توهم بهترین بودن منجر به بدترین واقعیت‌ها می شود

اصرار به بهترین بودن در همه‌ی زمینه‌ها نقاط ضعف را به قوت تبدیل نمی‌کند، ولی برعکس آن صادق است!موضوع یکی از یادداشت‌های من در همین ویرگول، عدم توسعه‌یافتگی فردی، شرکتی و ملی در ایران بود. ولی حالا قصد دارم از زاویه‌‌ی دیگری به این موضوع نگاه کنم. فقط توجه داشته باشید که آن تعمیمِ فرد، شرکت و کشور در اینجا هم صدق می‌کند.چند تا مورد را با هم بررسی کنیم تا بهتر با من همراه بشوید.۱. عادل فردوسی‌پور در مصاحبه با مسئول برگزاری لیگ فوتبال: « آقا فکر نمی‌کنید این جشن قهرمانی شایسته‌ی ما نبود؟ مثلا آدم با جشن قهرمانی بوندسلیگا که مقایسه می‌کنه!...»۲. کامنت یک فرد در یک سایت خودرویی: «آخه واقعا دنا هم ماشینه؟ آدم خجالت میکشه! شما ‌BMW رو ببین، اینم ببین! واقعا که ایران‌خودرو چه آشغالی ساخته!»۳. دوستی دیگر پس از مراجعت از سفری یک هفته‌ای از سنگاپور: «واقعا اگه اونها زندگی می‌کنند، پس ما چه کار می‌کنیم؟»۴. پدرم: «مالشعیرهای ایرانی همه آشغال است!»این ۴ مورد تنها تعداد اندکی از گله و شکایت‌هایی است که از شرایط موجود کشورمان و در ابعاد مختلف می‌شنویم، اما بگذارید نظر من را از بابت پاسخ به این ۴ گزاره بررسی کنیم.۱.۱ از من به عادل فردوسی‌پور: واقعا چرا باید فوتبال ما با یکی از ۵ فوتبال برتر دنیا مقایسه شود؟ این مقایسه از این حیث عجیب است که فرد مقایسه‌کننده یک استخوان‌خوردکرده در فوتبال ماست. دقت کنید! در هر عرصه‌ای تنها یک سری شاگرد اول وجود دارند و در شرایطی شما حتی اگر در آن حیطه خوب عمل کنید، رتبه‌ی خوبی به دست نمی‌آورید، مثلا اگر در یک کلاس ۱۵ نفره، نمره شما ۱۷ باشد که از قضا نمره‌ی خوبی هم هست ولی نمره‌ی ۹ نفر بالاتر ۱ز ۱۷ باشد، شما شاگرد دهم آن کلاس می‌شوید، ولو آنکه عملکرد خوبی داشته‌اید. از سویی شما ممکن است در درس روش تحقیق نمره‌ی پایینی بگیرید، ولی در یک درس تخصصی نمره‌ی بالایی بگیرید. این دو نمره به معنای بی‌استعداد بودن یا بااستعداد بودن کلی شما نیست، بلکه به معنای ضعف در روش تحقیق و قوت در آن درس تخصصی است و غرض ما هم همین است: عادل فردوسی‌پور فوتبال و سازماندهی ما را با آلمانی‌ها مقایسه می‌کند. اما چرا کشتی ما و توانایی زندگی در بحران (تاب‌آوری) ما را با آلمانی‌ها مقایسه نمی‌کند؟ شاید بگویید فوتبال کجا، کشتی کجا! این دیگر مشکل ماست و نه کشتی! بروید برای کشتی جایگاه‌سازی کنید!جدای از کشتی، مگر «آشپزی ایرانی» فوق‌العاده نیست؟ در مورد آن که دیگر هیچ شک و شبهه‌ای وجود ندارد، اما ما چقدر توانسته‌ایم، این افتخار فرهنگی را به جهانیان بشناسانیم؟ بنابراین از نظر من مقایسه‌ی فوتبال ما با فوتبال آلمان بی‌وجه است، به عنوان یک فوتبال‌دوست قدیمی می‌گویم که توقع این که فوتبال ایران باید در بین ۸ کشور برتر جهان قرار گیرد، توهمی خطرناک بیش نیست.۲.۲ از من به کامنت‌گذار سایت خودرویی:باز هم آش همان است و کاسه همان! البته مقایسه‌کننده یک خبط دیگر هم مرتکب شده است. در وهله‌ی اول فرد ناشیانه «ایران خودرو» و «محصولاتش» را با غول خودروسازی دنیا یعنی BMW مقایسه می‌کند. این اشتباه نه تنها منطقی و ناشی از عدم شناخت دنیا، بلکه حتی تا حدی ناشی از ضریب هوشی پایین است! چرا که این فرد علاقه‌مند به خودرو احتمالا برنامه‌های تخته‌گاز، گرند تور و برنامه‌هایی از این دست را دیده است.