در برابر شیطان؛ بازخوانی روایت تسخیر لانه جاسوسی

در تاریخ 13 آبان سال 1358 و به دنبال سفر شاه به آمریکا سفارت ایالات متحده آمریکا در تهران توسط دانشجویان اشغال و کارکنان آن بازداشت شدند. این حادثه درسیاست خارجه جمهوری اسلامی و تاریخ انقلاب اسلامی اثر فوق العاده عمیق برجای گذارد، به گونه ای که آثار آن هنوزبر روابط دو کشورایران و آمریکا سایه افکنده است. عظمت و اهمیت این حادثه از دیدگاه امام خمینی (ره) آنقدر زیاد بود که آن را انقلابی بزرگ تر از انقلاب اول نامیدند.سفارت، مرکز توطئه علیه جمهوری اسلامییکی از اعضای سفارت به نام جان گریوز در نامه ای به رؤسای خود در واشنگتن برای تضعیف وحدت ملی و هرج و مرج در کشور و سقوط حکومت ایران پیشنهاد می دهد. او می گوید :«من حداقل دو سناریو و برنامه را که می توانند به هرج مرج درکشور و سقوط تدریجی بیانجامد، درنظر دارم . یکی نیروهای تمرکز یافته که بر اثر نارضایتی های منطقه ای و قومی تحریک شده باشند و اگر به نحوی غلط به اینها برخورد شود ممکن است باعث تعطیل شدن و بسته شدن مناطق نفتی گردد توده ها به مخالفت با رهبران مذهبی برخیزند. سناریوی درگر اینکه نفاق در مدارس بین محصلین و بین کادرهای مدارس، هردو می تواند باعث بسته شدن مدارس برای مدت طولانی شود و در نتیجه باعث نارضایتی عمومی گردد یا تبدیل به خشونت های افراطی شود.»دراسناد دیگر منافع آمریکا از ناآرامی های ایران این گونه گزارش شده است:1.جمهوری اسلامی درسدد مقابله با این ناآرامی ها برمی آید و مدت زیادی امکانات و توانایی های انقلاب صرف این امر می شود و از پرداختن به زمینه های سازنده جلوگیری میشود و این خود به نفع ضد انقلاب است.2.جمهوری اسلامی ناچار به مذاکره با رژیم بعث شده و درازای پایان تحریک عراق، نگرانی از بابت گسترش انقلاب اسلامی در منطقه یا آنچه صدام تریک شیعیان عراق می خواند، از بین می رود.3.در صورت دگیری ارتش در مقابله با این جریان، بافت و سیستم ارتش که وابسته به آمریکا می باشد، به خاطر پرداختن به درگیری دست نخورده باقی می ماند و همچنین احتیاج به لوازم یدکی، این وابستگی را تشدید می کند و در نتیجه کانال نفوذی آمریکا باز می ماند.مجموعه اسناد ذکر شده و هزاران برگه سندی که در مجموعه اسناد لانه جاسوسی به ویژه در جلد های 31 و 32وجود دارد به وضوح نشان دهنده تلاش های فتنه انگیز مأموران و جاسوسان سفارت آمریکا برا تضعیف وحدت ملی درکشور ایران است.دیدار مسئولین دولت موقت با مقامات آمریکاییروز یکشنبه یکم مهر ماه سال 58 ابراهیم یزدی وزیر امورخارجه دولت موقت به منظور شرکت در اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد عازم آمریکا شد. وی هفده روز بعد به ایران بازگشت درحالی که به شدت مورد انتقاد قرار گرفته بود. چرا که در جریان اجلاس سازمان ملل، وی با وزیر امورخارجه آمریکا (سیروس ونس) دیدار کرده بود و خبر این ملاقات از سوی رسانه های غربی به عنوان نخستین دیدار رسمی مقامات ارشد دو کشور پس از انقلاب، با آب وتاب منتشر شده بود.این درحالی بود که احساسات ضد آمریکایی در ایران به شکل بی سابقه ای افزایش یافته بود و مردم، این کشور را مسئول مستقیم و غیرمستقیم فجایعی می دیدند که همه روزه در کشور واقع می شد. البته تقارن بازگشت یزدی با تشییع پیکرهای سوخته 22 جوان پاسدار که در سردشت به دست ضد انقلاب به شهادت رسیده بودند، او را از مخمصه ای که ممکن بود گریبانگیرش شود رهانید. صمن اینکه او در مصاحبه مطبوعاتی اعلام کرد که موضوع ملاقاتش با ونس فسخ قراردادهای نظامی، استرداد مجرمین سیاسی، اعلام جرم علیه شکرت های آمریکایی و دخالت های اسرائیل در کردستان و نقش دولت آمریکا در این مورد بوده است. جالب توجه است که در همین روز محمد صادق طباطبایی سخنگوی دولت از سفر چند روزه خود به کشورهای منطقه بازگشت، طی مصاحبه ای مطبوعاتی گفت:«سه تن از سفرای ایالات متحده آمریکا که سابقاً در ایران بوده اند ، سرپرستی کمیسیونی در سیا را بر عهده گرفته اند که مسائل ایران را دنبال می کنند. این سازمان علیه انقلاب اسلامی ایران توطئه میکند و در جهت همین توطئه است که یکی از این سه تن در حال حاضر در کردستان ایران به سر می برند.»