کشته شدن تور بر دست منوچهر (شاهنامه فردوسی - جلد 1)

بریم برای بخش‌های پایانی انتقامِ ایرج :)مثل همیشه اول شعر رو به صورت کامل می‌ذارم که با فایل صوتی بالای صفحه دنبالش کنید و لذت ببرید. بعد هم می‌ریم سراغ داستان و معنی ابیات.برای مشاهده بخش قبلی شاهنامه (تاخت کردن منوچهر بر سپاه تور (بخش دوم))، اینجا کلیک کنید.شعر کشته شدن تور بر دست منوچهرچو از روز رخشنده نیمی برفت ... دل هر دو جنگی ز کینه بتفتبه تدبیر یک با دگر ساختند ... همه رای بیهوده انداختندکه چون شب شود ما شبیخون کنیم ... همه دشت و هامون پر از خون کنیمچو کارآگهان آگهی یافتند ... دوان زی منوچهر بشتافتندرسیدند پیش منوچهر شاه ... بگفتند تا برنشاند سپاهمنوچهر بشنید و بگشاد گوش ... سوی چاره شد مرد بسیار هوشسپه را سراسر به قارن سپرد ... کمین‌گاه بگزید سالار گردببرد از سران نامور سی‌هزار ... دلیران و گردان خنجرگزارکمین‌گاه را جای شایسته دید ... سواران جنگی و بایسته دیدچو شب تیره شد تور با صدهزار ... بیامد کمربستهٔ کارزارشبیخون سگالیده و ساخته ... بپیوسته تیر و کمان آختهچو آمد سپه دید بر جای خویش ... درفش فروزنده بر پای پیشجز از جنگ و پیکار چاره ندید ... خروش از میان سپه بر کشیدز گرد سواران هوا بست میغ ... چو برق درخشنده پولاد تیغهوا را تو گفتی همی برفروخت ... چو الماس روی زمین را بسوختبه مغز اندرون بانگ پولاد خاست ... به ابر اندرون آتش و باد خاستبرآورد شاه از کمین گاه سر ... نبد تور را از دو رویه گذرعنان را بپیچید و برگاشت روی ... برآمد ز لشکر یکی های هویدمان از پس ایدر منوچهر شاه ... رسید اندر آن نامور کینه خواهیکی نیزه انداخت بر پشت او ... نگونسار شد خنجر از مشت اوز زین برگرفتش بکردار باد ... بزد بر زمین داد مردی بدادسرش را هم آنگه ز تن دور کرد ... دد و دام را از تنش سور کردبیامد به لشکرگه خویش باز ... به دیدار آن لشکر سرفرازداستان از چه قرار است؟تور و سلم تصمیم می‌گیرند که قبل از فردا و شروع دوباره‌ی جنگ، به منوچهر شبیخون بزنند. خبرچین منوچهر از این موضوع مطلع شده و پیش منوچهر می‌آید. پس منوچهر سپاهی آماده کرده و سر راه تور کمین می‌کند.بخشی از سپاه منوچهر آماده‌ی نبر می‌ایستند و منوچهر با بخش دیگر سپاه کمین می‌کند. وقتی تور می‌رسد، چاره‌ای جز جنگ ندارد و با سپاه می‌جنگد، منوچهر از کمین‌گاه بیرون می‌آید و مسیر برگشت تور را می‌بندد.تور می‌خواهد فرار کند، اما منوچهر او را با پرتاب نیزه‌اش می‌کشد و سرش را از بدنش جدا می‌کند و پیروز میدان می‌شود.معنی شعر کشته شدن تور بر دست منوچهرچو از روزِ رخشنده نیمی بِرَفت ... دلِ هر دو جنگی ز کینه بِتَفتوقتی نیمی از روز استراحتِ دو سپاه گذشته بود، سلم و تور دلشان از کینه و آتش انتقام می‌سوخت ... تفت: سوختن - گداختنبه تدبیر یک با دگر ساختند ... همه رای بیهوده انداختندپس به دنبال راهی گشتند و در آخر به یک تصمیم نهایی رسیدند که آن‌قدرها هم کارساز نبود.