzjonijiet għall-adeżjoni. Għaldaqstant, il-politika tat-tkabbir hi strumentali biex il-pajjiżi jitħeġġu u jiġu megħjuna jissodisfaw tliet kriterji ewlenin:
 l-istabbiltà politika, li għaliha l-istituzzjonijiet politiċi tal-pajjiżi jiggarantixxu d-demokrazija, l-istat tad-dritt, id-drittijiet tal-bniedem u r-rispett għall-minoranzi u l-protezzjoni ta’ dawn;
 ekonomija tas-suq attiva u l-kapaċità li jkunu jistgħu jimmaniġġjaw il-kompetizzjoni u l-forzi tas-suq fl-UE; u
 l-abbilità li tieħu l-obbligazzjonijiet tas-sħubija, inklużi ż-żamma mal-miri tal-Unjoni politika, ekonomika u monetarja.
 Matul il-proċess ta’ tkabbir, il-Kummissjoni tgħin lill-pajjiżi li jixtiequ jissieħbu mal-UE fl-issodisfar tal-kriterji neċessarji għas-sħubija, u tappoġġjahom fl-implimentazzjoni tar-riformi ekonomiċi u demokratiċi relatati. Meta n-negozjati u r-riformi li jakkumpanjawhom jitlestew b’mod li jissodisfa liż-żewġ naħat, il-pajjiż jista’ jissieħeb mal-UE jekk l-Istati Membri eżistenti kollha jaqblu dwar dan. Il-pajjiżi kandidati attwali huma: l-Albanija, il-Maċedonja ta’ Fuq, il-Montenegro, is-Serbja u t-Turkija. Il-Bożnija-Ħerzegovina u l-Kosovo* huma kandidati potenzjali.
 Il-prospett tas-sħubija huwa mutur ewlieni tat-trasformazzjoni fil-Balkani tal-Punent u jgħin biex jitrawmu r-rikonċiljazzjoni u l-istabbiltà. Tnediet strateġija ġdida kmieni fl-2018, li tikkonferma mill-ġdid perspettiva kredibbli tat-tkabbir għall-Balkani tal-Punent u tħabbar l-impenn imsaħħaħ tal-UE mar-reġjun. Filwaqt li huwa ċar li l-ebda kandidat għadu mhu lest, fil-futur l-Istati Membri se jkunu akbar fin-numru. Il-kandidati għall-adeżjoni jridu jagħtu prijorità assoluta lill-istat tad-dritt, lill-ġustizzja u lid-drittijiet fundamentali.
 It-Turkija hija sieħba ewlenija tal-UE f’oqsma essenzjali bħall-migrazzjoni, il-ġlieda kontra t-terroriżmu, l-enerġija, it-trasport, l-ekonomija u l-kummerċ. Madankollu, it-Turkija kienet qed titbiegħed mill-valuri u l-prinċipji ewlenin tal-UE u għalhekk in-negozjati tal-adeżjoni tagħha effettivament waqfu.
 Dan l-isem huwa mingħajr preġudizzju għall-pożizzjonijiet dwar l-istatus, u huwa konformi mal-UNSCR 1244/1999 u l-Opinjoni tal-QIĠ dwar id-dikjarazzjoni tal-indipendenza tal-Kosovo.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/node/1705
 Bħala element importanti tal-politika barranija tal-UE, il-politika Ewropea tal-viċinat tiffoka fuq l-istabbilizzazzjoni tar-reġjun f’termini politiċi, ekonomiċi u tas-sigurtà.
 Il-politika Ewropea tal-viċinat tirregola r-relazzjonijiet tal-UE ma’ 16 minn fost l-eqreb sħab tagħha fil-Lvant u fin-Nofsinhar. Din il-politika ssarraf ix-xewqa tal-UE li tibni fuq interessi komuni ma’ pajjiżi sħab u l-impenn biex jaħdmu flimkien f’oqsma ta’ prijorità. Dawn jinkludu l-promozzjoni tad-demokrazija, l-istat tad-dritt u r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, kif ukoll it-titjib tal-iżvilupp ekonomiku, il-klima ta’ investiment u l-koeżjoni soċjali. It-tisħiħ tal-istat u tar-reżiljenza soċjetali tas-sħab tal-UE hu prijorità fid-dawl tat-theddidiet u tal-pressjonijiet li qed jesperjenzaw, inklużi l-isfidi assoċjati mal-migrazzjoni u mal-mobilità.
 Il-politika Ewropea tal-viċinat toffri qafas għal sħubijiet aktar effettivi u b’saħħithom ibbażati fuq interessi u azzjoni komuni fuq iż-żewġ naħat. L-objettivi prinċipali ta’ din il-politika huma li:
 jiġu stabbilizzati l-pajjiżi ġirien billi jiġu indirizzati l-iżvilupp ekonomiku, l-impjegabbiltà u l-oqsma relatati maż-żgħażagħ, il-konnettività tat-trasport u l-enerġija, il-migrazzjoni, il-mobilità u s-sigurtà;
 jiġu promossi l-interessi ewlenin tal-UE ta’ governanza tajba, ta’ demokrazija, tal-istat tad-dritt u tad-drittijiet tal-bniedem; u
 tiġi ffaċilitata l-kooperazzjoni fil-livell reġjonali, pereżempju permezz tas-Sħubija tal-Lvant u tal-Unjoni għall-Mediterran.
 L-inizjattivi ewlenin li jimplimentaw il-politika fil-prattika huma:
 is-Sħubija tal-Lvant: inizjattiva konġunta biex jiġu approfonditi u jissaħħu r-relazzjonijiet bejn l-UE u sitt ġirien tal-Lvant: l-Armenja, l-Ażerbajġan, il-Belarussja, il-Georgia, il-Moldova u l-Ukrajna; u
 il-viċinat tan-Nofsinhar: qafas ta’ kooperazzjoni bejn l-UE u 10 pajjiżi sħab: l-Alġerija, l-Eġittu, l-Iżrael, il-Ġordan, il-Libanu, il-Libja, il-Marokk, il-Palestina*, is-Sirja u t-Tuneżija.
 Il-kooperazzjoni sseħħ f’livell bilaterali (ma’ sħab individwali), f’livell reġjonali (ma’ żewġ sħab jew aktar mil-Lvant jew min-Nofsinhar) jew fi ħdan il-viċinat kollu, skont in-natura tal-azzjoni. L-Istrument Ewropew ta’ Viċinat jappoġġja l-approċċ komprensiv mill-UE favur is-sħab tagħha u hu strument finanzjarju importanti tal-UE għall-kooperazzjoni mal-pajjiżi tal-politika Ewropea tal-viċinat fis-snin 2014-2020.
 Din id-deżinjazzjoni ma għandhiex tiġi interpretata bħala rikonoxximent ta’ stat tal-Palestina u hija mingħajr preġudizzju għall-pożizzjonijiet individwali tal-Istati Membri fuq din il-kwistjoni.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/policies/european-neighbourhood-policy_mt
 L-UE ssostni l-kummerċ liberu bi ħġarha. B’kull EUR 1 biljun f’esportazzjonijiet li jappoġġjaw 14 000 impjieg fl-Ewropa, l-UE tiġġieled favur swieq miftuħa bbażati fuq ir-regoli, kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni u l-ogħla standards internazzjonali.
 L-UE hi l-akbar potenza kummerċjali u waħda mill-aktar ekonomiji miftuħa fid-dinja. 90 % tat-tkabbir globali tal-ġejjieni huwa mbassar li jiġi minn barra l-fruntieri tal-Ewropa u terz tal-introjtu nazzjonali tagħna jiddependi fuq il-kummerċ. L-UE għandha s-setgħa esklużiva li tilleġiżla u tikkonkludi ftehimiet kummerċjali internazzjonali skont oqsma koperti mill-politika kummerċjali komuni tagħha, ibbażata fuq ir-regoli tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ, għan-nom tal-Istati Membri tagħha.
 Il-politika kummerċjali tal-UE tkopri l-kummerċ f’oġġetti u f’servizzi, iżda anki fi kwistjonijiet bħall-aspetti kummerċjali tal-proprjetà intellettwali u tal-investiment dirett barrani.
 In-negozjati kummerċjali mhumiex l-aħħar stadju assolut; dawn ixerrdu wkoll il-valuri u l-prinċipji Ewropej madwar id-dinja, u din hi r-raġuni għaliex il-ftehimiet kummerċjali ġodda kollha nnegozjati mill-UE jinkludu dispożizzjonijiet dwar l-iżvilupp sostenibbli, b’mod partikolari l-ħarsien tal-ambjent u l-kundizzjonijiet tax-xogħol. In-negozji riċenti mal-Ġappun, mal-Messiku u mal-blokk tal-Mercosur huma l-ewwel ftehimiet kummerċjali li jinkludu impenn favur il-ftehim ta’ Pariġi dwar il-klima.
 L-UE tirrappreżenta l-kummerċ miftuħ u ġust u tiġġieled kontra l-protezzjoniżmu. Hija tuża d-difiża tal-kummerċ u l-miżuri ta’ aċċess għas-suq biex tiddefendi l-kumpaniji u ċ-ċittadini tagħha minn kompetizzjoni inġusta u prattiċi tal-kummerċ inġusti.
 L-UE għandha fis-seħħ ftehimiet kummerċjali ma’ 72 sieħeb madwar id-dinja, bħall-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv bejn l-UE u l-Kanada, li neħħa d-dazji doganali fuq 98 % tal-prodotti, li jiffranka lin-negozji tal-UE sa EUR 590 miljun fis-sena. Fl-2019, l-UE laħqet ftehim ġdid dwar il-kummerċ mal-blokk tal-Mercosur (l-Arġentina, il-Brażil, il-Paragwaj u l-Urugwaj), iffirmat ftehim kummerċjali mal-Vjetnam, u daħal fis-seħħ il-ftehim kummerċjali tagħha mal-Ġappun. Il-ftehim mal-Ġappun jista’ jżid l-esportazzjonijiet tal-UE lejn il-Ġappun b’aktar minn terz u jiffranka EUR 1 biljun f’dazji doganali.
 Il-Kummissjoni tmexxi n-negozjati kummerjċali b’mod trasparenti, billi tippubblika b’mod sistematiku t-testi tan-negozjati, ir-rapporti tas-serje ta’ negozjar u d-dokumenti ta’ spjegazzjoni, u tirrapporta b’mod regolari lill-Parlament Ewropew u lill-Istati Membri.
 L-UE tirrappreżenta s-swieq miftuħa, iżda ma tippromwovix il-kummerċ ħieles b’mod inġenwu. Hija żżomm bilanċ bejn li tkun miftuħa u tiżgura li r-regoli jiġu rrispettati u li l-industriji tal-UE jkunu protetti kontra l-kummerċ inġust u l-ostakli mhux ġustifikati. Mill-2014 ’l hawn l-UE neħħiet kważi 90 ostaklu għall-aċċess għas-suq f’pajjiżi mhux tal-UE, u effettwat firxa ta’ industriji u esportazzjonijiet tal-UE li jiswew madwar EUR 8.2 biljun fis-sena. Hija imponiet ukoll aktar minn 30 miżura ta’ difiża tal-kummerċ, u pproteġiet aktar minn 350 000 impjieg.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/trade_mt
 Id-dokument ta’ riflessjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar l-immaniġġar tal-globalizzazzjoni
 L-iżvilupp jinsab fil-qalba tal-politika barranija tal-UnjoniUE, bl-UE li tipprovdi aktar minn nofs il-finanzjament għall-kooperazzjoni fid-dinja.
 Ir-relazzjonijiet tal-UE mal-bqija tad-dinja huma bbażati fuq is-solidarjetà u l-kooperazzjoni. Sfidi bħat-tibdil fil-klima, l-estremiżmu vjolenti, it-traffikar u l-migrazzjoni irregolari ma jagħrfux fruntieri, u huwa biss permezz ta’ ħidma ma’ pajjiżi sħab fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw li nistgħu nindirizzaw il-faqar estrem.
 L-UE ma tarax il-kooperazzjoni għall-iżvilupp bħala “karità” iżda bħala investiment f’futur vijabbli u kondiviż. B’hekk, l-UE hi promotur ewlieni tal-aġenda tal-2030 tan-NU għall-iżvilupp sostenibbli, u l-kunsens Ewropew tagħha stess dwar l-iżvilupp ta’ Mejju 2017 jistabbilixxi kif l-UE se tiffoka fuq in-“nies, il-pjaneta, il-prosperità, il-paċi u s-sħubija” fil-ħidma lejn l-għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli tal-aġenda tal-2030.
 L-għan tal-UE hu li tindirizza l-kawżi tal-faqar. Dan ma jfissirx biss li tgħin biex tipprovdi aċċess diċenti għall-ikel, għal ilma nadif, għal kura tas-saħħa, għall-edukazzjoni u għall-art; mhux biss l-iżvilupp ta’ infrastruttura vitali tat-trasport u tal-enerġija u ambjent nadif. Ifisser ukoll il-bini u t-tisħiħ tad-demokrazija, tad-drittijiet tal-bniedem (inklużi l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel) u tal-istat tad-dritt. Mingħajr dawn l-affarijiet mhuwiex possibbli li jiġu żviluppati soċjetajiet sikuri u stabbli li fihom in-nies jistgħu jistagħnaw u n-negozji lokali jistgħu jinvestu u jikbru, u jiġġeneraw impjiegi dejjiema.
 Il-140 missjoni diplomatika (“delegazzjonijiet”) tal-UE jaħdmu ma’ pajjiżi sħab madwar id-dinja biex ifasslu programmi fit-tul. Ladarba jiġu approvati mill-Parlament Ewropew u mill-Istati Membri, dawn il-programmi jiġu ġestiti fil-prattika bl-użu ta’ flus mill-baġit ġenerali tal-UE u minnFond speċjali Ewropew għall-Iżvilupp. B’kollox, mill-2014 sal-2020, l-UE se tiskjera madwar EUR 82 biljun f’finanzjament estern permezz ta’ għotjiet, ta’ offerti għall-akkwist u ta’ appoġġ għall-baġits nazzjonali, u, dejjem aktar, billi tuża l-finanzjament mill-UE bħala “flus nebbieta” biex tħeġġeġ l-investiment pubbliku u privat lokali.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/international-cooperation-and-development_mt
 L-UE, flimkien mal-Istati Membri tagħha, hi d-donatur primarju fid-dinja ta’ għajnuna umanitarja, u tipprovdi u tikkoordina assistenza ta’ sokkors għal nies f’żoni milquta minn diżastri fl-Ewropa u madwar id-dinja.
