type: legislation

jurisdiction: EU

text:
 7.10.2011
 FR
 Journal officiel de l'Union européenne
 L 263/18
 DÉCISION DU CONSEIL
 du 3 octobre 2011
 portant nomination de huit membres espagnols et de dix suppléants espagnols du Comité des régions
 (2011/661/UE)
 LE CONSEIL DE L’UNION EUROPÉENNE,
 vu le traité sur le fonctionnement de l’Union européenne, et notamment son article 305,
 vu la proposition du gouvernement espagnol,
 considérant ce qui suit:
 (1)
 Le 22 décembre 2009 et le 18 janvier 2010, le Conseil a adopté les décisions 2009/1014/UE (1) et 2010/29/UE (2) portant nomination des membres et suppléants du Comité des régions pour la période allant du 26 janvier 2010 au 25 janvier 2015.
 (2)
 Huit sièges de membres du Comité des régions sont devenus vacants à la suite de la fin du mandat de M. Francesc ANTICH I OLIVER, M. Marcelino IGLESIAS RICOU, M. Vicente ÁLVAREZ ARECES, Mme Dolores GOROSTIAGA SAIZ, M. José María BARREDA FONTES, M. Guillermo FERNÁNDEZ VARA, M. Miguel SANZ SESMA et M. Francisco CAMPS ORTIZ. Dix sièges de suppléants sont devenus vacants à la suite de la fin du mandat de M. Alberto GARCÍA CERVIÑO, Mme Lucía MARTÍN DOMÍNGUEZ, M. Juan Antonio MORALES RODRÍGUEZ, Mme Elsa CASAS CABELLO, Mme Esther MONTERRUBIO VILLAR, M. Javier VELASCO MANCEBO, Mme Luisa ARAÚJO CHAMORRO, M. Antonio GONZÁLEZ TEROL, M. Alberto CATALÁN HIGUERAS et M. Rafael RIPOLL NAVARRO,
 A ADOPTÉ LA PRÉSENTE DÉCISION:
 Article premier
 Sont nommés au Comité des régions pour la durée du mandat restant à courir, à savoir jusqu’au 25 janvier 2015:
 a)
 en tant que membres:
 —
 Mme Luisa Fernanda RUDI ÚBEDA, Presidenta del Gobierno de Aragón,
 —
 M. Francisco ÁLVAREZ-CASCOS FERNÁNDEZ, Presidente del Principado de Asturias,
 —
 M. José Ramón BAUZÁ DÍAZ, Presidente del Gobierno de las Illes Balears,
 —
 M. Juan Ignacio DIEGO PALACIOS, Presidente del Gobierno de Cantabria,
 —
 Mme Dolores de COSPEDAL GARCÍA, Presidenta de la Junta de Comunidades de Castilla-La Mancha,
 —
 M. José Antonio MONAGO TERRAZA, Presidente de la Junta de Extremadura,
 —
 Mme María Yolanda BARCINA ANGULO, Presidenta de la Comunidad Foral de Navarra,
 —
 M. Alberto FABRA PART, Presidente de la Comunidad Valenciana,
 et
 b)
 en tant que suppléants:
 —
 M. Roberto Pablo BERMÚDEZ DE CASTRO MUR, Consejero de Presidencia del Gobierno de Aragón,
 —
 M. José PORTILLA GONZÁLEZ, Viceconsejero de Relaciones Institucionales de la Presidencia del Principado de Asturias,
 —
 M. Javier GONZÁLEZ ORTIZ, Consejero de Economía, Hacienda y Seguridad del Gobierno de Canarias,
 —
 Mme Cristina MAZAS PÉREZ-OLEAGA, Consejera de Economía, Hacienda y Empleo de la Comunidad Autónoma de Cantabria,
 —
 M. Timoteo MARTÍNEZ AGUADO, Viceconsejero de Economía de la Junta de Comunidades de Castilla-La Mancha,
 —
 Mme Cristina Elena TENIENTE SÁNCHEZ, Vicepresidenta y Portavoz de la Junta de Extremadura,
 —
 M. Borja COROMINAS FISAS, Director General de Asuntos Europeos y Cooperación con el Estado de la Comunidad de Madrid,
 —
 Mme Carmen María SANDOVAL SÁNCHEZ, Directora General de la Unión Europea y Relaciones Exteriores de la Región de Murcia,
 —
 M. Juan Luis SÁNCHEZ DE MUNIÁIN LACASIA, Consejero de Cultura, Turismo y Relaciones Institucionales de la Comunidad Foral de Navarra,
 —
 Mme María Victoria PALAU TÁRREGA, Directora General de Relaciones con la Unión Europea de la Comunidad Valenciana.
 Article 2
 La présente décision prend effet le jour de son adoption.
 Fait à Luxembourg, le 3 octobre 2011.
 Par le Conseil
 La présidente
 J. FEDAK
 (1) JO L 348 du 29.12.2009, p. 22.
 (2) JO L 12 du 19.1.2010, p. 11.


type: caselaw

text:
 2.9.2006
 SK
 Úradný vestník Európskej únie
 C 212/19
 Žaloba podaná 23. júna 2006 – Komisia Európskych spoločenstiev/Španielske kráľovstvo
 (Vec C-274/06)
 (2006/C 212/32)
 Jazyk konania: španielčina
 Účastníci konania
 Žalobkyňa: Komisia Európskych spoločenstiev (v zastúpení: H. Støvalbæk a R. Vidal Puig, splnomocnení zástupcovia)
 Žalovaný: Španielske kráľovstvo
 Návrhy žalobkyne
 —
 určiť, že zachovaním opatrení, aké obsahuje 27. dodatočné ustanovenie zákona č. 55/1999 z 29. decembra o rozpočtových, správnych a sociálnych opatreniach, naposledy zmenené článkom 94 zákona č. 62/2003 z 30. decembra, ktoré obmedzujú hlasovacie práva verejných subjektov v španielskych podnikoch v sektore energetiky, si Španielske kráľovstvo nesplnilo svoje povinnosti vyplývajúce z článku 56 ES,
 —
 zaviazať Španielske kráľovstvo na náhradu trov konania.
 Žalobné dôvody a hlavné tvrdenia
 27. dodatočné ustanovenie zákona č. 55/1999 stanovilo, že ak subjekt kontrolovaný priamo alebo nepriamo orgánom verejnej správy získa kontrolu alebo významný podiel v podniku v sektore energetiky, ministerská rada môže rozhodnúť v lehote dvoch mesiacov, že „neuznáva“ výkon zodpovedajúcich politických práv, alebo že ich výkon bude podliehať určitým podmienkam. Toto rozhodnutie sa musí prijať na základe kritérií údajne určených na zaručenie bezpečnosti zásobovania energiou.
 Komisia usudzuje, že 27. dodatočné ustanovenie je nezlučiteľné s článkom 56 ES z nasledovných dôvodov:
 —
 získanie kontroly alebo významného podielu v španielskych podnikoch v sektore energetiky verejnými subjektami predstavuje „pohyb kapitálu“ v zmysle článku 56 ES,
 —
 obmedzenie politických práv, o ktorých môžu rozhodnúť španielske orgány v súvislosti s uvedeným získaním kontroly alebo významného podielu, predstavuje obmedzenie voľného pohybu kapitálu, ktoré článok 56 ES v zásade zakazuje, a
 —
 toto obmedzenie nie je odôvodnené vo vzťahu k Zmluve.
 Komisia konkrétne usudzuje, že 27. dodatočné ustanovenie zákona č. 55/1999 nie je odôvodnené cieľom zaručenia bezpečnosti zásobovania energiou z nasledovných dôvodov:
 —
 skutočnosť, že subjekty, ktoré získajú kontrolu alebo významný podiel v podniku v sektore energetiky sú kontrolované orgánom verejnej správy nepredstavuje dodatočné riziko pre bezpečnosť zásobovania energiou, a preto nemôže odôvodniť prijatie obmedzení voľného pohybu kapitálu iba v tomto prípade,
 —
 obmedzenie hlasovacích práv nie je spôsobilým opatrením na zaručenie bezpečnosti zásobovania energiou, keďže existujú iné, spôsobilejšie prostriedky pre tento účel,
 —
 aj keby obmedzenie hlasovacích práv bolo spôsobilým opatrením na zaručenie bezpečnosti zásobovania energiou, napadnuté opatrenia sú neprimerané, keďže „neuznanie“ výkonu hlasovacích práv sa vzťahuje na všetky činnosti a rozhodnutia spoločnosti,
 —
 oprávnenie ministerskej rady rozhodnúť o „uznaní“ alebo „neuznaní“ výkonu hlasovacích práv nepodlieha objektívnym a dostatočne presným kritériám, ktoré by mohli byť predmetom účinnej súdnej kontroly.


type: wikipedia

text:
Starożytny i Mistyczny Zakon Różo-Krzyża, łac. Antiquus Mysticusque Ordo Rosae Crucis, ang. The Ancient Mystical Order Rosae Crucis, w skrócie AMORC – odłam różokrzyżowców, największa obecnie światowa organizacja odwołująca się do tradycji tego ruchu. Założony w 1915 roku w Nowym Jorku przez H. Spencera Lewisa, w wyniku rozłamu w Memphis-Misraim.
 Organizacja posiada szereg lokalnych oddziałów w ponad 85 krajach, podlegających Wielkiej Loży na czele z Wielkim Imperatorem. Pod koniec lat 90. XX wieku liczyła około 200 tysięcy członków. Jej siedziba znajduje się w San Jose, gdzie od 1927 roku posiada kompleks z własną uczelnią, biblioteką, muzeum, archiwum i planetarium. Budynki architektonicznie nawiązują do świątyni starożytnego Egiptu. Centrala europejska mieściła się w Brukseli. AMORC wydaje szereg publikacji, z których głównym periodykiem jest Rosicrucian Digest. Utrzymuje się głównie ze sprzedaży książek oraz datków od członków i sympatyków.
 Organizacja przypisuje sobie starożytne pochodzenie od Echnatona i Mojżesza. Ma wywodzić się bezpośrednio z sięgającej XV wieku p.n.e. nieprzerwanej linii nauczycieli duchowych różokrzyża, do której należeć mieli m.in. Salomon, Jezus, esseńczycy, Francis Bacon, Kartezjusz, Isaac Newton i Benjamin Franklin. Jej nauczanie przedstawiane jest jako niereligijne i ponadwyznaniowe poszukiwanie i doskonalenie ukrytych pierwiastków duchowych w człowieku, mających doprowadzić do maksymalnego wykorzystania wewnętrznego potencjału oraz życia zgodnie z prawami natury. W tym celu wykorzystywane są rozmaite praktyki medytacyjne, polegające na wizualizacji szczęścia, bogactwa, zdrowia etc. Wierzą w Boga jako Wielkiego Architekta, który stworzył świat i ustalił rządzące nim niezmienne prawa. Uznają także reinkarnację, twierdząc że człowiek odradza się co 144 lata.
 W Polsce reprezentowane było przez dwa nurty – Towarzystwo dla Badania Chrześcijaństwa Różokrzyżowego (gł. bracia Chobotowie) i Towarzystwo Miłośników Wiedzy i Przyrody.
 .
 Zobacz też
 Włodzimierz Tarło-Maziński
 Przypisy
 Bibliografia
 Linki zewnętrzne
 Polska strona zakonu
 Organizacje non-profit
 Organizacje parawolnomularskie
 Stowarzyszenia różokrzyżowe


