امامت و رهبری شهید مطهری

حدیث منزلتیکی دیگر از احادیثی که ایشان ( خواجه نصیرالدین ) می فرمایند متواتر است و ملاعلی قوشچی منکر اصلش نیست ولی می گویند خبر واحد است و باز اشخاصی نظیر میر حامد حسین در عبقات و آقای امینی در الغدیر و مخصوصاً میر حامد حسین که یک کتاب را به آن اختصاص داده(الغدیر به سایر احادیث زیاد نپرداخته) بدان پرداخته اند، حدیث منزلت است که پیغمبر اکرم درباره علی (ع) فرمود:اَنتَ مِنّی بِمَنزَلَةِ هارونَ مِن موسی اِلّا اَنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی نسبت تو به من همان نسبتی است که هارون به موسی داشت به استثنای نبوت. غزوه تبوک در واقع لشگر کشی بود نه جنگ. بعد از غزوه مؤته بود که اولین و آخرین جنگ میان اعراب و رومی ها در زمان پیغمبر بود و در شمال مدینه رخ داد. مرکز امپراطوری روم شرقی همین اسلامبول (قسطنطنیّه) بود و سوریه هم دست نشانده و تحت الحمایه آنها بود. رومی ها داشتند در سوریه خودشان را برای یک حمله به طرف مدینه آماده می کردند. پیغمبر اکرم مصلحت چنین دید که یک لشگر کشی تا مرز روم بکند و این کار را انجام داد(1). به قول سیاسیون می خواست قدرت خودش را نشان بدهد که ما آماده ایم. تا مرز روم رفتند و بعد هم برگشتند. رسول اکرم در این سفر علی(ع) را با خود نبرد و به عنوان جانشین خودش در مدینه گذاشت. علمای شیعه می گویند این کار به این دلیل بود که پیغمبر می دانست در آنجا جنگی رخ نمی دهد. علی(ع) از اینکه در مدینه ماند دلتنگ شد، عرض کرد یا رسول الله! شما مرا اینجا می گذارید در ردیف زن ها و بچه ها با خود نمی برید؟ فرمود: اَما تَرضی اَن تَکونَ( یا: اَنتَ) مِنّی بِمَنزِلَةِ هارونَ مِن موسی اِلِا اَنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی ( می خواست بگوید من تو را به عنوان جانشین خود گذاشتم نه این که تو را در مدینه رها کرده و رفته باشم ) یعنی هر نسبتی که هارون به موسی داشت تو با من داری به استثنای نبوت. ما وقتی به قرآن مراجعه می کنیم تا ببینیم چه نسبتی میان هارون و موسی هست می بینیم در یک جا قرآن نقل می کند که موسی در ابتدای کار خود از خدا چنین خواست:رَبِّ اشرَح لی صَدری. وَ یَسِّر لی اَمری. وَ احلُل عُقدَةً مِن لِسانی. یَفقَهوا قَولی.(تا اینجایش محل شاهد ما نیست ) وَجعَل لی وَزیراً مِن اَهلی( وزیر اصلاً یعنی کمک. وزر یعنی سنگینی، وزیر یعنی کسی که مقداری از سنگینی را متحمل می شود. این اصطلاح معروف هم که بعد پیدا شده به اعتبار این است که وزیر معاون پادشاه بوده است.) برای من کمک و همراهی از خاندانم تعیین کن. پیشنهاد هم می دهد ( یعنی قبول کن ): هارونَ اَخی برادرم هارون را.اُشدُد بِهِ اَزری پشت مرا با او محک کن وَ اَشرِکهُ فی اَمری او را در این کار با من شریک گردان. کَی نُسَبِّحَکَ کَثیراً وَ نَذکُرَکَ کَثیراً(2) تا بیشتر تو را تسبیح بگوییم و یاد کنیم یعنی بیشتر دین تو را رواج دهیم.در جای دیگر قرآن می بینیم که می فرماید موسی به هارون گفت ( بعد از این جریان است ) : یا هارونَ اخلُفنی فی قَومی(3) هارون! جانشین من باش در میان قوم من.