قابلیت کاربردپذیری سیستم یا SUS

برای سنجش تجربه کاربری یک محصول نیازمند KPI مشخص هستیم که به ما کمک می‌کنه تا میزان موفقیت رو در راستای اهداف تعریف شده اندازه گیری کنیم. KPIهای سنجش UX دو نوع کمی و کیفی هستند. یکی از KPI‌های کمی سنجش UX، همان SUS است.واژه SUS مخفف System Usability Scale یا قابلیت کاربردپذیری سیستم هست. (SUS) توسط جان بروک در سال 1986 ایجاد شد و یک پرسش‌نامه با 10 سوال در مقیاس لیکرت هست که به صورت سریع و موثر، عملی و قابل اعتماد برای اندازه گیری راحتی استفاده از محصول یا طرح‌های شماست و می‌تونه در طیف گسترده‌ای از محصولات و خدمات دیجیتال استفاده بشه. اما باید بدونیم SUS یک روش تشخیصی نیست که مثلا به ما بگه کجای سیستم ما بیشتر باعث نارضایتی کاربر می‌شه یا ما توی محصولمون با چه مشکلات خاصی روبرو هستیم، بلکه یه ارزیابی در مورد کل سیستم بهمون ارائه می‌ده که شامل سنجش موارد زیر می‌شه:اثربخشی: آیا کاربران می‌تونند با موفقیت به اهداف خودشون برسند؟کارایی: برای دستیابی به اون اهداف چقدر تلاش لازم هست؟رضایت: آیا استفاده از سیستم باعث ایجاد رضایت کاربران شده؟چرا باید SUS رو انجام بدیم؟تست SUS می‌تونه به ما کمک کنه تا بفهمیم محصولمون چقدر نیازمند بهبود یا به‌روز رسانی هست. یعنی هر چقدر امتیازی که توی این تست بدست میاد کمتر باشه، ما باید به فکر تغییرات اساسی‌تر و بیشتری برای بهبود تجربه کاربری باشیم و هر چقدر امتیاز کسب شده بالاتر باشه، یعنی محصول ما داره به درستی کار می‌کنه و نیاز به تغییرات کوچک و جزئی‌تری برای بالاتر بردن امتیاز داریم.انجام این تست به دفعات در زمان‌های مختلف، می‌تونه به بهبود تجربه کاربری از محصول ما کمک بکنه. بطوریکه با انجام تست SUS روی گروه‌هایی از افراد در زمان‌های متفاوت و سنجش و مقایسه امتیاز بدست اومده، می‌تونیم در مراحل مختلف توسعه محصولمون، با جمع آوری فیدبک کاربرانمون متوجه بشیم که آیا در حال پیشرفت در جهت ایجاد تجربه کاربری بهتر هستیم یا خیر؟تست SUS رو می‌تونیم قبل از توسعه دیزاین جدید محصولمون و روی پروتوتایپ اون استفاده کنیم تا ببینیم دیزاین جدید نسبت به قبلی چقدر باعث بهبود تجربه کاربری شده.با چند نفر و چه زمانی این تست رو انجام بدیم؟قدرت این تست توی سادگی انجامش هست. این تست رو می‌شه در 2 یا 3 دقیقه انجام داد و شما می‌تونید نتیجه ارزشمندی رو حتی از دو شرکت کننده به دست بیارید. هرچند که پیشنهاد می‌شه که بین 8 تا 20 شرکت کننده داشته باشید. پرسش‌نامه تون رو می‌تونید آنلاین توی پلتفرم‌هایی مثل پرس لاین بسازین یا اینکه پرینت کنید و به شرکت کنندگانتون بدین. بهترین زمان انجام این تست بعد از یوزبیلیتی تست یا بعد از اینکه کاربرای شما از محصولتون استفاده کردند، هست.آیا این تست فقط برای سایت‌ها یا اپلیکیشن‌ها مناسبه؟ قطعا خیر! این تست می‌تونه برای طیف گسترده‌ای از سیستم‌ها - اعم از محصولات فیزیکی، وب‌سایت‌ها، اپلیکیشن‌ها یا نرم‌افزارهای دیجیتال - کاربرد داشته.روش و نحوه انجام تست:تست (SUS) یک پرسش‌نامه 10 سوالی با طیف مقیاس لیکرت هست و پاسخ‌هاش از کاملا مخالفم تا کاملا موافقم دسته بندی می‌شن. بعد از انجام Usability Test یا استفاده کاربرا از محصولتون، این پرسش‌نامه رو به شرکت کنندگان توی تست یا کاربراتون بدین و از اونها بخواین که به سوالاتش پاسخ بدن. اینطوری شما خیلی سریع و ساده، می‌تونین فیدبک اونها رو درباره محصولتون بدونین. در ادامه لیست اون 10 تا سوال و ترجمه‌شون رو براتون می‌ذارم.1. I think that I would like to use this [project] frequently.به نظرم دوست دارم زیاد از این اپلیکیشن استفاده کنم.2. I found the [project] unnecessarily complex.به نظرم این اپلیکیشن زیادی پیچیدست.3. I thought the [project] was easy to use.قبل از اینکه از این اپلیکیشن استفاده کنم فکر می‌کردم، کار کردن با این اپلیکیشن آسان باشد.4. I think that I would need the support of a technical person to be able to use this [project].