 L-UE tipprovdi assistenza ta’ sokkors lin-nies affettwati minn kriżijiet. Fl-2017, l-għajnuna ta’ EUR 2.2 biljun mill-UE għenet lil aktar minn 120 miljun ruħ f’aktar minn 80 pajjiż. L-UE għandha l-għan li:
 issalva u tippreserva l-ħajja, tipprevjeni u ttaffi t-tbatija umana u tissalvagwardja l-integrità u d-dinjità tal-popolazzjonijiet affettwati minn diżastri naturali u minn kriżijiet magħmula mill-bniedem;
 tipprovdi reazzjoni rapida għal emerġenzi kemm fi ħdan kif ukoll barra mill-UE;
 tnaqqas ir-riskji ta’ diżastru, pereżempju billi tħaddem strateġiji mmirati lejn il-mitigazzjoni tal-konsegwenzi tat-tibdil fil-klima;
 ittejjeb l-istat ta’ tħejjija għad-diżastri, pereżempju billi tiżviluppa sistemi ta’ twissija bikrija;
 tiżgura tranżizzjoni mingħajr intoppi meta tasal fi tmiemha operazzjoni ta’ emerġenza, billi toħloq rabtiet ma’ strateġiji tal-għajnuna għall-iżvilupp;
 issaħħaħ ir-reżiljenza ġenerali tal-popolazzjonijiet, pereżempju billi tinvesti f’miżuri biex tgħinhom iħejju għal diżastri fil-ġejjieni; u
 tipproteġi u tiżgura l-futur tat-tfal maqbuda f’diżastri kkawżati mill-bniedem jew naturali.
 L-UE twieġeb għal sitwazzjonijiet ta’ kriżi permezz tad-Direttorat Ġenerali għall-Protezzjoni Ċivili u l-Operazzjonijiet tal-Għajnuna Umanitarja Ewropej (ECHO) tal-Kummissjoni Ewropea, li jiżgura l-għoti rapidu u effettiv tal-assistenza ta’ sokkors tal-UE permezz taż-żewġ strumenti ewlenin tiegħu: l-għajnuna umanitarja u l-protezzjoni ċivili. L-UE hi donatur umanitarju prominenti f’ħafna kriżijiet, inklużi dawn li ġejjin.
 Is-sokkors ta’ emerġenza għal persuni spostati ġewwa s-Sirja u għar-refuġjati f’pajjiżi ġirien.
 Assistenza umanitarja lir-refuġjati u lil persuni spostati internament fil-Greċja, fl-Iraq, fit-Turkija u fil-Yemen.
 Proġetti umanitarji li jsalvaw il-ħajjiet fl-aktar komunitajiet affettwati fis-Sudan t’Isfel u fir-Repubblika Ċentru-Afrikana.
 L-għajnuna lil komunitajiet f’żoni suxxettibbli għal diżastri biex iħejju aħjar u jirkupraw. Kull euro minfuq fuq l-istat ta’ tħejjija jiffranka sa seba’ euro li jkollu jintefaq wara li jseħħu d-diżastri.
 L-UE tibgħat timijiet biex jgħinu f’ħafna kriżijiet fi ħdan l-UE u madwar id-dinja permezz tal-Mekkaniżmu tagħha għall-Protezzjoni Ċivili, pereżempju:
 tikkoordina u tikkofinanzja l-kostijiet tat-trasport tal-operazzjonijiet ta’ tifi tan-nar fl-Ewropa matul staġun ta’ nirien fis-sajf partikolarment intens fl-2017;
 tibgħat għarfien espert, timijiet u tagħmir lil pajjiżi milquta madwar id-dinja bit-terremoti (l-Iraq, il-Messiku), bl-għargħar (l-Albanija, il-Perù) u bl-epidemiji (l-Uganda, il-Bangladesh) fl-2017;
 tgħin lil persuni milquta mill-uragani Irma u Maria fil-Karibew f’Settembru 2017.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/humanitarian-aid-and-civil-protection_mt
 L-UE tiggarantixxi firxa ta’ drittijiet fundamentali għaċ-ċittadini tagħha u tipproteġihom kontra d-diskriminazzjoni, filwaqt li l-ispazju ta’ ġustizzja komuni tal-UE jgħin biex isolvi problemi legali transfruntiera kemm għaċ-ċittadini kif ukoll għan-negozji.
 L-UE mhix sempliċement suq uniku għall-oġġetti u għas-servizzi. L-Ewropej jaqsmu valuri li huma spjegati fit-trattati tal-UE u fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, li jiggarantixxu drittijiet għaċ-ċittadini tal-UE (kwalunkwe persuna li jkollha n-nazzjonalità ta’ pajjiż tal-UE awtomatikament issir ċittadin tal-UE wkoll). L-UE tagħmel ukoll il-ħajja eħfef għall-Ewropej li jistudjaw, jaħdmu jew jiżżewġu f’pajjiżi oħra tal-UE billi tibni konnessjonijiet bejn l-ordinamenti ġuridiċi nazzjonali differenti madwar l-UE. Spazju komuni ta’ ġustizzja mingħajr fruntieri u ssimplifikat se jiżgura li ċ-ċittadini jkunu jistgħu jħaddmu sett ta’ drittijiet u jistgħu jaċċessaw il-ġustizzja fil-kontinent kollu.
 Dan is-sett ta’ drittijiet hu ggarantit mill-UE u jinkludi dawn li ġejjin.
 Regoli li jipprevjenu diskriminazzjoni fuq bażi ta’ sess, ta’ oriġini razzjali jew etnika, ta’ reliġjon jew twemmin, ta’ diżabilità, ta’ età jew ta’ orjentazzjoni sesswali.
 Id-dritt li kulħadd ikollu d-data personali tiegħu protetta bis-saħħa tar-regoli l-ġodda (dawk hekk imsejħa l-GDPR) li daħlu fis-seħħ f’Mejju 2018.
 Il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, li tiġbor flimkien id-drittijiet personali, ċiviċi, politiċi, ekonomiċi u soċjali kollha li jgawdu n-nies fl-UE. Dawn huma ggarantiti mill-Unjoni Ewropea fejn ikun ikkonċernat id-dritt tal-UE.
 Il-politiki tal-UE dwar il-ġustizzja u d-drittijiet fundamentali: il-koordinazzjoni tar-regoli dwar il-ġustizzja, l-istandards minimi madwar l-UE u l-aċċess għall-ġustizzja b’termini ugwali fil-pajjiżi kollha huma kwistjonijiet importanti. Pereżempju, vittmi ta’ kriminalità għandhom sett komuni ta’ drittijiet minimi kull fejn ikunu fl-UE. Din il-koordinazzjoni tgħin ukoll liċ-ċittadini jużaw id-dritt tal-moviment liberu tagħhom u lin-negozji jinnegozjaw u joperaw fi ħdan is-suq uniku tal-UE.
 L-UE tistinka wkoll biex issaħħaħ il-fiduċja reċiproka bejn il-qrati u l-amministrazzjonijiet tal-Istati Membri tal-UE biex dawn jirrikonoxxu d-deċiżjonijiet ġudizzjarji ta’ xulxin. Dan hu partikolarment importanti f’kawżi ċivili bħal divorzju, kustodja tat-tfal jew talbiet għal manteniment. Il-Eurojust tiffaċilita l-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet ġudizzjarji nazzjonali biex tgħin fil-ġlieda kontra l-kriminalità serja bħall-korruzzjoni, it-terroriżmu u t-traffikar u d-distribuzzjoni ta’ droga, filwaqt li l-Mandat ta’ Arrest Ewropew ħa post proċeduri twal ta’ estradizzjoni għar-ritorn ta’ kriminali ssuspettati jew ikkundannati lura lejn il-pajjiż fejn se jiġu jew fejn ġew ipproċessati. L-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew li għadu kif twaqqaf, u li għandu jibda jaħdem fl-2020, se jinvestiga, imexxi l-prosekuzzjoni u jressaq għas-sentenza reati kontra l-baġit tal-UE, bħal frodi, korruzzjoni jew frodi transkonfinali serja tal-VAT.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/justice-and-fundamental-rights_mt
 L-azzjoni tal-UE dwar is-sikurezza alimentari tipproteġi s-saħħa tan-nies, tal-annimali u tal-pjanti f’kull stadju, mir-razzett sal-mejda, filwaqt li tgħin lill-industrija tal-ikel tal-Ewropa tiffjorixxi.
 Il-politika tal-UE dwar is-sikurezza alimentari għandha l-għan li tiggarantixxi li l-ikel sikur u sustanzjuż ikun prodott jew importat fl-UE, minn pjanti u minn annimali f’saħħithom, filwaqt li tippermetti lill-industrija tal-ikel, l-akbar settur tal-manifattura u tal-impjiegi fl-Ewropa, biex topera taħt l-aħjar kundizzjonijiet possibbli. Tissalvagwardja s-saħħa f’kull stadju tal-katina alimentari bil-prevenzjoni ta’ kontaminazzjoni tal-ikel u bil-promozzjoni tal-iġjene tal-ikel, tas-saħħa tal-pjanti u tas-saħħa u t-trattament xieraq tal-annimali. Ir-regoli tal-UE dwar it-tikkettar tal-ikel jipprovdu wkoll lill-konsumaturi b’informazzjoni importanti għal saħħithom.
 Il-prinċipji bażiċi tal-politika tal-UE dwar is-sikurezza alimentari huma ddefiniti fil-liġi ġenerali tal-UE dwar l-ikel, li tiżgura livell għoli ta’ protezzjoni għas-saħħa tan-nies u għall-interessi tal-konsumatur, filwaqt li tiżgura li s-suq uniku jaħdem b’mod effiċjenti. L-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel tipprovdi parir xjentifiku dwar kwistjonijiet relatati mal-ikel biex tgħin tipproteġi lin-nies, l-annimali, il-pjanti u l-ambjent.
 Il-Liġi Ġenerali dwar l-Ikel ħolqot ukoll proċeduri u għodda biex timmaniġġja emerġenzi u kriżijiet. Eżempju wieħed huwa s-Sistema ta’ Twissija Rapida għall-Ikel u l-Għalf li tgħin biex tiżgura li l-ikel li ma jikkonformax mar-regoli Ewropej jitneħħa minn fuq l-ixkafef. Kull meta tifqigħat sinifikanti ta’ mard tal-annimali jew ta’ avvelenament mill-ikel jaffettwaw lill-konsumaturi, l-awtoritajiet tal-UE jistgħu jsegwu l-moviment tal-prodotti tal-ikel permezz tas-sistema elettronika TRACES (Sistema tal-Kontroll tal-Kummerċ u tal-Esperti veterinarji).
 L-UE tiżgura wkoll is-saħħa u l-benessri tal-annimali fil-katina agroalimentari. Jekk ikun hemm tifqigħa ta’ mard tal-annimali, l-UE għandha mekkaniżmi fis-seħħ li jiżguraw li tittieħed azzjoni minnufih. Ir-regoli dwar is-saħħa tal-pjanti jipproteġu l-għelejjel, il-frott, il-ħaxix u l-foresti minn pesti u mard li jagħmlu ħsara milli jinġarru madwar l-UE jew jiġu importati minn barra.
 It-tnaqqis tal-ħela tal-ikel għandu potenzjal enormi li jiffranka riżorsi u flus u li jnaqqas l-impatt ambjentali tal-ikel. L-UE qed tindirizza l-ħela tal-ikel filwaqt li tiżgura s-sikurezza alimentari billi tiċċara r-regoli rilevanti tal-UE biex tiffaċilita l-azzjoni mill-atturi (pubbliċi u privati) kollha u billi tippromwovi l-qsim tal-innovazzjoni u tal-aħjar prattiki f’dan il-qasam.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/food-safety_mt
 Il-politika tal-konsumatur tal-UE tissalvagwardja d-drittijiet tal-konsumaturi, tiżgura li l-prodotti huma sikuri, tgħin lin-nies jagħmlu għażliet informati meta jixtru oġġetti u servizzi, u toffri għodod biex jiġu solvuti l-problemi jekk xi ħaġa tmur ħażin.
 Is-suq uniku tal-UE joffri lill-konsumaturi aċċess għal aktar għażla, flessibilità, kwalità u valur għall-flus. Iżda dan jista’ jimponi sfidi għall-konsumaturi, speċjalment f’oqsma fejn l-iżvilupp hu mgħaġġel bħas-servizzi diġitali, tal-enerġija u finanzjarji. Il-politika tal-konsumatur tal-UE tiżgura li d-drittijiet tan-nies jiġu ssalvagwardjati jekk isibu xi problema meta jixtru oġġetti jew servizzi minn pajjiżi oħra tal-UE, anki online. Dan jgħin biex tinbena l-fiduċja tal-konsumaturi madwar l-UE, li hi tajba wkoll għan-negozji li jinnegozjaw b’mod transfruntier fis-suq uniku tal-UE.
 L-UE toffri lill-konsumaturi sett ta’ drittijiet prattiċi li għandu jintuża meta xi ħaġa tmur ħażin.
 Ġew stabbiliti standards minimi għad-drittijiet tal-passiġġieri bejn il-modalitajiet kollha tat-trasport, inklużi informazzjoni, assistenza u kumpens jekk iseħħu kanċellazzjoni jew dewmien twil.
 Minn Ġunju 2017 tħassru t-tariffi ta’ itineranza. L-Ewropej li jivvjaġġaw fi ħdan l-UE jħallsu prezzijiet domestiċi għal telefonati, għal SMS u għal data ta’ itineranza.
 Jekk oġġett mixtri fl-UE (kemm jekk online jew inkella f’ħanut) ikun differenti minn kif inhu rreklamat jew ma jkunx jaħdem kif suppost, il-konsumatur għandu d-dritt għal mill-inqas tiswija b’xejn jew għal sostituzzjoni.
 Mill-2016 ’l hawn, regoli ġodda tal-UE dwar il-krediti ipotekarji żguraw informazzjoni ċara fir-reklami u informazzjoni puntwali lill-konsumaturi qabel ma jiffirmaw kuntratt.
