نبرد برای ماندن

در ۴۰ سال گذشته وضعیت برای بقا در قدرت برای رییس ‌جمهوری مستقر در کاخ سفید چگونه بوده است؟یکی از حساس‌ترین جدال‌های تاریخ آمریکا در حال برگزاری است. دونالد ترامپ برای آنکه تا چهارسال آینده کاخ سفیدنشین باقی بماند، در مقابل جو بایدن، معاون اول سابق باراک اوباما، قرار گرفته است. در این نوشتار نگاهی مختصر خواهیم داشت به انتخابات‌هایی در ۴۰ سال گذشته که یک رییس جمهور مستقر در کاخ سفید به عنوان یکی از نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در آن حضور داشته است. این بررسی شاید کوشش مناسبی جهت پاسخ به سوال‌هایی از این دست باشد که تا چه اندازه امکان دارد ترامپ به عنوان رییس جمهوری فعلی بازنده‌ی انتخابات ریاست جمهوری باشد؟ و تا چه اندازه بحران‌های اقتصادی یا بحران‌های امنیت ملی بر انتخاب مجدد تاثیر می‌گذارد؟۱۹۸۰ – جیمی کارتر، تسخیر سفارت و رویایی که بر باد رفتزمانی که در سال ۱۹۷۶ کارتر در مقابل جرالد فورد رییس جمهوری که با توجه به متمم ۲۵ قانون اساسی جایگزین معاون رییس جمهوری سابق شده بود و پس از استعفای نیکسون، بر منصب ریاست جمهوری تکیه زده بود، قرار گرفت آمریکا دچار بزرگترین بحران اقتصادی در دهه‌های اخیرش بود. رکودی که تورم دو رقمی به همراه خود داشت گریبان آمریکا را گرفته بود. در این شرایط در انتخاباتی تقریبا نزدیک، آمریکایی‌ها رای به ادامه‌ی ریاست جمهوری جرالد فورد ندادند، رییس جمهوری‌ای که هرگز توسط آرای الکترال انتخاب نشده بود.کارتر با ایده‌هایی پیش رو دوره‌ی ریاست جمهوری خود را آغاز کرد اما بحران سیاسی تسخیر سفارت آمریکا در ایران و گروگان‌گیری کارکنان سفارت و همچنین مشکلات اقتصادی که در حل آن‌ها چندان کامیاب نبود راه را برای حضور یک جمهوری‌خواه در نبرد انتخاباتی سال ۱۹۸۰با او هموار کرده بود. رونالد ریگان با ایده‌های دست راستی کاهش اندازه‌ی دولت برای مردم آمریکا که از تورم دو رقمی خسته بودند، صحبت از ثبات اقتصادی می‌کرد و در مقابل جیمی کارتر به عنوان رییس جمهوری مستقر هراس از برداشته شدن حمایت‌های تامین اجتماعی و سلامت را در دل‌ها می‌افکند. در نهایت کارتر نه موفق به حل مناقشه‌ی گروگان‌ها شد و نه توانست در انتخاب پیروز میدان باشد، حتی دستاوردهای سیاست خارجی‌ای همچون پیمان کمپ دیوید برای او موفقیتی به همراه نداشت. در روز انتخابات رقیب جمهوری خواه با کسب ۴۸۹ رای الکترال در مقابل ۴۹ رای کارتر را شکست داد. در این میان بسیاری معتقدند که ریگان با انجام توافق‌های پنهانی با ایران، مانع از رقم خوردن شگفتی اکتبر، آزادی گروگان‌ها، برای کارتر شد. دولت ایران در هنگام مراسم تحلیف ریگان خبر از آزادی گروگان‌ها داد. و کارتر در کنار جرالد به فورد به دومین رییس جمهور ناکام برای انتخاب در دوره‌ی دوم، از سال ۱۹۳۵ به بعد بدل شد.۱۹۸۴- آمریکا قرمز می‌شوددر دو سال ابتدایی دوره‌ی ریاست جمهوری رونالد ریگان تورم دو رقمی و عدم ثبات اقتصادی سبب شده بود تا محبوبیت ریگان در نظرسنجی‌ها تا کمتر از ۴۰ درصد کاهش پیدا کند، اما در ادامه با مهار تورم و کاهش آن تا زیر ۸ درصد وضعیت برای ریگان بهتر شد. در سال ۱۹۸۴ ریگان توانسته بود تا در انتهای دور اول ریاست جمهوری، تورم را به حدود ۴ درصد برساند. از سوی دموکرات‌ها والتر ماندیل به عنوان نامزد انتخابات معرفی شده بود و جرالدین فرارو همراه انتخاباتی او بود. ماندیل در کمپین انتخاباتی خود با رنگ و بوی کاملا لیبرال از توقف (فریز شدن) برنامه‌ی هسته‌ای آمریکا و تصویب اصلاحیه حقوق برابر (ERA) گفت. به سیاست‌های اقتصادی ریگان از این منظر که باعث افزایش نابرابری می‌شوند حمله کرد و از لزوم کاهش کسری بودجه گفت.