فضاهای کاری اشتراکی، پاسخی به تنهایی انسان عصر پسامدرن

انسان در عصر پسامدرن دچار سرگیجه ای است که از آن رهایی نیست. او از زمانه معناهای یکدست کیهانی عبور کرده و در جواب مولانا که می پرسد «از کجا آمده ام، آمدنم بهر چه بود»، به بی پاسخی عمیقی دچار شده. انسان پسامدرن همه سنگ ها را برگردانده و زیر آن­ها هیچ گوهر مخفی شده ای نیافته. او می داند که آن جهان اثیری مابعد قمری که در عصر افلاطون به آن باور می رفت وجود ندارد، ماه پر از خلل و فرج است و ما ذره ای هستیم روی سیاره ای کوچک که در میان انبوه خوشه کهکشان ها اصلا عددی نیست. مقصود آن که، کشفیات جدید به او چشم سحابی اعطا کرده تا ببیند پشت دریاها هیچ مدینه فاضله ای نیست و کوانتوم داروینی به او پیشنهاد داده که اگر حیات دیگری هم باشد هیچ چیز عجیب و غریب و متفاوت از انسان زمینی نیست. حیف که «عجایب المخلوقات» زکریای قزوینی و غرایب نگاری هایی که نوید جزیره ای متفاوت میدادند همگی جادو باخته اند و انسان زانوی معناباختگی به بغل گرفته.انسان پیشامدرن و حتی انسان مدرن ساز و کارهایی برای غلبه بر اضطراب های معناباختگی، تنهایی، مرگ و رهاشدگی داشت. او گندم می کاشت و در قبیله و خانواده­ های گسترده زندگی می کرد و غرق در الزامات همه روزه زنده ماندن بود. اما از وقتی حمل و نقل، زندگی شهری و خدمات گسترده و بعد امکان کار و تراکنش آنلاین، بندهای مشغله های روزمره را از پای او باز کرد و او «از جاکندگی» به معنای گیدنزی را تجربه کرد، رخصتی یافت برای نگاه کردن به زندگی خود و رودر رو ایستادن و چشم در چشم شدن با اضطراب های وجودی. اکنون ساز و کارهایی که فرهنگ و باورهای پیشین در اختیارش قرار داده بودند کارایی خود را از دست داده اند.آری انسان پسامدرن که حالا روزش صرف آب آوردن از چاه و کندن زمین نمی شود و وقت دارد کتاب بخواند و یافته ­های ناسا را دنبال کند و در شبکه های اجتماعی چرخ بزند و جلوی تلویزیون لم بدهد، یک تفاوت بنیادین با انسان پیش از خود دارد. تصاویری که از کاوشگرهای فضایی مخابره می شوند و نگاهی که فرد به زندگی «دیگران» در شبکه های اجتماعی می اندازد معانی پیشین را باطل می­کنند. دیگر آسمان هفتمی وجود ندارد که انسان به آن دل خوش کند و مدینه فاضله­ ای که به آن مهاجرت کند. انسان پسامدرن هرگاه اراده کند می­تواند بفهمد که زندگی در آمریکای جنوبی و آسیای شرقی و روسیه و نیوزیلند چگونه است، ساختمان ها به چه شکلند و مردم روز خود را چگونه می­گذرانند. از این روی دیگر آن نسخه های قدیمی برایش جواب نمی دهند و دستور العمل های فرهنگی که معیارهای درست و غلط بودگی در آن بطور واضح ذکر شده باشد وجود ندارند.بنابراین انسان در زمانه پسامدرن خود را تنها می یابد، معانی مشترکی که او را به هم قبیله ای ها متصل می کرد و هنجارهای مشترک رنگ می بازند و او باید پی معنای شخصی خود از زندگی برود. او می داند که با هیچ قومی از «خودی» های مرسوم سرنوشت مشترک ندارد و خود مسوول ساختن زندگی خویش و یافتن معنای شخصی خود است. او با تنهایی، مسوولیت، مرگ و معناباختگی رودر رو می شود و باید فکری به حال خود کند. انسان پیشامدرن تنهایی خود را با زندگی در میان قوم خویش پر می کرد ولی انسان امروز که طعم استقلال، از جاکندگی و رهاشدگی از قید روزمرگی را چشیده، بخاطر غلبه بر تنهایی حاضر به بازگشت به زمان قبیله نشینی نیست. او بیشتر با کسی همذات ­پنداری می کند که در قاره ه­ای دور کتاب­هایی مشابه می خواند، با نرم افزارهایی مشابه کار می کند، شخصیت­ های مشابهی را در شبکه های اجتماعی دنبال می کند و فیلم های مشابه می بیند، تا کسی در همسایگی خود. از سویی دیگر، کار با کامپیوتر و اتصال به هم تیمی ها از طریق اپلیکیشن های اینترنتی فارغ از بندهای زمان و مکان، امکان کار کردن به تنهایی و دور از دفترهای کاری را ایجاد کرده. این میان با این­همه دوری از افرادی که در همسایگی فرد زندگی می­کنند، انسان­ها چشم در چشم تنهایی می دوزند. انسان این زمانه در عین امکان تنهایی نیاز به معاشرت، پرورش خود در تعامل با دیگران، شناخت دیگرانی متفاوت و همفکر، شناخت «دیگری» ها با تمام تفاوت هایشان و ایجاد «پذیرش» دیدگاه های متنوع دارد.از دیدگاه من، فضای کار اشتراکی با امکان هایی که بصورت همزمان برای «تنهایی»، «خلوت» و «با هم­بودگی» فراهم می کنند، پاسخی به تنهایی وجودی انسان عصر پسامدرن هستند. در فضاهای کاری اشتراکی انسان پسامدرن می تواند با هم تیمی ­هایی که در زمان و مکانی متفاوت کار می کنند کار کند، با دیگرانی که با تخصص های متنوع و احتمالا مکمل در دسترس هستند ارتباط برقرار کند، به دور از هنجارهای قوم و قبیله ­ای خط و مرزهای مشخصی برای حریم شخصی خود مشخص کند و در عین حال در فضایی که انسان هایی با افکار و ارزش های متنوع حضور دارند، دوستانی همدل برای خود پیدا کند. انسان در این فضاها می تواند بر روی میزان نزدیک یا دور بودن خود از دیگران اعمال کنترل کند و از نعمت معاشرت با افرادی با دیدگاه­ های متنوع بهرمند شود و پیش فرض های بنیادین خود را زیر سوال ببرد. بعلاوه، اینجا انسان پسامدرن که نیاز به ملغمه ای از خلوت، با هم بودگی، معاشرت، ملال و هیجان دارد می تواند با انسان ها در محیط کار خود معاشرت کند بدون این که ملاحظات قدرت که در محیط های کاری معمول در جریانند برایش ایجاد اضطرابی مضاعف کند. در کل از دیدگاه من فضاهای کاری اشتراکی دنیای فرد را بزرگتر می کنند و در عین حفظ حریم و خلوت وی، پاسخی به تنهایی وجودی وی هستند. فرشته زمانی، اول اسفند 1399