دست به دامان ثقلین(۳) - تبعیت از هوای نفس

وَ كَذَّبُوا وَ اتَّبَعُوا أَهْواءَهُمْ وَ كُلُّ أَمْرٍ مُسْتَقِر (قمر 3)شیخ صدوق در کتاب معانی الاخبار[1] خود، روایتی طولانی و بسیار خواندنی از امام رئوف علیه آلاف التحیه و الثناء در موضوع امامت نقل می کند. عبد العزیز بن مسلم (که راوی روایت است) می گوید که ما نزد امام رضا علیه­السلام در مسجد جامع مرو نشسته بودیم. به امام، درباره اختلاف مردم در امر امامت نکاتی عرض شد. حضرت تبسمی نموده و فرمودند : این قوم نفهمیده اند! در ادامه امام رضا علیه السلام درباره امامت نکات متعددی می فرمایند و آیات مختلفی را قرائت می نمایند. ایشان می فرمایند که حقیقت امامت بزرگتر، عظیم تر و عالی تر از آن است که مردم آن را به واسطه عقول شان درک کنند و به تبع نمی توانند با رای شخصی به مصداق آن برسند.إِنَّ الْإِمَامَةَ أَجَلُّ قَدْراً وَ أَعْظَمُ شَأْناً وَ أَعْلَى مَكَاناً وَ أَمْنَعُ جَانِباً وَ أَبْعَدُ غَوْراً مِنْ أَنْ يَبْلُغَهَا النَّاسُ بِعُقُولِهِمْ أَوْ يَنَالُوهَا بِآرَائِهِمْ أَوْ يُقِيمُوا إِمَاماً بِاخْتِيَارِهِمْ.در ادامه حضرت جایگاه والای امامت را اینگونه توضیح می دهند که حضرت ابراهیم علیه السلام بعد از نبوت و مقام خلیل الرحمن بودنش، به مقام امامت رسید و آیه 124 سوره بقره را به استشهاد می آورند :إِنَّ الْإِمَامَةَ خَصَّ اللَّهُ بِهَا إِبْرَاهِيمَ الْخَلِيلَ ع بَعْدَ النُّبُوَّةِ وَ الْخُلَّةِ مَرْتَبَةً ثَالِثَةً وَ فَضِيلَةً شَرَّفَهُ بِهَا وَ أَشَادَ بِهَا ذِكْرَهُ فَقَالَ عَزَّ وَ جَلَ‏ «إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً»حضرت در ادامه اساس اسلام را، امامت معرفی می کنند : َ إِنَّ الْإِمَامَةَ أُسُّ الْإِسْلَام‏ و در توضیح آن می فرمایند: بِالْإِمَامِ تَمَامُ الصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ الصِّيَامِ وَ الْحَجِّ وَ الْجِهَادِ وَ تَوْفِيرُ الْفَيْ‏ءِ وَ الصَّدَقَاتِ وَ إِمْضَاءُ الْحُدُودِ وَ الْأَحْكَامِ وَ مَنْعُ الثُّغُورِ وَ الْأَطْرَافِ الْإِمَامُ يُحِلُّ حَلَالَ اللَّهِ وَ يُحَرِّمُ حَرَامَ اللَّهِ وَ يُقِيمُ حُدُودَ اللَّهِ وَ يَذُبُّ عَنْ دِينِ اللَّهِ وَ يَدْعُو إِلَى سَبِيلِ رَبِّهِ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ بِالْحُجَّةِ الْبَالِغَة.این مفهوم که احیای دین الهی و همه احکام آن در گرو امامت است و در این ظرف است که دین داری مقبول خداوند متعال صورت می پذیرد؛ یا به بیان دیگر دینی که از امام اخذ شود مطلوب خداست و لاغیر، در روایات فراوان دیگری نیز مورد اشاره قرار گرفته است و توسط علمای به نام شیعه نیز مورد تایید و استشهاد واقع شده است[2].برای مثال چندین روایت با مضمونی مشابه در کتاب شریف کافی در باب دعائم الاسلام به چشم می خورد که یکی از آنها چنین است: عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسَةِ أَشْيَاءَ عَلَى الصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ الْحَجِّ وَ الصَّوْمِ وَ الْوَلَايَةِ قَالَ زُرَارَةُ فَقُلْتُ وَ أَيُّ شَيْ‏ءٍ مِنْ ذَلِكَ أَفْضَلُ فَقَالَ الْوَلَايَةُ أَفْضَلُ لِأَنَّهَا مِفْتَاحُهُنَّ وَ الْوَالِي هُوَ الدَّلِيلُ عَلَيْهِن‏ ... [3]در ادامه این فرمایشات، امام رئوف در توصیف امام می فرمایند که او باید معصوم از خطا و لغزش باشد و از جانب خداوند تایید گردد تا بتواند حجت بر خلق باشد. در پایان این توصیفات اعجاب انگیز از امام، حضرت از عبدالعزیز می پرسند که آیا مخالفان می توانند کسی با این ویژگی ها را پیدا کنند تا او را امام خویش گردانند؟ در پایان آنان را پشت کننده به کتاب خدا می خوانند :وَ نَبَذُوا «كِتابَ اللَّهِ وَراءَ ظُهُورِهِمْ كَأَنَّهُمْ لا يَعْلَمُونَ» وَ فِي كِتَابِ اللَّهِ الْهُدَى وَ الشِّفَاءُ فَنَبَذُوهُ- «وَ اتَّبَعُوا أَهْواءَهُمْ» فَذَمَّهُمُ اللَّهُ وَ مَقَتَهُمْ وَ أَتْعَسَهُمْ فَقَالَ عَزَّ وَ جَلَّ- «وَ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَواهُ بِغَيْرِ هُدىً مِنَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ» وَ قَالَ «فَتَعْساً لَهُمْ وَ أَضَلَّ أَعْمالَهُمْ» وَ قَالَ «كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ وَ عِنْدَ الَّذِينَ آمَنُوا كَذلِكَ يَطْبَعُ اللَّهُ عَلى‏ كُلِّ قَلْبِ مُتَكَبِّرٍ جَبَّار»در حقیقت کسی که دین خود را از حجت معصوم حق نگرفته باشد، در زمره کسانی است که تبعیت از هوای نفس می کنند و اعمالشان مستند به هیچ جایگاه محکمی نیست.خدا را بابت نعمت بزرگ ولایت سپاس گزاریم و از او عاجزانه می خواهیم که ما را در این راه ثابت قدم نماید و ما در زمره شیعیان و خادمان خاص حضرت صاحب الزمان قرار دهد.[1] معانی الاخبار، ص 96 - 101[2] به عنوان نمونه آیت الله العظمی خوئی در کتاب المستند فی شرح العروه الوثقی ج 1 ص 424 چنین می فرمایند که : کما عرفت النصوص الكثیرة الدالة على بطلان العبادة من دون الولایه.[3] الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 18