دیدار بعدی در روز پنجشنبه دهم آبان ماه توسط مهندس مهدی بازرگان نخست وزیر دولت موقت و ابراهیم یزدی با برژینسکی مشاور امنیت ملی کاخ سفید بود. انتشار خبر این ماجرا در ایران با توجه به وقایع جاری در آن بازتاب بسیار شدیدی به همراه داشت. حرکت دولت موقت این اعتقاد را بوجود آورده بود که دولت موقت از مسیر انقلاب منحرف شده و گام به گام به سمت آمریکا پیش می رود.عملکرد دولت موقت و وضعیت داخلی کشور سبب شد که به دنبال فرمایش حضرت امام(ره) مبنی بر اینکه «ما هرچه گرفتاری داریم از آمریکا داریم.»عده ای از دانشجویان تصمیم به انجام اقدامی به عنوان نماد حرکت انقلابی و اعتراض علنی به عملکرد دولت موقت و آمریکا بگیرند .دکتر محمد هاشم پور یزدانپرست درباره نحوه و علت تسخیر لانه می گوید:«مهرماه 58 معلوم بود هجمه عظیمی از توطئه های هماهنگ باهم دارد شروع می شود؛ و ضد انقلاب وابسته به ابر قدرت ها زیر پوشش شعارهای فریبنده ازجمله مبارزه با امپریالیسم و برقراری آزادی و دموکراسی می خواهند در مدارس کارهایی بکنند، توی دانشگاه ها یک کارهایی بکنند و از کردستان صد تا صد تا شهید می آمد.دانشجویان وابسته به گروهک ها ریختند هتل هارا گرفتند و گفتند ما خوابگاه نداریم.»اواخر مهر ماه که شد توطئه ها خیلی سنگین بود، یک دفعه گفتند امام محاصره شده، کانالیزه شده است. از طاهر احمدزاده استاندار خراسان و دکتر پیمان که یک گروه تند رو درست کرده بود و مبارزه با امپریالیسم را در انحصار خود می دانست، این حرف را میزد؛ یعنی امام از طرف انحصار طلب ها (حزب جمهوری اسلامی و رهبران آن از جمله مرحوم بهشتی و رهبر معظم انقلاب و آقای هاشمی) محاصره شده. روز یک آبان بود، اعلام کردند شاه را به آمریکا بردند. آقای بازرگان در محاصبه با حامد الگار گفت:« من از اول انقلاب را قبول نداشتم و سیاست گام به گام را می پسندیدم. در پاریس هم در آبان 57 رفته بود و همین پیشنهاد را به امام داده بود و از امام خواسته بود که بگذارد شاه بماند اما سلطنت بکند و نه حکومت که با مخالفت شدید امام مواجه شده بود. در همان موقع یعنی اوایل آبان، سالگرد پیروزی انقلاب الجزایر بود. از دولت ایران هم دعوت کرده بودند، آقای بازرگان و یزدی هم رفتند. آنجا معلوم نشد چطور شد که یک دفعه خبر آوردند که این ها رفته اند با برژینسکی، مشاور امنیت ملی آمریکا ملاقات و مذاکره کرده اند. از کی اجازه گرفته بودند اینها و رفته بودند مذاکره کرده بودند، نامعلوم بود. امام دو سه روز قبل از آن، پس از اینکه شاه را به آمریکا بردند شدیدا به آمریکا حمله کرده بودند.یقیناً امام اجازه نداده نداده بودند. جوّ تند ضد آمریکایی که به خاطر سخنرانی های امام علیه آمریکا و بردن شاه به آمریکا در کشور بوجود آمده بود موجب شد این مذاکره خیلی برایشان گران تمام شود.روز دهم آبان که مصادف با عید قربان بود، امام سخنرانی کردند که آن مبنای تسخیر شد. امام گفت:«بر طلاب و بر دانشجویان است که در هرکجا به منافع آمریکا حمله بکنند.»شب همان رو هم گروه فرقان که نوک پیکان حمله ضدانقلاب به انقلاب بود و همه گروه های ضد انقلاب به طرق مختلف از آن حمایت می کردند، آیت الله قاضی طباطبایی امام جمعه تبریز را به شهادت رساندند، این شد که دانشجویان مسلمان، به فکر افتادند که لانه جاسوسی را بگیرند. مقدماتش را هم فراهم کردند و شناسایی را انجام دادند. با هرکدام از بچه ها که صحبت می کردی این گونه فکر می کرد و به یقین رسیده بود که تمام توطئه ها زیر سر آمریکاست و همین طور هم بود. اصلا معلوم بود که ماجرای کردستان را انداخته. ماجرای گروه های چپ و راست و مجاهدین و فرقان زیر سر آمریکاست. امام هم در یکی از سخنرانی هایشان در مورد گروهک های منافقین و فدائیان فرمودند که