چرا این روزها بیشتر از گذشته دچار سردرد می‌شویم؟

اشلی ابرامسون یک مادر نویسنده است که در حوزه سلامت، روانشناسی، و مادرانگی مقاله می‌نویسد. در این مقاله، ابرامسون به سراغ یکی از رایج‌ترین مشکلات خانه‌نشینی در دوران قرنطینه، یعنی بروز سردرد رفته است. او با سه پزشک مغز و اعصاب صحبت کرده و حاصل نظرات مفید و خواندنی آنها را به ما می‌گوید: اینکه انواع مختلف سردرد کدام‌اند، چه ارتباطی بین استرس از ویروس کرونا و سردرد وجود دارد، و چه زمانی بروز سردردهای مختلف نگران‌کننده است. همچنین، ابرامسون راه‌حل‌های پزشکان مختلف برای رهایی از سردرد را نیز با ما به اشتراک گذاشته است.پیش درآمد:آیا سردردهایی که این روزها تجربه می‌کنیم یکی از علائم ویروس کرونا است یا تنها از استرس و ترس ناشی می‌شود؟ سردرد گرفتن جزو مشکلاتی است که در طول زندگی برای همه ما پیش آمده است اما در روزهای خانه‌نشینی به مشکلی تکراری و دغدغه‌ای جدی تبدیل شده است. طبیعی است که نگرانی زیادی‌ برای سلامتی خود و عزیزانمان داشته باشیم، اما بین احتیاط کردن و استرس‌های مداوم مرز باریکی وجود دارد که عبور از این مرز و تن دادن به استرس می‌تواند آرامشی که داریم را از ما سلب کند.در دوران همه‌گیری کرونا ممکن است انواع متفاوتی از استرس را تجربه کنیم و بسیاری از این تجربه‌ها می‌توانند به بروز سردرد منجر شوند.Photo: Science Photo Library/Getty Images در دوران همه‌گیری که مجبور به خانه‌نشینی و انزوای اجتماعی شده‌ایم و مثل گذشته نمی‌توانیم با دوستانمان به کافه، رستوران یا پاساژ‌ها برویم، احساس می‌کنیم که دنیای اطرافمان دارد از هم می‌پاشد، انگار تمام زندگی‌مان، به معنای واقعی کلمه، تبدیل به یک سردرد غول‌آسا شده است. سردردهای تنشی که به سردردهای استرسی نیز معروف‌اند، حدود سه چهارم جمعیت را تحت شعاع قرار داده‌اند. و در صحبت‌هایی که با پزشکان مختلف داشته‌ایم، به ما گفته شد که این رقم به طور قطع افزایش خواهد داشت. دلیل این موضوع هم چیزی نیست جز تغییراتی که یک همه‌گیری جهانی در زندگی تک تک ما ایجاد کرده است.طبق تعریف کتب پزشکی، سردرد تنشی شامل دردی است که معمولا آن را به شکل فشار و ضربه در اطراف سر و خصوصا شقیقه‌ها احساس می‌کنیم. بعضی از افراد این درد را اینگونه توصیف کرده‌اند که انگار سرشان در میان یک دستگیره ‌آهنی فشرده می‌شود و یا گویی یک نوار پارچه‌ای محکم دور جمجمه آنها پیچیده شده است. بعضی افراد دیگر هم در کنار سردرد، درد گردن و تنش ماهیچه‌ای را نیز متحمل شده‌اند. قدرت چنین دردهایی از ضعیف گرفته تا آزاردهنده و غیر قابل تحمل متغیر است و ممکن است از حدود نیم ساعت تا یک هفته تمام متغیر باشد (و اگر مانند دوران قرنطینه به طور طولانی مدت در معرض استرس و اضطراب باشید، این مدت زمان ممکن است طولانی‌تر شود)اصلا فرقی نمی‌کند اسمشان را چه بگذاریم، این سردردهای تنشی کاملا از استرس، اضطراب، تنش و نگرانی نشات می‌گیرند. دکتر استیون رایدر که یک زیست‌عصب‌شناس در مرکز پزشکی دانشگاه تنسی است می‌گوید: «به بیان ساده هرگونه استرسی می‌تواند جرقه اولیه سردردهای تنشی را روشن کند. و هنگام مواجهه با یک همه‌گیری جهانی مانند ویروس کرونا این استرس‌ها می‌تواند شامل ترس از مرگ، دغدغه‌ اقتصادی و تامین مخارج، و نگرانی درباره سلامت فردی.»