شایستگی رنج ها !

راستش را بخواهید دلم خیلی برای صادق تنگ شده . برای خودش ؛ حرف هایش ؛ ساعت ها حرف زدن ها و بحث کردن هایمان ؛ داستایوفسکی خواندن ها و مباحثه های طولانی که بر سر مفاهیم فلسفی می کردیم و همه اینها.صادق شخصیتی نسبتا ساکت و سر به زیر بود. آدم درون گرایی که ساعت ها یک گوشه می‌نشست و سرش به کار خودش بود هیچگاه ندیدم در سایر اموری که به او مربوط نبود دخالت کند یا در کار دیگران سرک بکشد .طوری سرش به کار خودش بود که اصلا گویی سایر چیز های جهان هیچ اهمیتی برای او نداشت. اما این روحیه ساکت و درون گرا تمام شخصیت صادق نبود ،بلکه وقتی مسئله ای به صادق ارتباط داشت روی دیگر صادق نمایان می شد. وقتی وارد کاری میشد چنان با جدیت انجام میداد که انگار گلادیاتوری بود که وارد عرصه نبرد شده است . آماده بود یا پیروز شود یا بمیرد! فرقی نداشت نان گرفتن از سر کوچه شان باشد یا کاری سخت و پیچیده که سرنوشت افراد زیادی به آن وابسته باشد، برای صادق فرقی نمی کرد او از جان مایه می گذاشت؛ با تعهدی که تا قبل از او در هیچکس ندیده بودم.اولین باری که گفتگوی مان از سلام و احوال پرسی های معمول فرا تر رفت و جرقه رفاقتمان زده شد هیچگاه از یادم نمی رود.با آن افتضاحی که بار آمده بود همه زیر فشار بودیم . داشتیم از شدت فشار له می شدیم . در آن شرایط تیره و تار من از همه بیشتر عذاب می کشیدم ولی صادق که مسئولیت بیشتری از من داشت استرسی در چهره اش دیده نمی شد ! نه اینکه بیخیال باشد اگر نگاهش می کردید سریعا متوجه میشدید چند شب است که نخوابیده یا اگر با او سر یک میز برای ناهار خوردن می نشستید متوجه بی اشتهایی اش نسبت به غذا می شدید. با همه اینها هیچگاه ندیدم که غر بزند یا بهم بریزد . همیشه خونسرد و آرام بود!در آن روزها همه ما از شدت استرس در معرض دیوانه شدن بودیم ولی صادق خیلی خونسرد بود و این خونسردی صادق بیشتر از هر چیز دیگری من را عذاب می داد . انگار اصلا هیچ چیز و هیچکس برایش اهمیت نداشت! در ان تیره روزگار درون من آتش استرس زبانه می کشید و خونسردی صادق هم مانند بنزین این آتش را می افروخت .یک روز از خونسردی صادق طاقتم سر آمد. با عصبانیت به سمتش رفتم . دست بر شانه اش گذاشتم و هلش دادم وناسزای بدی گفتم سپس ادامه دادم: گندش را با بی خیالی در آوردی مرد!! اگر واقعا هیچکس و هیچ چیز برایت اهمیت ندارد پس چرا من و بقیه را مسخره کرده ای ! به چه حق و جرأتی با روان ما بازی می کنی ؟ چرا هیچ چیز برایت مهم نیست؟ سکوت مزحک تو چه دردی را دوا می کند ؟ و...داد و بیداد که می کردم چشمانم کور شده بود . آرام تر که شدم به چهره اش دقت کردم مثل کوه یخی بود که آتش خشم من حتی قطری از آن را آب نکرده بود !!!از این خونسردی عجیبش جا خوردم . انتظار داشتم بلند شود و حداقل دو سه مشت محکم نثارم کند ولی با خونسردی بلند شد دستش را روی شانه ام گذاشت گفت: :هی رفیق رنج ها نباید باعث شوند که اینطور عصبانی و برافروخته شوی .ماییم که ارباب رنج هایمان هستیم نه آنکه آنها ارباب ما باشند. امیدوارم شایسته درد و رنج خود باشی. و اتاق را ترک کردیکه خوردم . لعنت به تو صادق . یعنی چه شایسته درد خود باشیم !؟ اصلا مگر مصیبت هم شایستگی می طلبد ؟ رنج ها زخم هایی هستند هوس ها و شیطان از طریق آنها وارد وجود ما می شوند . چطور می توانی به این مصیبت ها که زندگی را به کاممان تلخ می کنند به چشم موهبت و چیزی که باید شایسته اش باشی نگاه کنی!؟و...