در نهایت ریگان آرای الکترال تمامی ایالت‌ها به جز مینه‌سوتا که ایالت خانگی ماندیل بود را کسب کرد و یکی از سهمگین‌ترین شکست‌های تاریخ انتخابات از سوی زوج ریگان-بوش(پدر) برای حزب دموکرات ثبت شد. بسیاری از کارشناسان و تحلیلگران انتخابات در آن سال علت توفیق شگفت انگیز ریگان در انتخابات را، رای میلیون‌ها دموکرات به ریگان می‌دانند. عملکرد خوب اقتصادی که رای دهندگان دموکرات به ریگان نسبت می‌دادند و همچنین تامین امنیت ملی سبب شده بود تا ریگان در میان رای دهندگان دموکرات حمایت بی‌سابقه‌ای کسب کند.۱۹۹۲- بوش پدر تک دوره‌ای می‌شوددر انتخابات سال ۱۹۹۸ که جرج هربرت بوش، معاون اول وقت ریاست جمهوری پیروز انتخابات شد. رویارویی بوش با بحران اقتصادی وقت ایالت متحده از اتفاقات مهم دوره‌ی اوست. او برای مقابله با این مشکل سیاست‌های افزایش مالیات را در پیش گرفت، کاری که به مذاق هم حزبی‌هایش خوش نیامد. همچنین بوش پدر فرمانده‌ی کل قوای آمریکا در جنگ اول خلیج فارس بود و بسیاری معتقدند او می‌توانست از جنگ بیش از این برای افزایش محبوبیت خود استفاده کند. به هر روی سال ۱۹۹۲ فرا رسیده بود و بوش پدر رو در روی بیل کلینتون، یکی از کاریزماتیک‌ترین دموکرات‌های تاریخ قرار داشت. سخنرانی‌های پرشور و جذاب کلینتون در رقابت‌های انتخاباتی کار را برای رقیب جمهوری‌خواهش سخت کرد. به نظر می‌رسید انتخابات در زمان نامناسبی برای بوش پدر در حال برگزاری بود، او در دوره‌ی ۴ ساله‌ی خود نه توانسته بود عزمی برای تغییر جدی سیاسی نشان دهد و نه از حیث عملکرد اقتصادی توانست آن‌قدر وضع را بهبود دهد که توانایی رقابت با کلینتون را داشته باشد. در نهایت بوش با ۳۷۰ رای الکترال در مقابل ۱۶۸ نتیجه‌ی انتخابات را واگذار کرد و در کنار کارتر و جرالد فورد سومین رییس جمهور تک دوره‌ای آمریکا پس از جنگ جهانی دوم شد. محبوبیت بوش پدر در هنگام پایان دوره‌ی اول ریاست جمهوری او نزدیک به ۵۰ درصد بود. مقایسه‌ی این رقم با آماری که ۱۶ سال بعد فرزندش بر جای گذاشت، یعنی به اتمام رساندن دوره‌ی ریاست جمهوری با محبوبیتی کمتر از ۳۰ درصد شاید این سوال را در ذهن برجسته کند که: « بهتر است یک رییس جمهوری تک دوره‌ای محبوب باشیم یا یک رییس جمهوری دو دوره‌ای نامحبوب؟»۱۹۹۶- سادگی کارگشا بوددر انتخابات سال ۱۹۹۶ کلینتون در برابر رقیب خود باب دال رهبر اکثریت سنا و فرماندار ایالت کانزاس قرار گرفت. شکست‌های حزب دموکرات در انتخابات‌های کنگره و سنا در ابتدای کار، از سختی کار برای کلینتون در این انتخابات خبر می‌داد. اما رشد اقتصادی نسبتا ثابت در سال‌های دوره‌ی اول ریاست جمهوری کلینتون مسیر را کمی برای او هموار تر کرد. به بن‌بست خوردن کلینتون با کنگره‌ی جمهوری‌خواه در مورد بودجه که منجر به تعطیلی دولت شد شاید یکی از اتفاقات مهم دوره‌ی او باشد. بن‌بستی که در نهایت منجر به کنارگذاشتن برنامه‌های بهداشت و درمان دولت شد. هر چند کلینتون موفق شد در تعامل با کنگره برنامه‌های اصلاحات رفاهی خود را حفظ کند. همین برنامه‌ها در انتخابات توانست مقدار زیادی از آرا را به سبد کلینتون بریزد.کمپین کلینتون در انتخابات با حمله‌های گسترده تلویزیونی بر افکار قدیمی و سن بالای باب دال تمرکز کردند. در حالی که کمپین نامزد جمهوری‌خواه با تداعی آمریکای زمان ریگان از بازگشت و احیای گذشته می‌گفت، کلینتون در کمپین خود به ظرافت از ساخت پلی به سمت آینده گفت. در پایان هر دو کمپین انتخابات با نتیجه ۳۷۹ رای الکترال در مقابل ۱۵۹ رای به پایان رسید. شاید اگر داستان رسوایی بیل کلینتون و مونیکا لوینسکی پیش از انتخابات اتفاق افتاده بود، این انتخابات داستان‌های بیشتری برای تعریف داشت.