type: contracts

jurisdiction: EU

text:
 Avis juridique important
 |
 11972B/PRO/05
 Documentos relativos a la adhesion a las Comunidades Europeas del Reino de Dinamarca, de Irlanda, del Reino de Noruega y del Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda del Norte, Protocolo No. 5 relativo a Svalbard ( Spitzberg )
 Diario Oficial n° L 073 de 27/03/1972 p. 0165
 Protocolo no 5 relativo a Svalbard (Spitzberg) (2). (2) Estas disposiciones han caducado en virtud del artículo 41 de la Decisión de adaptación.


type: wikipedia

text:
Id-Dinja tagħmel parti mis-sistema solari, li fiċ-ċentru tagħha tinsab ix-xemx li għandha 99.86% mill-massa tas-sistema solari kollha. Il-kamp gravitazzjonali assoċjat mal-massa tax-xemx jiġbed il-bqija tal-kostiwenti l-oħra, inkluża id-Dinja, jorbitaw madwarha. Il-maġġor parti tal-oġġetti jinsabu fuq l-istess pjan, jorbitaw max-xemx fl-istess direzzjoni.
 Id-Dinja hi t-tielet pjaneta 'l bogħod mix-xemx u hi waħda mill-erba' pjaneti terrestri, dawn tal-aħħar jinsabu fis-sistema solari ġewwinija. L-eqreb pjaneta tax-xemx hi Merkurju, segwita minn Venere. Wara d-Dinja hemm Marte, u mbagħad insibu l-Ġganti Gassużi, Ġove, Saturnu, Uranu, u Nettunu. Iċ-ċkejkna Plutone tinsab fit-tarf tas-sistema solari.
 Id-Dinja għandha satellita naturali waħda li hija l-Qamar. L-unika pjaneta terrestri oħra li għandha xi qmura hi Marte, iżda l-ġganti gassużi għandhom familji sħaħ minnhom waqt li Plutone għandha waħda biss: Karonte.
 Membri oħra tas-sistema solari huma l-asterojdi roċċużi li jinsabu l-aktar fl-orbiti ta' bejn Marte u Ġove. Fis-Sistema solari nsibu wkoll il-Faxxa ta' Kuiper li tinsab lil hinn mill-orbita ta' Nettunu, insibu wkoll il-Kometi li joriġinaw mis-Sħaba ta' Oort li tiżboq mad-dawra kollha tas-Sistema solari. Dawn il-korpi huma fdal mill-formazzjoni tas-Sistema solari.
 Ir-riħ solari, fluss ta' plasma ġej mix-xemx, jinfirrex mas-sistema solari kollha. Dan joħloq bużżieqa fil-materjal interstellari magħrufa bħala eljosfera, li testendi lil hinn minn nofs tad-diska diffusa.
 Lejn in-nofs tal-2008, ħames oġġetti tas-sistema solari ġew ikklassifikati bħala pjaneti nani: Ċerere, li tinsab fil-faxxa ta' l-asterojdi, u erba' korpi oħra misjuba lil hinn mill-orbita ta' Nettunu, Plutone (li qabel kien meqjus bħala d-disa' pjaneta), Haumea, Makemake, u Eris.
 Sitta mill-pjaneti u tlieta mill-pjaneti nani għandhom madwarhom satelliti naturali, barra minn hekk kull pjaneta esterna hi mdawra minn ċrieket planetarji ta' trab u ta' partiċelli oħrajn.
 Introduzzjoni
 Huwa diffiċli tispjega il-kobor tas-sistema solari; wieħed jista' biss bejn wieħed u ieħor iqisha bħala sfera irregolari b'dijametru ta' madwar 80 UA. Ġos-Sistema solari l-spazju bejn il-korp ċelesti mhux vojt, fih trab, gassijiet u partiċelli elementari li jagħmlu il-materjal interplanetarju.
 Ix-xemx għandha importanza ewlenija, dan għaliex barra li hija l-unika stilla jew kewkba, u għaldaqstant l-unika għajn ta' enerġija termika tas-sistema, hija wkoll iċ-ċentru gravitazzjonali.
 L-ikbar korp ċelesti tas-sistema solari hija appuntu x-xemx (il-kewkba SOL), li minnha tieħu l-isem is-sistema kollha. Skont id-definizjoni ta' pjaneta il-ġdida, stabilita fil-kongress tal-Unjoni Astronomika Internazjonali tal-24 t'Awwissu 2006: madwar ix-xemx iduru tmien pjaneti, hawn imniżżla skont l-ordni tad-distanza mix-xemx:
 Merkurju;
 Venere;
 Art jew Dinja (b'satellita, il-Qamar);
 Marte (b'2 satelliti naturali);
 Ġove (bi 63 satellita naturali);
 Saturnu (bi 42 satellita naturali);
 Uranu (b'21 satellita naturali);
 Nettunu (bi 11-il satellita naturali).
 Barra minn dawn, insibu fis-Sistema ħames pjaneti nani: Ċerere, Plutone u Eris,Haumea, Makemake. Pjaneta nana mhux neċessarjament tkun iċken minn pjaneta normali: però hi ċkejken wisq biex tnadaf l-orbita tagħha minn korpi oħra ta' daqsijiet sinifikattivi. Il-pjaneti nani s'issa msemmija mill-Unjoni Astronomika Internazjonali, infatti, jaqsmu l-orbiti tagħhom ma' mijiet ta' oġġetti oħra (fil-każ ta' Ċerere, forsi ma' miljuni).
 Oriġni tas-Sistema solari
 Skont l-esperti fil-qasam jingħad illi x-xemx u l-pjaneti ffurmaw minn nebuluża ta' gassijiet interstellari, madwar 4,6 eoni ilu. (Eon wieħed huwa biljun sena).
 Il-prova ta' oriġini komuni hija kkonfermata fl-analiżi ta' xi regolaritajiet fl-imġiba tal-pjaneti, li jduru kollha l-istess madwar ix-xemx.
 Skont it-teoriji attwali, in-nebulosa tal-bidu kellha temperaturi baxxi u kienet magħmula minn idroġenu u elju, minn varjetà kbira ta' elementi kimiċi itqal u minn trabijiet.
 Madwar ħames biljun sena ilu fin-nofs tan-nebuluża (sħab spazzjali) wisq probbabbli ikkrajat ruħha parti aktar densa u għalhekk in-nube, taħt il-forza gravitazzjonali, ipotetikament bdiet tixtorob.
 Fi ftit miljuni ta' snin, fiż-żona ċentrali, id-densità u t-temperatura setgħu għolew tant li ġiet iffurmata il-proto-xemx. Kontemporanjament, il-kontrazzjoni setgħet ikkawżat żieda fil-ħeffa tad-dawrin tal-qawwa ċentrifuga tas-sistema. Għalhekk jista' jkun li n-nube iċċatjajt, u ħadet id-dehra li tixbah diska rotanti madwar ix-xemx. Il-tiġrif gravitazzjonali tal-massa tal-proto-xemx jista' jkun li kkawżat żieda fit-temperatura tal-qalba.
 Fil-fażijiet finali tal-proċess, riħ xemxi qawwi seta' ġibet lejn ir-reġjuni barranin l-elementi ħfief kollha, partikolarment l-idroġenu u l-elju.
 Waqt li l-qalba tal-proto-xemx kienet qiegħed tisħon sa ma laħqet temperaturi biżżejjed jiżirġu għar-reazzjonijiet termonukleari, fid-diska li ddawwar bdew jikbru iġsma tul xi kolliżjonijiet u jiġbdu lejhom frak iċken preżenti fl-ispazju li jiċċirkondha. Hu fuq din l-ipoteżi jista' jingħad li hekk ifformaw il-proto-pjaneti, li minnhom ġew il-pjaneti attwali, waqt li l-proto-xemx saret stilla safra u stabbli.
 Familja ta' pjaneti
 Eris (uffiċjalment 136199 Eris, u qabel 2003 UB313) kien skopert minn Michael E. Brown, Chad Trujillo, u David Rabinowitz fil-5 ta' Jannar, 2005, minn ritratti li ttieħdu fil-21 ta' Ottubru, 2003. Huma riedu jagħtuha l-isem Ksina (en: Xena) iżda l-Unjoni Astronomika Internazjonali, l-għaqda internazzjonali tal-Astronomija tatha l-isem tal-alla Grieg tad-diżarmonija, Eris. L-isem latin hu Discordia. Wieħed mir-raġuni għala ntgħażel dan l-isem hu biex jirrifletti t-taħwid u l-konfużjoni li hemm fil-komunità tal-astronomi dwar in-natura tal-oġġett (il-pjaneta nana).
 Kważi l-pjaneti extrasolari kollha (dawk barra s-Sistema solari) skoperti s'issa għandhom massa daqs jew ikbar minn ta' Ġove, l-ikbar pjaneta tagħna (l-unika eċċezzjoni hija komposta minn tliet pjaneti orbitanti pulsar, il-fdal minn splużjoni ta' supernova. Dawn huma l-uniċi tliet pjaneti ekstrasolari ta' massa simili għal-Art). Il-mottiv huwa derivat minn effett ta' selezzjoni, li fih l-istrumenti tagħna huma kapaċi li jaraw biss pjaneti kbar ħafna u biswit għall-istilla tagħhom, għax l-effetti gravitazzjonali tagħhom huma ikbar u allura iktar faċli li jidhru. Jeżistu probabilment, ħafna iktar pjaneti ekstrasolari li għadna ma nistgħux niskopru. Barra minn hekk, huwa probabbli li l-pjaneti skoperti s'issa, mhux simili għall-ġganti gassużi li nafu, għax huma tant viċin l-istilla tagħhom li għandhom temperaturi elevati (anki sa' eluf ta' gradi għal xi wħud), u spiss ikollhom orbita altament ellittika, li twassalhom alternattivament, viċin u 'l bogħod mill-istilla tagħhom.
 Il-pjaneti tas-Sistema solari ġewwinija jissejħu Pjaneti Terrestri. Dawn il-Pjaneti għandhom atmosferi ħfief b'kuntrast mal-erba' pjaneti gassużi jew pjaneti Ġovali li jinsabu fis-Sistema solari barranija.
 Il-Pjaneti Gassużi huma prinċipjalment magħmula minn materjal ta' nebula solari. Dawn jinsabu 'l bogħod wisq mix-xemx biex il-gassijiet u t-trabijiet li jiffurmawhom jevaporaw bħal fis-Sistema solari ġewwinja li hija iktar sħuna bill hi eqreb lejn ix-xemx. Il-ġganti gassużi huma massivi biżżejjed biex iżżommu l-atmosfera oriġinali.
 Skoperta tal-pjaneti
 Sal-1781, kienu magħrufa biss il-ħames pjaneti viżibbli bl-għajn għera u l-Art, is-seba' pjaneta, Uranu, kien skopert minn William Herschel, mużiċista Ġermaniż li emigra lejn l-Ingilterra u sar astronumu famuż.
 Għall-ewwel Herschel ħaseb li dak il-korp ċelesti hekk ċar kien xi kometa, iżda ma damx ma ntebaħ li dak l-oġġett kien Uranu. Għall-bidu hu ried issemmi l-pjaneta Georgium Sidus wara r-re Ġorġ III, iżda sar magħruf mal-Ewropa kollha bħala Uranu, għall-muża tal-Astronomija, Urania, u l-isem baqa' hekk.
 Fl-1830, xi astronomi bdew jaħsbu li pjaneta oħra setgħet tinsab lil hinn minn Uranu. 16-il sena wara l-astronomu Franċiż, Urbain Le Verrier, ippubblika kalkuli li juru fejn hu ħaseb dan il-pjaneta l-ġdida setgħet tinsab. Fit-23 ta' Settembru 1846, żewġ astronomi fl-osservatorju Royal ta' Berlin, J.G. Galle u H. d'Arrest, illokalizzaw 'il Nettunu.
 Moviment tal-pjaneti
 Il-moviment ta' kull pjaneta jseħħ tul linja magħluqa ta' forma approssimattivament ellittika magħrufa bħala orbita. Il-pjan fuq liema jseħħ il-mutur tar-rivoluzzjoni tal-Art huwa il-pjan ellittiku, u fuqu joqogħdu approssimattivament l-orbiti ta' kull pjaneta tas-sistema solari.
 Oġġetti oħrajn
 Is-sistema solari fiha korpi oħrajn bħala huma is-satelliti, li jorbitaw madwar il-pjaneti, u il- kometi, li jduru madwar ix-xemx u għandhom orbita daqxejn eċċentrika u pjani orbitali inklinati ħafna pparagunati mal-ellittika. Hemm preżenti ukoll anke trab u gass rarefatt ħafna kkonċentrat madwar l-ellittika, li jxerdu ir-radjazzjoni xemxija u b'hekk jiġi ġġenerat id-dawl żodjakali.
 xemx
 Il-massa tax-xemx hi ta' madwar 2×1030 kg, u hi ħarira iktar elevata minn dik ta' stilla medja. Madwar 74% tal-massa tagħha hi magħmula mill-idroġenu, 25% mill-elju u l-bqija hu magħmul minn kwantità ta' traċċi ta' elementi itqal. Ix-xemx bħal kumplament tal-iġsma ċelesti l-oħra li jinsabu fis-sistema, għandha xi 4.6 biljun sena, u li tinsab f'nofs triq tas-sekwenza ta' evoluzzjoni ewlenija tagħha. Matulha, reazzjonijiet ta' fużjoni nukleari fil-qalba tax-xemx jgħaqqdu bis-sħana l-idroġenu ma' l-elju. F'temp ta' qisu 5 biljun sena oħra x-xemx issir nebula planetarja.