ولی راستش را بخواهید آن شب تا صبح به حرفهای صادق فکر می کردم . تقویمی ۱۳ روز از من بزرگ تر بود او ۴ اسفند بدنیا آمده بود و من ۱۷ اسفند ولی از نظر عقلی و بینش حداقل ۲۰ سال از من بزرگ تر بود.فردا بعد ازظهر که صادق را دیدم تحمل نکردم به کناری کشیدمش ،پرسیدم : صادق یعنی چه شایسته درد هایمان باشیم ؟ اصلا مگر درد ها موهبت هستند !؟صادق نگاهی به من کرد؛ لبخند زد و پرسید به نظرت رنج ها چه هستند؟_رنج ها ، معلوم است. خدا هرجا بخواهد آدم ها روی خوشی در زندگی نبینند رنجی بر سر آنها آوار می کند!با چهره ای متعجب نگاهم کردو گفت!!این چه حرفی ست که میزنی ؟؟. یعنی چه رنج ها آمده اند تا ما روی خوشی از جهان نبینیم !؟ به زندگی آدم ها نگاه کن انسان کدام چیز را بدست آورده که در قبالش رنجی متحمل نشده باشد .زندگی ما از آغاز تا پایان سراسر آکنده از رنج است چه رنج هایی که خودمان می کشیم و چه رنج هایی که دیگران برای ما می کشند . در واقع انسان با درد و رنج مادرش متولد می شود و در زندگی هر چیز بدست می آورد خودش یا دیگران باید رنج آن را پرداخت کرده باشند. برای اینکه به هر چیزی برسیم ناگزیریم بها و رنج رسیدن به آن را پیش از دست یابی کامل به آن پرداخت کنیم .حقیقتا گیج شده بودم . تا به آن روز چنین بینشی نسبت به رنج ندیده بودم . تا قبل از آن روز در ارتباط با رنج چیزی جز چهره عبس ندیده و چیزی جز نق وغر نشنیده بودم . گفتم لطفا بیشتر توضیح بده .ادامه داد : زندگی ما محلولی از زیستن و رنج کشیدن است . به قول داستایوفسکی هر آنچه در زندگی انسان حقیقی می شود تنها حاصل رنج است ! چگونه می توان بی رنج عاشق شد ؟ چگونه می توان بی رنج به شکوه رسید ؟ .اندکی تامل کردم . دیدم راست می گوید . تا به آن روز به هر چه رسیده بودم قبل از رسیدن به آن بهایش را با رنج کشیدن پرداخت کرده بودم اگر هم به چیزی بدون رنج کشیدن رسیده بودم دیگران بودن که رنجش کشیده بودن . در واقع هیچ چیزی در زندگی ام نیافتم که بدون رنجی چه کوچک و چه بزرگ به دست آمده باشد .واقعا جا خورده بودم و زبانم بند آمده بود .صادق که متوجه مبهوت شدن من شده بود ادامه داد: زندگی ما آغشته با رنج است ما هیچگاه نمی توانیم درد ها را از زندگی حذف کنیم . هیچگاه نمی توانیم بدون اینکه مسئولیت رنج کشیدن خویش را برعهده بگیریم به چیزی برسیم .من که همچنان مبهوت بودم پرسیدم : یعنی هدف از زندگی کردن رنج کشیدن است !؟ ما به دنیا آمده ایم که رنج بکشیم؟ خدا مثل یک موجود بی رحم ‌و مارا آفریده تا ما رنج کشیدن ما را ببیند و از رنج کشیدن ما لذت ببرد.پاسخ داد : بالعکس. ما نباید زندگی کنیم تا رنج بکشیم . ما باید رنج هایمان را به رسمیت بشناسیم و آنها را بپذیریم و در رنج ‌کشیدن هایمان دنبال هدفمان از زندگی کردن باشیم . خدا نیازی ندارد که رنج کشیدن ما را ببیند بلکه شاید خدا با خلق رنج ها می خواسته انسان را به مقصدی مشخص راهنمایی کند .صادق چند لحظه سکوت کرد عمیقا به فکر رفت و سپس ادامه دادراستش را بخواهی چند روز است این نوشته‌ ویکتور فرانکل که می گوید این مهم نیست که ما ازخدا ‌و زندگیمان چه می خواهیم! شاید این مهم است که خدا و زندگی از ما چه می خواهد ذهنم را مشغول کرده. با خودم می اندیشم شاید این درد و رنج ها نشانه هایی برای فهمیدن همین موضوع هستند. در واقع ما به جای اینکه رنج هایمان را از زندگی جدا کنیم باید در رنج هایمان هدف و معنای زندگی خود را پیدا کنیم !پرسیدم . صادق با این شرایط همه ما در حال بیچاره شدن هستیم . این حرف ها هر چقدر هم که قشنگ باشند باز هم حرفند راستش را بگو در این روزگار سیاه فعلی چه چیزی باعث می‌شود این قدر قوت قلب داشته باشی که نه تنها سست نشدی بلکه مصمم تر از دیروز هم هستی ؟