የአገው ሕዝብ የዛጉዌን ሥርወ መንግሥት መሥርተው ታላቁን ላሊበላን የሠሩ ጥንታዊ አስተዋጽዖ አድራጊዎች ናቸው። የጥበብ ታሪካቸው ያኮራል።ቋንቋቸው የአማርኛና የትግርኛ መሠረት በመሆኑ ባህልን በመቅረጽ የነበራቸው ትልቅ ሚና ያስደንቃል።