قضیه آنها قضیه آمریکاست دویست، سیصد نشریه در ایران چاپ می شد، اکثراً متعلث به ضد انقلاب و گروه ها و جریانات وابسته به آمریکا، اگر چه شعارهای تند ضد آمریکایی هم می دادند. آمریکا برایش مهم نیست که کسی به او بد بگوید. برای او مهم این است که منافعش و غارتگرش مستدام باشد. فقط روزنامه جمهوری اسلامی مال انقلاب بود. اطلاعات و کیهان هم در دست ضد انقلاب بود و بسیاری از نویسندگان متعلق به ضد انقلاب در آن بر علیه انقلاب مطلب می نوشتند و توطئه می کردند. باورش سخت است که توانستیم از این جو خارج شویم و انقلاب سرنگون نشد. مردم ما با رهبری حضرت امام از شدیدترین تهاجم تبلیغاتی دشمنان و نیروهای وابسته به آنها پیروزمندانه خارج شدیم و این یک معجزه بزرگ بود. در آن شرایط دفاع از امام جرأت میخواست. ما همه این هارا از آمریکا می دانستیم. با سخنان امام تنها جایی که به فکر می رسید باید گرفته شود سفارت آمریکا بود.بچه ها رفتند با موسوی خوئینی ها مشورت کردند، آقای خوئینی ها بچه هار از قبل می شناختند. یک روحانی انقلابی و طرفدار انقلاب که خیلی هم در دانشگاه ها نفوذ داشت. با ایشان تماس گرفتیم و از ایشان خواستیم که نظر امام را بپرسد. آقای خوئینی ها گفت:« لازم نیست با امام مشورت کنید، اگر بروید بگوئید و امام هم موافق باشد می گوید نه. ولی اگر کار را انجام دادید و ایشان هم مورد تایید و موافقتشان بود، می گوید خوب کردید.»ایشان درباره عکس العمل دولت می گوید: «وقتی که من رسیدم، دولتمردان دولت موقت بازرگان مرتب تماس می گرفتند که آقا بیایید بیرون اینجا مگر الکی است. سفارت یک ابر قدرت است. با ما چه کار خواهد کرد. بچه ها می گفتند:«نه ما اینجا هستیم و بیرون نمی آییم.»کار به تهدید کشید. گفتند ما الان با پلیس می آییم و شما را بیرون می ریزیم. دانشجویان جریان را برای آقای خوئینی ها توضیح دادند. ایشان با حاج سید احمد تماس گرفت و گفت:«این ها آشنا هستند» سید احمد هم تعدادی از بچه ها را می شناخت. تا فهمیده بود ما خودی هستیم رفته بود قضیه را به امام گفته بود. آنان با دفتر امام هم تماس گرفته بودند تا از این طریق و به دستور امام دانشجویان را بیرون کنند. امام شدیداً ناراحت شده بودند. در صحیفه هست که گفته اند:«ریشه های فاسد با من تماس گرفته اند تا دانشجویان را بیرون کنم.»آخرهای شب بود که حاج سید احمد با سفرت تماس گرفت و گفت امام گفته اند که :«جای خوبی را گرفته اید، دستتان درد نکند، فقط آنرا خوب نگه دارید و مواظب باشید از دستتان در نیاورند.» تا امام تایید کرد، جریان یک طور دیگر شد. ما آمده بودیم سه روز بمانیم و به بردن شاه به آمریکا که شاید از آخرین حلقه های توطئه 9 ماهه برای شکست انقلاب بود اعتراض کنیم و بعد هم بیاییم بیرون و به این وسیله صدای اعتراض ملت ایران را به گوش جهانیان برسانیم، اما چهارصد و چهل و چهار روز ماندیم.دکتر محمد هاشم پور یزدان پرست در باره اسناد کشف شده در لانه جاسوسی میگوید:«اول عباس امیر انتظام» بود. یک سند در آمد که این آقا با سفارت آمریکا تماس گرفته برای انحلال مجلس خبرگان و تقاضای ارتباط مستقیم با جاسوسان سفارت آمریکا در خارج از ایران.آن موقع امیر انتظام سفیر ایران در «ستکهلم»بود. دانشجویان هم از کل سفرای کشور های اسکاندیناوی دعوت کردند که برای مشورت به لانه جاسوسی بیایند. تا امیر انتظام پایش را داخل سفارت گذاشت بچه ها او را گرفتند و در ساختمان «بیژن» که پشت سفارت است، زندانی اش کردند. هرچقدر بازرگان می آمد می گفت اجازه ملاقات می خواهم، کسی اجازه ملاقات نمی داد. آخرش هم محاکمه و به حبس ابد محکوم شد.اکثر افرادی که اسنادشان در لانه جاسوسی پیدا شد غیر از سلطنت طلبان و نیروهای وابسته به نظام شاه و سرمایه داران وابسته به آمریکا، اعضای جبهه ملی و بعضی از شاگردان و همفکران دکتر مصدق بودند. نوه دختری ایشان متین دفتری که پدرش دوبار نخست وزیر رضاخان شد، هم سند داشت که بعد از افشای اسناد مربوطه به او از ایران فرار کرد. ابوالحسن بنی صدر از طرفداران پروپاقرص مصدق. از ابوالحسن بنی صدر هم یک سند در آمد که یک مأمور سیا بنی صدر راب ا حقوق ماهیانه هزار دلار، به عنوان مشاور اقتصادی استخدام کرده است.