یک کواسِ خوب! (گاه بی گاهان- بیست و هشت)

تب هم که داشته باشم و حتی کمی سرگیجه بر اثر آن قرص‌های خواب‌آور سرماخوردگی، باز هم به وضوح می‌توانم ببینم که هر دو ما به چه سادگی برابر هم رسوا شده‌ایم...یعنی آدریانا که می‌خواهد _مانند خانمجانم_ از من در برابرِ خودم دفاع کند و من که مثل کودکی ناسازگار به هر قیمتی می‌خواهم_ مثل قدیم‌ها که دربارۀ مرگ مادرم_ مقصّری بیابم برای مصیبتِ هجرانِ خویش، که بتوانم تمامی خشم و نفرتم را از سرنوشت، نثارش کنم...یعنی کمابیش مثلِ همان‌ پاییز هزاروسیصدوشصت‌وچندی که بیمار بودم و خانمجانم اجازه نمی‌داد پدر بیاید داخل اتاق مرحومِ آقابزرگ که مرا خوابانیده بود روی تخت فنردارِ آهنی ناراحتِ نامیزانش...همان اتاقی که قفسۀ کتابخانه‌اش بعداً نجاتبخش من شد از تنهایی و افسردگی... و مرگ...همینطوری مجدّانه ایستاده بود جلوی چارچوب در شیشه‌ای و حتی گوشۀ آن پردۀ مخمل گل‌برجستۀ لاکی‌رنگِ آویخته روی در را گرفته بود توی مشتش و با هیجان و شتاب می‌گفت:«عزیزجان!... بچّه مریض است دیگر... دیدن ندارد که... سرایت دارد... بخدا اگر بلایی به سر تو یکی بیاید من دیگر طاقت ندارم... دستم را می‌گیرم به سیم برق و خلاص... برو عزیزجان!...»مادربزرگم همه را با همین ترفند از من دور می‌کرد و دربارۀ خودش می‌گفت:«بادمجان بم آفت ندارد... من از این دردوحال‌ها زیاد دیده‌ام... باکیم نیست... »برای محافظت از زادورودِ خویش، سپرِ همۀ بلایا می‌شد و قبیله‌ای را بر همین مسلک و مرامِ جانبازانه اداره می‌کرد... من امّا توی آتش کین و تب و هذیان و غصۀ مادرم می‌سوختم و از همۀ آن جماعت ورجاوند نفرت داشتم... که همچنان می‌بایست زنده بمانند و فرشتۀ من مرده باشد...و خائنانه دعا می‌کردم یا من بمیرم یا مابقی اعضای فامیل مفخّم‌مان...اینک در این شهر بیگانه و خانۀ عاریتی، این بانوی غریبه_ آدریانا_ نیز که نسبت نامعلوم فی‌مابین‌مان دارد چیزی می‌شود حدوداً شبیه برآیندی از رابطۀ پرستار و بیمار، دو دوستِ همکار، یا حتی زن و شوهری ناسازگار، انگاری با نوعی آگاهی مبهم از وضعیت مضحک و غیرعادی حاکم بر فضای میانمان، خیلی زود بیرون می‌آید از سنگرِ دفاعیِ شماتت...و سرش را برای خودش و یک دستش را رو به من، طوری توی هوا تکان می‌دهد، انگاری بخواهد بگوید... "اصلاً ولش کن مهم نیست"... و می‌رود به سمتِ آشپزخانه...در همان حال که می‌گذرد از برابر چشمم، به مسخرگی فکر می‌کنم اگر مطابق پیشنهاد میکائیل، با این زن جنگاور ازدواج کنم، لابد می‌بایست شاهد آن نیز باشم که چگونه تدریجاً مراودات میان‌مان را مطابق صلاح‌دید خویش، دلیرانه مثل خانمجان، مدیریت و نظارت خواهد کرد و به موقعِ خود، پای آمد و شد او را از اتاق نشیمن منزلمان خواهد برید...بعد اما حقیقتِ تلخِ از دست دادن فرصت دیدارِ میکائیل در ضیافت مهمانی دانشگاه و عیادتی که امروز میسّر نشد، بخت شادی‌های کوچکم را تباه می‌کند...خودم را رها می‌کنم در آرامشِ تهی و کسالت‌بارِ پتوهای پشمیِ بستر عاریتی‌ام مقابلِ آتش نجات‌بخشِ شومینه...و مثل کودکی‌هام صورتم را فرو می‌برم توی بالش‌های تسلّی‌بخشِ خاموش و به همان طریق که سال‌های دور گریه‌هام را مخفی می‌کردم، زیرلب_طوری که آدریانا نشنود_ به خودم می‌گویم:«آخر تو که نمی‌دانی... نمی‌دانی که چقدر این دیدارهای نادرِ نامقدور و نامعقول‌مان‌، مغتنم است برای من... نمی‌دانی که...»و برای اینکه صدای سرفه‌هام توجه‌اش را جلب نکند دهانم را بیشتر فشار می‌دهم توی بالش‌ها...فکرش را که می‌کنم طریق دوستی من و میکائیل طوری پیش رفت که هر چه بیشتر اوج گیرد، گذرگاهش تنگ‌تر و ناهموارتر شود... چنان‌چه لاجرم هر یک از ما در نهایت، جریده رفت تا شاید برسد به آنچه طریقِ عافیتِ عمرِ بی‌بدیل اقتضا نماید...در حقیقت آن سانحۀ _برخلاف انتظارم_ جبران‌ناپذیرِ شکار، نقطۀ آغازی بود بر پایان آن‌چه که به سختی می‌شود گفت هرگز آغاز شده بود...طوری که پس از آن میکائیل باز تا اواسطِ تابستان در پردۀ غیبت فرو رفت...بعدها فهمیدم به خاطرِ مراحلِ قانونیِ تحقیقات و بازجویی‌های پلیس، سفرِ خارجه‌اش به تأخیر افتاده و چند باری هم به بیمارستان سرزده و پدرم و خانمجانم به من راهش نداده‌ بودند...بعد درست در یک روز پنجم مردادماه، مثل همیشه خیلی غافلگیرانه به زندگیِ یکنواختِ‌ محافظه‌کارانه و تهی از معنای من باز آمد...وقتی آخرین تابستان ما بود و پایان عهدِ دلخوشی‌های من... هر چند نمی‌دانستم...یک چهارشنبۀ آفتابیِ خیلی داغِ مردادماهی بود و خانمجان می‌گفت «خدا روز جمعه را به خیر بگذراند!»...چون اعتقاد داشت جمعه‌ها در تابستان‌ها گرمترین روزهای هفته و در زمستان‌ها سردترین‌اند... و جمعه آخر آن هفته قرار بود میهمانیِ خیلی مهمی در عمارت آقابزرگ برپا شود...