 Kultant xi stimulu hu meħtieġ biex tibda' kontrazzjoni ta' sħaba. Din taf tkun il-ġibda gravitazzjonali ta' kewkba għaddejja, il-mewġa ta' densità fi ħdan ta' galassja spirali jew xokk minn splużjoni ta' supernova. Xi astronomi jsostnu li supernova fil-qrib bdiet sħaba u naqset mid-daqs sa ma x-xemx iffurmat xi 4,600,000,000 sena ilu.
 Hekk kif is-sħaba naqset mid-daqs, il-pressjoni u t-temperatura telgħu fin-nofs sakemm tal-aħħar saret daqshekk taħraq u l-pressa hekk kbira li l-fużjoni nuklejari bdiet. IL-fużjoni nukleari hija l-qawwa li kull kewkba għandha, u ġox-xemx l-ammonti vasti ta' idroġenu li qed jiġu mibdula għal elju, jipproduċu l-enerġija. Kewkba titwieled meta tibda l-fużjoni nuklejari.
 Tul il-ħajja kollha ta' kewkba jkun hemm bilanċ sħiħ bejn il-gravità (li tipprova tnaqqas id-daqs tal-istilla) u l-pressa li tipprova tinbuttaha 'l bogħod. Kewkba tkun l-iżjed stabbli waqt li taħraq l-idroġenu ġewwa qalbha. F'dan l-istadju hija msejħa kewkba fis-sekwenza ewlenija. Ix-xemx hija attwalment f'dan l-istadju ta' ħajjitha u għandha tibqa taħraq l-idroġenu ta' qalbha għal 5,000,000,000 jew 6,000,000,000 sena oħra.
 Meta l-idroġenu kollu tal-qalba jintuża , ix-xemx tibda' taħraq l-idroġenu ġol-atmosfera tagħha qoxra wara qoxra. Huwa u l-font tal-enerġija joħroġ 'il barra, ix-xemx tespandi u tiksaħ, u ssir ġganta ħamra.
 Meta l-idroġenu jintuża kollu, ix-xemx tikkrolla. Il-qalba tisħon ħafna iktar sakemm terġa' ssir fużjoni nuklejari oħra, iżda din id-darba huwa l-elju li jinħaraq jipproduċi l-karbonju.
 L-elju jinħaraq f'ħafna inqas ħin mill-idroġenu, għalhekk jiġi kkonsmat f'perijodu iqsar. Meta x-xemx terġa tikkrolla, issa, il-qalba ma tisħonx biżżejjed u ma jkunx possibli li sir fużjoni nukleari oħra. Ix-xemx issir nana bajda, tiksaħ gradwalment u tmut.
 Sistema solari interna
 Sistema solari interna huwa l-isem użatt għar-reġjun spazjali li fih hemm il-pjaneti imġebla u l-faxxa tal-asteroidi. Ikkomposti prinċipalment minn silikati u metalli, l-oġġetti tas-sistema solare interna huma qrib ħafna tax-xemx, tant li r-raġġ ta' din is-sezzjoni huwa iżgħar mid-distanza ta' bejn Ġove u Saturnu.
 Pjaneti interni
 Il-pjaneti terrestri huma densi, għandhom kompożizjoni imġebla, għandhom ftit jew xejn satelliti naturali, u m'għandhomx ċrieki. Huwa komposti l-akatr minn materjali bħas- silikati, li jibnu il-krosta u il-mantelli, u il-metalli bħal ma huma il-ħadid u n-nikil, li jagħmlu il-qalba. Tlieta mill-erbgħa pjaneti interni (Venere, Art u Marte) għandhom atmosfera, għandhom il-ħofor tal-impatti u plakek tettoniċi.
 Merkurju
 Merkurju hija l-pjaneta li hi l-eqreb lejn ix-xemx, u t-tieni l-iżgħar pjaneta tas-Sistema solari. Merkurju torbita f’inqas minn 88 jum. Bill qatt m'hi 'l bogħod wisq mix-xemx, Merkurju tista’ tidher biss tiddi fil-baxx tal-punent immedjatament wara nżul ix-xemx jew baxx fil-lvant eżatt qabel ż-żerniq.
 Ir-Rumani semmew dan il-pjaneta għad-divinità Rumana Merkurju, x'aktarx minħabba l-moviment pjuttost veloċi tiegħu.
 Il-kulturi Ċiniżi, Koreani u Ġappuniżi jirreferu għal dan il-pjaneta bħala l-Istilla ta' l-Ilma, ibbażat fuq il-Ħames Elementi.
 Id-densità ta' Merkurju tixbah ħafna lil dik tal-Art, iżda huwa maħsub li proporzjonalment, fiha daqs darbtejn iżjed ħadid mill-pjaneti l-oħra.
 L-kamp manjetiku ta' Merkurju hu baxx ħafna, u minħabba li Merkurju iddur fuqha nifsha bil-mod, huwa improbbabli li l-kamp manjetiku tagħha hu kkawżat mill-moviment rotazzjonali tal-qalba likwida tiegħu.
 L-atmosfera tagħha hija ħafiefa ħafna wkoll, u tipproduċi pressjoni ta’ 2 x 10-11 ta' dik tal-Art. L-iktar element komuni huwa l-ossiġnu, segwit mis-sodju u l-idroġenu. Jinstabu ukoll atomi ta’ potassju u elju. L-idroġenu u l-elju huma maqbudin mir-riħ solari; l-ossiġnu, sodju u potassju wisq probbabli kienu mtajrin minn ġebel evaporat waqt in-nifdiet mikrometejorojdjali.
 Venere
 Minħabba li din il-pjaneta hi ftit biss iżgħar mill-Art iżda tinstab iżjed viċin tax-xemx, qabel kienu jaħsbu li Venere kienet xi Ġenna tropikali; infatti hi infern tropikali b'temperaturi esaġerati, b'atmosfera qattiela u xita tal-aċtu. Venere hija l-eqreb pjaneta tad-Dinja. Bħall-Merkurju, Venere ma tkun qatt 'il bogħod ħafna mix-xemx. Filgħodu kmieni u filgħaxijiet, tiddi brillantament fuq ix-Xefaq; Venere hi ħafna drabi msejħa 'il-Kewkba ta' Filgħodu'. Apparti mix-xemx, u l-Qamar, Venere hija l-iktar ħaġa brillanti li nistgħu naraw fis-sema.
 L-Art
 L-Art, il-pjaneta li ngħixu fiha aħna l-bnedmin, hija it-tielet waħda 'l hinn mix-xemx. Fl-ispażju, id-Dinja tidher ta' lewn ikħal skur u linji bojod dejjem jidbidlu, li huma s-sħab. Il-kulur blu ġej mill-ilma likwidu li jieħu 70% tas-superfiċi terrestri. Il-preżenza ta' dawn l-oċejani għandha effett essenzjali għall-ħajja fuq l-Art.
 Bħall-pjaneti l-oħra, l-Art għandha l-qalba. Din il-qalba hija maqsuma fi tnejn, dik ġewwinija u dik ta' barra. Il-qalba ġewwinija hija magħmula maġġorment minn ħadid solidu u xi nikil u fonda biss 1,200 km (740 mil). Din il-qalba imbagħad hija mdawra bil-qalba barranija li hi magħmula minn ħadid imdewweb u hija ħarira inqas densa mill-ħadid imdewweb pur billi x'aktarx jinsabu xi 10% ta' elementi oħrajn. Il-qalba hija l-iżjed ħaġa densa li tinsab fl-Art. Fuq il-qalba hemm iż-żona ta' tranżizzjoni: strat ta' bejn 200 u 300 km-(120 u 190 mil) li huwa magħruf bħala "D". Din id-"D" tvarja kimikament kemm mill-qalba kif ukoll mill-mantell ta' l-Art. Il-materjal li hemm fih jista' jkun li hu materjal li kien maħlul mill-qalba jew inkella skula mill-mantell waqt li l-Art kienet għadha qed tifforma.
 Marte
 Marte, tinstab iżjed 'l bogħod mix-xemx mill-Art tagħna, u hija nofs biss id-daqs tagħha b'densità tixbaħ lil dik tal-Qamar. Dan juri li l-qalba tal-ħadid ta' Marte għandha volum proporzjonalment iżgħar meta imqabbla ma' dawk tal-pjaneti terrestri l-oħrajn. Marte għandha kamp manjetiku dgħajjef, iżda riċerki juru li xi darba din il-pjaneta kellha waħda qawwija mhux ħażin. L-assi tar-rotazzjoni ta' Marte huwa mxaqleb ftit biss iżjed min dak ta' l-Art. Marte torbita madwar ix-xemx bħall-Art u tesperjenza staġuni simili bħalha wkoll, għalkemm ix-xtiewi fin-nofsinhar tal-pjaneta huma iksaħ u itwal minn dawk tat-tramuntana.
 Marte għandha il-kapep polari bi stati ta' silġ ta' diossidu tal-karbonju staġonali; l-emisfera t'isfel tista' żżomm xi diossidu tal-karbonju tul is-sena Marzjali.
 L-atmosfera hi ħafifa u komposta primarjament minn diossidu tal-karbonju. Il-pressjoni atmosferika hija biss 1% ta' dik tal-Art; jista' jkun li fl-imgħoddi kienet ikbar iżda l-gravità dgħajfa ta' Marte tfisser li diffiċli għaliha li żżomm atmosfera densa.
 L-atmosfera mhix biżżejjed wiesgħa biex ikun hemm xi tip ta' effett serra li żżomm il-pjaneta sħun, għalhekk it-temperatura matul il-jum rari titla' iżjed minn 273K (0o C/32o F) u bil-lejl tinżel wisq inqas.
 Faxxa ta' l-asterojdi
 Il-maġġor parti ta' l-asterojdi huma iġsma żagħar tas-sistema solari magħmula, l-aktar minn blat u metall. Il-faxxa ewlenija ta' l-asterojdi tinsab fir-reġjun ta' bejn l-orbiti ta' Mars u Ġove, bejn 2,3 e 3,3 UA tax-xemx. Huwa maħsub illi dawn huwa radam ta' meta s-sistema solari kienet għadha qed tifforma, iżda il-fużjoni tagħhom falliet minħabba l-ġibda gravitazzjonali qawwija ta' Ġove.
 Asterojdi waħda tista' tilħaq qisien ta' mijiet ta' kilometri iżda ukoll ta' ftit ċentimetri. Kull waħda mill-asterojdi, barra l-ikbar waħda, Ċerere, hija ikklassifikata bħala korp minuri tas-sistema solari, imma uħud, bħall-asterojde Vesta u Iġea possono jistgħu jiġu ikklasifikati bħala pjaneti nani jekk juru li waslu l-bilanċ idrostatiku.
 Ċerere
 Ċerere (2,77 UA) hija l-ikbar korp fil-faxxa tal-asterojdi u hija ikklassifikata bħala pjaneta nana.
 Grupp ta' l-asterojdi
 L-asterojdi tal-faxxa Ewlenija huma mqasmin fi gruppi u familji skond il-karatteristiċi orbitali tagħhom. Is-satelliti ta' l-asterojdi huma fihom infishom asterojdi oħrajn li jorbitaw madwar asterojdi akbar.
 Sistema Solari Barranija
 Is-sistema solari esterna hija il-post fejn jinsabu iġ-ġganti gassusi jew il-pjaneti Ġovjali. f'dan ir-reġjun torbita wkoll faxxa ċkejkna ta' kometi, fosthom iċ-Ċentawri. L- oġġetti solidi ta' dawn l-akwati huma magħmulha minn kwota għola ta' elementi volatili (bħal ilma, ammonju u metanu) b'paragun mall-oġġetti imġebla tas-sistema solari interna.
 Pjaneta Ġovjali
 Ġove
 Ġove (5.2 UA), b' 318-il darba l-Massa terrestri għandu 2,5-il darba il-massa tal-pjaneti l-oħra kollha. Fil-biċċa l-kbira tiegħu huwa magħmul minn idroġenu u elju. L-intern ta' din il-pjaneta tant jirżeġ li joħloq sensiela ta' karatteristiċi semipermanenti fl-atmosfera tagħha, bħalma hija it-Tebgħa kbira ħamra. ġove għandu63 satelliti naturali magħrufa: l-akbar erbgħa huma, Ganimede, Callisto, Io, u Europa, juru xebh kbir mall-pjaneti terrestri, bħall-vulkaniżmu u żirġa ġewwinija. Ganimede, l-ikbar satellita fis-sistema solari, hija saħansitra ikbar minn Merkurju.
 Saturnu
 Saturnu (9.5 UA), tingħaraf mill-bqija għas-sistema ta' ċrieki, għandha bosta analoġiji ma Ġove, bħalma hija il-komposiżjoni atmosferika. Saturnu hija ħafna inqas magħquda, għax għandha fiha 95 massi terrestri biss.
 Nettunu
 Nettunu (30 UA). Minkejja li din il-pjaneta hija kemm kemm iżgħar minn Uranu, hija itqal (daqs 17-il darba masses terrestri) għaldaqstant aktar densa. Hija tirradja aktar sħana ġewwinija ikkumparata ma' Uranu, iżda mhux daqs Ġove jew Saturnu. Nettunu għandha 13-il satellita magħrufa. L-ikbar wieħed, Tritone, hija ġeoloġikament attiva, b' geysers ta azotu likwidu. Tritone huwa l-unika satellita kbira b'orbita u direzzjoni retrograda. Nettunu huwa msieħeb fl-orbita minn sensiela ta' planetoidi.