 L-UE tipprovdi wkoll għajnuna biex jiġu solvuti tilwimiet man-negozjanti malajr u b’mod effiċjenti. Dawn il-proċeduri veloċi li ma jiswewx ħafna flus jistgħu jintużaw kemm għal tilwim domestiku kif ukoll għal dak transfruntier. Il-pjattaforma għas-soluzzjoni online għat-tilwim tippermetti lill-konsumaturi u lin-negozjanti jsolvu tilwimiet fuq xirjiet online kompletament online. In-Netwerk taċ-Ċentri Ewropej tal-Konsumaturi jipprovdi għajnuna u pariri b’xejn lill-konsumaturi fix-xirjiet transfruntiera tagħhom.
 Hemm standards ta’ sikurezza strinġenti li japplikaw għal ġugarelli, għal apparat tal-elettriku, għal prodotti kożmetiċi u farmaċewtiċi, u regoli stretti li jiżguraw li prodotti mhux sikuri jissejħu lura mis-suq. Kull sena jiġu nnotifikati aktar minn 200 prodott mhux sikur differenti permezz tas-Sistema ta’ Twissija Bikrija għal prodotti perikolużi mhux tal-ikel.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/consumers_mt
 L-UE qed taħdem biex tiżgura li s-sistema finanzjarja tibqa’ b’saħħitha u sigura u li s-suq uniku joffri lill-konsumaturi u lin-negozji l-prodotti finanzjarji li jeħtieġu.
 L-istituzzjonijiet u s-swieq finanzjarji jaqdu rwol vitali fl-istabbiltà u fit-tkabbir tal-ekonomija tal-UE. Dawn jipprovdu finanzjament lill-familji u lin-negozji, jippermettu lin-nies ifaddlu u jinvestu, jipprovdu assigurazzjoni kontra r-riskji u jiffaċilitaw il-pagamenti.
 Falliment tas-sistema finanzjarja jista’ jkollu konsegwenzi ferm mifruxa. Il-kriżi finanzjarja tal-2008 uriet li ebda pajjiż waħdu tal-UE ma jista’ jimmaniġġja s-settur finanzjarju u jissorvelja r-riskji għall-istabbiltà finanzjarja waħdu. Malli faqqgħet il-kriżi l-UE wettqet riformi ambizzjużi biex issaħħaħ is-sistema finanzjarja u l-ħila tal-UE li tindirizza skossi finanzjarji u ekonomiċi futuri. Dan jinkludi t-tisħiħ tar-regoli għall-protezzjoni tad-depożiti f’każ ta’ falliment ta’ bank.
 L-UE għandha l-għan li tibni settur finanzjarju b’saħħtu u sigur billi ssaħħaħ is-superviżjoni tal-istituzzjonijiet finanzjarji u tirregola prodotti finanzjarji kumplessi. Il-Kummissjoni Ewropea tkompli taħdem fuq iż-żamma ta’ sistema finanzjarja stabbli u reżiljenti u l-indirizzar tar-riskji li fadal filwaqt li żżomm il-qafas regolatorju aġġornat mal-iżviluppi teknoloġiċi u ekonomiċi.
 Il-ġabra unika tar-regoli ħolqot regoli komuni għas-superviżjoni tar-rekwiżiti kapitali tal-banek, għall-protezzjoni mtejba tad-depożitanti u għall-ġestjoni tal-banek f’diffikultà. L-unjoni bankarja ttrasferiet is-superviżjoni u r-riżoluzzjoni bankarji minn livell nazzjonali għal livell tal-UE fid-19-il Stat Membru taż-żona tal-euro. L-unjoni tas-swieq kapitali toħloq il-qafas neċessarju għall-mobilizzazzjoni tal-kapital fl-Ewropa u tmexxih lejn il-kumpaniji kollha, inklużi l-impriżi żgħar u medji, u proġetti infrastrutturali li jeħtiġuh biex jikbru u joħolqu l-impjiegi.
 Għad m’hemmx suq uniku tal-UE integrat bis-sħiħ għas-servizzi finanzjarji għall-konsumaturi, li għadhom joperaw fil-parti l-kbira fuq bażi nazzjonali. Dan jagħmilha diffiċli biex il-konsumaturi jaċċessaw jew jittrasferixxu prodotti finanzjarji bħal kontijiet tal-bank, karti tal-kreditu, ipoteki u assigurazzjoni b’mod transfruntier. L-UE qed taħdem biex is-servizzi finanzjarji jibdew jaħdmu aħjar għall-konsumaturi u għall-investituri żgħar. Pereżempju, din ħadet miżuri biex tiggarantixxi dritt ta’ aċċess madwar l-UE kollha għal kontijiet tal-bank bażiċi. Hi tfittex ukoll li tkompli tisfrutta l-potenzjal tad-diġitalizzazzjoni u tal-iżviluppi teknoloġiċi biex ittejjeb l-aċċess tal-konsumaturi għas-servizzi finanzjarji.
 L-UE ppreżentat Pjan ta’ Azzjoni dwar il-finanzi sostenibbli, li huwa investiment li jqis konsiderazzjonijiet ambjentali, soċjali u ta’ governanza. Dan huwa parti mill-isforzi tal-Unjoni tas-Swieq Kapitali biex tikkonnettja l-finanzi mal-ħtiġijiet speċifiċi tal-ekonomija Ewropea għall-benefiċċju tal-pjaneta u tas-soċjetà tagħna. Huwa wkoll wieħed mill-passi ewlenin lejn l-implimentazzjoni tal-Ftehim ta’ Pariġi u tal-aġenda tal-UE għall-iżvilupp sostenibbli.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/banking-and-finance_mt
 Ir-regoli tal-UE dwar il-kompetizzjoni għandhom l-għan li jiżguraw li l-kumpaniji kollha jikkompetu b’mod ġust u ugwali fis-suq uniku għall-benefiċċju tal-konsumaturi, tan-negozji u tal-ekonomija Ewropea inġenerali.
 Flimkien mal-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni u mal-qrati nazzjonali, il-Kummissjoni Ewropea tinfurza politika tal-UE tal-kompetizzjoni u regoli biex tiżgura li l-kumpaniji jikkompetu ġustament ma’ xulxin. Dawn jgħinu biex jorħsu l-prezzijiet u titjieb il-kwalità, jitħeġġu l-innovazzjoni u l-effiċjenza u tinħoloq għażla usa’ għall-konsumaturi.
 kartelli jew arranġamenti illegali oħra bejn kumpaniji biex jevitaw milli jikkompetu ma’ xulxin jew biex jistabbilixxu prezzijiet artifiċjalment għoljin;
 każijiet fejn atturi ewlenin jabbużaw mill-pożizzjoni dominanti tagħhom fis-swieq biex jippruvaw jagħfsu ’l barra lill-kompetituri jew jitolbu prezzijiet eċċessivi;
 fużjonijiet u akkwisti ta’ kumpaniji li jistgħu jirrestrinġu l-kompetizzjoni fis-suq uniku;
 appoġġ finanzjarju (għajnuna mill-Istat) mill-gvernijiet tal-UE lil kumpaniji, li jista’ jfixkel il-kompetizzjoni fis-suq uniku billi jiffavorixxi xi kumpaniji fuq oħrajn; u
 promozzjoni tal-kultura tal-kompetizzjoni fuq livell internazzjonali sabiex il-kumpaniji tal-UE jgawdu minn kompetizzjoni ġusta fi swieq fil-bqija tad-dinja.
 L-investigazzjonijiet tal-UE fi prattiki antikompetittivi jistgħu mhux biss ikopru oġġetti iżda anki professjonijiet u servizzi. Il-Kummissjoni tissorvelja l-assistenza li l-gvernijiet tal-Istati Membri jagħtu lin-negozji biex tiżgura li din ma tagħtix lil ċerti kumpaniji vantaġġ inġust fuq il-kompetituri tagħhom. L-għajnuna mill-Istat tista’ tkun awtorizzata jekk din tgħin jew tippromwovi lil reġjuni żvantaġġati, lil negozji żgħar u medji, ir-riċerka u l-iżvilupp, il-ħarsien tal-ambjent, it-taħriġ, l-impjiegi jew il-kultura.
 Fl-2016 u l-2017 il-Kummissjoni mmultat il-membri tal-kartell tal-produtturi tat-trakkijiet ta’ sitt kumpaniji ewlenin li jipproduċu aktar minn 90 % tat-trakkijiet ta’ daqs medju u tqil mibjugħa fl-Ewropa: Scania, Daimler, DAF, Iveco, MAN u Volvo/Renault. Il-Kummissjoni mmultat lis-sitt kumpaniji total ta’ EUR 3.8 biljun. Dawn il-flus imorru fil-baġit tal-UE, biex b’hekk inaqqsu l-kontribuzzjoni tal-kontribwenti.
 Ditti kbar huma pprojbiti milli jużaw is-setgħat ta’ negozjar tagħhom biex jimponu kundizzjonijiet li jagħmluha diffiċli għall-fornituri jew għall-klijenti tagħhom li jagħmlu negozju mal-kompetituri tagħhom. Pereżempju, fl-2017 il-Kummissjoni Ewropea mmultat lil Google EUR 2.42 biljun talli abbużat mill-pożizzjoni dominanti tagħha bħala magna tat-tiftix billi ppromwoviet is-servizz tagħha stess ta’ tqabbil tal-offerti fir-riżultati tat-tiftix tagħha u waqqgħet dawk tal-kompetituri. U f’Lulju tal-2018 Google ġiet immultata EUR 4.34 biljun oħra talli imponiet restrizzjonijiet illegali fuq il-manifatturi tal-apparat Android. Sib każijiet oħra f’https://ec.europa.eu/competition/consumers/how/index_mt.html.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/competition_mt
 Filwaqt li l-gvernijiet nazzjonali huma responsabbli biex jistabbilixxu r-rata tat-taxxa u jiġbru t-taxxi, l-UE tiżgura li ma ssirx diskriminazzjoni kontra n-nies jew in-negozji minn Stat Membru ieħor u li t-taxxi ma jxekklux is-suq uniku tal-UE.
 Il-gvernijiet tal-Istati Membri huma fil-parti l-kbira liberi biex ifasslu l-liġijiet tat-taxxa tagħhom skont il-prijoritajiet nazzjonali tagħhom. Madankollu, b’dan il-mod, dawn iridu jirrispettaw ċerti prinċipji fundamentali, bħan-nondiskriminazzjoni u r-rispett għall-moviment liberu ta’ oġġetti u ta’ servizzi fis-suq uniku. Dejjem aktar kumpaniji u individwi saru attivi f’aktar minn pajjiż wieħed, u b’hekk saret aktar faċli għalihom li jippruvaw iħallsu l-inqas taxxa possibbli (“evitar tat-taxxa”) jew li ma jħallsux it-taxxi dovuti (“evażjoni tat-taxxa”) permezz ta’ mezzi legali. Pajjiż wieħed ma jistax jindirizza dawn il-kwistjonijiet waħdu, u b’hekk l-Istati Membri jaħdmu flimkien biex jiżguraw li t-tassazzjoni hi ġusta.
 L-UE m’għandhiex rwol dirett fil-ġbir tat-taxxi jew fl-istabbiliment tar-rati tat-taxxa. Ir-rwol tal-UE hu li tissorvelja r-regoli nazzjonali dwar it-taxxa biex tiżgura li dawn ikunu konsistenti ma’ ċerti politiki tal-UE bħal:
 il-promozzjoni tat-tkabbir ekonomiku u tal-ħolqien tax-xogħol;
 l-iżgurar tal-fluss liberu ta’ oġġetti, ta’ servizzi u ta’ kapital madwar l-UE fis-suq uniku;
 l-aċċertar li n-negozji f’pajjiż partikolari ma jgawdux minn vantaġġ inġust fuq il-kompetituri f’oħrajn;
 l-iżgurar li t-taxxi ma jiddiskriminawx kontra konsumaturi, ħaddiema jew negozji minn pajjiżi oħra tal-UE.
 Il-gvernijiet tal-Istati Membri kollha jridu jaqblu f’dak li għandu x’jaqsam mat-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-UE dwar kwistjonijiet relatati mat-taxxa sabiex jittieħdu f’kunsiderazzjoni l-interessi ta’ kull pajjiż tal-UE. Għal ċerti taxxi, bħat-taxxa fuq il-valur miżjud jew id-dazji tas-sisa fuq il-petrol, it-tabakk u l-alkoħol, l-Istati Membri qablu li jallinjaw b’mod ġenerali r-regoli u r-rati minimi tagħhom biex jevitaw kompetizzjoni inġusta fi ħdan is-suq uniku.
 Jenħtieġ li l-liġijiet tat-taxxa ta’ Stat Membru partikolari ma jippermettux lin-nies jew lin-negozji jevitaw it-taxxa f’ieħor. L-azzjoni mifruxa mal-UE kollha hija essenzjali biex tiġi indirizzata l-problema. Wara l-adozzjoni ta’ pjan ta’ azzjoni tal-UE fl-2012 ittieħdu ħafna passi leġiżlattivi għall-ġlieda kontra l-frodi, l-evażjoni u l-evitar tat-taxxa.
 Koordinazzjoni mill-qrib bejn l-amministrazzjonijiet tat-taxxa tgħin ukoll biex jiġi evitat milli l-kumpaniji jisfruttaw lakuni bejn sistemi ta’ pajjiżi differenti bl-għan li jnaqqsu l-ammont ta’ taxxi li jħallsu.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/taxation_mt
 L-unjoni doganali tal-UE tfisser li l-Istati Membri kollha qed jaħdmu flimkien biex jiżguraw li l-oġġetti importati fl-UE jiċċirkolaw liberament u li dawn ikunu sikuri għan-nies, għall-annimali u għall-ambjent.
 Unjoni doganali tfisser li l-pajjiżi involuti japplikaw l-istess tariffi għall-oġġetti importati fit-territorju tagħhom mill-bqija tad-dinja, u li ma japplikaw ebda tariffa internament. Fil-każ tal-UE, dan ifisser li ma hemm ebda dazju doganali x’jitħallas meta l-oġġetti jiġu ttrasportati minn Stat Membru għal ieħor.
 L-Unjoni Doganali tal-UE hi waħda mill-ftit kompetenzi esklużivi tal-Unjoni Ewropea. Il-Kummissjoni Ewropea tipproponi leġiżlazzjoni dwar l-affarijiet doganali tal-UE u tiżgura li din tiġi implimentata.