text:
Viron kieli eli eesti (eesti keel, vanh. maakeel) on itämerensuomalainen kieli eli suomen lähisukukieli. Viron kielen puhujia ovat virolaiset. Vuoden 2021 alussa Virossa asui viroa äidinkielenään puhuvia 895 200 henkeä. Ulkomailla Viron puhujia on yli 150 000. Saman vuoden alussa 67 prosenttia Viron väestöstä puhui Viroa.
 Viron kielen puhujat
 Suurimmat Viron ulkopuoliset virolaisryhmät eli ulkovirolaiset Ruotsissa, Yhdysvalloissa, Kanadassa ynnä muualla ovat toisen maailmansodan loppuvaiheiden pakolaisten jälkeläisiä. Lisäksi etenkin 1800-luvulla viron kielen puhujia on muuttanut eri syistä joukoittain myös Keski-Venäjälle, Siperiaan ja Kaukasiaan, mutta nämä virolaisryhmät ovat sittemmin suureksi osaksi hajonneet tai kieleltään sulautuneet valtaväestöön.
 Suomeen on etenkin 1980-luvulta lähtien syntynyt monituhatpäinen vironkielinen vähemmistö; Viron kansalaisia asui vuonna 2012 Suomessa 39 763 — heistä vironkielisiä on tätä vähemmän, koska useilla Viron kansalaisilla on äidinkieleksi rekisteröity venäjä. Suomessa asui vuonna 2017 Tilastokeskuksen mukaan 49 590 henkilöä, joiden äidinkieleksi on rekisteröity viro. Vironkielisten määrä sisältää vironkielisten Viron kansalaisten lisäksi myös vironkieliset Suomen ja muiden maiden kansalaiset.
 Viron murteet
 Viron murteet jaotellaan useimmiten pohjoisiin ja eteläisiin murteisiin. Pohjoiset murteet muodostavat kaksi pääryhmää, sydänvirolaiset murteet ja koillisrannikkomurteet. Eteläisiä murteita voidaan pitää jopa omina kielinään, ja niitä voidaan myös nimittää eteläviron kieliryhmäksi.
 Viron kielen taustasta ja historiasta
 Viron kahden päämurteen lisäksi, jotkut tutkijat pitävät koillista rannikkomurretta, joka monessa suhteessa muistuttaa suomea, kolmantena päämurreryhmänä. Eteläviroa ja (pohjois)viroa on usein pidetty kahtena eri kielenä. Pohjoisen ja etelän välillä on kulkenut vanha syvä heimo- ja kulttuuriraja, vuoteen 1917 saakka myös Vironmaan ja Liivinmaan hallinnollinen raja. On jopa väitetty, että etelä- ja pohjoisviro eroaisivat toisistaan yhtä paljon kuin pohjoisviro ja suomi. 1800-luvulle asti viron kieltä kirjoitettiinkin kahdessa muodossa, niin sanottuina pohjoisena Tallinnan kielenä ja eteläisenä Tarton kielenä. Vasta kansallisen heräämisen myötä, kun virolainen kansallinen identiteetti nykyisessä mielessä syntyi, pohjoinen kirjakieli syrjäytti eteläisen.
 Viron kirjakieli, kuten suomenkin, syntyi uskonpuhdistuksen myötä 1500-luvulla. Ensimmäiset painetut vironkieliset kirjat olivat baltiansaksalaisten kirkonmiesten kirjoittamaa hartaus- ja kansanopetuskirjallisuutta. Äidinkielisten virolaisten kirjoittama kauno- ja tietokirjallisuus sekä vironkielinen lehdistö alkoivat kehittyä vasta 1800-luvulla. Tällöin viron kieltä alettiin voimakkaasti kehittää ja viron oikeinkirjoitus uudistettiin ja runsaasti uudissanoja kehitettiin, myös murteiden ja suomen kielen mallin pohjalta. Essiivisija elvytettiin suomen essiivin mallin mukaisesti. 1900-luvun alun kielenuudistusliike otti käyttöön myös uudissanoja, jotka oli luotu niin sanotusti tyhjästä, pelkästään rakenteellisin ja esteettisin perustein. Tällainen sanoja ovat esimerkiksi veenma ’vakuuttaa’, siiras ’vilpitön’, relv ’ase’.
 Viron itsenäistymisestä 1918 lähtien viron kieli on ollut täysimittainen, kaikilla elämänalueilla toimiva kansalliskieli. Tarton yliopisto vironkielistettiin vuonna 1919. Kielen asema säilyi myös neuvostoajan maahan kohdistuneesta venäläistämisestä huolimatta.
 Viron läheisiä sukukieliä, joita usein on pidetty vain viron murteina, ovat Kaakkois-Virossa puhutut võron ja seton kielet. Leimallisimpaan eteläviroon perustuva võron kieli on viime vuosikymmeninä tavoitellut entistä vahvempaa asemaa, ja sillä on oma oikeinkirjoitusjärjestelmä, kehittyvä kirjallisuus, kieli-instituutti ja joukko tarmokkaita elvyttäjiä.
 Viron kieleen voimakkaimmin vaikuttanut kieli on saksa, joka oli Baltian hallinto- ja ensisijainen kulttuurikieli jopa 1900-luvun alkuun saakka. Jonkin verran vaikutteita viro on saanut myös venäjästä, kansallisen heräämisen ajoista alkaen myös suomen kielestä. Naapurikieli latvia on vaikuttanut lähinnä viron eteläisimpiin murteisiin.
 Viron kirjakielen ohjeistuksena on Eesti õigekeelsussõnaraamat ÕS 2006. Laajin yksikielinen sanakirja on Eesti kirjakeele seletussõnaraamat (1988–2007).
 Äännejärjestelmä
 Vokaalijärjestelmä
 Viron kielen vokaalijärjestelmään kuuluu yhdeksän vokaalia: a, e, i, o, u, õ, ä, ö ja ü. Niistä kaikki paitsi õ esiintyvät suomessakin (ü on sama äänne kuin suomen y). Sen sijaan õ on puolisuppea illabiaalinen keskivokaali, joka ääntyy (suunnilleen kuin kieli olisi o- ja huulet e-asennossa). Osa virolaisista ääntää õ:n tilalle ö:n. Saarenmaan murteessa õ-äännettä ei ole, toisaalta Hiidenmaan murteessa ei ole ö:tä, vaan se korvataan õ:llä.
 Vokaalit voivat esiintyä lyhyinä tai pitkinä pääpainollisessa tavussa ja muodostaa keskenään diftongeja, joita virossa esiintyy 28, vierassanojen diftongit mukaan lukien 36. Silmiinpistävä ero suomeen verrattuna on, etteivät painollisen tavun pitkät e, o ja ö ole suomen tavoin diftongiutuneet, vaan säilyneet pitkinä. Tämän voi huomata esimerkiksi verratessa viron ilmaisua Soome teetööd suomen kielen ilmaisuun Suomen tietyöt.
 Pääpainottomissa tavuissa (ensimmäisen tavun ulkopuolella) voi esiintyä vain lyhyitä vokaaleja ja vain vokaaleja a, e, i, u sekä (nimissä ja lainasanoissa) o. Koska ä, ö ja ü eivät esiinny jälkitavuissa, virossa ei siis ole vokaalisointua. Tämän voi nähdä esimerkiksi sanoista häda ’hätä’, söövad ’syövät’ ja töötu ’työtön’. Etelämurteissa vokaalisointu kuitenkin tunnetaan.
 Konsonanttijärjestelmä
 Viron kielen konsonanttijärjestelmä eroaa suomen kielen konsonantistosta selvimmin siinä suhteessa, että suomen lyhyitä klusiileja vastaavat b-, d- ja g-kirjaimilla merkittävät äänteet eivät ole soinnillisia vaan niin sanottuja soinnittomia meedioita, pehmeämmin artikuloituvia klusiileja. Esimerkiksi viron d kuulostaa karkeasti sanoen jonkinlaiselta t:ltä tai suomen d:n ja t:n välimuodolta. Kirjaimilla p, t ja k taas merkitään puolipitkiä klusiileja; esimerkiksi paikannimi Otepää lausutaan melkein kuin ”Otteppää”.
 Viron konsonanteista n, t, s ja l voivat liudentua (palataalistua). Liudennus esiintyy yleensä (alkuperäisen) i:n tai j:n edellä, eikä sitä merkitä oikeinkirjoituksessa. Esimerkiksi palk ’hirsi’ ääntyy eli eri tavoin kuin palk ’palkka’. Hirttä tarkoittavan sanan genetiivimuodossa palgi näkyy vielä sanan lopussa ollut alkuperäinen i. Kirjaimia š ja ž käytetään samoin kuin suomen kielessä, eli ensisijaisesti vierassanoissa.
 Kestojärjestelmä
 Kvantiteetti- eli kestojärjestelmä on mutkikkaampi kuin suomessa, sillä lyhyiden ja pitkien äänteiden sijasta voidaan erottaa kolme kestoastetta. Pitkät äänteet tai tavut voivat olla puolipitkiä tai ylipitkiä. Ylipitkä kestoaste on usein selitettävissä kielihistoriallisesti eräänlaiseksi kompensaatiopidennykseksi, eli se esiintyy monesti tapauksissa, joissa sanan tavuluku on vähentynyt. Ylipituutta ei merkitä oikeinkirjoituksessa näkyviin lukuun ottamatta klusiileja, joissa puolipitkää merkitään yhdellä, ylipitkää kahdella kirjaimella. Kielitieteellisissä teksteissä ylipituuden merkkinä voidaan käyttää graaviaksenttia `. Esimerkiksi sanan mets ('metsä') genetiivi metsa (’metsän’) ensimmäinen tavu ääntyy lyhyempänä kuin illatiivimuodossa metsa (`metsa) 'metsään' (alkuaan kolmitavuinen *metsähän).
 Viron kielessä esiintyvät verraten johdonmukaiset äänne-erot suomeen selittyvät usein eräänlaiseksi kulumiseksi. Suomi edustaa monesti tässä asiassa siis alkuperäisempää kantaa. Virosta ovat esimerkiksi painottomat vokaalit tai kokonaiset tavut usein kuluneet pois. Tämän huomaa verratessa esimerkiksi sanoja mets ’metsä’, terav ’terävä’, tütred ’tyttäret’, laevas ’laivassa’. Toisaalta eräitä sanansisäisiä äännerakenteita on säilynyt viron kielessä, vaikka ne suomesta ovat esimerkiksi assimilaation johdosta kuluneet pois. Tämän huomaa esimerkiksi sanoista tulnud ’tullut’, jooksnud ’juossut’, pannakse ’pannaan’ ja sügav ’syvä’.
 Muoto-oppi
 Adjektiivit ja substantiivit taipuvat neljässätoista sijamuodossa. Sijajärjestelmä on lähes samanlainen kuin suomessa. Tärkeimmät erot ovat seuraavat:
 Suomalaisen genetiivi- ja nominatiiviakkusatiivin kaltaista akkusatiivisijaa ei virolaisessa kielioppitraditiossa ole tapana erottaa.
 Instruktiivi elävänä sijamuotona puuttuu, suomen instruktiivin vastineita on vain kiteytyneinä adverbeina (esimerkiksi paljajalu 'paljain jaloin').
 -ne-komitatiivia (suomen vaimoineen) ei ole, sitä vastoin on suomen kanssa-postposition vastineesta kehittynyt -ga-päätteinen komitatiivi, jolla on myös instruktiivin tehtäviä (esimerkiksi sinuga ’sinun kanssasi’, autoga ’autolla’ – vertaa suomen puhekielisiin sun kaa, auton kaa).
 -ni-päätteinen terminatiivisija ilmaisee, mihin asti jokin ulottuu tai jatkuu (esimerkiksi hommikuni ’aamuun asti’, maani ’maahan asti’).
 Viro on hieman analyyttisempi kieli kuin suomi. Tämä näkyy omistusliitteiden eli possessiivisuffiksien lähes täydellisenä puuttumisena viron nykykielestä ja kysymyslauseiden aloittamisena kysymyspartikkelilla kas. Esimerkiksi kysymys onko äiti sairas? on viroksi kas ema on haige? (ema ’äiti, emo’, haige ’sairas’). Omistusliitteiden sijaan virossa käytetään persoonapronominien genetiivimuotoja (esimerkiksi sinu raamat ’sinun kirjasi’) poislukien harvat partikkeleiksi kiteytyneet muodot kuten ealdasa, "iältänsä".
 Verbit taipuvat kuten suomessakin kolmessa persoonassa yksikössä ja monikossa. Aikamuotoja on samat neljä kuin suomessakin:
 tunnukseton preesens
 Imperfekti, jonka tunnus on muutamilla vanhoilla verbeillä -i- (tegin ’tein’, nägid ’näit’, tulime ’tulimme’), useimmilla verbeillä -s tai -si- (laulsin ’lauloin’, võtsin ’otin’, armastas 'rakasti’). Sama muoto esiintyy myös suomen kielen lounaismurteissa.
 Olla-verbin ja menneen ajan partisiipin avulla muodostettavat perfekti (olen näinud ’olen nähnyt’) ja pluskvamperfekti (olite tulnud ’olitte tulleet’).
 Verbeillä erotetaan neljä tapaluokkaa eli modusta:
 tunnukseton indikatiivi
 -ks(i)-tunnuksinen konditionaali: (ma) tuleks(in) ’minä tulisin’
 imperatiivi: yksikön toisessa persoonassa pelkkä verbin vartalo (tule!), muissa muodoissa tunnuksena -ge-/-ke- tai -gu/-ku: tulge! ’tulkaa’, elagu! ’eläköön’
 kvotatiivi eli modus obliquus (viroksi kaudne kõneviis), jonka päätteenä on kaikissa persoonissa -vat, ilmaisee toisen käden tietoa: New York olevat ilus linn ’New York on (kuulemma, väittämän mukaan) kaunis kaupunki’.
 Imperatiivimuotojen, etenkin kolmannen persoonan, toissijaista käyttöä voidaan pitää omana moduksenaan (ns. jussiivi): ah mina tehku päev läbi tööd! ’vai pitää minun tehdä (”minä tehköön”) koko päivä töitä!’
 Kieltoverbin sijasta virossa on persoonissa taipumaton kieltosana ei, jonka yhteydessä käytetään (kuten suomessakin) imperatiivin yksikön toisen persoonan kaltaista konnegatiivia. Kieltoverbi kuitenkin taipuu persoonissa imperatiivissa.
 Astevaihtelun alkuperäisellä perussäännöllä (avotavun edellä vahva, umpitavun edellä heikko aste) ei virossa enää juuri ole merkitystä, vaan astevaihtelu on, toisin kuin suomessa, lähinnä morfologinen. Esimerkiksi viron genetiivi on astevaihtelutapauksissa heikkoasteinen, vaikka tavu on muuttunut avoimeksi, kun loppu-n on kadonnut. Koska monet alkuperäiset taivutuspäätteet ovat ankarasti kuluneet ja äännekehitykset eriyttäneet alkuperäisiä astevaihteluvariantteja toisistaan, viron kielen taivutukselle tyypillistä on fuusion lisääntyminen: sanan vartaloa ja taivutuspäätettä on vaikea erottaa toisistaan, ja taivutusmuodot erottuvat usein toisistaan sanavartalon sisäisten äännevaihtelujen perusteella. Esimerkiksi siga ’sika’ : genetiivi sea ’sian’ : partitiivi siga ’sikaa’; taevas (toinen kestoaste) ’taivas’ : taevas (kolmas kestoaste) ’taivaassa’. Toisaalta viron kielen taivutukseen on syntynyt myös agglutinoivuutta eli uusia selvästi erottuvia taivutusaineksia kuten imperfektin -s(i) ja monikon partitiivin pääte -sid (majasid ’taloja’).
 Kieliesimerkkejä
 Pienoisevankeliumi viroksi:
 Sest nõnda on Jumal maailma armastanud, et Ta oma ainusündinud Poja on andnud, et ükski, kes Temasse usub, ei saaks hukka, vaid et temal oleks igavene elu.
 Ihmisoikeuksien yleismaailmallisen julistuksen ensimmäinen artikla:
 Kõik inimesed sünnivad vabadena ja võrdsetena oma väärikuselt ja õigustelt. Neile on antud mõistus ja südametunnistus ja nende suhtumist üksteisesse peab kandma vendluse vaim.
 Lähteet
 Kirjallisuutta
 Aiheesta muualla
 Vironkielinen Wikiuutiset hautomossa
 Suomi–viro-suursanakirja, Eesti Keele Instituut
 Viro–suomi-sanakirja, Eesti Keele Instituut
 Eesti keele seletav sõnaraamat (Viron kielen selityssanakirja), v. 2009
 Eesti etümoloogiasõnaraamat (Viron etymologinen sanakirja)
 Viron kielen instituutti
 Viron kielen käsikirja
 Artikkeli viron kielestä verkkoensyklopedia Estonicassa
 Oppikursseja
 Ylen Elävä arkisto: Nael kummi – Heikki Kinnunen opettelee matkailijan viroa (vaatii Flash Playerin)
 Nael Kummi – Hyvää matkaa viron kieleen Heikki Kinnusen seurassa! (YLE Areena) (sama kuin edellä, ei vaadi Flash Playeriä)
 Eesti keel ja meel (Viron kieli ja mieli) – audiovisuaalinen viron puhekielen kurssi
 Venäjän kielet
 Seulonnan keskeiset artikkelit


