هوش ستاره‌ای یا هوش هیجانی در کودکان؟

مادربزرگم معتقد بود بعضی‌ها ستاره دارند. پدرم می‌گوید به خوش‌اخلاقی هم برمی‌گردد. مادرم اما تازگی بیانیه‌ای تحت این عنوان صادر کرده است که: «خوش اخلاقی مهم است اما کافی نیست! عوامل دیگری هم مهم است که نمی‌دانم چیست!» اگر بخواهم برگ آخر و انتهایی را برای این مجموعه مکالمات خانوادگی‌مان رو کنم و کمی هم از کتاب‌های دانشگاهی‌ام تقلب کنم، این موضوع به «هوش هیجانی» آدم‌ها ربط دارد. خبر خوش این که هوش هیجانی قابل ارتقا و اکتساب است. چگونه؟ با من ادامه مطلب را بخوانید تا اول تعریف هوش هیجانی و سپس راه‌های بالا بردن آن را مرور کنیم.هوش هیجانی یا عاطفی یکی از انواع هوش در کودکان است که موجب محبوبیت و موفقیت افراد در ابعاد مختلف زندگی می‌شود. چیزی که مادربزرگم تحت عنوان ستاره‌دار بودن از آن یاد می‌کرد، یک نوع موفقیت در ارتباطات و تعاملات روزمره است. در واقع با معرفی مفهوم هوش هیجانی، باور عامه مبنی بر این که افراد باهوش فقط در ریاضی یا فیزیک عملکرد خوبی دارند، تغییر کرد و افرادی مثل تاجران، سفیران، بازاریابان یا مدیران موفق که عملکرد خوبی در ارتباطات داشتند هم به عنوان افراد باهوش درنظر گرفته شدند.تقریبا از قدیم‌الایام تاکنون هر نظریه‌پرداز علاقه‌مند به حوزه انواع هوش‌ها، تعریفی خاص از آن را ارائه داده است! مثلا گلمن تقریبا هر چیز خوبی را که می‌شناخت زیر چتر هوش هیجانی قرار داد: هوش هیجانی شامل توانایی‌هایی مثل ایجاد انگیزه برای خود، داشتن پشتکار در شرایط دشوار و سخت، کنترل رفتارهای غیرارادی، به تاخیر انداختن خواسته‌ها، همدلی با دیگران، تنظیم هیجانات، مقابله با غلبه‌ی استرس بر تفکر منطقی است. این تعریف در طول سال‌ها نقدهای بسیاری را دریافت کرد تا در انتها در سال ۲۰۱۷، گلمن تعریف خود از هوش هیجانی را تغییر داد و آن را مفهومی معرفی کرد که از ۵ مولفه که همگی یک مهارت هستند تشکیل شده است. این ۵ مهارت عبارتند از: ۱)خودآگاهی: یعنی توانایی شناخت و درک نیازها، نقاط ضعف و قوت خود، شناخت امیال و باور و نگرش‌ها، آگاهی از اهداف، ارزش‌ها، خواسته‌ها ، عادات و هر جنبه‌ دیگری که به‌ سبک رفتاری یا نوع تاثیرتان بر دیگران شکل می‌دهد.۲) مهارت‌های اجتماعی: یعنی مهارت‌هایی که از آن‌ها به‌منظور برقراری ارتباط و تعامل با دیگران استفاده می‌کنید. این تعاملات می‌توانند به‌صورت کلامی و غیرکلامی باشند ۳) مهارت همدلی کردن: همدلی یعنی توانایی درک احساس و تجربه دیگران است؛ به این معنی که فرد بتواند خود را جای دیگری بگذارد و دنیا را از چشم او ببیند و بتواند احساس دیگران را بشناسد و پاسخ مناسب به آن احساس دهد. ۴) مهارت خودتنظیمی: خودتنظیمی به معنای کنترل احساسات، هیجان ها، رفتارها، خواسته ها و... در افراد است که به موجب آن فرد بر روی رفتارهای نامطلوب خود غلبه بیشتری پیدا می کند و موجب پیشگیری از آن می‌شود. ۵) انگیزش یا خودانگیزشی: خود انگیزشی به معنای انگیزه‌بخشی به خود برای ادامه حرکت به سمت جلو در مسیر زندگی به خصوص در شرایط دشوار است.به نظر می‌رسد این تعریف تاکنون توانسته بهتر هوش هیجانی را از ابعاد مختلف توصیف کند. احتمالا اگر مادربزرگم با گلمن دوست بودند، اسم این نوع هوش را هوش ستاره‌ای می‌گذاشتند:))) کودکی دوران طلایی برای یادگیری، توسعه و ارتقای مهارت‌ها و توانایی‌های بچه‌ها است. بهتر است این دوران طلایی را برای بالابردن هوش هیجانی فرزندتان از دست ندهید. جمله‌ای که همیشه آن را به والدین می‌گویم این است که «بازی» زبان اصلی و رسمی بین بچه‌ها است. بنابراین برای آموزش کودکان در هر زمینه‌ای، بهتر است در اولین مرحله از این راه وارد شوید. در مقاله «بازی برای تقویت هوش هیجانی کودک» به معرفی ۷ بازی برای بالا بردن هوش هیجانی کودکان پرداختم. شما می‌توانید با این بازی‌ها علاوه بر سرگرم شدن روی توانایی‌های مختلف کودک که پیش‌نیازی برای بالا بردن هوش هیجانی هستند کار کنید.