کمی بیش‌تر از نود درجه به چپ

حالا که هزار سال است دنبال جواب نصفِ نیستِ معماهای خودم می‌گردم، با مشت‌های خالی نشسته‌ام به مرور دنیایی که شبیه هیچ‌یک از دنیاهایی که می‌شناختیم نبود. نه کویر بود، نه جنگل، نه جاده و نه حتی شهری که شبیه خواب‌هایمان باشد. گاهی گمان می‌کنم من خودم را در این هیاهو، جایی میان این نصفِ نیست و تمام خودم، درست قبل تولدم دفن کرده‌ام و همه‌ی سال‌های واژه‌بازی معلق مانده در عجز میان صرف دو فعل ساده.خیلی چیزها را نمی‌دانست و این خیلی چیزها داشت به بادمان می‌داد و نمی‌فهمید. نمی‌فهمید و این نفهمیدن آزارم میداد. ندانستنش گاهی از سر نگفتن من بود اما آزارنده‌تر، آن ندانستن‌هایی بود که از سر نخواستنِ خودش بود. نمی‌شنید؛ انگار گوش‌هایش را محکم گرفته بود و متکلم وحده‌ای شده بود که فقط حرف‌های خودش را تکرار میکرد بی آن‌که لحظه‌ای به صرافت سکوت و گوش دادن افتاده باشد. به جنگجویی می‌مانست که زره به تن، مرهمی میان دستانش گرفته بود اما خود را دور و مبرا از آن می‌دید. من آمیخته بودم به کلماتی که تنها دستاویزم بودند و بی‌اختیار به حاشیه‌ی سکوت کشیده می‌شدند. زیر هجوم فشار سنگین روانی‌ای که در وارد کردنش به من مهارتی عجیب داشت، یأسی قدَر در برم‌می‌گرفت و به ناچار کم‌کم در خودم فرو می‌رفتم. در خود فرو می‌رفتم وقتی نمی‌توانستم خودم را اثبات کنم و چه بیزار بودم از چنین اثبات کردنی یا حتی چنین تقلایی. وقتی بی‌وقفه می‌گفت و متهمم می‌کرد و کلمه‌ای نمی‌شنید، لاجرم گوشه‌ای می‌نشستم و از پشت پرده‌ی نازک اشک نگاهش می‌کردم و با تمام وجود ساده‌ترین خواسته‌ام را آرزو می‌کردم. از بیرون در خودفرورفته و ساکت اما در درون با تمام توانم داشتم حرف می‌زدم؛ حرف‌هایی که او فرصت شنیدنش را به خود نمی‌داد. من؟ پر بودم از همه‌ی «ای کاش‌ها»ی درمانده..گلایه‌هایش که تمام شد (تمام شد یا سکوت کرد؟ نمی‌دانم) نگاهی از سر خشم، خشمی فلج‌کننده به من انداخت و بی آنکه کلمه‌ی بیشتری بگوید در را باز کرد، از چهار‌چوبش گذشت و آن را پشت سرش بست. صدای بسته شدن در بیش از تصویرش روانم را می‌خراشید. در نگاهش هنوز اما چیزی بود.با یک زمانبندی آشنا و دقیق سرم را که نود درجه به چپ چرخاندم دوباره دیدمش که دست‌ها در جیب‌فروبرده با سرعتی قابل پیش‌بینی داشت از طول قاب مستطیلی پنجره عبور می‌کرد و قدم‌هایش آن‌طور بود که می‌دانستم سخت در افکارش فرورفته و داشت به همه‌ی آنچه گفته و نگفته بود و حتی بیش از آن به نگاه آخرین لحظه فکر می‌کرد. با این‌همه اما خشم کلامش به قدری بود که تقریبا اطمینان داشتم در امتداد این عبور چند ثانیه‌ای از مقابل زاویه‌ی دیدم، هرگز برای نگاهی دوباره سرنخواهد چرخاند و همین فکر تلخ، پرده‌ی اشکم را ضخیم‌تر و دیدن قامت در حال عبورش را متزلزل‌تر و لرزان‌تر و مبهم‌تر می‌کرد در دیدگانم. او می‌رفت و من با خود می‌اندیشیدم از جمله‌ ندانستن‌های غم‌بار همین دریغ‌هاست‌. دریغ و عبور از کوتاه‌ترین کورسوهای دلگرمی. آوار کردن تنهایی آن‌گاه که جبرآلود می‌شود. نادیده‌گرفتن این لحظات نادیدنی به اندازه‌ی بریدن دست با لبه‌ی تیز کاغذ دردناک و سوزاننده‌ است. با این‌حال طبق لجاجتی مازوخیستی تصمیم گرفته بودم سرم را تا عبور کاملش از امتداد پنجره و میدان دیدم برنگردانم. تصمیم گرفته‌بودم شاهد این عبور دردناک باشم و بگذارم این خنجر بی‌رحم انسانیِ احساس تا جایی که می‌تواند نشتر بزند و زجرم بدهد تا فراموشم نشود هر دردی بهایی دارد و درد هر چه عزیزتر، کشندگی‌اش طولاتر.