درباره قانون مهریه

مهریه یکی از مهمترین حقوق قانونی، شرعی و مالی زوجه است و در واقع پشتوانه مالی زن در زندگی مشترک محسوب می شود. به گفته دادگاه یار، مطابق ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی:«به مجرد عقد، زن مالک مهر می شود و می تواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن بنماید.»در مواردی که مهریه مالی معین و مشخص نباشد( چه در عقد موقت و چه در عقد دائم)،مانند زمانی که بدهی‌هایی که در قرارداد‌های مالی وجود دارد، مرد باید نسبت به پرداخت آن به زن اقدام لازم را به عمل آورد. طبیعی است در چنین شرایطی زن این حق را دارد که به دادگاه خانواده یا دفاتر ثبت مراجعه کرده و مهریه خود را به اجرا بگذارد.در عقد موقت که عقدنامه به عنوان یک سند عادی و نه سند رسمی، تلقی می‌شود، زن برای مطالبه مهریه خود از همسرش باید به دادگاه مراجعه کند و دادخواست مهریه دهد.قانونگذار مقرر داشته است که در صورت وجود سرمایه و اموال مرد به غیر از مواردی که به عنوان استثنا در قانون لحاظ شده است (به طور مثال خانه ای که مرد در آن سکونت دارد)، میزان مهریه اهمیتی ندارد و دریافت مهریه از اموال مرد انجام می شود.در بسیاری از موارد و به دلیل ناتوانی مالی مرد در خصوص پرداخت مهریه، دادگاه رای به حبس مرد می‌دهد. در این موارد قانون برای حل این مشکل و احقاق حق زن برای دریافت مهریه، امکان تقسیط مهریه را تعیین کرده است.*تفاوت مهریه عندالاستطاعه و عندالمطالبه چیست؟در قانون وقتی می شنویم، مهریه زن عند المطالبه است؛ یعنی اینکه زن به محض عقد، مالک مهریه می شود و هر زمانی که درخواست مهریه کند، باید مهریه پرداخت شود. پس در نتیجه مهریه عند المطالبه، در هر حالتی این حق پرداخت شود.اما عند الاستطاعه بودن مهریه به این معناست که زمان درخواست مهریه، زوج باید توانایی پرداخت مهریه را داشته باشد، پس در نتیجه پرداخت مهریه، منوط به استطاعت و توانایی مالی مرد است.*تکلیف مهریه در عسر و حرجتصور اینکه زن با ادعای عسر و حرج و امکان جدایی از شوهرش، نمی تواند مهریه ای هم دریافت کند، اشتباه است. در این نوع از طلاق، حق دریافت مهریه از زن سلب نمی شود و او می تواند ضمن طلاق، حقوق مالی خود اعم از مهریه، نفقه و اجرت المثل را نیز دریافت کند.البته به طور معمول در طلاق های عسر و حرجی، زنان در ازای طلاق و برای رهایی از شرایط مشقت بار، مهریه خود را می بخشند یا حتی پیش آمده که مالی را به همسر خود بدهند تا بتوانند از او جدا شوند. به چنین طلاقی «طلاق خلع» می گویند.توصیه وکلا معمولا این است که برای انتخاب و تعیین این نوع طلاق بهتر است زن قسمتی از مهریه خویش را بذل کند و البته معمولاً هر چه بذل مهریه بیشتری صورت گیرد، ادله ای بر عسر و حرج بیشتر زن تلقی می‌شود.از آنجایی که یکی از بزرگ‌ترین معضل زن ها، گرفتن طلاق در شرایط سخت زندگی زناشویی است، توصیه می کنیم با یک وکیل خانواده حقوقی یا وکیل پایه یک دادگستری مشورت کنید تا برای طلاق، درگیر موارد و راهکارهای پیچیده و غیر اثربخش نشوید.معمولا در دادگاه خانواده اثبات عسر و حرج از سمت مرد برای زنان بسیار سخت­تر از اثبات عمل نکردن مرد به شرایط دوازده گانه ­ای است که در عقدنامه جاری شده و زوج آن را قبول کرده است.*نفقه چیست و از چه زمانی به زن تعلق می‌گیرد؟نفقه به معنی تامین نیازهای ضروری و اولیه زندگی است و از زمان عقد دائم به عهده شوهر می باشد. محاسبه مقدار نفقه باید با وضعیت اجتماعی زن متناسب باشد. ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی می‌گوید: «نفقه عبارت است از همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل: مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزینه‌های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج، به واسطه نقصان یا مرض.»پرداخت نفقه ربطی به نیاز یا عدم نیاز زن ندارد، به این معنی که حتی اگر ظاهرا زن به نفقه نیازی نداشته باشد یا شاغل و یا ثروتمند نیز باشد، نفقه به او تعلق خواهد گرفت.یکی از سوالاتی که به دفعات از وکلا پرسیده می شود، این است که آیا مرد باید از زمان جاری شدن خطبه عقد، نفقه پرداخت کند یا بعد از ازدواج و از زمان شروع زندگی مشترک؟طبق قانون، از لحظه جاری شدن عقد، مرد و زن به عنوان زوج شناخته می شوند و براساس این رابطه،‌ زن حق دارد از شوهرش نفقه دریافت کند. اما از زمان جاری شدن عقد تا زمان تمکین خاص زن، نفقه به او تعلق نمی‌گیرد. بنابراین، از زمانی که زن برای ازدواج و شروع زندگی اعلام آمادگی کند، حق دریافت نفقه برای او در نظر گرفته می شود.همچنین به زنی که به شرط پرداخت مهریه توسط مرد، به بودن در خانه‌ شوهر و آغاز زندگی مشترک و زناشویی حاضر می شود، نفقه تعلق می‌گیرد. ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی می‌گوید: «زن می‌تواند تا مهریه به او تسلیم نشده، از ایفای وظایفی که در مقابل شوهر دارد، خودداری کند. مشروط بر اینکه مهر او حال باشد و این امتناع مسقط حق نفقه نخواهد بود.»در طلاق رجعی (طلاقی که مرد می‌تواند در مدت عده، به زن رجوع کند) مرد باید در زمان عده (سه ماه و ۱۰ روز پس از ثبت طلاق) به همسرش نفقه پرداخت کند. اما در صورت صدور حکم طلاق به دلیل عدم تمکین و عدم اطاعت زن، نفقه به او تعلق نمی‌گیرد. در شرایطی مانند طلاق بائن (طلاقی که در آن، مرد نمی‌تواند به زن رجوع کند) و در فسخ نکاح، نفقه‌ای به زن تعلق نمی‌گیرد.