جنگ با دشمن فرضی؛ بحث داغ این روزهای استارتاپ‌ها

سال ۲۰۱۰ سال خوبی برای برخی شرکت‌های سیلیکون‌ولی از نظر استخدامی نبود. شکایت ۵ نفر از شرکت‌های گوگل، ادوبی، ای‌بی، اینتل، پیکسار و چند شرکت معروف دیگر اینترنتی برای آن شرکت‌ها خبرساز شد. موضوع توافق این چند شرکت برای نیرو نگرفتن از همدیگر به صورت Cold Call بود. «تماس سرد» روشی برای جذب نیرو است که در آن به کسی که داوطلب و متقاضی کار در شرکتی نبوده تماس گرفته میشود تا او را دعوت و متقاعد به کار در شرکت کنند. روشی که برای جذب نیروهای انسانی از شرکتهای رقیب میتواند مورد استفاده قرار گیرد.ایمیل معروف استیوجابز (مدیر عامل اپل) به اریک اشمیت (رئیس اجرایی هلدینگ آلفابت که شرکت گوگل زیر مجموعه آن است) و اخراج مسئول جذب و استخدام شرکت گوگل به علت پیشنهاد این فرد به یکی از افراد شرکت اپل برای همکاری در گوگل هم به صدر اخبار رسید. برای افرادی این حرکت نشان اقتدار اپل و برای برخی نشان انحصارطلبی خودخواهانه آن بود که در نهایت به ضرر عموم مردم است. در نهایت این توافقات آشکار و پنهان منجر به تصویب قانونی در وزارت دادگستری ایالات متحده در سال ۲۰۱۰ شد که توافقاتی اینچنین را منع کرده و ضرری حدود ۴۳۵ میلیون دلاری به این شرکت‌ها تحمیل کرد.مواردی از این دست کم و بیش در اکوسیستم استارتاپی و کسب‌وکار‌های اینترنتی ایران هم پیش آمده است. در موردی که اخیراً در فضای مجازی خبر ساز شده بود شرکتی با فرستادن نامه و گل به شرکت رقیب خود که مدیرانش را با حقوق بالاتر دعوت به همکاری کرده بود واکنش نشان داد. بحثی که ادامه‌دار شده و مدیران برخی از شرکت‌های اینترنتی دیگر در موافقت و مخالفت با آن مطالبی نوشتند. موضوع اصلی مورد بحث اخلاقی بودن یا نبودن اینگونه دعوت به کارها بود که موافقان و مخالفان خود را داشت.کافه‌بازار هم بارها در معرض چنین پیشنهاداتی واقع شده است. اما باید دانست که نهایتاً این مسئله به انتخاب خود کارکنان مربوط می‌شود. البته که استخدام از شرکت رقیب بمنظور ضربه زدن به آن غیراخلاقی است اما در مقابل توافقاتی مانند تعیین سقف حقوق، نگرفتن کارکنان شرکت رقیب و ...اگرچه در ابتدا و به ظاهر به نفع مدیران شرکت‌ها و به ضرر کارکنان است، اما نهایتاً عواقب و مشکلات این توافقات به ضرر هر دو طرف، شرکت‌ها و کارکنان آن‌ها، خواهد بود. در این خصوص باید به مواردی چند توجه کرد:اول آنکه دایره‌ی شرکت‌های اینترنتی و نرم‌افزاری بسیار کوچک‌تر از بقیه صنعت‌ها است و ایجاد این محدودیت‌ها عملاً موجب در بند کشیده شدن کارکنان در شرکتی که مشغول به کار هستند، خواهد شد. بحث‌های اخلاقی معمولاً سخت و پیچیده هستند و به نتیجه‌ی واحدی هم منجر نمی‌شوند اما حداقل در بین افراد درگیر در جو اخیر فضای مجازی فعالان اکوسیستم، مخالفتی هم در خصوص غیراخلاقی بودن این توافقات نبود. چه بسا روزی داخل کشور خودمان نیز چنین توافقاتی از منظر قانونی منع شوند.دوم آنکه در شرایط کنونی کشور و موج مهاجرتی که بوجود آمده است، اصلی‌ترین رقیبان شرکت‌های اینترنتی در استخدام مهاجرت و دانشگاه‌های خارجی هستند و نه رقیبان داخلی آن‌ها. آمار ترک کار کارکنان کافه‌بازار هم نشان‌دهنده‌ی این هست که مهم‌ترین عامل خروج داوطلبانه‌ی کارکنان ما به دلیل مهاجرت کاری یا درسی بوده است و نه استخدام در شرکت‌های رقیب. توافق بین این شرکت‌ها در نهایت شرایط را نه تنها برای خود شرکت‌ها بهتر نمی‌کند بلکه عدم وجود رقابت صحیح شرایط را برای ادامه‌ی کار در داخل کشور بدتر از حالت فعلی خواهد کرد. در این سال‌ها رقابت کافه‌بازار با رقیبان مستقیم و غیرمستقیم خود در جذب نیرو به ما کمک کرده است تا همواره به فکر بهتر کردن شرایط کاری برای استعدادهای برتر کشور باشیم. از بحث حقوق‌ها تا شرایط رشد و پیشرفتی که در حال حاضر در صنعت کسب‌وکارهای اینترنتی بیشتر از بقیه‌ی صنایع فراهم هست، حاصل این رقابت سالم و سخت بوده است. در یک سال اخیر این مسئله جدی‌تر هم شده و رقابت سخت‌تر، اما در نهایت نه تنها کافه‌بازار بلکه تمامی شرکت‌های مشابه و رقیب منتفع شده‌اند. چرا که ضعف سیستم آموزشی در آماده‌سازی افراد با استعداد باعث شده است که شرکت‌های تخصص محوری چون شرکت کافه‌بازار برای جبران این فاصله هزینه‌های زیادی انجام دهند تا بتوانند این استعدادهای ناب را به استانداردهای مورد نیاز خود و این صنعت برسانند. طبیعتاً خروجی این شرکت‌ها افرادی آماده‌تر و حرفه‌ای‌تر هستند که به قول معروف کیک افراد متخصص مورد نیاز شرکت‌ها را بزرگتر کرده‌اند و گزینه‌های استخدامی را بیشتر.و در نهایت به نظر می‌رسد در حال حاضر تصمیم صحیح‌تر و پایدارتر اتحاد بین شرکت‌های داخلی نه در جهت کم کردن قدرت کارکنان و متقاضیان کار، بلکه در جهت قوی‌تر کردن ساختارهای کاری، چه از نظر مادی و چه از نظر رشد و پیشرفت هر چه بیشتر استعدادهای کشور، باشد. البته چون حالت تعادل توافقات در تضاد با این رویکرد هم پایدار نیست، در صورت وجود، این توافقات هم نهایتاً پایداری نخواهند داشت و روزی (احتمالا با دلخوری و ناراحتی) از بین خواهند رفت. بحث فرار مغزها از خیلی سال پیش مطرح شده است و همچنان ادامه دارد و باید به آن ریشه‌ای‌تر از مسئله‌ی اخیر پرداخت اما تصمیمات کوچک کسانی که در راس شرکت‌های جذاب و داغ این روزها یعنی شرکت‌های اینترنتی قرار دارند می‌تواند زمینه‌ساز حرکتی بزرگتر در کشور باشد. <منتشر شده در روزنامه شرق روز یکشنبه ۲۷ مرداد ۱۳۹۸>