 Fil-prattika, l-unjoni doganali tal-UE hi ġestita mis-servizzi doganali nazzjonali li jaġixxu daqslikieku kienu wieħed. Dawn iħarsu lill-konsumaturi minn oġġetti li jistgħu jkunu perikolużi jew ħżiena għal saħħithom u jħarsu lill-annimali u lill-ambjent kontra mardiet tal-pjanti u tal-annimali. Jikkontribwixxu wkoll għall-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u t-terroriżmu u jiżguraw li t-teżori Ewropej ma jaqgħux f’idejn kuntrabandisti.
 Is-servizzi doganali jipprevjenu wkoll l-esportazzjonijiet illegali ta’ skart, billi l-ħarsien tal-ambjent hu wieħed mill-kompiti ewlenin tagħhom. Għan-negozji, l-Unjoni Doganali tfisser li indipendentement minn fejn l-oġġetti daħlu fl-UE japplikaw l-istess regoli, u ladarba l-oġġetti jiġu kklerjati mid-dwana dawn ikunu jistgħu jiċċirkolaw liberament jew jinbiegħu fi kwalunkwe post fi ħdan it-territorju doganali tal-UE.
 Fl-2016, pereżempju, ġew immaniġġjati kważi 313-il miljun dikjarazzjoni doganali minn aktar minn 2 000 uffiċċju doganali tal-UE li jaħdmu 365 jum fis-sena.
 Bħalissa l-politika doganali tal-UE tiffoka fuq l-oqsma li ġejjin:
 l-iżgurar li l-Istati Membri kollha jaħdmu flimkien b’mod effettiv u effiċjenti fi ħdan l-Unjoni Doganali;
 tipproponi leġiżlazzjoni u proċeduri biex tiżgura sigurtà u sikurezza aħjar għaċ-ċittadini kif ukoll biex tiffaċilita l-kummerċ leġittimu;
 l-għoti ta’ għajnuna lill-pajjiżi tal-UE fl-iskambju ta’ informazzjoni li tista’ tkun siewja għall-aġenziji doganali; u
 l-iżgurar li l-oġġetti jistgħu jiċċaqilqu liberament minn Stat Membru għal ieħor fis-suq uniku tal-UE.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/customs_mt
 L-UE taħdem biex tippreserva l-wirt kulturali kondiviż tal-Ewropa u tagħmlu aċċessibbli għal kulħadd. Hi tappoġġja l-arti u tgħin lill-industriji kulturali u kreattivi tagħna biex jiffjorixxu, speċifikament permezz tal-programm Ewropa Kreattiva.
 Il-kultura u l-kreattività huma ċentrali għall-proġett Ewropew u huma fil-qalba tal-politika kulturali tal-UE. Il-wirt kulturali għani tal-Ewropa u s-setturi kreattivi dinamiċi jġibu arrikkiment, divertiment u sens ta’ identità immensa lil miljuni ta’ nies.
 L-UE tfittex li tħares il-wirt u d-diversità kulturali bejn il-pajjiżi u li tisfrutta l-kontribut tal-industriji kulturali u kreattivi għall-ekonomija u għas-soċjetà. Il-politika tal-UE tfittex ukoll li tissodisfa sfidi komuni bħat-tranżizzjoni lejn il-produzzjoni u l-kontenut diġitali, jew kif titħeġġeġ l-innovazzjoni fis-settur kulturali. L-Aġenda Ewropea Ġdida għall-Kultura fiha azzjonijiet konkreti li jisfruttaw il-potenzjal sħiħ tal-kultura.
 Il-programm Ewropa Kreattiva għandu l-għan li jsaħħaħ is-setturi kulturali u kreattivi tal-Ewropa u jipprovdi finanzjament għal madwar 3 700 organizzazzjoni kulturali, 250 000 artist u professjonist kulturali, għal aktar minn 7 000 ċinema u, għal 2 800 film, u għal 4 500 traduzzjoni ta’ kotba matul il-ħajja ta’ 7 snin tiegħu. Qed jinvesti EUR 1.46 biljun biex:
 jippromwovi d-diversità kulturali u lingwistika Ewropea;
 jixpruna t-tkabbir ekonomiku u l-kompetittività fis-setturi kreattivi;
 jgħin lis-setturi kreattivi u kulturali jisfruttaw bl-aħjar mod it-teknoloġiji diġitali u jiżviluppaw mudelli kummerċjali ġodda; u
 jġib ix-xogħlijiet kreattivi għal udjenza akbar fl-Ewropa u f’livell internazzjonali.
 L-Ewropa Kreattiva tippromwovi wkoll inizjattivi bħal premji tal-UE għall-wirt kulturali, għall-arkitettura, għal-letteratura u għall-mużika, iċ-Ċertifikat tal-Patrimonju Ewropew u l-Kapitali Ewropea tal-Kultura. Is-Sena Ewropea tal-Wirt Kulturali tal-2018 kellha l-għan li tinkoraġġixxi aktar nies biex jiskopru u jimpenjaw ruħhom mal-wirt kulturali Ewropew u biex irawmu sens ta’ appartenenza għal spazju komuni Ewropew.
 Il-Kummissjoni tikkoordina wkoll it-tfassil ta’ politiki, ir-riċerka u r-rapportar fuq firxa ta’ suġġetti, mil-litteriżmu medjatiku u d-distribuzzjoni diġitali sal-preservazzjoni tal-wirt kulturali jew il-kultura f’relazzjonijiet esterni. Barra minn hekk, trawwem il-kooperazzjoni u t-tagħlim bejn il-pari bejn l-Istati Membri.
 Il-politika awdjoviżiva u medjatika tal-UE għandha l-għan li tiżgura li, bħal oġġetti u servizzi oħra, il-midja awdjoviżiva (film, TV u vidjo) tiġi soġġetta għal regoli li japplikaw madwar l-UE kollha biex jiġi żgurat li din tkun tista’ tiċċirkola liberament u ġustament fis-suq uniku, indipendentement minn kif tiġi fornuta. L-UE tappoġġja wkoll l-iżvilupp u d-distribuzzjoni tal-films Ewropej u ta’ kontenut ieħor, bl-għan li din tippromwovi d-diversità kulturali.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/culture-and-media_mt
 Permezz tal-politiki u l-programmi taż-żgħażagħ tagħha l-UE għandha l-għan li tiżgura li ż-żgħażagħ ikunu jistgħu jipparteċipaw bis-sħiħ fl-oqsma kollha tas-soċjetà u li tagħtihom aktar opportunitajiet fis-suq tal-edukazzjoni u tax-xogħol.
 L-inklużjoni soċjali taż-żgħażagħ hi vitali għas-soċjetà Ewropea u għall-ħajja demokratika. L-istrateġija tal-UE għaż-żgħażagħ tippromwovi t-tranżizzjonijiet taż-żgħażagħ għall-ħajja adulta, is-saħħa u l-benesseri taż-żgħażagħ, il-parteċipazzjoni fis-soċjetà, l-involviment f’attivitajiet volontarji u ta’ solidarjetà, u l-impjiegi u l-intraprenditorija. Il-politiki tal-UE dwar iż-żgħażagħ joffru wkoll liż-żgħażagħ l-opportunità li jimlew kwalunkwe diskrepanza fl-edukazzjoni u fil-ħiliet tagħhom, biex b’hekk ikunu jistgħu jadattaw aħjar għall-isfidi u jikkontribwixxu għal bidla pożittiva fis-soċjetà. Dan hu partikolarment rilevanti peress li l-qgħad fost iż-żgħażagħ għadu għoli b’mod sinifikanti.
 L-UE tħaddem diversi programmi u inizjattivi li jgħinu liż-żgħażagħ fl-Ewropa jaqdu rwol aktar attiv fis-soċjetà u jibbenefikaw mill-esperjenzi f’pajjiż ieħor. B’mod partikolari dawn jinkludu dawn li ġejjin:
 Erasmus+ hu l-programm tal-UE li jappoġġja l-edukazzjoni, it-taħriġ, iż-żgħażagħ u l-isport fl-Ewropa. B’baġit ta’ EUR 14.7 biljun, dan jipprovdi opportunitajiet għal aktar minn 4 miljun Ewropew biex jiksbu għarfien u ħiliet permezz ta’ esperjenzi barra l-pajjiż bħal studju, traineeships, apprendistati, skambji taż-żgħażagħ, tagħlim, taħriġ, xogħol maż-żgħażagħ u sport.
 Il-Kummissjoni tisħaq fuq il-ħtieġa ta’ djalogu strutturat bħala mezz ta’ komunikazzjoni reċiproka bejn iż-żgħażagħ u dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet sabiex jinkisbu l-ideat diretti mingħand iż-żgħażagħ dwar politiki li jfissru xi ħaġa għalihom. Iċ-ċikli ta’ djalogu strutturat idumu 18-il xahar, u kull wieħed minnhom jiffoka fuq tema speċifika u jagħti liż-żgħażagħ l-opportunità li jsemmgħu leħinhom fuq dan is-suġġett.
 Il-programm Erasmus għal imprendituri żgħażagħ jgħin biex jipprovdi lil imprendituri ġodda jew żgħażagħ Ewropej bil-ħiliet neċessarji biex jibdew u jmexxu negozju żgħir.
 Il-Korp Ewropew ta’ Solidarjetà hu inizjattiva ġdida tal-UE li għandha l-għan li tipprovdi opportunitajiet għaż-żgħażagħ biex jesprimu s-solidarjetà tagħhom billi jieħdu sehem f’attivitajiet fil-pajjiż tagħhom stess jew barra minn pajjiżhom li jibbenefikaw minnhom il-komunitajiet u n-nies madwar l-Ewropa.
 Il-garanzija għaż-żgħażagħ, b’finanzjament ta’ EUR 8.8 biljun, tappoġġja l-impjieg taż-żgħażagħ billi tiżgura li ż-żgħażagħ kollha li għandhom inqas minn 25 sena jirċievu offerta konkreta ta’ kwalità tajba għal xogħol, għal apprendistat, għal traineeship jew biex ikomplu bl-edukazzjoni fi żmien 4 xhur minn meta jitilqu mill-edukazzjoni formali jew isiru qiegħda.
 Il-Portal Ewropew taż-Żgħażagħ jipprovdi informazzjoni dwar dawn l-inizjattivi u dwar inizjattivi oħra tal-UE għaż-żgħażagħ madwar l-Ewropa kollha, filwaqt li l-EURES, il-Portal Ewropew dwar il-Mobilità fix-Xogħol, jgħin ukoll biex idaħħal f’kuntatt lil persuni li jfittxu impjieg ma’ kumpaniji li joffru impjieg.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/youth_mt
 L-UE tippromwovi l-benefiċċji tas-saħħa u l-valuri pożittivi assoċjati mal-isport, tappoġġja l-kooperazzjoni bejn dawk li jfasslu l-politika u d-djalogu mal-organizzazzjonijiet sportivi u tindirizza problemi bħad-doping, it-tixħim ta’ plejers u l-vjolenza.
 L-isport u l-eżerċizzju huma parti integrali mill-ħajja ta’ miljuni ta’ Ewropej. Minbarra li jippromwovi ħajja u benessri aħjar, l-isport jista’ jgħin fl-indirizzar ta’ kwistjonijiet bħar-razziżmu, l-esklużjoni soċjali u l-inugwaljanza bejn il-ġeneri. L-isport jipprovdi wkoll benefiċċji ekonomiċi sinifikanti u hu għodda importanti fir-relazzjonijiet esterni tal-UE. Il-politika tal-UE dwar l-isport issa hi primarjament imwettqa permezz tal-programm Erasmus+.
 L-UE tiffoka fuq l-isport bħala mezz biex in-nies jinżammu f’saħħithom, jinħolqu komunitajiet, titrawwem l-inklużjoni soċjali u jiġu promossi opportunitajiet indaqs.
 Erasmus+ tikkofinanzja inizjattivi biex tgħin fl-iżvilupp, fil-kondiviżjoni u fl-implimentazzjoni ta’ ideat u ta’ prattiki innovattivi għall-promozzjoni tal-isport tal-massa. “Erasmus+ Sport” jgħin fl-iżvilupp tad-dimensjoni Ewropea tal-isport, isaħħaħ il-kooperazzjoni bejn l-organizzazzjonijiet sportivi, l-awtoritajiet pubbliċi u partijiet oħra.
 L-isport jista’ jelimina l-qasmiet soċjali, jemanċipa lin-nies u jipprovdi opportunitajiet għall-iżvilupp ta’ ħiliet ta’ tmexxija. L-Istati Membri tal-UE li japplikaw għal għotjiet tal-Fond Soċjali Ewropew u tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali huma mħeġġa jinkludu proġetti li jippromwovu l-inklużjoni soċjali permezz tal-isport. Il-Premji Sportivi tal-UE #BeInclusive jagħtu rikonoxximent lil organizzazzjonijiet li jużaw is-saħħa tal-isport biex iżidu l-inklużjoni soċjali għal gruppi żvantaġġati.
 Il-Ġimgħa Ewropea tal-Isport tħeġġeġ lill-Ewropej ikunu attivi fil-ħajja ta’ kuljum tagħhom.
 Il-Kummissjoni Ewropea tħeġġeġ lill-organizzazzjonijiet sportivi biex jimplimentaw governanza tajba.
 Il-Kummissjoni Ewropea qed tintegra b’mod gradwali l-isport fi ftehimiet bilaterali ma’ pajjiżi barra mill-UE.
 Il-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri tal-UE fl-isport hi miftiehma permezz ta’ pjan ta’ ħidma pluriennali tal-UE għall-isport. L-aktar wieħed riċenti (għall-perjodu 2017-2020) jiddefinixxi tliet prijoritajiet: l-integrità tal-isport, id-dimensjoni ekonomika tal-isport, u l-isport u s-soċjetà. Il-Kummissjoni Ewropea taħdem mal-Istati Membri u mal-partijiet ikkonċernati biex tippromwovi r-rwol tal-isport u ssib soluzzjonijiet għal problemi li qed jaffaċċja l-isport Ewropew.