 Uranu
 Uranu (19,6 UA), b' 14-il massa terrestri, hija il-pjaneta esterna l-inqas li tiżen. Unika fost il-pjaneti, torbita madwar ix-xemx b'inklinazjoni assjali li taqbeż id-90° f'rispett l-eklittika. In-nukleju (qalba) huwa riżaħ ħdejn il-ġganti gassużi, għalhekk tarmi ftit li xejn sħana fl-ispazju. Uranu għandha 27 satelliti magħrufa, uħud mill-ikbar huma Titanja, Oberon, Umbrjel, Arjel u Miranda.
 Kometi
 Il-kometi huma iġsma minuri tas-sistema solari, magħmula minn silġ voltili u d-dijametru tagħhom ikun ta' ftit kilometri. L-orbita tal-kometi hija ftit stramba, generalment matul il-perjelju insibuhom qrib l-orbiti tal-pjaneti ġewwienija, mentri waqt l-afelju]] insibuhom lill-hinn minn Plutone. Meta kometa tidħol fis-sistema solari interna, il-wiċċ inġazzat jibda' jinħal minħabba li tkun qrib tax-xemx, sa ma jiġi iffurmat demb, ħafna drabi viżibbli bl-għajn għamja.
 Huma magħarufa żewġ tipi ta' kometi, dawn ta' perjodu qasir u dawn ta' perjodu twil. Dawk ta' perjodu qasir idumu inqas minn mitejn sena filwaqt li l-oħrajn jafu jdumu jorbitaw għal eluf ta' snin. Huwa maħsub illi l-kometi ta' perjodu qasir tnisslu mill-faxxa ta' Kuiper, waqt li dawn ta' perjodu twil, bħal Hale-Bopp, huwa maħsub li joriġinaw mis-sħaba ta' Oort. Gruppi kbar ta' kometi, ġew iffurmati mit-tifrik ta' kometa kbira waħda.
 Ċentawri
 Iċ-ċentauri, li jinfirxu tul faxxa li tmur minn 9 sa 30 UA, huma iġsma li jorbitaw fir-reġjun spazjali ta' bejn Ġove u Nettunu. L-ikbar wieħed magħruf, Cariklo, għandu dijametru ta' xi 250 km. L-ewwel ċentawr li nstab huwa Chirone, li kien ikklassifikat bħala kometa(95P) billi jġib ruħu bħall-kometi meta joqorbu lejn ix-xemx. Xi astronomi jikklassifikaw l-asteroidi ċentawri bħala oġġetti tal-faxxia ta' Kuiper.
 Oġġetti trans-nettunjani
 Iż-Żona lill-hinn min-Nettunu, magħrufa aktar bħala "Oġġett trans-nettunjan", hija fil-biċċa il-kbira tagħha inesplorata. Jista' jkun li fiha jinsabu prevalentement oġġetti ċkejkin magħmula prinċipalment minn ħaġar u silġ. Xi astronomi ma jagħmlux differanza bejn dan ir-reġjun u is-sistema solari esterna.
 Ċintorin ta' Kuiper
 L-esitenza taċ-Ċintorin ta' Kuiper magħrufa anke bħala il-Faxxa ta' Kuiper (mit-Taljan) kienet issuġġerita sa minn qabel ma ġiet osservata. Minħabba l-fatt li l-Kometi ta' perijodu qasir iduru madwar ix-xemx fuq l-istess pjan u fl-istess direzzjoni bħall-pjaneti, huwa probabbli li huma joriġinaw mill-pjan tas-Sistema Solari.
 F'Awissu 1992, l-ewwel oġġett tal-Faxxa ta' Kuiper ġie skopert minn David Jewitt u Jane Luu, u xi 100 oġġett simili ġew skoperti wara dik id-data. Kien issuġġerit ukoll li ċ-ċkejken Plutone u qamru Karonte x'aktarx jagħmlu parti mill-Faxxa ta' Kuiper, hekk ukoll kif jista' jkun li hu Tritone, l-akbar satellita ta' Nettunu. Tritone huma satellita barra min normal, l-orbita tiegħu madwar Nettunu hija retrograda (kontra l-orbita tal-oħrajn). Din l-imġiba iġġiegħel lill-esperti jaħsbu li oriġinarjament kienet oġġett tal-Faxxa ta' Kuiper u ġiet maqbuda mill-kamp gravitazzjonali ta' Nettunu.
 Plutone u Karonte
 Plutone (39 UA) hija pjaneta nana, hija l-akbar oġġett magħruf tal-Faxxa ta' Kuiper. Meta saru jafu biha, fl-1930, kienet mgħadduda bħala id-disa' pjaneta tas-sistema solari, iżda fl-2006 wara li ġie deċiż id-definizjoni eżatta ta' x'inhi pjaneta, ġie mibdul l-istatus tagħha għal dak ta' pjaneta nana.
 Għadu mhux ċar jekk Karonte, l-akbar qamar ta' Plutone, hux se jiġi huwa ukoll klassifikat bħala pjaneta nana. Il-bariċentru tas-sistema ta' dawn iż-żewġt iġsma ma jinsab fl-ebda waħda minnhom, minflok din is-setgħa taqa' fl-ispazju, għalhekk Plutone-Karonte jitqies sistema binarju. Madwarhom iduru żewġ qmura żgħar, Lejl u Idra.
 Plutone huwa korp ikklassifikat bħala oġġett risonante taċ-Ċintorin ta' Kuiper, u għandu proporzjon orbitali ta' 3:2 ma' Nettunu, jiġifieri Plutone jorbita darbtejn madwar ix-xemx kull tliet orbiti ta' Nettunu. L-oġġetti taċ-Ċintorin ta' Kuiper li jaqsmu dan ir-rapport huma msejħa plutini.
 Haumea u Makemake
 Haumea (43,34 UA), u Makemake (45,79 UA) huma l-ikbar oġġetti magħrufa taċ-ċinturin ta' Kuiper klassiku. Haumea huwa oġġett b'forma ta' bajda b'żewġ qmura. Makemake huwa l-oġġett l-iktar li jixhel fiċ-ċintorin ta' Kuiper wara Plutone. L-orbiti ta' Haumea u Makamake huma ħafna aktar inklinati minn dik ta' Plutone (28° u 29°), u b'differenza minn Plutone mhumiex inflwenzati minn Nettunu, u jagħmlu għalhekk parti mill-oġġetti klassiċi taċ-ċintorin ta' Kuiper.
 Diska mifruxa
 Id-diska mifruxa tinsab lil fuq mill-faxxia ta' Kuiper, imma testendi ruħa ħafna lejn l-estern tas-sistema solari. Huwa maħsub li dan ir-reġjun spazjali huwa l-għajn tal-kometi ta' żmien qasir. huwa maħsub ukoll li l-oġġetti tad-diska mifruxa kienu ġew imbuttati lejn orbiti irregolari mill-inflwenza gravitazzjonali tal-migrazzjoni tal-bidu lejn l-estern ta' Nettunu. Il-biċċa l-kbira tal-oġġetti tad-diska mifruxa (SDOs) għandhom il-perielju fl-intern tal- faxxa ta' Kuiper, imma afeljuhom jista' jinsab anki 150 UA mix-xemx. Ukoll, l- orbiti tal-SDOs imma inklinati ħafna ħdejn il-pjan tal-ekklitka, spiss saħansitra anki kartabun ghaliha. Xi astronomi jgħidu illi d-diska diffusa hija sempliċement reġjun tal-faxa ta' Kuiper, u jideskrivu dawn il-korpi ċelesti "oġġetti mifruxa tal-faxxa ta' Kuiper".
 Eris
 Eris (68 UA) huwa l-ikbar korp mgħaruf tad-diska diffusa, dan l-oġġett ħalaq dibattitu fuq x'jista' jkun verament, Peress li huwa mill-inqas 5% ikbar minn Plutone, b'dijametru stmat ta' xi 2400 km: għaldaqstant l-ikbar pjaneta nana magħrufa. Għandha wkoll qamar, Disnomia. Bħal Plutone, l-orbita hija eccentrica għall-aħħar u daqstant ieħor inklinata ħdejn il-pjan tal-eklittica: għandha perjodu ta' 38,2 UA u afelju ta' 97,6 UA mix-xemx.
 L-ibgħad reġjun
 Il-punt ta' fejn tintemm is-sistema solari u jagħti bidu għal-ispazju interstellari mhux definit preċiżament, dan ghaliex il-konfini tiegħu jistgħu jiġu ittraċċati b'żewġ forzi distinti: ir-riħ solari jew il-qawwa tal-gravità xemxija. Il-limitu estern ittraċċat mir-riħ solari jasal sa bejn wieħed u ieħor erba' darbiet aktar id-distanza Plutone-xemx; din eliopausa hi meqjusa l-bidu tal-mezz interstellari. Minkejja kollox, l-sfera ta' Hill tax-xemx, jew ir-raġġ effettiv ta' influwenza gravitazzjonali tagħha, hu ritenut li jista' jestendi sa elf darba iktar 'il bogħod.
 Eljupawża
 L-eljusfera hija maqsuma f'żewġ reġjuni distinti. Ir-riħ solari jivvjaġa bejn wieħed u ieħor 40 000 km/s sa ma jiltaqa' mal-flussi tal-plasma fil-mezz interstellari. Il-ħabta si tivverifika fi ħdan it-termination shock, li jinsab bejn wieħed u ieħor 200 UA mix-xemx.< ir-riħ jonqos drastikament, jikkondensa u jsir aktar qawwi, jifforma struttura ovale kbira magħarufa bl-isem Eliosheath, li tidher iġġib ruha bħala denb xi kometa: hu jestendi lejn l-estern għal 40 UAoħra fuq il-lat sopravvento, waqt li jestendi ħafna inqas fid-direzzjoni opposta. Iż-żewġ sondi Voyager wieħed u Voyager tnejn qabżu it-termination shock u daħlu fl-Eliosheath, u jidbgħadu rispettivament 94 u 84 UA mix-xemx. Il-limiti esterni tal-eljusfera, l-eljupawsa, huwa il-punt fejn ir-riħ xemxi jintemm u jibda l-spazju interstellari.
 Sħaba ta' Oort
 L-ipotetika sħaba ta' Oort hija massa kbira komposta minn biljuni ta' oġġetti msilġa li huwa maħsub hija il-fonti tal-kometi ta' perjodu twil u li jiċċirkondaw is-sistema solari bejn wieħed u ieħor 50 000 UA (xi sena dawl), u forsi sa 100 000 UA (1,87 snin dawl). Huwa ritenut illi is-sħaba hija komposta minn kometi li ġew imkeċċija mis-sistema solari interna min interazzjonijiet gravitazzjonali mall-pjaneti esterni. L-oġġetti tas-sħaba ta' Oort jduru bil-mod ħafna, u jistgħu jiġu iddisturbati minn eventi rari, bħal kolliżjonijiet per eżempju, mill-qawwa gravitazzjonali ta' stilla passaġġa, jew mit tifriq galattiku, eserċitat mit-Triq ta' sant' Anna.
 Sedna u is-sħaba ġewwinija ta' Oort
 Sedna (525,86 UA) huwa oġġett kbir simili ta' Plutone, b'orbita estremament ellittika, b'perijelju ta' xi 76 UA u afelju ta' 928 UA mix-xemx. Orbita daqstant kbira teħtieġ 12 050 sena għal komplement totali. Mike Brown, skopra l-oġġett fl-2003, Brown igħid illi ma jistax ikun li Sedna tagħmel parti mid-diska mifruxa jew tal-faxxa ta' Kuiper, għax il-perijelju tiegħu huwa wisq imbiegħed biex ikun bata mill-effetti tal-migrazjoni ta' Nettunu. Huwa u astronomi oħrajn isostnu li huwa l-ewwel oħħett ta' popolazjoni kompletament ġdida, li jista' jkollu miegħu ukoll l-oġġett (148209) 2000 CR105, li għandu perijeljiu ta' 45 UA, afelju ta'415 UA, u perjodu orbitali ta' 3420 sena. Brown jidefinixxi dil-popolazjoni l-ġdida "nube ta' Oort gewwinija".
 Konfini
 Il-parti il-kbira tas-sistema solari mhiex magħrufa. Huwa stimat li t-tarka gravitazjonali tax-xemx tiddomina is-setgħat gravitazjonali l-istilel li jdawruha sa bejn wieħed u ieħor sentejn dawl (125 000 UA). Il-konfini esterni tan-nube ta' Oort,minn naħa l-oħra, ma tistax testendi għal aktar minn 50 000 UA. Minkejja is-sejbiet ta' oġġetti ġodda, bħal Sedna, ir-reġjun bejn faxxa ta' Kuiper u in-nube di Oort, żona għexieren ta' miljuni ta' UA ta' raġġ, ma ġietx mappata. Hemm ukoll, studji għadejja dwar ir-reġjun ta' bejn Merkurju u ix-.xemx
 Distanzi tal-pjaneti mix-xemx
 Pjaneti:
 Pjaneti nani:
 Referenzi


text:
 22.11.2018
 FI
 Euroopan unionin virallinen lehti
 L 297/55
 ETA:N SEKAKOMITEAN PÄÄTÖS
 N:o 44/2017
 annettu 3 päivänä helmikuuta 2017
 ETA-sopimuksen liitteen XXI (Tilastot) muuttamisesta [2018/1778]
 ETA:N SEKAKOMITEA, joka
 ottaa huomioon Euroopan talousalueesta tehdyn sopimuksen, jäljempänä ”ETA-sopimus”, ja erityisesti sen 98 artiklan,
 sekä katsoo seuraavaa:
 (1)
 Maksutasetta, kansainvälistä palvelukauppaa ja suoria ulkomaisia sijoituksia koskevista yhteisön tilastoista annetun asetuksen (EY) N:o 184/2005 muuttamisesta 8 päivänä kesäkuuta 2016 annettu Euroopan parlamentin ja neuvoston asetus (EU) 2016/1013 (1) olisi otettava osaksi ETA-sopimusta.
