مرگ متخصص

چرا صدای متخصصان شنیده نمی‌شود مرگ تخصص، چرا صدای متخصصان شنیده نمی‌شود / معرفی کتابهمه چیز حکایت از آن دارد که قرن بیست و یکم عصر دانایی است. به عبارتی هیچ گاه دسترسی به دانش عالی این‌چنین فراگیر و آسان نبوده است، همه چشم ها به تکنولوژی نوین ارتباطی دوخته شده است. این پیشرفت‌ها می‌توانند نویدبخش یک آینده خوب برای مردم جهان باشند، در ابتدا نیز نگاه‌ها به گسترش ارتباطات و استفاده از فناوری‌های جدید برای دستیابی به اطلاعات و آگاهی بیشتر، بسیار خوشبینانه بود. اما شرایط حاضر چالش‌های جدیدی را نیز به همراه داشته است. بسیاری از ما بر مرجعیت علم برای حل کردن مشکلات دنیای امروز باور داریم و کمتر کسی را می‌شناسیم که چنین چیزی را به چالش بکشد. اما در هنگام بروز همه گیری کرونا اتفاقات عجیبی در سراسر دنیا افتاد و بسیاری به نظریات تئوری توطئه روی آوردند. عده زیادی حتی در کشورهای پیشرفته ماسک نمی‌زدند زیرا ویدئویی را دیده بودند که در آن فردی ادعا می‌کرد استفاده از ماسک موجب خفگی و ایجاد آسیب مغزی خواهد شد. گروه زیادی از مردم به درمان‌های سنتی کرونا روی آوردند که هیچ پایه علمی درستی نداشت. در این‌جا تعدادی از خطیبان مذهبی، سلبریتی‌ها و حتی ورزشکاران نیز در تشدید ماجرا نقش ایفا می‌کردند و به شایعات دامن می‌زدند. این اخبار و اطلاعات گمراه کننده در مقیاسی وسیع در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها پخش می‌شد. حتی رسانه‌ها و خبرگزاری‌های رسمی نیز برای جذب مخاطب تعدادی از چنین محتواهایی را بازنشر می‌کردند. حتما شایعه به کار بردن میکروچیپ در واکسن‌ها برای کنترل انسان‌ها را شنیده‌اید. در سراسر جهان اعتراضات مختلفی به تزریق واکسن‌های کرونا انجام شده است، معترضان عموما تحت تاثیر اطلاعات غلط باواکسیناسیون مخالفت می‌کنند و آن را برای سلامتی بدن مضر می‌دانند.همین مسئله بحران فزاینده‌ای را در کشورهای اروپایی ایجاد کرده است و هر جهش جدید ویروس کرونا، مقامات بهداشتی را در بهت و نگرانی فرو می‌برد. زیرا افراد واکسینه نشده احتمال بیشتری دارد که در معرض بستری شدن یا فوت قرار بگیرند. برخی دولت‌ها به اجباری کردن واکسیناسیون پرداخته‌اند. این اجباری‌سازی چالش‌های دیگری را نیز در سطح سیاسی به بار آورده و تعدادی از منتقدان، نگران افزایش تسلط دولت‌ها بر حوزه خصوصی و فردی شهروندان هستند. علاوه بر این، بازار فروش گواهی‌های تقلبی واکسیناسیون نیز داغ شده است. امروزه ما با افرادی مواجه هستیم که صراحتا گرمایش جهانی را انکار می‌کنند، به دنبال برقراری ارتباط با فرازمینی‌ها هستند، به فالگیری و پیش‌بینی علاقه‌مند بوده و بر اساس آن پیش‌بینی‌ها برنامه زندگی خودشان را تعیین می‌کنند. یا حتی باور دارند که کره زمین گرد نیست، بلکه تخت و مستطیلی شکل است. صدها هزار نفر در ایالات متحده آمریکا به زمین تخت‌گرایی باور دارند. کتاب مرگ تخصص قصد دارد به ما توضیح دهد که چرا چنین اتفاقی افتاده است.ماجرا از اینجا آغاز شد که خیلی ها با گسترش وسایل ارتباط جمعی و مواجهه با حجم زیادی از اطلاعات در اینترنت، خود را بی‌نیاز از متخصصان می‌دانند و امتناع از پذیرش توصیه متخصصان را معادل نوعی خودمختاری و فضیلت به حساب می‌آورند. علاوه بر این، تمرکز ویژه بر محترم دانستن هر عقیده و باور و تاکید فراوان بر نوعی نسبی گرایی افراطی، امکان دست یافتن به پاسخ درست و حقیقی در بسیاری از مسائل و مشکلات را به امری تقریبا ناممکن تبدیل کرده است. امروزه بسیاری با لجاجت در برابر کسب دانایی مقاومت می‌کنند و آن را پس می‌زنند. می‌توان گفت یک باور عمومی در همه جا دارد گسترش می‌یاید که در آن مردم نسبت به دانشمندان بدبین هستند. در دنیای امروز مرز میان متخصصین و غیر متخصصین روز به روز دارد کمرنگ‌تر می‌شود، بسیاری از افراد راجع به چیزهایی نظر می‌دهند که در مورد آن آگاهی چندانی ندارند. همگان حس می‌کنند تا با چند کلیک در اینترنت می‌توانند به تمامی پیچیدگی‌های یک مسئله پی ببرند و راجع به آن بی‌محابا صحبت کنند. اما چه شده که کار به این‌جا رسیده است؟ امروزه حضور در موسسات آموزشی پسا دبیرستانی تجربه ای جمعی است. در نتیجه ی افزایش دسترسی به آموزش عالی کلمه ی «کالج» به تدریج معنای خود را از دست می دهد و دیگر نمی تواند نشانه ی تمایز تحصیل کردگان از بقیه باشد. امروزه «دانش آموخته ی کالج» معانی فراوانی دارد. متاسفانه « شخصی که دستاورد تحصیلی تایید شده دارد.» یکی از معانی آن نیست.کتاب این اتفاق و پیامدها را برای ما توضیح می‌دهد و به نسبت میان متخصصان و دمکراسی می‌پردازد. علاوه بر آن اشاره به آموزش عالی و فرهنگ عمومی، روزنامه نگاری نوین نیز مورد نقد و بررسی قرار می‌گیرد. کتاب مرگ تخصص در سال ۲۰۱۷ و پس از روی کار آمدن ترامپ نوشته شده، در ایران با ترجمه حسین خدادادی در سال ۱۴۰۰ چاپ دومش به زیور چاپ آراسته و روانه بازار کتاب شده است. / ابراهیم علی پور