از خسرو قشقایی عضو ملی گرا که درخارج به عضویت سازمان سیا در امده بود و بعداً هم که دستگیر شد قبل از اعدام به این جریان اعتراف نمود؛ و بعضی از بنیان گذاران نهضت آزادی مثل حسن نزیه(رییس شرکت ملی نفت در دولت موقت) و عباس امیرانتظام سخنگوی دولت موقت و عضو نهضت آزادی که در بند سوم اساسنامه، اعضای این نهضت خود را مسلمان و مصدقی می دانند. این افراد ارتباطات گسترده ای با جاسوسان داشتند. حیف که اکثر اسناد از میان رفت وگرنه خیلی ها دستشان رو شده بود، بسیاری از این گونه افراد توانستند چهره خود را پنهان سازند اگر سایر اسناد به دست ما افتاده بوداینان نمی توانستند در سال های بعد بسیاری از جوانان خام را فریب بدهند و به وسیله آنان به انقلاب ضربه وارد سازند.اسناد دیگری درباره، ناصر میناچی وزیر ارشاد وقت و از مخالفین شهید مطهری در حسینیه ارشاد که موجب خروج ایشان از حسینیه ارشاد در آن سالهای بحرانی شد ( نامه شهید مطهری در این رابطه وجود دارد و در کتاب سیری در زندگی شهید مطهری به چاپ رسیده است.)رحمت الله مقدم مراغه ای، استاندار آذربایجان در دولت موقت و از مقربین شریعت مداری، تیمسار مدنی وزیر دفاع دولت موقت و عضو جبهه ملی که در طی دوران وزارتش با کمک همفکران خود در دولت موقت ضربات عظیمی را به ارتش ایران زد. او مدت سربازی را کاهش داد و به یک سال رساند. چند دوره سربازی را بخشید و با تضعیف ارتش ایران نقش زیادی در تحریک صدام به حمله به ایران بازی نمود. اکثراً مدعیان ملی گرایی و مرتبط با جبهه ملی و نهضت آزادی بودند و به همین دلیل امام به نهضت آزادی در روز های آخر عمر خود در نامه ای به وزیر کشور فرمودند: اینان خواستار وابستگی کشور به آمریکا هستند و آنان را غیر قانونی اعلام نمودند.»بازتاب بین المللی تسخیر سفارت آمریکاچند روز بعد، نماینده ویژه سرهنگ قذافی _ رهبر لیبی _ به تهران آمد و روابط دیپلماتیک بین دو طرف ایجاد شد. این نمایده اعلام کرد: «کشور لیبی قبل و بعد از انقالب ایران، همواره از مردم ایران کاملاً پشتیبانی کرده و این کار را ادامه خواهد داد. تسخیر سفارت آمریکا نشان داد که بدون هیچ تریدی آمریکا همچنان به مداخله خود در امور داخلی ایران ادامه می داده است. به عقیده من وضع دشوار موجود را ایران آغاز نکرده، بلکه این آمریکاست که عمداً با اتخاض حالتی خصمانه و بی رحمانه موجب آن شده است.»در همین زمان، لیبی تلاش کرد تا مسائل مربوط به ایران را در کنفرانس سران عرب در تونس مطرح کرده و به جلب پشتیبان برای ایران بپردازد؛ امام با مخالف رژیم های محافظه کار عرب مواجه شد. بنابر اخبار رسانه های گروهی، نمایندگان عربستان سعودی، کویت، قطر، بحرین و امارات متحده ی عربی در یک جلسه خصوصی تصمیم میگیرند که با طرح مسائل فرعی در مذاکرات کنفرانس سران عرب مخالفت کنند و کنفرانس تنها به مسائلی که در دستور کار قرار گرفته بپردازد. به هرحال، این مسئله موجب می شود که تلاش های لیبی، سوریه و الجزایر برای مطرح کردن مسئله پشتیبانی ایران در کنفرانس سران عرب، به جایی نرسد.دولت لیبی در ادامه بحران نیز حمایت از ایران، با صدور اعلامیه ای مشترک با کشورمان از کلیه ی کشور های عربی درخواست کرد تا روابط دیپلماتیک و اقتصادی خود را با آمریکا قطع کنند و از دلار به عنوان ارز بین المللی استفاده نکنند. ایارن و لیبی در این بیانیه از کشور های عربی خواستند تا پولهای خود را از بانک های آمریکا خارج کنند. علاوه بر دولت های مسلمان و عرب منطقه، برخی سازمان های انقلابی نیز که بعد ها اقدام دانشجویان پیرو خط امام را سرمشق قرار دادند، از این حرکت حمایت کردند. به عنوان مثال، سازمان امل مسقر در لبنان، طی بیانیه ی مشروحی که در بیروت انتشار یافت، از تمامی نیروها ی مومن و شرافتمند دعوت کرد که در نبرد با آمریکا، انقلاب اسلامی ایران را تایید کنند. این سازمان همچنین همه گروه هارا به برپایی تظاهرات مستمر در این زمینه دعوت کرد. یاسر عرفات نیز در آن ایام طی مصاحبه ای گفت که به نیرو های سازمان آزادی بخش فلسطین آماده باش داده است تا در صورت لزوم، به کمک انقلاب ایران بشتابند. او تصمیم کارتر به مسدود کردن اندوخته های ارزی ایران در آمریکا، قطع واردات نفتی ایران و همچنین مانور های نظامی آمریکا را به منزله اعلان جنگ علیه ایران دانست.