روزنوشت هشت؛ عکاسی و سردرگمی.

من عکاس نیستم. دوربین هم ندارم. هیچ اصطلاح عکاسی بلد نیستم (شاید به جز ضدّ نور که اصلاً نمی‌دونم تکنیکه یا...؟).با این حال، عکاسی رو دوست دارم. امروز یکم فرصت داشتم تو خونه تنها باشم. امتحانات دانشگاه تموم شده، اون کارِ کنکوریم وقتی ازم نمی‌گیره و منم نزدیک هشت صبح از خواب پاشدم؛ همۀ این‌ها یعنی کلی وقت. وقت برای فکر کردن به بگومگوهای اخیر و آدم‌هایی که باهاشون حرف نمی‌زنم، فکر کردن به مسیری که تا الان طی کردم، فکر کردن به زمان از دست رفته و زمانِ در پیش. وقت برای جستجو کردن و پیدا کردن. وقت برای خوندن. با این حساب، می‌شه گفت تابستون دوماهۀ من شروع شده. (بچه بودم هیچ کس بهم نگفته بود تابستونم قراره از سه ماه به دو ماه تقلیل پیدا کنه.)حالا که انقدر وقت داشتم، به علایقم فکر کردم. من هنوز هیچی نمی‌دونم از اینکه قراره چه پیشه‌ای داشته باشم و با زندگیم چیکار کنم. اما یکی از مشغولیت‌هایی که خیلی وقته می‌دونم دوستش دارم، عکاسیه. به اصطلاح عکاسیِ دِلی؛ یعنی تصویربرداری نه برای امرار معاش، که برای کیفِ شخصی و حظّ بردن، بدون نیاز به گرفتن تائید از فرد دیگه‌ای. ابزارمم یه گوشیه متوسط سامسونگه و بس. دوست دارم راه بیوفتم توی شهر عکس بگیرم. دوست دارم بناهای جذابی که می‌بینم رو از چند زاویه قاب کنم. یک وقتایی روم نمی‌شه، ولی وقتایی که دل و جرئتمو جمع می‌کنم، از آدما هم عکس می‌گیرم. مثلاً دیروز که سری به انقلاب و کتابخونۀ دانشگاه زدم، با دستفروشی مواجه شدم که یک دفتر کلفت که نت‌های موسیقی داشت ازش می‌ریخت رو زمین دستش بود و داشت چیزی با هدفونش گوش می‌داد و نت‌هارو دستکاری می‌کرد. خیلی دوست داشتم ازش عکس بگیرم ولی نگرفتم. فعلاً ذهنم اون آقا رو به خاطر سپرده، تا یک روزی، آدمی با حال‌وهوایی به اون متفاوتی ببینم و از اون عکس بگیرم و وجدان خودم رو که هی می‌گه "چرا عکس نگرفتی؟ چراااا عکس نگرفتی؟؟؟" رو ساکت کنم و بهش بگم "بیا! اینم عکس جایگزین!"من نمی‌دونستم در "ایام کرونایی" برای رسیدن به کتابخونه، نمی‌تونی از سردر باشکوه و آیکونیک و محبوب قلب‌ها بری تو. بلکه باید از خیابون بغلی بری!کتابخونۀ مرکزی دانشگاه تهران. با یه عالم فضا و وندینگ ماشینی که واقعاً کار می‌کرد.این ساختمان قشنگ و گوگولی در "خیابون بغلی" که اسمش قُدس بود، قرار داشت (چه کتابی شد.)فکر می‌کردم اسمش یه چیزی تو مایه‌های "انجمن فرهنگی فلان" باشه. ولی یه مدرسۀ ساده بود. یاد مدرسۀ خودم افتادم که انگار از پلاستیک ساخته شده بود و تابلوش همین رنگی بود. اگه درست یادم باشه.امروز نه به طور مستقیم و خودآگاه، بلکه مثل برنامه‌ای که در پس‌زمینۀ کامپیوتر اجرا می‌شه، در خفا، داشتم فکر می‌کردم چرا عکاسی؟