در عرض قاب پنجره‌ای که به قاعده‌ی پنج درخت خزان‌زده‌ی ایستاده در امتداد هم وسعت داشت، طبق قراری نانوشته با خود، هر درختی را که رد می‌کرد، زخم (زخمش) عمیق‌تر به جانم می‌نشست و ویران‌ترم می‌کرد. وقت عبور از درخت اول، داشتم نگاهش می‌کردم و‌ او نمی‌دید. نمی‌دید و لجوجانه نمی‌فهمید که دور شدنش من را به هیچ رویداد شادی‌آوری نزدیک نمی‌کرد و همه‌ی رنجم نیز همین درک‌نشدنِ ساده بود. درخت دوم، درخت حزن‌آلودِ گذر بود در مسیری که نه دیده می‌شد و نه در چشم عابر خسته‌ی من قد علم می‌کرد؛ مثل قرار گرفتن قاصدکی در مسیر بادِ وحشی فراموشی. من اما می‌دیدم‌شان؛ هر دو را، ترکیب حزن‌انگیز درخت دوم و او را که به تنهایی خودِ خودِ پاییز بودند. درخت سوم را که پشت سر می‌گذاشت دلم می‌خواست زمان همان‌جا برای همیشه متوقف می‌شد تا تصویرِ نشسته در قاب پنجره، شاهکاری ابدی باشد در کادر چشم‌هام اما خب، من هرگز سر بزنگاه‌ها آن‌قدر خوش‌شانس نبوده‌ام. به ناچار آرزو می‌کردم ای کاش این‌ پنجره عریض‌تر بود و فاصله‌ی درخت‌ها از هم بیشتر تا عبورش از مقابل دیدگانم تا آخر دنیا طول می‌کشید. واقعیت اما زننده‌تر از این آرزوهای بیچاره‌ی من در تنگنای مخوف عبور بود. درخت چهارم را که پشت سر می‌گذاشت سراپا فریاد خفه‌ای بودم که فوران اشک، شاهدِ عبور بودن را زهرآگین‌تر می‌کرد. از خودم می‌پرسیدم: آیا می‌شنید وقتی که فریاد می‌زدم رهایی همیشه به معنای آزادی نیست؟! و در پاسخ این فریاد کور، ناگهان قاب چشم‌هام خودشان را از بار دریای درون‌شان خالی کردند. پرده‌ی اشک که دریده شد و اشک‌ها که راه گونه‌ها را در پیش گرفتند، دست چپش را دیدم که در جیب مشت می‌شد و جنبش استخوان فکش که سخت به هم فشردهپنجره داشت به انتها می‌رسید و درخت پنجم نیز و دنیا نیز و من نیز و او نیز. به‌پایان‌رسیده‌تر از کلمه‌ی «پایان» بودم و بی‌رمق‌تر از واژه‌ی «امید»؛ خسته‌تر از «فریاد» بودم و ناتوان‌تر از چشم دوختن به آخرین صحنه‌ای که خودِ «ناامیدی مطلقِ آشنا در همه‌ی قصه‌های جهان» بود. در بطن ملانکولیک‌ترین حالتی که آدمی می‌توانست در زندگی‌اش تجربه کند قرار گرفته بودم. شبیه احتضار پیش از مرگ بود و وه که چه سهمگین بود برای همه‌ی وجود نحیفم از ابتدای بودنم در عرصه‌ی حیات. همه‌ی قصه اما این نبود؛ آگاه به آن‌چه در حال رخ دادن بود، ناگزیر و جان‌به‌لب‌رسیده و به زجر داشتم می‌گریختم از تماشا کردنش وقت عبور از درخت پنجم، آخرین درخت در باور من و پنجره، آخرین روزنه‌ی امید، که ناگهان ایستاد، که ایستاد، جهان ایستاد، زمان ایستاد. و حالا او بود که در توقف همه‌ی ذرات جهان، به جای همه‌ی حرف‌های نگفته و نشنیده‌اش، کمی بیش از حاشیه‌ی امنِ نود درجه سرش را چرخاند به عقب، به قاب پنجره. نور باریدن گرفت و من که در تشویشی مضاعف‌، نمی‌دانستم حرکت، می‌رفت تا سرآغاز کدام تصمیم دگرگون‌کننده‌‌ی دیگر شود..