همین بود که تقریباً همۀ جوان‌های فامیل_ عمه و عموزاده‌ها و من_ مشغول برپا کردن آرایۀ چراغانی و آذین‌بندی باغچۀ عمارت بودیم...شادی و خرّمی به همراهِ زنبورهای طلائی و عطر گل‌سرخ‌های شکوفا در هوا موج می‌زد...ضیافتِ شیرینی‌خوران روشنک بود؛ خواهر رضاعی‌ و دخترِ عمه‌فرخنده‌ام‌...این دختر عمّۀ زیبارو شش ماهی قبل از من پا به عالم هستی گذاشته بود و مادرش راستی چندماهی پیش از آن که به ناچار عاقبت شکمِ مرا به شیرخشک و سرلاک ببندند، سخاوتمندانه تغذیه‌ام کرده بود از آن منبع و موهبتِ سرشار و لایتناهی مائدۀ الهی مادرانه‌ای که داشت و مادر ظریف ضعیف‌حال خودم انگاری فاقد آن بود... و گاهی بابت‌اش از عمه‌هام گوشه‌کنایه‌های ریزی هم شنیده بود_ که برای دل نازکش زیاده سنگین بود و خودم دیده بودم، در خلوت و دور از چشم‌های پدرم، توی مهتابی خانۀ خانمجان که می‌نشست چشم‌هاش پر می‌شد و نگاه رؤیایی‌اش ساده‌دلانه دوخته می‌شد به افق‌های دوردستِ سرزمین‌های هرگز...این عمه‌خانم که مادر رضاعی یا به نوعی دایۀ من نیز شده و خودش سوّمین خواهر از میان شش خواهر پدرم بود اما، نسبت به بقیۀ ایشان عطوف‌تر و باگذشت‌تر و در کل مهربانتر می‌نمود...چه دربارۀ مادرم_ که میان قبیلۀ به هم‌پیوستۀ ورجاوندان به پریزاده‌ای گمشده از سرزمین افسانه‌ها می‌مانست که اسیر دست آدمیان شده باشد... چه با من که پس از رجعت دخترشاهِ پریانم به قلمروِ قصه‌ها، خیلی بی‌یار و یاور و ترسخورده و _هر از گاهی_ به‌هرزه توی دست و پا می‌پلکیدم و مدام از پدرم بی‌دلیل و بادلیل کتک می‌خوردم...برخی مواقع که مشغله‌هاش اجازه می‌داد_ چون خودش چهار فرزند قد و نیم‌قد داشت و روشنک کوچکترین‌شان بود که به فاصلۀ هفت سال پس از آخرین پسر پا به جهان گذاشته بود_ دستی به سر من هم می‌کشید و حتی مرا به خانۀ خودش می‌برد تا اگر آن سه پسرعمۀ بزرگتر خیلی شیطان بگذارند، دقایقی در آرامش با خواهر هم‌شیرم بازی کنم...روشنک خیلی باهوش بود و چشم‌هایی آهووار و درشت و میشی‌رنگی داشت و یک‌عالمه پیشنهادات خلّاقانه برای بازی‌های دونفرۀ هیجان‌انگیز...البته خیلی وقت‌ها حاضر بود که به خاطر دل من، با هم بنشینیم و نقّاشی بکشیم و یا کتاب بخوانیم و قصه بنویسیم... ولی سرگرمی خاص خودش این بود که از داخلِ صندوقِ بزرگِ فولادی مادرش، پارچه‌های چادری و پرده‌ای و پیراهنی گلدار و پیچازیِ رنگارنگی را بیرون آورد و طوری هر دومان را با آن‌ها بیاراید که شبیه شاهزادگان و جنگجویان و جادوگران فیلم‌های تخیلی و افسانه‌های پریان شویم و ساعت‌ها در قالب ایشان به سفرهای اکتشافی پرماجرا در سرزمین‌های خیلی دور و بازسازی داستان‌هایی که در ‌قصه‌‌ها خوانده یا در تلویزیون دیده بودیم، بپردازیم...بعدها هر دو در یک‌سال با هم دانشگاه قبول شدیم... او رشته داروسازی و من نقاشی...من آوارۀ عاشقی‌های بی‌تصمیمی شدم که تقریباً همه از او پنهان ماند و او در سال دوم تحصیلش در دانشگاه، خیلی زود نامزد شد با پسر آن دیگر عمه که همه در خانواده می‌دانستند از کودکی هم‌دیگر را می‌خواهند... بعد هم چون هر دو به قول خانمجانم زاد ‌و‌ رودِ خودش بودند، جشن نامزدی‌شان نیز می‌بایست در یک جمعۀ داغ زیر تیغِ تابستان در همان باغ سایه‌دار بزرگ اناری‌انگوری او باشد که درختان سیب و گلابی‌اش نیز به بار نشسته بود و عطر گل سرخ و یاس سفیدش عصرگاهان توی بهارخواب می‌پیچید...پس وقتی تلفن زیمنس قدیمی مادربزرگم با آن زنگ گوشخراش هشدارآمیز، از اتاق سه‌دری به صدا در آمد، کسی داخل و بیرونِ عمارت، هوش و حواسش به اعلام خطر او نبود...تا سرِآخر خانمجانم در قاب پنجره ظاهر شد و مرا آواز داد که توی حیاط، بالای یک چهارپایۀ بلند چوبی داشتم با همان بی‌حواسی و بی‌دست‌وپایی جبلّی معمول، پی شاخۀ محکمی برای بستن سیم یک رشته لامپِ روشنایی می‌گشتم...«بهرام جان!... قربان دستت!... یک توک پا برو به فریاد این تلفن برس... شاید کسی کار واجب داشته باشد... یحتمل حاج‌آقا باشند...»به شوهرعمه‌ام که دو دربند حجرۀ‌ بزازی در بازارِ قیصریه داشت حاج‌آقا می‌گفتند...مشتاقانه ریسه‌های توی دستم را تحویل پسرعمو نادر دادم و پایین پریدم از چهارپایه و پی اطاعت از دستور مادربزرگ دویدم از مسیر پلکان و ایوان تا دالان و اتاق سه‌دری تا پای طاقچه‌ای که آن تلفن سیاهرنگ با عزت و احترام بر فرازش روی بقچه سوزنی‌هایی رنگ‌رنگ، مقام داشت... و داشت همچنان خستگی‌ناپذیر برای دهمین بار زنگ می‌زد...تا گوشی را برداشتم و همان‌طور نفس‌زنان تویش بفرماییدی گفتم و او پاسخم را داد که «سلام»، همان‌جا خارج از اختیار خویش، تن رها کردم روی قالیِ خرسک سرخ و تکیه دادم به پشتیِ کنج دیوار و سرم را با دست دیگر گرفتم که از سبکی به پرواز درنیاید...