 L-istħarriġ tal-Ewrobarometru dwar l-isport u l-attività fiżika juri li ċ-ċittadini tal-UE mhumiex qed jagħmlu biżżejjed eżerċizzju fiżiku. Il-politika tal-UE dwar is-saħħa tippromwovi l-eżerċizzju fiżiku kemm permezz tal-qsim ta’ prattiki tajbin bejn il-pajjiż tal-UE u ma’ partijiet interessati, kif ukoll permezz tal-pjattaforma tal-UE għal azzjoni dwar id-dieta, l-attività fiżika u s-saħħa, li tipprovdi forum għall-indirizzar ta’ xejriet avversi.
 Il-linji gwida tal-UE dwar l-attività fiżika (2008) u r-rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-promozzjoni tal-attività fiżika favur is-saħħa bejn is-setturi (2013) juru kif il-politiki nazzjonali jistgħu jħeġġu l-attività fiżika. Is-Sejħa ta’ Tartu għal Stil ta’ Ħajja Sana (2017) tinkludi lista ta’ 15-il azzjoni biex tippromwovi stili ta’ ħajja b’saħħithom.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/sport_mt
 Il-baġit tal-UE jgħin biex jitwettqu affarijiet li jgħoddu għall-Ewropej. Billi jiġbru r-riżorsi fil-livell tal-UE, l-Istati Membri jistgħu jiksbu aktar milli kieku jaġixxu waħedhom.
 Il-baġit tal-UE jappoġġja firxa wiesgħa ta’ politiki implimentati fi ħdan l-Unjoni Ewropea u għen lill-UE tikkonsolida r-rwol b’saħħtu tagħha fix-xena internazzjonali, bħala mexxej fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima u bħala l-akbar donatur ta’ għajnuna umanitarja u għall-iżvilupp fid-dinja.
 Matul il-kriżi ekonomika u finanzjarja, il-baġit tal-UE wera li hu strument b’saħħtu biex jappoġġja l-investiment. Bil-baġits nazzjonali f’ħafna Stati Membri li kienu taħt strapazz qawwi, il-baġit tal-UE, u b’mod partikolari l-Fondi Strutturali, wera matul il-kriżi tal-2008 li hu fattur ta’ stabbilizzazzjoni li jinvesti fit-tkabbir u fl-impjiegi. Dan l-aħħar, il-baġit sostna wkoll il-ġestjoni tal-fruntieri esterni tal-UE u r-rispons Ewropew għall-kriżi tar-refuġjati u għat-theddida tal-kriminalità organizzata u tat-terroriżmu.
 L-UE taqbel dwar pjanijiet tal-baġit fit-tul li jipprovdu bażi stabbli għall-implimentazzjoni tal-baġit tul perjodu ta’ mill-inqas 5 snin. Il-baġit fit-tul attwali tal-UE jkopri l-2014-2020 u jippermetti lill-UE tinvesti madwar EUR 1 triljun tul dak il-perjodu. F’Mejju 2018 il-Kummissjoni Ewropea ppreżentat il-proposta tagħha għall-baġit fit-tul tal-UE mill-2021 sal-2027.
 Il-baġit annwali jiġi deċiż b’mod demokratiku. L-ewwel nett, il-Kummissjoni Ewropea tipproponi abbozz ta’ baġit. Imbagħad il-gvernijiet nazzjonali (li jaġixxu permezz tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea) u l-Parlament Ewropew elett direttament japprovaw il-baġit tal-UE, normalment qabel il-bidu tas-sena. Madwar 94 % mill-baġit jintefaq fl-Istati Membri, prinċipalment għat-trawwim tal-impjiegi u t-tkabbir fl-Ewropa, kif ukoll barra mill-UE fuq l-iżvilupp u l-għajnuna umanitarja, filwaqt li 6 % biss jintefqu fuq l-amministrazzjoni tal-UE.
 Il-baġit annwali tal-UE fl-2019 kien ta’ madwar EUR 165,8 biljun — somma kbira f’termini assoluti, iżda madwar 1 % biss mill-ġid iġġenerat mill-ekonomiji tal-UE ta’ kull sena. Madwar 80 % mill-baġit tal-UE hu ffinanzjat mill-kontribuzzjonijiet nazzjonali bbażati fuq l-introjtu nazzjonali gross u t-taxxa fuq il-valur miżjud.
 Wara r-rakkomandazzjoni annwali mill-Kunsill, il-Parlament Ewropew jiddeċiedi jekk jagħtix l-approvazzjoni finali tiegħu, jew “kwittanza”, dwar il-mod kif il-Kummissjoni implimentat il-baġit tal-UE. Din il-proċedura tiżgura akkontabilità u trasparenza sħaħ u, meta tingħata, il-kwittanza twassal għall-għeluq formali tal-kontijiet għal sena partikolari.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/budget_mt
 Dokument ta’ riflessjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar il-futur tal-finanzi tal-UE
 L-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi jiżgura li flus il-kontribwenti jintużaw bl-aħjar mod possibbli billi jinvestiga każijiet ta’ frodi, korruzzjoni u attivitajiet illegali li jinvolvu fondi tal-UE.
 Il-korruzzjoni u l-frodi jistgħu jagħmlu ħsara serja lill-ekonomija u jnawru l-fiduċja taċ-ċittadini fl-istituzzjonijiet u fil-proċessi demokratiċi. Madankollu, il-korruzzjoni istituzzjonali mhix l-unika theddida. Il-kuntrabandu ta’ sigaretti, l-evażjoni ta’ dazji tal-importazzjoni fuq żraben u ħwejjeġ, ir-riċevuta ta’ sussidji għat-tkabbir ta’ larinġ f’irziezet li ma jeżistux - hemm ħafna eżempji ta’ frodi, kbar u żgħar, li jistgħu jiswew flus il-kontribwenti Ewropej.
 Biex jiġġieled dawn it-theddidiet, l-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi (magħruf ukoll bħala l-OLAF) jinvestiga l-frodi, il-korruzzjoni u attivitajiet illegali oħra li jinvolvu fondi tal-UE, flimkien ma’ mġiba ħażina serja tal-persunal tal-UE u tal-membri tal-istituzzjonijiet tal-UE, u jgħin lill-istituzzjonijiet jifformulaw u jimplimentaw politiki għall-prevenzjoni u għad-detezzjoni tal-frodi. L-Uffiċċju hu parti mill-Kummissjoni Ewropea, iżda jaġixxi b’indipendenza sħiħa fil-mandat investigattiv tiegħu.
 Meta każ ta’ korruzzjoni jew ta’ frodi ssuspettati fil-fondi tal-UE jiġi vvalutat u jintwera li dan ikun issostanzjat mill-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi, titnieda investigazzjoni. Dawn l-investigazzjonijiet jistgħu jinvolvu intervisti u spezzjoni tal-bini. L-OLAF se jikkoordina wkoll l-ispezzjonijiet mill-aġenziji ta’ kontra l-frodi tal-Istati Membri involuti fil-każ.
 Wara li tiġi konkluża investigazzjoni, OLAF jirrakkomanda azzjoni lill-istituzzjonijiet tal-UE u lill-gvernijiet nazzjonali kkonċernati: dan normalment jinkludi l-ftuħ ta’ investigazzjonijiet kriminali, irkupri finanzjarji jew miżuri dixxiplinari oħra. Imbagħad dan jissorvelja kif jiġu implimentati dawn ir-rakkomandazzjonijiet.
 L-awtoritajiet doganali nazzjonali jwettqu operazzjonijiet doganali konġunti regolari mal-OLAF (u ma’ aġenziji oħra tal-UE) biex iwaqqfu l-kuntrabandu u l-frodi f’ċerti żoni ta’ riskju għoli u f’rotot identifikati. Pereżempju, fl-2017, operazzjonijiet doganali konġunti ffinanzjati mill-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi wasslu għas-sekwestru ta’ 75-il miljun sigarett, kif ukoll għal għexieren ta’ eluf ta’ prodotti ffalsifikati oħra.
 L-OLAF jikkontribwixxi wkoll għall-iżvilupp, għall-monitoraġġ u għall-implimentazzjoni tal-politiki tal-UE kontra l-frodi, filwaqt li jaħdem mill-qrib mal-Kummissjoni Ewropea, mal-Parlament Ewropew u mal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea.
 Skopri aktar: https://ec.europa.eu/info/topics/fraud-prevention_mt
 3 Kif l-Unjoni Ewropea tieħu deċiżjonijiet u azzjoni
 1 MIN HU MIN
 L-Unjoni Ewropea hi bbażata fuq l-istat tad-dritt. Dan ifisser li kull azzjoni li tittieħed mill-UE hija msejsa fuq trattati li ġew approvati b’mod volontarju u demokratiku mill-pajjiżi kollha tal-UE. It-trattati huma nnegozjati u miftiehma mill-Istati Membri kollha tal-UE u mbagħad jiġu rratifikati mill-parlamenti tagħhom jew b’referendum.
 It-trattati jistabbilixxu l-objettivi tal-Unjoni Ewropea u jfasslu r-regoli dwar kif joperaw l-istituzzjonijiet tal-UE, kif jittieħdu deċiżjonijiet u r-relazzjoni bejn l-UE u l-Istati Membri tagħha. Dawn ġew emendati kull darba li ssieħeb Stat Membru ġdid mal-UE. Kultant żmien dawn ġew emendati wkoll biex jirriformaw l-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea u jagħtuha oqsma ġodda ta’ responsabbiltà.
 L-aħħar trattat emendatorju, it-Trattat ta’ Lisbona, daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Diċembru 2009. Trattati preċedenti issa huma inkorporati fil-verżjoni konsolidata attwali, li tinkludi t-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.
 Aktar riċentement, l-UE qablet dwar it-Trattat dwar l-Istabbiltà, il-Koordinazzjoni u l-Governanza fl-Unjoni Ekonomika u Monetarja, trattat intergovernattiv li jobbliga lill-pajjiżi parteċipanti jkollhom regoli stretti biex jiggarantixxu baġits pubbliċi bbilanċjati u jsaħħaħ il-governanza taż-żona tal-euro.
 It-teħid ta’ deċiżjonijiet fil-livell tal-UE jinvolvi lil diversi istituzzjonijiet Ewropej, b’mod partikolari:
 il-Kunsill, u
 Il-korpi konsultattivi (il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u l-Kumitat tar-Reġjuni) u l-parlamenti nazzjonali wkoll għandhom rwol.
 Ġeneralment, hi l-Kummissjoni Ewropea li tipproponi liġijiet ġodda u l-Parlament Ewropew u l-Kunsill (imsejjaħ ukoll il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea) li jadottawhom. Imbagħad, l-Istati Membri u l-istituzzjoni jew l-istituzzjonijiet tal-UE kkonċernati jimplimentawhom.
 Il-Parlament Ewropew hu elett miċ-ċittadini tal-UE f’elezzjonijiet diretti kull 5 snin. Kull Stat Membru jeleġġi numru ta’ Membri (MPE); is-siġġijiet jiġu allokati fuq il-bażi tal-popolazzjoni ta’ kull Stat Membru. Il-Parlament jiltaqa’ kemm fi Brussell kif ukoll fi Strasburgu. Il-President attwali tal-Parlament Ewropew huwa David Sassoli.
 Il-MPE jorganizzaw lilhom infushom fi gruppi politiċi, kif ukoll f’kumitati li jeżaminaw proposti għal leġiżlazzjoni ġdida f’oqsma ta’ politika differenti.
 F’termini tat-teħid ta’ deċiżjonijiet, il-Parlament hu responsabbli għal dawn li ġejjin:
 Japprova, jemenda jew jirrifjuta liġijiet tal-UE, flimkien mal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, fuq il-bażi tal-proposti tal-Kummissjoni Ewropea. Il-Parlament jaqsam ukoll mal-Kunsill responsabbiltà ndaqs għall-adozzjoni tal-baġit tal-UE (propost mill-Kummissjoni Ewropea).
 Jieħu deċiżjonijiet dwar ftehimiet internazzjonali.
 Jieħu deċiżjonijiet dwar it-tkabbir tal-UE.
 Jeleġġi lill-President tal-Kummissjoni, fuq il-bażi ta’ proposta mill-Istati Membri, u mbagħad japprova l-Kummissjoni sħiħa.
 Jeżamina l-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni u jitlobha tipproponi leġiżlazzjoni.
 Il-ħidma tal-Parlament tinqasam f’żewġ stadji ewlenin.
 Kumitati li jħejju l-leġiżlazzjoni: il-Parlament għandu 20 kumitat u żewġ subkumitati, b’kull wieħed minnhom li jieħu ħsieb qasam ta’ politika partikolari. Il-kumitati jeżaminaw proposti għal-leġiżlazzjoni, u l-MPE u l-gruppi politiċi jistgħu jressqu emendi jew jipproponu r-rifjut tal-leġiżlazzjoni proposta. Dawn il-kwistjonijiet jiġu diskussi wkoll fi ħdan il-gruppi ta’ politika qabel ma dawn jiddeċiedu kif jivvotaw fuq suġġett partikolari.
 Is-sessjonijiet plenarji japprovaw, jemendaw jew jirrifjutaw il-leġiżlazzjoni: dawn iseħħu meta l-MPE kollha jiltaqgħu fil-kamra biex jagħtu votazzjoni finali dwar il-leġiżlazzjoni proposta u l-emendi proposti. Normalment, dawn is-sessjonijiet plenarji jseħħu fi Strasburgu, u jekk ikun hemm sessjonijiet addizzjonali, dawn isiru fi Brussell.
 Ix-xogħol fit-tmien mandat tal-Parlament Ewropew intemm fit-18 ta’ April 2019. F’vot dirett bejn it-23 u s-26 ta’ Mejju, iċ-ċittadini tal-Istati Membri tal-UE tellgħu l-MPE biex jiffurmaw il-Parlament il-ġdid. Aktar tagħrif dwar ir-riżultati tal-Elezzjonijiet Ewropej tal-2019 u dwar il-formazzjoni tal-Parlament il-ġdid jinstab fuq is-sit web tal-Parlament Ewropew.
 Il-Kunsill Ewropew, ibbażat fi Brussell, hu msawwar mill-Kapijiet ta’ Stat jew tal-Gvern tal-Istati Membri kollha tal-UE, mill-President tal-Kummissjoni Ewropea u mir-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta’ Sigurtà.