 (2)
 Sen vuoksi olisi muutettava ETA-sopimuksen liitettä XXI,
 ON HYVÄKSYNYT TÄMÄN PÄÄTÖKSEN:
 1 artikla
 Lisätään ETA-sopimuksen liitteessä XXI olevaan 19s kohtaan (Euroopan parlamentin ja neuvoston asetus (EY) N:o 184/2005) luetelmakohta seuraavasti:
 ”—
 32016 R 1013: Euroopan parlamentin ja neuvoston asetus (EU) 2016/1013, annettu 8 päivänä kesäkuuta 2016 (EUVL L 171, 29.6.2016, s. 144)”.
 2 artikla
 Asetuksen (EU) 2016/1013 islanniksi ja norjaksi laaditut tekstit, jotka julkaistaan Euroopan unionin virallisen lehden ETA-täydennysosassa, ovat todistusvoimaisia.
 3 artikla
 Tämä päätös tulee voimaan 4 päivänä helmikuuta 2017, jos kaikki ETA-sopimuksen 103 artiklan 1 kohdan mukaiset ilmoitukset on tehty (*1).
 4 artikla
 Tämä päätös julkaistaan Euroopan unionin virallisen lehden ETA-osastossa ja ETA-täydennysosassa.
 Tehty Brysselissä 3 päivänä helmikuuta 2017.
 ETA:n sekakomitean puolesta
 Puheenjohtaja
 Claude MAERTEN
 (1) EUVL L 171, 29.6.2016, s. 144.
 (*1) Valtiosäännön asettamista vaatimuksista ei ole ilmoitettu.


text:
 9.12.2015
 RO
 Jurnalul Oficial al Uniunii Europene
 L 323/29
 DECIZIA NR. 2/2015 A COMITETULUI MIXT PENTRU AGRICULTURĂ
 din 19 noiembrie 2015
 privind modificarea apendicelor 1 și 2 la anexa 9 la Acordul între Comunitatea Europeană și Confederația Elvețiană privind schimburile comerciale cu produse agricole [2015/2292]
 COMITETUL MIXT PENTRU AGRICULTURĂ,
 având în vedere Acordul dintre Comunitatea Europeană și Confederația Elvețiană privind schimburile comerciale cu produse agricole, în special articolul 11,
 întrucât:
 (1)
 Acordul între Comunitatea Europeană și Confederația Elvețiană privind schimburile comerciale cu produse agricole (denumit în continuare „acordul”) a intrat în vigoare la 1 iunie 2002.
 (2)
 Anexa 9 la acord vizează facilitarea și promovarea schimburilor comerciale bilaterale cu produse ecologice provenite din Uniunea Europeană și din Elveția.
 (3)
 În temeiul articolului 8 din anexa 9 la acord, grupul de lucru pentru produsele ecologice analizează orice problemă legată de anexa 9 și de punerea în aplicare a acesteia și formulează recomandări adresate comitetului mixt pentru agricultură. Acest grup s-a reunit pentru a examina în special domeniul de aplicare al anexei. Este oportun ca domeniul de aplicare al anexei 9 să fie extins la vin și la drojdie, având în vedere echivalența dispozițiilor Elveției cu cele ale Uniunii Europene în acest domeniu. În plus, este necesar să se elimine conținutul apendicelui 2, deoarece Elveția și-a modificat legislația referitoare la etichetare care indica modul în care se produce hrana ecologică pentru animale, și a adoptat dispoziții conforme cu dreptul european. Grupul de lucru a recomandat comitetului să adapteze apendicele la anexa 9 în acest sens.
 (4)
 În consecință, ar trebui modificate apendicele 1 și 2 la anexa 9.
 DECIDE:
 Articolul 1
 Apendicele 1 și 2 la anexa 9 la Acordul între Comunitatea Europeană și Confederația Elvețiană privind schimburile comerciale cu produse agricole se înlocuiesc cu textul din anexa la prezenta decizie.
 Articolul 2
 Prezenta decizie intră în vigoare la 31 decembrie 2015.
 Adoptată la Berna, 19 noiembrie 2015.
 Pentru Comitetul mixt pentru agricultură
 Șeful delegației Uniunii Europene
 Susana MARAZUELA-AZPIROZ
 Președintele și șeful delegației elvețiene
 Adrian AEBI
 Secretarul comitetului
 Thomas MAIER
 ANEXĂ
 „
 APENDICELE 1
 Lista actelor menționate la articolul 3 referitoare la produsele agricole și la produsele alimentare obținute prin metode de producție ecologice
 Reglementări aplicabile în Uniunea Europeană
 Regulamentul (CE) nr. 834/2007 al Consiliului din 28 iunie 2007 privind producția ecologică și etichetarea produselor ecologice, precum și de abrogare a Regulamentului (CEE) nr. 2092/91 (JO L 189, 20.7.2007, p. 1), astfel cum a fost modificat ultima dată prin Regulamentul (UE) nr. 517/2013 al Consiliului din 13 mai 2013 (JO L 158, 10.6.2013, p. 1);
 Regulamentul (CE) nr. 889/2008 al Comisiei din 5 septembrie 2008 de stabilire a normelor de aplicare a Regulamentului (CE) nr. 834/2007 al Consiliului privind producția ecologică și etichetarea produselor ecologice în ceea ce privește producția ecologică, etichetarea și controlul (JO L 250, 18.9.2008, p. 1), astfel cum a fost modificat ultima dată prin Regulamentul de punere în aplicare (UE) nr. 1358/2014 al Comisiei din 18 decembrie 2014 (JO L 365, 19.12.2014, p. 97);
 Regulamentul (CE) nr. 1235/2008 al Comisiei din 8 decembrie 2008 de stabilire a normelor de aplicare a Regulamentului (CE) nr. 834/2007 al Consiliului în ceea ce privește regimul de import al produselor ecologice din țări terțe (JO L 334, 12.12.2008, p. 25), astfel cum a fost modificat ultima dată prin Regulamentul de punere în aplicare (UE) 2015/131 al Comisiei din 23 ianuarie 2015 (JO L 23, 29.1.2015, p. 1).
 Dispoziții aplicabile în Confederația Elvețiană
 Ordonanța din 22 septembrie 1997 privind agricultura ecologică și denumirea produselor și a produselor alimentare ecologice (Ordonanța privind agricultura ecologică), astfel cum a fost modificată ultima dată la 29 octombrie 2014 (RO 2014 3969);
 Ordonanța Departamentului Federal al Economiei, al Formării Profesionale și al Cercetării (Département fédéral de l'économie, de la formation et de la recherche – DEFR) din 22 septembrie 1997 privind agricultura ecologică, astfel cum a fost modificată ultima dată la 29 octombrie 2014 (RO 2014 3979).
 Excluderea de la aplicarea regimului de echivalență
 Produse elvețiene pe bază de componente produse în cadrul sistemului de conversie spre agricultura ecologică.
 Produse provenind din producția elvețiană caprină atunci când animalele beneficiază de derogarea prevăzută la articolul 39d din Ordonanța privind agricultura ecologică și denumirea produselor și a produselor alimentare ecologice (1).
 APENDICELE 2
 Norme de aplicare
 Niciuna.
 ”
 (1) (RS 910.18).


text:
Andorra cuenta con 76.966 habitantes y una densidad de población de 170 hab./km2, según el censo de 2017. Debido a una política restrictiva de concesión de la nacionalidad, la población de nacionalidad andorrana solo constituye el 36,6% de los habitantes del país; el resto de la población, aun siendo mayoritaria, no dispone de derechos políticos.
 Nacionalidades y evolución demográfica
 Según el censo de 2008, el 36,6% de la población del país (30.442 habitantes) es de nacionalidad andorrana, el 33,0% (27.476 hab.) es de nacionalidad española, el 16,2% (13.518 hab.) es de nacionalidad portuguesa, el 6,2% (5.200 hab.) es de nacionalidad francesa, y el 7,8% restante (6.502 hab.) es de otras nacionalidades.
 Los nacionales andorranos son minoría en su país, ya que solo forman el 36,6% de la población. Esto es debido a varios factores.
 Por un lado, Andorra, situada en una zona aislada, ha tenido siempre una densidad de población baja. Por su condición de paraíso fiscal, a partir de los años 60 se formó una potente industria comercial que, unido al desarrollo de estaciones de esquí, hizo que se necesitase un crecimiento demográfico, que fue dado por la inmigración, principalmente procedente de España y, en menor medida y más tarde, de Portugal. Debido a la bonanza económica del país, esta corriente inmigratoria sigue siendo importante. Por otro lado, Andorra ha sido durante el muy restrictiva a la hora de otorgar la nacionalidad a los inmigrantes y a sus descendientes, por lo que el porcentaje de nacionales ha sido muy bajo desde los años 1960.
 Según la extremadamente restrictiva ley de adquisición de la nacionalidad vigente entre 1939 y 1995, solo podían disponer de nacionalidad andorrana aquellas personas nacidas en Andorra cuyo padre era de nacionalidad andorrana y residente en el país. Esta norma, aparte de ser considerada discriminatoria para las mujeres (pues a los hijos de andorranas y extranjeros se les negaba la nacionalidad, mientras que a los hijos de andorranos y extranjeras se les permitía adquirirla), hizo que a partir de los años 1950 el número de no nacionales superase a los de nacionalidad andorrana.
 Durante los años 1980 y principios de los años 1990, la población de nacionalidad andorrana alcanzó sus proporciones más bajas, no superando el 20% de la población. Una norma de los años 1970 creó una categoría de habitantes apátridas, eufemísticamente clasificados como nats a Andorra (hijos de un progenitor paterno no andorrano pero nacidos en Andorra), cuyo número hacia 1990 era cercano al de nacionales andorranos. Así, en 1993, el 82,3% de la población del país no disponía de la nacionalidad andorrana, por lo que no disponía de ningún derecho político y se encontraban discriminados administrativamente.
 En 1995 entró en vigor una nueva ley de adquisición de la nacionalidad, también muy restrictiva aunque no hasta los extremos de la norma de 1939. Con esta nueva ley, pueden adquirir la nacionalidad los nacidos en Andorra si uno de sus dos padres dispone de la nacionalidad, ha nacido en el país y tiene en el país su residencia permanente o si uno de su progenitores puede justificar su residencia principal y permanente en el país en los dieciocho años anteriores al nacimiento (reducido a diez años en una modificación de ley realizada en 2004). Pueden, además, solicitarla el resto de gente nacida en Andorra y los extranjeros que hayan vivido en el país durante más de 25 años (20 años desde el 2004) y superen un "examen de integración", donde deben de demostrar sus conocimientos en catalán y en cultura, historia, instituciones y tradiciones andorranas; además, deben de perder su nacionalidad anterior. A raíz de esto, la proporción de ciudadanos con nacionalidad aumentó a finales de los años 1990, especialmente entre 1998 y 1999. Durante el este porcentaje se ha estabilizado en torno al 36%.
 A los habitantes de Andorra que no disponen de la nacionalidad andorrana se les niega el derecho al voto y el derecho a presentarse a elecciones. También tienen restringida su participación en sindicatos, cuyos órganos ejecutivos deben de estar dominados por andorranos, aun siendo minoría en el mundo laboral. Además, los ciudadanos que no disponen de la nacionalidad andorrana no pueden ser presidentes ni poseer más del 33% del capital de una compañía. Estas limitaciones en los derechos básicos siguen afectando a más del 60% de la población del país, lo que ha sido criticado por su carácter discriminatorio y su anacronismo.
 Nacimientos y defunciones
 Población por parroquias
 El mayor núcleo de población del Principado es la capital, Andorra la Vieja, con 24.574 habitantes (2008), lo que representa el 29,6% de la población andorrana. Las siguientes parroquias por población son Escaldes-Engordany (16.474 hab.) y Encamp (14.030hab.).
 Lenguas
 El idioma oficial es el catalán, lengua habitual del 43,8% de la población. El castellano es la segunda lengua más hablada en el principado, con un 32,8% de la población que la tienen como lengua habitual. El portugués es la lengua habitual del 7,6% de la población y el francés del 7,1%. Sin embargo, el castellano es la lengua materna o primera lengua del 35,9% de la población, mientras que el catalán lo es para el 31,4%.
 Según un estudio de 2018 del Servicio de Política Lingüística del Gobierno de Andorra, los idiomas más comunes en Andorra son:
 Educación
 En Andorra conviven tres sistemas educativos: el francés, el español y el andorrano. Para el curso escolar 2004-2005, el sistema francés era seguido por 3.650 alumnos, el español por 3.499 y el andorrano por 3.328.
 En 1997 se fundó la universidad del país, la Universidad de Andorra. Las únicas carreras universitarias presentes son la de Informática y la de Enfermería, aunque existen convenios de colaboración con diversas universidades españolas y francesas, que garantizan la correcta formación en todas las áreas del conocimiento.