در مقابل چنین اقداماتی، برخی دولت های مرتجع منطقه نیز که افزایش احساسات ضد آمریکایی شهروندان خود بیم داشتند، نیرو های نظامی خود را اطراف تاسیسات و سازمان های آمریکایی و انگلیسی مستقر کردند تا از حمله های احتمالی انقلابیون که از ماجرای گروگان گیری سفارت آمریکا در تهران طرفداری میکردند، جلوگیری کنند. دولت امارات متحده عربی یکی از دولت هایی بود که دست به چنین کاری زد. همچنین دولت مصر نیز با سرکوب طرفداران انقلاب ایران، از ورود دانشجویان ایرانی به این کشور جلوگیری کرد.اما حمایت از اقدام دانشجویان پیرو خط امام، محدود به کشور های مسلمان نشد و گروه های آزادیخواه و حق طلب در نقاط مختلف جهان، از آن حمایت کردند. به عنوان مقال اتحادیه جوانان و دانشجویان جمهوری دموکراتیک خلق کره از از دانشجویان مسلمان پیرو خط امام پشتیبانی کردند. کمیته ویتنامی همبستگی مردم آسیا و آفریقا و کمیته طرفداران صلح در ویتنام هم بیانیه مشترکی را منتشر کردند و در آن به شدت دولت آمریکا را برای پناه دادن دیکتاتور خونخوار پهلوی و حمایت از او، برای دخالت در امور داخلی ایران، محکوم کردند.پیامد های حرکت تحسین برانگیز دانشجویان انقلابی کشورمان، حتی مرزهای آفریقای جنوبی را نیز در نوردید و به مبارزات کنگره ملی آفریقای جنوبی بر ضد نظام آپارتاید و تبعیض نژادی روح تازه ای بخشید. سران این کنگره، در پیام پشتیبانی خود از ایران این چنین آوردند:«ما از مردم پیشرو، دموکراتیک و ضد امپریالیست سراسر جهان میخواهیم، هوشیاری به خرج داده و برای خنثی کردن برنامه های امپریالیسم بین المللی، تحت نظارت امپریالیسم آمریکا که درصدد توطئه چینی برای وارونه جلوه دادن دستاورد های انقلاب ایران است، با همبستگی اقدام کنند.»واقعه طبسشورای امنیت ملی آمریکا به سرپرستی برژینیسکی طرفدار اقدامات قاطع نظامی علیه انقلاب اسلامی بعد از تسخیر لانه جاسوسی شد. سرانجام گروه ویژه 132 نفره تحت عنوان «دلتافورس» برای حمله به ایران و آزادی گروگان ها تشکیل شد و پس از بررسی های فراوان، در شامگاه چهارم اردیبهشت 59 هفت فروند هواپیمای غول پیکر نظامی و هشت فروند بالگرد نظامی مجهز آمریکایی در عملیات موسوم به «پنجه عقاب» مرزهای هوایی جنوبی ایران را پشت سر گذاشته و در طبس فرود آمدند؛ اما چند ساعت بعد با حرکت شن ها بالهای دو هواپیمای مجهز به تسلیحات نظامی در صحرای «پشت بادام» طبس، بایگدیگر برخورد و منفجر شدند و هشت نفر از نظامیان آمریکایی جان خود را از دست دادند و با این انفجار آمریکایی ها تصمی به لغو عملیات و بازگشت گرفتند.با شکست تجاوز نظامی آمریکا، بلافاصله کارتر طی بیانیه ای که از طریق رادیو آمریکا در سراسر جهان پخش گردید عدم موفقیت کشور آمریکا در این طرح را اعتراف و مجله تایم در مورخ 5 می 1980 در مقاله ای تحت عنوان «شکست در صحرا» نوشت: «ماموریت کارتر برای نجات گروگان ها در درون شعله ها فرو رفت برا کارتر به طور اخص و برای آمریکا به طور اعم ماجرای طبس یک شکست نظامی و سیاسی بود. یکبار ارتش مسلح و پر قدرتش در ویتنام درحالی که از پای می افتاد و به خود می پیچید به زبونی و بیچارگی افتادو حالا به نظر رسید که قادر نیست حتی زمانی که هیچ دشمنی نمی داندکه آن ها در آنجا هستند و علی رغم چهار ماه تمرین مداوم نمی توانند هوا پیما ها را از برخور با یکدیگر حفظ کنند.» پس از شکست عملیت نیز یک از هلی کوپترها که حاوی مدارکی در مورد جرییات عملیات بود به دستور بنی صدر بمباران شده و در همین بمباران بود که محمد منتظر قائم مقام سپاه یزد به شهادت رسید.