منوچهر: پادشاهی او 120 سال بود (شاهنامه فردوسی - جلد1)

رسیدیم به آخرین بخش از جلد 1 شاهنامه: منوچهر. البته که این بخش حدود 20 تا شعر جداگانه داره و طولانیه، اما من خیلی خوشحالم که یه جلد از شاهنامه رو با هم شروع کردیم و دیگه داریم به آخراش می‌رسیم و تمومش می‌کنیم.حقیقتش وقتی این کانال رو شروع کردم، امیدی نداشتم که خواننده‌ای داشته باشه و فکر می‌کردم زود شکست می‌خوره، برای همین الان خیلییییی خوشحالم.شما چطور؟ خوشحال هستید از روند کار شاهنامه‌خوان تازه‌کار؟؟ اگه هر نکته‌ی مثبت یا منفی‌ای مد نظرتون هست، حتما برام بنویسید که شعرهای بعدی رو بر اون اساس ادامه بدم.منوچهر یک هفته با درد بود ... دو چشمش پر آب و رخش زرد بودبه هشتم بیامد منوچهر شاه ... به سر بر نهاد آن کیانی کلاههمه پهلوانان روی زمین ... بر او یکسره خواندند آفرینچو دیهیم شاهی به سر بر نهاد ... جهان را سراسر همه مژده دادبه داد و به آیین و مردانگی ... به نیکی و پاکی و فرزانگیمنم گفت بر تخت گردان سپهر ... همم خشم و جنگ است و هم داد و مهرزمین بنده و چرخ یار من است ... سر تاجداران شکار من استهمم دین و هم فرهٔ ایزدیست ... همم بخت نیکی و هم بخردیستشب تار جویندهٔ کین منم ... همان آتش تیز برزین منمخداوند شمشیر و زرّینه کفش ... فرازندهٔ کاویانی درفشفروزندهٔ میغ و برّنده تیغ ... به جنگ اندرون جان ندارم دریغگه بزم دریا دو دست من است ... دم آتش از بر نشست من استبدان را ز بد دست کوته کنم ... زمین را به کین رنگ دیبه کنمگراینده گرز و نماینده تاج ... فروزندهٔ ملک بر تخت عاجابا این هنرها یکی بنده‌ام ... جهان آفرین را پرستنده‌امهمه دست بر روی گریان زنیم ... همه داستان‌ها ز یزدان زنیمکز او تاج و تخت است ز اویم سپاه ... از اویم سپاس و بدویم پناهبه راه فریدون فرّخ رویم ... نیامان کهن بود گر ما نویمهر آن کس که در هفت کشور زمین ... بگردد ز راه و بتابد ز دیننمایندهٔ رنج درویش را ... زبون داشتن مردم خویش رابرافراختن سر به بیشی و گنج ... به رنجور مردم نماینده رنجهمه نزد من سر به سر کافرند ... و ز آهرمن بدکنش بدترندهر آن کس که او جز بر این دین بود ... ز یزدان و از منش نفرین بودو زان پس به شمشیر یازیم دست ... کنم سر به سر کشور و مرز پستهمه پهلوانان روی زمین ... منوچهر را خواندند آفرینکه فرّخ نیای تو ای نیک‌خواه ... تو را داد شاهی و تخت و کلاهتو را باد جاوید تخت ردان ... همان تاج و هم فرهٔ موبداندل ما یکایک به فرمان تو است ... همان جان ما زیر پیمان تو استجهان پهلوان سام بر پای خاست ... چنین گفت کای خسرو داد راستز شاهان مرا دیده بر دیدن است ... ز تو داد و از ما پسندیدن استپدر بر پدر شاه ایران تویی ... گزین سواران و شیران توییتو را پاک یزدان نگه‌دار باد ... دلت شادمان بخت بیدار بادتو از باستان یادگار منی ... به تخت کئی بر بهار منیبه رزم اندرون شیر پاینده‌ای ... به بزم اندرون شید تابنده‌ایزمین و زمان خاک پای تو باد ... همان تخت پیروزه جای تو بادتو شستی به شمشیر هندی زمین ... به آرام بنشین و رامش گزیناز این پس همه نوبت ماست رزم ... تو را جای تخت است و شادی و بزمشوم گرد گیتی برآیم یکی ... ز دشمن به بند آورم اندکیمرا پهلوانی نیای تو داد ... دلم را خرد مهر و رای تو دادبر او آفرین کرد بس شهریار ... بسی دادش از گوهر شاهوارچو از پیش تختش گرازید سام ... پسش پهلوانان نهادند گامخرامید و شد سوی آرامگاه ... همی کرد گیتی به آیین و راهداستان از چه قرار است؟منوچهر، هفت روز به سوگ فریدون می‌نشیند و بعد در روز هستم، تخت پادشاهی را از آن خود می‌کند. در روز تاجگذاری‌اش اعلام می‌کند که فرمانبردار ایزد است و می‌خواهد راه فریدون را ادامه بدهد، نیکی را در جهان گسترش بدهد و با ظلم مقابله خواهد کرد.