قیمت گذاری دستوری چیست؟ مزایا و معایب آن

اگر بدانیم قیمت گذاری دستوری چیست، به سادگی می‌فهمیم که چرا این مسئله این‌قدر سر و صدا به پا کرده است و منتقدان در پی حذف آن هستند. در فرایند تعیین دستوری قیمت، فروشنده‌ها باید کالاها را بر اساس رقمی مشخص که به آن‌ها ابلاغ می‌شود قیمت گذاری کنند. مثلا ابلاغیه‌های مربوط به قیمت گذاری دستوری خودرو، تولیدکنندگان خودرو را موظف می‌کند تا خودروهای خود را در قیمتی مشخص به خریداران عرضه کنند. دولت از این شیوه استفاده می‌کند تا بتواند تورم را کنترل کند. اما به نظر شما چقدر می‌تواند در این مسیر موفق باشد؟در سمت مقابل روشی دیگر را برای قیمت گذاری داریم که به صورت رقابتی انجام می‌شود. یعنی قدرت خرید مردم در این شیوه ملاک اصلی قیمت گذاری است و عرضه و تقاضا نقش مهمی در این فرایند ایفا می‌کند. اما در بازار دستوری بورس، قیمت‌ها از فیلترهای مشخصی که دولت آن‌ها را تعیین کرده است عبور می‌کنند و پس از این‌ که تایید شدند به فروشندگان ابلاغ می‌شوند.کنترل تورم یکی از وظایف اصلی دولت‌هاست. اما مهم این است که دولت برای انجام این کار به شیوه‌هایی کارآمد متوسل شود؛ نه روشی مثل قیمت گذاری دستوری که تقریبا در سراسر دنیا منسوخ شده است. کنترل قیمت معمولا پیامدهای ناخوشایندی دارد. مثلا سرمایه‌گذاران معمولا دیگر تمایلی به سرمایه‌گذاری نشان نمی‌دهند. هم‌چنین این کار باعث کمیابی کالاها می‌شود. مشکل بزرگ تعیین دستوری قیمت آن است که در این روش تنها توجه به یک قشر خاص معطوف می‌شود. مثلا وقتی کالای X به شیوه دستوری قیمت گذاری می‌شود، جامعه‌ی هدف تنها کسانی هستند که به آن کالا نیاز دارند. پس تورم هم‌چنان پابرجا خواهد بود و به قشر وسیعی از جامعه ضربه خواهد زد.مزایای قیمت گذاری دستوریاجرا کردن فرآیند کنترل قیمت ها اغلب زمانی اعمال می شوند که دولت‌ها احساس کنند مصرف‌کنندگان توان خرید کالاها و خدمات را ندارند و دولت ها معمولا برای جلوگیری از افزایش قیمت، سقف قیمتی برای تولید کنندگان تعیین می کنند.لازم به ذکر است که در بعضی از مواقع، دولت ها علاوه بر در نظر گرفتن شرایط و موقعیت مصرف کننده، شرایط و نیازهای تولید کنندگان را نیز لحاظ می کند؛ به عنوان مثال اگر دولت‌ها احساس کنند که تولیدکنندگان داخلی خود از نحوه قیمت‌گذاری کالاها و خدمات در بازار آزاد سود نمی‌برند، ممکن است محدودیت‌های قیمتی برای کالاها و خدمات تعیین کنند تا شرکت ها به سود آوری برسند. این کنترل قیمت و دخالت مستقیم توسط دولت به شرکت ها اجازه می دهد تا در بازار رقابت باقی بمانند.اگر از دیدگاهی دیگر به فرآیند کنترل قیمت نگاه کنیم، می توان گفت که کنترل نحوه تعیین قیمت ها، از انحصار شرکت ها جلوگیری می کند؛ به اینصورت که زمانی که شرکت ها در مزیت هستند و برای کالاهای تولیدی آن ها تقاضا زیاد است (و عرضه کم است)، شرکت ها می توانند قیمت های دلخواه خود را بر مصرف کنندگان دیکته کنند. به این معنا که تولید کنندگان ممکن است برای افزایش سود خود، قیمت ها را افزایش دهند؛ در اینجا دولت ها می توانند برای جلوگیری از ادامه افزایش قیمت‌ها توسط تامین‌کنندگان، اجازه ورود رقبا جدید به بازار را بدهند و انحصاراتی را که شکل گرفته است، از بین ببرند و برای تامین رفاه مصرف کنندگان، سقف های قیمتی در نظر بگیرند.معایب قیمت‌گذاری دستوری بیشینهاز معایب قیمت‌گذاری دستوری بیشینه می‌شود به موارد زیر اشاره کرد:کاهش سطح عرضه؛ زمانی‌که شرکت‌ها با کاهش قیمت مواجه شوند، تمایل کمتری به عرضه کالا پیدا خواهند کرد و تعداد کالاهای موجود در بازار کاهش پیدا می‌کند.کسری؛ زمانی‌که سطح تقاضا بیشتر از سطح عرضه شود، فهرست انتظار ایجاد می‌شود. در بخش مسکن، این مسئله موجب می‌شود تا مشکلات موجود در زمینه مسکن شدت پیدا کند.قیمت‌گذاری دستوری بیشینه موجب ایجاد بازار سیاه می‌شود و مردم تلاش می‌کنند تا بر کسری کالاها غلبه کنند و بیشتر از سطح قیمت بازار در ازای دریافت کالاهای موردنیازشان هزینه پرداخت کنند. همچون عدم توازن موجود بین سطح قیمت خودرو تعیین‌شده از سوی خودروسازان و شورای رقابت و سطح قیمت بازار آزاد که تفاوتی بسیار هنگفت با هم دارند.معایب قیمت‌گذاری دستوری کمینهاز معایب قیمت‌گذاری دستوری کمینه می‌شود به موارد زیر اشاره کرد:افزایش قیمت برای مصرف‌کنندگان؛ با اعمال این سیاست، مردم باید هزینه بیشتری باید برای خرید اقلام غذایی موردنیازشان پرداخت کنند.تعرفه‌های بالاتر ضروری وارداتی؛ برای پایین نگه‌داشتن سطح قیمت‌ها، می‌توان تعرفه‌هایی برای بالا نگه داشتن مصنوعی قیمت‌ها اعمال کرد.قیمت‌گذاری دستوری کمینه موجب عرضه بیش از حد می‌شود.عرضه بیش از حد اقلام غذایی و تولیدی که کسی خواهانش نخواهد بود.منابع اصلی:- https://alirezamehrabi.com/bours/capital-market-expressions/price-control- https://akhbarbourse.com/what-is-mandatory-pricing/- https://asre-eghtesad.com/what-is-grammatical-pricing/