برعلیه همدلی

وقتی مردم از همدلی صحبت می کنند معمولا منظورهای متفاوتی دارند. برای بعضی همدلی نماینده همه خوبی هاست: دلسوزی، عشق، اخلاق گرایی، گرایش به تبدیل جهان به مکانی بهتر. بعضی دیگر همدلی را در معنای خاص تری بکار میبرند، یعنی درک احساس دیگران که نوعی هوش اجتماعی است و الزاما له یا علیه اعمال خوب یا بد نیست. این توانایی برای کسی که بخواهد به مردم خدمت کند مفید خواهد بود، ولی ما می توانیم همین خصوصیت را در افراد کلاهبردار، روانی، و همینطور شکنجه گران هم مشاهده کنیم.تحقیقات مفصل روانشناسی نشان داده اند وقتی شخصی دردی را تجربه می کند (مثلا به دلیل لمس یک جسم داغ یا شنیدن صدایی خیلی شدید) بخش های بخصوصی از مغزش فعال می شود. حال اگر فرد دیگری این شخص اول را تماشا کند همان بخش های مغز او هم فعال می گردد، انگار که واقعا او هم در حال تجربه همان احساسات است. از طرفی روانشناسان مشاهده کرده اند که وقتی نسبت به کسی حس همدلی داریم عملا هم با او مهربان تر رفتار می کنیم.اما این تعریف از همدلی یعنی توانایی قرار دادن خود به جای دیگران و حس کردن احساسات شان مرا نگران میکند. همدلی راهنمای اخلاقی ضعیف بر مبنای قضاوت های جاهلانه است و عموما موجب بی تفاوتی و بی رحمی می گردد، و می تواند به تصمیمات غیرمنطقی و غیرمنصفانه سیاسی بیانجامد، می تواند روابط مهمی مانند رابطه بیمار و پزشک را تخریب کند، و می تواند باعث شود همسر، فرزند و دوست بدتری باشیم. پل بلوم نویسنده کتاب علیه همدلییکم - همدلی دچار تعصب است. ما بطور طبیعی با کسانی همدلی می کنیم که شبیه ما هستند، کسانی از گروه مشترک مثل قومیت و کشور، و همینطور افراد جوان تر و جذاب تر از نظر فیزیکی. ولی برای ما مشکل است با کسانی حس همدلی داشته باشیم که متفاوت از ما هستند، و افرادی که به نظر ما زشت و ترسناک می آیند. بنابراین همدلی تغذیه کننده مجموعه ای از تعصبات از جمله نژادپرستی است.دوم - ما همچنین احساس همدلی بیشتری برای یک شخص می کنیم تا صدها نفر. همدلی مانند یک نورافکن است که تمرکز ما را به سمت اشخاص بخصوصی جلب می کند و به این صورت احتمال کمک کردن ما به آنها را افزایش میدهد، اما مانند نورافکن می تواند توجه ما را بسمت نادرست بکشاند، بنابراین در معرض تعصب و کوته بینی بوده، نسبت به تعداد حساسیت ندارد. مثلا ماجرای قتل یک نفر می تواند هفته ها در صدر اخبار باشد درحالیکه وقایعی که هزاران نفر را قربانی می کنند توسط ما نادیده گرفته می شوند. این نوع همدلی ها عموما موجب اتلاف منابع و عدم کمک رسانی واقعی به افراد نیازمند می گردد. همدلی پدیده ای انتخابی است و بشدت به گروه بندی وابسته است. در یک مطالعه عصب شناسی به افراد تصویر فردی نشان داده شد که مورد اصابت گلوله قرار میگیرد. در یک حالت به فرد مورد مطالعه گفته شد شخص درون تصویر هم طرفدار تیم فوتبال مورد علاقه شماست. در این حالت حس همدردی در مغز فعال میگشت. اما وقتی به او گفته شد شخص درون تصویر طرفدار تیم فوتبال رقیب است، نه تنها حس همدلی ناپدید شد، بلکه در بعضی موارد با لذت جایگزین گشت، بنابراین همدلی جانبدارانه است. عصب شناسی به ما نشان می دهد پاسخ عصبی مغز ما بشدت به احساسی که نسبت به شخص مقابل داریم بستگی دارد، اینکه آیا از او خوشمان می آید یا نه.در تحقیق دیگری به افراد در مورد شخصی گفته میشد که دچار بیماری ایدز شده است. وقتی دلیل ایدز دریافت خون آلوده اعلام میشد حس همدردی بشدت تحریک میگشت، اما وقتی دلیل آن روابط جنسی ناایمن بیان میشد همدلی ناپدید میگشت. بنابراین همدلی حسی مقدس و عاقلانه برای تبدیل ما به انسان های بهتر نیست بلکه عموما نمایانگر فرآیندهای غیرمنطقی و گاها غیرمنصفانه ای است که در جهت های بخصوصی هدایتمان می کند.سوم - از همدلی می توان به عنوان سلاح استفاده کرد. سیاستمداران و افراد عوام فریب می توانند از حس همدردی ما نسبت رنج دیگران به عنوان وسیله ای برای تحریک خشونت و بی رحمی علیه گروه های دیگر استفاده نمایند، به عنوان نمونه حمله آمریکا به عراق یا حمله آلمان به لهستان. هر وقت که سیاستمداران در جوامع دموکراتیک میخواهند خشم و نفرت را در مردم تحریک کرده و انگیزه شروع جنگی ایجاد کنند، داستانهایی در مورد قربانیان می گویند، بعضی واقعیت و بعضی دروغ، و آن حس همدلی به ما برای جنگ انرژی میدهد. بسیاری از لفاظی های ضد مهاجرت اخیر هم صرفا بر مبنای آمار و ارقام نیست، بلکه تعریف کردن داستان های رنج و عذاب مردم خصوصا تجاوز به زنان و کودکان به دست مهاجران است. بنابراین همدلی را می توان مانند اسلحه بکار برد.