من فکر می‌کنم برای استفاده کردن از این اپلیکیشن به راهنمایی نیاز دارم.5. I found the various functions in this [project] were well integrated.به نظرم همه قسمت‌های این اپلیکیشن به خوبی یکپارچه و مسنجم هستند.6. I thought there was too much inconsistency in this [project].قبل از استفاده از این اپلیکیشن، تصور می‌کردم ناهماهنگیِ زیادی بیبینم.7. I imagine that most people would learn to use this [project] very quickly.به نظرم بیشتر مردم خیلی سریع یاد می‌گیرند که با این اپلیکیشن کار کنند.8. I found the [project] very cumbersome to use.استفاده از این اپلیکیشن بسیار پیچیده بود.9. I felt very confident using the [project].با استفاده از این اپلیکیشن حس اطمینان داشتم.10. I needed to learn a lot of things before I could get going with this [project].قبل از اینکه از این اپلیکیشن استفاده کنم، باید چیزهای زیادی یاد بگیرم.هر کدام از سوالاتی که در بالا پرسیده شدن دارای یک طیف جواب با امتیازهای زیر هست:کاملا مخالفم= 1تا حدی مخالفم= 2نظری ندارم= 3تا حدی موافقم = 4کاملا موافقم= 5اما محاسبه (SUS) چطوری انجام می‌شه؟محاسبه SUS می‌تونه از دور یه مقدار پیچیده باشه اما فقط به یه کم دقت و یه جمع و تفریق ساده نیاز داره.SUS = (X+Y).2/5فرض کنید شما به سوالات فرد به ترتیب 4، 5، 3، 4 و 3 امتیاز دادینو امتیازتون به سوالات زوج: 1،1،3،1 و 2 هست؛حالا برای محاسبه SUS ابتدا باید X و Y را بدست بیاریم و مجموع X و Y را در عدد 2.5 ضرب کنیم با این روش امتیاز SUS از عدد 100 محاسبه میشه.تحلیل امتیازهای SUSهمونطور که در تصویر زیر دیده می‌شه، نمرات SUS در دسته‌بندی‌های زیر قرار می‌گیرن:بسیار عالی، عالی، خوب، ضعیف و بسیار بد. بیشترین امتیاز در این تست، 100 هست و طبیعیه که هر چه عدد به دست اومده به 100 نزدیک‌تر باشه محصول مورد نظر (سایت یا اپلیکیشن) امتیاز بالاتری بدست آورده. اما میانگین امتیاز SUS عدد 68 است و امتیاز بالاتر یا پایین‌تر از میانگین به شما درک سریعی در مورد قابلیت استفاده از محصول رو می‌ده.نمرات زیر 68 به مشکلاتی در طراحی اشاره دارن که نیاز به تحقیق بیشتر و برطرف شدن هر چه سریع‌تر این مشکلات رو دارن، در حالی که نمرات بالاتر از 68 نشون دهنده نیاز به اصلاحات جزئی در طراحی هستن.در مورد نمرات SUS بسیار پایین چه باید کرد؟امتیازات زیر51 نیاز به رسیدگی سریع با توجه به نقاط درد پیدا شده در محصول داره که نیاز به اصلاح یا بررسی بیشتری دارن. طراحان UX می‌تونند فهرستی از مسائل را برای بازبینی در نظر بگیرن، به‌ویژه مواردی که مانع از انجام یک کار خاص در طول تست توسط کاربر می‌شد یا مسائلی که روند انجام یک کارو برای کاربر به حدی پیچیده کرده بود که کاربر دچار سردرگمی و نا امیدی از انجام اون کار می‌شد.مواردی مثل زیر: آیا ناوبری (navigation) فاقد ساختارهای آشکار یا سلسله مراتب است؟ آیا برچسب‌ها واضح و قابل درک هستند؟ آیا معماری اطلاعات به طور شهودی طبقه‌بندی شده و کاربر به راحتی میتواند آنها را بیابد؟ آیا UX بیش از حد پیچیده است؟آیا UX باعث ایجاد ناامیدی یا خطاهای مکرر در یک فلو می‌شود.توی تصویر زیر شما می‌تونید امتیاز بدست اومده SUS رو برای محصولات مختلف ببینید.بعد از انجام تست SUS باید چه کارهایی انجام داد؟در نهایت ادامه راه به طراح UX بستگی داره که مسیر بعدی را تعیین کنه که می‌تونه شامل آزمایش دقیق برای یافتن ریشه مشکل و نقاط درد موجود، یا بازنگری کامل طراحی و فلوها باشه.اگر تمایل دارید که در این مورد بیشتر بدونید لینک‌های زیر می‌تونه به شما کمک کنه:https://www.uifrommars.com/como-medir-usabilidad-que-es-sushttps://xd.adobe.com/ideas/process/user-testing/sus-system-usability-scale-ux/https://www.bentley.edu/centers/user-experience-center/what-every-client-should-know-about-sus-scores