حضرت امام پس از تهاجم نظامی آمریکا در طبس با گاه تیز بین خود، پیام بسیار مهمی را به ملت ایران صادر کردند که اینک به بررسی بخشی از آن خواهیم پرداخت. «ملت رزمنده ایران دخالت های نظامی آمریکا را شنیدند و عذر های کارتر را شنیدند، اینجانب که کراراً گفته ام کارتر برای وصول به ریاست جمهوری حاضر است به هر جنایتی دست بزند و دنیا را به آتش بکشد شواهد آن یکی پس از دیگری ظاهر شده و می شودو اشتباه کارتر در آن است که گمان می کند با دست زدن به این مانور های احمقانه می تواند ملت ایران را که برای استقلال و آزادی خویش و برای اسلام عزیزاز هیچ فداکاری روی گردان نیست از راه خودش که راه خدا و انسانیت است منصرف کند، کارتر باز احساس نکرده با چه ملتی رو به روست و با چه مکتبی بازی می کند. ملت ما ملت خون و مکتب ما جهاد است. کارتر باید بداند که ملت 35 میلیونی ما با مکتبی بزرگ شده اند که شهادت را سعادت و فخر می دانند و سر و جان را فدای مکتب خود می کنند.»امام خمینی در فراز دیگری از پیام خویش شکست آمریکاه در صحرای طبس را حاصل و نتیجه قطعی امدادهای غیبی الهی می داند و در عبارت صریح زیر اعلام می دارد:«این مانور احمقانه به امر خدای قادر شکست خورد.»از جنبه تاریخی واقعه حمله نظامیان آمریکا و شکست آنان بوسیله شن های بیابان تفتیده طبس، همانند واقعه پیل سواران ابرهه به خانه کعبه و منهدم شدن آن توسط سنگ ریزه های فرو ریخته از منقار مرغان ابابیل می باشد.شکست آمریکاییان در طبس توسط نیروهای غیبی الهی به گونه ای واضح و آشکار بود که هارولد براون-وزیر دفاع آمریکا- وقتی در برابر این سوال که چگونه این فاجعه بزرگ به وقوع پیوست او در حالی که به شدت متحیر بود چنین پاسخ می دهد:«آیت ا.. خمینی در بالکن محل سکونت خود حضور یافت و با هر حرکت دست او یک هواپیما به زمین افتاد.»سرانجام طبسشکست آمریکا در عملیات آزادسازی گروگان ها در واقعه طبس در زمان ریاست جمهوری کارتر سبب شد تا وی آرای عمومی را در انتخابات بعدی از دست بدهد. زمانی که وی در واپسین روزها و دقایق ریاست جمهوری خود نتوانست مسئله گروگان ها را خاتمه دهد اعتماد مردم به وی و حکومتش سلب شد. لذا جمهوری خواهان از این موقعیت استفاده و اعلام کردند که تلاش چندین ساله آمریکا به ویژه جمهوری خواهان برای ایجاد یک دولت وابسته در منطقه خلیج فارس با سقوط شاه و اقدامات نسنجیده دموکرات ها از بین رفته و حتی بدتر از آن، عملکرد ضعیف دموکراتها به گونه ای بوده که عده ای به خود جسارت داده و دیپلمات های آمریکا را به اسارت می گیرند. نتیجه وضعیت فراهم شده، روی آوردن افکار عمومی به جمهوری خواهان و شکست سخت دموکرات ها بود. در این سال سرنوشت انتخابات آمریکا نه در واشنگتن بلکه در صحرای طبس رقم خورد. همچنین کارتر پس از شکست در انتخابات ریاست جمهوری اینگونه زبان به اعتراف می گشاید « سال های آخر ریاست جمهوری من در گروگان آیت ا... خمینی بودم» و در آخر مطلب خویش را با این عنوان از جمله نیویورک تایمز به پایان می بریم که «داغ شکستی که آمریکاییان در ایران خوردند آنها را رها نخواهد کرد. این شکست ضربه ای دوباره به احساس غرور و اعتماد بنفس آنان زد.»نخستین اقدامنخستین اقدام رسمی آمریکا برای حل مسئله و آزادی گروگان ها، اعزام هیئتی شامل رمزی کلارک و دادستان پیشین آمریکا و ویلیام میلراز کارکنان سابق وزارت خارجه بودند. امام خمینی با صدور بیانیه ای اعلام کرد هیچ کس حق مذاکره با آمریکا را ندارد. با انتشار این بیانیه، هیئت آمریکایی در میانه راه متوقف شد و بدون حصول نتیجه از ترکیه به آمریکا بازگشت.کارتر دستور قطع خرید نفت از ایران را صادر کرد و دو روز بعد و دو روز بعد دارایی های ایران در کلیه بانک های آمریکایی و شعب خارجی آن به دستور وی مسدود شد.