چرا بینوایان؟

به هیچ عنوان قصد نداشتم که این متن تبدیل به نوعی محتوا شود بلکه می‌خوستم به منزله نوعی نوشته ارزشمند آن را به حساب بیاورم.یک کوتاهی کوچکمی‌خواهم بگویم که گاهی از اوقات ما یک واقعه یا هر چیز دیگر مهمی را در زندگی‌مان دست کم می‌گیریم در حالی که در آن واقعه درس ارزشمندی نهفته است درسی برای بیداری، درسی برای شکفتن و تجدید دوباره، درسی که بتواند به شاخه های خمیده زندگانی ما جانی تازه بدهد.من امروز با اشتباه دیگری مواجه شدم اشتباهی که سخت من را به فکر واداشت. من تعصبی سخت در قبال خواندن بعضی از کتاب ها از خود نشان می‌دهم می‌توانم به مثالی اشاره بکنم که چندان هم از موضوع بحث ما جدا نیست.در این مدتی که حرفه ای نویسندگی را شروع کرده و روزانه بالای چندین ساعت می‌نویسم و می‌خوانم، هیچوقت ذهنم به سراغ یک کتاب نرفته بود البته صادقانه بگویم که ذهنم به سراغ آن رفت ولی گرانی آن موجب شده بود که من آنطور که باید و شاید به خرید آن اقدام نکنم.ولی همه چیز بکباره تغییر کردولی در نهایت در یک روز بهاری به ناچار بنابر تعریفی که از دوستانم شنیدم به سراغ خرید این کتاب رفتم و به خود قول دادم که هر طور شده باید آن را بخوانم و به هیچ عنوان آن را به فردا و پس فردا موکول نکنم.آری، انسان در طول این مسیر که به سختی به یک قرن به درازا می‌انجامد دچار لغزش ها وخطاهای بسیاری می‌شود حتما لزومی ندارد تا به یک گناه کبیره مبتلا بشویم تا بلکه احساس بدی نسبت به خودمان داشته باشیم بلکه اگر رشدی را هم از خودمان دریغ کردیم باید کاری کنیم تا وجدانمان از جایش برخیزد ونهیبی کر کننده بر ما بزند و ما را وا دارد که به درون خود بنگریم وبدانیم که کوتاهی از کجا نشات گرفته است.می‌دانم شاید با خود می‌گویید که‌ این روده درازی‌ها و زیاده‌گویی‌ها برای چیست؟ قضیه از این قرار است که من توانستم کتاب بینوایان را بخوانم. بله همین کتاب معروفی که در همه ی کتاب فروشی‌ها حتی دستفروش های خیابان هم یافت می‌شود اما باید بگویم که متاسفانه نگاه من به آن کاملا حقارت‌آمیز بود و با نظری ناشیانه به این کتاب می‌نگریستم یا با خود می‌گفتم که‌ این کتاب ارزش پولی را که بابت آن پرداخته می‌شود ندارد ولی اشتباه می‌کردم.حس گناهاکنون حس انسان گناهکاری را دارم و از اینکه شرایط رشد وپیشرفت را برای مدتی از خود دریغ کرده‌ام کاملا محزون و غمگین هستم و هیچ توجیهی برای جبران آنچه که بر سر خود آورده‌ام پیش روی خود نمی‌بینم الا آنکه از این پس به خود قول بدهم که چنین کوتاهی را به خرج ندهم و ظاهر چیزی را برای قضاوت کافی ندانم.من امروز توانستم که این کتاب را به پایان برسانم و در صفحات متعددی از آن بغضی گلویم را چنگ می‌زد ولی فاجعه آنجا بود که بعد از اتمام این کتاب و در حالیکه تحت تاثیر آن قرار گرفته بودم، خود را سزاوار نفرین می‌دانستم برای اینکه اهمال به خرج داده بودم. بله این کتاب حتی بیش از آنچه که تصورش را بکنید می‌ارزد.من نمی‌دانم که چرا اینقدر تعلل کرده بودم ولی در نهایت این تجربه به منزله درس بزرگی برای من شد تا هر چیزی را خار نشمارم و از ظاهر آن قضاوت نکنم.خلاصه داستانبگذارید راجع به داستان صحبت بکنیم، داستان از آنجایی شروع میشود که ژان والژان زندانی فراری به نزد کشیش می‌رود و در نزد او به درجه‌ای از معنویت می‌رسد. از آن پس زندگی سربلند و آزادانه او آغاز می‌شود او می‌داند که برای آزادانه زیستن جای امیدواری وجود دارد.اما حوادث مختلفی بر سر راه او قرار می‌گیرند و او دوباره دستگیر می‌شود تا آنکه می‌تواند از بند زندان برهد و برای خودش کاری دست و پا بکند اما همان چند شاهی که از آن پسر دزدیده بود گریبان او را می‌گیرد و دوباره او به زندان می‌افتد او با معرفی خود شخصیت بزرگ خویش را به ما نشان می‌دهد و می‌گوید که در زندان هم می‌توان آزادانه زیست. اما دوباره فرار می‌کند چونکه ماموریتی ناتمام دارد.