text:
 3.3.2012
 ES
 Diario Oficial de la Unión Europea
 C 65/7
 Recurso de casación interpuesto el 20 de diciembre de 2011 por Seven for all mankind LLC contra la sentencia del Tribunal General (Sala Sexta) dictada el 6 de octubre de 2011 en el asunto T-176/10, Seven SpA/Oficina de Armonización del Mercado Interior (Marcas, Dibujos y Modelos)
 (Asunto C-655/11 P)
 2012/C 65/14
 Lengua de procedimiento: inglés
 Partes
 Recurrente: Seven for all mankind LLC (representante: A. Gautier-Sauvagnac, avocat)
 Otra parte en el procedimiento: Oficina de Armonización del Mercado Interior (Marcas, Dibujos y Modelos)
 Pretensiones de la parte recurrente
 —
 Que se anule la sentencia del Tribunal General de la Unión Europea de 6 de octubre de 2011, notificada el 7 de octubre de 2011 (asunto T-176/10).
 —
 Que se confirme la resolución de la Segunda Sala de Recurso de la OAMI, de 28 de enero de 2010, notificada el 15 de febrero de 2010 (asunto R 1514/2008-2).
 —
 Que se condene a Seven SpA a cargar, además de con sus propias costas, con las de Seven For All Mankind, en el presente procedimiento y en el procedimiento ante la OAMI.
 Motivos y principales alegaciones
 En primer lugar, el Tribunal General incurrió en una irregularidad de procedimiento que afecta a los intereses de la recurrente al apreciar el carácter distintivo del término SEVEN.
 En segundo lugar, el Tribunal General no ha cumplido las condiciones de la jurisprudencia al apreciar el concepto de similitud entre las marcas a las que se hace referencia en el artículo 8, apartado 1, letra b), del Reglamento (CE) no 207/2009, ni ha tomado en consideración todos los factores relevantes para el caso.


text:
 29.10.2005
 SL
 Uradni list Evropske unije
 C 271/27
 Volitve predsednika Sodišča za uslužbence
 (2005/C 271/51)
 Dne 6. oktobra 2005 so sodniki Sodišča za uslužbence v skladu s členom 3 Sklepa Sveta z dne 22. julija 2005 o imenovanju sodnikov Sodišča za uslužbence Evropske unije (1) in člena 4(1) Priloge I k Protokolu o Statutu Sodišča (2) za predsednika navedenega sodišča izvolili G. Mahoneya, za obdobje od 6. oktobra 2005 do 5. oktobra 2008.
 (1) UL L 197 z dne 28. julija 2005, str. 28.
 (2) UL L 333 z dne 9. novembra 2004, str. 9.


type: contracts

text:
 3.10.2019
 PL
 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
 L 254/46
 DECYZJA WSPÓLNEGO KOMITETU EOG
 NR 235/2017
 z dnia 15 grudnia 2017 r.
 zmieniająca załącznik II (Przepisy techniczne, normy, badania i certyfikacja) do Porozumienia EOG [2019/1643]
 WSPÓLNY KOMITET EOG,
 uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym („Porozumienie EOG”), w szczególności jego art. 98,
 a także mając na uwadze, co następuje:
 (1)
 W Porozumieniu EOG należy uwzględnić rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/1227 z dnia 20 marca 2017 r. w sprawie warunków klasyfikacji, bez badania, wyrobów z drewna klejonego warstwowo objętych normą zharmonizowaną EN 14080 oraz wyrobów z konstrukcyjnego drewna litego łączonego na złącza klinowe objętych normą zharmonizowaną EN 15497 w odniesieniu do ich reakcji na ogień oraz w sprawie zmiany decyzji 2005/610/WE (1).
 (2)
 W Porozumieniu EOG należy uwzględnić rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/1228 z dnia 20 marca 2017 r. w sprawie warunków klasyfikacji, bez badania, tynków zewnętrznych i wewnętrznych na spoiwach organicznych, objętych normą zharmonizowaną EN 15824, oraz zapraw do tynkowania zewnętrznego i wewnętrznego objętych normą zharmonizowaną EN 998-1 w odniesieniu do ich reakcji na ogień (2).
 (3)
 Należy zatem odpowiednio zmienić załącznik II do Porozumienia EOG,
 PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
 Artykuł 1
 W rozdziale XXI załącznika II do Porozumienia EOG wprowadza się następujące zmiany:
 1)
 po pkt 2t (rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 1293/2014) wprowadza się punkty w brzmieniu:
 „2u.
 32017 R 1227: rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/1227 z dnia 20 marca 2017 r. w sprawie warunków klasyfikacji, bez badania, wyrobów z drewna klejonego warstwowo objętych normą zharmonizowaną EN 14080 oraz wyrobów z konstrukcyjnego drewna litego łączonego na złącza klinowe objętych normą zharmonizowaną EN 15497 w odniesieniu do ich reakcji na ogień oraz w sprawie zmiany decyzji 2005/610/WE (Dz.U. L 177 z 8.7.2017, s. 1).
 2v.
 32017 R 1228: rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/1228 z dnia 20 marca 2017 r. w sprawie warunków klasyfikacji, bez badania, tynków zewnętrznych i wewnętrznych na spoiwach organicznych, objętych normą zharmonizowaną EN 15824, oraz zapraw do tynkowania zewnętrznego i wewnętrznego objętych normą zharmonizowaną EN 998-1 w odniesieniu do ich reakcji na ogień (Dz.U. L 177 z 8.7.2017, s. 4).”;
 2)
 w pkt 2d (decyzja Komisji 2005/610/WE) dodaje się, co następuje:
 „, zmieniona:
 —
 32017 R 1227: rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2017/1227 z dnia 20 marca 2017 r. (Dz.U. L 177 z 8.7.2017, s. 1).”.
 Artykuł 2
 Teksty rozporządzeń delegowanych (UE) 2017/1227 i (UE) 2017/1228 w języku islandzkim i norweskim, które zostaną opublikowane w Suplemencie EOG do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej, są autentyczne.
 Artykuł 3
 Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem 16 grudnia 2017 r., pod warunkiem dokonania wszystkich notyfikacji przewidzianych w art. 103 ust. 1 Porozumienia EOG (*1).
 Artykuł 4
 Niniejsza decyzja zostaje opublikowana w sekcji EOG i w Suplemencie EOG do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej.
 Sporządzono w Brukseli dnia 15 grudnia 2017 r.
 W imieniu Wspólnego Komitetu EOG
 Sabine MONAUNI
 Przewodniczący
 (1) Dz.U. L 177 z 8.7.2017, s. 1.
 (2) Dz.U. L 177 z 8.7.2017, s. 4.
 (*1) Nie wskazano wymogów konstytucyjnych.


