گفت و گویی صمیمی با آقای دکتر داود طاهری نیا

شماره 1 بهار 1399 - فراز علاقمند / امیرحسین امینی چرا این گرایش را انتخاب کردید؟من از دورهٔ راهنمایی به رشتهٔ شیمی علاقه‌مند بودم. در مدرسه مقطع راهنمایی ما کارسوق یا ایونت‌هایی برگزار می‌شد که در آن‌ها دانش‌آموزان سال بالایی، راجع به دروسی مثل ریاضی، شیمی و فیزیک توضیح می‌دادند. با همین برنامه‌ها من از اوایل راهنمایی به شیمی علاقه‌مند شدم و پس از آن، مطالعهٔ آزاد را شروع کردم و در ادامه، با المپیاد جدی‌تر خواندم. از آن‌جایی که به ریاضی و فیزیک هم علاقه داشتم و با توجه به اینکه در دورهٔ لیسانس به هر مطلبی برمی‌خوردم یک فرمول ریاضی یا یک قضیهٔ فیزیکی پشت آن بود، تسلط به ریاضی و فیزیک دید خوبی در شیمی می‌دهد. حتی من در دورهٔ لیسانس می خواستم دو-رشته‌ای کنم! ولی مثل شما که نگران معدل هستید، نگران بودم که معدلم کم نشود ولی الان که فکرمی‌کنم کاش این کار را انجام می‌دادم. چون به فیزیک و ریاضی بسیار علاقه داشتم. البته مرزبندی بین علوم هم سخت است.با چه چالش‌هایی زمان ورود به دانشگاه مواجه بودید؟چالش‌های زیادی پیش می‌آید، ولی برای افرادی که خارج از کشور تحصیل می‌کنند، چون جو آنجا با اینجا از همه لحاظ متفاوت است، تطبیق با شرایط جدید کمی مشکل است. مثلاً تجهیزاتی که در خارج از کشور هست، اینجا نیست و مجبور شدم اندکی مسیر تحقیقاتم را تغییر بدهم. افرادی که تحصیلاتشان را در اینجا گذراندند، راه و چاه را بهتر می‌دانند و راحت‌تر می‌توانند با سیستم وفق پیدا کنند.نظرتان را درباره استاد راهنمای ورودی بفرمایید.طرح خیلی خوبی در راستای افزایش ارتباط استاد با دانشجو است. البته استاد راهنما، قبلاً هم در دانشگاه بود؛ اما بخاطر محدودیت‌هایی که وجود دارد شاید اساتید نتوانند وقت لازم را بگذارند. دانشگاه این طرح را برای دانشجویان ورودی قرار داده است. این موضوع برای دانشجویان ورودی حیاتی‌تر است. چرا که دانش‌آموزان دبیرستانی که وارد دانشگاه می‌شوند، چه از لحاظ روحی و چه از لحاظ فکری، به حمایت بیش‌تری نیاز دارند. این طرح کمک می‌کند که دانشجو مشکلاتش را راحت‌تر با استادش مطرح کند. من فکر می‌کنم که طرح خوبی است. ان‌شاءالله که نتیجه خوبی نیز داشته باشد.خودتان را در ده سال بعد کجا می‌بینید؟پیش‌بینی آینده، کار خیلی سختی است. می‌توانم بگویم که امیدوارم این اتفاقات بیافتد. امیدوارم که از لحاظ تحقیقاتی و کاری، پیشرفت کنم و آزمایشگاه را توسعه بدهم؛ که هم برای خودم کار انجام بدهم و هم به بچه‌های دانشکدهٔ خودمان در ادامهٔ مسیر انگیزه بدهم.وقتی دانشجو بودید، در ده سال بعد خود را چگونه می‌دیدید؟راستش آن زمان اصلاً به این چیزها فکر نمی‌کردم. یعنی فقط به این فکر می‌کردم که درس‌هایم را بخوانم و تا جایی که ممکن است از لحاظ علمی پیشرفت کنم. آن زمان اصلاً به این فکر نمی‌کردم که ده سال دیگر چه می‌شود. حالا نمی‌دانم این خوب است یا نه.بامزه‌ترین خاطرهٔ دوران استادی‌تان چه بود؟