او باید فرار می‌کرد تا بلکه بتواند به وعد های که به فانتین داده بود عمل بکند. اما همچنان سایه ژاور او را دنبال می‌کند و این دنبال کردن تا کوچه‌های فرانسه هم ادامه پیدا می‌کند ولی موفق می‌شود هر بار به طریقی از آن بگریزد و نجات یابد. او همه این کار ها را برای کوزت انجام می‌داد.اوج این فداکاری و انسانیت آنجایی است که او می‌توانست هویت خود را برای ماریوس پنهان نگاه دارد ولی به خود این اجازه را نمی‌دهد و به آنها خود را معرفی می‌کند. و این امر مقدمه‌ای می‌شود تا بین او و کوزت فاصله بیفتد و در آخر هم تناردیه با همان ظاهر پست و شریری که دارد مسبب خیر می‌شود و ماریوس آگاه می‌شود ولی زمانی به ژان والژان می‌رسند که او در حال کشیدن نفس های آخرش است. این صحنه از داستان من را به اوج احساساتم رساند.بعد از تمام کردن داستان، لبخندی بر لبانم نشست، شادی که توامان با نوعی سرزنش بود که چرا من زودتر این کتاب را نخوانده بودم.ژان والژان حتی در هنگام مرگ هم فقر خود را به ما گوشزد می‌کند او به ما می‌گوید که من فقیر بوده ام و فقیر هم از دنیا خواهم رفت به همین خاطر به 500 فرانکی که در قفسه بوده است اشاره می‌کند و میگوید که این پول برای بینوایان است.دیگر بیش از این نمیتوانم راجع به این داستان توضیح بدهم مگر کسی پیدا می‌شود که این داستان را نخوانده باشد؟ البته شاید ولی اگر کوتاهی کرده باشد.برداشت‌های شخصیاول؛ از همه ویکتور هوگو با بیانی شیوا توانسته است مقاصد و اغراض خود را به ما بفهماند. اغراض او سیاسی بودند ولی در ضمن داستان زیبایی دوچندان پیدا کردند.شاید اگر نویسنده ای معاصر این کتاب را می‌نوشت دیگر این کتاب در دسته‌جات رمان قرار نمی‌گرفت و به بخش سیاسی منتقل می‌شد.دوم؛ آنکه تشبیه های زیبای کتاب داستان را بیش از پیش زیبا و خواندنی می‌کند. به جرئت می‌توانم بگویم که بعد از خواندن این کتاب تا درجه زیادی تشبیه‌هایم بهتر شدند. ویکتور هوگو در این کتاب هر چیزی را به مثابه چیز دیگری تصور می‌کند.سوم؛ اینکه او از همه چیز می‌راند، از فلسفه و وحدت وجود گرفته تا سیاست و اقتصاد و شعر و روانشناسی و... . این ها همگی به نوبه خود ارزشمند هستند و ترجمان آن هستند که مطالعات دقیق و گسترده ای داشته است.چهارم؛ در مورد رفت و برگشت هایی است که در حین داستان با آنها مواجه می‌شویم. ناگهان بخشی از داستان تمام می‌شود وبخش دیگری شروع می‌شود با خود گمان می‌کنیم که بخش جدید کاملا بی‌ربط به بخش قدیمی است ولی او هر بار این را ثابت می‌کند که تمامی این خطوط در محلی به یکدیگر برخورد می‌کنند واین شگرد او به منزله درس نویسندگی برای تمامی داستان‌نویسان است.پنجم؛ جزئی نگاری دقیق اوست. هر مکانی که برای مخاطبان تصور می‌کند یا هر واقعه ای را که می‌نگارد با تمامی جزئیات و حوادث نقل می‌کند پنداشتی که می‌دانسته این کتاب او سالیان سال حتی پس از گذشت یک قرن در دست مردم خواهند چرخید و هرکه آن را می‌خواند محظوظ داستان وگفته های او می‌شود.از این رو با تفاسیر دقیق او از محیط کاملا می‌توانیم خود را در آن محیط تصور کنیم. علاوه بر این او پیش از شروع وقوع حادثه، اطلاعات دقیقی از آن محل می‌دهد گویی که آن محیط را در مقابل چشمان خود می‌بینیم. اوج این هنر وخلاقیت او جایی است که از فاضلاب های شهری پاریس سخن می‌گوید و حتی اندازه آنها را هم در دست دارد.ششم؛ جمله های زیبایی است که از منظر خود آن ها را انگاشته است واین جملات به قدری محسوس و گیرا هستند که دلم نمی‌آید آنها را یادداشت نکنم و در مقابل خود قرار ندهم از این رو میخواهم به جمله ای که حسابی من را به فکر فرو برد اشاره بکنم:"خوشبخت‌بودن مسئله بسیار خوفناک و مهمی است، وقتی انسان از هر طرف راضی شد، به نظرش می‌رسد که همین کافی است. هنگامی که مقصد جعلی زندگی یعنی خوشبختی را به دست آوردند، مقصد اصلی یعنی ادای وظیفه را از یاد می‌برند"