حتی در کشاکشِ فشارِ دردناک خون در شریان اصلی قلبم و طپش‌های تندی که انعکاسش به تواتر نه تنها در گوش‌ها که در همۀ اعضایم می‌پیچید، نیز احساس می‌کردم آن صدای گرم و بم محزونش _ که بنابر کارکرد گوشی کهنه از جایی در همان نزدیکی می‌آمد_ طوری بود انگاری دارد تنفسی تند را مهار و لرزشی را پنهان می‌کند...کوشیدم همۀ بهت و شوریدگی و پریشانی حواسم را در پوشش طنزی بی‌محل و بی‌معنی پنهان کنم...گفتم:« سلام!... تو کی برگشتی فرمانده؟... »بعد انگاری آهنگ کلامش آرامش همیشگی را بازیافت:« نیم‌ساعت پیش... »با کف دست روی بلندگوی گوشی را پوشانده و برای تنظیم دم و بازدم، چند بار در سکوت، عمیق نفس کشیده بودم...و او باز گفته بود:« من... در این مدت هم... البته چند بار تماس گرفته ام... ولی...»« خانمجانم حسابی از خجالتت درآمد... »سکوت در آن طرف خط طولانی شد...و من سرم را تکیه دادم به دیوار... می‌توانستم تا شب همان‌جا بنشینم و به صدای سکوت او گوش سپارم...گفت:«می‌آیم ببیمت...»بی‌اختیار کف دستم را چندبار کشیدم روی پیشانی‌ام... چشمم... دهانم... تا بتوانم آهسته و زیر لب، ولی در حدِ مقدوراتم قاطع بگویم...«نه!... لطفاً اینجا نیا! ... سایه ات را با تیر می‌زنند... اگر اجازه بدهی من می‌آیم...»«می‌آیی کتابخانۀ من؟... »«تا چهل و پنج دقیقه دیگر آنجا هستم... »صوت آرام بازدمی آه مانند از آن سوی خط...و او گفت:«دستت چطور است...؟ »«عالی... »آنچه به گوش رسید آوای نفس عمیقی دیگر بود و انگاری خنده‌ای خیلی آرام...«یکی دو هدیه برایت دارم... »من هم آرام خندیده‌ بودم و خیلی زود گریه‌ام گرفته بود... صدام را صاف کرده و باز آهنگ نفس‌هام را تنظیم کرده بودم:« دو تا هدیه؟... راستی؟... چقدر عالی!...»« پس منتظرم... »گوشی را سر جایش گذاشتم و می‌دانستم دیگر هیچ فرصتی باقی نمانده تا در خانه و با اهالی قبیله هدر دهم بر سر بحث و جدل‌های ‌بی‌پایان، بیهوده و ناگزیری که بی‌تردید به قهر و دعوا منتهی می‌شد...طی همۀ سال‌هایی که بی‌مادر، لولیده و بالیده بودم در بارگاه پرازدحام خاندان ورجاوند، کسی نتوانسته بود درست تربیت و تمشیت‌ام کند... همینطوری خودرو و خیره‌سر روییده بودم برای خویشتن... و دستی شاخه‌های هرزِ سرکشی‌ام را هرس نکرد...پس مثل یک خائن یاغی_ بی‌آن که توجّهِ احدی از عمه و عموزاده‌های پرمشغله و هیاهو، به رفت و آمدم جلب شود_ ظرف ده دقیقه ، با پیراهن آبی‌رنگ سوقاتی خاندان معظم سلاجقه، پریدم توی حمام تا سر و تن را چنان که شایستۀ چنان دیداری می‌پنداشتم به عطر و جامگان نظیف بیارایم...و بعد بی‌که حتی دلم بخواهد یک‌لحظه فکر و تدبیری کنم دربارۀ عواقبِ بعدی_ یعنی آن جاروجنجالی که لاجرم شبانگاهان پس از بازگشت انتظارم را می‌کشید_ به کوچه زدم...و تنها به یادم ماند تا با خود بردارم آن کتاب نفیس خیامی را که ترجمۀ همۀ رباعی‌ها را به شش زبان_ از جمله آلمانی_ نوشته بود و به محض مرخصی از بیمارستان برای میکائیل خریده و در کاغذ زرورقِ رنگی پیچیده‌بودم و به مدت سه ماه در پشت کتابخانۀ پدر بزرگ پنهان داشته بودمش...راه درازی هم نبود تا آن کوچه که کلیسای خشتیِ کهنه در انتهایش قرار داشت و بیشتر از کوچه‌باغ‌های خلوت و کمابیش سایه‌دار می‌گذشت...می‌شد همۀ راه را بدوم... ولی نمی‌خواستم موقع دیدار با او برافروخته و عرق‌آلود و چرک به‌نظر برسم... پس خیلی آهسته گذشتم از مسیر سایۀ درختان و چینه‌های بلندی که زیر بار گرانِ تنه و شاخسارِ صنوبرانِ پیر، عاجزانه پشت خم کرده یا به‌سوی کوچه، شکم داده بودند...آنجا که میکائیل "کتابخانۀ من" می‌گفت البته بالاخانۀ تنگ و تاری بود در سمتِ زمستانیِ بنای کهن کلیسایی شاید دویست‌ساله با طاقِ ضربیِ بلند که تنها از منفذِ یک پنجره اُرِسی مرتفع با شیشه‌های چهار‌رنگ، نفس می‌کشید و یک بخاری نفتی برای فصل‌های سرد، یک پنکه سقفی، میز و دو صندلی چوبی، یک پیانوی کوچک‌اندازۀ دیواری و دو قفسه انباشته از کتاب را هم به تجهیزات مختصر کهنسال آن_ یعنی دو طاقچه و یک سکو برای نشستن_ افزوده بودند.قطعاً میکائیل به نگهبان سپرده بود که راهم دهد...چون دقایقی پس از آن که دکمۀ زنگ را خیلی محتاطانه فشردم و آهنگ ممتدش خیلی کوتاه و مشدّد، سکوت بن‌بست خفته در سایه‌سار تک‌درخت توت را بر هم زد... صدای گام‌هایی ظاهراً کهنسال و سنگین، خش‌خش کنان به من نزدیک شد و انگاری کسی تا پشت در چوبی پیش آمد و چفت آن را گشود و بی آن که حرفی بپرسد، باز به همان آهستگی و دشواری، با همان صدای خشاخش، پای‌کشان و بی‌شتابی دورتر رفت...وقتی پس از چندبار تنفس عمیق، عاقبت جرأت یافتم ملاحظه‌کارانه درِ سنگینِ چوبیِ نیمه‌باز را بگشایم و وارد هشتی شوم، قامت کوتاه آن پیرزن نگهبان را از پشت سر_ با دامان بلند و چارقد کوتاهش_دیدم...... که هنوز به‌سوی انتهای دالان آرام آرام گام برمی‌داشت... میانِ هاله‌ای از نور که قطعاً از حیاط به درونِ سرسرا می‌تابید...