امام خمینی کار حل و فصل گروگان ها را به مجلس شورای اسلامی سپردند. جایی که اراده ملت در آن تجلی دارد تا اگر ملت راضی هست کار تمام شود.مجلس موضوع را در جلسه 11 آبان سال 59 بررسی کرد و به این نتیجه رسید که با قراردادن شروطی در مذاکره با آمریکا مسئله گروگان ها را حل کند. 4 شرط مجلس عبارت بودند از:1.رفع انسداد از دارایی های ایران2.ختم کلیه دعاوی علیه ایران3.بازگرداندن اموال شاه و خانواده وی به ایران4.پذیرفتن عدم دخالت در امور داخلی ایران از سوی آمریکااین شروط از پیام امام خمینی (ره) در 21 شهریور 1359 به زائران بیت الله الحرام برگرفته شده و عبارت بود از:باز پسدادن اموال خانواده محمدرضا پهلوی؛ لغو تمام ادعاهای آمریکا علیه ایران؛ تضمین آمریکا به عدم مداخله سیاسی و نظامی در ایران؛ و آزاد شدن تمام سرمایه های ایران.شاه چندی پیش ار آن درتاریخ 5 مرداد1359 در مصر مرد و بدین ترتیب شرط استرداد شاه منتفی شد.با میانجی گری دولت الجزایر، زمینه مذاکره و توافق طرفین برای حل اختلافات فراهم شد و در زمان نخست وزیری محمد علی رجایی مذاکراتی صورت گرفت که به صدور«بیانیه الجزایر» در 29 دی 1359 انجامید.این قرارداد را بهزاد نبوی به عنوان وزیر مشاور در امور اجرایی دولت جمهوری اسلامی ایران و وران کریستوفر معاون وزیر وقت امورخارجه آمریکا امضا کرده اند.نتیجه نهایینتیجه نهایی سیاسی و دیپلماتیک ماجرای گروگان گیری به نفع ایران تمام شد هرچند در سال های اخیر نسبت به بعضی دستاوردهای حقوقی و سیاسی به دست آمده از قرارداد الجزایر تشکیک شد که تمامی مسئولیت آن به عهده دست اندرکاران وقت بوده و هست.گزارش تحقیق و تفحص مجلس درباره قرارداد الجزایردر 6 خرداد 1368 گزارش تحقیق و تفحص مجلس انتشار یافت: تحلیل و بررسی فنی و حقوقی بیانیه الجزایر و قرارداد امضاء شده بین بهزاد نبوی طرف ایرانی و سایروس ونس وزیر خارجه کارتر طرف آمریکایی، بررسی هزاران برگ سند موجود در لاهه، دفتر خدمات حقوقی ایران، کمیسیون اصل 90، دیوان محاسبات و استماع گزارش مسئولین قبلی پرونده از جمله بهزاد نبوی و افتخار جهرمی و همچنین مسئولین فعلی ازجمله معاون حقوقی رئیس جمهوری و مسئولان دفتر خدمات حقوقی و داوران و دستیاران آنها در لاهه از جمله فعالیت های این هیأت بوده است.کاظم جلالی درباره روند رسیدگی به پرونده می گوید: در بررسی که در بیانیه الجزایر صورت گرفت مفاد بیانیه الجزایر با مصوبات و شورط چهارگانه مجلس 11 آبان ماه سال 59 مطابقت ندارد. از طرف دیگر بیانیه الجزایر یک عهدنامه و سند تعهد آور بین المللی است که باید مطابق اصول 77 و 125 قانون اساسی به تصویب مجلس می رسید. از سوی دیگر تمکین به درخواست آمریکا نسبت به افتتاح حساب تضمینی و تعهد به حفظ موجودی آن در سقف500 میلیون دلار بر خلاف اصل بی طرفی در داوری و خلاف مصوبه مجلس شورای اسلامی بوده است. از طرف دیگر امضاء موافقتنامه فنی ایران را از امتیاز مندرج در بند 3 ماده ی 4، اعتراض به رای داوری و تشریفات اجرایی حکم داوری محروم ساخته است. از دیگر مفاد این گزارش را دقت نکردن در تنظیم مفاد بیانیه ها در بحث تابعیت که موجب شده پرونده ها و ادعاهای افراد دو تابعیتی در دیوان لاهه مطرح شود عنوان کرد و گفت: بیش از 125 پرونده اولین باز است در طول تاریخ که اتباع یک کشور علیه آن کشور در کشوری ثالث اقامه دعوا می کنند و حکم می گیرند. وی می گوید: همچنین در ارائه ارقام مربوط به احکام صادره به نفع ایران در داوری اغراق شده است و احکام صادره علیه ایران کمی بالاتر از 500 میلیون دلار و احکام صادره به سود آمریکا بیش از دو نیم میلیارد دلار است. همچنین از مجموع 3952 پرونده ثبت شده در دیوان لاهه، 2722 پرونده مصالحه شده است. وی توضیح داد: اولاً بسیاری از این دعاها از سوی اشخاص آمریکایی بوده و ثانیاً هیچ مجوز قانونی برای چنین مصالحه هایی از سوی مقام صلاحیت دار در ایران صادر نشده است پس بنابراین خلاف صریح اصل 139 قانون اساسی است.