هوشنگ ابتهاج(سایه)، صاحب خانه ارغوان که بود؟

هوشنگ ابتهاج شب گذشته ۱۹ مردادماه ۱۴۰۱ در سن ۹۴ سالگی در شهر کلن آلمان به علت نارسایی کلیه درگذشت. خبر درگذشت او توسط دخترش، یلدا ابتهاج منتشر شد.امیر هوشنگ ابتهاج، متخلص به سایه، زاده ششم اسفند ۱۳۰۶ در رشت، از مهم‌ترین و مشهورترین شاعران معاصر ایرانی بود. نخستین اثر او مجموعه شعری به نام «نخستین نغمه‌ها» بود که در سال ۱۳۲۵ منتشر شد.از آثار معروف دیگر او می‌توان به تصنیف سپیده (ایران ای سرای امید) اشاره کرد.ابتهاج در جوانی دلباخته دختری ارمنی در رشت به نام گالیا بود و این عشق، انگیزه‌ی او برای نوشتن اشعار عاشقانه‌ در دوران دبیرستان و مجموعه شعر نخستین نغمه‌ها شد.درباره شعر سایهاز مهم‌ترین آثار هوشنگ ابتهاج، تصحیح او از غزل‌های حافظ است که با عنوان «حافظ به سعی سایه» برای نخستین بار در سال ۱۳۷۲ منتشر شد.سایه بعدها اشعار عاشقانه را رها کرد و با کتاب شبگیر به شعر اجتماعی روی آورد. مجموعه «چند برگ از یلدا» مسیر تازه‌ای در شعر معاصر بود.تعدادی از غزل‌ها، تصنیف‌ها و اشعار او را موسیقی دانان بزرگی چون محمدرضا شجریان، علیرضا افتخاری، شهرام ناظری، حسین قوامی، علیرضا قربانی و محمد اصفهانی اجرا کرده‌اند.خانه هوشنگ ابتهاج، خانه ارغوانخانه هوشنگ ابتهاج، خانه‌ای دو طبقه با آجرهای قرمز رنگ، با نام خانه ارغوان به عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت شده است. این خانه توسط خود ابتهاج و با نظارت او در دوره پهلوی دوم ساخته شد. خانه ارغوان در تهران، خیابان فردوسی، خیابان شهید تقوی (کوشک)، کوچه شهید انوشیروانی، پلاک ۲۲ واقع شده است.نام خانه ارغوان به دلیل درخت ارغوان در حیاط این خانه است که هوشنگ ابتهاج، شعر معروف ارغوان را برای آن سروده‌است.درخت ارغوان درخت خشکیده‌ای در حیاط خانه هوشنگ ابتهاج است که ابتهاج برخلاف توصیه دیگران به قطع کردن آن، از درخت مراقبت کرده است تا دوباره جان بگیرد. ابتهاج در خاطره‌ای نقل کرده است که در زمان فروش خانه به دلیل مهاجرت، پس از آنکه چشمش به درخت افتاده، از آن خجالت کشیده و سوی دیگری نگاه کرده است. او در کتاب خاطرات پیر پرنیان‌اندیش نیز از عشقش به این درخت نوشته است.درخت ارغوان در خانه ابتهاجارغوان،شاخه همخون جدا مانده منآسمان تو چه رنگ است امروز؟آفتابی ست هوا؟یا گرفته است هنوز؟من در این گوشه که از جهان بیرون استآفتابی به سرم نیستاز بهاران خبرم نیستآنچه می بینم دیوار استآه این سخت سیاهآن چنان نزدیک استکه چو بر می کشم از سینه نفسنفسم را بر می گرداندره چنان بسته که پرواز نگهدر همین یک قدمی می ماندکورسویی ز چراغی رنجورقصه پرداز شب ظلمانی ستنفسم می گیردکه هوا هم اینجا زندانی ستهر چه با من اینجاسترنگ رخ باخته استآفتابی هرگزگوشه چشمی همبر فراموشی این دخمه نینداخته است.اندر این گوشه خاموش فراموش شدهکز دم سردش هر شمعی خاموش شدهباد رنگینی در خاطرمنگریه می انگیزدارغوانم آنجاستارغوانم تنهاستارغوانم دارد می گرید...چون دل من که چنین خون آلودهر دم از دیده فرو می ریزدارغواناین چه رازی ست که هر بار بهاربا عزای دل ما می آید؟که زمین هر سال از خون پرستوها رنگین استوین چنین بر جگر سوختگانداغ بر داغ می افزاید؟ارغوان پنجه خونین زمیندامن صبح بگیروز سواران خرامنده خورشید بپرسکی بر این درۀ غم می گذرند؟ارغوان خوشه خونبامدادان که کبوترهابر لب پنجره باز سحر غلغله می شروعندجان گل رنگ مرابر سر دست بگیربه تماشاگه پرواز ببرآه بشتاب که هم پروازاننگران غم هم پروازندارغوان بیرق گلگون بهارتو برافراشته باششعر خونبار منییاد رنگین رفیقانم رابر زبان داشته باش؛تو بخوان نغمه ناخوانده منارغوان شاخه همخون جدا مانده من...این خانه زمانی محفل شاعران بود؛ هوشنگ ابتهاج زمانی که شنید برای بازدید از خانه ارغوان مبلغی را از مردم دریافت می‌کنند، ناراحتی خود را با سرودن شعر زیر نشان داد:ارغوان می‌بینی؟به تماشاگه ویرانی ما آمده‌اندمانده‌ایم تا ببینیم نبودن راآخر قصه شنودن راپشت این پنجره بسته هنوزعطر آواز بنان مانده استشهریار اینجاشعر نقاشش را خوانده استآن شب افشاریبا کسایی و قوامی و ادیبتا قرایی و فرودوان درآمد از اوجشجریان، لطفیچه شبی بود دریغزندگی روی از این غمکده گردانیده ستارغواندر و دیوار غریب‌افتاده چه تماشا دارد؟ آثار هوشنگ ابتهاجنخستین نغمه‌ها، ۱۳۲۵سراب، ۱۳۳۰سیاه مشق، ۱۳۳۲شبگیر، ۱۳۳۲زمین، ۱۳۳۴چند برگ از یلدا، ۱۳۴۴حافظ به سعی سایه (دیوان حافظ با تصحیح ابتهاج)تاسیان مهر ۱۳۸۵ (اشعار ابتهاج در قالب نو)بانگ نیابتهاج که به خاطر سرودن غزل‌های ناب، به او لقب حافظ دوران را داده بودند، بی‌شک از چهره‌های ماندگار ادبیات فارسی خواهد بود و نام‌ و یادش هرگز فراموش نخواهد شد. هنوز جزئیات دقیقی در خصوص زمان و مکان خاکسپاری هوشنگ ابتهاج وجود ندارد، اما احتمال دارد پیکر او برای خاکسپاری به ایران منتقل شود.