نبردِ نابرابر

نگاهی بر تاثیر ویروس کووید-۱۹ بر اقشار کم توجهمهسا نصیری/ دانشجوی دوره‌ی کارشناسی رشته‌ی حسابداری دانشگاه شریعتی https://drive.google.com/file/d/1KraxVAh4GaHzagh23dBJ5J-yqbQwdxAV/view?usp=sharing ویروس کرونا طاعون زمانه‌ی ما شده است، فوت حدود دو درصد از مبتلایان، در کنار نبود واکسن و داروی موثر باعث شده است که تنها راه مقابله با آن فاصله گیری اجتماعی، قرنطینه و تعطیلی مشاغل مختلف باشد. این سیاست‌های دولت درمقابل بیماری باعث تغییر قابل توجهی در زیست و معیشت جامعه شده است. در این مقاله تلاش می‌کنیم توضیح دهیم که چگونه گروه‌های مختلف اجتماعی از حیث آسیب‌پذیری در برابر ویروس کرونا با یکدیگر متفاوت‌اند و این آسیب‌پذیری چه ارتباطی با جایگاه طبقاتی و جنسیت دارد.درحالی‌ که کرونا در سراسر دنیا شیوع یافته است و نفس‌ها را به شماره می‌اندازد، آیا همه به یک اندازه در معرض خطر مواجهه با ویروس هستیم؟افرادی هستند که به دلایل متعددی نمی‌توانند توصیه‌های بهداشتی را رعایت کنند. در این میان می‌توان به افراد دارای بیماری‌های خاص؛ از جمله افرادی که دیالیز می‌شوند، اشاره کرد. نزدیک به یک میلیارد انسان از نوعی ناتوانی یا بیماری مزمن رنج می‌برند و به مراقبت نیاز دارند. در واقع این گروهنمی‌توانند در منزل بمانند و برای حفظ سلامتی خود باید چندین مرتبه به مراکز درمانی و نیز بیمارستان‌ها مراجعه کنند. با توجه به شیوع ویروس و درگیری بسیاری از افراد با این بیماری، ظرفیت بیمارستان‌ها غالباً تکمیل شده است و بدین ترتیب کار درمان، برای افرادی که نیاز چشمگیری به درمان دارند، مختل شده ‌است. لذا لازم است تا مراکز مشخص و از پیش‌ تعیین‌شده‌ای، خارج از مراکز درمانی در نظر گرفته شوند و با احداث بیمارستان‌های صحرایی و مراکزی که به صورت موقت ایجاد شده‌است، مردم نیازمند بتوانند چون گذشته از این خدمات بهره ببرند. نبود درآمدی برای تامین مواد غذایی اولیه و حتی نداشتن سرمایه و پس‌اندازی برای تهیه‌ی مواد بهداشتی، توصیه‌های دولت را برایشان همانند یک شوخی تلخ کرده است.در سرتاسر جهان ۱۵۰ میلیون نفر بی‌خانمان وجود دارند و ۱.۶ میلیارد نفر فاقد سکونت‌گاه مناسب برای زندگی هستند. همچنین ۹۷ میلیون فقیر شهری و افرادی وجود دارند که نیروی کار غیررسمی محسوب می‌شوند و درآمدشان به ‌زحمت به بالای خط فقر می‌رسد. عدم وجود امنیت شغلی در ایران به حدی رسیده است که بیش از 90 درصد قراردادهای کار موقتی هستند. کارگران بسیاری نیز این روزها ناگزیرند در محیط‌های کاری پرتراکم‌ خود حاضر شوند؛ آن‌هایی که روزمزد هستند و آن‌هایی که کارفرمایانشان اجازه‌ی ماندن در منزل و دوری از محیط‌های عمومی را نداده‌اند. در این میان، گروهی هستند که شرایط برای آن‌ها حتی بحرانی‌تر است. دست‌فروشان، کارتن‌خواب‌ها، کودکان کار، افراد بی‌خانمان و بی‌سر‌پناه و حتی متکدیان، از مستضعف‌ترین مردم هستند که علاوه بر این که همواره در خطر مبتلاشدن به کرونا قرار دارند، فاصله‌ی اجتماعی باعث شده است که درآمد آن‌ها به طور قابل توجهی کاهش یابد. نبود درآمدی برای تامین مواد غذایی اولیه و حتی نداشتن سرمایه و پس‌اندازی برای تهیه‌ی مواد بهداشتی،توصیه‌های دولت را برایشان همانند یک شوخی تلخ کرده است. نداشتن امکانات حمایتی و بیمه‌ای، باعث شده است که در صورت ابتلای به ویروس،آن‌ها توان مالی درمان جسم‌های ضعیفشان را که معمولاً از سوتغذیه رنجمی‌برد‌، هم نداشته باشند. با وجود اینکه رسیدگی به آن‌ها وظیفه‌ی دولت است، سازمان‌های مردم‌نهاد و شهروندان متعهد هم می‌توانند از آن‌ها حمایت کنند. آموزش بهداشت فردی و تامین وسایل بهداشتی لازم؛ مانند ماسک، ژل‌های ضدعفونی،الکل و دست‌کش برای آن‌ها، از جمله اقدامات مورد نیازبرای این قشر به حساب می‌آید.