ایران در شعر شاعران

چو ایران مباشد، تنِ من مباد(ایران در شعر شاعران)به کوشش:سعید فلاحی (زانا کوردستانی)- مقدمه:ایران کشوری است با مفاخر بسیار در تمام شاخه‌های هنر و به خصوص ادبیات و شعر. این هنرمندان با همه ی احساس وطن‌دوستی و میهن‌پرستی تلاش نموده‌اند بهترین آثار خود را برای مام میهن یعنی ایران خلق کنند. بزرگی فرموده: وطن تنها میراثی است که هرگز نمی‌توان آن را خرج کرد، هدیه داد و یا فروخت.مهم است که به وجود کشورمان افتخار کنیم، ولی مهمتر از آن، این است که کاری کنیم کشورمان به وجودمان افتخار کند. سر بلندی ایران ما، سر بلندی ما خواهد بود.بلاشک بزرگی و عظمت یک مملکت منوط به وسعت خاک آن نیست، بلکه مربوط به اخلاق و روحیات اهالی آن است.ایران نامی‌است به بلندای تاریخ. گرچه ایران همیشه دارای یک مرز و بوم یا پایتخت و مرکزیت سیاسی ثابت نبوده و مرکز ثقل سیاسی آن بارها در طول تاریخ در فلات ایران جابجا شده است؛ اما این نام علیرغم همه کشاکشهای روزگار و پست و بلندیهای تاریخ، خود را زنده و پابرجا نگاه داشته است با رجوع به متون شعر پارسی در اشعار شاعران فلات ایران، با این نام دیرینه بر ‌می‌خوریم.ابوعبدالله رودکی سمرقندی شاعر نامدار ایرانی که در زمان سامانیان می‌زیسته خطاب به ابو جعفر احمد بن محمد سامانی چنین می‌سراید:خســرو بــر تخــت نشسـتهشاه ملوک جهان امیر خراسانشادی بوجعفر احمد ابن محمدآن مه آزادگان و مفخر ایــرانیا که منوچهری دامغانی شاعر سده ی پنجم خورشیدی هم چنین می‌سراید:ای سپاهت را سپاهان رایتت را ری مکانای ز ایـران تا به تـوران بنـدگانت را وثاقو این بیت دیگرش:زود شـود چـون بهـشت، گیـتی ویـرانبگـــذرد این روزگـار سخــتی از ایــرانوخواست از ری خسرو ایران مرا بر پشت پیلخود ز تو هرگز نیندیــشد در چنین سنــینسعدی شیرازی در باب اول بوستان چنین سروده است:بگفت ای خـداوند ایران و تورکه چـشم بد از روزگار تــو دور من آنــم که اسـبـان شهپرورمبه خدمت بدین مـرغزار اندرموی همچنین سروده است:تو کافتاب زمینی به هیچ سایه مرومگر به سایه دستور و مفخر ایراننظامی گنجوی شاعر مشهور ایرانی که در شهر گنجه در شمال غربی ایران بزرگ می‌زیسته و در اواسط قرن بیستم به دست حکومت شوروی و امروز به دست حکومت‌های آذربایجان و ترکیه قلب هویت گردیده، ممدوحش شروانشاه را در کتاب «لیلی و مجنون» سبب نظم کتاب خوانده و وی را «شهریار ایران» می‌خواند:ایـن نـامه نغـز گفـته بهترطاووس جوانه جفتــه بهترخاصه ملکی چو شاه شروانشـروان چه که شهریار ایرانوی بارها در اشعارش از ایران نام می برد. به طور مثال یکی از ابیات مشهور وی در اینباره از قرار ذیل است:همــه عالم تن اسـت و ایـران دلنیست گویــنده زین قیاس خجلبه غیر از بیت مشهور مذکور، ابیات دیگری از وی درباره ایران به ویژه در هفت پیکر و شرفنامه نیز وجود دارد:لیکن ایرانیان به زور و به شرمنرم کــردندم از نـوازش گرم شـد آراسـته ملک ایـران بدوقوی گشت پشت دلیران بدوهمچنین؛به خود نامدم سوی ایران ز رومخدایـم فرستاد از آن مرز و بومو؛ نه بر جنگ از ایران زمین آمدیمبه مهمـان خاقـان چین آمدیمایضأ؛کز آمـد شد شـاه ایـران و رومبرومـند بـادا همـه مرز