بنابراین وقتی پیغمبر می گوید: اَنتَ مِنّی بِمَنزِلَهِ هارونَ هارونَ مِن موسی می خواهد بگوید همان نسبتی را که هارون به موسی داشت و همه از طریق قرآن می دانند( وزیرش بود، پشتش به او محکم بود، شریک در کارش بود و جانشین او در قومش بود )، تو با من داری اِلّا اَنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی به استثنای نبوت. اگر اِلّا اَنَّهُ لا نَبِیَّ بَعدی نبود، می گفتیم اینجا پیغمبر نظرش به یک امر از امور و به یک شباهت بالخصوصی است اما وقتی نبوت را استثناء می کند، کأنه می خواهد بگوید در جمیع شئون ( البته شئون اجتماعی نه شئون طبیعی که هارون برادر طبیعی موسی بود، تو هم برادر طبیعی من هستی! )این نسبت برقرار است؛ نسبتی که هارون از ناحیه خدا در جمیع شئون الهی به موسی داشت تو نسبت به من داری.جوابی که اهل تسنن می دهند این است که اگر چنین حدیثی متواتر باشد ما قبول داریم ولی متواتر نیست، واحد است. ولی همانطور که عرض کردم علمایی نظیر میر حامد حسین در کتابهایشان ثابت می کنند که این حدیث هم متواتر است.سؤال: برداشتی که بنده از پایان جلسه گذشته و تقریباً شروع جلسه امروز کردم این بود که یک مرزی در ذهنم بین مسئله حکومت و امامت تا حدودی ایجاد شد. به این ترتیب که آقای مطهری فرمودند امامت وظایفی به عهده دارد که یک شعبه اش شعبه حکومت است. بنده نمی دانم غیر از حکومت، شعبات دیگرش چیست که مسئله حکومت در آنها حل نشود و جریان را توجیه نکند؟ آنچه که ما تا حالا از اسلام یاد گرفته ایم این است که بین دنیا و آخرتمان یا اعمال دنیا و آخرتمان مرزی نیست. آنچه که به عنوان اعمال اخروی بیان می شود به عنوان ضمانت برای عمل به اعمال دنیا و دخالت در زندگی دنیاست و اعمال دنیا ما برای کمال و بهتر کردن زندگی اجتماعی و استوار کردن حکومت اجتماعی بر جامعه می باشد. در قرآن هم می بینیم که خدا بهترین مدال را به کسانی می دهد که خواسته اند در اعمال عبادی خودشان زندگی دنیا و حاکمیت دنیا و دادن آن به دست عدالت را ثابت کنند. بزرگترین ارزشها را برای جهاد قائل شده. در زندگی ائمه هم می بینیم که تمام دستورات و روش زندگیشان توجیه کننده این بوده که دنبال استیفای حقوق و به دست آوردن حاکمیت و حکومت بوده اند چه آنهایی که علناً مبارزه می کردند و چه انها که یا در زندان و یا مخفیگاه رهبری های سازمان های مخفی را داشتند. این است که بنده نمی توانم وظایف دیگری غیر از حکومت برای امامت توجیه کنم زیرا حکومت آنها بر همه اعمال امامت توجیه خواهد شد. خواستم توضیح بفرمایید ما در سال گذشته به خیبر رفتیم و هیچ نمی دانستیم که بین مدینه تا خیبر و بین مدینه تا تبوک اینقدر فاصله است. از مدینه تا تبوک در جاده شوسه و مستقیم درست صد فرسخ یعنی ششصد کیلومتر است و شاید در آن جاده های قدیم بیشتر هم بوده و از مدینه تا خیبر شصت فرسخ است. واقعاً تعجب کردیم که این چه قدرت و همتی بوده است که با وسایل آن روز این راه را طی کرده اند2.طه / 25-343.اعراف / 142 [ این بخش از آیه به طور کامل به این صورت است: [وَ قالَ موسی لِاَخیهِ هارونَ اخلُفنی فی قَومی.]