کرونا با جهان ما چه میکند و وظیفه دولت ها چیست؟

قبل از هرچیز باید اشاره کنم که این نوشته در مورد توصیه‌های بهداشتی که این روزها عزیزان ما با روش‌های مختلف برای ما ارسال میکنند و ما هم احتمالا آن ها را بقیه میفرستیم و تا مبادا کسی از آن ها غافل بماند نیست. این نوشته سعی دارد نگاهی کلان به وضعیتی که کرونای جدید برای جهان ما و به ویژه کشور ایران درست کرده، تاثیرات آن بر اقتصاد و آنچه دولت ها باید انجام بدهند بپردازد. همچنین باید اشاره کنم که این نوشته بر اساس مقاله چاپ شده در آخرین نسخه هفته نامه اکونومیست ،چاپ لندن، است که کمی درآن دخل و تصرف شذه تا درک بهتری برای مخاطب از وضع فعلی ایجاد کند. به نظر من در مقطع فعلی به هیچ عنوان نمیتوان قضاوت درستی از درستی یا نادرستی بسیاری از سیاست هایی که در جهان برای برخورد با این مشکل اتخاذ شده داشت و اگر هم قضاوتی باشد احتمالا یک برداشت احساسی و مبنی بر تجربیات گذشته است. در واقع چه در چین چه در ایتالیا و چه در ایران یا هرجای دیگری هنوز اطلاعات ما در مورد این ویروس بسیار کم است و تنها زمان مشخص خواهد کرد که چه سیاستی درست بوده. نکته اما اینجاست که این شناخت کم دانشمندان از کرونای جدید شاید ما را در قضاوت دولتمردان محطاط کند اما به هیج عنوان به معنی مجوز بی‌عملی دولت ها نیست. برآورد های فعلی نشان میدهد این ویروس میتواند بین 25 تا 75 درصد از ساکنان هر کشوری که کرونا به آن وارد شود را مبتلا کند و این به تنهایی نشان میدهد که مساله جدی است. هشدار های مقامات کانادا، آلمان و شخص مکرون،ریییس جمهوری فرانسه، همه و همه نشان میدهد که چند هفته آینده بسیار سرنوشت ساز و مهم خواهد بوداولین نکته‌ای که دولت ها باید به آن توجه کنند توجه به ارزش صداقت و شفافیت در آمار است. این شاید مهم ترین اصل باشد و تجربه‌های تاریخی نشان داده هرچه دولت ها در این گونه موارد صادقانه تر و شفاف تر عمل کردند بدنه جامعه هم عاقلانه تر رفتار کرده و در نهایت جامعه آسیب کمتری دیده. ما امروز در جهانی زندگی میکنیم که پر از اخبار جعلی یا fake news است و این خود مسولیت دولت ها در شفاف بودن را دوچندان میکند. تجرجه چین در همین چند وقت گذشته هم گواه دیگری بر اهمیت این موضوع است. دولت چین در ابتدا تلاش کرد تا اخبار مربوط به خطرات کرونای جدید را انکار کند و این هیچ حاصلی جز گسترش سریع تر ویروس نداشت و از لحظه‌ای که تصمیم به افزایش شفافیت گرفت روند گسترش و درمان تحت کنترل در آمد و پیشگیری شهروندان که بی‌شک موثر تر از هر چیز دیگری است افرایش پیدا کرد. تا جایی که چند دقیقه قبل از نوشتن این مطلب دیدم که نسیم نیکلاس طالب، از استاتید برجسته مدیرت و اقتصاد در سطح جهانی، در توییتی پیش‌بینی کرده بود به خاطر اصلاح روند اطلاع رسانی و سرعت عمل بالا شاید چین به زودی به امن ترین نقطه جهان برای مقابله با این ویروس جدید بدل شود.تجربه چین همچنین به ما نشان‌ میدهد که دولت‌ها میتوانند روند شیوع ویروس را کنترل کنند و باید از این توانایی استفاده کنند. کند کردن روند شیوع میتواند فرصت بیش‌تری به دانشمدان برای مطالعه بدهد و مثلا اگر این ویروس مانند آنفولانزا فصلی عمل کند و در تابستان آرام بگیرد، شرکت های دارویی و محققان فرصت قابل توجهی برای ساخت واکسن یا دارو های مناسب را خواهند داشت. اطلاع رسانی در مورد ویروس و راه‌های پیشگیری مهم ترین برخورد ممکن است که متاسفانه در ایران بسیار دیر اتفاق افتاد. شاید اگر sms های وزارت بهداشت یک ماه پیش داده میشد امروز شرایط بهتری در ایران داشتیم. تعطیلی مدارس، جلوگیری از تجمعات و مراسم های غیر ضروری و کنترل وسایل نقلیه عمومی میتواند از اقدامات مثبت باشد. قرنطینه نمیتواند یک راه حل کامل باشد چرا که میتواند اثرات سخت اقتصادی داشته باشد و رساندن تجهیزات را به شهر قرنطینه شده سخت کند همچنین اجرای آن بسیار سخت است و تجربیات گذشته نشان داده مردم به هر حال راهی برای دور زدن آن پیدا میکنند، اما قرنطینه میتواند در مواردی مثل یک مسکن عمل کرده و تا تحت کنترل گرفتن اوضاع، که باید سریع انجام شود، شیوع بیماری را آهسته تر کند. مثلا چین با نظارت کامل بر هوبی،استانی با جمعیت 59 میلیونی، توانسه روند شیوع ویروس را آرام کند. به طوری که در هوبی تعداد مبتلایان حدود 65 هزار مورد ابتلا به کرونای جدید ثبت شده و در بقیه چین حدود 13 هزار مورد.