 Il-Kunsill Ewropew jiġbor flimkien il-mexxejja tal-UE biex jistabbilixxu l-aġenda politika tal-UE. Dan jirrappreżenta l-ogħla livell ta’ kooperazzjoni politika bejn l-Istati Membri tal-UE. Il-Kunsill Ewropew jieħu l-forma ta’ summits (normalment trimestrali) bejn il-mexxejja tal-UE, ippreseduti mill-President tal-Kunsill Ewropew. Il-President jista’ jsejjaħ laqgħat addizzjonali wkoll biex jiġu indirizzati kwistjonijiet urġenti. F'Lulju 2019, il-Kunsill Ewropew eleġġa lil Charles Michel bħala l-President tiegħu għall-perjodu bejn l-1 ta' Diċembru 2019 u l-31 ta' Mejju 2022.
 Ġeneralment il-Kunsill Ewropew jiddeċiedi kwistjonijiet b’unanimità, jew b’maġġoranza kwalifikata f’ċerti każijiet.
 Il-Kunsill Ewropew:
 jiddeċiedi dwar id-direzzjoni ġenerali u l-prijoritajiet ta’ politika tal-UE, iżda ma jgħaddix liġijiet;
 jindirizza kwistjonijiet kumplessi jew sensittivi li ma jistgħux jiġu solvuti f’livelli inferjuri ta’ kooperazzjoni intergovernattiva;
 jistabbilixxi l-politika estera u ta’ sigurtà komuni tal-UE, b’kunsiderazzjoni tal-interessi strateġiċi u tal-implikazzjonijiet għad-difiża tal-UE;
 jinnomina u jaħtar kandidati għal ċerti rwoli ta’ profil għoli fil-livell tal-UE, bħall-President tal-Kummissjoni Ewropea jew il-President tal-Bank Ċentrali Ewropew.
 Fuq kull kwistjoni, il-Kunsill Ewropew jista’:
 jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tagħmel proposta biex tiġi indirizzata;
 jgħaddiha lill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea biex jindirizzaha.
 Flimkien mal-Parlament Ewropew, il-Kunsill hu l-korp deċiżjonali ewlieni tal-UE. Hu magħruf ukoll bħala l-Kunsill tal-Unjoni Ewropea. Fil-Kunsill, il-ministri tal-gvern minn kull Stat Membru jiltaqgħu biex jiddiskutu, jemendaw u jadottaw liġijiet u jikkoordinaw il-politiki. Il-ministri għandhom l-awtorità li jieħdu impenn għall-gvernijiet tagħhom biex iwettqu l-azzjonijiet miftiehma fil-laqgħat. Il-presidenza tal-Kunsill iddur bejn l-Istati Membri tal-UE kull 6 xhur, u hi responsabbli għall-ippresidjar tal-laqgħat kollha tal-Kunsill u għall-issettjar tal-aġendi.
 jinnegozja u jadotta liġijiet tal-UE, flimkien mal-Parlament Ewropew, fuq il-bażi ta’ proposti mill-Kummissjoni Ewropea;
 jikkoordina l-politiki tal-pajjiżi tal-UE;
 jiżviluppa l-politika estera u ta’ sigurtà tal-UE, fuq il-bażi tal-linji gwida tal-Kunsill Ewropew;
 jikkonkludi ftehimiet bejn l-UE u pajjiżi oħra jew organizzazzjonijiet internazzjonali;
 jadotta l-baġit annwali tal-UE flimkien mal-Parlament Ewropew.
 Il-ministri li jattendu huma dawk li jindirizzaw il-politika li tkun qed tiġi diskussa. Pereżempju, il-ministri tal-ambjent jiltaqgħu fil-Kunsill Ambjent. Il-ministri jiltaqgħu diversi drabi kull sena biex jieħdu deċiżjonijiet relatati mal-UE, għalkemm l-uffiċjali tal-gvern jattendu laqgħat tul is-sena kollha biex jiddiskutu d-dettalji tal-politiki.
 Biex jiġu miftiehma, normalment id-deċiżjonijiet jeħtieġu maġġoranza kwalifikata, li hi ddefinita bħala 55 % tal-Istati Membri li jirrappreżentaw mill-inqas 65 % tal-popolazzjoni totali tal-UE. Madankollu, ċerti suġġetti bħall-politika estera u t-tassazzjoni jeħtieġu vot unanimu (l-Istati Membri kollha jridu jkunu favur) u hi meħtieġa maġġoranza sempliċi għal kwistjonijiet proċedurali u amministrattivi.
 Il-Kunsill m’għandux jiġi konfuż mal-Kunsill tal-Ewropa, li mhuwiex korp tal-Unjoni Ewropea iżda organizzazzjoni internazzjonali li twaqqfet biex tippromwovi d-demokrazija u tipproteġi d-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fl-Ewropa. Dan jinkludi fih 47 pajjiż Ewropew, inkluż l-Istati Membri tal-UE.
 Il-Kummissjoni Ewropea hi l-istituzzjoni ewlenija li tmexxi l-ħidma ta’ kuljum tal-UE. Hi l-unika istituzzjoni tal-UE li tista’ tipproponi leġiżlazzjoni (spiss wara talba mill-Parlament Ewropew jew mill-Kunsill), għad li huma l-Parlament u l-Kunsill li jivvotaw dwarha. Ħafna min-nies li jaħdmu fil-Kummissjoni huma bbażati fi Brussell jew fil-Lussemburgu, madankollu hemm uffiċċji ta’ “rappreżentazzjoni” fl-ibliet kapitali kollha tal-Istati Membri tal-UE.
 Il-Kummissjoni hi komposta mill-Kulleġġ ta’ 27 Kummissarju, wieħed minn kull Stat Membru tal-UE, u inkluż il-President Ursula von der Leyen u Viċi Presidenti.
 Ladarba jiġi nnominat il-President tal-Kummissjoni, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea jinnomina s-26 Membru l-oħra l-ieħor tal-Kummissjoni bi qbil mal-President nominat, u l-Membri bħala korp wieħed imbagħad jiġu soġġetti għal votazzjoni ta’ approvazzjoni mill-Parlament Ewropew. Il-Kummissarji huma t-tmexxija politika tal-Kummissjoni b’mandat ta’ ħames snin. Kull Kummissarju jiġi assenjat responsabbiltà għal oqsma ta’ politika speċifiċi mill-President.
 Il-membri tal-persunal tal-Kummissjoni huma l-ekwivalenti tas-servizz ċivili fi Stat Membru, u huma organizzati f’dipartimenti, magħrufa bħala direttorati ġenerali u servizzi, simili għall-ministeri fil-livell nazzjonali.
 Id-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni jittieħdu fuq il-bażi tar-responsabbiltà kollettiva tal-Kulleġġ tal-Kummissarji. Il-Kummissarji kollha huma ndaqs fil-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet u huma akkontabbli ndaqs għal dawn id-deċiżjonijiet. Dawn m’għandhom ebda setgħa individwali tat-teħid ta’ deċiżjonijiet, ħlief meta jkunu awtorizzati f’ċerti sitwazzjonijiet.
 Hemm tmien Viċi Presidenti (inkluż tliet Viċi Presidenti Eżekuttivi tliet Viċi Presidenti Eżekuttivi u r-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta’ Sigurtà) li jokkupaw dawn ir-rwoli minbarra l-portafoll tas-soltu ta’ Kummissarju. Il-Viċi Presidenti jaġixxu għan-nom tal-President u jikkoordinaw ix-xogħol fil-qasam ta’ responsabbiltà tagħhom, flimkien ma’ diversi Kummissarji. Il-linji gwida politiċi ppreżentati mill-President von der Leyen f'Lulju 2019 stabbilew sitt ambizzjonijiet ewlienin għall-Ewropa.
 B’mod ġenerali, id-deċiżjonijiet jittieħdu b’kunsens, iżda jistgħu jsiru votazzjonijiet ukoll. F’dan il-każ, id-deċiżjonijiet jittieħdu b’maġġoranza sempliċi, b’kull Kummissarju li jkollu vot wieħed. Imbagħad, id-direttorat ġenerali rilevanti jieħu s-suġġett taħt ir-responsabbiltà tiegħu. Normalment dan isir fil-forma ta’ abbozz ta’ proposti leġiżlattivi.
 Il-Kumitati konsultattivi (il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u l-Kumitat tar-Reġjuni) għandhom rwol konsultattiv lejn il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni. Huma jipprovdu opinjonijiet dwar l-atti leġiżlattivi proposti. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew jirrappreżenta lis-soċjetà ċivili organizzata u l-Kumitat tar-Reġjuni jirrappreżenta lill-awtoritajiet lokali u reġjonali.
 Is-27 parlament nazzjonali tal-Istati Membri jikkontribwixxu għall-funzjonament tajjeb tal-UE billi jiskrutinjaw il-gvernijiet tagħhom fir-rigward tal-attivitajiet tal-Unjoni Ewropea u għandhom numru ta’ drittijiet, inkluż id-dritt li jesprimu t-tħassib tagħhom fir-rigward ta’ abbozzi ta’ atti leġiżlattivi.
 Il-Parlamenti Nazzjonali jibagħtu opinjonijiet motivati lill-Kummissjoni meta jaraw abbozz ta’ att leġiżlattiv li jikser il-prinċipju tas-sussidjarjetà. Jekk jiġu sodisfatti ċerti kundizzjonijiet, il-Kummissjoni tirrevedi l-proposta tagħha, u tispjega pubblikament jekk hux se żżomm, temenda jew tirtira l-proposta tagħha.
 Il-Kummissjoni tinsab ukoll fi djalogu politiku kostanti mal-Parlamenti nazzjonali, li jibagħtu l-opinjonijiet tagħhom dwar kwalunkwe inizjattiva leġiżlattiva jew politika tal-Kummissjoni jew dwar kwalunkwe suġġett politiku fuq l-inizjattiva tagħhom stess.
 Il-Bank Ċentrali Ewropew u l-Bank Ewropew tal-Investiment
 Il-Bank Ċentrali Ewropew hu istituzzjoni indipendenti tal-unjoni ekonomika u monetarja li għaliha jappartjenu l-Istati Membri kollha tal-UE. Dan jieħu d-deċiżjonijiet tiegħu mingħajr ma jfittex jew jieħu ordnijiet mingħand gvernijiet jew istituzzjonijiet oħra tal-UE. L-iskop ewlieni tiegħu hu li jżomm l-istabbiltà monetarja fiż-żona tal-euro billi jiżgura inflazzjoni baxxa u stabbli tal-prezzijiet għall-konsumaturi.
 Il-Bank Ewropew tal-Investiment hu l-bank tal-Unjoni Ewropea. Hu proprjetà tal-Istati Membri u l-missjoni tiegħu hi li jislef flus għal investimenti li jappoġġjaw l-objettivi tal-UE. Il-fokus tiegħu hu fuq iż-żieda tal-impjiegi u tal-potenzjal ta’ tkabbir tal-UE u fuq l-appoġġ tal-azzjoni klimatika u tal-politiki tal-UE lil hinn mill-fruntieri tagħha.
 Aġenziji tal-Unjoni Ewropea
 Il-ħidma tal-Unjoni Ewropea hi assistita minn numru ta’ aġenziji tal-UE, li huma separati minn entitajiet legali mwaqqfa biex iwettqu kompiti speċifiċi skont id-dritt tal-UE. Dawn jaħdmu fuq kwistjonijiet u problemi li jaffettwaw il-ħajjiet ta’ kuljum tan-nies li jgħixu fl-UE. Dawn għandhom impatt qawwi, u jipprovdu lill-istituzzjonijiet u lill-Istati Membri tal-UE b’għarfien speċjalizzat f’diversi oqsma, bħaċ-ċibersigurtà, is-sikurezza alimentari u l-mediċini, il-ħarsien tal-ambjent, id-drittijiet fundamentali u s-sigurtà tal-fruntieri.
 2 IT-TEĦID TA’ DEĊIŻJONIJIET
 Diversi istituzzjonijiet jieħdu sehem fil-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-UE, bil-Parlament Ewropew, bil-Kunsill u bil-Kummissjoni Ewropea fuq quddiem nett.
 Normalment, il-Kummissjoni Ewropea tipproponi atti legali ġodda li mbagħad jiġu adottati mill-Parlament u mill-Kunsill. Ċerti drabi, il-Kunsill jista’ jagħmel dan waħdu.
 Biex tiżgura li l-azzjoni tal-UE tilħaq l-għanijiet tagħha bl-aktar mod effiċjenti, il-Kummissjoni Ewropea tivvaluta l-impatti mistennija u attwali tal-politiki, il-leġiżlazzjoni, u miżuri importanti oħra. Tinvolvi wkoll liċ-ċittadini u lill-partijiet ikkonċernati f’kull stadju taċ-ċiklu tal-politika, mill-ippjanar għall-proposta għall-implimentazzjoni għar-reviżjoni u r-reviżjoni sussegwenti.
 Biex tħabbar inizjattivi leġiżlattivi ġodda jew evalwazzjonijiet ippjanati tal-leġiżlazzjoni eżistenti, il-Kummissjoni Ewropea tippubblika valutazzjonijiet tal-impatt tal-bidu jew pjanijiet direzzjonali. Il-konsegwenzi ekonomiċi, soċjali u ambjentali potenzjali tal-miżuri proposti huma analizzati u rrappurtati fil-valutazzjonijiet tal-impatt li jakkumpanjaw il-proposti leġiżlattivi.
 U xi ngħidu dwar leġiżlazzjoni jew inizjattivi li huma diġà fis-seħħ? Ladarba jiġu implimentati għal perjodu ta’ żmien biżżejjed, l-inizjattivi jiġu evalwati biex il-prestazzjoni tagħhom tiġi vverifikata skont il-kriterji standard. Bħala parti minn dan, il-Programm dwar l-Idoneità u l-Prestazzjoni tar-Regolamentazzjoni (REFIT) jidentifika opportunitajiet biex inaqqas l-ispejjeż regolatorji u jissimplifika l-liġijiet eżistenti.
 Hemm diversi tipi ta’ atti legali, li huma applikati b’diversi modi.
 Regolament hu liġi li hi applikabbli u vinkolanti fl-Istati Membri kollha direttament. Dan ma jeħtieġx li jingħadda fil-liġi nazzjonali mill-Istati Membri, għad li l-liġijiet nazzjonali jaf ikollhom bżonn jinbidlu biex jiġu evitati kunflitti mar-regolament.
