«حسین خرازی» از ما مدیریت اسلامی می‌خواهد

هنگامی که از شهید خرازی صحبت می کنیم، گویی داریم از چیزی شبیه رویه ماست صحبت می‌کنیم. رویه ماست آن چیزی است که به صورت طبیعی بر روی ماست تشکیل می‌شود و این گونه نیست که ما رویه ماست (یا سرشیر روی شیر) را در جای دیگری درست کنیم و بعد آن را به ماست یا شیر اضافه کنیم. همین طور که شیر و ماست فرآیند طبیعی خود را طی می‌کنند آن سطح بلایی ایجاد می شود با آن تفاوت که آن سطح بالایی از کیفیت بسیار قوی تری تشکیل شده است.هنگامی که از حسین خرازی و یاران او صحبت می کنیم باید بدانیم در شهر اصفهان فرآیندی وجود داشته است که بحبوحهبحران هویت از هویت ایرانی اسلامی ما دفاع کرده است. این فرآیند بیش از صد سال در جریان بوده است. حاصل چنین فرآیندی، حسین خرازی و یاران او بوده اند که در نزد نویسنده به منزله رویه ماست یا سرشیر هستند که در آن نقطه بالایی با قوی‌ترین کیفیت تشکیل شده‌اند و گویی هدف تمامی افرادی که در این فرآِیند تلاش کرده اند، به دست آمدن چنین نفراتی بوده است.دقت کنید که در این جا ذکر دونکته ضروری است. اول آن که جوانان مطالعه کننده تاریخ و خاطرات باید بدانند که کیفیت بالای خرازی و یاران سبب نمی‌شود که کل تاریخ پیشین زیر سوال برود. یعنی قرار نیست همه یک جور باشند و همه با مدل خرازی‌وار سنجیده شوند بلکه باید بدانیم که هر شخصی در تاریخ اصفهان دقیقا چه جایگاهی داشته است و کدام رسالت بر عهده او بوده است و به اقتضای توانایی‌های وجودی‌اش کدام گام رو به جلو را برداشته است. در واقع نباید از آن شخص تاریخی بپرسیم که تو چقدر شبیه خرازی هستی؟ این سوال خطاست. بلکه سوال صحیح آن است که بپرسیم تو چقدر در فرآیند ماجرای خلق حماسه خرازی به سهم خود گام برداشتی. این سوال دقیقا آن چیزی است که ما را از خطا و افراط در مورد سایرین باز می‌دارد و نقش والای شخصیت انقلابی خرازی را نیز حفظ می‌کند.نکته دوم آن که نباید انتظار داشته باشیم که نفراتی که بعد از خرازی و اصحابش می آیند، دقیقا بتوانند او را و مرامش را تکرار کنند. خرازی از آن جهت برای تاریخ ما اهمیت دارد که حاصل یک فرآیند الهی تاریخی است. هم بر صفات اخلاقی و دیدگاه‌های توحیدی ایستاده و هم چشم‌اندازی تمدنی دارد. ممکن است کسی بپرسد چگونه خرازی را با مباحث تمدنی روایت می‌کنید؟جواب آن که خرازی در حیطه‌هایی گام‌هایی تمدنی برداشت. برای مثال او در مدیریت توانست به شکل مطلوب اسلامی نزدیک شود. ممکن است کسی بپرسد مگر مدیریت اسلامی و غیر اسلامی دارد. اگر جهت گیری یک جمع به سمت اهداف الهی باشد، می توان از مدیریت اسلامی صحبت کرد. اما مشکل آنجاست که مدیریت اسلامی لوازم و زمینه های پیشینی خود را می خواهد. مثلا برقراری مدیریت اسلامی، نیازمند تقواست. چیزهای دیگری هم برای برقراری مدیریت اسلامی می‌خواهیم اما به همین مورد تقوای مدیران اکتفا می‌کنیم. حال به سر وقت وضعیت امروزی خود می رویم و جستجو می کنیم و متوجه می شویم که تعداد مدیرانی که طالب تقوا هستند، بسیار اندک است.