در جست و جوی تغییر (1)

بچه که بودم طرفدار پرسپولیس بودم...و رئال مادرید...هردویش هم از رضا، برادر بزرگ ترم به ارث رسید برایم...اما این تنها جانب گیری هایی نبود که از خانواده به ارث بردم...(پرسپولیسی شدنم را خاطرم نیست نقطه شروعش چطور بود...ولی خوب یادم هست آن فینال لیگ قهرمانان که رئال با مورینتس و رائول والنسیا را منهدم کرد، آغاز رئالی شدنم بود...)بحث های سیاسی توی خانواده درجه یک ما هیچ جایی نداشت...اما توی خانواده درجه دو، وقتی خانه مادربزرگ و پدربزرگ جمع می شدیم، خصوصا به واسطه حضور یکی از عموهایم، سیاست یکی از موضوعات مورد بحث بود...جو غالب خانوادگی و خاندانی، به نفع نیروهای موسوم به اصلاح طلب بود...حتی عمویم (بر خلاف مشی سیاست گریزی کل خاندان) در قالب یک ائتلاف اصلاح طلب برای شورای شهرمان نامزد شد...و البته آن انتخابات (سال 81 اگر اشتباه نکنم)، آغاز شکست های اصلاح طلبان بعد از همه پیروزی هایشان از سال 76 بود...فکر می کنم خیلی ها ترجیحات سیاسی را از خانواده شان به ارث بردند...به نظرم "اولین" برداشت ها و انتخاب های سیاسی ما به شکل غیر قابل انکاری تحت تاثیر خانواده و خاندان مان بوده است...این که بعدش چه می شود، می تواند کاملا تحت تاثیر تفکرات شخصی مان و تاملات (و البته منافع) خودمان باشد...حالا من دیگر طرفدار رئال مادرید نیستم و در اوایل دهه سوم زندگی ام، خودم برای خودم تیم انتخاب کردم! اما اصلاح طلبی را عوض نکردم...حالا بگذارید بگویم کدام "اصلاح طلبی" را عوض نکردم...یا به عبارت دیگر به کدام "اصلاح طلبی" پایبند ماندم...از انتخابات ریاست جمهوری سال 2012، وقتی میت رامنی از حزب جمهوری خواه رقیب باراک اوباما از حزب دموکرات بود، به فضای سیاسی آمریکا علاقه مند شدم و به شکل کاملا آماتور پیگیر داستان سیاست در آمریکا و خصوصا انتخابات ریاست جمهوری شان شدم...آن جا یک دسته "محافظه کار" محسوب می شوند و معمولا هم به حزب جمهوریخواه رای می دهند و یک عده "لیبرال" که آن ها هم معمولا (اگر رای بدهند)، به حزب دموکرات رای می دهند...همیشه هم یک سری موضوعات بحث برانگیز هست که مردم (والبته احزاب) بر سرش دو دسته می شوند...مثلا الان توی آمریکا مسئله مهاجرت، حقوق همجنس گرایان، حق حمل اسلحه و حق سقط جنین از چیزهایی هستند که مردم را دو دسته کرده اند: معمولا محافظه کارها مخالف اند و لیبرال ها موافق...حزب محافظه کار به دنبال رای دسته اول است و حزب دموکرات به دنبال رای دسته دوم...اگر بخواهیم مثال های اقتصادی بزنیم، محافظه کارها طرفدار بازار آزادند و لیبرال ها طرفدار مداخله (بیشتر) دولت در اقتصاد...اگر بخواهیم این دوقطبی را روی دوگانه راست-چپ بیندازیم، این جوری می شود که راست ها محافظه کارند و چپ ها لیبرال...همه این ها را گفتم که یک چیز بگویم...هر کشوری، به عنوان یک جامعه با فرهنگ و ارزش های مشخص، همواره در حال تغییر است...اما این تغییرات یکباره و دفعی نیستند...تدریجی و بسیار کند و البته بحث برانگیزند...خیلی ها مخالف اند و خیلی ها موافق...خیلی ها از ارزش های فعلی دفاع می کنند و خیلی ها به دنبال تغییر آن ها هستند...توی آمریکا، سرمایه داری و بازار آزاد، جزو ارزش های قدیمی و سوسیالیسم ( وکمونیسم و اشکال مختلف دخالت دولت در اقتصاد) جزو ضد ارزش های قدیمی است...حق حمل اسحه جزو ارزش های قدیمی است...حق حیات جنین (تحت تاثیر آموزه های انجیل) جزو ارزش های قدیمی است...ازدواج زن و مرد (در برابر ازدواج همجنس ها و باز تحت تاثیر تعلیمات دینی) یک ارزش قدیمی است...بخشی از جامعه طرفدار حفظ این ارزش هاست و تغییر را نمی پسندد...بخشی هم خواهان تغییر است...خیلی راحت می توانید ما به ازای این موضوعات مناقشه برانگیز را توی ایران هم پیدا کنید...موضوعاتی فرهنگی، اجتماعی و گاه سیاسی که ریشه در فرهنگ، سنت و ارزش های تاریخی (و یا وضع موجود سیاسی) دارند و به مروز زمان به محل بحث و اختلاف تبدیل شده اند...