حیاط مرکزیِ آجرفرشِ کلیسا در سایۀ گرمِ دیوارهای خشتیِ اخرایی و چند کاج بسیار بلند خاکستری، در خواب سبک نیم‌روزی فرو رفته بود...می‌دانستم که حالا باید بگذرم از کنار باغچۀ کوچکِ گل‌سرخ‌ها و بالا روم از شش پلۀ ایوان و از راه دهلیز تنگی که با راه‌چینه‌ای تاریک و بلند به طبقات بالایی راه داشت خود را به کتابخانه برسانم...و در حقیقت نیازی به این‌همه دانستگی هم نبود وقتی می‌شد جستجو کنم سرچشمۀ جریان پیوستۀ آهنگینِ نت‌هایی را که... دم‌به‌دم رساتر می‌رسید به گوشم... و شورانگیزتر... و نزدیک‌تر... و او داشت گنوسین‌های اریک ساتی[1] را می‌نواخت...البته اگر آن صدای کوبنده و هر دم بالاروندۀ طپش قلب در گوشم وامی‌نهاد تا خوب بشنوم...لحظاتی بعد پشت آن در بستۀ موعود که منبع آوای موسیقی بود، پابه‌پا می‌شدم و یک جریان متداعی در ذهنم مدام مرا به این عبارت آیینی می‌رساند...«پس آنگاه عتبه را ببوس و با حالت خشوع و گريه وارد شو که آن اجازه‌اي برای ورود است...»[2]...بلاتشبیه... زبانم لال!... باید استغفار می‌کردم...این چه خیالی بود؟... که داشتم دستگیرۀ در کتابخانۀ او را لرزان و تمسّک‌جویان، چونان قطعه‌ای از ضریحِ مطهرِ معصومین، لمس می‌کردم و آن جریان غریب، باز خیلی سماجت‌وار، عبارت اذنِ دخول را از ذهنم بر زبانم جاری می‌ساخت...«آَاَدخُلُ یا‌الله؟!... اَاَدخُلُ یا ملائکه‌اللهِ المقرّبین؟!...»آرام و بی‌صدا در را گشودم...و ترنّمِ سِرِناد شوبرت[3] آغاز شد...پس شعاع‌های رنگارنگِ نور، ذرات غبار را به رقص برداشت...و خنکای ملایم جریانی از هوای عطرآگین پیشانی‌ام را نوازش داد...میکائیل هم آنجا نشسته بود پشت پیانوی دیواری...و نیمرخ فاخر رخامین‌اش نیمه‌پنهان می‌نمود در سایۀ مخملیِ لطیفِ گسترده در کنج دیوارهای خشتی که انگاری به‌تازگی با دوغاب گچ سفید شده بودند... و پیراهن سپیدش آلوده به ترشحات نور سرخ...احساس کردم که چشم‌هام می‌سوزد و نمناک می‌شود...اجازۀ ورود یافته بودم به بارگاهِ دوزخیِ نامرادی‌های خواستنی...معبد تمنّاهای ممنوع... حریم نیرانِ حرام‌های مقدس...هاویۀ آتشین عاشقی‌های ناروای بدفرجام...میکائیل انگاری متوّجه ورودم نشده باشد، به نواختن ادامه داد و من از بیم آن که ببیندم و تارهای ابریشمین آن ترنّمِ سحرانگیز از هم بگسلد، افسون‌زده و سرمست برجای ایستادم...پنج دقیقه یا بیشترک...تا او آخرین نوای قطعه را به نغمه واداشت و یک نفس دیگر نیز در تاریک‌وروشنای سکوت مکثی کرد، تا بعد دست‌هاش را از روی کلیدهای پیانو بردارد و آهسته رها کند روی زانوانش.... و رو به‌سوی من گرداند که همچنان در چارچوب درگاه بی‌حرکتی مانده بودم...هر چند از جایی که من ایستاده بودم، چهره‌اش همچنان در تراکمِ نیم‌سایه‌ها کمابیش پوشیده می‌نمود...پس انگاری ناگهانم دیده باشد، به شتاب از صندلی برخاست و یک قدم از پیانو فاصله گرفت و آنگاه طلعت فرهمندِ بی‌مانندش بر من تابید... و بهار لبخندی شکرین راستی بر لبش شکفت...مثل اغلب اوقاتی که در کلیسا دیده بودم‌اش، جامه‌ای کامل و نیمه‌رسمی برتن داشت... این‌بار کت و شلوارِ کتانِ استخوانی‌رنگ بر روی پیراهنی سپید...آن چهار قدم را تا درگاه به استقبالم آمد... با دو بازوی از هم گشوده...و من همچنان بلاتکلیف، دستخوشِ نوعی بی‌حسیِ منجمد مانده بودم ...مانند هر دیدارمان که پسِ غیبتی چند ماهه رخ می‌داد،... باز انگاری درون خویشتن گیر افتاده بودم و همچنان که در دل به سلام و ثنای او مشتغل بودم، احتمالاً چنان می‌نمودم که خجل و بی دست و پای... و در اجتنابی‌ترین حالات... بی که بتوانم لمحه‌ای از آن اشتیاقِ شعله‌ورِ قلبی را نشانش دهم...شاید همین‌ها بود که او را در یک قدمی من به درنگ واداشت... با لبخندی که کمی مردّد می‌نمود، گفت:«وُخچوین... باری اُر![4]... حریف! به کنامِ عزازیل[5] خوش آمدی... خواهش می‌کنم بفرمایید...»آهنگ کلام و لبخندش گرم و طنّازانه بود و اغماض‌آمیز و آشتی‌جویانه...انگاری آماده باشد برای شنیدن گله و شکایت‌هایی...که نداشتم...بعد با اشارۀ دست و بازوانی که همچنان به نشانۀ سخاوت و پذیرایی از هم گشوده بود، یک‌طور محتاطانه‌ای، بی‌آن که دستش راستی به شانه‌ام بخورد، هدایتم کرد به آن کنج دیگر اتاق_روبه‌روی پنجره و قفسه‌های کتاب_ که در برابر سکویی، به سبک قهوه‌خانه‌ها، میز و دو صندلی اضافی از چوب راش، نهاده بودند و تعارف تا بنشینم روی یک گلیم آبی و سفید طرحِ ارمنی و بتوانم اگر خواستم به آن مخدّه‌های سرخ هم تکیه دهم...و خودش رفت و یک پارچ شربتی عنابی‌رنگ و دو لیوان بلورین و یک جلد کتاب قطور آورد و روی میز برابرم گذاشت و نشست بر یکی از صندلی‌ها در زاویۀ عمود با سکوی من...