 Direttiva hi liġi li torbot lill-Istati Membri, jew lil grupp ta’ Stati Membri, biex jilħqu objettiv partikolari. Normalment, id-direttivi jridu jiġu trasposti fid-dritt nazzjonali biex isiru effettivi. Ta’ min jgħid li direttiva tispeċifika r-riżultat li għandu jinkiseb: hu f’idejn l-Istati Membri individwali li jiddeċiedu dwar kif dan għandu jsir.
 Deċiżjoni tista’ tiġi indirizzata lill-Istati Membri, lil gruppi ta’ nies jew anki lil individwi. Hi vinkolanti fl-intier tagħha. Id-deċiżjonijiet jintużaw, pereżempju, biex jirregolaw dwar fużjonijiet proposti bejn il-kumpaniji.
 Rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet jippermettu lill-istituzzjonijiet tal-UE jesprimu fehma lill-Istati Membri, u f’ċerti każijiet lil ċittadini individwali, li mhix vinkolanti u li ma toħloq ebda obbligu ġuridiku fuq il-persuna jew l-entità indirizzata.
 Kull proposta għal att legali ġdid tal-UE hi konformi ma’ artikolu partikolari ta’ trattat, li jissejjaħ il-bażi ġuridika tal-proposta. Dan jiddetermina liema proċedura leġiżlattiva trid tiġi segwita.
 Il-maġġoranza tal-liġijiet issir wara proċess magħruf bħala l-proċedura leġiżlattiva ordinarja.
 Il-proċedura leġiżlattiva ordinarja, magħrufa wkoll bħala l-proċedura ta’ kodeċiżjoni, hi l-aktar proċedura komuni għall-adozzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-UE. Dan iqiegħed lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill fuq l-istess livell, u l-liġijiet li jingħaddew permezz ta’ din il-proċedura huma atti konġunti tal-Parlament u tal-Kunsill. Din tapplika għall-maġġoranza assoluta tal-leġiżlazzjoni tal-UE, u tkopri firxa wiesgħa ta’ oqsma bħad-drittijiet tal-konsumatur, il-ħarsien tal-ambjent u t-trasport. Skont il-proċedura leġiżlattiva ordinarja, il-Kummissjoni tagħmel proposta li trid tiġi adottata kemm mill-Parlament kif ukoll mill-Kunsill. Mar-riċevuta tal-proposta, il-proċess jipproċedi kif ġej.
 Il-Parlament Ewropew jiddibatti l-proposta fil-kumitati tiegħu. Kwalunkwe emenda għall-proposta tiġi ppreżentata f’dawn il-kumitati u ssir votazzjoni dwarha fihom ukoll. Imbagħad il-proposta tgħaddi għall-Parlament sħiħ, li jivvota dwarha (u dwar emendi ulterjuri) fis-sessjoni plenarja.
 Il-Kunsill u l-Istati Membri jeżaminaw il-leġiżlazzjoni f’dettall; ħafna minn din id-diskussjoni ssir fi grupp ta’ ħidma ta’ impjegati taċ-ċivil. Ħafna mill-kwistjonijiet jistgħu jiġu riżolti f’dan il-livell tekniku, jew il-livelli li jiġu fuqu, għad li ċerti kwistjonijiet jistgħu jibqgħu biex jiġu ffinalizzati matul il-laqgħat tal-ministri rilevanti. Il-Kunsill jasal għal ftehim politiku dwar il-leġiżlazzjoni - dan jista’ jseħħ qabel jew wara li jivvota l-Parlament. Ladarba l-Parlament ikun ivvota, il-ftehim politiku jiġi kkonvertit f’pożizzjoni komuni formali. Jekk il-pożizzjoni komuni tal-Kunsill tkun differenti mill-vot tal-Parlament, il-leġiżlazzjoni tgħaddi għat-tieni qari biex jiġu solvuti d-differenzi.
 Ir-rappreżentanti tal-Parlament u tal-Kunsill spiss jiltaqgħu b’mod informali biex jippruvaw jaqblu bejniethom qabel ma jifformalizzaw il-pożizzjonijiet tagħhom. Jekk dawn jaqblu, il-Kunsill jadotta l-istess test eżatt bħall-Parlament u l-proposta ssir liġi. Dan jissejjaħ ftehim fl-ewwel qari.
 Jekk ma jintlaħaq ebda ftehim fl-ewwel qari, imbagħad jibda t-tieni qari. Dan isegwi xejra simili għall-ewwel qari, iżda din id-darba bil-Parlament li jeżamina, u jivvota dwar, it-tibdiliet proposti mill-Kunsill, u mbagħad il-Kunsill jikkunsidra dak li jipproponi l-Parlament. It-tieni qari hu proċess aktar veloċi mill-ewwel qari, peress li fih jistgħu jiġu diskussi biss id-differenzi bejn il-pożizzjonijiet tal-Parlament u l-Kunsill, u diversi elementi huma limitati biż-żmien.
 Hu possibbli li l-Parlament u l-Kunsill jaqblu f’dan l-istadju (ftehim fl-istadju tat-tieni qari). Jekk iż-żewġ istituzzjonijiet ma jkunux jistgħu jaqblu fuq deċiżjoni komuni dwar l-att legali propost, dan jingħadda lil Kumitat ta’ Konċiljazzjoni msawwar minn numru ndaqs ta’ rappreżentanti tal-Parlament u tal-Kunsill. Din il-proċedura ta’ konċiljazzjoni saret rari. Ħafna mill-atti legali jiġu adottati wara l-proċedura leġiżlattiva ordinarja matul l-ewwel jew it-tieni qari.
 Ladarba jintlaħaq qbil dwar test finali, u jsiru t-traduzzjonijiet kollha, il-leġiżlazzjoni tingħadda lill-Parlament u lill-Kunsill mill-ġdid biex ikunu jistgħu jadottawha bħala att legali. Imbagħad din tiġi ppubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea fil-lingwi uffiċjali tal-UE. Il-leġiżlazzjoni tispeċifika meta trid tiġi implimentata fl-Istati Membri, jew meta din tidħol fis-seħħ fil-każ ta’ regolament.
 Il-Kummissjoni tista’ ttella’ l-Istati Membri l-qorti u titlob li dawn jiġu mmultati jekk ma tiġix implimentata l-leġiżlazzjoni tal-UE. Kważi l-infurzar kollu tal-leġiżlazzjoni tal-UE jseħħ fi ħdan l-Istati Membri. Kultant dan jista’ jwassal għal ilmenti dwar implimentazzjoni mhux indaqs tar-regoli f’pajjiżi differenti. Ċerti deċiżjonijiet huma infurzati direttament fil-livell tal-UE, b’mod partikolari l-liġi tal-kompetizzjoni bħal każijiet tal-antitrust. Ara l-Parti 3 ta’ din it-taqsima L-iżgurar li jiġu rrispettati l-liġijiet tal-UE hawn taħt għal aktar informazzjoni.
 Min aktar jiġi kkonsultat?
 Meta jieħdu deċiżjonijiet f’numru ta’ oqsma ta’ politika, il-Parlament, il-Kunsill u l-Kummissjoni jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (li tiegħu Luca Jahier huwa l-President).
 Il-Parlament, il-Kunsill u l-Kummissjoni għandhom jikkonsultaw lill-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni (li tiegħu Karl-Heinz Lambertz huwa l-President) dwar kwistjonijiet ta’ rilevanza għar-reġjuni.
 L-opinjonijiet tal-kumitati mhumiex vinkolanti fuq l-istituzzjonijiet tal-UE.
 Barra minn hekk, istituzzjonijiet u korpi oħra jistgħu jiġu kkonsultati meta proposta taqa’ fi ħdan il-qasam ta’ interess jew ta’ għarfien espert tagħhom, pereżempju l-Bank Ċentrali Ewropew għal proposti li jikkonċernaw kwistjonijiet ekonomiċi jew finanzjarji.
 Sorveljanza nazzjonali
 Il-parlamenti nazzjonali jirċievu abbozzi ta’ atti leġiżlattivi fl-istess ħin bħall-Parlament Ewropew u l-Kunsill. Dawn jistgħu jagħtu l-opinjoni tagħhom biex jiżguraw li d-deċiżjonijiet jittieħdu fl-aktar livell xieraq. L-azzjonijiet tal-UE huma soġġetti għall-principju tas-sussidjarjetà, li jfisser li, ħlief fl-oqsma fejn għandha setgħat esklużivi, l-UE taġixxi biss meta l-azzjoni tkun aktar effettiva fil-livell tal-UE milli fil-livell nazzjonali. Il-parlamenti nazzjonali jissorveljaw l-applikazzjoni korretta ta’ dan il-prinċipju fit-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-UE u jistgħu jagħtu “opinjonijiet motivati” meta jqisu li l-prinċipju ma jkunx qed jiġi rrispettat.
 L-involviment bħala ċittadin
 Kull ċittadin tal-UE għandu d-dritt li jissottometti petizzjoni lill-Parlament Ewropew f’waħda mill-24 lingwa uffiċjali tal-UE, fil-forma ta’ lment jew ta’ talba, fuq kwistjoni li taqa’ fi ħdan l-oqsma ta’ attività tal-Unjoni Ewropea. Il-petizzjonijiet jiġu eżaminati mill-Kumitat għall-Petizzjonijiet tal-Parlament, li jieħu deċiżjoni dwar l-ammissibilità tagħhom u hu responsabbli għall-indirizzar tagħhom.
 Iċ-ċittadini jistgħu wkoll jieħdu sehem direttament fl-iżvilupp ta’ politiki tal-UE billi jistiednu lill-Kummissjoni Ewropea tagħmel proposta dwar kwistjonijiet li fuqhom l-UE għandha kompetenza li tilleġiżla. L-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej, kif inhi msejħa, irid ikollha l-appoġġ ta’ mill-inqas miljun ċittadin tal-UE, li jiġu minn tal-inqas seba’ Stati Membri. Numru minimu ta’ firmatarji hu meħtieġ f’kull wieħed minn dawk is-seba’ Stati Membri.
 Iċ-ċittadini jistgħu jaqsmu l-opinjonijiet tagħhom dwar l-inizjattivi tal-Kummissjoni fi stadji ewlenin tal-proċess tat-tfassil tal-politika u tat-tfassil tal-liġijiet. Permezz tal-portal tal-web Semma’ Leħnek, iċ-ċittadini u l-partijiet ikkonċernati jistgħu jikkontribwixxu b’modi differenti:
 Il-Kummissjoni l-ewwel tħabbar inizjattiva ġdida jew evalwazzjoni ta’ politika jew liġi eżistenti billi tippubblika valutazzjoni tal-impatt tal-bidu jew pjan direzzjonali. Iċ-ċittadini u l-partijiet ikkonċernati għandhom erba’ ġimgħat biex jagħtu l-feedback, li jiġi ppubblikat fuq l-istess paġna web.
 Meta taħdem fuq inizjattiva ġdida jew evalwazzjoni, il-Kummissjoni twettaq konsultazzjonijiet pubbliċi permezz ta’ kwestjonarji online miftuħa għal 12-il ġimgħa.
 Ladarba l-Kummissjoni tkun iffinalizzat proposta leġiżlattiva u ppreżentatha lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill, iċ-ċittadini jkollhom opportunità oħra biex jikkummentaw dwarha. Il-perjodu tal-feedback dwar il-proposti tal-Kummissjoni huwa ta’ 8 ġimgħat, u wara l-kontribuzzjonijiet jiġu mgħoddija lill-Parlament u lill-Kunsill biex jiġu kkunsidrati fin-negozjati tagħhom.
 Permezz tal-programm Ħaffef il-Piż, iċ-ċittadini jistgħu jagħtu suġġerimenti lill-Kummissjoni fi kwalunkwe ħin dwar kif il-liġijiet jew il-politiki eżistenti jistgħu jiġu ssimplifikati u mtejba biex ikunu aktar effettivi u inqas ta’ piż.
 Fuq il-portal tal-web Semma’ Leħnek, iċ-ċittadini jistgħu jabbonaw biex jiġu notifikati bil-posta elettronika meta jiżdiedu inizjattivi ġodda fuq temi li huma interessati fihom jew biex isegwu l-iżviluppi rigward inizjattivi individwali.
 Il-koordinazzjoni tal-politiki tal-Istati Membri - l-eżempju tal-politika ekonomika
 Skont l-unjoni ekonomika u monetarja, il-politika ekonomika tal-UE hi bbażata fuq il-koordinazzjoni msaħħa tal-politiki ekonomiċi nazzjonali. Din il-koordinazzjoni ssir mill-ministri tal-ekonomija u tal-finanzi, li flimkien jifformaw il-Kunsill tal-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji.
 Il-Grupp tal-Euro jikkonsisti fil-ministri tal-ekonomija u tal-finanzi tal-membri taż-żona tal-euro. Dan jaġixxi biex jippromwovi t-tkabbir ekonomiku u l-istabbiltà finanzjarja fiż-żona tal-euro billi jikkoordina l-politiki ekonomiċi.
 Politika estera u ta’ sigurtà komuni
 Il-politika estera u ta’ sigurtà komuni hi l-politika estera organizzata u miftiehma tal-UE, primarjament għad-diplomazija u għall-azzjonijiet relatati mas-sigurtà u mad-difiża. Id-deċiżjonijiet jeħtieġu unanimità fost l-Istati Membri fil-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, iżda mill-ġdid, ċerti aspetti jistgħu jiġu deċiżi ulterjorment b’votazzjoni ta’ maġġoranza kwalifikata. Il-politika estera tal-UE fuq livell ministerjali hi rappreżentata mir-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta’ Sigurtà u Viċi President tal-Kummissjoni, bħalissa Josep Borrell Fontelles, li tippresjedi wkoll il-laqgħat tal-ministri għall-affarijiet barranin.
 Il-konklużjoni ta’ ftehimiet internazzjonali
 Kull sena, il-Kunsill jikkonkludi (jiġifieri jiffirma b’mod uffiċjali) numru ta’ ftehimiet bejn l-Unjoni Ewropea u l-pajjiżi mhux tal-UE, kif ukoll ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali. Dawn il-ftehimiet jistgħu jkopru oqsma mifruxa bħall-kummerċ, il-kooperazzjoni u l-iżvilupp, jew jistgħu jindirizzaw suġġetti speċifiċi bħat-tessut, is-sajd, ix-xjenza u t-teknoloġija, jew it-trasport. Hu meħtieġ il-kunsens tal-Parlament għall-ftehimiet internazzjonali kollha fl-oqsma koperti mill-proċedura leġiżlattiva ordinarja.
