روش ANP (آموزش و پرسشنامه)

آموزش تکنیک فرایند تحلیل شبکه روش ANPواژه ANP مخفف عبارت Analytical Network Process (ANP) به معنی فرایند تحلیل شبکه است. فرایند تحلیل شبکه یا ANP یکی دیگر از سری تکنیک‌های تصمیم گیری چند معیاره است که شباهت زیادی به روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی AHP دارد. هر یک از روش ها بر اساس یک سری فرضیات بنا شده شده است. برای نمون اگر معیارها مستقل از هم باشند و مقایسات زوجی امکانپذیر باشد مدل تصمیم گیری مناسب مدل AHP است ولی اگر معیارها مستقل نباشند روش ANP بهتر است.توماس ساعتي در سال 1996 روش گسترش يافته اي تحت عنوان فرآيند تحليل شبكه اي (ANP) را ارائه نمود. براي حل مسايل به روش ANP شبکه اي ترسيم مي شود که گره هاي موجود در اين شبکه معادل هدف، معيارها و گزينه ها مطابق نياز ماست و بردارهاي جهت دار که اين گره ها را به هم وصل مي کنند نيز معادل با جهت و وجود اثر گرهها بر يکديگر است همانند روشAHP در روش ANP، وزن معيارها و مطلوبيت گزينه‌ها، بطور مستقيم از طريق دريافت قضاوت هاي افراد و با استفاده از مقايسه هاي زوجي بدست مي‌آيد. يکي از راه هاي انجام محاسبات در روش ANP اين است که وزنهاي بدست آمده از انجام مقايسه هاي زوجي در ماتريسي به نام سوپرماتريس قرار گيرند. سوپرماتريس، ماتريسي از روابط بين اجزاي شبكه است كه از بردارهاي ويژه اين روابط به دست مي‌آيد. سوپرماتريس را مي توان به بلوک هاي گوناگوني تقسيم بندي کرد. که هر بلوک نشان دهنده وزن بدست آمده از مقايسه زوجي سطرها ( به عنوان مثال شاخص ها) با توجه به ستونها (مثلاً گزينه ها يا شاخص ها) است.در دهه هاي اخير توجه محققين معطوف به مدل‌ هاي چند معياره ((MCDM) Criteria Decision Making Multiple) براي تصميم‌ گيري هاي پيچيده گرديده است. در اين تصميم‌ گيري‌ها به جاي استفاده از يك معيار سنجش بهينگي، ممكن است از چندين معيار سنجش استفاده گردد. به عنوان مثال فرض كنيد در يك مسأله حمل و نقل دريايي قصد داريم هم هزينه حمل را مينيمم كنيم و هم سوددهي را ماكزيمم و هم فاكتورهاي ايمني و واقعي و غيره را با در نظر گرفتن درجه اهميتشان به طور همزمان در نظر بگيريم. پر واضح است كه اين مسئله پيچيده اي خواهد شد كه توسط تكنيك هاي قبلي به راحتي قابل بررسي باشد لذا مدلهاي تصميم‌ گيري هاي چند معياره پاسخگويي چنين مسائلي خواهد بود. لذا تصميم‌ گيري را ميتوان از جهت ديگري نيز مورد بررسي قرارداد بالاخص وقتي كه مجبوريم معيارهاي مختلفي را مد نظر قرار دهيم بعنوان مثال در زمينه مسائل سازماني ، در انتخاب استراتژي يك سازمان معيارهائي از قبيل ميزان درآمد يك سازمان طي يك دوره، قيمت سهام بازاري، تصوير سازمان در جامعه ، و .... مي‌توانند مهم باشند و يا در زمينه مسائل دولتي، بخش حمل و نقل كشوري بايد سيستم حمل و نقل را به گونه اي طراحي كند كه زمان سفر ، تاخيرات، هزينه حمل و نقل و غيره حداقل شود.اين مدلهاي تصميم‌ گيري به دو دسته عمده تقسيم مي‌گردند:1. مدلهاي چند هدفه يا (MODM/Multiple Objective Decision Making)2. مدلهاي چند شاخصه يا (MADM/Multiple Attribute Decision Making)توضيح اينکه مدل‌هاي چند هدفه به منظور طراحي و مدل‌هاي چند شاخصه به منظور انتخاب گزينه برتر استفاده مي گردند. بطور كلي مي‌توان تصميم‌گيري را از ديدگاه ديگري تحت عنوان تصميم‌گيريهاي چند معياره مورد بررسي قرار داد.مقایسه فرایند تحلیل شبکه ANP و فرایند تحلیل سلسله مراتبیتکنیک فرایند تحلیل شبکه یا ANP یکی دیگر از تکنیک‌های تصمیم‌گیری چند معیاره است که «فرایند تحلیل سلسله مراتبی» یا AHP را با جایگزینی «شبکه» بجای «سلسله مراتب» بهبود می‌بخشد. فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی که در دهه هفتاد میلادی توسط ساعتی پیشنهاد گردید، یکی از تکنیک‌های معروف تصمیم‌گیری چند معیاره است که یک مسئله تصمیم‌گیری را به چند سطح مختلف تجزیه می‌کند که مجموع این سطوح تصمیم، تشکیل یک سلسله‌مراتب را می‌دهند. تفسیر تکنیک فرایند تحلیل شبکه چندان پیچیده نیست. روش ANP (فرآیند تحلیل شبکه ای) توسعه یافته روش AHP (فرآیند تحلیل سلسله مراتبی) به شمار می رود. این دو روش که توسط توماس ساعتی Saaty در سال های 1996 و 1980 معرفی شده اند، تفاوت های آن ها به شرح زیر می باشند: 1.در روش AHP شاخص ها یا معیارها از هم مستقل فرض می شوند در حالی که در روش ANP شاخص ها وابسته به هم می باشند. 2. در روش AHP گزینه ها نیز از یکدیگر مستقل هستند در حالیکه در روش ANP می توانند به هم وابسته باشند. 3. در روش AHP شاخص ها از گزینه ها مستقل هستند در حالی که در روش ANP می توانند به هم وابسته باشند. 4. در روش AHP (فرآیند تحلیل سلسله مراتبی) و ANP (فرآیند تحلیل شبکه ای) گزینه ها وابسته به شاخص ها هستند 5. در روش AHP با ساختار ساده چند سطحی مواجه هستیم در حالی که در روش ANP با ساختار شبکه ای مواجه هستیم. 6. در روش AHP با ساختار سلسله مراتبی مواجه هستیم در حالیکه در روش ANP با ساختار شبکه ای یا خوشه مواجه هستیم. شکل a ساختار سلسله مراتبی AHP را نشان می دهد در حالیکه شکل b ساختار شبکه ای ANP را نشان می دهد. در حالت کلی AHP ساده شده روش ANP به شمار می رود بدین معنی که فرض استقلال از بین می رود و ساختار بصورت ساده چند سطحی است.تهیه پرسشنامه تکنیک ANPدر تکنیک فرایند تحلیل سلسله مراتبی AHP و فرایند تحلیل شبکه ANP برای تهیه پرسشنامه از تکنیک مقایسه زوجی استفاده می‌شود. مقایسه زوجی بسیار ساده است و کافی است عناصر موجود دو به دو باهم مقایسه شوند. برای این منظور معمولا مقایسه زوجی براساس طیف ۹ درجه ساعتی انجام می‌شود. اگر دو عنصر هم اهمیت باشند عدد ۱ انتخاب می‌شود. ادامه این مقاله شما را در تهیه پرسشنامه ANP یاری میکند.