زمزمۀ هموار و پیوستۀ چرخش پروانه‌های پنکۀ سقفی و آن آسودگیِ کرخت فضا و خنکای خیس مطبوعی‌که در تن هوا بود، داشت نرم‌نرمک در سلسله اعصابم می‌تراوید...چکاوکِ کاکلی، جایی در میان بوته‌های گلِ باغچۀ کلیسا آواز سر داده بود...درست در همان نقطه‌ای از عالم هستی بودم که می‌خواستم تا ابدیت بمانم و در آن وجدِ جاودانی، دریغم می‌آمد با سخنی، سُکرِ میناییِ ثانیه‌ها را از هم بگسلم...در دل آرزو می‌کردم که دالانِ زمان در همان لمحه مسدود شود...وقتی پناه گرفته بودم در گوشۀ همین عزلت‌گاه و با شراب و کتاب و نگاهی که او از سر تأمّلی ژرف به من اختصاص داده بود...بالاخره میکائیل گفت:« تولدّت مبارک بهرام!... بیست و دو سالگی... نه؟»و من بلافاصله احساس کردم فرصتی دست داده تا آن پیشکشی را که با بی‌تصمیمی و شرمساری روی زانوهام نگه داشته بودم، بگذارم روی میز...«رباعیات خیّام را برایت آوردم... ترجمه آلمانی هم دارد...»کمان ابروانش کشیده‌تر گشت و ظاهراً خیلی شگفت‌زده و مشتاق به آن کتاب پوشیده در زرورق ارغوانی‌رنگ خیره شد... و خندید... و با صدایی پرنشاط و قدرتمند، انگاری پیروزمندانه بانگ زد:«Hallelujah !»«... با من حرف زدی!... پس با هم قهر نیستیم... و در روزِ تولدّ خودت به من هدیه می‌دهی... نهایت عیّاری است... »عبارت "عیّاری" نیز از زبانِ او، چون واژۀ "حریف"_ که اغلب می‌گفت_ به‌غایت دوپهلو می‌نمود...طرّاری یا جوانمردی... مقصودش کدام‌یک بود؟...اما البته خیلی زود دست برد و کاغذ بسته‌بندی را به دقت و بعد لای کتاب را با نرمش گشود و... یک دوبیتی را با صوتی آرام و محزون_ شبیه نوای گنوسین‌ها_خواند...«در پردۀ اسرار کسی را ره نیستزین تعبیه جان هیچ‌کس آگه نیستجز در دل خاک هیچ منزلگه نیستمی‌خور که چنین فسانه‌ها کوته نیست»و پس از لحظاتی سکوت و تماشای دو صفحۀ گشوده در برابر خویش، همچنان‌که با سرانگشتانش کلمات روی کاغذ را نوازش‌وار لمس می‌کرد، گفت...«انگاری فارسی‌اش خیلی زیباتر است...»همینطوری، یا شاید برای پاسخ به عبارتِ وصفی «نهایت عیاری»_ که هنوز به آن می‌اندیشیدم_ توضیح دادم...« خیلی وقت پیش برایت گرفتم‌اش... تقریباً همان موقع که از بیمارستان بیرون آمدم... »یک‌باره طور خاصی نگاهم کرد... گذرا و شتابناک... از زیرِ چشم و کمی حیران شاید...انگاری مثلاً یک کاسه آب پاشیده باشم توی صورتش...کتاب را آهسته بست و برگرداندش روی میز... و انگار او نیز در اندیشه فرو رفت...با آهنگی که طعمش، شرنگِ مرکّبِ تلخ و ترسناکی از پشیمانی و نگرانی و اعتذار و شرمساری در کامم می‌ریخت، گفت:« الان جراحتت چطور است؟... هنوز اذیت می‌کند؟»سعی کردم خیلی کوتاه پاسخ دهم... یعنی که به عمد این موضوع را پیش نکشیده‌ام و صرفاً، بنابر مضمونِ کلام، از دهانم پریده است...«خوبست... الحمدلله...»و او با همان لحن که روحم را می‌خراشید، گفت:« عذرخواهی می‌کنم... ولی اجازه می‌دهی ببینمش؟...»به نظرم حق داشت دربارۀ زخمی که نخست‌بار خودش، دیده و درمان کرده بود، کنجکاوی نشان دهد...پس مختصراً گفتم...:« بله... البته...! »آخر چرا گفتم "البته"؟...یعنی این "البته"، این‌طور معنا نمی‌داد که خودم مشتاق بوده‌ام که بحث را به این زخم و ماجراهای فروردین ماه بکشانم؟... و مثلاً گذشت و عفو و جوانمردی‌ام را که او با عبارت "عیّاری" از جهتی تمسخرش کرده بود، به روی‌اش بیاورم؟...در هر صورت، او جابه‌جا شد... بلند شد از روی صندلی‌اش و آمد در کنار من روی مَفرَشِ آن صُفّه در کنج دیوار نشست...پیش از آن که حرکتی کنم، گفت: «اجازه می‌دهی؟» و بدونِ مکث، ولی آهسته دست برد و چند دکمۀ بالایی پیراهن خاندان سلاجقه را بر تنم گشود...جریان تماس نوک انگشتانش با یقۀ پیراهن و پوستِ تنم، هرچند خیلی معاینه‌وار و فنّی بود، حسی از مهربانی داشت برایم...شاید چون مثل دکترها نبود که با لحنی عصبانی و تحقیرآلوده طوری می‌گویند دکمه‌هات را بازکن... انگار خودشان هرگز دکمه نداشته‌اند... و تو احساس می‌کنی یک شیء کثیفی که خیلی بی‌جا و بی‌محل مزاحم اوقات فراغتشان شده‌ای...میکائیل ولی با دست خودش پارچۀ گریبانم را لمس کرد... یک‌طور شفقّت‌آمیزی... همراه با صمیمیت و آزرم توأمان...طوری که مسیر متداعی خیالم باز مرا به نوازش‌های مادرم ‌رسانید...وقتی در یک روز پنجم مرداد، داشت برای میهمانی تولّد سه‌سالگی آماده‌ام می‌کرد... در آن تابستانی که مثل دیگر تابستان‌ها اصفهان بودیم و در عمارت آقابزرگ و همۀ بزرگترهای پرافاده و بچّه‌های تخس و آتشپارۀ فامیل ورجاوند، به میمنتِ آن روز و دعوتِ خانمجانم، در اتاق پنج‌دری جمع شده و منتظر من بودند که بیایم و شمع‌های کیکم را فوت کنم...تا اعاظم قوم هدایای‌شان را به رخ هم بکشند و بچّه‌ها بادکنک‌های آویخته به سقف را بترکانند و لپ‌های قرمزشان را از کیک و شیرینی بیانبارند...