گاهِ گاهان_ صد و دو

صد و دو_ می‌گویم:- «البته... طبقِ توصیۀ پرستارها، بهتر است که تنها نمانی...»نیم نگاهی می‌اندازد به ساعتِ مچیِ بیست و پنج هزار دلاری‌اش و جوابم را می‌دهد...با صدایی کمابیش گرفته... که هم سوگوارانه موقّر است و هم ملاحظه‌کارانه رو به نشیب... انگاری که میّتِ محترمی در اتاقِ مجاور خفته باشد و ما داریم دربارۀ مراسمِ تشییع و ترحیم‌اش، گفت‌وگو می‌کنیم با هم... - «برای مدّتی طولانی تنها نمی‌مانم... علی و آدریانا، احتمالاً حدودِ ساعتِ 9 سر می‌رسند، تا مقدّماتِ مصاحبۀ امروز ظهر را آماده کنیم... تا نشستِ بعد از ظهر در دانشکدۀ مطالعاتِ غرب، کنارم می‌مانند... بعد هم که راهیِ فرودگاهِ بین‌المللی خواهیم شد، تا برای پروازِ بامدادِ یکشنبه به موقع حاضر باشیم...»می‌گویم:- «... شاید بتوانم بیایم برای بدرقه...»و دروغ می‌گویم... می‌دانم که نخواهم رفت...یعنی نمی‌توانم که بروم...نه به دلیلِ خستگیِ ادامه‌دارِ شبانه و بیداری و کارِ درازمدّتِ دانشگاه...به طور کلّی حضور در آن اماکنِ خاصِّ وداع، خیلی فرساینده است برایم... فراتر از قدرتِ تحمّلِ من است... همیشه فراری بوده‌ام از آن صندلی‌های پنجره‌دار و آهنی، در پشتِ سالن‌های انتظارِ پروازِ فرودگاه‌ها... از آن راهروهای کوتاه و مهتابی‌رنگِ بخشِ مراقبت‌های خاصِّ بیمارستان‌ها... از آن صحرای محشرِ گورستان‌ها زیرِ تیغِ آفتاب... نورانی و دلگیر...ترجیح می‌دهم آدم‌ها را در حالی از دست بدهم که پناه گرفته باشم در سنگرِ بستری گرم و شبانه... یا پشتِ خاکریزِ آن میزِ شلوغم در یک صبحِ پُرازدحامِ کاری...اصلاً می‌ترسم از آن مسیرهای بازگشت از آوردگاهِ ایستگاه‌های قهّارِ وداع...آن‌طوری که تارومار و بی‌سپر، بازمی‌گردانَدَت... بی‌دفاع... زخمی و تنها سَر به راهِ عقب‌نشینی نهاده... که بچسبانی رگ‌های دردناک و ملتهب‌ پیشانی‌ات را به شیشه‌های سرد و عرق‌کردۀ اتوبوس... و پشتِ سرِ هم، احمق‌وار تنه بخوری از مسافرانِ شتابان و عصبانی مترو که آنقدر با عجله دشنامت می‌دهند که اصلاً نرسد به گوشت... و حتی نفس نداشته باشی که بگویی ببخشید...تنها در دنیا...میکائیل می‌گوید:- «بهرام لطفاً نیا!... امشب قطعاً احتیاج به استراحت خواهی داشت...» بله نیاز به استراحت خواهم داشت... یک استراحتِ طولانی... احتمالاً یک هفته‌ای را در رختخواب خواهم ماند...حتّی وخیم‌تر از آن وقت‌ها که مادرم مرده بود... و من، گرفتار در احوالاتِ نقاهتِ همان بیماریِ مُهلکِ او، برای دوّمین بار از شش ماهِ قبلش، در بستر افتاده بودم.پدرم جوان بود ... و افسرده‌حال... و طلبکارِ عالم از بختِ پریشانِ خویش... و البته حوصله و تجربۀ لازم و کافی را برای نگهداری از این طفلِ مُردنیِ شش‌ساله نداشت...اغلبِ شب‌ها را بیرون از خانه می‌گذراند، و با نشستن در کنارِ بساطِ پُرمهر و افیونِ معشوقه‌ای دیگر، به روشِ خودش برای مادرم سوگواری می‌کرد...و مرا سپرده بود به دست‌های بزرگ و باکفایتِ مادرش...آن زنِ بلندقامتِ قوی پنجه و نازک‌دل که همه خانم‌جان خطابش می‌کردند...