پهلوانان به او آفرین می‌گویند و سام پیش می‌آید. می‌گوید منوچهر را به پادشاهی قبول دارد و شهادت می‌دهد که او از نسل پادشاهان است. بعد می‌گوید منوچهر دیگر باید پادشاهی کند و پهلوانان ایرانی به جای او می‌جنگند.معنی شعر پادشاهی منوچهر صد و بیست سال بودمنوچهر یک هفته با درد بود ... دو چشمش پر آب و رُخَش زرد بودمنوچهر یک هفته به سوگواری فریدون نشست.به هشتم بیامد منوچهر شاه ... به سر بر نهاد آن کیانی کلاهدر روز هشتم، از خلوت بیرون آمد و بر تخت پادشاهی نشست (رسما پادشاه ایران شد)همه پهلوانان روی زمین ... بر او یکسره خواندند آفرینپهلوانان ایرانی هم در مراسم تاجگذاری‌اش حاضر بودند و پادشاهی او را تصدیق کردند.چو دیهیم شاهی به سر بر نهاد ... جهان را سراسر همه مژده دادبه داد و به آیین و مردانگی ... به نیکی و پاکی و فرزانگیدر خطابه‌ی تاجگذاری‌اش، مژده داد که رسم عدل و داد و نیکی و خرد را پیش خواهد گرفت.منم گفت بر تخت گردانْ سپهر ... همم خشم و جنگ است و هم داد و مهرگفت حالا من پادشاه هستم. پادشاهی که هم رسم جنگ و خونریزی بلد است و هم رسم عدل و مهربانی.زمینْ بنده و چرخْ یار من است ... سر تاجدارانْ شکار من استدنیا تحت فرمان من است و من بر همه‌ی پادشاهان برتری دارم.همم دین و هم فرهٔ ایزدیست ... همم بخت نیکی و هم بخردیستهم دیندار و خردمند هستم و هم فره ایزدی دارم و بخت با من یار است. شبِ تارْ جویندهٔ کین منم ... همان آتش تیز بُرزین منمخداوند شمشیر و زرّینه کفش ... فَرازندهٔ کاویانی درفشفُروزندهٔ میغ و برّنده تیغ ... به جنگ اندرونْ جان ندارم دریغمن کسی هستم که توانایی رزم دارم. کین‌خواهی می‌کنم و درفش کاویانی را افراشته خواهم کرد. هر چه در توانم باشد را در جنگ خواهم گذاشت و حتی حاضرم جانم را هم برای پیروزی بدهم.آتش برزین: یکی از سه آتش سپند در دوران داسانی. این آتش مخصوص کشاورزان بوده و در آتشکده‌ی کوه ریوند (نزدیک نیشابور) همیشه فروزان بوده است.گه بزمْ دریا دو دست من است ... دم آتش از بر نشستِ من استوقت بزم و شادی، مثل دریا بخشنده‌ام و وقت بزم و جنگ، مثل آتشی می‌شوم که همه‌جا را می‌سوزاند و جان دشمنانم را می‌گیرد.بَدان را ز بد دست کوته کنم ... زمین را به کینْ رنگ دیبه کنمدست افراد بد را از بدی کوتاه خواهم کرد (مجازاتشان می‌کنم) و اگر لازم باشد،‌ آنقدر خون می‌ریزم که زمین یک دست قرمز بشود.گِراینده‌ گرز و نماینده تاج ... فروزندهٔ مُلک بر تختِ عاجمن نماینده‌ی فریدون هستم و گرزه‌ی گاوسارش را به ارث برده‌ام و ایران را آباد خواهم کرد.ابا این هنرها یکی بنده‌ام ... جهان آفرین را پرستنده‌امهمه دست بر روی گریان زَنیم ... همه داستان‌ها ز یزدان زنیمبا وجود همه چیز، من فرمانبردار خدا هستم و او را می‌پرستم. مسیری را دنبال می‌‌کنم که پروردگار گفته است و هیچگاه به راه خلاف نخواهم رفت.دست بر روی زدن و گریانی: کنایه از خداترسی و بیم داشتن از ارتکاب به گناهکز او تاج و تخت است ز اویم سپاه ... از اویم سپاس و بدویم پناهچرا که من هرچه دارم، از خدا دارم. پس او را سپاس می‌گویم و به او پناه می‌برم.به راه فریدون فرّخ رَویم ... نیامان کهن بود گر ما نُویممن راه فریدون را ادامه خواهم داد؛ چرا که او خردمند بود و من جوان و خام.کهن: کیانه از دانا و فرزانهنو: کنایه از خام‌اندیش و تازه‌کارهر آن کس که در هفت کشور زمین ... بگردد ز راه و بتابد ز دیننمایندهٔ رنجِ درویش را ... زبون داشتن مردم خویش رابرافراختن سر به بیشی و گنج ... به رنجورْ مردمْ نماینده رنجهمه نزد من سر به سر کافرند ... و ز آهرمن بدکنش بدترندهر کسی که در سرزمین ما، از مسیر دین منحرف شده، باعث رنج و آزار مردم شود و نافرمانی کند، از دید من کافر است و از بدترین موجودات روی زمین است.