آیا شما دیده‌اید که یک مجری مشهور این برنامه‌ها حتی BMW را با هیوندایی یا تویوتا مقایسه کند؟ BMW فقط با بنز، آئودی، پورشه و از این قبیل مقایسه می‌شود!دومین اشتباه این فرد مقایسه‌ی خودروهایی با سطح قیمتی بسیار متفاوت و مخاطب هدفی از گستره‌ی شاهزاده تا گداست! کدام عقل سلیمی ماشین ۶۰ هزار دلاری را با ماشین ۸ هزار دلاری مقایسه می‌کند؟ وانگهی در خود کشور آلمان هم هر کسی سوار BMW نمی‌شود.شاید ایران خودرو بتواند خودروی بسیار باکیفیتی تولید کند، اما با توجه به مخاطبان هدف این خودروساز، آیا آنها از افزایش کیفیتی به بهای بسیار گزاف استقبال می‌کنند؟ آیا کسی ۶۰۰ میلیون بابت یک خودروی دنا پول می پردازد؟مورد آخر در مورد این مبحث آن است که خودروسازی سطح اول دنیا صرفا در اختیار ژاپن و آلمان است اما آیا این چیزی از ابرقدرتی آمریکا که در مقایسه با ژاپن و آلمان خودروهای ضعیفی تولید می‌کند، کم می‌کند؟ خیر! زمین بازی آن‌ها جای دیگری است و مذبوحانه تلاشی برای به هم زدن این قواعد نمی‌کنند.در بندِ آخر مربوط به این سوال باید بگویم که اتفاقا ایران‌خودرو یکی از قوی‌ترین مجموعه‌های صنعتی کشور بوده است، با این حال این به این معنی نیست که ایران‌خودرو خودروسازی بزرگ یا حتی درجه‌ی دوم است. ایران‌خودرو حتی نمی‌تواند با پروتون مالزی، ظرفیت‌های خودروسازی ترکیه یا خودروسازان جدی چینی مقایسه شود، چرا که بهره‌مند از نیروی انسانی، تکنولوژی، زنجیره تامین و ارتباطات جهانی مناسب نیست؛ با این حال نمره‌ی این شرکت با در نظر گرفتن جمیع شرایط هم پایین نیست، فقط رقبا قدرتمندترند و باید بپذیریم که «خودروسازی» مزیت رقابتی ما نیست.۳.۳ پاسخ من به دوست از سنگاپور برگشته: من به سنگاپور نرفته‌ام، دوست من حدود یک هفته آنجا بوده است و آنقدر از این کشور صحبت می‌کند که شک دارم خود سنگاپوری‌ها بتوانند در این حد راجع کشورشان صحبت کنند!بگذارید یک سوال مطرح کنم: چین تایپه یا همان تایوان، کشوری است که با فرار کردن آخرین امپرطور چین به آن خطه و بعد بنیان گذاشتن این کشور به وسیله‌ی این امپراتور و همسر متنفذش به وجود آمده است. جالب است که اگر تاریخ چین را بررسی کنید، کشور چین در زمان این امپراطور عیاش، وضعیت بسیار نابسامان و توام با فسادی داشته است که نهایتا همین وضعیت نامطلوب، چینی‌ها را به صرافت براندازی او می‌اندازد.حالا سوال این جاست که چرا چین تایپه زیر نظر همین فرد فاسد و بی‌کفایت به چنین شکوفایی و پیشرفتی رسید؟ جواب آن است که اصولا مقایسه‌ی کشورهای کوچک با کشورهای بزرگ (منظورم به لحاظ جمعیتی هست) کار اشتباهی است. بر همین اساس مقایسه‌ی سنگاپور، تایوان، کویت، قطر با کشوری مانند ایران بسیار غلط است! مگر ما در خود ایران، بهشت کوچولویی مانند «کیش» نساخته‌ایم؟ اما آیا اداره و مدیریت تهران مانند کیش است؟ ما مفهومی تحت عنوان «سرانه‌ی درآمد ملی» را در اقتصاد داریم؛ به این معنی که اگر درآمد کشور را به طور مساوی تقسیم بر تعداد شهروندان کنیم، چه مقداری گیر هر کسی می‌آید؟خب با یک مثال تکمیل می‌کنم: فرض کنید که پدر زحمت‌کش شما ماهی ۵ میلیون درآمد دارد، در یک سناریو شما تک فرزند این پدر هستید و در سناریوی دیگر، شما ۴ خواهر و برادر هم دارید. در حالت اول پول توجیبی دریافتی شما ۵ برابر سناریوی دوم است؛ اما نه در حالت اول پدر شما خیلی باعرظه شده و نه در حالت دوم خیلی بی‌کفایت است! فقط می‌توانید از این ناراضی باشید که چرا اینقدر بچه پس انداخته است!شاید بگویید نه! ایران کشور خیلی ثروتمندی است! در پاسخ می‌گویم خیر! کشوری همچون لیبی از ایران ثروتمندتر است، آیا از لیبی و داستان‌های وحشتناک آن چیزی می‌دانید؟شاید خجسته‌وار بگویید، چرا ما را با سوییس مقایسه نمیکنی؟ در پاسخ باید بگویم چرا باید مقایسه کنم؟ اتفاقا ما باید به لحاظ فرهنگی و تاریخی، منطقه‌ی جغرافیایی، نژاد و حتی قیافه و خلق و خو، خود را با کشورهایی مانند مصر، لیبی، عراق و ترکیه، ازبکستان مقایسه کنیم، همانطور که دانیل لرنر که یک محقق توسعه‌ی مشهور است نیز همین مقایسه را کرد. د ر این صورت جای خوشحالی است که وضع ما به طور قطع از مصر، لیبی و عراق و ازبکستان بهتر است و البته می‌پذیرم که از ترکیه کمی عقب‌تر هستیم.۴.۴ پاسخ من به پدرم: پدرم قوطی ایستک را با نفرت به سطل آشغال می‌اندازد و می‌گوید حیف پول! و بعد می‌افزاید: فقط باواریا و جوِر خوب است! بعد هم ۵ دقیقه در مورد فن‌آوری و تارخچه‌ی ساخت مالشعیر در آلمان سر می‌دهد و این که بله آلمان‌ها در این عرصه «اینکاره‌» اند.در پاسخ می‌گویم اولا که شما ۳۵۰۰ تومان پول این ایستک داده‌اید که فقط ۳۰۰ تومان از یک کوکاکولای قاتل جان گران‌تر بوده است در صورتی که باواریا دوازده هزار و ۵۰۰ تومان است! در ثانی مالشعیر که فضاپیما نیست! تکنولوژی چندانی هم نمی‌خواهد؛ ولی اصولا چرا باید ایران در مالشعیر برند شود؟ چرا نباید نوشیدنی دوغ خود را معرفی کنیم؟ نوشابه‌ای که در آن به قول پدرم «اینکاره‌ایم» مگر ما بهترین برنج دنیا و پیشرفته‌ترین دانش عمل‌آوری و طبخ آن را نداریم؟ چرا باید اعراب پولدار برنج باسماتی بخورند و چینی‌ها، ژاپنی‌ها و ترکیه‌ای‌های برنج‌دوست از برنج ما و سبک پختش محروم باشند؟جمع‌بندی: نمی‌شود و دلیلی ندارد در همه چیز بهترین باشیم، ادعا در این مورد یک جور حماقت است، نباید سکوی برترین‌‌ها را در هر زمینه‌ای باانگشت نشان دهیم و بگوییم: «پس ایران کوش؟» باید روی زمینه‌هایی که در آن خوبیم تمرکز کنیم و برای آن زمینه‌ها بازاریابی و جایگاه‌سازی کنیم.این جدای از کشور برای افراد و شرکت‌ها هم صادق است. مثلا فردی توانایی ریاضی و آمار بالایی ندارد، پس احتمالا توانایی بالایی در زمینه‌های دیگر مثلا خلاقیت و هنر دارد. بدترین کار این است که او یا پدر و مادرش بگویند: آخه نقاشی هم شد کار؟ یا یکی بگوید آخه کشتی هم شد ورزش؟ دوغ هم شد نوشیدنی؟ در پاسخ به این فرد من می‌گویم: بله عزیزم دوغ نوشیدنی است! خیلی هم خوب است! حالا هم دوغت را بنوش!در همین رابطه بخوانید: مزایا و معایب آچار فرانسه بودن!