text:
30. 12. 89 Jornal Oficial das Comunidades Europeias N? C 327/71
 Proposta de regulamento (CEE) do Conselho relativo às trocas comerciais intracomunitárias de
 equídeos destinados a concursos
 COM(89) 503 final
 (Apresentada pela Comissão em 30 de Outubro de 1989)
 (89/C 327/14)
 O CONSELHO DAS COMUNIDADES EUROPEIAS, Artigo 2?
 Tendo em conta o Tratado que institui a Comunidade Para efeitos do presente regulamento, as definições constan-
 Económica Europeia e, nomeadamente, o seu artigo 43?, tes do artigo 2? do regulamento (CEE) do Conselho relativo
 às condições zootécnicas e genealógicas que regem as trocas
 Tendo em conta a proposta da Comissão, comerciais intracomunitárias de equídeos, são aplicáveis;
 além disso, entende-se por:
 Tendo em conta o parecer do Parlamento Europeu,
 — «concurso»: qualquer competição hípica e, nomeada-
 Tendo em conta o parecer do Comité Económico e mente, corridas, provas de saltos de obstáculos (jum-
 Social, ping), de adestramento e de atrelagem.
 Considerando que os equídeos, enquanto animais vivos, são
 incluídos na lista dos produtos enumerados no anexo II do
 Artigo 3?
 Tratado CEE;
 1. Não deve ser feita qualquer discriminação nas regras
 Considerando que, a fim de assegurar um desenvolvimento
 do concurso entre os equídeos registados no Estado-membro
 racional da produção de equídeos e de assim aumentar a
 em que é organizado o concurso e os equídeos registados num
 produtividade do sector, é necessário fixar, a nível comuni-
 outro Estado-membro.
 tário, as regras relativas às trocas comerciais intracomunitá-
 rias de equídeos destinados a concursos;
 *2. Não deve ser feita qualquer discriminação nas regras
 do concurso entre os equídeos originários do Estado-mem-
 Considerando que a criação de cavalos, e em especial de
 bro em que é organizado o concurso e os equídeos originários
 cavalos de corrida, se integra, geralmente, no âmbito das
 de um outro Estado-membro.
 actividades agrícolas; que essa criação constitui uma fonte de
 rendimentos para uma parte da população agrícola;
 Considerando que subsistem na Comunidade disparidades Artigo 4?
 quanto às regras de concurso; que essas disparidades cons-
 tituem um entrave às trocas comerciais intracomunitárias;
 1. As obrigações referidas no artigo 3? valem, nomeada-
 mente, para:
 Considerando que, com vista a eliminar estas disparidades e
 contribuir, assim, para o aumento da produtividade da a) Os critérios, nomeadamente mínimos e máximos, de
 agricultura no sector considerado, é conveniente liberalizar inscrição no concurso;
 as trocas comerciais intracomunitárias;
 b) O julgamento no concurso;
 Considerando que é conveniente tomar medidas de aplicação
 c) Os ganhos ou benefícios que podem resultar do con-
 em determinados domínios de carácter técnico; que, para a
 curso.
 execução das medidas previstas, se justifica prever um.
 processo que estabeleça uma cooperação estreita e eficaz
 entre os Estados-membros e a Comissão no âmbito do 2. Desde que sejam respeitadas as regras gerais do
 Comité Zootécnico Permanente, Tratado CEE, estas obrigações não prejudicam a possibili-
 dade de prever concursos:
 a) Reservados aos equídeos inscritos num livro genealó-
 gico, a fim de permitir um melhoramento da raça;
 ADOPTOU O PRESENTE REGULAMENTO:
 b) Regionais, com fins de selecção de equídeos.
 Qualquer Estado-membro que tencione utilizar estas possi-
 Artigo 1? bilidades informará do facto, previamente, a Comissão.
 O presente regulamento é relativo às trocas comerciais 3. As regras de execução do presente artigo e, nomeada-
 intracomunitárias de equídeos destinados a concursos. mente, as condições a que devem obedecer os concursos
 ---pagebreak--- N? C 327/72 Jornal Oficial das Comunidades Europeias 30. 12. 89
 *
 referidos no n? 2 são estabelecidas de acordo com o processo Artigo 7?
 previsto no artigo 7?
 Sempre que seja feita referência ao processo definido no
 presente artigo, são aplicáveis as seguintes disposições:
 Artigo 5?
 — o representante da Comissão submete à apreciação do
 1. Enquanto se aguarda as decisões a adoptar em confor- comité um projecto das medidas a tomar. O comité emite
 midade com o artigo 4? do regulamento (CEE) do Conselho o seu parecer sobre esse projecto num prazo que o
 e na hipótese de recusa de uma inscrição num concurso a um presidente pode fixar em função da urgência da questão
 equídeo registado num Estado-membro, os motivos de em causa, procedendo, se necessário, a uma votação,
 recusa devem ser comunicados por escrito ao proprietário ou
 — o parecer deve ser exarado em acta; além disso, cada
 ao seu mandatário.
 Estado-membro tem o direito de solicitar que a sua
 posição conste da acta,
 2. Na hipótese referida no n? 1, o proprietário ou o seu
 mandatário dispõem do direito de obter o parecer de um — A Comissão tomará na melhor conta o parecer emitido
 perito. Este deve ser nacional de um Estado-membro que não pelo comité. O comité será por ela informado do modo
 seja quer o país em que se realiza o concurso quer o país de como tomou em consideração o seu parecer.
 origem do equídeo registado.
 3. A Comissão estabelece, de acordo com o processo
 previsto no artigo 7?, a lista dos peritos e as regras de Artigo 8?
 execução do presente artigo.
 O presente regulamento entra em vigor no trigésimo dia
 seguinte ao da sua publicação no Jornal Oficial das Comu-
 Artigo 6? nidades Europeias.
 A Comissão é assistida pelo Comité Zootécnico Permanente, O presente regulamento é obrigatório em todos os seus
 instituído pela Decisão 77/505/CEE do Conselho ( J ), a elementos e directamente aplicável em todos os Esta-
 seguir denominado «comité». dos-membros.
 Proposta de regulamento (CEE) do Conselho relativo às condições de polícia sanitária que regulam o
 comércio intracomunitário e as importações de carnes frescas de aves de capoeira e de aves de caça de
 criação provenientes de países terceiros
 COM(89) 507 final
 (Apresentada pela Comissão em 7 de Novembro de 1989)
 (89/C327/15)
 O CONSELHO DAS COMUNIDADES EUROPEIAS, Tratado CEE; que a criação de aves de capoeira se integra no
 domínio das actividades agrícolas e constitui uma fonte de
 Tendo em conta o Tratado que institui a Comunidade rendimentos para uma parte da população agrícola;
 Económica Europeia e, nomeadamente, o seu artigo 43?,
 Considerando que é conveniente eliminar as disparidades
 existentes entre os Estados-membros através da fixação de
 Tendo em conta a proposta da Comissão,
 normas relativas às condições de polícia sanitária que
 regulam o comércio intracomunitário de carnes frescas de
 Tendo em conta o parecer do Parlamento Europeu, aves de capoeira, a fim de assegurar um desenvolvimento
 racional da produção deste sector e aumentar a sua produ-
 Tendo em conta o parecer do Comité Económico e tividade, estimulando o comércio intracomunitário e parti-
 Social, cipando, deste modo, na realização do mercado interno;
 Considerando que as carnes de aves de capoeira estão Considerando, em especial, que, para permitir conhecer
 incluídas na lista dos produtos enumerados no anexo II do melhor o estado sanitário das aves de que provêm as carnes
 frescas destinadas a ser expedidas para outro Estado-mem-
 (») JO n? L 206 de 12. 8. 1977, p. 11. bro, é conveniente prescrever que essas aves tenham sido