دستاوردهای بیانیه سه گانه الجزایر حاصل تلاش جمع اندکی از نیروهای متخصص ایرانی بود که صد ها کارشناس زبده آمریکایی را با انبوه امکانات و اطلاعاتشان در مقابل داشتند.پایان کارپس از رای نیاوردن کارتر، تحولات روند سریع تری به خود می گیرد. وارن کریستوفر پاسخ آمریکا را به واسطه الجزایر می گوید و تاکید می کند: «بقیه اش به ایرانی ها بستگی دارد.»هنری کیسینجر دموکرات انتظار دارد قبل از اینکه ریگان در 30 دی (20 ژانویه 1980) قدرت را در دست گیرد، گروگان ها آزاد شوند. چندروز بعد ایالات متحده اصولاًبیانیه ایران ( همان شروط چهارگانه ) را می پذیرد و جزئیات را برای مذاکره باقی می گذارد اما رجایی نخست وزیر، پاسخ آمریکایی ها را مبهم می خواند و خواستار پاسخ مجدد آمریکا می شود. آیت الله بهشتی رئیس دیوان عال کشور، هم مسئله محاکمه گروگان ها را مطرح می کند تا اینکه در ساعت 12 شب 27 دی آخرین پاسخ آمریکا تسلیم دولت ایران می شود. بهزاد نبوی مذاکره کننده ایرانی می گوید: «آمریکا متعهد شده است کلیه سپرده های ایران را که بر اساس حکم رئیس جمهور آمریکا که در بانکهای آمریکایی و شعب اروپایی آنها توقیف شده است قبل از آزادی گروگان ها به حساب بانک مرکزی کشور ثالث واریز کند.» همه چیز برای آزادی گروگان ها مهیاست اما ایالات متحده آزادی گروگان ها را با افزودن تبصره ای خارج از قراردادالجزایر به تعویق می اندازد. گروگان ها از فرودگاه مهرآباد مجدداً با بازداشتگاه بازگردانده می شوند. بهزاد نبوی می گوید: « بیانیه الجزایر به امضای دولتین ایران و آمریکا و رئیس جمهور آمریکا فرمان رفع توقیف از سپرده های مسدود شده ایران را صادر کرده بود و ما هرلحظه انتظار داشتیم که بانک های آمریکایی سپرده های ایران را به بانک انگلیسی واریز کنند تا گروگان ها آزاد شوند؛ اما یادداشت اخیر بانکهای آمریکایی برای ما کاملا تازگی داشت و این همان «نارویی» است که خبرگزاری های خارجی گزارش می دهند و در این یادداشت مطالبی برخلاف بیانیه الجزایر وجور داشت که قبلا توسط ایران رد شده بود. ما منتظر هستیم که بانکهای آمریکایی سپرده های ایران را به نام بانک مرکزی انگلیس واریز کنند و اگر این کار انجام نگیرد مسلماً تصمیمات جدیدی اتخاذ خواهد شد. ایرانی ها تازمان تعویض دفتر ریاست جمهوری میان کارتر و ریگان تعلل کردند. ر.نالد ریگان ایرانی ها را به بربرها تشبیه کرد و در مقابل یک وزیر ایرانی گفت:« ما این حرف را جدی نمی گیریم. ریگان فکر می کند هنوز ددر فیلم های وسترن بازی می کند و باید رفتارهای وحشیانه داشته باشد.»وی اضافه می کند: «گروگان ها مثل میوه ای هستند که همه آبش کشیده شده است.»پزشک های الجزایری گروگان ها را معالجه می کنند؛ بویینگ ها هنوز روی زمین هستند. بسیاری معتقدند انقلابیونی که شاه را تا دم مرگ دنبال کرده بودند تا آخرین دقایق ریاست جمهوری کارتر عذلبش خواهند داد. و در لحظاتی که کارتر رئیس جمهور نبود، هواپیمای الجزایری با 52 آمریکایی فرودگاه مهرآباد را ترک می کرد. هواپیما با شعار «مرگ بر آمریکا» مشایعت می شد. هواپیما خاک ایران را ترک کرد و در تاریکی شب مهتابی گم شد. 5 دقیقه به 9 شب به وقت تهران روز 444 بود که دیگر موضوع تمام شده بود، دقیقاً شبیه تمام شدن هرگونه رابطه ایران و آمریکا.منابع1.اسناددلانه جاسوسی آمریکا جلد 3 ، موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی، ص 300.2.بازخوانی پرونده تسخیر لانه جاسوسی، هادی سجادی پور، سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.3.دانشجو، هیمه آتش مطالبات افراطی ها؛ مرتضی صفار هرندی؛ آرشیو روزنامه صبح صادق13874.ویژه سی سالگی تصرف لانه جاسوسی 13؛ گفتوگو خبرگزاری با شیخ الاسلامی13/08/875.بررسی واقعه لانه جاسوسی؛ شاه علی احمد رضا؛ مجله زمانه سال 4 آبان 85 شماره 38.6.شکست چندجانبه، محمد مهدی تقدیمی، روزنامه ابرار 8 آبان 1379.7.بررسی سیاست های آمریکا در ایران، انتشارات سروش 1387، ص101.8.انقلاب دوم، احمد رضا شاه، مرکز اسناد انقلاب اسلامی،1385،ص 295.