که نفس‌زنان و لاحَول‌گویان، مرا در آغوشِ فراگیرِ خویش، بدین‌سو و آن‌سو می‌کشانید... به محکمه و مطبِ هر آن حکیم و طبیبی که می‌شناخت... و به بُقاء مقدّس و متبرّکِ هر امامزاده که سراغ می‌کرد... متوسّل شده بود به هر دارو و درمان و جادو و دعایی برای بهبودِ من...پاییز بود و اواخرِ آبان‌ماه...و احساسِ خوب و تلخ و شیرینی داشت، چشیدنِ شربت‌ها و جوشانده‌های جادوییِ مادربزرگم، همچنان که خفته بودم در آن بسترِ بیگانه و امن...یعنی آن تختِ آهنیِ پدربزرگ، با پتوهای پشمیِ زبرِ سربازی، که گذاشته بودندش گوشۀ آن اتاقِ پنج‌دریِ میهمان‌خانه‌ای که در حقیقت برای من خزانه و گنجینۀ همۀ کتاب‌های اسرارآمیزِ عالم بود... و میعادگاهِ دیدارِ مرموز و مه‌آلودِ یک آسمان، ارواحِ شریف و حیّ و هستی‌بخش، با روحِ تشنۀ بیابانیِ سرگردانِ من...و شاید همین میهمانانِ عالی مقامِ جادو وار بودند، که عاقبت به اعجازِ کلامشان، جان بخشیدند به آن جسمِ لاغر و مأیوس و رنجورم... و به من فرمانِ بیدارباش دادند و مأموریتی اساطیری... که زنده بمانم...در لابه‌لای همان پشمینه‌های گرم بود که من به ارادۀ خویش همۀ ارواحِ جاودانۀ عتیق را احضار می‌کردم... و گاه "شاهنامه" می‌خواندم و "مصیبت‌نامه" و "مثنوی" و "خمسه" و "بوستان"... و گاه "برادرانِ کارامازوف" و "بینوایان" و "سکّه‌سازان" و "ایلیاد" و "دکامرون"... از بس که تنها بودم و مطرود و دوست‌نداشتنی... من... در شش سالگی...کتاب‌ها را قایم می‌کردم زیرِ تشکِ پنبه‌ای- انگاری غنیمتی به حرام‌اند- و خانم‌جانم که با سینیِ تلخ و شیرین‌هاش می‌رفت و چفتِ در را هم می‌انداخت تا عموزاده‌ها نیایند داخل و مرض سرایت نکند، می‌کشیدمشان بیرون تا باز برای ساعتی، مست و خراب و لااُبالی‌وار، برخورم از هم‌آغوشیِ دزدانۀ شیرین و روحانی با همۀ آن شاهدانِ جانانۀ شَبروِ طرّار... هر چند در حقیقت... شاید هم کسی اعتنا نمی‌کرد به این که چه می‌خوانم...و اصولاً کسی هم نبود که بداند من خواندن بلدم...در چهارسالگی آموخته بودم که بخوانم... از مادرم...نه این که طریقِ خاصّی بداند برای آموزشِ الفبا به خُردسالان و به کار بندد...حتّی شاید هدفش نیز آن نبود که من خواندن یاد بگیرم... فقط این بود که خودش پیوسته و خستگی‌ناپذیر، کتاب می‌خواند... در درازنایِ آن بعد از ظهرهای داغ و بی‌پایانِ جنوب... زیرِ وزشِ لطیف و بهشتیِ دستگاهِ لالایی‌گویِ تهویۀ مطبوع... روی آن راحتی‌های مخملِ یاقوتی...کتاب را می‌گرفت روی زانوی پیراهنِ گلدارش و مرا زیرِ بازوانِ گلبویش... و با آهنگِ صدایی به طربناکی و شیرینیِ آوازِ هزاردستان، بلند بلند... قصّه می‌خواند... شعر می‌خواند... پاورقی‌های عاشقانۀ دنباله‌دارِ مجلّات را می‌خواند... و من مسحور و مست، همراهش می‌شدم، در هزارتوی باغ‌های اسرارآمیزِ قصّه‌هایی که لبریز بود از بارشِ گلبرگِ غنچه‌ها و شکوفه‌های واژگان و حروفی که هماهنگ با نسیمِ لطیفِ آهنگِ مادر، رقص‌کنان و موزون، می‌گذشتند از برابرِ چشمم... و نرم‌نرمک آشناتر می‌شدند با من... و دوستانه‌تر... طوری که می‌خواندمشان به نام... و می‌خواندم.... (ادامه دارد)قسمت بعد قسمت قبل