و جواب در موقعیت مکانی مشابه با همون قضیۀ یورکا یورکا! به ذهنم رسید:چون من خوش ندارم بدونم که مجبورم با یک کار تکراری، آدم‌های همیشگی و یک ساختمونِ واحد سروکار داشته باشم. به اصطلاح کتاب‌های دینی، تنوع‌طلب هستم، یا دمدمی‌مزاج یا متنوع المزاج یا هر چیز دیگه‌ای. وقتی زیاد با یک چیزی وقت می‌گذرونم، حوصلم سر می‌ره ازش و دیگه بهش دل نمی‌دم. ولی با عکاسی... می‌شه تند و چالاک وارد زندگی افراد شد و به همون شتاب هم ازش خارج شد. با عکاسی، مجبور نیستی محدود به یک سوژه باشی؛ می‌تونی آدمارو قاب کنی، یا طبیعت رو، یا ساختمون‌هارو، یا هر چیزی دیگه‌ای رو. وقتی هم خسته و دلزده بشی، ول می‌کنی میری سراغ سوژۀ بعدی. به همین راحتی.ولی یک نکته‌ای هست؛ به نظر من این خوبی‌های عکاسی وقتی خودشون رو نشون می‌دن که زیر چترِ عکاسی دلی باشن. یعنی اینکه راه بیوفتی بری و پشت سرت رو هم فقط وقتی نگاه کنی که بخوای یک عکسِ دورنمای قشنگ بگیری. داشتن این سبک زندگی، راحتیِ مالی رو می‌طلبه که من ندارم، شما نداری و خب..کی داره؟ هیچ عموی پدریِ پیر و منفوری ندارم که یک بار براش ویالون زده باشم و از اون موقع مهرم به دلش نشسته باشه و قصد کرده باشه ثروت بی‌حدوحصرش رو برای من به ارث بذاره، که من به پشتوانۀ اون، آواره و سرگردون کوچه و خیابون شم و در عین حال، ولگرد و بی‌خانمان نباشم. به عبارت بهتر - به قول کتاب اقتصاد خرد - تو جیبم پول باشه و نگران اون مورد نباشم.حالا که خبر از عموی پدریِ متمکن نیست، شاید بد نباشه چند نفر عکاس رو benchmark کنم؛ اما مشکل اینکه که عکاس‌هایی که می‌بینم، به نحوی با مردم ارتباط دارن؛ شبکۀ ارتباطات گسترده با آدم‌های دست‌اندرکار برای اینکه بتونن در یک گالری هنری، کار خودشون رو نمایش بدن، یک بلاگ، صفحۀ اینستاگرام با دنبال‌کننده‌های پرشمار. من نه اینارو دارم و نه دوست دارم داشته باشم. حتی به این نتیجه رسیدم که از شبکه‌های اجتماعی متنفرم و نمی‌تونم خودم رو، وقتی از اون‌ها استفاده می‌کنم، تحمل کنم، و البته دیگران رو. من جنبۀ استفاده ازشون رو ندارم. یا می‌شه شورِ شور، و حس ارتباط داشتن و دوستی و صمیمیت انقدر پررنگ می‌شه که فکر می‌کنم من اجتماعی‌ترین آدم روی کرۀ زمینم و همه دوستم دارن، یا می‌شه کاملاً بی‌نمک، و فکر می‌کنم حتی یک آدم هم وجود نداره که حتی یکم، یه کوچولو، شبیه من باشه و من رو بفهمه. بخاطر همین عدم تعادل بود که تویئتر رو غیرفعال کردم تا خودش بعد سی روز پاک شه، از اینستاگرام - که برای دنبال کردن چندتا برند لباس و چندتا ساختمون و تعدادی پیج عکاسی دوباره به راهش انداخته بودم - اومدم بیرون، و پیام‌رسان‌ها رو هم از روی صفحۀ اصلی گوشی برداشتم. الان فقط منم و ویرگول، لینکداین - جهت مصارف استراتژیک - و جیمیل. علاوه بر این، تحمل نقد و ایراد گرفتنِ بقیه رو هم ندارم. من هنرمند نیستم ولی کدوم هنرمندی این تحمل رو داره؟با این اوصاف، چه باید کرد؟ آیا باید شغلیِ که محبوبم نیست، ولی درآمد خوبی داره رو در پیش بگیرم و بیشتر ساعات عمرم رو به پای اون شغل بریزم، تا بهم استقلال مالی بده که باهاش بتونم در ساعات اندکی در هفته اینترنت بگیرم، کتاب بخرم و پول تاکسی و مترو بدم، یا نه؛ فعلاً معلق، و با يك لِنگِ پا در هوا، سعی کنم همه چیو همونطوری که هست نگه دارم؟ این دومی مثل این می‌شه که بخوای با یه دست، سه جفت کفش رو برداری بذاری تو جاکفشی. بالأخره یه چیزی میوفته. حالت دومی، که فعلاً در پیش گرفتمش، می‌گه آسّه برو و آسّه بیا؛ کار کنکور رو نگه دار، ماهی صد و پنجاه تومنتو بگیر، سود پولی که با تدریس عربی به دست اوردی رو هم بگیر و خیلی خرجش نکن، و از کسی پول‌توجیبی نخواه. حالت اول می‌گه یا کلاً برو تو فاز دیجیتال مارکتینگ، which I'm growing to hate، یا برو تو فاز تدریس کنکور، که مثل کابوس می‌مونه. بهش نمی‌پردازم.(توجه کنید که در هر صورت، خبری از خونه و ماشین خریدن نیست. امیدی ندارم که من یا خواهرم هیچوقت بتونیم به اون حد از درآمد برسیم. مگه اینکه عموی پدری پولدار سروکلش پیدا شه. البته اصلاً مطمئن نیستم پدرم عمو داشته باشه.)منتظرم یکی، دو روز از انقلاب رفتنم بگذره و مطمئن شم کرونا نگرفتم، و بعد راه بیوفتم این دفعه برم شمال شهر. به عکاسی و پیاده‌روی و فکر کردن و فکر نکردن. من آدم کم‌خرجی هستم؛ نه اسنپ می‌گیرم نه تاکسی نه دربست، نه کافه می‌رم نه رستوران. نهایتش یه آب بگیرم، که برای جلوگیری از اون هم حاضرم کوله سنگین پر از بطری آب رو با خودم بکشم ببرم این‌ور‌ اون‌ور، ولی سه تومن پول بطری آب کوچیک ندم. با این شیوه، می‌شه به سبک بخورونمیری زندگی کرد و تقریباً به جلو رفت. یا در واقع درجا زد.سؤال پیش میاد که از این حالت با چه عنوانی یاد کنیم و چه برچسبی بهش بزنیم؛ کم‌خرجی، اقتصادی بودن، صرفه‌جویی، داشتن هوش مالی (داره باکلاس می‌شه) یا زندگی بخورنمیر، عدم جاه‌طلبی، به کم راضی بودن و محتاط بودن؟ بالأخره برچسبی که به خودمون و كارهامون می‌زنیم، اهمیت داره. ما اونی هستیم که خودمون روایت می‌کنیم. ما اونی هستیم که خودمون می‌بینیم. به قول وبلاگ نشر اطراف:ما رخدادهای خاصی را انتخاب می­‌کنیم و با وصل کردن آن­‌ها به هم، به پی­رنگ یا مضمون می‌رسیم و این پی‌رنگ‌ و مضمونی که درباره‌‌ی زندگی ماست، هویت ما را ــ‌این‌که چه کسی هستیم‌ــ شکل می‌دهد.احتمالاً بدلیل همین نخواستنِ تعلق به یک کار هست که پست نوشتن تو ویرگول برام جذابه. این پست‌های کوتاهِ چندصدکلمه‌ای، اونقدری مراقبت و توجه نمی‌خوان که یک پروژۀ درست‌وحسابی مثل داستان یا رمان. می‌شه سریع نوشت و رفت سراغ مطالب بعدی و بعدی و بعدی. نهایت سرمایه‌ای که روش گذشتی، یکی، دو ساعت وقته. و منِ جوان نوزده سالۀ بیکار و بیعار، بیشترین چیزی که دارم، وقته. زمانه. زمانی که وقتی دو ساعت زودتر از خواب بیدار می‌شی، کِش میاد و جلو نمی‌ره. نه اینکه من بخوام جلو بره. ترجیح می‌دم وایسته تا وقتی من بفهمم می‌خوام با زندگیم چیکار کنیم.