 Datos demográficos
 Datos según The World Factbook:
 Población:
 76.875 (2004)
 Hombres: 40.085
 Mujeres: 36.790
 Edad ternaria:
 0-14 años: 14,82% (hombres 5.922; mujeres 5.476)
 15-64 años: 73,21% (hombres 29.628; mujeres 26.661)
 Más de 65 años: 11,95% (hombres 4.535; mujeres 4.653) (2004)
 Tasa de crecimiento de la población: -0,19% (2000)
 Tasa de nacimientos: 10,58 nacimientos/1.000 habitantes (2004)
 Tasa de defunciones: 3,65 defunciones/1.000 habitantes (2004)
 Tasa de mortalidad infantil: 4,08 muertes/1.000 nacimientos (2000)
 Esperanza de vida:
 Total: 83,46 años
 hombres: 80,56 años
 mujeres: 86,56 años (2000)
 Tasa de fertilidad: 1,25 nacimientos/mujer (2000)
 'Habitantes por nacionalidades: andorranos 35,72%, españoles 37,36%, portugueses 12,98%, franceses 6,62%, otros 7,29% (2004)
 Religión: Católica (predominante)
 Véase también
 Andorra
 Referencias
 Enlaces externos
 Servicio de Estudios. Ministerio de Finanzas. Estadísticas del Principado de Andorra


type: legislation

text:
 AN COIMISIÚN EORPACH
 An Bhruiséil,19.5.2021
 COM(2021) 247 final
 2021/0127(NLE)
 Togra le haghaidh
 CINNEADH ÓN gCOMHAIRLE
 maidir le tabhairt i gcrích Phrótacal Cur Chun Feidhme (2021-2026) an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta Iascaigh idir Poblacht na Gabúine agus an Comhphobal Eorpach
 MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN
 1.COMHTHÉACS AN TOGRA
 •Forais agus cuspóirí an togra
 Síníodh an Comhaontú Comhpháirtíochta Iascaigh (SFPA) idir Poblacht na Gabúine agus an Comhphobal Eorpach an 4 Meitheamh 2007 agus tháinig sé i bhfeidhm an 11 Meitheamh 2007 ar feadh tréimhse sé bliana. Tá an comhaontú in-athnuaite go hintuigthe, agus dá bhrí sin tá sé fós i bhfeidhm. Bhí Prótacal Chur Chun Feidhme sé bliana de chuid SFPA ann roimhe sin, tháinig sé i bhfeidhm an 24 Iúil 2013 agus chuaigh sé in éag an 23 Iúil 2016.
 Ar bhonn na dtreoracha caibidlíochta ábhartha
 1
 , rinne an Coimisiún caibidlíocht le Rialtas na Gabúine (dá ngairtear “an Ghabúin” anseo feasta) d’fhonn Prótacal nua Cur Chun Feidhme de chuid SFPA (2021-2026) a thabhairt i gcrích thar ceann an Aontais Eorpaigh. Tar éis an chaibidlíocht a bheith tugtha i gcrích, chuir na hidirbheartaithe inisealacha le prótacal an 10 Feabhra 2021. Leis an bPrótacal nua, cumhdaítear tréimhse cúig bliana ó dháta an iarratais shealadaigh atá leagtha síos in Airteagal 24 de, is é sin an dáta a shíníonn an dá Pháirtí é.
 Is é is cuspóir don togra seo síniú an Phrótacail Cur Chun Feidhme a údarú.
 •Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá sa réimse beartais cheana
 Is é príomhaidhm an Phrótacail nua creat nuashonraithe a sholáthar agus tosaíochtaí an Chomhbheartais Iascaigh athchóirithe agus a ghné sheachtrach á gcur san áireamh, d’fhonn leanúint leis an gcomhpháirtíocht straitéiseach idir an tAontas Eorpach agus Poblacht na Gabúine i réimse na n‐iascach agus í a threisiú.
 Is é is aidhm don Phrótacal deiseanna iascaireachta a thabhairt do shoithí an Aontais Eorpaigh i limistéar iascaireachta na Gabúine i gcomhréir leis an gcomhairle eolaíoch is fearr atá ar fáil agus le rúin agus moltaí an Choimisiúin idirnáisiúnta um Thuinníní Atlantacha a Chaomhnú (ICCAT), laistigh de theorainneacha an bharrachais atá ar fáil. Bhí seasamh an Choimisiúin bunaithe i bpáirt ar thorthaí meastóireachta a rinneadh ar an bPrótacal roimhe seo (2013-2016), agus ar mheasúnú réamhbhreathnaitheach ar cheart Prótacal nua a thabhairt chun críche. Is saineolaithe seachtracha a thug faoin na measúnuithe seo. Ina theannta sin, is é an aidhm atá leis, feabhas a chur ar an gcomhar idir an tAontas Eorpach agus Poblacht na Gabúine chun beartas iascaigh inbhuanaithe a chur chun cinn agus chun acmhainní iascaigh a shaothrú i limistéar iascaireachta na Gabúine agus san Aigéan Atlantach, ar mhaithe leis an dá pháirtí. Ina theannta sin, leis an gcomhar seo, cuideofar le dálaí oibre sásúla a chur chun cinn i ngníomhaíochtaí iascaigh.
 Leis an bPrótacal nua, déanfar foráil maidir le deiseanna iascaireachta sna catagóirí seo a leanas:
 -
 27 soitheach peas‐saighne tuinnín;
 -
 6 shoitheach tuinníní
 -
 soithí tacaíochta i gcomhréir le rúin ábhartha ICCAT agus leis na teorainneacha a leagtar amach i reachtaíocht na Gabúine;
 -
 4 thrálaer mar chuid d’iascach crústach domhainmhara, iad le húdarú go fóill ag brath ar thoradh na bhfeachtas taiscéalaíoch.
 •Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais
 Is cuid de ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais maidir le tíortha na hAfraice, sa Mhuir Chairib agus tíortha an Aigéin Chiúin (ACC) é caibidliú prótacal nua Chur Chun Feidhme a ghabhfaidh leis an gComhaontú Comhpháirtíochta Iascaigh Inbhuanaithe leis an nGabúin agus cuirtear san áireamh, go háirithe, cuspóirí an Aontais maidir le prionsabail dhaonlathacha agus cearta an duine a urramú.
 2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT
 •Bunús dlí
 Is é an bunús dlí Airteagal 43(2) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), lena mbunaítear an comhbheartas iascaigh agus Airteagal 218(6) CFAE lena bhforáiltear go nglacfaidh an Chomhairle, ar thogra ón idirbheartaí, le Cinneadh lena dtugtar i gcrích an Comhaontú Comhpháirtíochta.
 De réir Airteagal 17(1) den Chonradh ar an Aontas Eorpach, áiritheoidh an Coimisiún ionadaíocht eachtrach an Aontais ach amháin in ábhair a thagann faoi raon feidhme an chomhbheartais eachtraigh agus slándála. Dá bhrí sin, na hoifigigh a ainmníonn an Coimisiún, is iad sin amháin a bheidh inniúil ar fhógra a thabhairt maidir le tabhairt i gcrích comhaontaithe idir an tAontas agus tríú tír.
 •Coimhdeacht (i gcás inniúlacht neamheisiach)
 Tá an togra faoi chuimsiú inniúlacht eisiach an Aontais Eorpaigh.
 •Comhréireacht
 Tá an togra comhréireach leis an gcuspóir maidir le creat rialachais dhlíthiúil, chomhshaoil, eacnamaíoch agus shóisialta a bhunú le haghaidh gníomhaíochtaí iascaireachta á ndéanamh ag soithí an Aontais in uiscí tríú tíortha, mar a leagtar amach in Airteagal 31 den Rialachán lena mbunaítear an Comhbheartas Iascaigh. Comhlíontar na forálacha sin chomh maith leis na forálacha sin maidir le cúnamh airgeadais do thríú tíortha a leagtar síos in Airteagal 32 den Rialachán sin.
 3.TORTHAÍ AR MHEASTÓIREACHTAÍ EX POST, AR CHOMHAIRLIÚCHÁIN LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS AR MHEASÚNUITHE TIONCHAIR
 •Meastóireachtaí ex post/seiceálacha oiriúnachta ar an reachtaíocht atá ann cheana
 Sa bhliain 2015, rinne an Coimisiún meastóireacht ex-post ar Phrótacal 2013-2016 de chuid FPA a tugadh i gcrích leis an nGabúin, chomh maith leis an bhféidearthacht atá ann go ndéanfaí meastóireacht ex-ante ar an bPrótacal sin.
 Sa mheastóireacht thángthas ar an gconclúid go bhfuil suim mhór ag earnálacha iascaireachta AE in iascaireacht sa Ghabúin agus go bhfuil athnuachan an Phrótacail chun leasa an dá Pháirtí. Ina theannta sin, le hathnuachan an Phrótacail, chabhrófaí le faireachán, rialú agus faireachas a neartú agus chuideofaí le rialachas feabhsaithe na n‐iascach sa réigiún.
 Maidir leis an Aontas Eorpach, tá sé tábhachtach go gcoinneofaí ionstraim ar bun lena gceadófaí comhar domhain earnála le himreoir mór a bhfuil tionchar mór aige i rialachas aigéan ar an leibhéal foréigiúnach mar gheall ar mhéid an limistéir iascaireachta atá faoina dhlínse. Tá feidhm freisin ag baint le neartú an chaidrimh leis an nGabúin chun comhghuaillíochtaí a thógáil faoi chuimsiú ICCAT. Ina theannta sin, i gcás chabhlach an Aontais Eorpaigh, ciallaíonn sé sin go n‐athbhunófar rochtain ar limistéar tábhachtach iascaireachta chun straitéisí saothraithe a chur i bhfeidhm faoi chreat dlí idirnáisiúnta ilbhliantúil. Thairis sin, de bharr go bhfuil Libreville suite i lár limistéar ard dúshaothraithe, féadfaidh sé a bheith ina chalafort churt i dtír, calafort lena gcuirtear le hábharthacht an Phrótacail nua atá beartaithe, do thionscal iascaireachta an Aontais Eorpaigh agus don tír chomhpháirtíochta araon. I gcás údaráis na Gabúine, is é an aidhm atá ann leanúint den chaidreamh leis an Aontas Eorpach chun rialachas na n‐aigéan a neartú, ag baint tairbhe as tacaíocht earnála thiomnaithe lena gcuirtear deiseanna maoinithe ilbhliantúla ar fáil, agus tionsclú earnáil an athchóirithe a chur ar bun trí bhíthin ghníomhaíocht na soithí, mar chuid d’éagsúlú a geilleagair.
 •Comhairliúcháin leis na páirtithe leasmhara
 Chuathas i gcomhairle leis na Ballstáit, le hionadaithe tionscail, le heagraíochtaí idirnáisiúnta na sochaí sibhialta, chomh maith le riarachán iascaigh agus sochaí shibhialta na Gabúine, mar chuid den mheastóireacht. Eagraíodh comhairliúcháin freisin i gcomhthéacs na Comhairle Comhairlí Fadraoin.
 •Bailiú agus úsáid saineolais
 D’úsáid an Coimisiún comhairleoir neamhspleách le haghaidh na meastóireachtaí ex post agus ex ante, i gcomhréir le forálacha Airteagal 31(10) den Rialachán lena mbunaítear an comhbheartas iascaigh.
 •Measúnú tionchair
 Neamhbhainteach
 •Oiriúnacht rialála agus simpliú
 Neamhbhainteach
 •Cearta bunúsacha
 Leis an gcomhaontú a caibidlíodh, foráiltear maidir le clásal a bhaineann le hiarmhairtí na sáruithe ar na gnéithe riachtanacha d’Airteagal 9 de Chomhaontú Cotonou, gnéithe a bhaineann le cearta daonna, nó den Airteagal comhfhreagrach sa Chomhaontú a thiocfaidh i gcomharbas ar Chomhaontú Cotonou.
 4.IMPLEACHTAÍ BUISÉADACHA
 Is é EUR 2 600 000 ranníocaíocht airgeadais bhliantúil an Aontais Eorpaigh, bunaithe ar:
 a) méid bliantúil EUR 1 600 000 le haghaidh rochtana ar limistéar iascaireachta na Gabúine, arb ionann é agus tonnáiste tagartha 32 000 tona in aghaidh na bliana, maidir le speicis mhór-imirceacha,
 b) tacaíocht do bheartas iascaigh earnála na Gabúine a fhorbairt, arb ionann é agus EUR 1 000 000 sa bhliain. Leis an tacaíocht seo, comhlíontar cuspóirí an Phlean Straitéisigh maidir le hIascaigh na Gabúine.
 Bunaítear an méid bliantúil maidir le leithreasuithe faoi chomhair oibleagáidí agus leithreasuithe íocaíochta le linn an nóis imeachta bhuiséadaigh bhliantúil, lena n‐áirítear an líne chúltaca do phrótacail nár tháinig i bhfeidhm ag tús na bliana
 2
 .
 5.EILIMINTÍ EILE
 •Pleananna cur chun feidhme, agus socruithe faireacháin, meastóireachta agus tuairiscithe
 Déantar foráil maidir leis na socruithe faireacháin sa Chomhaontú Comhpháirtíochta maidir le hIascaigh Inbhuanaithe agus sa Phrótacal Chur Chun Feidhme.
 2021/0127 (NLE)
 Togra le haghaidh
 CINNEADH ÓN gCOMHAIRLE
 maidir le tabhairt i gcrích Phrótacal Cur Chun Feidhme (2021-2026) an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta Iascaigh idir Poblacht na Gabúine agus an Comhphobal Eorpach
 TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,
 Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 43(2), i gcomhar le pointe (a)(v) den dara fomhír d’Airteagal 218(6) de, agus Airteagal 218(7) de,
 Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,
 Ag féachaint don toiliú ó Pharlaimint na hEorpa,
 De bharr an mhéid seo a leanas:
 (1)I gcomhréir le Cinneadh [XXX] ón gComhairle
 3
 an [...], síníodh an Prótacal Cur Chun Feidhme (2021-2026) a ghabhann leis an gComhaontú Comhpháirtíochta Iascaigh idir Poblacht na Gabúine agus an Comhphobal Eorpach (dá ngairtear ‘an Prótacal’ anseo feasta) an [....], faoi réir a thabhairt i gcrích dáta is faide anonn.