درسی در لیسانس به اسم اصول صنایع هست که من در دوران دانشجویی این درس را با آقای دکتر گبل داشتم. مطلبی را ایشان سر کلاس مطرح کردند که برای ما سوال بود. بعد از گذشت هفت سال، تا ترم پیش که من این درس را ارائه دادم. برای ارائهٔ درس باید منابع زیادی را مطالعه کرد و چکیده‌ای از آن را در کلاس تدریس کرد. من هم شروع به مطالعه جزوه­های قدیمی کردم و رسیدم به همین مطلب و تازه متوجه شدم که مطلبی که دکتر گبل هفت سال پیش سر کلاس می­گفتند، چه بوده است.بامزه ­ترین خاطرهٔ دوران دانشجویی‌تان را تعریف کنید.زمان ما رسم بود که هنگام ورود، سال بالایی­ها سال پایینی­‌ها را اذیت می­کردند. روز جشن به ما گفتند که به دلیل ظرفیت کم، نصف شما باید ترم دوم بیایید و ما یک امتحان از شما می­گیریم. ما را سر جلسه امتحان نشاندند. سوال‌ها تستی و انگلیسی بود. حتی یکی از بچه‌­ها را با هماهنگی از جلسه بیرون کردند، مثلاً چون تقلب کرده بود. خلاصه این کار را انجام دادند و بعد از اینکه برگه‌­ها را جمع کردند گفتند شوخی بوده. البته چون یکی از برنامه‌­ریزان این شوخی، از دوستان من بود، به من شب قبل اطلاع داده بود ولی با این‌وجود، خود من استرس گرفته بودم.سالی که من وارد دانشگاه شدم، چهلمین سالگرد تأسیس دانشگاه شریف بود. در این جشن گفتند که کسانی که چهار رقم آخر شماره دانشجوییشان فلان عدد باشد قلابی است و مجاز نیستند. همه داشتند شماره دانشجویی چک می­کردند. ناگهان یکی از بچه‌­ها فرار کرد و خلاصه فهمیدیم که سرکار رفته بودیم.اگر می­توانستید جای کسی باشید چه کسی را انتخاب می­کردید؟سوال سختی است چون معمولا شخصیت آدم به همین ترتیبی است که هست. اما از لحاظ علمی دوست داشتم در برهه‌­ای باشم که خیلی از پایه‌­گذاران علم شیمی و فیزیک بودند. یعنی سال­های طلایی اوایل قرن بیستم. اما فکر نمی­کنم جای کسی باشم.چرا تصمیم گرفتید برگردید ایران؟این سوال جنبه­‌های مختلفی دارد. برای هر فردی می­تواند دلایل مختلفی وجود داشته باشد. یکی از دلایل، وابستگی‌­های خانوادگی بود. من شش سال تمام آن­جا بودم و به خاطر مسائل ویزا برنگشتم. یک دلیل دیگر این است که بالاخره اینجا کشور آدم است و هرچقدر هم آنجا راحتی داشته باشد، مشکلات خاص و بزرگ مربوط به خود را دارد و این برای من سخت بود که بخواهم تمام زندگی‌ام را آنجا بگذرانم. بنابراین تصمیم گرفتم برگردم. آنجا مشکلاتی دارد که به مرور زمان خود را نشان می­دهد. شاید اول به چشم نیاید، اما بعداً که آدم یک دورهٔ چهار-پنج ساله زندگی می­کند، این مشکلات را کامل می­فهمد و دیگر به عهده خود فرد است که فکر کند و با خود مزایا و معایب را سبک سنگین کند و من واقعاً فکر کردم که اگر برگردم بهتر است. در خارج از کشور، هرچقدر هم رفتار با شما محترمانه باشد، در هر صورت از لحاظ اجتماعی شما شهروند درجه اول نیستید و این آدم را اذیت می­کند حتی اگر اطرافیان با شما برهمکنش بدی نداشته باشند، که برای من هم اینطور بود و به یاد ندارم کسی با من رفتار نامحترمانه کرده باشد، ولی از طرف خودم، مخصوصاً اواخر که درسم تمام شده بود و فکرم آزادتر بود، وقتی به این قضیه فکر کردم فهمیدم که این موضوع مرا خیلی اذیت می­کند. یکی از دوستانم تعبیر قشنگی داشت؛ می‌گفت مَثَل ما در آنجا مانند چیزی است که روی یک کارت­‌پستال قشنگ می‌چسبانی! هر کسی شما را ببیند می­فهمد که مال آن­ فضا نیستی. با این­که آنجا هستی ولی کاملاً قابل تشخیص هستی. این تصمیم کاملاً به فرد بستگی دارد.