و من که از هر نوع اجتماع و ازدحامی می‌ترسیدم، وسط این هنگامه و هیاهو، بزنم زیر گریه و عمه بزرگه بگوید...«چقدر سور و مردم‌نفور است این پسرت آنا خانم!... الحمدلله در فامیل ما که همه مردم‌دار و اجتماعی‌اند... به ما نرفته اصلاً!...»...ولی قشنگ‌ترین فصلِ قصه آنجا بود که مادرم توی صندوق‌خانۀ اتاق کرسی_ که در آن فصل سال خالی و دنج بود_ خیلی با تأنّی و مهربانی داشت بر تنم لباس می‌پوشاند... و چشم‌هاش یک‌جور بی‌اندازه زیبایی مثل یک کهکشان پرستاره، برق می‌زد...بی‌اعتنا به جماعتِ منتظر... خیلی نرم‌نرمک و با حوصله... شوخی کنان و بازیگوش... همان‌گونه که رسم غالب او بود...و به من می‌خندید طوری که انگاری خودش هم خیلی از دیدن سر و وضعم کیف کرده باشد ...ولی از همه لذّت‌بخش‌تر برایم، بساوش دست‌های لطیف نازک معطرش بود روی تنم که خیلی از سایش آن لباس‌های آهاردار خوش‌بوی هم، برایم شیرین‌تر می‌نمود... طوری که دلم می‌خواست همه‌اش با هم توی خلوتِ اتاق کوچک و پنهانی بمانیم و او نوازشم کند و توی گوشم حرف‌های قشنگ به زمزمه بخواند...برای اولین‌بار پیراهنی سپید با طرحی مردانه بر تنم پوشانده بود و آستین‌هام را با دکمه سردست آراسته و یک پاپیونِ سفید و مشکی‌خالدار هم روی یقه‌ام با دکمه وصل کرده بود که خیلی مثل آقاها به نظر برسم... و سر آخر داشت موهام را یک طرفی شانه می‌زد و برایم شعر می‌خواند...«بهرام‌خانِ قندی!اسب‌تو کجا می‌بندی؟زیرِ درخت نرگسداغ‌تو نبینم هرگز!بهرام‌خانِ رشتی!دیشب کجا می‌گشتی؟زیر درخت آلوداغ‌تو نبینه خالو»......میکائیل که به آرامی پارچۀ پیراهن را از روی شانۀ چپم کنار زده بود و با سرانگشتانش به مراقبت و مراعات، اطراف آثار فرورفتگی و کبودی‌های باقیمانده را معاینه می‌کرد... آهسته و زیر لب، انگاری مشاهده‌ای علمی را برای خودش توضیح دهد، گفت:« خوب... هنوز کمی اکیموسیس[6] در اطراف جراحت هست... که البته می‌بایست در عرض این مدت رفع می‌شد... ولی جای نگرانی چندانی هم ندارد... قابلیت بازسازی بدن‌ها با هم فرق می‌کند... اما ردی از این فرو رفتگی احتمالاً بعد از بهبودی هم باقی می‌ماند که با [7]Plastische Chirurgie قابل ترمیم است... خودم یک فکرهایی برایش دارم... یک متخصص خیلی‌خوب می‌شناسم... »بعد به آهستگی یقۀ پیراهن را جابجا کرد و شانه‌ام را پوشانید، بازو و آرنج دست چپم را به‌نرمی با دو دست گرفت و از من خواست یکبار ساعدم را خم کنم، انگشت‌هام را ببندم... بازو را برافرازم و دوباره این حرکات را انجام دهم و نتیجه گرفت که از نظر توانمندی‌های عصبی- حرکتی نیز مشکل جدّی ندارم...بعد نفسی عمیق و آه مانند کشید... مدتّی کمابیش طولانی توی چشم‌هام خیره ماند...و سر آخر گفت:«معذرت می‌خواهم... »بعد باز کمی مکث کرد...و همچنان که مچ دست چپم را هنوز در یک‌دست نگه‌داشته بود، با دست دیگر از جیب داخلی کتش جعبه‌ای کوچک به رنگ یشمی سیر بیرون کشید... آنرا گشود و یک ساعت رولکس صفحه مشکی شبرنگ را از داخلش بیرون آورد و با انگشتان هر دو دستش با همان حوصله و طمأنینۀ مادرم، بند چرمی اش را دور مچ دست من بست...بعد یک‌طوری آن مچ را محاذی چشمش بالا برد، انگار میزان برازندگی آن را می‌سنجد...بی‌آن که نیاز داشته باشم تظاهری کنم به غافلگیری و شرمساری، پیشانی‌ام داغ و حتماً سرخ شد و زیر لب خیلی صادقانه و خجلت‌زده، به اعتراض گفتم:«میکائیل!... نباید هدیه‌ای به این گرانی برای تولّدم می‌گرفتی!... من اصلاً بابت ماجرای شکارگاه از کسی شاکی نیستم...»او نیز در پاسخ، صمیمانه تبسّمی بر لب آورد... با حالتی که خیلی مهربان می‌نمود، انگاری در برابرِ شیرین‌کاری‌های یک کودک می‌خندد...و موجب شد که علاوه بر پیشانی گونه‌ها و گردنم هم داغ شود...«ممنونم که همه را بخشیده‌ای... از من هم اگر شاکی باشی حق داری... تولّدت هم مبارک باشد!... ولی این کادو تولدت نیست... ساعت فقط جهت یادآوری ثانیه‌هایی است که همین‌طوری بی‌سببی، خارج از اختیار ما "عجب می‌گذرد"... و می‌خواهد بگوید که "دریاب دمی که با طرب می‌گذرد"...»در گرماگرم آزرم و انفعال، از این ارجاع و شعرخوانی‌اش خنده‌ام گرفت و جهت انصراف خاطر هر دو مان از سر و صورتم که گمان می‌کردم از چکاد تا به گردن، در حد شرم‌آوری گلگون شده باشد، بی‌تأمّلی، بدان ارجاعات آویختم... ...«همان نیست که سلیمان نبی به آن می‌گوید "باطل اباطیل... باطل اباطیل..." به وجهی که با تأسّف بسیار؟...»و او باز خندیده و محتویات پارچ بلورین را سرازیر ساخته بود در لیوان‌هایمان... طوری که انگاری راستی شراباً طهورا...و گفته بود...«"یادمان باشد که مرد حکیم همان‌گونه می‌میرد که مرد احمق"[8]... پس تو "خواه فلک هفت شمر خواهی هشت"... چون خوشبختانه "آنان که محیط فضل و آداب شدند" هم سرنوشتی بهتر از ابلهان نخواهند داشت...»