كوه و نهر، جايگاه خادمي و طاهري در انقلاب اصفهان

همواره اين پرسش وجود دارد كه نفر اول انقلاب اسلامي در اصفهان كيست؟ خادمي يا طاهري.در اين كه جايگاه علمي، شهري و سنتي آيت الله سيد حسين خادمي بالاتر ست، شكي وجود ندارد. از طرف ديگر نقش فعالانه آيت الله سيد جلال الدين طاهري هم از تاريخ حذف نشدني است. نمي توان با گرايش هاي سياسي پاسخي صحيح به اين پرسش داد بلكه بايد علاوه بر واقعيت هاي تاريخي مقداري هم تجزيه تحليلي عقلي را در كار انداخت.محمتقي فلسفي، سيد حسين خادمي، سيد جلال الدين طاهري، عبدالنبي نمازيپيش از هر چيز بايد به سراغ انقلاب و تعريف آن برويم. اگر انقلاب را در قابي محدود كنيم كه در آن عده اي عليه حاكميت شعار مي دهند، مبارزه مي كنند و تلفات مي دهند و در نهايت با ضربات كاري حكومت را از نفس مي اندازند و نظمي نو برپا مي كنند، قطعا نام آيت الله طاهري درخشان تر از هر نام ديگري در اصفهان است. در اين هيچ شكي وجود ندارد كه او توانست در سال هاي مياني دهه پنجاه گوي سبقت را از ديگران بربايد و با حرف هاي نتد و آتشين، جمعيتي را با خود همراه كند و در مقابل دستگاه وقت به سراغش بيايد و اين حركت همراه با انقلاب ملت ايران هر روز دامنه دارتر مي شود.آيت الله طاهري محبوب است و اين محبوبيت به خاطر اقدامات سياسي او و حضور حسين وار او در صحنه است و اين كه بيان گيرا و صريحي دارد. مشخصا خواستار براندازي و سرنگوني رژيم است مطلبي كه اگر چه در دل خادمي هست اما در بيان واضح او نيست.طاهري با قرائتي كه از اسلام و معصومين پيدا كرده است روحاني شماره يك تحولات ماه هاي منتهي به انقلاب مي شود هر چند كه در ميان حوزويان اصفهان نفرات سرشناس تري وجود دارند. آن ها چه سياسي باشند و چه نباشند هرگز نامشان به اندازه طاهري بر سر زبان ها نيفتاد. تا جايي كه با دستگيري طاهري، عده اي اعتراض كنان آمدند و در نهايت خانه خادمي را براي تحصن انتخاب كردند. تحصني كه سرآغاز فصل جديد در مبارزات ملت ايران شد.پس اگر نگاهي سريع و كليشه وار و البته تا حدودي سطحي و ظاهري به انقلاب داشته باشيم مشخص است كه قله در اصفهان كيست اما اگر متناسب با پيچيدگي هاي شهر كهنسال اصفهان بخواهيم نظر بدهيم بايد نقش آيت الله خادمي را هم موشكافانه تر لحاظ كنيم.سيد جلال الدين طاهري در سمت راست امام خمينيدقت داشته باشيد كه آيت الله خادمي به عنوان زعيم و نفر اول حوزه اصفهان ابزاري در دست دارد كه افراد ديگر چنين ابزاري ندارند. او مي تواند فتوا دهد. تنها قم و نجف هستند كه در آن افراد صاحب فتوا و صاحب نفوذ مذهبي ديده مي شود. البته آقاي خوانساري در تهران و آقاي شيرازي در مشهد هم هستند اما حوزه اصفهان از همه قدمتش بيشتر است و به نوعي ريشه حوزه قم هم به حساب مي آيد.در اسناد تاريخي ذكر شده است كه آِت الله خادمي در آذر ماه 1357 فتوايي دارد كه مطابق با آن ناني كه كارمندان سر سفره خانواده م يآورند، حرام است. يعني به كار نبايد بروند و حقوق حكومتي كلا نجس است حالا البته مشاغلي كه كار مردم را لنگ مي گذارد مي توانند ادامه دهند. انعكاس چنين سخني در شهري مذهبي و سنتي مانند اصفهان چيست؟در يك كلمه فلج شدن دولت آن هم در مركز كشور ودر نقطه اي بسيار حساس. اين اثرش بسيار بالاست و نمي توان اثر را تنها در كف خيابان و مشت هاي گره كرده جستجو كرد. رديف جلو: سيد حسين خادمي در كنار شيخ عباسعلي اديب5 مرحله انقلاب اسلامي در اصفهانانقلاب اسلامي در اصفهان مراحل مشخصي داشت. ابتدا با روحانيون همسو با جريان امام خميني شروع شد. حركتي كه محدود و البته نخبگاني بود و سپس به بازار كشيده شد. بازار سنتي اصفهان همواره با روحانيت پيوندي عميق داشته است.مرحله بعدي ورود فرهنگيان بود. با موج معلم ها، دانش آموزان هم همراه شدند و با تعطيلي مدارس اوضاع دگرگون شد. تا اينجا فرهنگي بودن انقلاب در اصفهان مشخص است. در اين دانشگاهيان و ساير گروه هاي فرهنگي هم به ميدان آمدند. پيشتر هم گروه هاي مذهبي در قالب حلقه هاي كوچك تر به نوعي خود را آماده مي كردند.