text:
 25.3.2017
 PL
 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
 L 80/7
 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2017/556
 z dnia 24 marca 2017 r.
 w sprawie szczegółowych ustaleń dotyczących procedur inspekcji w zakresie dobrej praktyki klinicznej na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 536/2014
 (Tekst mający znaczenie dla EOG)
 KOMISJA EUROPEJSKA,
 uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
 uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 536/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz uchylenia dyrektywy 2001/20/WE (1), w szczególności jego art. 78 ust. 7,
 a także mając na uwadze, co następuje:
 (1)
 Rozporządzenie (UE) nr 536/2014 określa ramy prawne przeprowadzania badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi w Unii w celu zapewnienia ochrony praw, bezpieczeństwa i dobrostanu uczestników oraz wiarygodności i odporności danych uzyskanych w badaniach klinicznych. W szczególności sponsor badania klinicznego oraz badacz muszą zapewnić, aby badanie kliniczne prowadzone było zgodnie z protokołem i zasadami dobrej praktyki klinicznej. Weryfikacja zgodności z obowiązującymi wymogami prawnymi, protokołem i zasadami dobrej praktyki klinicznej, w tym z normami dotyczącymi integralności danych oraz etyki badań klinicznych, ma się odbywać w drodze inspekcji, za których przeprowadzanie odpowiada państwo członkowskie, w którym odbywa się dana inspekcja.
 (2)
 Inspekcja w kontekście badań klinicznych może dotyczyć dobrej praktyki wytwarzania w odniesieniu do badanych produktów leczniczych lub dobrej praktyki klinicznej w prowadzeniu badań klinicznych. W art. 63 rozporządzenia (UE) nr 536/2014 Komisja otrzymała uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych określających szczegółowe ustalenia dotyczące inspekcji w zakresie dobrej praktyki wytwarzania badanych produktów leczniczych. W związku z tym niniejsze rozporządzenie powinno jedynie określać szczegółowe ustalenia dotyczące procedur inspekcji w zakresie dobrej praktyki klinicznej i wymogów w odniesieniu do szkoleń i kwalifikacji inspektorów do spraw dobrej praktyki klinicznej.
 (3)
 Państwa członkowskie mogą przeprowadzać inspekcje badań klinicznych prowadzonych w państwach trzecich, albo z powodu powiązania danego badania z badaniem klinicznym dopuszczonym w Unii, albo w przypadku gdy dane z badania klinicznego są przywoływane we wniosku o pozwolenie na badanie kliniczne w Unii. Inspekcje te powinny pomagać w ustaleniu, czy takie badania kliniczne zostały przeprowadzone zgodnie z normami równoważnymi z normami unijnymi. Inspekcje badań klinicznych w krajach trzecich mogą być również przeprowadzane w celu sprawdzenia, czy badania kliniczne, których wyniki przywołuje się we wnioskach o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w Unii, spełniają wymogi etyczne określone w rozporządzeniu (UE) nr 536/2014. W związku z tym szczegółowe ustalenia dotyczące procedur inspekcji powinny mieć również zastosowanie do inspekcji prowadzonych poza Unią zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 536/2014.
 (4)
 Międzynarodowa konferencja w sprawie harmonizacji (International Conference on Harmonisation – ICH) osiągnęła w 1995 r. porozumienie w sprawie zharmonizowanego podejścia do dobrej praktyki klinicznej. Zgodnie z art. 47 rozporządzenia (UE) nr 536/2014 wytyczne ICH powinny być należycie uwzględnione przez sponsora przy sporządzaniu protokołu i prowadzeniu badania klinicznego. W zakresie, w jakim wytyczne te są zgodne z odpowiednimi przepisami Unii oraz wytycznymi UE, inspektorzy powinni odwoływać się do wytycznych ICH, z uwzględnieniem charakterystyki każdego badania.
 (5)
 Państwa członkowskie powinny być zobowiązane do utworzenia systemów jakości w celu zapewnienia przestrzegania oraz systematycznego monitorowania procedur inspekcji. Dobrze funkcjonujący system jakości powinien obejmować strukturę organizacyjną, jasne procesy i procedury, w tym standardowe procedury operacyjne stosowane przez inspektorów podczas wykonywania ich zadań, jasno zdefiniowane szczegółowe informacje o zadaniach i obowiązkach inspektorów oraz obowiązujących ich wymogach szkoleniowych, jak również odpowiednie zasoby i mechanizmy, których celem jest wyeliminowanie niezgodności.
 (6)
 Należy umożliwić inspektorom zapewnienie praktycznej skuteczności przepisów dotyczących dobrej praktyki klinicznej. Cel ten powinien znaleźć odzwierciedlenie w minimalnych wymogach dotyczących kwalifikacji inspektorów, w szczególności w odniesieniu do ich kształcenia i szkolenia. Z tych samych powodów należy określić szczegółowe zasady dotyczące procedur inspekcji.
 (7)
 W celu zapewnienia skuteczności inspekcji inspektorom należy przyznać niezbędne uprawnienia w zakresie dostępu do pomieszczeń i danych. Obejmuje to w szczególności wszelkie laboratoria prowadzące analizy w ramach badania klinicznego, obiekty podmiotu prowadzącego badania kliniczne na zlecenie i pomieszczenia sponsora. Powinni oni mieć również możliwość skontaktowania się w uzasadnionych przypadkach z uczestnikami badania klinicznego.
 (8)
 W celu zapewnienia zgodności z ustaleniami dotyczącymi inspekcji w zakresie dobrej praktyki klinicznej zgodnie z art. 77 rozporządzenia (UE) nr 536/2014 państwa członkowskie powinny wprowadzić w razie potrzeby środki naprawcze. Jeżeli podczas inspekcji stwierdzone zostaną poważna niezgodność lub naruszenie zasad albo uprawnienia inspektorów do prowadzenia inspekcji nie zostaną uznane przez sponsorów, państwa członkowskie powinny mieć możliwość zastosowania kar.
 (9)
 Aby zapewnić ochronę informacji poufnych, zwłaszcza danych osobowych uczestników badań klinicznych odnoszących się do zdrowia, jak również poufnych informacji handlowych, inspektorów i ekspertów uczestniczących w inspekcjach powinny obowiązywać najwyższe normy poufności oraz odpowiednie wymogi wynikające z prawa Unii, prawa krajowego oraz umów międzynarodowych. Inspektorzy i eksperci uczestniczący w inspekcjach powinni przy przetwarzaniu danych osobowych stosować się do wymogów dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (2).
 (10)
 Należy uchylić dyrektywę Komisji 2005/28/WE (3), aby zapewnić obowiązywanie tylko jednego zestawu przepisów stosowanych w prowadzeniu inspekcji w zakresie dobrej praktyki klinicznej w badaniach klinicznych, również w badaniach klinicznych regulowanych dyrektywą 2001/20/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (4). Jednakże w celu zapewnienia zgodności z art. 98 rozporządzenia (UE) nr 536/2014 określającym okres przejściowy, umożliwiający – w przypadku niektórych wniosków o pozwolenie na badanie kliniczne – dalsze stosowanie przepisów dyrektywy 2001/20/WE, dyrektywa 2005/28/WE – z wyjątkiem jej rozdziałów 5 i 6 odnoszących się do procedur inspekcji w zakresie dobrej praktyki klinicznej i inspektorów – powinna nadal mieć zastosowanie w tym okresie przejściowym do wszystkich badań klinicznych dopuszczonych na podstawie dyrektywy 2001/20/WE.
 (11)
 Rozpoczęcie stosowania niniejszego rozporządzenia powinno mieć miejsce równocześnie z rozpoczęciem stosowania rozporządzenia (UE) nr 536/2014.
 (12)
 Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Stałego Komitetu ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi,
 PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
 ROZDZIAŁ I
 PRZEPISY OGÓLNE
 Artykuł 1
 Zakres
 Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do inspekcji:
 a)
 badań klinicznych prowadzonych w Unii, w tym ośrodków badań klinicznych związanych z tymi badaniami, ale zlokalizowanych poza Unią;
 b)
 badań klinicznych, o których mowa we wnioskach o pozwolenie na badanie kliniczne zgodnie z art. 25 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 536/2014;
 c)
 badań klinicznych prowadzonych w państwach trzecich, które przywołuje się we wnioskach o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w Unii.
 Artykuł 2
 Ramy czasowe inspekcji
 Inspekcje mogą odbywać się w każdej z następujących sytuacji:
 a)
 przed rozpoczęciem badań klinicznych, w ich trakcie lub po ich zakończeniu;
 b)
 jako część procedury weryfikacyjnej wniosków o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu;
 c)
 w następstwie wydania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu.
 Artykuł 3
 System jakości
 1. Każde państwo członkowskie tworzy odpowiednio przygotowany system jakości zapewniający przestrzeganie i systematyczne monitorowanie procedur inspekcji.
 Państwa członkowskie zapewniają aktualność tych systemów jakości.
 2. Każdy inspektor ma dostęp do standardowych procedur operacyjnych, szczegółowego zakresu swoich zadań, obowiązków i wymogów szkoleniowych oraz przestrzega ich.
 ROZDZIAŁ II
 INSPEKTORZY
 Artykuł 4
 Kwalifikacje, szkolenia i doświadczenie
 1. Inspektorzy muszą mieć ukończone studia wyższe lub posiadać równorzędne doświadczenie w zakresie medycyny, farmacji, farmakologii, toksykologii lub w innych dziedzinach związanych z zasadami dobrej praktyki klinicznej.
 2. Inspektorzy przechodzą odpowiednie szkolenie obejmujące udział w inspekcjach. Ich potrzeby szkoleniowe, niezbędne do utrzymania lub doskonalenia ich umiejętności, są regularnie oceniane przez osobę do tego wyznaczoną.
 3. Inspektorzy posiadają wiedzę na temat zasad i procedur opracowywania produktów leczniczych oraz badań klinicznych oraz znają odpowiednie unijne i krajowe przepisy i wytyczne dotyczące przeprowadzania badań klinicznych i udzielania pozwoleń na dopuszczenie do obrotu.
 4. Inspektorzy muszą mieć możliwość dokonywania profesjonalnego osądu co do zgodności z obowiązującymi unijnymi i krajowymi przepisami i wytycznymi. Muszą potrafić ocenić integralność danych, jak również aspekty etyczne prowadzenia badań klinicznych.
 5. Inspektorzy muszą znać procedury i systemy zapisywania danych klinicznych i zarządzania nimi, jak również organizację i sposoby regulacji systemów opieki zdrowotnej w danych państwach członkowskich oraz, w stosownych przypadkach, w państwach trzecich.
 6. Inspektorzy muszą być w stanie ocenić stopień ryzyka w odniesieniu do bezpieczeństwa uczestników badania klinicznego, jak również integralności danych.
 7. Inspektorzy muszą być świadomi obowiązujących przepisów w zakresie poufności i ochrony danych osobowych.
 8. Państwa członkowskie prowadzą rejestr kwalifikacji, szkoleń i doświadczenia każdego z inspektorów i aktualizują te dane przez cały okres aktywności zawodowej danego inspektora.
 Artykuł 5
 Konflikt interesów i bezstronność
 1. Inspektorzy muszą być wolni od jakichkolwiek wpływów, które mogłyby oddziaływać na ich bezstronność lub ocenę.
 2. Inspektorzy nie mogą mieć konfliktu interesów. W szczególności muszą oni być niezależni od wszystkich następujących podmiotów:
 a)
 sponsor;
 b)
 badacze uczestniczący w badaniu klinicznym;
 c)
 osoby finansujące badanie kliniczne;
 d)
 wszelkie inne osoby uczestniczące w prowadzeniu badania klinicznego.
 3. Każdy inspektor sporządza roczną deklarację swoich interesów finansowych i innych powiązań z podmiotami, które mogą być potencjalnie poddane inspekcji. Deklarację taką uwzględnia się przy przydzielaniu danemu inspektorowi konkretnej inspekcji.
 ROZDZIAŁ III
 PROCEDURY INSPEKCJI
 Artykuł 6
 Przedmiot inspekcji
 Inspektorzy sprawdzają przestrzeganie wymogów rozporządzenia (UE) nr 536/2014, w tym ochronę praw i dobrostanu uczestników badań klinicznych, jakość i integralność danych uzyskanych w badaniu klinicznym, przestrzeganie zasad dobrej praktyki klinicznej, w tym aspektów etycznych i odpowiednich przepisów krajowych.
 Artykuł 7
 Procedury do wprowadzenia przez państwa członkowskie
 1. Państwa członkowskie wprowadzają stosowne procedury co najmniej w odniesieniu do:
 a)
 wyznaczenia ekspertów towarzyszących inspektorom, jeśli podczas inspekcji wymagana jest dodatkowa ekspertyza;
 b)
 organizowania inspekcji poza Unią;
 c)
 weryfikacji przestrzegania zasad dobrej praktyki klinicznej, w tym metody sprawdzania procedur zarządzania badaniem oraz warunków, w jakich badanie kliniczne jest planowane, przeprowadzane, monitorowane i zapisywane, a także działań następczych, takich jak przegląd analizy przyczyny poważnych niezgodności oraz weryfikacja wdrożenia przez sponsora działań naprawczych i zapobiegawczych.
 Państwa członkowskie udostępniają publicznie takie procedury i przepisy.
 2. Państwa członkowskie określają również uprawnienia ekspertów wyznaczonych do towarzyszenia inspektorom.
 Artykuł 8
 Niezapowiedziane inspekcje
 Inspekcje mogą być w razie konieczności przeprowadzane bez zapowiedzi.
 Artykuł 9
 Współpraca między państwami członkowskimi
 1. Państwa członkowskie współpracują między sobą, z Komisją oraz z Europejską Agencją Leków w dążeniu do rozwijania i doskonalenia powszechnie uznanych norm inspekcji w zakresie dobrej praktyki klinicznej. Współpraca ta może mieć formę wspólnych inspekcji, uzgodnionych procesów i procedur oraz wymiany doświadczeń i szkoleń.
 2. Komisja udostępnia publicznie wszelkie dokumenty zawierające wytyczne na temat powszechnie uznanych norm przeprowadzania inspekcji, opracowane we współpracy z państwami członkowskimi i Europejską Agencją Leków.
 3. Europejska Agencja Leków przetwarza i udostępnia państwom członkowskim informacje dotyczące zapowiedzianych, planowanych lub przeprowadzonych inspekcji, aby wesprzeć państwa członkowskie w zapewnieniu najbardziej efektywnego wykorzystania zasobów przy planowaniu inspekcji.
 4. Państwa członkowskie mogą zwrócić się o pomoc do właściwego organu krajowego innego państwa członkowskiego w kwestiach związanych z inspekcją.
 Artykuł 10
 Uprawnienia inspektorów
 1. Inspekcje są prowadzone przez inspektorów wyznaczonych przez państwa członkowskie.
 Państwo członkowskie może wyznaczyć zespoły inspektorów oraz wyznaczyć ekspertów o odpowiednich kwalifikacjach, którzy towarzyszą inspektorom, aby w przypadku każdej inspekcji zapewnić dostępność koniecznych umiejętności.
 2. Inspektorzy są upoważnieni do inspekcji ośrodków badań klinicznych, dokumentów, obiektów, rejestrów, w tym indywidualnych rejestrów pacjentów, systemu jakości, danych oraz wszelkich innych zasobów i podmiotów, które są uznane przez właściwy organ za powiązane z danym badaniem klinicznym.
 3. Podczas przeprowadzania inspekcji inspektorzy są upoważnieni do wejścia na teren ośrodka i innych powiązanych pomieszczeń oraz do dostępu do danych, w tym indywidualnych rejestrów pacjentów.
 4. Inspektorzy są upoważnieni do sporządzania kopii rejestrów i dokumentów, wydruków rejestrów elektronicznych oraz robienia zdjęć pomieszczeń i wyposażenia.
 5. Inspektorzy są upoważnieni do zwrócenia się do przedstawicieli lub pracowników kontrolowanego podmiotu oraz wszystkich podmiotów uczestniczących w badaniu klinicznych o złożenie wyjaśnień dotyczących przedmiotu i celu inspekcji oraz do zapisania ich odpowiedzi.
 6. Inspektorzy są upoważnieni do bezpośredniego kontaktu z uczestnikami badania klinicznego, w szczególności w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że uczestnicy ci nie otrzymali odpowiednich informacji na temat udziału w badaniu klinicznym.
 7. Państwa członkowskie zapewniają inspektorom odpowiednie środki identyfikacji.
 8. Państwa członkowskie tworzą ramy prawne i administracyjne zapewniające inspektorom z innych państw członkowskich, na żądanie i w stosownych przypadkach, dostęp do ośrodków, wszelkich pomieszczeń podmiotów powiązanych z badaniem klinicznym oraz dostęp do odpowiednich danych.
 Artykuł 11
 Uznawanie wyników inspekcji
 Inspektorzy przeprowadzają inspekcje w imieniu Unii. Wyniki tych inspekcji są uznawane przez wszystkie państwa członkowskie.
 W przypadku rozbieżności między państwami członkowskimi w odniesieniu do weryfikacji zgodności ze stosownymi przepisami, państwa członkowskie lub Europejska Agencja Leków, w ramach jej uprawnień przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr 726/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (5), informują o tym Komisję. Komisja, po konsultacji z tymi państwami członkowskimi i z Europejską Agencją Leków, może zażądać przeprowadzenia kolejnej inspekcji.
 Artykuł 12
 Zasoby
 Państwa członkowskie wyznaczają odpowiednią liczbę inspektorów, aby zapewnić skuteczną weryfikację zgodności badań klinicznych z obowiązującymi wymogami oraz terminowe sporządzanie sprawozdań z wyników inspekcji.
 Artykuł 13
 Sprawozdania i rejestry z inspekcji
 Bez uszczerbku dla obowiązku przedkładania sprawozdań z inspekcji za pośrednictwem portalu UE zgodnie z art. 78 ust. 6 rozporządzenia (UE) nr 536/2014 państwa członkowskie przechowują przez co najmniej 25 lat odpowiednie rejestry z inspekcji krajowych oraz inspekcji przeprowadzonych poza swoim terytorium, wraz z informacjami o wynikach inspekcji w zakresie przestrzegania zasad dobrej praktyki klinicznej i o wszystkich działaniach podjętych przez sponsora bądź państwo członkowskie w następstwie inspekcji. Sprawozdania z inspekcji przedkładane za pośrednictwem portalu UE nie zawierają danych osobowych uczestników badań klinicznych.
 Artykuł 14
 Poufność
 Inspektorzy i eksperci wyznaczeni do zespołu inspekcji zapewniają poufność informacji, do których uzyskują dostęp w związku z inspekcją w zakresie dobrej praktyki klinicznej.
 ROZDZIAŁ IV
 PRZEPISY KOŃCOWE
 Artykuł 15
 Uchylenie
 Dyrektywa 2005/28/WE traci moc z dniem, o którym mowa w art. 17 akapit drugi.
 Artykuł 16
 Przepisy przejściowe
 Dyrektywa 2005/28/WE, z wyjątkiem jej rozdziałów 5 i 6, ma nadal zastosowanie do badań klinicznych objętych dyrektywą 2001/20/WE, zgodnie z art. 98 rozporządzenia (UE) nr 536/2014.
 Artykuł 17
 Wejście w życie
 Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
 Niniejsze rozporządzenie stosuje się po upływie sześciu miesięcy od daty publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zawiadomienia, o którym mowa w art. 82 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 536/2014.
 Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
 Sporządzono w Brukseli dnia 24 marca 2017 r.
 W imieniu Komisji
 Jean-Claude JUNCKER
 Przewodniczący
 (1) Dz.U. L 158 z 27.5.2014, s. 1.
 (2) Dyrektywa 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych (Dz.U. L 281 z 23.11.1995, s. 31).
 (3) Dyrektywa Komisji 2005/28/WE z dnia 8 kwietnia 2005 r. ustalająca zasady oraz szczegółowe wytyczne dobrej praktyki klinicznej w odniesieniu do badanych produktów leczniczych przeznaczonych do stosowania u ludzi, a także wymogi zatwierdzania produkcji oraz przywozu takich produktów (Dz.U. L 91 z 9.4.2005, s. 13).
 (4) Dyrektywa 2001/20/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 kwietnia 2001 r. w sprawie zbliżania przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich, odnoszących się do wdrożenia zasady dobrej praktyki klinicznej w prowadzeniu badań klinicznych produktów leczniczych przeznaczonych do stosowania przez człowieka (Dz.U. L 121 z 1.5.2001, s. 34).
 (5) Rozporządzenie (WE) nr 726/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. ustanawiające wspólnotowe procedury wydawania pozwoleń dla produktów leczniczych stosowanych u ludzi i do celów weterynaryjnych i nadzoru nad nimi oraz ustanawiające Europejską Agencję Leków (Dz.U. L 136 z 30.4.2004, s. 1).