یک لیوان را به دست من داده و باز خوانده بود...«و حالا تو ای بهرام ورجاوند! حریفِ درست‌پیمانِ گرمابه و گلستانم! در فرخنده ساعتِ میلادت "می‌نوش که بعد از من و تو ماه بسی... از سلخ به غُرّه آید از غره به سلخ"... البته این عجالتاً فقط یک کواسِغیر الکلی خنک ارمنی است... ولی مردم روسیه گفته‌اند یک کواسِ بد بهتر از یک آبِ خوب است... برای تو که الان خیلی هم خوب است... ویتامین بیِ فراوان دارد.»جامی را که به‌دستم داد، بی‌درنگ و تردیدی بر لب نهاده بودم... طعمی میخوشِ ملس داشت... هم ترش بود و هم شیرین...برای مست شدن امّا چشم‌هاش کفایتم می‌کرد... اگر حکایت هم‌پیالگی با او بود، شربت آبلیمو هم خرابم می‌کرد...گفتم:« من آن نیم که حرام از حلال نشناسم... شراب با تو حلال است و آب بی‌تو حرام[9]...»حالم خوش شده بود و به آسودگی و باز بی‌سببی اشاره‌ای کردم به کتاب دیگر روی میز...« این چیست... هدیۀ تولّد من این است؟...»« این کتاب؟... نه! نه!... آوردمش اگر فرصتی دست داد درباره‌اش گفت‌گو کنیم... دوست داشتم بخوانی‌اش... اسمش "روانشناسی و کیمیاگری" است. اثر دیگری از همان روانشناسِ شاعرِ که دوستش داری...»و آن را روی میز، با نوک انگشتان یک دست به طرف من هل داد...کتابی قطور بود و حروفی داشت خیلی ریز در کنار تصاویری عجیب و غریب، شبیه نسخه‌های خطی قرون‌وسطایی... و اشتیاق خواندن را در من می‌انگیخت...میکائیل برای دقایقی، انگاری تفریح‌کنان، مرا که مجذوب آن صفحات جادویی، به آهستگی و در حالتی افسون‌شده، اوراق کتاب را یکی‌یکی می‌پیمودم، تماشا کرد... بعد گفت:«این هم متعلّق به تو است... با خودت ببر... ضمن این که فکر کنم این بار زودتر ببینمت... بعد که خواندی می‌توانیم مفصّل درباره‌اش گفتگو ‌کنیم... ضمن این که آن پیشکش ناقابلِ تولّد هم، لابه‌لای کاغذهای کتاب، مشتاقانه انتظار تو را می‌کشد...»پس باز هم با کنجکاویِ بیشتر مشغول اوراق کتاب شدم تا مقصودش را دریابم...هیچ دلم نمی‌آمد آن کاغذهای برّاق نازک با حاشیه‌های منقوشِ طلایی را تند تند بر هم بزنم... پس خیلی طول کشید تا در میان‌شان، در زیر روپوشِ جلد، برسم به آن پاکتِ نسبتاً بزرگ و قطورِ گشوده‌شده که رویش تمبرهای خارجی چسبانده بودند و به‌ظاهر خیلی هم پر و پیمان می‌نمود...محتویات پاکت را خیلی به دقّت و همراه با تردیدی مبهم در دل، بیرون آوردم، یکی‌یکی تماشاکردم و روی میز گذاشتم‌شان و کوشیدم از آن سردرآورم...چند برگ کاغذِ ضخیمِ خاکستری‌رنگِ نشان‌دارِ اداری بود در کنارِ یک کتابچه با تصاویری از بخش‌های مختلف یک دانشکدۀ هنری... و همه به زبان آلمانی که نمی‌توانستم بخوانم...پس با سرگشتگی و لابد خیلی استفهامی به میکائیل روی آوردم که با چشم‌های درخشان و چهره‌ای پر از امید و اشتیاق، تفرّج‌کنان، در من خیره مانده بود...بعدتر اما یک‌دستش را آرام گذاشت روی شانۀ راست من و همراه با چرخش ملایم دست‌ دیگر، شروع کرد به شرح دادن...«مربوط به یک کورس سه ماهۀ گرافیک دیزاینمی‌شود در مدرسۀ باهاوس وایمار[10]... حتماً درباره‌اش چیزهایی شنیده‌ای... نامۀ پذیرش و فرم‌های مرتبط با ثبت نام و کاتالوگ و برنامه‌درسی و این‌قبیل چیزهاست... دوره به زبان انگلیسی خواهد بود... من سه ماهِ قبل تصویر طرح‌های پروژه نهایی دانشگاهی تو را برایشان فرستادم و همین‌طور که می‌بینی آن‌ها تو را برای این دوره پذیرفته‌اند... بلافاصله بعد از دفاع پایان‌نامه‌ات، اوّل اوگوست می‌توانی شروعش کنی... نگران هزینه‌هاش هم نباش... خانوادۀ من هر سال، چند بورسِ اختصاصی برای دانشجوهای خارجیِ مستعد در نظر می‌گیرد... و تو هم_بنابر قضاوت استادان باهاوس_ کاملاً شایستۀ این عنوان هستی... تازه بعد از این کورس اگر نتایج‌ات خوب باشد، می‌توانی با بورس خود دانشگاه در همین رشته ادامه تحصیل بدهی... چطور است؟... حدس می‌زنم حداقل هفته‌ای دو بار هم بتوانیم هم‌دیگر را ببینیم... من در دانشگاه لایپزیگیک کرسی تدریس گرفته‌ام... برای من کمتر از یک ساعت و نیم رانندگی است... گاهی هم تو با اتوبوس می‌توانی بیایی لایپزیگ... شهر بسیار دیدنی و زیبایی است... در این سه ماه همۀ شهرهای Wunderschönآلمان را نشانت می‌دهم... خیالت راحت باشد... ببین هیچ جای نگرانی ندارد... الان همۀ فرم‌های لازم را با هم تکمیل خواهیم کرد و ادامه کارهای ثبت نامت را من انجام خواهم دارد... تو گذرنامه‌ات را به من بده و اخذ ویزا هم با من... و حالا آن هدیۀ خیلی کوچک و ناقابل دوّم هم... که این‌جا است...»و هنوز از بهت عظیم شعبدۀ نخست او بیرون نیامده بودم، که شبیه تردستی متبحّر، به‌ناگاه پاکت دیگری را نیز از میان اوراق کتاب کیمیاگری بیرون کشید و با حالتِ خاص مرموزی به دستم داد...