در چنین اتمسفری که مدیران و زیردستان کمتر به تقوا توجه دارند، صحبت از مدیریت اسلامی یک شوخی است. اتفاقا دقیقا در چنین جایی مدیریت اسلامی معنا ندارد. مدیریت اسلامی دقیقا از جایی شروع می شود که اهالی آن مدیریت اهل تقوا باشند یا میل به تقوا داشته باشند.این که می گوییم نفرات بعدی حسین خرازی در تاریخ کار دشواری دارند و چه بسا نتوانند مثل او عمل کنند، از همین حیث است. حسین خرازی در زمانه‌ای قرار گرفت که یاران او طالب تقوا بودند. در لشکر امام حسین(ع)، فرماندهان اصفهانی برای کسب تقوا از یکدیگر سبقت می‌گرفتند. در چنین فضایی می‌شود و باید از مدیریت اسلامی صحبت کرد. حسین خرازی هم به عنوان یک مدیر بزرگ درست در چنین جایگاهی فرود آمد و مدیریت اسلامی را در سازمان خود به پیش برد.این همه ثمرات و موفقیت ها در چنین لشکری چه در بعد نظامی و چه در بعد انسان سازی و ابعاد اجتماعی همه و همه حاصل یک مدیریت اسلامی است. آری ما در زمانه حسین خرازی ها به سمت مدیریت اسلامی گام های مهم و موثری برداشتیم. این قابل انکار نیست وبرای فهم آن می توانیم به دریایی از خاطرات رزمندگان زمان جنگ بزنیم و مرواریدهای این مفهوم را صید کنیم.پس حسین خرازی در باب مدیریت اسلامی گام های خوبی برداشت و این به اتکای فضای آن زمان و هوش سرشار و اخلاص او بود. همچنین فراموش نکنیم که او حاصل تاریخ بیداری و دفاع از هویت ایرانی اسلامی بود. او که خود ثمره پیشینیان است برای آیندگان هم پیام دارد. پیام او بی شک پیامی تمدنی است و تنها در جلوه‌های اخلاقی و معنوی صرف خلاصه نمی‌شود. او از ما مدیریت اسلامی می‌خواهد. می‌خواهد کلیت اصفهان رو به سمت توحید قدم برداد. اما کار آیندگان او دشوار شد. زیرا دیگر آن اتمسفر اولیه فروکش کرد. تقوا خواهی دیگر به آن شکل موجود در جبهه‌ها نبود و فضای شهر جور دیگری شد.نمی‌خواهیم نوحه سرایی کنیم و بگوییم که کار تمام شد و خرازی را تنها در حد یک نوستالژی بنشانیم. نخیر. خرازی زنده است. این جریان حق خواهی زنده است. مردم هم اسلام را می‌خواهند و باید به سمت هر چه اسلامی تر شدن برویم. مدیریت اسلامی شدنی است البته بسیار دشوارتر از گذشته .امروز هم می توان از مدیریت اسلامی صحبت کرد اما به شرط آن که نیروی انسانی ما مانند نیروی انسانی زمان دفاع مقدس عزم اخلاص، نظم، تقوا و نیکوکاری داشته باشد. در چنین حالتی می توان مجموعه را تا مرزهای مدیریت اسلامی برد. پس نکته دوم آن شد که انتظار بیش از حد از مردان پس از خرازی نداشته باشیم زیرا برقراری مدیریت اسلامی امروزی سخت شده است و فاصله ها بسیار است. اما همچنان می توانیم به تاریخی که حسین خرازی را آفرید متصل شد و در ادامه‌ی گام‌های او گام برداشت.تا به امروز که نسخه ای بهتر و بالاتر و خرازی و رزمندگانش به صورت عینی در این سیر نیامده است هر چند که ظرفیت های ما بیش از این است باید صبر کنیم و ببینیم در این جدال، باز این هویت چه آفرینشی خواهد داشت و چگونه راه را به جلو خواهد برد.