داستان ۱۶ آذر

باسمه تعالی16 آذر سال 32 بود؛ نه! دو ماه قبل از آن، 16 مهر 32.بیشتر از 50 روز از کودتای آمریکایی ارتشبد زاهدی نگذشته بود. مردم هنوز درک کودتا برایشان سنگین بود. اولین تظاهرات یک پارچه مردم علیه رژیم کودتا در همین روز اتفاق افتاد. دانشگاه و بازار به طرفداری از تظاهرکنندگان اعتصاب کردند. تظاهرات به قدری سنگین بود که کودتاچیان وارد معرکه شدند و طاق بازار را بر سر بازاریان خراب کردند و دکان‏های آنان را به وسیله مزدوران خود غارت کردند.در تاریخ 24 آبان اعلام شد که نیکسون معاون رئیس جمهور آمریکا از طرف آیزنهاور به ایران می‏آید. نیکسون به ایران می‏آمد تا نتایج «پیروزی سیاسی امیدبخشی را که در ایران نصیب قوای طرفدار تثبیت اوضاع و قوای آزادی شده است» ببیند. دانشجویان مبارز دانشگاه نیز تصمیم گرفتند که هنگام ورود نیکسون، نفرت و انزجار خود را به دستگاه کودتا نشان دهند. وقوع تظاهرات هنگام ورود نیکسون حتمی می‏نمود.رژیم شاه برای مسلط شدن بر اوضاع و حفظ سلامت (!) سفر نیکسون نیروهای نظامی خود را در دانشگاه مستقر کرد. روز 15 آذر یکی از دربانان دانشگاه شنیده بود که تلفنی به یکی از افسران گارد دانشگاه دستور می‏رسد که باید دانشجویی را شقه کرد و جلوی در بزرگ دانشگاه آویخت که عبرت همه شود و هنگام ورود نیسکون صداها خفه گردد و جنبنده‏ای نجنبد...صبح شانزده آذر، هنگام ورود به دانشگاه، دانشجویان متوجه تجهیزات فوق‌العاده سربازان و اوضاع غیرعادی اطراف دانشگاه شده بودند و وقوع حادثه‏ای را پیش بینی می‏کردند.دانشجویان حتی‌الامکان سعی می‏کردند که به هیچ وجه بهانه‏‌ای به دست بهانه جویان ندهند. از این رو دانشجویان با کمال خونسردی و احتیاط به کلاس‌ها رفتند و سربازان به راهنمایی عده‏‌ای کارآگاه به راه افتادند. ساعت اول بدون حادثه مهمی گذشت و چون بهانه‌‏ای به دست آنان نیامد، به داخل دانشکده‏‌ها هجوم آوردند؛ از پزشکی، داروسازی، حقوق و علوم عده زیادی را دستگیر کردند. چون احتمال وقوع حوادث وخیم‏تری می‏رفت، لذا برای حفظ جان دانشجویان، دانشکده را تعطیل کردند و به آنها دستور دادند به خانه‏‌های خود بروند و تا اطلاع ثانوی در خانه بمانند.دانشجویان نیز به پیروی از تصمیم اولیای دانشکده، محوطه دانشگاه را ترک می‏کردند ولی هنوز نیمی از دانشجویان در حال خروج بودند که ناگاه سربازان به دانشکده فنی حمله کردند. بهانه حمله آنان به دانشکده ظاهراً این بود که در این گیر و دار دو دانشجوی رشته ساختمان به حضور نظامیان در دانشگاه اعتراض می‏کنند. ارتشی‏ها برای دست‏گیری آنان وارد کلاس درس مهندس شمس در دانشکده فنی می‏شوند تا دانشجویان معترض را دست‌گیر کنند؛ وقتی مهندس شمس نسبت به حضور نظامیان در کلاس درس خود اعتراض می‏کند او را با مسلسل به جای خود می‏نشانند و حتی با شکنجه‌ی مستخدم دانشکده سعی می‏کنند که آن دو دانشجو را بیابند.رئیس وقت دانشگاه تهران برای اینکه جلوی ناآرامی‏ها را بگیرد، کل دانشگاه تهران را تعطیل کرد. حضور نظامیان در صحن دانشکده فنی باعث شد که بین نظامیان و دانشجویان، زد و خورد شود. عده‏ای از سربازان، دانشکده فنی را به صورت کامل محاصره کرده بودند تا کسی از میدان نگریزد. آنگاه دسته‌‏ای از سربازان با سر نیزه از در بزرگ دانشکده وارد شدند.