type: other

text:
RTL 2006, 91, 1684
 Vastu võetud 14.12.2006 nr 77
 Metsa korraldamise juhend sätestab metsa kaardistamise tingimused, metsa inventeerimise metoodika, metsamajandamiskavas metsa majandamise viiside ja võtete kavandamise nõuded ja metsa raiemahu arvestamise metoodika.
 METSA KAARDISTAMISELE ESITATAVAD TINGIMUSED
 § 2. Kaardistamise nõuded
 (4) Metsa kaardistamise tehniliseks aluseks on aerofotod. Aerofotosid kasutatakse eraldiste piiritlemiseks, põhikaardi situatsiooni täpsustamiseks, põhikaardil puuduvate situatsioonielementide asukoha määramiseks, topograafilise situatsiooni tunnetamiseks ning välitöödel orienteerumiseks.
 (5) Metsakaart koostatakse digitaalse vektorkaardina ning see peab sisaldama vähemalt kaardistatava maaüksuse piiri, metsaeraldisi ja kvartaleid (nende olemasolu korral).
 (6) Metsaeraldiste piirid kaardistatakse 10 meetri täpsusega.
 (7) Metsaeraldiste pindala arvutatakse eraldise piiripunktide koordinaatide alusel ja väljendatakse hektarites kümnendkohaga, kusjuures selle pindala sisse ei kuulu eraldist läbivate vähemalt 4 m laiuste kraavide, teede, sihtide jm joonobjektide alla jääv maa.
 Kokkuveoteede (algveoteede) alla jääv maa, olenemata teede laiusest, arvestatakse eraldise pindala sisse.
 (8) Metsakaardi alusena kasutatakse Eesti põhikaarti. Metsakaardi väljatrükil peab olema kajastatud järgmine teave: omavalitsusüksuse nimetus, kinnistu nimetus, katastritunnus(ed), kvartalite piirid ja numbrid (nende olemasolu korral), eraldiste piirid ja numbrid, metsakategooriad, kaardi mõõtkava, kaardistamisel kasutatud leppemärkide (v.a põhikaardi leppemärkide) legend, kaardistamise aasta, kaardistamise eest vastutava isiku nimi ning kooskõlastatult tööde tellijaga muu informatsioon. Kui ühe metsakorraldusobjekti metsakaart on mitmel lehel, märgitakse metsakaardile lehtede arv ja kaardilehe number.
 (9) Metsakaardi alusel koostatakse puistuplaan ja kavandatud metsamajandustööde plaan (kui töid on kavandatud). Metsade kaardistamisel kasutatavad täiendavad leppemärgid on esitatud lisas 1.
 (10) Kui kavandatud lageraielankide piirid ei lange kokku eraldiste piiridega, tuleb metsamajandustööde plaanile kanda ka lageraielankide piirid.
 § 3. Metsaeraldis
 (1) Metsa kaardistamise ja kirjeldamise üksus on eraldis. Eraldis on pindalalt terviklik metsaosa, mis on päritolu, koosseisu, vanuse, rinnaspindala, kõrguse, tagavara ja metsakasvukohatüübi poolest kogu ulatuses piisavalt ühetaoline. Eraldised piiritletakse metsa ülepinnalise takseerimise käigus. Sarnaseid metsaosi võib käsitleda sama eraldisena, kui need on teineteisest eraldatud sihi, kraavi, tee, liini, trassi või muu kuni 25 m laiuse joonelemendiga.
 (2) Eraldise pindala alampiir on 0,1 ha ja eraldise keskmise laiuse alampiir on 20 m.
 METSA INVENTEERIMISE METOODIKA
 § 4. Metsa inventeerimine ülepinnalise takseerimise käigus
 (1) Metsa inventeerimine ülepinnalise takseerimise käigus seisneb metsa eraldise piiritlemises, puistu takseertunnuste määramises eraldisel ning takseertunnuste ja muude käesolevas juhendis nõutud andmete põhjal eraldise takseerkirjelduse koostamises.
 (3) Keskkonnaministeeriumi valitsetavas riigimetsas jagatakse mets enne eraldiste piiritlemist sihtide, kraavide, teede, jõgede, ojade või teiste joonelementidega eraldatud kvartaliteks. Muude metsade kvartaliteks jagamine pole vajalik, kui metsaosa suurus võimaldab eraldiste numbrite järjestusest loogiliselt aru saada.
 § 5. Metsaeraldise moodustamine
 (1) Eraldise moodustamine on kohustuslik, kui metsaosa metsakategooria või arenguklass on ümbritsevast metsast erinev või metsaosa vajab erinevat metsa majandamise viisi.
 (2) Eraldise moodustamine sama arenguklassi piires kuni latiealiste puistute arenguklassini (kaasa arvatud) on kohustuslik, kui selle eraldise pindala on vähemalt 0,5 ha ja takseertunnused erinevad naabereraldiste takseertunnustest vähemalt ühe takseertunnuse osas järgmises ulatuses:
 1) peapuuliik on erinev;
 2) peapuuliigi päritolu on erinev.
 (3) Eraldise moodustamine sama arenguklassi piires alates keskealisest puistust on kohustuslik, kui selle puistu pindala on vähemalt 0,5 ha ja takseertunnused erinevad naabereraldiste takseertunnustest vähemalt ühe takseertunnuse osas järgmises ulatuses:
 2) peapuuliigi keskmine vanus erineb vähemalt 20 aastat;
 3) peapuuliigi päritolu on erinev;
 4) mõne puuliigi koosseisukordaja esimese rinde koosseisus erineb vähemalt 20% võrra;
 5) esimese rinde täius erineb vähemalt 20% võrra;
 6) peapuuliigi keskmine kõrgus erineb rohkem kui 10% ja mitte vähem kui 2 m võrra;
 7) metsakasvukohatüüp erineb rohkem kui ordinatsiooniskeemi naaberkasvukohatüüpide ulatuses, arvestamata kuni 20 m laiusi üleminekuribasid.
 (4) Eraldised nummerdatakse kvartali või kinnistu piires järjekorras, kusjuures numeratsioon algab kvartali või kinnistu loodenurgast ja lõpeb kagunurgas. Kui kinnistu koosneb mitmest maatükist, nummerdatakse eraldised maatükkide kaupa järjestikku. Tööde tellijaga kooskõlastatult võib säilitada varasema eraldiste numeratsiooni, lisades vajaduse korral täiendavaid numbreid.
 § 6. Metsaeraldise kirjeldamine
 (1) Tootliku metsamaa eraldise kirjeldamisel on kohustuslikeks takseertunnusteks kvartali number (olemasolu korral), eraldise number, eraldise pindala, peapuuliik, arenguklass, tuleohuklass, metsakategooria, hoiu- või kaitsemetsaks määramise põhjus, metsakasvukohatüüp, kuivenduse tunnus, boniteediklass ja kõrgusindeks (H100). Alates noorendike arenguklassist arvutatakse puistu hektaritagavara, alates latimetsadest ka tagavara juurdekasv hektaril.
 (2) Vähetootliku metsamaa kirjeldamisel on kohustuslikeks takseertunnusteks kvartali number (olemasolu korral), eraldise number, eraldise pindala, peapuuliik, metsakategooria, hoiu- või kaitsemetsaks määramise põhjus, metsakasvukohatüüp, kuivenduse tunnus, liitus ja tuleohuklass. Puuliikide kaupa märgitakse takseerkirjelduses koosseisukordaja ja keskmine kõrgus.
 (3) Vähetootlik on metsamaa, millel puistu kasvunäitajad on madalamad Va boniteediklassist.
 (4) Kasvava metsa takseertunnused rinnetes kirjeldatakse puistuelementide viisi.
 § 7. Metsaeraldist iseloomustavate takseertunnuste määramine või arvutamine
 (2) Tuleohuklass määratakse vastavalt lisas 4 esitatud tabelile.
 (3) Metsakategooria määratakse metsa kasutamise eesmärgi põhjal.
 (4) Hoiu- või kaitsemetsaks määramise põhjust käsitletakse metsakategooriasse määramise alusena. Metsakategooriate klassifikaatorid ja hoiu- või kaitsemetsaks määramise põhjused on esitatud lisas 5.
 (5) Metsakasvukohatüüp määratakse mullaliigi ja taimkatte alusel. Mullaliigi määramiseks kasutatakse sondi või varem koostatud mullakaarti. Puistangualadel määratakse kasvukohatüüp puiste koostise järgi. Metsatüüp määratakse metsakasvukohatüübi ja enamuspuuliigi alusel. Metsatüübi nimetus koosneb kasvukohatüübi ja puistu nimest. Metsakasvukohatüüpide nimistu ja kasutatavad lühendid on esitatud lisas 6.
 (6) Kuivendatud aladele määratakse kuivenduse tunnus.
 (7) Boniteediklass määratakse vastavalt enamuspuuliigile käesoleva juhendi lisas 7 esitatud boniteerimistabelite järgi. Tabeleid ei rakendata kuni 15-aastastele puistutele. Nendele, samuti lagedatele ja selguseta aladele määratakse boniteediklass kasvukohatüübi järgi, lähtudes lisas 7 esitatud abitabelist.
 (8) Kõrgusindeks (H100) meetrites arvutatakse enamuspuuliigile. Kõrgusindeksi arvutamise mudel on esitatud käesoleva juhendi lisas 10.
 (9) Puistu tagavara esitatakse rinnete viisi tihumeetrites hektari kohta. Arvutatakse esimese, teise ja üksikpuude rinde tagavara.
 (10) Eraldisel hinnatakse silmamõõduliselt surnud puude ja lamapuidu tagavara tihumeetrites hektari kohta ja kirjeldatakse olulisi kahjustusi.
 (11) Eraldisel fikseeritakse viimasel 5 aastal tehtud metsamajandustööd, märkides töö liigi ja töö tegemise aasta (kui see on tuvastatav).
 (12) Kõrge loodusväärtuse tunnused määratakse kaitse- ja tulundusmetsas. Kõrge loodusväärtuse tunnused ja klassifikaatorid on esitatud lisas 8.
 (13) Liitus määratakse vähetootlikul metsamaal võrastikuga kaetud pindala suhtena eraldise pindalasse.
 § 8. Rinded
 (1) Rinnete olemasolu määratakse puistu ehituse järgi. Rinnetena eristatakse:
 1) esimene rinne on puistu põhirinne, millel on suurim kõrgus ja tagavara ning mille täius latiealistes ja vanemates puistutes on vähemalt 30%. Noorendiku korral peavad olema täidetud metsa uuenenuks lugemise tingimused. Selguseta alal tekkinud uuendust kirjeldatakse esimese rindena;
 2) teine rinne on rinne, mille keskmine kõrgus on vahemikus 25–75% esimese rinde keskmisest kõrgusest, kusjuures II rinde keskmine kõrgus on vähemalt 4 m ja täius vähemalt 10%. Noorendikes teist rinnet ei kirjeldata;
 3) järelkasvu rinne on rinne, millest võib loota tulevikupuude kasvu. Järelkasvu rinde keskmine kõrgus on kuni 4 m, üle 4 m kõrgune rinne võib olla järelkasv, kui selle keskmine kõrgus on alla 25% esimese rinde kõrgusest. Järelkasvu rinnet kirjeldatakse alates latiealisest metsast ja selle tagavara ei arvutata;
 4) üksikpuude rinne on rinne, mis koosneb madala (alla 30%) täiusega põhirindest kõrgematest ja vanematest puudest. Üksikpuudena kirjeldatakse puid, mis oma vanuse või dimensioonide poolest vastavad vähemalt latiealise puistu kriteeriumitele.
 (2) Mitmevanuselistes puistutes, millel on üks vertikaalselt liitunud võrastik ja kus pole võimalik rinnete eraldamine, kirjeldatakse esimene rinne põlvkondade viisi. Põlvkonnad eristatakse, kui nende vanuse erinevus on vähemalt 20 aastat. Põlvkonnana ei kirjeldata noorendiku dimensioonidele vastavaid puid.
 (3) Vajaduse korral võib kirjeldada põõsarinnet, mille hulka loetakse ka alusmets. Põõsarinde kirjeldamisel märgitakse liigid, kõrgus ja liitus.
 § 9. Rinnete viisi arvutatavad ja määratavad takseertunnused
 (1) Rinde kõrguseks loetakse rinde enamuspuuliigi keskmist kõrgust.
 (2) Tagavara arvutatakse esimesele, teisele ja üksikpuude rindele. Rinde hektaritagavara arvutatakse puistuelementide hektaritagavarade summana. Esimese ja teise rinde puistuelemendi hektaritagavara arvutatakse puistuelemendi kõrguse ning osatäiuse või rinnaspindala või puude arvu alusel. Üksikpuude rinde hektaritagavara arvutatakse üksikpuu mahu ja puude arvu alusel. Tagavara arvutamiseks kasutatavad standardtabelid ja matemaatilised mudelid on esitatud käesoleva juhendi lisas 11.