بنجامین نِیگر یک دکتر عصب‌شناس در مرکز پزشکی پیشگام نورث‌وسترن اعلام کرده است که سردردهای تنشی غالبا از تغییر در روتین و برنامه روزانه ما ناشی می‌شوند. شاید این روزها از خانه مشغول به کار باشید و فضای کاری راحت و در دسترسی نداشته باشید؛ ممکن است مدت زمان استراحت یا ورزش کردنتان کمتر از حد معمول شده باشد، یا شاید هم در رژیم غذایی یا میزان آب مصرفی روزانه‌تان تغییراتی ایجاد شده باشد. به نظر دکتر نیگر تمامی این موارد می‌تواند باعث بروز سردردهای تنشی شوند.نِیگر می‌گوید:دیگر سالها است این نکته ثابت شده است که تغییر در برنامه روزانه می‌تواند سردرد را در افراد وخیم‌تر کند. همین دیروز بود که یکی از بیمارانم با من تماس گرفت و گفت که دو هفته است که از سردرد رنج می‌برد، و او کسی بود که اصلا سابقه سردرد نداشته است. می‌خواهم بگویم این اتفاق برای ممکن است برای هر کسی رخ دهد.این اضطراب و افسردگی مردم که پس از همه‌گیری جهانی تا این اندازه افزایش یافته است، ممکن است تجربه درد را برای آنها شدیدتر کند. از دیرباز پزشکان گفته بودند که تغییراتی که در حال و هوای ما رخ می‌دهد، مثلا همین که دائما در معرض استرس باشیم، نوع درد کشیدن و مواجهه ما با بیماری را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد. مطالعات متعددی نشان داده‌اند که مسیرهای حسی برای جراحت و مصدومیت، در همان ناحیه مغزی قرار گرفته‌اند که به تغییرات احساسات و حال و هوا نیز مربوط‌‌اند.در گذشته پزشکان خیال می‌کردند که سردردهای تنشی واقعا به خاطر فشار ماهیچه‌ای در ناحیه شقیقه‌ها ایجاد می‌شود. اما نِیگر می‌گوید که شواهد کافی برای اثبات این نظریه وجود ندارد. در عوض، اکنون می‌دانیم که بعضی شرایط استرس‌زا بدن انسان را نسبت به درد حساس‌تر و مستعدتر می‌کند.به عقیده دکتر نِیگر، دلایل دیگری هم وجود دارد که استرس می‌تواند در افزایش شدت و مدت زمان سردرد‌های تنشی دخیل باشد. برای مثال، بعضی از مردم تحت فشار استرس دندان‌های خود را به هم فشار می‌دهند و همین کار، به نظر دکتر نِیگر، اغلب اوقات می‌تواند مسبب بروز سردرد تنشی شود.با وجود همه این مسائل، باز هم این احتمال وجود دارد که شما اصلا دچار سردرد تنشی نشده باشید. دکتر نادا هیندیه، متخصص سردرد در مرکز مراقبت‌های پزشکی استنفورد اظهار داشته است که سردردهای میگرنی که در زمان استرس نیز اوج می‌گیرند ممکن است با سردردهای تنشی اشتباه گرفته شوند.