چنین ویروسی حتما تاثیرات مهم بر اقتصاد جهانی خواهد داشت و این فقط مربوط به کشورهایی که تلفات در آن ها بالاست نمیشود. شاخش s&p 500، مهم ترین شاخص بورسی در آمریکا و احتمالا همه جهان، بدترین هفته خود را با یک افت 8 درصدی از زمان بحران مالی 2008 تجربه کرد. این افت فقط مربوط به آمریکا نیست بازار های بورس در اروپا حدود 7.2 درصد و در آسیا حدود 6 درصد افت داشتند. برآورد های مشاوران Oxford Economics نشان میدهد در بدترین شرایط اگر ایالت متحده یا اتحادیه اروپا با یک بحران جدی مواجه شوند, این ویروس میتواند رشد GDP جهانی را تا دو درصد کاهش دهد. این به معنای کاهش تقاضا برای مواد اولیه مانند نفت و افت قیمت آن ها، که در هفته گذشته شاهد آن بودیم، میشود و همه ما میدانیم که این مساله برای کشور ما که روزهای بسیار سختی را سپری میکند به چه معناست و میتواند شرایط را سخت تر کند و پول ملی را بی‌ارزش تر کند که درصورت ادامه وضع موجود نیازمند واکنش از سوی دولت و بانک مرکزی است.واریک مک کیبین و الکساندرا سیدورنکو، هر دو از اقتصاددانان دانشگاه ملی استرالیا، مدلی را در رابطه با آنفولنزا و آنچه در 1918 در اسپانیا باعث شیوع آنفونزا در جهان شد و سایر ویروس های هم‌خانواده با کرونا، طراحی کردند که شاید با در نظر گرفتن شباهت و تفاوت ها مثل طولانی تر بودن دوران نهفتگی و ریکاوری در کرونای جدید به کار بیاید. آن ها به سه سناریو بر اساس مناطق مختلف رسیدند و همان طور که در تصویر مشخص است منطقه ما در بدترین حالت افت 7 درصدی و در بهترین حالت افتی کمتر از یک درصد را تجربه خواهد کرد.(عکس)مدل طراحی شده برای آنفلانزااین که سیاست های دولت ها در تمام جهان تا چه اندازه موفق است قابل بررسی است.مهم ترین معیار اندازه گیری موفقیت سیاست های دولت ها در این مواد شاخصی است به نام Reproductive rate یا R . همانطور که در تصویر نشان داده شده اگر R اولیه بالا باشد به معنی آن است که ویروس با سرعت زیادی در حال گسترش و در جست و جوی قربانی است تا به اوج برسد و بعد از آن افت کند. خمیده تر بودن Rباعث میشود تا نمودار آن با شیب ملایم تری بالا و پایین برود و این به این معنی است که ویروس بیش‌ از گذشته قابل کنترل شده و این وضعیتی است که کم و بیش ویروس سارس در جهان دارد. در واقع هدف سیاست گذاران در سطح شهر، استان یا کشور باید اتخاذ سیاست هایی باشد که به خمیده کردن Rکمک کند و مقایسه موقعیت R میتواند میزان موفقیت یا عدم موفقیت سیاست گذاری ها را مشخص کند. بن کولینگ، اپیدمیلوژیست ساکن هنگ کنگ میگوید که بررسی موقعیت R بستگی به میزان خطرناکی ویروس دارد. تا به این جا مطالعه داده‌های مربوط به 40 هزار بیمار چینی نشان داده که وضعیت حدود 80 درصد مبتلایان خفیف، 15 درصد نیازمند مراقبت های بیمارستانی و تنها 5 درصد نیازمند درمان ویژه هستند. این نکته باید مورد توجه همه ما باشد تا در صورت مشاهده علایمی شبیه به کرونا حتما قبل از مراجعه به مراکز درمانی با کارشناسان 115 مشورت کرده تا بی دلیل بیمارستان ها را شلوغ نکنیم و خودمان را نیز در معرض خطر جدی تر قرار ندهیم.Rدر نهایت میخواهم به این نکته اشاره کنم که این ویروس حتما جدی است و آسیب هایی جانی و مالی جدی را به همراه دارد که بخشی از آن قابل درک است. شرایط بیمارستانی خوب حتما میتواند این آسیب ها را کاهش دهد و از این رو واجب است تا مدیران کشور از همه ظرفیت های داخلی استفاده کرده و در صورت نیاز از سازمان های جهانی یا کشورهایی که آماده همکاری هستند کمک بگیرد.شرایط سیاسی ایران باعث شده تا نهادهایی مثل سازمان بهداشت جهانی برای تاکید بر سیاسی نبودن سازمانشان و مستقل بودن آن، تمایل بسیاری برای همکاری با کشور ایران داشته باشند اما این به این معنی نیست که آن ها برای کمک به ما اصرار خواهند کرد . مذاکره، لابی کردن و استفاده از سایر ابزار های موجود برای بهره گیری از کمک های این سازمان و سازمان های مشابه بر عهده مدیران کشور است. ابزارهای سنجش مدیریت آنها همانطور که اشاره شد موجود است و توقع میرود تمام سیاست مداران جهان امروز بر اصلی ترین وظیفه خود یعنی تلاش برای حفظ جان شهروندان کشورشان تلاش کنند. باید به خاطر داشته باشیم که هیچ مشکلی نیست که به صورت تصادفی حل شود و تقریبا هیچ مشکلی هم در این جهان نیست که حل آن غیر ممکن باشد.