بسیاری از روانشناسان، فلاسفه، و عصب شناسان همدلی را بخش مهمی از اخلاق گرایی می دانند اما عملا بسیاری از قضاوت های اخلاقی ارتباطی به همدلی ندارند، مثلا انداختن آشغال در خیابان، تقلب در پرداخت مالیات، یا نقش داشتن در بدتر شدن تغییرات اقلیمی. در این موارد هرچند کسی برای همدلی وجود ندارد اما ما همچنان به غیراخلاقی بودن آن اعمال اذعان داریم.شاید بعضی عقیده داشته باشند که حتی اگر همدلی مفید نباشد مضر هم نیست. اما تصور کنید یک برنامه واکسیناسیون وجود دارد ولی در جریان آن یک دختر بچه بشدت مریض شده و فوت میکند. به احتمال بسیار بالا برنامه واکسیناسیون کنسل خواهد شد حتی اگر نشان داده شود عملا جان کودکان بسیاری را نجات میداد. چون ما می توانیم برای آن دختربچه و خانواده اش همدلی کنیم ولی نه برای آمار افرادی که بدون واکسن میمیرند ولی با واکسن نجات می یافتند. در موارد دیگری حتی همدلی میتواند در تناقض با سایر ارزش های اخلاقی قرار بگیرد. مثلا در تحقیقی به گروهی از افراد گفته میشد دختر بچه ای نیاز به عمل جراحی دارد وگرنه خواهد مرد، اما مشکل این است که افراد دیگری هم در نوبت عمل هستند. اگر می توانستید آیا حاضر بودید که نوبت او را جلوتر بیندازید، که بیشتر افراد می گفتند نه، چون بقیه بیماران هم در موقعیت مشابهی هستند و این کار اخلاقی نیست. اما به گروه دوم داستان به شکل کمی متفاوت گفته شد. در این حالت در مورد دختر بچه و درد و رنج او توضیحاتی داده شد تا حس همدلی افراد برانگیخته شود، و نتیجه اینکه تمایل افراد برای جابجا کردن نوبت او افزایش یافت.در هند تعداد بسیاری کودک گدا وجود دارد که کمک نکردن به آنها واقعا مشکل است اما هر بار که به آنها پولی می دهید عملا مشکل اصلی یعنی سازمان های جنایتکاری که این کودکان را به بردگی گرفته اند تشدید می کنید. از طرفی ما کمک به فقیر کنار خیابان را نشانه تعالی اخلاقی میدانیم ولی در کمک به هزاران فقیر در کشوری آفریقایی تردید میکنیم. البته ما آن یک نفر کنار خیابان را می بینیم و نه آن هزار نفر در آفریقا را. از طرفی بعضی افراد ادعا می کنند که کمک کردن به شخصی که مثلا کنار خیابان از شما کمک میخواهد لذت بخش است. اما ما محدود به این احساسات نیستیم، بلکه آنقدر باهوشیم که بدانیم کمک کردن به هزار نفر بهتر از تنها یک نفر است هرچند حس لذتی به همراه نداشته باشد، یا اینکه جان انسان ها در مثلا آفریقا همانقدر ارزش دارد که در کانادا. پس اگر میخواهید صرفا احساس خوبی در درون خود داشته باشید می توانید به کمک به همان یک نفر که از شما تشکر می کند بسنده کنید، اما اگر میخواهید جهان را به جای بهتری تبدیل کنید آنگاه نیاز است که تصمیم متفاوتی بگیرید. بعضی اشاره می کنند که کمبود حس همدلی نشانه اختلال روانی جامعه ستیزی است، که ادعای اشتباهی نیست اما همه این افراد الزاما دست به خشونت نمی زنند. اتفاقا تحقیقات نشان میدهد پایین بودن همدلی به هیچوجه پیش بینی کننده رفتار بد نیست بلکه پرخاشگری و مشکل خودکنترلی بهترین پیش گویی کننده خشونت است.نتیجه اینکه باید بین همدلی و دلسوزی تفاوت قائل شد. همدلی می تواند منبع مهم لذت باشد، مثلا در ورزش، سکس، داشتن فرزند، داستان، و فیلم. اما مشکل من با همدلی در استفاده از آن بعنوان راهنمایی اخلاقی است. همدلی از نظر اخلاقی مضر بوده و ما را تبدیل به انسان های بدتری می کند.در طول تاریخ دایره اخلاقی ما گسترده تر شده است، دیدگاه ما نسبت به حقوق زنان، افراد همجنسگرا، و اقلیت های قومی، اما نه به این خاطر که دل های ما برای آنها جا باز کرد. ما نسبت به اجداد خود همدل تر نیستیم، ما واقعا به کل بشر به عنوان خانواده خود نگاه نمی کنیم و هرگز نخواهیم کرد. البته می توان به مواردی اشاره کرد که تقویت حس همدلی موجب حرکت های اجتماعی در جهت تغییرات مثبت اجتماعی شد، اما به ازای هر یک از این موارد، ده ها مورد مخالف وجود دارد، همدلی شمشیری دو لبه است. توسعه واقعی از درون جلب احساسات مردم بدست نمی آید بلکه از توسعه مفاهیمی چون حقوق بشر، عدالت، انصاف، و محبت است.پل بلوم - استاد روانشناسی دانشگاه ییلمنابع https://bit.ly/2IxYv9y https://bit.ly/32c95ec