 (2)Is é is cuspóir don Chomhaontú Comhpháirtíochta agus don Phrótacal cur ar chumas an Aontais agus Phoblacht na Gabúine oibriú níos dlúithe le chéile chun forbairt an bheartais iascaigh inbhuanaithe a chur chun cinn, agus chun saothrú acmhainní iascaigh i limistéar iascaireachta na Gabúine agus san Aigéan Atlantach a éascú ar bhealach freagrach, agus chun tacú le dálaí córa oibre in earnáil na hiascaireachta san am céanna.
 (3)Ba cheart an Prótacal a fhormheas thar ceann an Aontais Eorpaigh.
 (4)Le hAirteagal 9 den Chomhaontú, bunaítear Comhchoiste atá freagrach as faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme an Chomhaontaithe agus a Phrótacail Cur Chun Feidhme. Thairis sin, de bhun Airteagal 19(5) den Phrótacal, féadfaidh an Comhchoiste leasuithe áirithe ar an bPrótacal a fhormheas. Ionas go n‐éascófaí formheas na modhnuithe sin, ba cheart an chumhacht a thabhairt don Coimisiún, faoi réir coinníollacha sonracha substainteacha agus nós imeachta, chun iad a fhormheas thar ceann an Aontais faoi nós imeachta simplithe.
 (5)Ba cheart don Chomhairle seasamh an Aontais maidir le leasuithe atá beartaithe don Phrótacal a bhunú. Ba cheart na leasuithe atá beartaithe a fhormheas mura rud é go ndéanann mionlach blocála de na Ballstáit agóid i gcoinne na leasuithe i gcomhréir le hAirteagal 16 (4) den Chonradh ar an Aontas Eorpach.
 (6)Ba cheart go dtiocfadh na bearta sin i bhfeidhm a luaithe is féidir i bhfianaise na tábhachta eacnamaíche a bhaineann le gníomhaíochtaí iascaireachta an Aontais i limistéar iascaireachta na Gabúine agus an ghá atá ann an cur isteach ar an tréimhse ama a gcuirfear isteach ar na gníomhaíochtaí sin a laghdú a oiread is féidir.
 TAR ÉIS AN CINNEADH SEO A GHLACADH:
 Airteagal 1
 Déantar prótacal cur chun feidhme (2021-2026) an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta Iascaigh idir Poblacht na Gabúine agus an Comhphobal Eorpach (dá ngairtear ‘an Prótacal’ anseo feasta) a fhormheas thar ceann an Aontais:
 Tá téacs an Phrótacail i gceangal mar Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gCinneadh seo.
 Airteagal 2
 I gcomhréir leis na forálacha agus na coinníollacha a leagtar amach in Iarscríbhinn II a ghabhann leis an gCinneadh seo maidir le leasuithe ar an bPrótacal arna nglacadh ag an gComhchoiste arna bhunú faoi Airteagal 9 den Chomhaontú Comhpháirtíochta Iascaigh idir Poblacht na Gabúine agus an Comhphobal Eorpach, údaraítear don Coimisiún na leasuithe sin a fhormheas thar ceann an Aontais.
 Airteagal 3
 Tabharfaidh an Coimisiún, thar ceann an Aontais, an fógra dá bhforáiltear in Airteagal 26 den Phrótacal, d’fhonn toiliú an Aontais a bheith faoi cheangal ag an bPrótacal a chur in iúl.
 Airteagal 4
 Tiocfaidh an Cinneadh seo i bhfeidhm ar an lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.
 Arna dhéanamh sa Bhruiséil,
 Thar ceann na Comhairle
 An tUachtarán
 RÁITEAS AIRGEADAIS REACHTACH
 1.LEAGAN AMACH AN TOGRA/TIONSCNAIMH
 1.1.Teideal an togra/tionscnaimh
 1.2.Réimsí beartais lena mbaineann i gcreat ABM/ABB
 1.3.An cineál togra/tionscnaimh
 1.4.Cuspóirí
 1.5.Forais an togra/tionscnaimh
 1.6.Fad agus tionchar airgeadais
 1.7.Modh(anna) bainistíochta atá beartaithe
 2.BEARTA BAINISTÍOCHTA
 2.1.Rialacha faireacháin agus tuairiscithe
 2.2.Córas bainistíochta agus rialúcháin
 2.3.Bearta chun calaois agus neamhrialtachtaí a chosc
 3.AN TIONCHAR AIRGEADAIS A MHEASTAR A BHEIDH AG AN TOGRA/TIONSCNAMH
 3.1.Ceannteidil an chreata airgeadais ilbhliantúil agus na línte buiséid ar a n‐imreofar tionchar
 3.2.An tionchar a mheastar a bheidh aige ar chaiteachas
 3.2.1.Achoimre ar an tionchar a mheastar a bheidh aige ar chaiteachas
 3.2.2.An tionchar a mheastar a bheidh aige ar leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí
 3.2.3.An tionchar a mheastar a bheidh aige ar leithreasuithe de chineál riaracháin
 3.2.4.Comhoiriúnacht don chreat airgeadais ilbhliantúil reatha
 3.2.5.Ranníocaíochtaí ó thríú páirtithe
 3.3.An tionchar a mheastar a bheidh ar ioncam
 RÁITEAS AIRGEADAIS REACHTACH
 1.LEAGAN AMACH AN TOGRA/TIONSCNAIMH
 1.1.Teideal an togra/tionscnaimh
 Togra le haghaidh Cinneadh ón gComhairle maidir le tabhairt i gcrích Phrótacail Cur Chun Feidhme (2021-2026) an Chomhaontaithe Comhpháirtíochta Iascaigh idir Poblacht na Gabúine agus an Comhphobal Eorpach
 1.2.Réimsí beartais lena mbaineann i gcreat ABM/ABB
 4
 08 – Talmhaíocht agus Beartas Muirí
 08 05 – Comhaontuithe Comhpháirtíochta Iascaigh Inbhuanaithe (SFPAanna) agus Eagraíochtaí Réigiúnacha Bainistíochta Iascaigh (ERBIanna)
 08 05 01 – Creat rialachais a bhunú le haghaidh gníomhaíochtaí iascaireachta shoithí iascaireachta an Aontais in uiscí tríú tíortha
 1.3.An cineál togra/tionscnaimh
 ☑ Baineann an tionscnamh/togra le beart nua
 ◻ Baineann an togra/tionscnamh le beart nua a leanann treoirthionscadal/réamhbheart
 5
 ◻ Baineann an togra/tionscnamh le síneadh ar bheart atá ann cheana
 ◻ Baineann an togra/tionscnamh le beart a atreoraíodh i dtreo beart nua
 1.4.Cuspóirí
 1.4.1.Cuspóirí straitéiseacha ilbhliantúla an Choimisiúin ar a bhfuil an togra/tionscnamh dírithe
 Trí chaibidlíocht a dhéanamh ar na Comhaontuithe Comhpháirtíochta Iascaigh Inbhuanaithe (SFPA) le tríú tíortha agus iad a thabhairt i gcrích, comhlíontar an cuspóir ginearálta maidir le rochtain a thabhairt do shoithí iascaireachta AE ar limistéir iascaireachta tríú tíortha agus comhpháirtíocht a fhorbairt leis na tíortha sin d’fhonn saothrú inbhuanaithe acmhainní iascaigh a neartú lasmuigh d’uiscí an Aontais Eorpaigh.
 Leis na SFPAanna, áirithítear freisin comhsheasmhacht idir na prionsabail lena rialaítear an comhbheartas iascaigh agus na gealltanais a rinneadh faoi bheartais Eorpacha eile (úsáid inbhuanaithe acmhainní tríú tíortha, an comhrac i gcoinne iascaireacht neamhdhleathach, neamhthuairiscithe agus neamhrialaithe (NNN), comhtháthú na dtíortha comhpháirtíochta sa gheilleagar domhanda, rannchuidiú le forbairt inbhuanaithe i ngach gné, agus rialachas polaitiúil agus airgeadais níos fearr ar iascaigh.
 1.4.2.Cuspóirí sonracha agus na gníomhaíochtaí ABM/ABB lena mbaineann
 Cuspóir sonrach Uimh. 1
 Cur le hiascaireacht inbhuanaithe in uiscí neamh-AE, láithreacht Eorpach a chothabháil in iascaigh i bhfarraigí i bhfad i gcéin agus leasanna earnáil iascaigh na hEorpa agus tomhaltóirí a chosaint trí idirbheartaíocht agus SFPAanna a thabhairt i gcrích le stáit chósta, i gcomhréir le beartais Eorpacha eile.
 Gníomhaíochtaí ABM/ABB lena mbaineann
 08 05 01 — Creat rialachais a bhunú le haghaidh gníomhaíochtaí iascaireachta shoithí iascaireachta an Aontais in uiscí tríú tíortha
 1.4.3.An toradh agus an tionchar a mheastar a bheidh ann
 Sonraigh an tionchar a bheadh ag an togra/tionscnamh ar na tairbhithe/grúpaí ar a bhfuil sé dírithe.
 Le tabhairt i gcrích an Phrótacail Cur Chun Feidhme, leantar den chomhpháirtíocht iascaigh straitéiseach idir an tAontas Eorpach agus an Ghabúin agus treisítear í. Le tabhairt i gcrích an Phrótacail, cruthófar deiseanna iascaireachta do shoithí de chuid an Aontais i limistéar iascaireachta na Gabúine.
 Leis an gComhaontú agus an Prótacal, is fearr a dhéanfar na hacmhainní iascaigh a bhainistiú agus a chaomhnú, trí thacaíocht airgeadais (tacaíocht earnála) a chur ar fáil chun cláir arna nglacadh ar an leibhéal náisiúnta ag an tír chomhpháirtíochta a chur chun feidhme, go háirithe an Plean Cuimsitheach Iascaigh, faireachas a dhéanamh ar an iascaireacht neamhdhleathach agus comhrac ina coinne, agus tacaíocht a thabhairt don earnáil iascaigh ar scála beag.
 Ar deireadh, leis an gComhaontú agus an Prótacal, cuirfear le saothrú inbhuanaithe na n‐acmhainní muirí sa Ghabúin agus le geilleagar iascaireachta na Gabúine, trí fhás agus dálaí oibre sásúla a chur chun cinn, maidir le gníomhaíochtaí eacnamaíocha a bhaineann le hiascaireacht.
 1.4.4.Táscairí lena léirítear torthaí agus tionchar
 Sonraigh na táscairí lena léireofar an faireachán ar chur chun feidhme an togra/tionscnaimh.
 Rátaí úsáide deiseanna iascaireachta (glacadh bliantúil na n‐údaruithe iascaireachta mar chéatadán den infhaighteacht faoin bPrótacal).
 Sonraí maidir le gabhálacha (bailiú agus anailísiú) agus luach tráchtála an Chomhaontaithe.
 Ranníocaíocht le fostaíocht agus dálaí oibre sásúla in iascaigh agus le breisluach san Aontas agus le margadh an Aontais a chobhsú (go comhiomlán le SFPAanna).
 Cuidiú le feabhas a chur ar thaighde, faireachas agus rialú ar ghníomhaíocht iascaireachta ag an tír chomhpháirtíochta agus ar fhorbairt a hearnála iascaigh, go háirithe an earnáil a bhaineann le hiascaigh ar scála beag.
 1.5.Forais an togra/tionscnaimh
 1.5.1.Na ceanglais is gá a chomhlíonadh sa ghearrthéarma nó san fhadtéarma
 Foráiltear go mbeidh feidhm ag an bPrótacal nua Cur Chun Feidhme go sealadach ón dáta a shíneofar é d’fhonn an tréimhse nach féidir oibríochtaí iascaireachta a dhéanamh lena linn a laghdú.
 Leis an bPrótacal nua cuirfear creat ar fáil do ghníomhaíochtaí iascaireachta de chabhlach an Aontais i limistéar iascaireachta na Gabúine agus tabharfar údarú d’úinéirí soithí an Aontais iarratas a dhéanamh ar údaruithe iascaireachta chun dul i mbun iascaireachta sa limistéar sin. Ina theannta sin, leis an bPrótacal nua, cuirfear feabhas ar chomhar idir an tAontas Eorpach agus an Ghabúin d’fhonn forbairt ar bheartas iascaigh inbhuanaithe i ngach gné a chur chun cinn. Foráiltear ann, go háirithe, go ndéanfar faireachán ar shoithí trí VMS agus go dtarchuirfear sonraí gabhála go leictreonach. Leis an tacaíocht earnála atá ar fáil faoin bPrótacal cuideofar leis an nGabúin lena straitéis iascaigh náisiúnta, lena n‐áirítear an iascaireacht NNN a chomhrac agus dálaí oibre sásúla a chur chun cinn i ngníomhaíochtaí iascaireachta.
 1.5.2.Luach breise a bhaineann le rannpháirteachas an Aontais
 Mura dtabharfaidh an tAontas Comhaontú a nua i gcrích, ní fhéadfaidh soithí an Aontais leanúint dá ngníomhaíochtaí iascaireacht ós rud é go bhfuil clásal sa Chomhaontú reatha lena n‐eisiatar gníomhaíochtaí iascaireachta nach bhfuil sa chreat a shainítear leis an bPrótacal a ghabhann leis an gComhaontú. Dá bhrí sin, tá an luach breise do chabhlach cianuisce an Aontais Eorpaigh an-soiléir. Leis an bPrótacal cuirtear creat ar fáil freisin maidir le comhar feabhsaithe idir an tAontas agus an Ghabúin.