پاسخ داد : رنج ها می آیند و می روند . هیچ رنجی مطلق و ابدی نیست . هر وقت رنجی از راه میرسد من تلاش می کنم مسئولیت رنج از راه رسیده و کامل شدن خویش در برابر آن را برعهده بگیرم . می‌دانی با خودم فکر می کنم شاید دلیل اصلی تمام ترس و حقارت هایی که ما در زندگی می کشیم تنها به این خاطر است که پیوسته از رنج کشیدن فرار می کنیم . ما همیشه از عاشقانه زندگی کردن فرار می کنیم . به قول داستایوفسکی در صورتی که تمام ما با شهامتی راستین در وجودمان بدنیا می آییم و این شجاعت آرام آرام هر روز بی صدا در وجود مان رنگ می بازد و ما به آدم هایی ترسو و بزدل تبدیل می شویم که معنای زندگیمان را گم کرده ایم و نمی دانیم چرا زندگی می‌کنیم و به طبع وقتی نمی دانیم چرا زندگی می کنیم راهی هم برای زندگیمان پیدا نمی کنیم و ما می مانیم و ترس ها و سر در گمی هایمان .مغزم از حرف ها و بینش صادق منفجر شده بود . انگار یک الماس تراش خورده را در بین هزاران هزار دانه سنگ آهن پیدا کرده بودم . از آن بعدازظهر به بعد واقعا چسبیدم به صادق. و شدیم رفیق پایه همدیگر . امروز که به درون خود نگاه می کنم همنشینی با صادق بود که باعث شد دید من نسبت به خیلی چیزها عوض شود و شخصیت فعلی‌ام شکل بگیرد . تا پیش از صادق هیچکس را ندیده بودم که چنین بینشی داشته باشد .تمام اوقاتی که با صادق بودم دوست داشتم بدانم چه باعث شده بود که صادق ۲۰ ساله اندازه یک مرد بالغ ۴۵ ساله خرد داشته باشد . چه باعث می شد صادق به جای اینکه با دنبال جلب توجه افراد پیرامونش باشد مدام در حال مطالعه افکار آدم های مختلف باشد؟ به راستی دوست داشتم بدانم چی باعث شده بود صادق آنقدر به حافظ و مولانا و سعدی علاقه داشته باشد ؟ یا دوست داشتم بدانم در آثار مثلا داستایوفسکی چه بود که صادق را به سمت آنها می کشید .شاید صادق یک موهبت الهی داشت شاید هم به خاطر عاشقی اش بود. هیچ وقت نمی خواست کسی بفهمد که نسبت به کسی احساس دارد به همین خاطر من هم به خواسته اش احترام گذاشتم و هیچ وقت زیاد تجسس نکردم ولی فکر می کنم علاقه به یکی از آشنایانشان بود که او را از دنیای سایر آدم ها جدا کرده بود شایدم هم به خاطر درد ها و رنج های که داشت. دلیلش هر چه بود باعث شده بود صادق با همه ما فرق کند.روز آخری که حضوری دیدمش پیش از آنکه برود یک بعد از ظهری باهم رفتیم قدم بزنیم . خاطرات را مرور کردیم در باره ماجراجویی هایی که با هم در آثار کامو ،داستایوفسکی ، برخس،جبران خلیل جبران ، نیچه و ... کردیم حرف زدیم و تمام لحظات مهم و لحظات خنده دار و مسخره بازی هایی که باهم کردیم راه مرور کردیم . قبل از اینکه خداحافظی کنیم در آغوش کشیدم و از او به خاطر هر آنچه بی منت به من اعطا کرده بود تشکر کردم .قبل از اینکه دستش را رها کنم به چشمانش خیره شدم و پرسیدم ؛ صادق تو متفاوت ترین آدمی بودی که من در زندگی ام دیده ام . همیشه دوست داشتم از خودت بپرسم چه باعث شد صادق با همه اینقدر فرق کند ؟ سرمنشا بینش تو کجاست؟اندکی تامل کرد . دستم را فشرد . به چشمانم خیره شد و گفت . من همیشه جلوتر از سن و سالم رنج کشیدم .و هیچگاه از رنج کشیدن نترسیده ام!لبخند زدم. دستش را رها کردم. خداحافظی کردیم و راه افتاد که برود . چند قدم که برداشت فریاد زدم: هی مرد!! امیدوارم شایسته درد و رنج هایت باشی .برگشت . لبخندی زد و پاسخ داد . تو هم همینطور رفیق .و رفت!