خنده­دارترین سوتی دانشجوها سرکلاس چه بوده؟در یکی از کلاس­ها یک کوییزی گرفتم و قرار بود یک دمایی را به‌دست آورند و دمایی که بچه­‌ها به دست آوردند یک دمای وحشتناک بود که از مرکز خورشید هم بیشتر بود. من همیشه به بچه­‌ها می­گویم وقتی عددی را به دست می­اورید بررسی کنید و ببینید که آیا آن عدد برای آن کمیت منطقی است یا نه.اوقات فراغت خود را چگونه می­گذرانید؟اگر وقتی باقی مانده باشد سعی می­کنم مطالعهٔ علمی و مطالعهٔ غیردرسی کنم.چند ساعت در هفته را صرف مطالعه می­کنید و چه کتاب­هایی بیشتر می­خوانید؟بیشتر کتاب­‌های درسی و مقالات را می‌­خوانم و هر روز سعی می­کنم دو ساعت یا بیشتر را صرف مطالعه مقالات روز مربوط به کارم کنم. بعضی اوقات مطالب بیشتری در مورد درسی که قرار است بدهم می‌خوانم. اولویت با مطالب درسی است اما به مطالب دیگر هم علاقه دارم.وضعیت ارتباط صنعت و شیمی را چگونه می­بینید؟شیمی یکی از رشته­‌هایی است که برای صنعتی‌شدن پتانسیل زیادی دارد ولی متاسفانه به خاطر شرایط موجود اصلاً از این پتانسیل استفاده نمی­شود و مثلا ممکن است دانشکده ریاضی ارتباط با صنعت بیشتری نسبت به دانشکده شیمی داشته باشد البته این مثال بود و به صورت کلی می‌گویم. قابلیت زیاد است ولی متاسفانه از آن استفاده نمی‌­شود و دوست دارم روزی را ببینم که فارغ­التحصیلان دانشکده خودمان به­‌خصوص چندسال اخیر که وضعیت کارهای دانش­‌بنیان پا گرفته است، بتوانند تولیداتی انجام دهند که برای کشور سوددهی دارد و اشتغال­‌زایی کند.اگر به عقب برگردید چه کاری را هرگز انجام نمی­دهد؟من خیلی احساس می­‌کنم برای کارها به خصوص درس خیلی استرس کشیدم و وقتی الان بهش فکر می ­کنم خنده‌­ام می­گیرد. آدم به هر سطحی که ‌می‌رسد و ظرفیتش بیش‌تر می­‌شود و با مسائل جدیدتر و بزرگ­تر روبه‌رو می­‌شود، اهمیت مسائل قبلی کم می­‌شود و من حس می­کنم در گذشته سر نمره زیادی حرص‌وجوش خوردم. نمی‌­گویم که نباید تلاش کرد ولی زیادی آن هم خوب نیست و اگر به عقب برگردم، این را اصلاً تکرار نمی­‌کنم.در دوران دانشجویی فعالیت غیردرسی داشتید؟ و آیا شرکت در فعالیت­های غیردرسی را پیشنهاد می­کنید؟متأسفانه من بیش‌تر مطالعات درسی داشتم ولی حتماً شرکت در فعالیت‌­های غیردرسی را پیشنهاد می­‌کنم. من پوسترهای «مختصات من کجاست» را اطراف دانشگاه دیدم که ابعاد مختلف زندگی را برای دانشجو نشان می­دهد. من به بچه­‌ها توصیه می­‌کنم که درس تمام زندگی نیست . یکی از توصیه‌­ها این است که بچه‌­ها ورزش کنند. البته من خودم ورزشکار نیستم ولی ورزش از لحاظ روحی خیلی تأثیر دارد و اگر تأثیر روحی آن از جسمی بیشتر نباشد، کم‌تر هم نیست. در کل، تک‌بُعدی بودن خوب نیست. ولی متأسفانه شرایط درس خواندن طوری است که وقت خیلی از کارها را از آدم می­‌گیرد. البته فکر می‌­کنم با برنامه­ریزی درست، خیلی از کارها را می‌توان انجام داد و خیلی از وقت نکردن­‌ها به خاطر نداشتن برنامه‌­ر‌یزی و مدیریت زمان است.بهترین عیدی‌ای که تا الان گرفتید چه بوده است؟