گردیدن: منحرف شدن - از راه به در شدنتافتن: سرپیچی کردنسر برافراختن: کنایه از نافرمانیهر آن کس که او جز بر این دین بُوَد ... ز یزدان و از مَنْشْ نفرین بودهرکس از راه ایزد منحرف شود، هم از سمت خدا و هم از سمت من (پادشاه)، ترد می‌شود.و زان پس به شمشیر یازیم دست ... کنم سر به سر کشور و مرز پستآن موقع است که شمشیر به دست می‌گیرم و به جنگ می‌روم.همه پهلوانانِ روی زمین ... منوچهر را خواندند آفرینکه فرّخ نیای تو ای نیک‌خواه ... تو را داد شاهی و تخت و کلاهتو را باد جاوید تخت رَدان ... همان تاج و هم فرهٔ موبداندل ما یکایک به فرمان تو است ... همان جان ما زیر پیمان تو استبعد از اتمام حرف‌هایش، پهلوانان او را تحسین کردند. تصدیق کردند که منوچهر، جانشین برحق فریدون است. برایش عمری جاوید در تخت پادشاهی آرزو کردند و گفتند که ما از تو فرمان می‌بریم و جانمان را فدایت می‌‌کنیم.جهان پهلوان سام، بر پای خاست ... چنین گفت کای خسرو داد راستز شاهان مرا دیده بر دیدن است ... ز تو داد و از ما پسندیدن استسپس سام بلند شد و گفت: ای پادشاه راستی و عدل، من چشم به شاهان دارم (از آن‌ها الگوبرداری می‌کنم و عملکردشان را زیر نظر دارم). تو پادشاه عدل و داد هستی و من این را می‌پسندم.دیدن: دانستن - اندیشیدنجالب است که پهلوانان ایرانی باید کردار شاه را بپسندند. این نشان می‌دهد جایگاه پهلوانان در شاهنامه، مساوی یا فراتر از پادشاهان است. پهلوانان باید کردار شاه را تایید کنند. یعنی اگر پادشاه خطا کند و از مسیر درست منحرف شود، پهلوانان او را از تخت پادشاهی به زیر می‌کشند.پدر بر پدر شاه ایران تویی ... گزین سواران و شیران توییتو از نسل پادشاهان ایرانی هستید. در جنگ حریف ندارید و دلیری.تو را پاک یزدان نگه‌دار باد ... دلتْ شادمانْ بخت بیدار باددعا می‌کنم خدا نگهدارت باشد، دلت شاد و بخت همیشه همراهت باشد.تو از باستانْ یادگار منی ... به تخت کئی بر بهار منیتو را از سال‌هاست که می‌شناسم و نشستنت روی تخت پادشاهی را تایید می‌کنم (و از آن خوشحالم).به رزم اندرون شیر پاینده‌ای ... به بزم اندرون شید تابنده‌ایدر زمان جنگ، دلیری و مقاوم، در زمان شادی و جشن، من خورشید می‌درخشیشید: خورشیدزمین و زمان خاک پای تو باد ... همان تخت پیروزه جای تو باددعا می‌کنم دنیا زیر پای تو باشد (فرمانبردارت باشد) و همیشه روی تخت پادشاهی باشی.تو شُستی به شمشیرِ هندی زمین ... به آرام بنشین و رامش گزینتو کسی بودی که سلم و تور را شکست دادی و حالا که دیگر پادشاه شدی، باید دست از جنگ بکشی و پادشاهی کنی.آرام: خانه - آرامشاز این پس همه نوبت ماست رزم ... تو را جای تخت است و شادی و بزماز حالا به بعد، ما به جایت به جنگ می‌رویم. جای تو در میدان جنگ نیست، جایت روی این تخت پادشاهی و در جشن‌هاست.شَوم گردِ گیتی برآیم یکی ... ز دشمن به بند آورم اندکیمن به جایت می‌روم و دشمنانت را در هر جای دنیا که باشند، شکست می‌دهم.مرا پهلوانی، نیای تو داد ... دلم را خِرَد، مهر و رای تو دادپدربزرگت بود که من را به پهلوانی عاقل تبدیل کرد. او بود که مهر تو را به دلم انداخت.بر او آفرین کرد بس شهریار ... بسی دادَش از گوهرِ شاهوارمنوچهر هم سام را تحسین کرد و گنج‌های بسیاری به او بخشید.چو از پیشِ تختش گرازید سام ... پَسَش پهلوانان نهادند گاموقتی سام رفت، سایر پهلوانان جلو آمدند و صحبت کردند.گرازیدن: آرام و با شکوه راه رفتنخرامید و شد سوی آرامگاه ... همی کرد گیتی به آیین و راهپس از پایان جشن تاجگذاری، فریدون به استراحت پرداخت و بعد، در زمان پادشاهی‌اش، مردم کشورش را به آیین و راه درست هدایت کرد.