حقوق مالی زن در عقد دائم

حقوق مالی زن در عقد دائم شامل مهریه، نفقه، اجرت المثل ایام زوجیت (یا نحله)، تنصیف اموال زوج و ارثیه است. مطالبه مهریه و نفقه از سوی زن منحصر به زمان طلاق نیست و زن می تواند هر زمان آن را از شوهر مطالبه نماید، اما اجرت المثل و تنصیف اموال فقط در زمان طلاق توسط زن قابل مطالبه است و ارثیه نیز پس از فوت شوهر به زن تعلق می گیرد.عقد دائمازدواج به عقدی گفته می شود که بین زن و مرد است که طی این عقد زن بر مرد حلال می شود و هدف از ازدواج زندگی مشترک زن و مرد و فرزند آوری است و طبق شرع اسلام عقد نکاح به دو دسته عقد دائم و عقد موقت تقسیم می شود.عقد دائم یا ازدواج دائم به رابطه زوجیت گفته می شود که بین زن و مرد منعقد می شود و به صورت دائمی و ابدی می باشد. در عقد دائم زن و مرد نسبت به یکدیگر تکالیفی دارند، که به محض عقد نکاح بر آنها واجب می شود، مانند تمکین از مرد که بر عهده ی زن می باشد و نفقه زن که بر عهده مرد می باشد و در صورتی که هر یک از طرفین از وظایف زناشویی خود تخلف کنند، طرف مقابل می تواند به دادگاه خانواده مراجعه کند و الزام به انجام تکلیف مورد نظر را درخواست نماید.برای دریافت راهنمایی و مشاوره در خصوص کلیه دعاوی طلاق با وکلای طلاق موسسه حقوقی دادآرمان تماس بگیر. (02122904873-02122904874-09128400921-09336267676-09336267878)ثبت ازدواج دائمسابقه‌ ی الزام ثبت ازدوج در قانون ایران به سال 1310 برمی ‌گردد؛ قانونگذار قبل از انقلاب اسلامی بدون تفکیک انواع ازدواج، عدم ثبت آن را برای زوج و عاقد جرم ‌انگاری نموده بود.در حال حاضر طبق ماده 645 قانون مجازات اسلامی، به منظور حفظ بنیان خانواده، ثبت ازدواج دائم، طلاق و رجوع براساس مقررات الزامی است؛ چنانچه مردی بدون ثبت در دفاتر رسمی اقدام به ازدواج دائم، طلاق و رجوع نماید به مجازات حبس تعزیری تا یک سال محکوم می ‌شود.جرم موضوع این ماده از جرائم عمومی است و تعقیب آن نیازی به شکایت شاکی خصوصی ندارد.طبق ماده 645 قانون مجازات اسلامی، اگر زوج بعد از ازدواج، اقدام به ثبت ازدواج نماید، به تکلیف قانونی خود عمل نموده است و وجود فاصله زمانی بین اجرای عقد نکاح و ثبت آن موجب تعقیب وی نخواهد بود .طبق ماده 44 لایحه حمایت از خانواده، در مورد مقررات کیفری برای مردی که بدون ثبت در دفاتر رسمی اقدام به ازدواج دائم نماید، مجازات جزای نقدی قرار داده و جمع این مجازات با یکی از محرومیت‌ های اجتماعی همراه می ‌باشد.شرایط عقد دائمعقد نکاح اعم از دائم و موقت نیز مانند سایر عقود باید شرایطی داشته باشد تا صحیح باشد. در قانون و شرع اسلام چندین شرط تعیین شده است که در صورت وجود آنها عقد نکاح صحیح خواهد بود. یعنی در صورت وجود این شرایط در هنگام عقد نکاح، عقد صحیح و در صورت عدم وجود شرایط مقرر عقد باطل خواهد بود.شرایط صحت عقد نکاح عبارتند از:اختلاف جنسیت: از شرایط اساسی عقد نکاح اختلاف جنسیت طرفین عقد است و نکاح بین دو همجنس نمی ‌تواند تحقق پیدا کند، این امر از بدیهیات حقوقی است و احتیاجی به استدلال ندارد. مواد 1035، 1059، 1067، 1122، 124 قانون مدنی، نشانگر آن است که نکاح فقط بین زن و مرد امکانپذیر است.قصد و رضا: زن و مردی که می خواهند با هم ازدواج کنند، باید قصد انجام این کار را داشته باشند. در صورتی که طرفین عقد نکاح مست یا بیهوش باشند عقد باطل است.اهلیت: اهلیت داشتن یعنی شخص بالغ، رشید و عاقل باشد. یعنی به سن بلوغ رسیده باشد، رشید شده باشد و مجنون (دیوانه) نباشد.