راستش یادم نمی‌آید! ولی معمولاً پول بوده است.آخرین‌بار چه‌چیزی باعث شد از ته دل بخندید؟سوال سختی است و چیزی در ذهنم نیست.جو دانشکدهٔ شیمی را چگونه می­بینید؟جو علمی فوق­العاده است و اساتید خیلی خوبی داریم که خیلی از آن­ها اساتید من هم بودند و هستند و من هم با آن­ها درس داشته‌ام و من را راهنمایی کردند و از این لحاظ فکر می­‌کنم جو خوبی است. از لحاط امکانات هم فکر می­‌کنم تا جایی که ممکن است در دانشکده، دانشگاه و آزمایشگاه مرکزی، امکانات قابل قبولی داریم و رشته­ای مثل شیمی هم خیلی به امکانات و دستگاه‌­ها بستگی دارد و امکانات تا حدی است که بتوان­ کارهای خوبی کرد. کمااینکه خیلی از اساتید پژوهش‌­ها و تحقیقات خیلی خوبی می­‌کنند. از لحاظ آموزشی هم فکر می­کنم آموزش­‌ها خوب و قابل قبول است. از لحاظ جو ارتباط استاد با دانشجو، هر چه زمان می­‌گذرد این ارتباط بهتر می­‌شود و رو به بهبود است و چیزی که خیلی روی آن تأثیر می­‌گذارد، بحث استاد راهنمای ورودی است و به دید من خیلی خوب است.داشتن چه مهارت­‌ها و ویژگی‌­هایی را به دانشجو توصیه می‌­کنید؟این سوال خیلی خوبی است و نتیجه­‌گیری این مصاحبه می‌­تواند باشد. یک مشکلی که این چندسال من می­‌بینم، بی‌انگیزگی بچه‌ها است؛ که می­تواند علت‌­های مختلفی داشته باشد. فکر می­کنم داشتن انگیزه و فکر کردن به این موضوع که کسی که دانشجو است و کسی که این رشته را انتخاب کرده و وارد دانشگاه شده، چه باعلاقه و چه بدون علاقه، فعلاً وظیفه دارد که درس بخواند. چه بخواهد بعداً کار پیدا کند، و چه بخواهد اپلای کند. همه در وهلهٔ اول، مربوط به معدل آن­ها است و چیزی خارج از آن نیست و سرمایهٔ اصلی همین است و این خود باید به آن­ها انگیزه بدهد. پشتکار هم ویژگی مهمی است و در واقع در زندگی افراد بزرگ، سختی‌­های بزرگی وجود داشته و تنها چیزی که آن­ها را از این سختی‌­ها عبور داده است، ناامید نشدن و پشتکار بوده است. علاوه‌براین، بهتر است بچه­‌ها یکسری مهارت­‌های اجتماعی را یاد بگیرند؛ مثل مهارت‌­های گفت‌وگو به صورت علمی و رسمی. یکی از مهارت‌­هایی که بچه‌­ها در آن ضعیف هستند، مهارت ارائه دادن است. مثلا در سمینارها می­بینم که بچه‌­ها در پاورپوینت درست کردن و نحوهٔ بیان ضعیف هستند. به نظرم این­ها مهارت­‌های مهمی است. برای دوستانی که بعداّ قرار است وارد بازار کار شوند، دانشگاه به آن­ها خیلی از مهارت­‌های لازم را آموزش نمی­‌دهد و باید به صورت خودجوش و خارج از کار دانشگاهی، در مورد مهارت‌­های لازم برای ورود به صنعت اطلاعات کسب کنند. مثلاً کار گروهی یکی از مهارت­‌های مهم در استارت‌­آپ­‌ها است و بچه­‌ها ممکن است در این مهارت مشکل داشته باشند. این توانایی تحلیل نتایج و حرف­های بقیه از لحاظ اجتماعی است. اگر بچه­‌ها بخواهند فقط روی درس خواندن تمرکز کنند، خیلی تک‌بُعدی می­شوند. بنابراین این مهارت­‌ها برای آن­ها لازم است. برای توانایی ارائه دادن، ما سعی می­‌کنیم در درس‌ها تا جایی که امکان دارد، به بچه­‌ها آموزش دهیم. به خصوص برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی، که اهمیت این توانایی برای آن­ها پررنگ­تر است.