موضوعاتی که شاید صد سال پیش یا پنجاه سال پیش جای بحث نداشتند و شاید صد سال دیگر هم دیگر موضوع روز جامعه نباشند...با این تعریف، اصلاح طلبی مساله طرفداری از یک حزب سیاسی نیست...مساله خاتمی و کروبی و نبوی و تاجزاده و این ها نیست...مساله یک طرز تفکر است و در این معنا، اصلاح طلبی چیزی فراتر از یک مسئله سیاسی است...آدم هایی هم هستند که طرف دیگر این ماجرا ایستاده اند...به یک سری چیزها (از ارزش های تاریخی تا وضع سیاسی موجود) معتقد و مخالف تغییرند...حالا یا به خاطر عقاید و یا به خاطر منافع شان...طرف دیگر هم همین طور است...کاسب کاران همه جا و از همه چیز کاسبی می کنند...یعنی به نظرم آرای سیاسی آدم ها (به غیر از منافع شخصی شان) تحت تاثیر طرز فکرشان است...کسی که به نامزدهای اصلاح طلبان رای می دهد، یک طرز فکری دارد که چیزی فرای از سیاست و حمایت از یک حزب و دسته است...رای به یک حزب اصلاح طلب صرفا یک مجرای سیاسی برای بروز این طرز فکر است...وقتی هم با عقاید سیاسی یک نفر مخالفت می کنید در واقع به احتمال بالایی دارید با ارزش های فکری اش مخالفت می کنید...وقتی دارید با یک محافظه کار سیاسی صحبت می کنید، در واقع دارید با یک محافظه کار فکری صحبت می کنید...او تصمیم اش را در سطح دیگری گرفته...و شما دارید در جای دیگری با او مجادله می کنید...این را هم یادم رفت بگویم که آن جا هم مثل اینجاست که احزاب اصلاح طلب، خودشان را به در و دیوار می زنند که مردم بیشتر توی انتخابات شرکت کنند...یادم هست عین همان بخش از فیلم انتخاباتی روحانی که صادق زیباکلام تلاش می کرد بگوید اگر رای ندهید وضع همین طور خواهد ماند، توی انتخابات آمریکا هم یک ویدئویی دیدم از یک بازیگر معروف با همان محتوا...آن جا هم خیلی ها از تغییر سیاسی به واسطه انتخابات ناامیدند و احزاب را بیهوده و بی مصرف می دانند...آن جا هم ناامیدند خیلی ها...خیلی چیزها شبیه هست...و البته خیلی چیزها هم ممکن است شبیه نباشد...این که این جا درباره شباهت ها گفتیم، معنی اش شباهت کامل و کم بودن تفاوت ها نیست...(و نه ناآگاه و نه بی تفاوت نسبت به این تفاوت ها هستم...صرفا به واسطه موضوع بحث روی شباهت ها تمرکز کردم...)و این گونه بود که من اصلاح طلب ماندم...شما هم می توانید کمی به موضوعات مناقشه برانگیز این روزها فکر کنید و ببینید کجای این طیف ایستاده اید...فارغ از هر گونه طرفداری سیاسی...(این داستان ادامه دارد...)پ.ن: برنی سندرز، نمادی از طیف چپ طیف چپ است...ینی نماد چپ هایی که بین چپ ها هم سمت چپ ایستاده اند...وقتی می خواستند برنی را خراب کنند، می گفتند "برنی خودش می گوید سوسیالیست است!"...همین! یعنی همین که بتوانی طرف را بچسبانی به جبهه مقابل سرمایه داری، داری تخریب اش می کنی! و این نشان می دهد چطور سرمایه داری، به یک ارزش سنتی و تاریخی در جامعه آمریکا تبدیل شده است...و حالا نکته جالب تر آنجاست که بخش عمده طرفداران برنی سندرز را نسل جدید تشکیل می دهند...یعنی زیر سی ساله ها...و به شکل جالبی نظرسنجی ها نشان می دهد این نسل، به اندازه قدیمی ترها با سوسیالیسم و مفاهیم سویالیستی منفی برخورد نمی کنند...این ها در خط مقدم قشر "خواهان تغییر" قرار دارند... همین ها بودند که سال 2016 وقتی کلینتون شد نامزد نهایی حزب دموکرات و برنی سندرز کنار گذاشته شد، خودشان را کشیدند کنار و برنی هم عامدانه سکوت کرد و دعوت شان نکرد برای رای دادن...و باید منتظر بود که در دهه های آینده یک چرخش تدریجی و تاریخی در امریکا رخ بدهد...پ.ن: می دانم صحبت این روزهای زندگی ما، خیلی اساسی تر از این حرف هاست...می دانم غم نان چطور دارد خیلی هامان را می چلاند...و چطور خیلی از چیزهای غیر اقتصادی دیگر دغدغه نیست برایمان...می دانم لحن نوشته ام برای بعضی، به دانشجوهای بی طبقه و پرشوری می ماند که انگار جای سفت نخابیده اند...می دانم...