۲۰۰۴- انتقام پدرجرج بوش پس از انتخابات بحث انگیز سال ۲۰۰۰ در رقابتی که بسیاری اعتقاد داشتند در نبرد با ال‌گور پیروز انتخابات نشده است، به قدرت رسید. پس از ۸ ماه از آغاز دوران ریاست جمهوری بوش، حمله‌ی یازده سپتامبر رخ داد،‌ بوش در این‌جا با محبوبیت ۹۰ درصدی یکی از بالاترین آمار محبوبیت رییس جمهورهای آمریکا در دهه‌های اخیر را داشت. پس از این اتفاق نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا وارد افغانستان شدند.پس از افغانستان توجه بوش و به خصوص معاون اول او دیک چنی به عراق معطوف شد. بوش و دولت او با این ادعا که عراق سلاح‌های شیمیایی و بیولوژیک را برخلاف مقررات بین المللی نگه‌داری می‌کنند از ضرورت برکناری صدام حسین گفت و در مارس سال ۲۰۰۳ در حالی که آلمان، چین، فرانسه و روسیه با او همراه نبودند، به عراق حمله کرد. هر چند نهایتا نیروهای آمریکایی نتوانستند در عراق سلاح کشتار جمعی بیابند و تنها سبب فروپاشی دولت عراق شدند. برایند این اتفاقات منجر به کاهش محبوبیت بوش در اذهان عمومی در نزدیکی زمان انتخابات شد.پس از انجام مبارزات درون حزبی دموکرات‌ها جان کری سناتور از ایالت ماساچوست به عنوان نامزد حزب دموکرات در این انتخابات معرفی شد و در مقابل زوج بوش-چنی قرار گرفت. کری در مناظره‌ی اول، به بوش برای عدم جذب حمایت بین المللی در حمله به عراق انتقاد کرد. انتقادی که توسط بوش به خوبی به آن پاسخ داده نشد و در این مناظره کری پیروز ماجرا شد. پس از انجام شدن دو مناظره‌ی دیگر و رقابت کاندیداها با هم،‌ نظرسنجی‌ها حکایت از نزدیکی آرای نامزدها به هم داشتند. در این میان اتفاقات دیگری همچون انتشار ویدیویی از اسامه بن لادن چهار روز مانده به انتخابات نیز بر روی آرا به نفع بوش تاثیر گذار بود. در نهایت جرج بوش پسر با نتیجه‌ی ۲۸۶ رای الکترال در مقابل ۲۵۱ رای که نتیجه نسبتا نزدیکی است پیروز انتخابات شد. این اولین پیروزی جمهوری‌خواه‌ها در مجموع آرای ملی در برابر دموکرات‌ها پس از انتخاب بوش پدر بود.۲۰۱۲- پیروزی کم دردسردر مبارزات این سال باراک اوباما که چهار سال قدرت را در اختیار داشت در مقابل میت‌ رامنی فرماندار سابق ایالت ماساچوست قرار گرفت. موضوع مبارزات بیشتر بر روی موضوعات داخلی متمرکز بود، از جمله‌ی مهم‌ترین این موضوعات نحوه‌ی برخورد دولت اوباما با بحران رکود بزرگ سال ۲۰۰۹ بود. باراک اوباما هر چند در مناظره‌ی اول نتوانست عملکرد خوبی از خود نشان دهد، در مناظره‌های بعدی تا حدی نتیجه را جبران کرد. در جریان مناظره‌های انتخاباتی مسائلی همچون بهار عربی، تحریم‌های هسته‌ای علیه ایران و حمله به سفارت آمریکا در بن‌غازی لیبی نیز مطرح شد.نهایتا باراک اوباما برای بار دوم به عنوان رییس جمهوری آمریکا انتخاب شد. نتیجه‌ی برای اوباما ۳۳۲ رای الکترال در مقابل ۲۰۶ رای بود که نشان از کاهش برتری او بر رقیب نسبت به انتخابات دور اول ریاست جمهوری‌اش داشت.در نهایت و برای جمع بندی کلی از تمام انتخابات‌هایی که برای انتخاب مجدد رییس جمهور حاضر در قدرت برگزار شده است شاید بتوان نتیجه گرفت، عواملی همچون عملکرد رییس جمهور در طول دوره‌ی اول، وضعیت حزب در انتخابات‌های مجلس و سنا در دوره‌ی اول، عملکرد اقتصادی رییس جمهور، تغییرات عمده‌ی سیاست‌ خارجی، بروز رسوایی برای رییس جمهوری و موفقیت‌های نظامی و مرتبط با روابط خارجه و عملکرد در مناظره‌ها و کمپین‌های انتخاباتی نتیجه‌ی انتخابات را رقم بزند و یک رییس جمهور را برای بار دوم بر کرسی ریاست جمهوری بنشاند، خارج از تمام این موضوعات حالا می‌دانیم که خروج ترامپ از قدرت اتفاقی دور از ذهن نخواهد بود چرا که از میان هفت رییس جمهور پیش از ترامپ ۳ نفر از آن‌ها تنها یک دوره توانسته‌اند در قدرت بمانند.نویسنده: محمدمحسن رضازاده