بعد از اين ها نوبت به دولت رسيد جايي كه كارمندان هم شجاعانه با انقلاب همراهي كردند و حالا ديگر هيچ ركن استواري در حكومت نبود جز سطوح بالا و در نهايت با پاشيده شدن نيروي ارتش و فرار سربازان، آخرين اميدهاي پهلوي هم نااميد شد. در نهايت بخش هايي از حاكميت هم تسيم ملت شدند و كار تمام شد.اين 5 مرحله را همواره بايد در ذهن مرور كرد تا صداي آمبولانس و انفجار تنها تصوير ما از انقلاب نباشد. وقتي ماجرا را اين چنين گسترده و مرحله به مرحله ديديم كم كم نقش آيت الله خادمي مشخص مي شود و سنت عظمتش را در اين ماجرا بيشتر نمايان مي كند حال آن كه ما در جستجوهاي تاريخي خود حرف تندي هم از خادمي پيدا نكرده باشيم. نگاه تدريجي به ما مي فهماند كه انگار بستري وجود دارد كه تحولات به وسيله عاملين بر آن بستر نقش خود را مي كشند.نگاه عميق تر به نقش آيت الله خادمياينجاست كه انقلابي بودن با طعم ديگري خود را نمايان مي سازد. طعمي كه در محيط سنتي اصفهان خودش را معنا مي دهد. آيت الله خادمي مشخصا روش خاص خود را دارد. زيرك است و اهل سياست. گام هايي برمي دارد كه نهايت آن همراهي با برچيده شدن نظام سلطنتي است اما با ظاهري هوشمندانه.آيت الله خادمي سوار بر ژيان جلودار تظاهرات عليه شاهدر واقع خادمي است كه با آن ‍ژيان مشهورش در صف اول برخي راهپيمايي ها انگار دارد مهر مشروعيت بر مبارزات براندازي مي زند و ناگفته از تمام ظرفيت هاي شيعي مي خواهد كه به صحنه بيايد. باور كنيد كه خون و خون ريزي امر ساده اي نيست و انسان اهل دين جان آدمي برايش ارزشمندتر است حالا او حجت مشخصي مي خواهد كه پا به اين مسير بگذارد و اقدامي را تاييد كند كه نتيجه اش خونريزي بيشتر است. خادمي اينجا هم نماينده اسلام گرايان انقلابي خميني دوست است و هم پرچم نجف را با نزديكي ديرينه اش با آيت الله خويي دارد. به عبارتي او با جايگاهي كه سال ها در حوزه اصفهان يافته اكنون مي توان انبار انرژي انباشته شده در سنت را مورد خطاب قرار بدهد و از ادبيات كاملا فقهي كه براي عموم دين باور الزام ايجاد مي كند، استفاده كند. كاري كه آقاي طاهري نمي تواند و اصلا چنين جايگاه رفيعي ندارد.اگر بخواهيم مخلص كلام را بگوييم خادمي انبار باروت است كه سال ها متراكم شده است و طاهري آن جرقه انقلابي است كه اين انبار را به آتش مي كشد. اگر آن جرقه نبود خبري از انقلاب نبود حالا هر چقدر هم بخواهيم خادمي انقلابي است و عاشق امام خميني باز هم نيازمند جرقه اي برق آسا از سنخ يك فردي بوديم كه نياز نداشت در عالي ترين رتبه هاي دين رسمي باش.و اگر آن حمايت سنت نبود، ماجراي انقلابي بودن به معناي ظاهري اش در اصفهان ابتر مي ماند زيرا اينجا اصفهان است. حال بايد اين دو فرد را در كنار هم ببينيم و بنا نيست شخصي را بر شخص ديگر برتري مطلق دهيم.مثالي براي فهم دقيق، كوه و نهرخادمي چون كوه است و طاهري مانند نهر است. براي اتفاقات بزرگ بايد كوهي باشد انباشته و محكم كه ما مدام از ظرفيت هاي آن انرژي و امكانات بگيريم تمام ظرفيت هاي آينده ما هم در همين سنت تاريخي است. هويت ديني نمرده است بلكه به دنبال تحركي مي گردد تا جاري شود. طاهري همان هر روان است اصلا كار ويژه اش چيز ديگري است. جاري و روان است. طبيعتا اهل عمل است. با انقلاب اراده وار جلو مي رود و راه ها را از دل كوه باز مي كند و الا كوه كه اهل تكان خوردن نيست. طاهري مي تواند بنا به اقتضائات روزگار فرمان را به سمتي بكشاند اما خادمي كه بر سنت تريلي وار نشسته است نمي تواند مدام ويراژ دهد و سمت و سو عوض كند.چالاكي طاهري وار ويترين انقلاب است و البته هر دكاني بايد پستويي داشته باشد كه اجناسش را سر وقت از آن فراخوان كند. پس در پايان و در مقام فهم بهتر آن چه ذكر آيه 16 سوره نحل را با خود مرور مي كنيم: وَأَلْقَى فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ وَأَنْهَارًا وَسُبُلًا لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَو در زمین، کوه هاى استوارى قرار داد تا شما را نلرزاند و نهرها و راه هایى ایجاد کرد، تا به مقصدتان راه یابید.