 1.5.3.Ceachtanna a foghlaimíodh ó thaithí eile den sórt sin san am a chuaigh thart
 De thoradh na hanailíse a rinneadh ar na gabhálacha i limistéar iascaireachta na Gabúine go stairiúil, mar aon leis na measúnuithe agus an chomhairle eolaíoch atá ar fáil, tá na Páirtithe in ann an tonnáiste tagartha le haghaidh tuinníní agus speicis atá cosúil le tuinnín a shocrú ag 32 000 tona in aghaidh na bliana, agus deiseanna iascaireachta ann le hafghaidh 27 soitheach tuinníní peas-saighne agus 6 shoitheach tuinníní agus 4 thrálaer a dhíríonn ar chrústaigh dhomhainmhara, trálaeir nach n‐údarófaí ach ar bhonn thoradh an fheachtais thaiscéalaíoch agus an bharrachais a sainaithníodh le haghaidh stoic cloicheán agus portán. Socraíodh tacaíocht earnála ar ardleibhéal chun tosaíochtaí na straitéise iascaigh náisiúnta agus saothrú acmhainní nádúrtha a chur san áireamh.
 1.5.4.Comhoiriúnacht agus sineirgíocht fhéideartha le hionstraimí iomchuí eile
 Is ionann cistí a sholáthraítear mar chúiteamh airgeadais le haghaidh rochtana faoi SFPA agus ioncam inmhalartaithe i mbuiséad náisiúnta na Gabúine. Mar sin féin, leithdháiltear cistí atá beartaithe le haghaidh tacaíocht earnála (de ghnáth trína thabhairt isteach sa dlí buiséadach bliantúil) ar an Aireacht atá freagrach as iascaigh, agus is coinníoll é sin go dtabharfaí na SFPAanna chun críche agus go ndéanfaí faireachán orthu. Tá na hacmhainní airgeadais seo comhoiriúnach le foinsí maoinithe eile ó sholáthraithe eile maoinithe idirnáisiúnta chun tionscadail agus/nó cláir a dhéanamh ar an leibhéal náisiúnta san earnáil iascaigh.
 1.6.Fad agus tionchar airgeadais
 ☑ Togra/tionscnamh a bheidh i bhfeidhm ar feadh tréimhse theoranta
 –☑
 Togra/tionscnamh a bheidh i bhfeidhm ó dháta a shínithe in 2021 agus go ceann 5 bliana go dtí 2026
 –☑
 Tionchar airgeadais ó 2021 go 2026
 ◻ Togra/tionscnamh a bheidh i bhfeidhm ar feadh tréimhse neamhtheoranta
 –Cuirfear chun feidhme é le linn na tréimhse tosaigh BBBB go BBBB,
 –agus cuirfear ag feidhmiú go hiomlán ina dhiaidh sin é.
 1.7.Modhanna bainistíochta atá beartaithe
 6
 ☑ Bainistíocht dhíreach a dhéanann an Coimisiún
 –☑ Ina ranna, lena n‐áirítear an chuid sin den fhoireann atá i dtoscaireachtaí an Aontais;
 –◻
 trí na gníomhaireachtaí feidhmiúcháin
 ◻ Bainistíocht atá comhroinnte leis na Ballstáit
 ◻ Bainistíocht indíreach trí chúraimí a bhaineann le cur chun feidhme an bhuiséid a shannadh dóibh seo a leanas:
 –◻ tríú tíortha nó na comhlachtaí a d’ainmnigh siad;
 –◻ eagraíochtaí idirnáisiúnta agus a ngníomhaireachtaí (tabhair sonraí);
 –◻BEI agus an Ciste Eorpach Infheistíochta;
 –◻ comhlachtaí dá dtagraítear in Airteagal 208 agus Airteagal 209 den Rialachán Airgeadais;
 –◻ comhlachtaí dlí phoiblí;
 –◻ comhlachtaí arna rialú ag an dlí príobháideach agus a bhfuil misean seirbhíse poiblí acu sa mhéid go gcuireann siad ráthaíochtaí leordhóthanacha airgeadais ar fáil;
 –◻ comhlachtaí arna rialú ag dlí príobháideach Ballstáit, a gcuirtear de chúram orthu comhpháirtíochtaí príobháideacha poiblí a chur chun feidhme, agus a sholáthraíonn ráthaíochtaí leordhóthanacha airgeadais;
 –◻ daoine a gcuirtear de chúram orthu bearta sonracha a chur chun feidhme in CBES de bhun Theideal V an Chonartha ar an Aontas Eorpach, ar daoine iad a aithnítear sa bhunghníomh ábhartha.
 –I gcás ina sonraítear níos mó ná modh bainistíochta amháin, tabhair sonraí sa roinn "Nótaí" le do thoil.
 Nótaí
 [...]
 2.BEARTA BAINISTÍOCHTA
 2.1.Rialacha faireacháin agus tuairiscithe
 Sonraigh minicíocht na mbeart agus na coinníollacha atá leo
 Áiritheoidh an Coimisiún (AS MARE, i gcomhar lena attaché iascaigh, arb é atá freagrach as réigiún Mhurascaill na Guine atá lonnaithe i Rabat, Maracó, agus i gcomhar le seirbhísí ábhartha an Choimisiúin), áiritheoidh sé go ndéanfar faireachán rialta ar chur chun feidhme an Phrótacail maidir le húsáid deiseanna iascaireachta ag oibreoirí, sonraí gabhála agus comhlíonadh na gcoinníollacha maidir le tacaíocht earnála.
 Ina theannta sin, foráiltear sa SFPA maidir le cruinniú don Chomhchoiste, cruinniú a reáchtálfar uair amháin sa bhliain ar a laghad agus a ndéanfaidh an Coimisiún agus an Ghabúin athbhreithniú ar chur chun feidhme an Chomhaontaithe agus an Phrótacail ann agus, más gá, déanfar na cláir agus an ranníocaíocht airgeadais a choigeartú.
 2.2.Córas bainistíochta agus rialúcháin
 2.2.1.Na rioscaí a aithníodh
 Is é an riosca a aithníodh ná tearc-úsáid na ndeiseanna iascaireachta ag úinéirí shoithí an Aontais Eorpaigh agus tearc-úsáid nó úsáid mhall ag an nGabúin as cistí atá beartaithe chun an beartas iascaigh earnála a mhaoiniú. Tá idirphlé forleathan beartaithe maidir le clárú agus cur i bhfeidhm an bheartais earnála atá leagtha síos sa Chomhaontú agus sa Phrótacal. Tá anailís chomhpháirteach ar thorthaí, dá dtagraítear in Airteagal 15 den Phrótacal, mar chuid de na modhanna rialaithe seo freisin. Ina theannta sin, tá clásail shonracha sa Chomhaontú agus sa Phrótacal lena gcur ar fionraí, faoi choinníollacha áirithe agus in imthosca áirithe.
 2.2.2.Faisnéis maidir leis an gcóras rialaithe inmheánaigh arna bhunú
 Cuirfear íocaíochtaí chun feidhme ar bhealach díchúpláilte maidir leis an ranníocaíocht le haghaidh rochtana agus an ranníocaíocht le haghaidh tacaíocht earnála.
 Déanfar na híocaíochtaí le haghaidh rochtana ar bhonn bliantúil ar dháta comórtha an Phrótacail, ach amháin sa chéad bhliain, nuair a dhéanfar an íocaíocht sna 60 lá tar éis thús an iarratais shealadaigh. Déanfar rochtain ar shoithí a rialú trí údaruithe iascaireachta a eisiúint.
 Íocfar an tacaíocht den chéad uair laistigh de thrí mhí tar éis thús an iarratais shealadaigh, faoi réir an chomhaontaithe ar chlár chur chun feidhme bliantúil agus ilbhliantúil; sna blianta ina dhiaidh sin, is ar na torthaí a bhainfear amach a bheidh sé ag brath. Déanfar faireachán ar na torthaí a baineadh amach agus ar an ráta cur chun feidhme de réir na dTreoirlínte maidir le Tacaíocht Earnála a Chur Chun Feidhme do Bheartas Iascaigh na Gabúine atá le comhaontú ag na Páirtithe, ar bhonn tuarascálacha nó fianaise dhoiciméadach arna soláthar ag an tír chomhpháirtíochta agus measúnuithe agus fíoruithe an attaché iascaigh.
 2.2.3.Meastachán ar chostais agus ar shochair na rialuithe agus measúnú ar an leibhéal riosca earráide a bhfuiltear ag súil leis.
 Tá íocaíochtaí a bhaineann le costais rochtana faoi Chomhaontú Comhpháirtíochta Iascaigh Inbhuanaithe (SFPAanna) faoi réir seiceálacha atá dírithe ar a chinntiú go gcomhlíontar forálacha comhaontuithe idirnáisiúnta. Tá seiceálacha a bhaineann le tacaíocht earnála dírithe ar fhaireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm na tacaíochta. Is iad baill foirne an Choimisiúin a dhéanann an faireachán i dToscaireachtaí an Aontais Eorpaigh agus le linn cruinnithe Comhchoistí. Úsáidtear maitrís chlársceidealaithe ilbhliantúil chun dul chun cinn a mheas. Mura bhfuil dul chun cinn leordhóthanach ann, cuirfear íocaíocht an chéad tráinse eile ar fionraí nó b’fhéidir go laghdófaí é. Meastar gurb é costas fhoriomlán na seiceálacha ar gach SFPA ná 1.8 % (de na ranníocaíochtaí in 2018). Tá na nósanna imeachta maidir le seiceálacha ar SFPAanna bunaithe go príomha ar riachtanais rialála riachtanacha. Mura mbraitear aon easnamh a d’fhéadfadh tionchar suntasach a imirt ar dhlíthiúlacht agus rialtacht na n‐idirbheart airgeadais, measfar go bhfuil na seiceálacha éifeachtach. Meastar gurb é an meánráta earráide 0.0 %.
 2.3.Bearta chun calaois agus neamhrialtachtaí a chosc
 Sonraigh bearta coisctheacha agus cosanta atá ann cheana nó atá beartaithe.
 Geallann an Coimisiún go mbunófar idirphlé polaitiúil agus comhordú rialta leis an nGabúin d’fhonn bainistíocht an Chomhaontaithe agus an Phrótacail a fheabhsú, agus rannchuidiú an Aontais le bainistiú acmhainní inbhuanaithe a neartú. Aon íocaíocht a dhéanann an Coimisiún faoi SFPA, is faoi réir rialacha caighdeánacha agus nósanna imeachta buiséid agus airgeadais an Choimisiúin a dhéantar iad. Go háirithe, aithnítear cuntais bhainc na dtríú tíortha a n‐íoctar an ranníocaíocht airgeadais iontu. Foráiltear le hAirteagal 3 (7) den Phrótacal go n‐íocfar an ranníocaíocht airgeadais le haghaidh rochtana agus an ranníocaíocht atá beartaithe chun an earnáil a fhorbairt isteach i gcuntas Státchiste.
 3.AN TIONCHAR AIRGEADAIS A MHEASTAR A BHEIDH AG AN TOGRA/TIONSCNAMH
 3.1.Ceannteidil an chreata airgeadais ilbhliantúil agus na línte buiséid ar a n‐imreofar tionchar
 ·Línte buiséid atá ann cheana
 In ord cheannteidil agus línte buiséid an chreata airgeadais ilbhliantúil.
 Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil
 Líne bhuiséid
 Cineál
 an chaiteachais
 Ranníocaíocht
 Uimhir
 [...][Ceannteideal.............................................]
 LD/LN
 (
 7
 )
 ó thíortha de chuid CSTE
 8
 ó thíortha is iarrthóirí
 9
 ó thríú tíortha
 de réir bhrí Airteagal 21(2)(b) den Rialachán Airgeadais An tionchar a mheastar a bheidh ag an togra/tionscnamh ar chaiteachas
 08.05.01
 Creat rialachais a bhunú le haghaidh gníomhaíochtaí iascaireachta shoithí iascaireachta an Aontais Eorpaigh in uiscí tríú tíortha (SFAanna)
 LD
 Níl
 Níl
 Tá
 Níl
 ·Línte nua buiséid atá á n-iarraidh
 In ord cheannteidil agus línte buiséid an chreata airgeadais ilbhliantúil.
 Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil
 Líne buiséid
 Cineál
 an chaiteachais
 Ranníocaíocht
 Uimhir
 [...][Ceannteideal.............................................]