حالا که داریم دردودل می‌کنیم، باید بگم که من درس خوندن و خرخونیِ خودم در روزهای دبیرستان - روی صحبتم با کنکوره - رو مقصرِ این بیکاری و سرگردونیِ نوظهور می‌دونم. وقتی یک سال - و در مورد ما کنکور نود‌ونُهی ها، یک سال و دو ماه - درگیر این آفتِ چسبناک باشی و روز و شبت و فکر و ذکرت مشغولش بشه، دیگه به خودت فکر نمی‌کنی. فقط به آفت فکر می‌کنی و ارتباط تو با اون. فکر می‌کنی این آفت قراره زندگی تو رو از این رو به اون رو کنه. شاید هم واقعاً اینکار رو می‌کنه؛ ولی توی، به قول شبکۀ خبر، ایام کرونایی، وقتی منِ رتبۀ هجده انسانی و رتبۀ هشت هزار تجربی و ده‌ها نفر با سهمیه‌های ریز و درشت، هممون تو دانشگاه تهران درس می‌خونیم و از یک سامانۀ کپکی و استادهای بی‌حوصله بهره می‌بریم، سختمه فکر کنم که اگه درس نمی‌خوندم، تفاوت خیلی بزرگی ایجاد می‌شد. شاید باید هنر می‌خوندم. فکر نمی‌کنم آدم ریاضی، اقتصاد، آمار و حسابداری باشم. تا اینجا، تنها مزیت مدیریت بازرگانی این بوده که توی آگهی‌های شغلی، اگه زمینۀ تحصیلی مهم باشه، رشتۀ من از اولین رشته‌هاییه که براش تقاضا هست، و ترسِ بی‌شغل موندن و فقر و بدبختی و قرض‌وقوله رو کمرنگ می‌کنه. حداقل فعلاً.فکر کردم با (حداقل فعلاً.) می‌تونم یک پایان تأمل‌برانگیز برای این پست رقم بزنم. ولی خب ترجیح دادم به حرف زدن ادامه بدم. انگار در حالِ بلند بلند فکر کردن باشم.یک جورهایی این تقدیرگراییِ شرقیِ من داره kick in می‌کنه؛ به عبارت بهتر (کتاب اقتصاد چه کردی با من؟) من منتظرم یه بار به آدم بانفود و مهم رو ببینم، در واقع اون من رو ببینه، و از همون دور به چشمۀ جوشانِ استعدادم پی ببره و منو به عنوان کارآموز یا دستیارش استخدام کنه و بعد پله‌های موفقیت یکی یکی از پشت مِه بیان بیرون. مِهی که در واقع همون ناآگاهی من نسبت به کسی که می‌خوام بشم هست. فلسفی شد! البته فلسفه اسمش زیادی باکلاس در رفته. ما هر روز با فلسفه سروکله می‌زنیم. اون لحظه‌ای که خسته از کار و ایستادن تو صف، خودمون رو به زور تو اتوبوس سرپا نگه می‌داریم و فکر می‌کنیم "آخه این چه زندگی ایه؟"، داریم برای خودمون یک پرسش فلسفی طرح می‌کنیم. فلسفۀ یازدهم خوب تو ذهنم مونده :)شاید این علاقۀ من به گشت‌وگذار تو شهر، و انجام دادنِ یک سری مکالمات بیخود، از اینجا نشأت بگیره که من حال ندارم واقعاً کاری رو از پیش ببرم، اونطور که تو سال کنکور امورات رو به خوبیِ یک فرمانده جنگی می‌بردم جلو! اینکه آدم کاری از پیش ببره، تمرکز می‌خواد و اینکه زر زر نری تو اینترنت چیز میز سرچ کنی و پراکنده و بی‌دقت، مطالعه کنی. خب من انرژی تمرکز کردن ندارم. حوصلۀ تمرکز کردن ندارم. نمی‌خوام زندگیم رو وقف چیزی کنم. دلم می‌خواد برم جلو، کارهایی رو این گوشه و کنار انجام بدم و پله‌های موفقیت از پشت همون مهِ کذایی بیان بیرون. حتی الانم که به عدم تمرکز خودم برای انجام یک کار حسابی پی بردم، میل ندارم کاری راجع بهش انجام بدم. می‌خوام همینطوری تو اینترنت بگردم و دعا کنم جواب کارآموزی که چند روز پیش براش مصاحبه کردم، مثبت باشه. البته از اون هم یکم نااُمیدم؛ درسته که کسب‌وکارش موردعلاقۀ من هست، ولی کاری که باید انجام بدم، چیزی نیست که در نظر داشتم. اینجاست که آدم دست به دامنِ کائنات و خدا و هر وجودِ همه‌چیزدان و ماورائی می‌شه و می‌گه "هرچی به صلاحه."هرچی به صلاحه.این هم یک پایان دراماتیک دیگه.