حقوق مالی زوجه در عقد دائمبه محض عقد نکاح دائم زوجین دارای حقوق مالی و غیرمالی می شوند. پس از عقد نکاح زن دارای حقوق مالی می شود که پرداخت آن برعهده مرد است و مقدار، زمان و نحوه پرداخت آنها با یکدیگر متفاوت است. در واقع حقوق مالی زوجه از جمله مهمترین تفاوت عقد دائم و موقت محسوب می شود.حقوق مالی زن عبارتند از:مهریهنفقهاجرت المثل ایام زوجیت (یا نحله)تنصیف اموال زوجارثیهحق طلاق، حق تحصیل و کار، حق تعیین محل سکونت و حق سفر از جمله حقوق غیرمالی زن بشمار می رود که در زمان عقد نکاح زوجین می توانند در مورد آنها با هم توافق کنند و به عنوان شروط ضمن عقد در عقدنامه درج کنند و پس از عقد نکاح مرد ملزم است به شروطی که در زمان عقد با زوجه توافق کرده است عمل نماید. در صورتی که مرد برخلاف شروط ضمن عقد عمل نماید، زن دارای حق طلاق می شود و می تواند به دلیل نقض شروط ضمن عقد توسط شوهر از دادگاه خانواده تقاضای طلاق نماید.مهریه زوجهمهریه مهمترین حقوق مالی زوجه است. مهریه به مالی گفته می‌ شود که مرد در هنگام وقوع عقد نکاح اسلامی به زن خود می ‌پردازد یا مکلف به پرداخت آن می ‌شود. طبق ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، به مجرد عقد، زن مالک مهر می‌ شود و می‌ تواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن بنماید؛ همچنین مهریه مال معینی است که دارای ارزش مالی بوده و ضمن عقد نکاح از سوی زوج به زوجه تملیک و داده می‌شود و گاهی ممکن است به جای مال، انجام کاری به نفع زن باشد مانند تعهد مرد به آموزش قرآن به زنتعیین مهریه از شرایط صحت عقد دائم نیست، از این رو اگر در زمان نکاح، مهریه ‌ای تعیین نشده باشد عقد صحیح است و طرفین می ‌توانند بعد از ازدواج در مورد مهریه توافق نمایند. به همین دلیل، با توجه به اینکه مهریه در زمان عقد تعیین شده باشد یا نشده باشد؛ اما در عقد موقت (صیغه)، تعیین مهریه شرط لازم و ضروری برای صحت عقد می ‌باشد و عدم تعیین مهریه و مدت زمان عقد موقت موجب بطلان عقد می ‌شود.نفقه زوجهطبق ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی، نفقه شامل همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن مانند مسکن، پوشاک، غذا، اثاثیه منزل و هزینه های درمانی و بهداشتی و حتی خادم البته در صورت عادت زن یا احتیاج به واسطه نقصان یا بیماری می باشد.پرداخت نفقه توسط مرد در عقد دائم مشروط به تمکین زن از شوهر است مگر اینکه زن در عدم تمکین عذر شرعی داشته باشد. پرداخت نفقه به زن مشروط به فقر زن نیست و در صورت شاغل بودن و تمکن مالی این حق از وی ساقط نمی‌ شود. همچنین نفقه زوجه دِین ممتاز است و بر سایر طلبکاران ترجیح دارد.نفقه یکی دیگر از مهمترین حقوق مالی زوجه بشمار می رود به طوری که قانون گذار ترک انفاق را یکی از موجبات طلاق زن قرار داده است و در صورتی که مرد نفقه زن را پرداخت نکند و دادگاه نتواند او را ملزم به پرداخت نفقه کند، به درخواست زن حکم طلاق صادر می شود، چرا که ترک انفاق از مصادیق عسر و حرج زوجه محسوب می شود. زن می تواند علاوه بر مطالبه نفقه ی معوقه ی خود از ترک انفاق مرد نیز شکایت کیفری نماید و مرد علاوه بر پرداخت نفقه معوقه به حبس نیز محکوم می شود.اجرت المثل ایام زوجیت (یا نحله)اجرت المثل ایام زوجیت به دستمزد زن گفته می شود که برای انجام امور خانه داری و نگهداری فرزندان که به درخواست مرد و قصد عدم تبرع (رایگان نبودن) انجام داده است اجرت المثل ایام زوجیت می گویند.مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت توسط زوجه مشروط به زمان طلاق است و برخلاف نفقه و مهریه زن نمی تواند در حالی که به زندگی مشترک خود با همسرش ادامه می دهد درخواست اجرت المثل نماید.