در عرض قاب پنجره‌ای که به قاعده‌ی پنج درخت خزان‌زده‌ی ایستاده در امتداد هم وسعت داشت، طبق قراری نانوشته با خود، هر درختی را که رد می‌کرد، زخم (زخمش) عمیق‌تر به جانم می‌نشست و ویران‌ترم می‌کرد. وقت عبور از درخت اول، داشتم نگاهش می‌کردم و‌ او نمی‌دید. نمی‌دید و لجوجانه نمی‌فهمید که دور شدنش من را به هیچ رویداد شادی‌آوری نزدیک نمی‌کرد و همه‌ی رنجم نیز همین درک‌نشدنِ ساده بود. درخت دوم، درخت حزن‌آلودِ گذر بود در مسیری که نه دیده می‌شد و نه در چشم عابر خسته‌ی من قد علم می‌کرد؛ مثل قرار گرفتن قاصدکی در مسیر بادِ وحشی فراموشی. من اما می‌دیدم‌شان؛ هر دو را، ترکیب حزن‌انگیز درخت دوم و او را که به تنهایی خودِ خودِ پاییز بودند. درخت سوم را که پشت سر می‌گذاشت دلم می‌خواست زمان همان‌جا برای همیشه متوقف می‌شد تا تصویرِ نشسته در قاب پنجره، شاهکاری ابدی باشد در کادر چشم‌هام اما خب، من هرگز سر بزنگاه‌ها آن‌قدر خوش‌شانس نبوده‌ام. به ناچار آرزو می‌کردم ای کاش این‌ پنجره عریض‌تر بود و فاصله‌ی درخت‌ها از هم بیشتر تا عبورش از مقابل دیدگانم تا آخر دنیا طول می‌کشید. واقعیت اما زننده‌تر از این آرزوهای بیچاره‌ی من در تنگنای مخوف عبور بود. درخت چهارم را که پشت سر می‌گذاشت سراپا فریاد خفه‌ای بودم که فوران اشک، شاهدِ عبور بودن را زهرآگین‌تر می‌کرد. از خودم می‌پرسیدم: آیا می‌شنید وقتی که فریاد می‌زدم رهایی همیشه به معنای آزادی نیست؟! و در پاسخ این فریاد کور، ناگهان قاب چشم‌هام خودشان را از بار دریای درون‌شان خالی کردند. پرده‌ی اشک که دریده شد و اشک‌ها که راه گونه‌ها را در پیش گرفتند، دست چپش را دیدم که در جیب مشت می‌شد و جنبش استخوان فکش که سخت به هم فشرده. پنجره داشت به انتها می‌رسید و درخت پنجم نیز و دنیا نیز و من نیز و او نیز. به‌پایان‌رسیده‌تر از کلمه‌ی «پایان» بودم و بی‌رمق‌تر از واژه‌ی «امید»؛ خسته‌تر از «فریاد» بودم و ناتوان‌تر از چشم دوختن به آخرین صحنه‌ای که خودِ «ناامیدی مطلقِ آشنا در همه‌ی قصه‌های جهان» بود. در بطن ملانکولیک‌ترین حالتی که آدمی می‌توانست در زندگی‌اش تجربه کند قرار گرفته بودم. شبیه احتضار پیش از مرگ بود و وه که چه سهمگین بود برای همه‌ی وجود نحیفم از ابتدای بودنم در عرصه‌ی حیات. همه‌ی قصه اما این نبود؛ آگاه به آن‌چه در حال رخ دادن بود، ناگزیر و جان‌به‌لب‌رسیده و به زجر داشتم می‌گریختم از تماشا کردنش وقت عبور از درخت پنجم، آخرین درخت در باور من و پنجره، آخرین روزنه‌ی امید، که ناگهان ایستاد، که ایستاد، جهان ایستاد، زمان ایستاد. و حالا او بود که در توقف همه‌ی ذرات جهان، به جای همه‌ی حرف‌های نگفته و نشنیده‌اش، کمی بیش از حاشیه‌ی امنِ نود درجه سرش را چرخاند به عقب، به قاب پنجره. نور باریدن گرفت و من که در تشویشی مضاعف‌شده، نمی‌دانستم حرکت، می‌رفت تا سرآغاز کدام تصمیم دگرگون‌کننده‌‌ی دیگر شود..آذر ۹۸