 L-approvazzjoni tal-baġit tal-UE
 Il-baġit annwali tal-UE hu deċiż b’mod konġunt mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill. Jekk iż-żewġ istituzzjonijiet ma jaqblux, jiġu segwiti l-proċeduri ta’ konċiljazzjoni sakemm jiġi approvat baġit. Ara l-Parti 4 ta’ din it-taqsima, It-teħid ta’ azzjoni: il-baġit tal-UE, għal aktar informazzjoni.
 3 L-IŻGURAR LI JIĠU RRISPETTATI L-LIĠIJIET TAL-UE
 Il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea tiżgura li l-leġiżlazzjoni tal-UE tiġi interpretata u applikata bl-istess mod f’kull Stat Membru. Il-Qorti għandha s-setgħa li ssolvi tilwimiet legali bejn l-Istati Membri, l-istituzzjonijiet tal-UE, in-negozji u l-individwi. Biex tlaħħaq mal-ħafna eluf ta’ każijiet li tirċievi, din hi maqsuma f’żewġ korpi ewlenin: il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti Ġenerali.
 Jekk individwu privat jew kumpanija jġarrbu dannu minħabba azzjoni jew inazzjoni minn istituzzjoni tal-UE jew mill-persunal tagħha, dawn jistgħu jieħdu azzjoni kontrihom fil-Qorti, b’wieħed minn dawn iż-żewġ modi:
 indirettament permezz tal-qrati nazzjonali, li jistgħu jiddeċiedu li jirreferu l-kawża għall-Qorti tal-Ġustizzja;
 direttament quddiem il-Qorti Ġenerali, jekk deċiżjoni minn istituzzjoni tal-UE tkun affettwathom direttament u individwalment.
 Jekk xi ħadd iqis li l-awtoritajiet f’xi pajjiż kisru d-dritt tal-UE, dan jista’ jsegwi l-proċedura uffiċjali tal-ilmenti.
 Kif taħdem il-Qorti
 Il-kawżi huma pproċessati f’żewġ stadji.
 L-istadju miktub. Il-partijiet jagħtu dikjarazzjonijiet bil-miktub lill-Qorti, u l-osservazzjonijiet jistgħu jiġu sottomessi wkoll mill-awtoritajiet nazzjonali, mill-istituzzjonijiet tal-UE u, kultant, minn individwi privati. Dan kollu jiġi ssintetizzat mir-relatur tal-imħallef u mbagħad jiġi diskuss fil-laqgħa ġenerali tal-Qorti.
 L-istadju orali. Dan hu smigħ pubbliku: l-avukati miż-żewġ naħat jistgħu jippreżentaw il-każ tagħhom lill-imħallfin u lill-avukat ġenerali, li jistgħu jinterrogawhom. Jekk il-Qorti tiddeċiedi li hi meħtieġa opinjoni tal-avukat ġenerali, din tingħata xi ġimgħat wara s-smigħ. Imbagħad l-imħallfin jiddeliberaw u jagħtu l-verdett finali.
 Il-proċedura tal-Qorti Ġenerali hi simili, ħlief li ħafna każijiet jinstemgħu quddiem tliet imħallfin u ma jkun hemm ebda avukat ġenerali.
 Istituzzjonijiet ġudizzjarji oħra tal-UE
 L-Ombudsman jirċievi u jinvestiga lmenti u jgħin biex tiġi identifikata amministrazzjoni ħażina fl-istituzzjonijiet u f’korpi oħra tal-UE. Kwalunkwe ċittadin, resident, assoċjazzjoni jew negozju ta’ Stat Membru tal-UE jistgħu jilmentaw mal-Ombudsman.
 Il-Kontrollur Ewropew għall-Protezzjoni tad-Data hu inkarigat bil-protezzjoni tal-informazzjoni personali u tal-privatezza taċ-ċittadini u tar-residenti tal-UE, maħżuna mill-istituzzjonijiet tal-UE f’forma elettronika, miktuba jew viżwali. Dan jippromwovi wkoll prattika tajba f’dan il-qasam fost l-istituzzjonijiet u l-korpi tal-UE.
 4 IT-TEĦID TA’ AZZJONI: IL-BAĠIT TAL-UE
 L-UE tiftiehem pjanijiet ta’ nfiq fuq terminu twil (magħrufa bħala l-qafas finanzjarju pluriennali) li jipprovdu bażi stabbli għall-implimentazzjoni tal-baġit tul perjodu ta’ mill-inqas 5 snin. Dan jippermetti lill-UE tikkomplementa l-baġits nazzjonali b’politiki ta’ finanzjament b’valur miżjud tal-UE. Il-qafas finanzjarju pluriennali jistabbilixxi l-ammonti annwali massimi (limiti massimi) li l-UE tista’ tonfoq f’kategoriji differenti tan-nefqa (intestaturi). Il-baġit attwali jkopri l-perjodu 2014–2020 u jippermetti lill-UE tinvesti madwar EUR 1 triljun tul dak il-perjodu fil-ħames oqsma tal-attivitajiet tal-UE.
 Il-baġit annwali tal-UE jiġi deċiż b’mod konġunt mill-Parlament u mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea. Il-Parlament jiddibattih f’żewġ sessjonijiet suċċessivi ta’ qari, u dan jidħol fis-seħħ meta jiġi ffirmat mill-President tal-Parlament. Il-Kumitat tal-Parlament għall-Kontroll tal-Baġit jissorvelja kif jintefaq il-baġit, u kull sena l-Parlament jiddeċiedi jekk japprovax l-immaniġġjar mill-Kummissjoni tal-baġit għas-sena finanzjarja preċedenti.
 Il-baġit annwali tal-UE fl-2019 kien ta’ madwar EUR 165,8 biljun - somma kbira f’termini assoluti, iżda madwar 1 % biss mill-ġid iġġenerat mill-ekonomiji tal-Istati Membri ta’ kull sena.
 Oqsma ffinanzjati mill-baġit tal-UE (2014-2020)
 Il-Kummissjoni hi responsabbli għall-immaniġġjar u għall-implimentazzjoni tal-baġit tal-UE u tal-politiki u tal-programmi adottati mill-Parlament u mill-Kunsill. Ħafna mill-implimentazzjoni u mill-infiq attwali jsir minn awtoritajiet nazzjonali u lokali iżda l-Kummissjoni hi responsabbli għas-sorveljanza ta’ dawn. Il-Kummissjoni timmaniġġja l-baġit taħt is-superviżjoni attenta tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri. Iż-żewġ istituzzjonijiet għandhom l-għan li jiżguraw ġestjoni finanzjarja tajba.
 Kull sena, wara rakkomandazzjoni mill-Kunsill, il-Parlament Ewropew iddeċieda jekk jagħtix l-approvazzjoni finali tiegħu, jew “kwittanza”, dwar il-mod kif il-Kummissjoni implimentat il-baġit tal-UE. Din il-proċedura tiżgura akkontabilità u trasparenza sħaħ u, meta tingħata, il-kwittanza twassal għall-għeluq formali tal-kontijiet għal sena partikolari.
 Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri hi l-istituzzjoni esterna indipendenti tal-awditjar tal-Unjoni Ewropea. Hi tivverifika li l-introjtu tal-UE jkun ġie riċevut korrettament, li n-nefqa tagħha tkun iġġarrbet b’mod legali u regolari u li l-ġestjoni finanzjarja kienet tajba. Twettaq il-kompiti tagħha b’mod indipendenti mill-istituzzjonijiet l-oħra tal-UE u mill-gvernijiet.
 Baġit modern għal UE li tipproteġi, tagħti s-setgħa u tiddefendi
 F’Mejju 2018 il-Kummissjoni ppreżentat il-proposti tagħha għal baġit modern fit-tul għall-perjodu 2021–2027. Il-proposti huma reazzjoni realistika għal kuntest ta’ sfida eċċezzjonali: il-bidla teknoloġika u demografika, il-migrazzjoni, it-tibdil fil-klima u riżorsi skarsi, it-theddid tal-qgħad u tas-sigurtà huma aggravati minn instabilità ġeopolitika.
 Il-Kummissjoni pproponiet li żżid il-finanzjament f’oqsma fejn l-UE tista’ tikkontribwixxi bl-aktar mod effettiv. Dan se jsir bl-espansjoni u l-immodernizzar ta’ programmi eżistenti b’rekord ippruvat, u bil-ħolqien ta’ programmi mfassla apposta f’oqsma fejn huwa meħtieġ approċċ ġdid biex jgħin lill-UE twettaq l-ambizzjonijiet tagħha. Pereżempju:
 l-investiment fl-innovazzjoni u fl-ekonomija diġitali;
 il-ħolqien ta’ opportunitajiet ta’ taħriġ u impjiegi għaż-żgħażagħ;
 it-tkomplija tax-xogħol tal-UE fuq approċċ komprensiv għall-migrazzjoni u l-ġestjoni tal-fruntieri;
 il-bini tal-kapaċità tal-UE fis-sigurtà u d-difiża;
 it-tisħiħ tal-azzjoni esterna tal-UE u l-investiment fl-azzjoni klimatika u l-ħarsien tal-ambjent;
 it-tisħiħ tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja.
 Ara wkoll il-paġni li ġejjin fit-Taqsima 2: Il-baġit; Is-servizzi bankarji u finanzjarji; L-ekonomija, il-finanzi u l-euro; Il-prevenzjoni tal-frodi; u t-Tassazzjoni.
 Madwar l-Unjoni Ewropea kollha hemm mijiet ta’ ċentri ta’ informazzjoni tal-Europe Direct. Tista’ ssib l-indirizz tal-eqreb ċentru għalik f'dan is-sit: https://europa.eu/european-union/contact_mt
 BIT-TELEFOWN JEW BIL-POSTA ELETTRONIKA
 Europe Direct huwa servizz li jwieġeb il-mistoqsijiet tiegħek dwar l-Unjoni Ewropea. Tista’ tikkuntattja dan is-servizz:
 bit-telefown bla ħlas: 00 800 6 7 8 9 10 11 (ċerti operaturi jafu jimponu ħlas għal dawn it-telefonati),
 fuq dan in-numru standard: 00 32 2 299 9696, jew
 bil-posta elettronika permezz: https://europa.eu/european-union/contact_mt
 Kif issib tagħrif dwar l-UE
 L-informazzjoni dwar l-Unjoni Ewropea bil-lingwi uffiċjali kollha tal-UE hija disponibbli fuq is-sit web Europa fuq: https://europa.eu/european-union/index_mt
 Tista’ tniżżel mill-internet jew tordna l-pubblikazzjonijiet tal-UE, li xi wħud minnhom huma bla ħlas u xi oħrajn bil-ħlas, minn: https://op.europa.eu/mt/publications. Kopji multipli ta’ pubblikazzjonijiet bla ħlas tista’ tiksibhom billi tikkuntattja lil Europe Direct jew liċ-ċentru tal-informazzjoni lokali tiegħek (ara https://europa.eu/european-union/contact_mt).
 IL-LIĠI TAL-UE U DOKUMENTI RELATATI
 Għal aċċess għall-informazzjoni legali tal-UE, inkluż il-liġijiet kollha tal-UE mill-1952 ’l hawn, fil-verżjonijiet lingwistiċi uffiċjali kollha, żur is-sit EUR-Lex hawnhekk: http://eur-lex.europa.eu
 DEJTA MIFTUĦA MILL-UE
 Il-portal tad-Dejta Miftuħa mill-UE (http://data.europa.eu/euodp/mt) jipprovdi aċċess għal settijiet tad-dejta mill-UE. Id-dejta tista’ titniżżel mill-internet u tintuża mill-ġdid bla ħlas, kemm għal skopijiet kummerċjali kif ukoll mhux kummerċjali.
 RAPPREŻENTAZZJONIJIET TAL-KUMMISSJONI EWROPEA
 Il-Kummissjoni Ewropea għandha uffiċċji (rappreżentazzjonijiet) fl-Istati Membri kollha tal-Unjoni Ewropea: https://ec.europa.eu/info/about-european-commission/contact/local-offices-eu-member-countries_mt
 UFFIĊĊJI TA’ KOLLEGAMENT TAL-PARLAMENT EWROPEW
 Il-Parlament Ewropew għandu uffiċċju ta’ kollegament f’kull Stat Membru tal-Unjoni Ewropea: http://www.europarl.europa.eu/at-your-service/mt/stay-informed/liaison-offices-in-your-country
 DELEGAZZJONIJIET TAL-UNJONI EWROPEA
 L-Unjoni Ewropea għandha wkoll delegazzjonijiet fi bnadi oħra madwar id-dinja: https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-homepage/area/geo_mt
 L-Unjoni Ewropea – X’inhi u x’tagħmel
 Id-Direttorat Ġenerali għall-Komunikazzjoni
 Servizz Editorjali u Komunikazzjoni Mmirata
 Il-manuskritt tlesta fi Frar 2020
 Il-Kummissjoni Ewropea mhijiex responsabbli għal kwalunkwe konsegwenza li tirriżulta minħabba l-użu mill-ġdid ta’ din il-pubblikazzjoni.
 Il-Lussemburgu: L-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2020
 © L-Unjoni Ewropea, 2020
 L-użu mill-ġdid huwa awtorizzat kemm-il darba jissemma s-sors oriġinali.
 Il-politika tal-użu mill-ġdid tad-dokumenti tal-Kummissjoni Ewropea hija rregolata bid-Deċiżjoni 2011/833/UE (ĠU L 330, 14.12.2011, p. 39).
 Għal kull użu jew riproduzzjoni ta’ ritratti jew materjal ieħor li mhuwiex taħt id-drittijiet tal-awtur tal-Unjoni Ewropea, għandu jintalab permess direttament mingħand id-detenturi tad-drittijiet.
 L-istampi kollha: © Shutterstock, © Fotolia
 Print ISBN 978-92-79-93642-5 doi:10.2775/215848 NA-04-18-778-MT-C
 PDF ISBN 978-92-79-93633-3 doi:10.2775/351022 NA-04-18-778-MT-N
 HTML ISBN 978-92-76-02224-4 doi:10.2775/494318 NA-04-18-778-MT-Q