 (3) Puistu esimese rinde tagavara juurdekasv arvutatakse puistuelementide tagavara juurdekasvude summana. Tagavara juurdekasvu arvutamiseks kasutatavad matemaatilised mudelid ja tingimused on esitatud käesoleva juhendi lisas 12. Juurdekasv esitatakse tihumeetrites hektari kohta aastas.
 (4) Puistu esimese ja teise rinde täius arvutatakse alates latimetsade arenguklassist rinnaspindalade summa suhtena rinde koosseisu ja koostispuuliikide kõrguse järgi kaalutud normaalrinnaspindalasse. Juhul kui puistu looduslikud tingimused ei võimalda rinnaspindala määramiseks relaskoopi kasutada, määratakse täius hinnanguliselt. Normaalrinnaspindalade summana kasutakse käesoleva juhendi lisas 13 esitatud standardtabelite rinnaspindala või selle alusel koostatud mudelit.
 § 10. Puuliigid ja peapuuliik
 (1) Puistuelement on tekkeviisilt ja vanuselt ühesugune puuliigi põlvkond.
 (4) Enamuspuuliik on esimese rinde suurima tagavaraga puuliik. Üldjuhul on enamuspuuliik ka peapuuliik.
 (5) Kui latiealises puistus on enamuspuuliigiks puuliik, mis ei ole selle kasvukoha eelistatud puuliik või kui enamuspuuliik ei sobi peapuuliigiks oma seisundi tõttu, määratakse peapuuliigiks selleks sobivam puuliik, kui selle tagavara on vähemalt 40% puistu tagavarast. Kasvukohatüüpides eelistatud puuliigid on loetletud lisas 15.
 (6) Selguseta aladel ja noorendikes määratakse peapuuliigiks antud kasvukohale sobivaim puuliik, eeldusel, et tema võimalik osakaal puistu keskikka jõudmisel on vähemalt 50% selle esimese rinde tagavarast. Kui sobivaima puuliigi arvukus on eelneva tingimuse täitmiseks liiga väike, määratakse peapuuliigiks mõni muu piisava arvukusega sellele kasvukohale sobiv puuliik. Lagedatel aladel määratakse peapuuliigiks puuliik, millele on suunatud eraldise edasine majandamine.
 (8) Kui okaspuuenamusega puistutes on kaks või enam võrdse osakaaluga okaspuuliiki, tuleb enamuspuuliigina eelistada nendele kasvukohatingimustele sobivaimat või väärtuslikumat puuliiki. Kui lehtpuuenamusega puistutes on kaks või enam võrdse osakaaluga lehtpuuliiki, tuleb enamuspuuliigina eelistada nendele kasvukohatingimustele sobivaimat või väärtuslikumat puuliiki.
 § 11. Puistuelementide viisi määratavad takseertunnused
 (1) Iga puistuelemendi kohta märgitakse lisaks puuliigile koosseisukordaja, päritolu, keskmine vanus, keskmine kõrgus, keskmine rinnasdiameeter ja olemasolu korral kahjustused.
 (3) Päritolu järgi eristatakse loodusliku tekkega ja kultiveeritud puistuelemente. Loodusliku tekkega puistuelemendid võib liigitada tekkeviisi alusel seemne- ja võrsetekkelisteks. Kultiveeritud puuliigid võib liigitada kultiveerimise viisi alusel külvi- ja istutuskultuurideks. Kui loodusliku tekkega puistuelemendi tekkeviis ei ole määratav, kirjeldatakse see seemnetekkelisena, kui kultiveeritud puistuelemendi kultiveerimisviis ei ole määratav, kirjeldatakse see külvikultuurina.
 (4) Puistuelemendi keskmine vanus määratakse aastaringide või männaste loendamisega, eelmise inventeerimise vanuseandmete või metsakorraldaja eksperdihinnangu alusel. Kultiveeritud puuliikide vanus määratakse kultiveerimise aasta järgi.
 (7) Kahjustuse iseloomustamiseks märgitakse kahjustatud puistuelement, kahjustuse põhjus, kahjustatud puude osakaal protsentides ja kahjustuse aste. Kahjurite loetelu ja kahjustuse astme määramise alused on esitatud lisas 16.
 § 12. Puistuelementide takseertunnuste määramise täpsusele esitatavad nõuded
 (1) Ülepinnalise takseerimise korral ei tohi puistuelementidel, mille tagavara moodustab vähemalt 20% rinde tagavarast, takseertunnuste määramise viga olla suurem kui:
 1) koosseisukordaja määramisel enamuspuuliigil 10%, teistel puuliikidel 15%;
 2) kuni 20 m kõrguse määramisel 2 m, üle 20 m kõrguse määramisel 10%;
 3) kuni 20 cm rinnasdiameetri määramisel 2 cm, üle 20 cm rinnasdiameetri määramisel 10%;
 4) vanuse määramisel kuni 40-aastastes puistutes 5 aastat, 41- kuni 100-aastastes puistutes 10 aastat ja üle 100-aastastes puistutes 15% vanusest;
 5) rinnaspindala määramisel kuni 15m2/ha – 3m2/ha, üle selle 20%.
 (2) Looduses määratavad takseertunnused peavad olema sellise täpsusega, mis võimaldaks kasvava metsa tagavara määrata keskealistes ja vanemates puistutes nii, et 2/3 juhtudel oleks tagavara määramise viga alla 15% ja ülejäänud juhtudel alla 25%, latiealistes puistutes 2/3 juhtudel 25% ja ülejäänud juhtudel 35%.
 (3) Kõrguse, rinnasdiameetri, vanuse, rinnaspindala ja tagavara määramise süstemaatiline viga ei tohi olla suurem kui 10%.
 § 13. Metsa inventeerimisandmete vormistamine metsamajandamiskavaks
 (1) Metsamajandamiskava tiitellehel peab olema kirjas maakonna-, valla-, ja kinnistu nimi(ed), katastritunnus(ed), omaniku nimi(ed), kinnistu üld- ja metsamaa pindala, kasvava metsa tagavara, tagavara juurdekasv, kasvava metsa raiemaht, metsakorraldaja(te) nimi, välitööde kuupäevad, kava koostamise kuupäev, märge metsamajandamiskava kehtivusaja kohta ja metsakorraldusettevõtte nimi.
 (2) Metsa kirjeldamiseks koostatakse:
 1) eraldiste viisi takseerkirjeldused, milles on märgitud kõik käesoleva määruse §-des 6–11 kirjeldatud takseertunnused;
 2) metsa iseloomustavad koondtabelid, mis kirjeldavad olulisemate takseertunnuste keskmisi väärtusi ning metsamaa jagunemist peapuuliikide, kasvukohatüüpide, boniteediklasside, vanuse- ja arenguklasside viisi.
 (3) Metsamajandamiskava sisaldab käesoleva juhendi § 2 lõike 8 nõuetele vastavat metsamaa plaani ja lõigete 9–10 nõuetele vastavat puistuplaani ja kavandatud metsamajandustööde plaani.
 (4) Uuendusraiete nimekiri koostatakse raieliikide ja enamuspuuliikide kaupa. Nimekirjas märgitakse eraldise number, raieviis, raie järjekord või raieaasta, raie pindala ja raiutav tagavara puuliikide kaupa.
 (5) Hooldusraiete nimekirjas märgitakse eraldise number, raieliik, raie järjekord, raie pindala ja tagavara ning maksimaalselt lubatav harvendusraie pindala suurus.
 (6) Metsa uuendamisvõtete nimekirjas märgitakse eraldise number, kasvukohatüüp, uuendamise või hooldamise viis ning metsakultiveerimise korral ka uuendatav puuliik ja külvi- või istutuskohtade arv.
 (7) Metsamajandamiskava võib lisaks eelkirjeldatule sisaldada ka täiendavat teavet, kui see aitab paremini esile tuua kava sisu ja soodustab metsa kui ökosüsteemi kaitset ja säästvat majandamist.
 (8) Metsamajandamiskavas sisalduva teabe õigsuse eest vastutab metsamajandamiskava koostanud metsakorraldustööde tegevusluba omav isik.
 METSA KASUTAMISE VIISIDE JA VÕTETE KAVANDAMINE
 § 14. Metsa kasutamise viiside ja võtete kavandamise alused
 (1) Metsa kasutamise viiside ja võtete kavandamisel lähtutakse eraldise seisundist ja selle vastavusest metsa majandamise eesmärgile.
 (2) Metsa kasutamise viiside ja võtete kavandamisel on metsa korraldaja kohustatud järgima õigusaktidest ja planeeringutest tulenevaid metsa majandamise kitsendusi.
 (3) Vastavalt metsa majandamise eesmärgile kavandatakse metsa uuendamise ja kasvatamise võtted, metsa kasutamise viisid, metsakaitse soovitused ja elustiku mitmekesisuse säilitamise abinõud.
 (1) Metsa uuendamiseks kavandatakse järgmisi töid:
 2) uue metsapõlvkonna rajamine;
 3) metsauuenduse hooldamine.
 (1) Lageraie raiesihitus kavandatakse üldjuhul vastu valitsevaid tuuli idast läände või põhjast lõunasse.
 (2) Üldjuhul kavandatakse lageraielangid vahetu liitumisega.
 (3) Turberaied kavandatakse lähtuvalt metsa majandamise eeskirja või kaitsemetsa majandamist reguleeriva õigusakti nõuetest.
 (4) Uuendusraie kavandamisel märgitakse raie liik, puistuelementide kaupa väljaraiutav tagavara tihumeetrites ja väljaraieprotsent.
 3) laasimine;
 4) veerežiimi reguleerimine.
 (2) Valgustusraiet kavandatakse lagedatel aladel, selguseta aladel ja noorendikes.
 (4) Harvendusraiet ei kavandata väljaraiega alla 5% puistu tagavarast.
 (5) Harvendusraiel märgitakse puistuelementide kaupa väljaraie protsent ja raiutav tagavara. Maksimaalne kavandatav väljaraie puistu esimesest rindest koos kokkuveoteedelt raiutud puiduga on 40% rinde raie-eelsest tagavarast.
 (6) Metsamajandamiskava 10-aastaseks kehtivusperioodiks kavandatakse eraldise kohta maksimaalselt kaks harvendusraiet.
 (7) Valikraie kavandatakse ainult hoiu- või kaitseala ja kaitsealuse liigi kaitsekorralduskava alusel. Valikraiel märgitakse puistuelementide kaupa väljaraiutava tagavara protsent.
 (8) Vastavalt otstarbekusele määratakse kas kiire, esimene või teine raiejärjekord või raieaasta.
 (9) Metsa majandamise võtete kavandamisel kasutatavad klassifikaatorid on esitatud käesoleva juhendi lisas 17.
 METSA RAIEMAHU ARVUTAMISE METOODIKA
 (2) Kasvava metsa raiemahuks loetakse uuendus-, harvendus-, sanitaar- ja valikraieraiele määratud kasvava metsa mahtu tihumeetrites.
 (1) Alates 1000 ha suurusest metsakorraldusobjektist on aastase uuendusraie pindala määramise alus arvestuslank.
 (2) Arvestuslangi leidmiseks arvutatakse käesoleva juhendi lisas 18 esitatud valemite järgi enamuspuuliikide (peapuuliikide) kaupa kõvalehtpuupuistute, männikute, kuusikute, kaasikute, haavikute ja sanglepikute küpsuslank, I vanuslank, II vanuslank, ühtlase kasutuse lank ning integraallank. Langid arvutatakse eraldi tulundus- ja kaitsemetsa kohta.
 (3) Arvestuslank määratakse eksperdihinnangu alusel enamuspuuliikide viisi, kusjuures summaarne arvestuslank ei tohi ületada suurimat arvutatud lanki. Peapuuliigiti ei tohi uuendusraie aastane pindala olla suurem selle puuliigi maksimaalsest arvutatud langist, välja arvatud juhul, kui määratud arvestuslank on 2,0 ha või alla selle.
 (4) Metsamajandamiskava kehtivuse perioodil ei tohi ühegi enamuspuuliigi uuendusraie pindala olla suurem maksimaalse arvutatud langi ja perioodi pikkuse korrutisest.
 (5) Metsamajandamiskavas on arvestuslangi kasutamisel soovitav märkida uuendusraiete pindalad raieaastate ja enamuspuuliikide kaupa, lähtudes mõlemal juhul ühtlase kasutuse põhimõttest.
 Märkus. Lisad on avaldatud elektroonilises Riigi Teatajas. (Alus: «Riigi Teataja seaduse» § 4 lõige 2 ja riigisekretäri 15.12.2006. a resolutsioon nr 17-1/06-08441.)
 Metsa korraldamise juhendi LISAD


