مردم محتاج مردم

در باب مواساتمتن از نشریه سپیدار شماره ۱۷۱به تقویم اگر باشد امشب شب عید است. مادرها هفت سین‌ها را چیده‌اند. هفت سین عده‌ای اما امسال سکه ندارد و عید هم برایشان از سکه افتاده است. آن موجود منحوس سبز رنگ، حالا به زور مهمان ناخوانده کل عالم شده و نفسشان را زیر ماسک‌ها تنگ کرده است؛ کار و کاسبی مردم را کساد کرده و جیب آن‌ها را خالی؛ البته با همکاری صمیمانه‌ی دوستان بنفشش در بی‌سابقه‌ترین فاصله‌ی طبقاتی بعد از انقلاب‌...دیگر اما مثل پارسال خبری از رزمایش مواسات مومنین نیست، درحالی که چشم های بیشتری به راه است.سربازی برای ازدواج، جز توکل و همتش چیزی در بساط ندارد. مادری منتظر است تا لباسی نو برای کودکش برسد. پدری مشغول حساب کتاب است که آیا می‌تواند در این شب عید از چهارجای دیگر زندگی‌اش بزند تا بتواند ماهی سبزی پلو را برای شام عید سر سفره‌ی خانه‌اش بیاورد یا نه. با این‌ها چه باید کرد؟ به کجا باید پناه برد؟امسال زمین علاوه بر نوروز دلیل دیگری هم برای آذین بستن خود با شکوفه‌ها و برگ‌های سبز رنگ درختان دارد. کریمی از مدینه زمین را به قدومش مزین کرده است، همراه با چند شاهزاده دیگر.از شعیب بن عبدالرحمان خزایی نقل شده که شانه های حسین را در روز عاشورا پینه بسته دیدند؛ علت را از حضرت سجاد جویا شدند. شاهزاده فرمود: ((از اثرات حمل کیسه هایی است که پدر شب ها به منزل بی سرپرست ها و یتیمان و فقیران میبرد)).هر از چندگاهی دوگانه هایی روزنامه پرکن، سر از پرده در می‌آورند که بیشتر نشانه‌‌ی دوری ناقلان آن، از عمل اند تا چالش نظری واقعی. عدالت یا مواسات، خیریه یا ساختار، خیریه‌های نهادی یا فردی.شهنشاه کربلا می‌گوید: برآوردن حاجات و نیازهای مردم به دست شما از نعمت‌های الهی‌ست. با منت گذاری و اذیت جلوی این نعمت‌ها را نگیرید و این نعمت‌ها را پس نزنید که دچار عذاب الهی می‌شوید.نگارنده این سطور قطعا معتقد است که قاعده‌‌ی عدالتخواهی، حرکت و اعتراض برای اصلاح و تغییر ساختارها و نهادهاست. چه اینکه خداوند متعال در آیه ۷۵ سوره نساء، مومنین را به جهت قیام نکردن برای مستضعفین مورد بازخواست قرار می‌دهد.همچنین معتقد است شکل متعالی خیریه، خیریه‌ایست که عاملیت بخشی کند، نه اینکه فقط صدقه بدهد، خصوصا اگر حاکمیتی باشد. شاید به واسطه‌ی همین عاملیت بخشی‌ست که در حدیث داریم پاداش قرض الحسنه بسیار بیشتر از صدقه دادن است. وجهه مهم قرض الحسنه همین عاملیت بخشی و پاسداشت کرامت مومن است.اما همه‌ موارد مذکور، تزاحمی برای انفاق و مواسات میان مومنین ندارد. نباید از مردم و مومنین سلب مسئولیت کرد و ناآگاهانه یا مغرضانه این فعالیت‌ها را به کنایه، خیریه‌ای و تخدیر کننده نامید.رهبر انقلاب نقل می‌کنند که در دوران ستم‌شاهی گروهی از انقلابیون در مشهد مانع فعالیت‌های خیریه‌ای ما می‌شدند. چرا که آن فعالیت‌ها را تخدیر کننده و باعث بقای بیشتر رژیم شاه می‌دانستند. می‌گفتند باید بگذارید مردم از فقر عصبانی شوند تا علیه شاه قیام کنند. اما این استدلال برای انقلابیون مسلمان حتی در زمان شاه نیز قابل قبول نبود و حتی ضداسلامی می‌نمود.اصل مواسات که در مفاهیم دینی ما مطرح شده است، روشی است بدیع جهت مبارزه با تکاثر و افزون طلبی در جامعه‌ اسلامی‌؛ جهت از بین بردنِ اجتماعی و مردمیِ فاصله‌ طبقاتی و همچنین گسترش فرهنگ ایثار و برادری.مواسات در ادبیات دینی به معنی شریک قرار دادن دیگری است در مال، به صورتی که دیگری نیز چنین کند. مواسات به معنی همیاری و همدلی و مقدم داشتن برادر دینی بر خود است.محقق شدن مفهوم مواسات در گروی ایجاد یک جامعه‌ی دینی‌ست که مومنان در مال برادران دینی خود شریکند و به اندازه نیاز در حد عدم فقر از آن برداشت می‌کنند.اباعبدالله میفرمایند احسن الاحسان مواسات الاخوان. بالاترین احسان و نیکوکاری، مواسات با برادران است. پس از هجرت مهاجرین به مدینه، رسول خدا هر کدام از انصار را که ساکن شهر و کاشانه خود بودند، سفارش به بستن عهد اخوت با یکی از مهاجرینی کرد که در مدینه غریب و در مضیقه بودند‌. بخش زیادی از این طرح بدیع، به سبب از بین رفتن دوییت ها و ایجاد پیوند عاطفیِ برادری بین مسلمانان بوده اما قطعا نیازهای مالی و کمتر شدن فاصله طبقاتی مهاجرین و انصار در چنین طرحی، نقشی به سزا داشته است. حضرت امیر میفرمایند: آقا و بزرگ، کسی‌ است که سنگینی بار روی دوش برادرانش را تحمل کند. شکافنده‌ علوم حضرت محمد بن علی از یکی از اصحاب خود چنین می‌پرسد: چنین هست که کسی از شما دست در جیب برادر خود کند و به اندازه نیاز خود بردارد و کسی او را باز ندارد. اگر چنین نیست شما از اخلاق دینی بی بهره‌اید. مرد میپرسد در این صورت یعنی همه از دین دور شده و هلاک می‌شویم؟ مرد می‌شنود: خیر، این جماعت هنوز به رشد و ظرفیت لازم نرسیده‌اند.طبق روایات مذکور نه اصلاح ساختار حکومت مانع فعالیت‌های خیرخواهانه است، نه عدالت‌خواهی معارض مواسات و نه مواسات مخالف صدقه دادن.چه اینکه از حضرات معصومین همه این اعمال نقل شده است. از حضرت سیدالشهدا هم پرداخت قرض برادران دینی نقل شده و هم احسان و انفاق به مستمند و هم آزادسازی غلامان.چه بسا که همه‌ی این ها از مراتب رسیدن به جامعه ایمانی بدون تکاثر و افزون‌طلبی و بدون فقر و نیازمندی است...