میزان اجرت المثل ایام زوجیت توسط کارشناس دادگستری و براساس برخی معیارها مانند تعداد و جنسیت فرزندان، خانه دار یا شاغل بودن زن، میزان تحصیلات، وضعیت اجتماعی و شان زن و غیره تعیین می شود.در صورتی که در طلاق به زن اجرت المثل ایام زوجیت تعلق نگیرد، دادگاه مبلغی را به عنوان دستمزد زن برای انجام امور خانه داری تعیین می کند که به آن نحله گفته می شود.تنصیف اموال زوجاز سال 1360 شرطی در سند ازدواج اضافه شد، به نام شرط تنصیف اموال زوج، که به موجب این شرط در زمان طلاق تا نصف دارایی شوهر (از 1 تا 50 درصد) که پس از ازدواج به دست آورده است، به زوجه تعلق می گیرد، که میزان آن توسط دادگاه خانواده تعیین می شود و دارایی های زوج پیش از ازدواج در هنگام طلاق به زوجه تعلق نخواهد گرفت. همچنین ارثیه ای که مرد پس از ازدواج دریافت می کند جزء دارایی مرد محسوب نمی شود و در تنصیف اموال هنگام طلاق به زن تعلق نمی گیرد.اجرای تنصیف اموال زوج نیز مانند مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت تنها در زمان طلاق امکان پذیر است و زن پیش از درخواست طلاق نمی تواند تنصیف اموال را مطالبه نماید. برای اجرای تنصیف اموال زوج در طلاق باید مرد در هنگام عقد نکاح شرط تنصیف اموال را در عقدنامه امضا کرده باشد و طلاق از طرف مرد باشد و طلاق مرد به دلیل نشوز زوجه نباشد، در غیر تنصیف اموال زوج در طلاق به زن تعلق نمی گیرد.میزان تنصیف اموال از 1 تا 50 درصد و براساس برخی معیارها مانند توانایی مالی زوج، توانایی مالی زوجه هنگام طلاق، سال های زندگی مشترک، سن زوج و زوجه و غیره تعیین می شود.ارثیهارثیه از دیگر حقوق مالی زوجه محسوب می شود که پس از فوت شوهر از ماترک زوج به او تعلق می گیرد. ماترک به کلیه اموال و دارایی های مرد گفته می شود که پس از پرداخت دیون و بدهی های او بعد از فوت باقی مانده است. پس از فوت شوهر اگر مرد فرزندی نداشته باشد یک چهارم و اگر فرزند داشته باشد یک هشتم از ماترک او به زوجه او تعلق می گیرد.همچنین زن می تواند مهریه و اجرت المثل ایام زوجیت خود را که پیش از فوت شوهر وصول نکرده است، پس از فوت او مطالبه نماید، به این صورت که باید دادخواست مطالبه مهریه و اجرت المثل ایام زوجیت را به طرفیت وراث شوهر به دادگاه خانواده تقدیم کند و پس از بررسی و رسیدگی پرونده در دادگاه، طبق رای صادره از ماترک شوهر مهریه و اجرت المثل ایام زوجیت زوجه پرداخت می شود.البته در ایام عده طلاق رجعی که مرد می تواند به همسر خود رجوع کند و به زندگی زناشویی خود ادامه دهند در صورتی که مرد فوت کند، به زن که در ایام عده طلاق رجعی به سر می رود، ارثیه تعلق می گیرد، اما پس از پایان مدت عده به زن ارثیه تعلق نمی گیرد.کلام آخرهمان طور که گفته شد در عقد دائم به زن حقوق مالی تعلق می گیرد که برخی از آنها مانند مهریه و نفقه در زندگی مشترک از سوی زن قابل مطالبه است و برخی دیگر مانند اجرت المثل ایام زوجیت و تنصیف اموال مرد فقط در زمان طلاق قابل مطالبه است و ارثیه، مهریه و اجرت المثل نیز حقوقی هستند که زن می تواند پس از فوت شوهر از ورثه ی او مطالبه نماید.در صورتی که زوجه برای مطالبه حقوق مالی خود نیاز به مشاوره و راهنمایی داشته باشد و یا بخواهد برای تقدیم دادخواست به دادگاه برای مطالبه حقوق مالی خود به یک وکیل با تجربه وکالت دهد باید به چه کسی مراجعه کند؟در پاسخ به این سوال باید گفت وکیل خانواده از جمله وکیل طلاق یا وکیل مهریه بهترین کسی است که می تواند زوجه را برای مطالبه حقوق مالی خود راهنمایی کند و یا وکالت او را برای پیگیری پرونده در دادگاه قبول نماید.