text:
 Avis juridique important
 |
 21999D0126(01)
 Decision No 5/98 of the Association Council between the European Communities and their Member States, of the one part, and Romania, of the other part of 23 December 1998 extending the double-checking system established by Decision No 3/97 of the Association Council for the period 1 January to 31 December 1999
 Official Journal L 019 , 26/01/1999 P. 0009 - 0009
 DECISION No 5/98 OF THE ASSOCIATION COUNCIL between the European Communities and their Member States, of the one part, and Romania, of the other part of 23 December 1998 extending the double-checking system established by Decision No 3/97 of the Association Council for the period 1 January to 31 December 1999 (1999/57/EC)THE ASSOCIATION COUNCIL,Whereas the Contact Group referred to in Article 11 of Protocol 2 to the Europe Agreement establishing an association between the European Communities and their Member States, of the one part, and Romania, of the other part, which entered into force on 1 February 1995, met on 14 October 1998 and agreed to recommend to the Association Council established under Article 106 of the Agreement that the double-checking system introduced in 1998 by Association Council Decision No 3/97 should be extended for the period between 1 January and 31 December 1999;Whereas the Association Council, having been supplied with all relevant information, has agreed with this recommendation,HAS DECIDED AS FOLLOWS:Article 1 The double-checking system established by Association Council Decision No 3/97 for the period 1 January to 31 December 1998 shall continue to apply for the period between 1 January and 31 December 1999. In the preamble and Article 1(1) and (3) of the Decision, references to the period 1 January to 31 December 1998 shall be replaced by references to '1 January to 31 December 1999`.Article 2 This Decision shall enter into force on the day of its adoption.It shall apply with effect from 1 January 1999.Done at Brussels, 23 December 1998.For the Association CouncilThe PresidentA. G. PLESU