اگرچه بسیاری از علائم این دو نوع سردرد، مثل درد ناحیه گردن و سر، با یکدیگر مشترک هستند، اما در بیشتر موارد، این علائم از سردردهای میگرنی ناشی می‌شوند، و نه برعکس. اما با این وجود، راه‌حل‌های کلیدی متفاوتی برای تشخیص سردرد از میگرن وجود دارد. «مهم‌ترین اقدامی که باید انجام دهید این است که ببینید نوع سردردی که دارید چیست، اگر نور و صدا شما را آزار می‌دهد، یا اینکه کمی احساس تهوع نیز دارید، احتمال آنکه سردرد شما میگرن باشد بیشتر است.»وقتی صحبت از درمان سردردهای ناشی از تنش و استرس باشد، قبل از هر چیزی باید تغییر سبک زندگی‌مان را آغاز کنیم. به عقیده دکتر هیندیه، باید تا جای ممکن در برنامه روزانه زندگی خود روال عادی و طبیعی زندگی را لحاظ کنیم و از فعالیت‌های بیش از حد یا افراطی پرهیز کنیم تا احساس بهتری داشته باشیم.دکتر هیندیه پیشنهاد می‌کند که تغییر سبک زندگی را از سه عامل کلیدی و تاثیرگذار آغاز کنیم: خواب، تغذیه، و ورزش. سعی کنید هر روز طی ساعت مشخصی به خواب رفته و بیدار شوید. مطالعات علمی ثابت کرده‌اند که همین اقدام ساده و به ظاهر کم‌اهمیت، شدیدا در پیشگیری از سردردهای تنشی موثر است.در کنار آن، بر روی حفظ یک رژیم غذایی منظم، آب‌رسانی کافی به بدن، و افزایش ریتم ضربان قلب به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه (به کمک نرمش و ورزش) تمرکز کنید. (اگر در حال حاضر دچار سردرد شده‌‌اید، کافی است برای مدتی تند و چابک قدم بزنید تا حالتان بهتر شود.)به نظر دکتر هیندیه «معمولاً زمانی که در خانه هستیم رعایت کردن این موارد ضروری را فراموش می‌کنیم و همین موضوع باعث ناخوشی، کسالت و سردرد می‌شود. اینکه برای خودتان یک روتین جدید ایجاد کنید و به زندگی‌تان یک روال منظم ببخشید، به طرز چشمگیری از بروز سردرد جلوگیری می‌کند.به زعم دکتر رایدر، اگر باور دارید که حال و هوای منفی دوران قرنطینه باعث بروز سردرد می‌شود، اهمیت رهایی از استرس به کمک فعالیت‌های آرامش‌بخش و تن‌آرامی (ریلکسیشن) دو چندان می‌شود. فعالیت‌هایی مانند یوگا و مدیتیشن که هم ذهن و هم بدن را درگیر می‌کنند، کمک زیادی به از بین بردن سردردهای تنشی می‌کنند. مطالعه‌ای که در سال 2014 انجام شده است، ثابت کرده است که افرادی که به تمرین یوگا مشغول بوده‌اند، با کاهش چشمگیر شدت و مدت زمان سردردهای خود مواجه شده‌اند. تحقیق دیگری نیز نشان داده‌ است که انجام تمرین‌های ذهن آگاهی مدیتیشن نیز می‌تواند باعث کاهش شدت سردرد شود.اگرچه سردردهای تنشی می‌توانند به شدت آزاردهنده باشند، اما دکتر نِیگر عقیده دارد که نباید بیش از حد نگران این سردردها باشید، چرا که معمولا روال عادی خود را طی می‌کنند و با تغییرات در سبک زندگی کمتر و کمتر می‌شوند. اما در بعضی موارد خاص، لازم است که دیدار یا حتی تماسی با پزشک خود داشته باشید.نِیگر همچنین اعلام کرده است که بسیاری از سردردهایی که مردم این روزها تجربه می‌کنند به مرور بهتر خواهند شد و معمولا تنها باعث بدخلقی می‌شود و مشکل عصب شناختی شدیدی را در پی نخواهند داشت. اگر چنین مواردی بیش از چند هفته طول کشید و اقدامات مختلفی که برای رهایی از سردرد انجام داده‌اید بی‌نتیجه مانده‌اند، حتما یک وقت ملاقات با پزشک خود تنظیم کنید.