 LD/LN
 ó thíortha de chuid CSTE
 ó thíortha is iarrthóirí
 ó thríú tíortha
 de réir bhrí Airteagal 21(2)(b) den Rialachán Airgeadais
 [...][XX.YY.YY.YY]
 TÁ/NÍL
 TÁ/NÍL
 TÁ/NÍL
 TÁ/NÍL
 3.2.An tionchar a mheastar a bheidh aige ar chaiteachas
 [Ba cheart an scarbhileog ar shonraí buiséid de chineál riaracháin a úsáid
 leis an gcuid seo a líonadh isteach
 (an dara doiciméad san iarscríbhinn a ghabhann leis an ráiteas airgeadais seo) agus í a uaslódáil chuig CISNET chun críocha comhairliúcháin idirsheirbhíse]
 3.2.1.Achoimre ar an tionchar a mheastar a bheidh aige ar chaiteachas
 EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)
 Ceannteideal an chreata airgeadais
 ilbhliantúil:
 Uimh. 2
 Fás inbhuanaithe: acmhainní nádúrtha
 AS MARE
 Bliain
 2021
 10
 Bliain
 2022
 Bliain
 2023
 Bliain
 2024
 Bliain
 2025
 IOMLÁN
 • Leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí
 Uimhir na líne buiséid 08/05/2001
 Gealltanais
 (1)
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 13
 Íocaíochtaí
 (2)
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 13
 Leithreasuithe de chineál riaracháin arna maoiniú as imchlúdach na gclár sonrach
 11
 Uimhir na líne buiséid
 (3)
 IOMLÁN leithreasuithe
 le haghaidh AS MARE
 Gealltanais
 =1+1a +3
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 13
 Íocaíochtaí
 =2+2a
 +3
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 13
 • IOMLÁN leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí
 Gealltanais
 (4)
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 13
 Íocaíochtaí
 (5)
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 13
 • IOMLÁN leithreasuithe de chineál riaracháin arna maoiniú as imchlúdach na gclár sonrach
 (6)
 IOMLÁN leithreasuithe
 faoi CHEANNTEIDEAL 2
 den chreat airgeadais ilbhliantúil
 Gealltanais
 =4+ 6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 13
 Íocaíochtaí
 =5+ 6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 13
 Má tá tionchar ag an togra/tionscnamh ar níos mó ná ceannteideal amháin:
 • IOMLÁN leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí
 Gealltanais
 (4)
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 13
 Íocaíochtaí
 (5)
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 13
 • IOMLÁN leithreasuithe de chineál riaracháin arna maoiniú as imchlúdach na gclár sonrach
 (6)
 IOMLÁN leithreasuithe
 faoi CHEANNTEIDIL 1 go 4
 den chreat airgeadais ilbhliantúil
 (Méid tagartha)
 Gealltanais
 =4+ 6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 13
 Íocaíochtaí
 =5+ 6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 13
 Ceannteideal an chreata airgeadais
 ilbhliantúil:
 5
 ‘Caiteachas riaracháin’
 EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)
 Bliain
 N
 Bliain
 N+1
 Bliain
 N+2
 Bliain
 N+3
 Iontráil na blianta ar fad a theastaíonn le fad an tionchair a thaispeáint (féach pointe 1.6)
 IOMLÁN
 AS: <....... >
 • Acmhainní daonna
 • Caiteachas riaracháin eile
 Iomlán AS <....... >
 Leithreasuithe
 IOMLÁN leithreasuithe
 faoi CHEANNTEIDEAL 5
 den chreat airgeadais ilbhliantúil
 (Iomlán gealltanas = Iomlán íocaíochtaí)
 EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)
 Bliain
 2021
 12
 Bliain
 2022
 Bliain
 2023
 Bliain
 2024
 Bliain
 2025
 IOMLÁN
 IOMLÁN leithreasuithe
 faoi CHEANNTEIDIL 1 go 5
 den chreat airgeadais ilbhliantúil
 Gealltanais
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 13
 Íocaíochtaí
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 13
 3.2.2.An tionchar a mheastar a bheidh aige ar leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí
 –◻
 Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‐úsáidfear leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí.
 –☑
 Éilíonn an togra/tionscnamh go n‐úsáidfear leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí mar a mhínítear thíos:
 Leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí in EUR milliúin (go dtí an 3ú deachúil)
 Sonraigh cuspóirí agus aschuir
 ⇩
 Bliain
 2021
 Bliain
 2022
 Bliain
 2023
 Bliain
 2024
 Bliain
 2025
 IOMLÁN
 ASCHUIR
 Saghas
 13
 Meánchostas
 Líon
 Costas
 Líon
 Costas
 Líon
 Costas
 Líon
 Costas
 Líon
 Costas
 Costas iomlán
 CUSPÓIR SONRACH UIMH. 1
 14
 ...
 - Rochtain ar an gcabhlach
 1.6
 1.6
 1.6
 1.6
 1.6
 1.6
 8
 - Tacaíocht earnála
 1
 1
 1
 1
 1
 1
 5
 - Aschur
 Fo-iomlán do chuspóir sonrach Uimh. 1
 CUSPÓIR SONRACH Uimh. 2...
 - Aschur
 Fo-iomlán do chuspóir sonrach Uimh. 2
 COSTAS IOMLÁN
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 2.6
 13
 3.2.3.An tionchar a mheastar a bheidh aige ar leithreasuithe de chineál riaracháin
 3.2.3.1.Achoimre
 –☑
 Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‐úsáidfear leithreasuithe de chineál riaracháin
 –◻
 Éilíonn an togra/tionscnamh go n‐úsáidfear leithreasuithe de chineál riaracháin mar a mhínítear thíos:
 EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)
 Bliain
 N
 15
 Bliain
 N+1
 Bliain
 N+2
 Bliain
 N+3
 Iontráil na blianta ar fad a theastaíonn le fad an tionchair a thaispeáint (féach pointe 1.6)
 IOMLÁN
 CEANNTEIDEAL 5
 den chreat airgeadais ilbhliantúil
 Acmhainní daonna
 Caiteachas riaracháin eile
 Fo-iomlán CHEANNTEIDEAL 5
 den chreat airgeadais ilbhliantúil
 lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 5
 16
 den chreat airgeadais ilbhliantúil
 Acmhainní daonna
 Caiteachas eile
 de chineál riaracháin
 Fo-iomlán
 lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 5
 den chreat airgeadais ilbhliantúil
 IOMLÁN
 Na leithreasuithe is gá le haghaidh acmhainní daonna agus caiteachas eile de chineál riaracháin, cumhdófar iad leis na leithreasuithe sin san Ard-Stiúrthóireacht atá sannta cheana do bhainistíocht an bhirt agus/nó atá athshannta laistigh den Ard-Stiúrthóireacht, mar aon le haon leithdháileadh breise a d’fhéadfaí a thabhairt don Ard-Stiúrthóireacht atá i mbun bainistíochta faoi chuimsiú an nós imeachta maidir le leithdháileadh bliantúil i bhfianaise na srianta buiséadacha.
 3.2.3.2. Na hacmhainní daonna a mheastar a bheidh riachtanach
 –☑
 Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‐úsáidfear acmhainní daonna.
 –◻
 Éilíonn an togra/tionscnamh go n‐úsáidfear acmhainní daonna mar a mhínítear thíos:
 Sloinnfear an meastachán in aonaid de choibhéis lánaimseartha
 Bliain
 N
 Bliain
 N+1
 Bliain N+2
 Bliain N+3
 Iontráil na blianta ar fad a theastaíonn le fad an tionchair a thaispeáint (féach pointe 1.6)
 • Poist don phlean bunaíochta (oifigigh agus foireann shealadach)
 XX 01 01 01 (Ceanncheathrú agus Oifigí Ionadaíocht an Choimisiúin)
 XX 01 01 02 (Toscaireachtaí)
 XX 01 05 01 (Taighde indíreach)
 10 01 05 01 (Taighde díreach)
 • Foireann sheachtrach (i gcoibhéis lánaimseartha: FTE)
 17
 XX 01 02 01 (AC, END, INT ón “imchlúdach iomlánaíoch”)
 XX 01 02 02 (CA, LA, SNE, INT agus JED sna toscaireachtaí)
 XX 01 04 bb
 18
 - sa cheanncheathrú
 - i dtoscaireachtaí
 XX 01 05 02 (CA, SNE, INT – taighde indíreach)
 10 01 05 02 (AC, END, INT - Taighde díreach)
 Línte buiséid eile (sonraigh)
 IOMLÁN
 Is é XX an réimse beartais nó an teideal buiséid lena mbaineann.
 Soláthrófar na hacmhainní daonna is gá le baill foirne ón Ard-Stiúrthóireacht a bhfuil bainistíocht an bhirt faoina gcúram cheana agus/nó ar athshannadh a gcúraimí laistigh den Ard-Stiúrthóireacht, mar aon le haon leithdháileadh breise a d’fhéadfaí a thabhairt don Ard-Stiúrthóireacht atá i mbun bainistíochta faoi chuimsiú an nós imeachta maidir le leithdháileadh bliantúil i bhfianaise na srianta buiséadacha.
 Cur síos ar na cúraimí a bheidh le déanamh:
 Oifigigh agus pearsanra sealadach
 Pearsanra seachtrach
 3.2.4.Comhoiriúnacht don chreat airgeadais ilbhliantúil reatha
 –☑
 Tá an togra/tionscnamh comhoiriúnach leis an gcreat airgeadais ilbhliantúil reatha.
 –◻
 Beidh athchlárú an cheannteidil ábhartha sa chreat airgeadais ilbhliantúil ag gabháil leis an togra/tionscnamh seo.
 Úsáid na líne cúltaca (Caibidil 40).
 –◻
 Éilíonn an togra/tionscnamh go gcuirfear an ionstraim sholúbthachta i bhfeidhm nó go ndéanfar athbhreithniú ar an gcreat airgeadais ilbhliantúil.
 Mínigh an méid a bhfuil gá leis, agus sonraigh na ceannteidil agus na línte buiséid lena mbaineann agus na méideanna comhfhreagracha.
 [...]
 3.2.5.Ranníocaíochtaí ó thríú páirtithe
 –☑
 Ní dhéantar foráil sa togra/tionscnamh maidir le cómhaoiniú le tríú páirtithe.
 –Déantar foráil sa togra/tionscnamh maidir le cómhaoiniú atá réamh-mheasta thíos:
 Leithreasaí in EUR milliúin (go dtí an 3ú deachúil)
 Bliain
 N
 Bliain
 N+1
 Bliain
 N+2
 Bliain
 N+3
 Iontráil na blianta ar fad a theastaíonn le fad an tionchair a thaispeáint (féach pointe 1.6)
 Iomlán
 Sonraigh an comhlacht cómhaoinithe
 IOMLÁN leithreasuithe cómhaoinithe
 3.3.An tionchar a mheastar a bheidh ar ioncam
 –☑
 Ní bheidh tionchar airgeadais ar bith ag an togra ar ioncam.
 –◻
 Beidh an tionchar airgeadais seo a leanas ag an togra/tionscnamh:
 –◻
 ar acmhainní dílse
 –◻
 ar ioncam ilghnéitheach
 EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)
 Líne buiséid ioncaim:
 Leithreasuithe atá ar fáil don bhliain airgeadais reatha
 Tionchar an togra/tionscnaimh
 19
 Bliain
 N
 Bliain
 N+1
 Bliain
 N+2
 Bliain
 N+3
 Iontráil na blianta ar fad a theastaíonn le fad an tionchair a thaispeáint (féach pointe 1.6)
 Airteagal .............
 I gcás ioncam ilghnéitheach atá ‘sannta’, sonraigh na línte buiséid a n‐imrítear tionchar orthu.
 [...]
 Sonraigh an modh chun an tionchar ar ioncam a ríomh.
 [...]
 (1)
 Arna ghlacadh ag an 3418ú Comhairle Talmhaíochta agus Iascaigh an 22 Deireadh Fómhair 2015.
 (2)
 I gcomhréir leis an gComhaontú Idirinstitiúideach maidir le comhar in ábhair bhuiséadacha, pointe 20 (IO L 433I an 22.12.2020).
 (3)
 Cinneadh ón gComhairle (AE) 2021/... an ... 2021 maidir le ... (IO C , , lch. ).
 (4)
 ABM: Bainistiú de réir gníomhaíochtaí – ABB: Bunú an bhuiséid de réir gníomhaíochtaí.
 (5)
 Mar a thagraítear dó in Airteagal 54(2)(a) nó (b) den Rialachán Airgeadais.
 (6)
 Is féidir mionsonraí ar na modhanna bainistíochta agus tagairtí don Rialachán Airgeadais a fheiceáil ar shuíomh gréasáin Ard-Stiúrthóireacht an Bhuiséid:
 http://www.cc.cec/budg/man/budgmanag/budgmanag_en.html
 (7)
 LD = Leithreasuithe difreáilte / LN = Leithreasuithe neamhdhifreáilte.
 (8)
 CSTE: Comhlachas Saorthrádála na hEorpa.
 (9)
 Tíortha is iarrthóirí agus, nuair is iomchuí, tíortha ó na Balcáin Thiar a d'fhéadfadh a bheith ina n‐iarrthóirí.
 (10)
 Is í bliain N an bhliain a chuirfear tús le cur chun feidhme an togra/tionscnaimh.
 (11)
 Cúnamh agus caiteachas teicniúil agus/nó riaracháin ar mhaithe le cláir agus/nó bearta de chuid AE (seanlínte ‘BA’) a chur chun feidhme, taighde indíreach, taighde díreach.
 (12)
 Is í bliain N an bhliain a chuirfear tús le cur chun feidhme an togra/tionscnaimh.
 (13)
 Is ionann aschuir agus táirgí agus seirbhísí le soláthar (e.g.: líon na malartuithe mac léinn a maoiníodh, iomlán km de bhóithre a rinneadh, etc.).
 (14)
 Mar a shonraítear i bpointe 1.4.2. 'Cuspóirí sonracha...'.
 (15)
 Is í bliain N an bhliain a chuirfear tús le cur chun feidhme an togra/tionscnaimh.
 (16)
 Cúnamh agus caiteachas teicniúil agus/nó riaracháin ar mhaithe le cláir agus/nó bearta de chuid AE (seanlínte ‘BA’) a chur chun feidhme, taighde indíreach, taighde díreach.
 (17)
 AC = Ball foirne ar conradh; AL = Ball foirne áitiúil; END = Saineolaí náisiúnta ar iasacht; INT= Ball foirne gníomhaireachta; JED = Saineolaithe sóisearacha i dtoscaireachtaí.
 (18)
 Fo-uasteorainn d'fhoireann sheachtrach arna cumhdach ag leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí (na seanlínte ‘BA’).
 (19)
 A fhad a bhaineann le hacmhainní dílse traidisiúnta (dleachtanna custaim, tobhaigh siúcra), ní mór na méideanna a luaitear a bheith ina nglanmhéideanna, i.e. méideanna comhlána agus 25 % de na costais bhailiúcháin a bheith bainte astu.