اکثر دانشجویان به ناچار پا به فرار گذاشتند تا از درهای جنوبی و غربی دانشکده خارج شوند. در این میان بغض یکی از دانشجویان ترکید و او که مرگ را به چشم می‏دید و خود را کشته می‏دانست دیگر نتوانست این همه فشار درونی را تحمل کند و آتش از سینه پرسوز و گدازش به شکل شعاری کوتاه بیرون ریخت: «دست نظامیان از دانشگاه کوتاه!». هنوز صدای او خاموش نشده بود که رگبار گلوله باریدن گرفت و چون دانشجویان فرصت فرار نداشتند، به کلی غافل‌گیر شدند و در همان لحظه اول، عده زیادی هدف گلوله قرار گرفتند. به خصوص که بین محوطه مرکزی دانشکده فنی و قسمت‏های جنوبی، سه پله وجود داشت و هنگام عقب‌نشینی، عده زیادی از دانشجویان روی پله‏‌ها افتاده، نتوانستند خود را نجات دهند؛ مصطفی بزرگ‌نیا به ضرب سه گلوله از پا درآمد. مهندس مهدی شریعت رضوی که ابتدا هدف قرار گرفته بود، به سختی مجروح شده بود و بر زمین می‏خزید و ناله می‏کرد؛ و دوباره هدف گلوله قرار گرفت. احمد قندچی حتی یک قدم هم به عقب برنداشته و در جای اولیه خود ایستاده بود و از گلوله باران اول مصون مانده بود که یکی از جانیان «دسته حاجیباز» با رگبار مسلسل سینه او را شکافت.بعد از پایان درگیری‌‏ها احمد هنوز زنده بود؛ او را به یکی از بیمارستان‏های نظامی تهران منتقل کردند. در حالی که در درگیری‏ها لوله شوفاژ در مقابل احمد ترکیده بود و آب جوش تمام سر و صورت او را به شدت مجروح کرده بود، با این حال مسئولان بیمارستان از مداوا و حتی تزریق خون به او ابا کردند و 24 ساعت بعد او مظلومانه شهید شد.مظلومیت قندچی به حدی بود که حتی بعد از شهادت، به خانواده‏اش گفته بودند که احمد را با دو شهید دیگر در امام زاده عبدالله دفن کرده‏اند. برادر شهید قندچی گفت: «بعد از این که فهمیدیم احمد را در مسگر آباد دفن کرده‏اند با خانواده شریعت رضوی و بزرگ نیا به مسگر آباد رفتیم و قبر شهید را نبش کردیم و او را مخفیانه به امام زاده عبدالله بردیم و در آنجا در کنار دوستانش به خاک سپردیم.»در جریان درگیری 16 آذر عده زیادی از دانشجویان که تحت فشار و حمله قرار گرفته بودند، به ناچار به آزمایشگاه پناه بردند. پس از ختم گلوله‌باران، سکوت دانشکده را فرا گرفت. ناگهان میان سکوت، ناله بلندی به گوش رسید که مانند دشنه در قلب‏ها فرو رفت و از چشم بیش‏تر دانشجویان اشک جاری شد. ناله‏‌های بلند سوزناک می‏فهماند که عده‏ای مجروح شده‌‏اند و در همان‌جا افتاده‏اند. اولیای دانشکده، مستخدمان و چند نفری از دانشکده پزشکی می‏خواستند مجروحان را به درمانگاه برده و معالجه کنند؛ ولی سربازان با تهدید به مرگ مانع این کار شدند. بدن مجروحان حدود دو ساعت در وسط دانشگاه افتاده بود و خون جاری بود تا بالاخره جان سپردند. بدین ترتیب سه نفر از دانشجویان (بزرگ‌نیا، قندچی و شریعت رضوی) شهید و بیست‌وهفت نفر دستگیر و عده زیادی مجروح شدند.خب حالا که معنای حقیقی 16 آذر را فهمیدیم و متوجه شدیم که این روز نباید در ذهن ما محدود به روزی باشد که دانشگاه کباب بختیاری و دلستر می‌دهد (که البته دمشم گرم!)، به این سوال می‌رسیم که چطور بایدخون این 3 شهید را جبران کرد؟ 3 دانشجوی ایرانی در مسیر مخالفت با دخالت بیگانه در امور داخلی کشورشان، جان‌شان را از دست دادند و حالا وظیفه من به عنوان یک دانشجو در 66اُمین سالگرد این واقعه چیست؟هر ساله در روز 16 آذر، دانشگاه‌های مختلف کشور میزبان طیف گسترده‌ای از مسئولین کشور هستند تا به مطالبات دانشجویان در حوزه‌های مختلف پاسخ دهند. امسال نیز بسیج دانشجویی دانشگاه صنعتی شریف با دعوت از مسئولین مختلف از بازه زمانی 1 ماه پیش تا کنون از هیچ یک از مقامات کشوری جواب مثبتی دریافت نکرده بود تا اینکه در روز یکشنبه 17 آذرماه دکتر علی ربیعی، سخنگوی دولت دوازدهم، آمادگی خود را برای حضور در جمع دانشجویان این دانشگاه به مناسبت روز دانشجو و شنیدن صحبت‌های آنان اعلام کردند که از ایشان متشکریم. امیدواریم این سنت در همه دانشگاه‌های کشور و در بین همه‌ی مسئولین به عنوان «روز مطالبات دانشجویان» و یا روز «پاسخگویی مسئولین» رواج یابد و آن 3 شهید، ثمره‌ی جان‌فشانی‌شان را دیده باشند.