در راه میهن

ملّیت مفهومی قدرتمند است؛ ما برای کشور خود می‌جنگیم، برای پیروزی آن هورا می‌کِشیم، ارزش‌های خود را از آن میگیریم، و از آن برای توصیف هویت خود استفاده می‌کنیم. اما ملّیت مفهوم عجیبی است، اینکه خود را بخشی از گروه عظیمی از افرادی بدانیم که اصلا نمی‌شناسیم، آن هم فقط بر مبنای مرزهای سیاسی. چه چیزی محرک این هویت است؟ آیا این یک تعهد طبیعی به جغرافیا و فرهنگ است، یا نخبگان و افراد دارای انگیزه‌های سیاسی آن را ساخته‌اند؟یکی از اولین تئوری‌ها در این موضوع ازلی‌گرایی است، اینکه ملّی‌گرایی پدیده‌ای طبیعی و غیرقابل توصیف است و ریشه آن را میتوان در نسبت‌های خونی، همسایگی، و زبان یافت؛ یک ساختار اجتماعی غیرقابل تغییر که در آن بدنیا آمده‌ایم، و این نسبت‌هایِ خویشی ارتباط قدرتمندی با احساسات غیرقابل کنترل ما دارند.اما نقد مدرن این ادعا را با شواهد موجود در تضاد می‌بیند. از این منظر، هویت ملّی یک مفهوم ساختگی است، افسانه‌ای که باعث ایجاد دنیای مدرن، و همچنین تولد دیکتاتوری‌ها، نژادپرستی، و نسل‌کشی گشت. اما ظهور این ایده بسیار جدید است. هویت ملی این ایده بود که زبان، نژاد، و مرزهای سیاسی با هم یک کشور را ایجاد میکنند. حال شاید شما با خود فکر کنید که میدانید مثلا فرانسه چیست، مکانی که مردم آن برمبنای زبان و قومیت فرانسوی متحد میشوند. اما در زمان انقلاب فرانسه نیمی از مردم آن قادر به صحبت کردن این زبان نبودند. همچنین علم ژنتیک بما نشان میدهد که قومیت هم تناسبی با مرزهای سیاسی ندارد.بعضی استدلال میکنند که ایجاد ملت فرایندی ارگانیک است که افرادِ دارایِ فرهنگ مشابه اقدام به رسمی کردن رابطه خود با هم می‌کنند؛ اما بعضی دیگر معتقدند ملت توسط دولت و با خدمت سربازی اجباری، آموزش عمومی در مدارس، و ایجاد یک حس وطن‌پرستی بوجود می‌آید.دوران مدرن موجب چهار تغییر شد که به ایجاد هویت ملی انجامید: مردم بسیاری از مناطق روستایی به شهرها مهاجرت کردند و حالا نیازمند زبان مشترک بودند؛ تکنولوژی‌های جدید مانند روزنامه و قطار باعث متصل‌تر شدن کشورها گردیدند؛ جنگ‌ها برای تامین نیروی نظامی خود لازم داشتند که مردم آنقدر به کشور خود اهمیت بدهند که حاضر باشند برای آن بجنگند؛ و دولت‌ها برای گرفتن قدرت مذهب را به چالش کشیدند. این چهار تغییر باعث تحولی دموکراتیک گشت و همچنین باعث قوت بخشیدن به ایده‌های ملّی‌گرایی، نظامی‌گری، و پرستش رهبران گردید.ملّی‌سازی در عمل شامل فعالیت‌هایی همچون ایجاد بوروکراسی، سیستم آموزشی، ارتش بزرگ، و همچنین جنگ با سایر ملت‌ها است، زیرا عموما ملت‌ها خود را در تقابل با سایر ملل تعریف می‌کنند؛ مثلا یک بخش مهم ملّیت ایرلندی این است که انگلیسی نیستند. ملت‌های اولیه نزاع‌های بسیاری با هم داشتند، از جمله جنگ‌های ناپلئونی که باعث ایجاد ملت فرانسه گشت، شورش هندی‌ها در 1857 که کمک کرد خود را به‌عنوان یک ملت بشناسند، و جنگ داخلی آمریکا که پیش آن مردم هویت خود را مرتبط به ایالت‌شان می‌دانستند و نه کل کشور.اما به مرور نگاه مردم به کشور تغییر کرد و تبدیل به بخشی از هویت آن‌ها شد. این هویت جدید به این معنی بود که اقتدار یک ملت نه از خدا و شاه و کلیسا، بلکه از مردم می‌آید. این یعنی نه تنها تغییر جهان، بلکه همچنین تغییر واقعیت از دیدگاه مردم. و حالا ما تصور می‌کنیم که هر چه برای کشور ما اتفاق می‌افتد انگار که بر سر خود ما آمده.فیلم راکی 4 که حول مبارزه یک بوکسور آمریکایی و یک بوکسور روسی میگذرد میتواند به ما چیزهایی زیادی در این مورد بیاموزد. تحقیقی در سال 1994 تلاش کرد تاثیر تماشای این فیلم را روی آمریکایی‌ها مطالعه کند. بعد از تماشای صحنه پیروزی بوکسور آمریکایی، آن شرکت‌کنندگان در آزمایش که بیشتر بر هویت آمریکایی خود تاکید داشتند، احساس اعتماد به نفس بیشتری یافتند. اما وقتی به آنها تصاویری نشان داده میشد که انگار بوکسور آمریکایی شکست خورده، احساس کردند اعتماد به نفس شان کاهش یافته است و دیدگاه‌شان نسبت به روس ها منفی تر گشت؛ ولی وقتی بعدا چیز بدی در مورد روس‌ها گفته میشد، احساس اعتماد بنفس آنها بهبود میافت.ما وقتی که از نظر روانی احساس خطر می‌کنیم، تمایل داریم که افراد گروه دیگر را تحقیر کرده و بر آنها غلبه نماییم؛ این موضوع فقط در مورد افراد صدق نمی‌کند بلکه میتواند در مورد کل جامعه نیز اتفاق بیافتد و حتی موجب شروع جنگ شود. این ستیزه‌جویی همچنین میتواند علیه گروه‌های اقلیت و مهاجران که با هویت ملّی همخوان نیستند بکار رود. تنها یک قرن از روی هم جمع شدن این مشکلات ملّی‌گرایی مدرن کافی بود تا باعث واقعه‌ای دهشتناک یعنی جنگ جهانی دوم گردد.ملی گرایی و هویت ملی واضحا پدیده‌های قدرتمندی هستند، گاهی نویدبخش و گاهی پرمخاطره. اما درک چرایی و چگونگی عملکرد آنها ممکن است کمک کند بتوانیم بعضی تمایلات خطرناک آن را تعدیل کرده و از مزایای آن بهره ببریم.منابع: https://bit.ly/35sZ13j https://bit.ly/3oh26vPhttps://bit.ly/34jNaF3