که چون شب شود ما شبیخون کنیم ... همه دشت و هامون پر از خون کنیمگفتند ما امشب به سپاه ایران شبیخون می‌زنیم و همه‌شان را می‌کشیم و پیروز جنگ می‌شویم.چو کارآگهان، آگهی یافتند ... دوان زی منوچهر بشتافتندجاسوس‌های سپاه منوچهر، با شنیدن این موضوع سریع پیش او رفتند.زی: سویرسیدند پیش منوچهر شاه ... بگفتند تا برنِشاند سپاهبه او گفتند که سپاهش را آماده کند.منوچهر بشنید و بگشاد گوش ... سوی چاره شد مردِ بسیار هوشمنوچهرِ باهوش، سراپا به حرف‌هایشان گوش کرد و چاره‌ای برگزید.سپه را سراسر به قارن سپرد ... کمین‌گاه بگزید سالار گردسپاه را به قارن سپرد و خودش تصمیم گرفت با گروهی برود و کمین کند.ببرد از سران نامور سی‌هزار ... دلیران و گردان خنجرگُزارسی هزار نفر از سپاهیانش را که افراد دلیر و جنجگو و ماهر بودند را با خودش برد.کمین‌گاه را جای شایسته دید ... سواران جنگی و بایسته دیدجای مناسبی برای کمین کردن، پیدا کرد.چو شب تیره شد تور با صدهزار ... بیامد کمربستهٔ کارزارشب که شد، تور با سپاهی صد هزار نفره پیش آمدشبیخون سگالیده و ساخته ... بپیوسته تیر و کمان آختهاو کامل به نحوه‌ی شبیخون زدن فکر کرده بود و برنامه‌اش را چیده بود و سپاهش آماده‌ی پرتاب تیر بودند.چو آمد سپه دید بر جای خویش ... درفش فروزنده بر پای پیشوقتی به کمین‌گاهِ منوچهر رسید، سپاه او را دید که منتظرش بودند.جز از جنگ و پیکار چاره ندید ... خروش از میان سپه بر کشیدچاره‌ای جز جنگ نداشت، پس به سپاهش دستور جنگ دادز گرد سواران هوا بست میغ ... چو برق درخشنده پولاد تیغاز گرد پای اسبان، هوا تیره و تار شده بود و فقط برق خنجرها دیده میشد.میغ: ابرهوا را تو گفتی همی برفروخت ... چو الماس روی زمین را بسوختبرق خنجرها مثل الماس بود.به مغز اندرون بانگ پولاد خاست ... به ابر اندرون آتش و باد خاستدر نزدیکی زمین صدای جنگ و شمشیر بود و بالاتر گرد‌وخاک و بادبرآورد شاه از کمین گاه سر ... نَبُد تور را از دو رویه گذرکمی بعد منوچهر از کمین‌گاهش بیرون آمد و تور دیگر راه برگشت هم نداشت (سپاه منوچهر از دو طرف او را محاصره کردند)عنان را بپیچید و برگاشت روی ... برآمد ز لشکر یکی های هویافسار اسبش را کشید و به سمت منوچهر برگشت و می‌خواست از آن جهت فرار کند.دمان از پس ایدر منوچهر شاه ... رسید اندر آن نامور کینه خواهمنوچهر به دنبال تور روانه شد و به او رسید.یکی نیزه انداخت بر پشت او ... نگونسار شد خنجر از مشت اونیزه‌اش را به پشت تور فرو کرد و شمشیر از دست تور روی زمین افتاد.ز زین برگرفتش بکردار باد ... بزد بر زمین داد مردی بدادمنوچهر او را مثل یک پر سبک بلند کرد و روی زمین انداخت.داد مردی دادن: حق مردانگی را ادا کردنسرش را هم آنگه ز تن دور کرد ... دد و دام را از تنش سور کردسرش را از تنش جدا کرد و تن او را گذاشت که خوراک حیوانات باشد.بیامد به لشکرگه خویش باز ... به دیدار آن لشکر سرفرازبعد به سمت لشکرگاهش برگشتبرای مشاهده بخش بعدی شاهنامه (فتح نامه‌ی منوچهر نزد فریدون)، اینجا کلیک کنید.