و درون آن بزرگترین رؤیای زندگی‌ام بود...یعنی یک کارت عضویت بود در "هیئت تبشیری و مطالعات فرهنگی" با نام و عکس خودم...و معنای ضمنی‌اش این که می‌خواست در سفر شرق دور نیز همراهی‌اش کنم...از زیر چشم، دیدم آرنجش را به میز تکیه داده و چانه‌اش را روی یک دست نهاده و دهانش را در پشت انگشت‌هاش پوشانده بود و داشت با نوعی استفهام و تردید نگاهم می‌کرد... و شاید چون باز هم نتوانستم حتی یک کلمه حرفی بگویم، انگاری در دفاع از طرح سخاوتمندانه‌اش گفت:«ضمن این که اصلاً نیازی نیست نگران زمان این سفر باشیم... این سفر اکتشافی طولانی را حتماً پس از پایان دوره دانشگاهی تو آغاز خواهیم کرد... داریم برای تابستانِ آغازِ هزارۀ سوّم برنامه‌ریزی‌اش می‌کنیم... می‌دانی؟... در آغاز هزاره، مؤمنانِ خیلی از نقاط عالم، منتظر ظهورند... فرصت خیلی مغتنمی برای سفرهای میسیونری است... همۀ کارها به موقع انجام خواهد شد... فکرش را بکن... تقریبا یک سال تمام همۀ هندوستان و هندوچین را می‌گردیم... بعد برمی‌گردیم آلمان و تو فوق لیسانس‌ات را شروع می‌کنی... چطور است؟...»چشم‌هاش می‌درخشید... لحن پرشورش بیش از همیشه آن لهجۀ کشیده و کمابیش حلقی و بم و بیگانه‌وار را به رخ می‌کشید... و تبسّمی آن چالۀ روی زنخدان و گونۀ راستش را آشکارتر می‌ساخت...‌و هر دو دستش طوری برابر چشم‌هام به گردشی موّاج درآمده بود که انگاری می‌خواست به تلقین سحرآمیز اورادی جادویم کند...غرق در سرگشتگی و بهتی ناتوان‌کننده، همچنان که از شدّتِ تپش قلب و پریشانیِ حواس، به دشواری نفس می‌کشیدم، و نمی‌توانستم سر بردارم و چشم در چشمش بدوزم، با همان گردن خمیده و چانۀ فروبرده در گریبان، زیرلب تمجمج‌وارگفته بودم:« چرا... این کارها را می‌کنی... میکائیل؟...»کمی شگفت‌زده و خیلی ساده و بی‌درنگی پاسخ داده بود:« چون دوست دارم خوشحالت کنم... »و من عاجز از مهار توفانی که در سینه‌ام برپا بود، با صعوبت و لکنت و از تنگنای حلق و گلویی که در بغضی متراکم فشرده‌می‌شد، به سختی باز چند جملۀ پریشان صادر کرده بودم:« به خاطر آن قولی که... آن شب... ببین میکائیل من اصلاً چنین انتظاراتی نداشتم... ندارم... منظورم این است که تو نباید فکر کنی که من... یعنی در واقع ... می‌خواهم بگویم من هم دوست دارم تو را خوشحال کنم... تو بگو چطور می‌توانم؟...»نفسی عمیق کشید... بعد چشم فروانداخت، سری تکان داد و زیر لب_طوری که گویی به خودش_ خندید...بعد انگاری به آسودگی و خوشخویی نگاهم کرد... سرش را کمی به طرف صورتم پایین آورد... و آهسته و با صوتی رو به نشیب گفت:« الان؟... خیلی خوشحالم می‌کنی اگر بتوانی فقط کمی نشانم دهی که خوشحال شده‌ای... و گر نه صادقانه بگویی که بی‌جا کرده‌ام...»حتی یک لحظه خیالِ عروج تا ملکوتی که موهبتش هفته‌ای دوبار دیدار او باشد... و همسفرش شدن تا شرق بهشت... برای انهدامِ کلیتِ هستی‌ام کفایت می‌کرد... شکستن یک بغضِ کهنۀ گلوگیر که چیزی نبود...با آهنگی که نمی‌توانستم اضطرابش را پنهان دارم، گفتم...« بی‌نهایت... بی‌نهایت... خوشحالم... طوری که اگر الان بمیرم برفراز خوشبخت‌ترین قلۀ زندگی‌ام مرده‌ام... »و لاجرم در برابر شدّتِ هجومِ لشکری از عواطفِ شکوهمند، در هم فروریختم...و به گریه افتادم...نمی‌دانم انتظار چنین سوانحِ ناسازگاری را_ که هرگز از جانب من بعید هم نبود_ می‌کشید یا نه...در هر حال طوری که انگاری کمی غافلگیرانه، گفت:« "mein lieber!" «اینطوری نکن با من... خوب؟... بهرام!... »بی‌درنگ ولی خیلی آرام شانه‌هام را میان بازوانش... و همچنان‌که صورتم در کف دست‌هام پنهان بود، سرم را روی شانۀ خویش گرفت...بعد با دستمال جیبی‌اش، اشک‌‌هام و برای این که بخنداندم، شوخی‌کنان_ در حالی که در باب صفات یک پسر خوب و تمیز به زبان کودکانه خزعبلات می‌بافت- بینی‌ام را هم پاک کرد...نوازشگرانه و زمزمه‌وار زیر گوشم گفت:«وقتی بیایی آلمان همه‌چیز فرق می‌کند... قول می‌دهم... دیگر هیچ مانعی قادر نخواهد بود تو را از من بگیرد ... »و سر آخر ... ناباورانه... مثل یک شیدای دلدادۀ واقعی، با نگاهی سودازده نفسی چند در چشم‌هام غرق شده... و خیلی شورآمیزم بوسیده بود...[1] Gnossiennes of Eric Alfred Leslie Satie قطعاتی از این آهنگساز مدرن فرانسوی[2] آداب زیارت در بحارالانوار[3] منظور قطعه ای عاشقانه از شوبرت است. معمولا سرناد به معنای آهنگ خوش‌آمدگویی است که به نیت معشوق بسرایند.[4] سلام روز بخیر[5] کمی پیچیده است. نام کاهنی یهودی. نامی برای شیطان در مسیحیت. نام یک کوه.[6] Ecchymosis خون‌مردگی[7] جراحی زیبایی به آلمانی[8] هر دو به سرود جامعه پسر داوود اشاره دارند[9] سعدی[10] Bauhaus-Universität Weimarقسمت قبلقسمت بعد