مطالعات نشان می‌دهد که با افزایش بیکاری در جامعه، موارد خشونت‌های خانگی نیز افزایش می‌یابند. نگرانی‌ها در مورد وضعیت اقتصادی و بیکاری در زمان شیوع ویروس و پس از آن نیز می‌تواند موجب افزایش خشونت‌های خانگی ‌شود.سوال دیگر آن که گسترش ویروس کرونا چگونه روی زنان و مردان با توجه به شرایط آنان تاثیر می‌گذارد؟ برطبق گزارش سازمان بهداشت جهانی در مورد اثر جنسیت در این بیماری، گرچه به طور کلی تعداد مبتلایان زن و مرد تقریباًدر سراسر جهان یکسان است، اما در کادر درمان، زنان حدود هفتاد درصد از شغل‌های درمانی، به ویژه پرستاری را در اختیار دارند، که موجب می‌شود بیشتر از مردان، در معرض این بیماری قرار گیرند. همچنین زنان حدود 3/2 خدمات رایگان در این حوزه را به عهده دارند‌. در سراسر جهان از هر چهار زن، یک نفر و در بین مردان از هر هفت نفر، یک نفر در معرض خشونت خانگی است. خشونت خانگی و اختلاف زوجین در شرایط فاصله‌ی اجتماعی،به دلیل عدم دسترسی به پناهگاه‌ها و خانه‌های امن، دشواربودن ترک خانه و در ارتباط بودن‌های طولانی افزایش معناداری داشته است و فعالین این حوزه در مورد افزایش چشم‌گیر موارد خشونت خانگی هشدار داده‌اند. برای مثال گزارش‌های خشونت خانگی در ووهان در زمان قرنطینه حدود سه برابر افزایش یافته است و یا آمار خشونت در ایران در چند ماه گذشته بیستدرصد افزایش داشته که عمدتاً مربوط به کودک آزاریست. همچنین حدود 5/7 درصد از پذیریش اورژانس در فروردین‌ماه، مربوط به قربانیان خشونت خانگی بوده است. در واقع وضعیت به حدی بحرانی است که کشورها را مجبور کرده است راه‌حل‌هایی ارائه دهند تا این خشونت خانگی به حداقل برسد. به طور مثال در آمریکا، سازمان‌های حمایتی، سرویس چت بسیار امن برای گزارش خشونت و دادگاه‌های آنلاین برای بررسی این موارد فراهم کرده‌اند. رهبر حزب سبز در آلمان از خطری که هزاران زن را تهدید می‌کند،ابراز نگرانی کرده است و از دولت خواسته تا بودجه‌ی ویژه‌ای را برای خانه‌های امن اختصاص دهد و از مسئولین آلمان درخواست کرده است تا هتل‌ها و مهمان‌خانه‌های خالی را در اختیار زنانی قرار دهد که قربانی خشونت‌های خانگی هستند. حتی در سابقه‌دارترین ایالت هند در خشونت علیه زنان، پلیس خط تلفنی ویژه‌ای را برای حمایت از زنان در دوره‌ی قرنطینه فعال کرده و وعده‌ی حمایت از زنان خشونت دیده را داده است. اما در ایران، که خشونت خانگی حتی مستقلاً بررسی نمی‌شود، مسئولان برنامه‌ی مشخصی برای پیگیری و حمایت از افراد خشونت‌دیده ارائه نکرده‌اند و این بسیار نگران‌کننده است. برای برطرف‌کردن این زیان‌ها و به حداقل رساندن صدمات ناشی از آن، بر مسئولان سیاسی واجب است که جهت حمایت از این گروه‌های آسیب‌پذیرتر با تغییر رویه‌ها، تصمیمات مناسبی اتخاذ کنند.مطالعات نشان می‌دهد که با افزایش بیکاری در جامعه، موارد خشونت‌های خانگی نیز افزایش می‌یابند. نگرانی‌ها در مورد وضعیت اقتصادی و بیکاری در زمان شیوع ویروس و پس از آن نیز می‌تواند موجب افزایش خشونت‌های خانگی ‌شود. همچنین معمولاً درصد بیشتری از شغل‌های پاره‌وقت و کم‌درآمد در اختیار زنان است که در این شرایط بسیاری از آنان کنار گذاشته شده‌اند و حقوقشان قطع شده است. درآمد کمتر نسبت به مردان و بیکاری زنان، منجر به وابستگی مالی آنان به فرد آزارگر می‌شود به طوریکه ترک‌کردن اوبرایشان ممکن نیست. علاوه بر این، لازم به ذکر است که خشونت خانگی تنها مربوط به زنان نمی‌شود بلکه کودکان و سالمندان نیز از قربانیان آن هستند. در مورد کودکان، معمولاً نیاز است تا اولیای مدرسه، همسایگان و اطرافیان به کودک کمک کنند و خشونت را گزارش کنند. اما در چنین شرایطی، این امکان وجود ندارد و کودکان تحت آزار، بیش از گذشته در معرض خطر قرار دارند.برای ورود به کانال پیام‌رسان تلگرام دوهفته‌نامه‌ی دانشجویی «داد» کلیک کنید.