و بـوممسعود سعد سلمان می‌فرماید:به هر شهری که بگذشتی به آن شهر این خبر دهکه آمـــد بر اثر اینـــک رکـاب خســرو ایـرانفخر الدین اسعد گرگانی شاعر قرن پنجم هجری که در زمان سلجوقیان می‌زیست، در منظومه ویس و رامین چنین می‌سراید:ز هر شهری سپه داری و شاهیز هر مرزی پری رویـی و ماهیگزیده هر چـه در ایران بـزرگاناز آذربـایگـان و ری و گــرگانمحمد بخش آشوب، نادر را «شاهنشاه ایران» می‌خواند:چو نادر شهنشاه ایران زمینبه اقبالش ادبار آمـد یقیـناز دیگر اشعاری که در موضوع ایران سروده شده، قطعه‌ای است از حزین لاهیجی، شاعر سدهٔ دوازدهم هجری با نام «صفتِ ممالکِ بهشتنشانِ ایران» که در آن چنین به نام ایران اشاره شده است:بهشـتِ برین است ایران زمینبسیطش سلیمان‌وشان را نگینبهشـتِ برین باد جـان را وطنمبادا نـگین در کـفِ اهــرمـنعارف قزوینی هم از دیگر شعرای است که درباره ی ایران شعرها سروده است. در مجموعه اشعار عارف قزوینی ۱۱۸ واژه ایران و ایرانی و ۴۱ بار واژه وطن به كار رفته است. برای مثال در غزلی با مطلع و ردیف ایران می‌گوید: به مرگ راضیم از وضع نامنظم ایـرانزپا فكنده مرا سخت غصه و غم ایران یا اینكه در غزلی دیگر از شكوه و بزرگی ایران یاد می‌كند و می‌گوید: بزرگی است و شرافت مرام ایرانیكـه باد باده عـزت بـه جا ایـرانی به احترام سخن گو، مگر نمی‌بینینگاه داشت جهان احتـرام ایـرانی عارف به تصریح خود، همه چیز ایران را دوست داشت و عشق به وطن را برترین دلبستگی می دانست. به طور كلی مفهوم وطن و ناسیونالیسم در شعر عارف از نوع خالص ایرانی است. حکیم میسری که در قرن چهارم هجری می‌زیسته در دیباچه‌ی کتاب «دانشنامه» چنین در وصف ایران می‌سراید:چو بـر پیوستنش بر، دل نهادمفراوان رای‌هـا بــر دل گـشادمکه چون گویمش من تا دیر ماندو هر کـس دانــش او را بـداندبگویم تازی ار نه پــارسی نغــزز هـر در مـن بگویم مایه و مغزوپس گفـتم زمین ماست ایرانکه بیش از مردمانش پارسیدانصائب تبریزی چنین سروده است:ز رعیت پیشـگان شاه، آباد است هندزینت ملک جهان را اهل ایران داده‌انداسدی طوسی در ستایش سلطان محمود چنین می‌سراید:از پرستیدن آن شاه که در ایرانشهرگـردنی نی که نه از منت او دارد بارو سرانجام حکیم توس، ابوالقاسم فردوسی که بیش از هزار بار نام ایران را در شاهنامه یاد کرده است.چو ایــران مباشد تـن من مبادبدین بوم و بر زنده یک تن مباد - شعرها:(۱)- چو ایران نباشد تن من مباد:ندانی که ایران نشست منستجهان سر به سر زیر دستِ منستهنر نزد ایرانیان است و بسندادند شیر ژیان را بکسهمه یکدلانند یزدان شناسبه نیکی ندارند از بد هراسچنین گفت موبد که مرد بنامبه از زنده دشمن بر او شاد کاماگر کُشت خواهد تو را روزگارچه نیکو تر از مرگ در کار زارهمه روی یکسر بجنگ آوریمجهان بر بد اندیش تنگ آوریمچو ایران نباشد تن من مبادبدین بوم و بر زنده یک تن مباداگر سر به سر تن به کشتن دهیماز آن به که کشور به دشمن دهیمدریغ است ایران که ویران شودکنام پلنگان و شیران شودفردوسی(۲)- کجا رفتند ايران پرستان؟خوش آن روزگار همايون ماخوش آن بخت پيروز و ميمون ماکجا رفت هوشنگ و کو زرتشت؟کجا رفت جمشيد فرخ سرشت؟کجا رفت آن کاويانی درفش؟کجا رفت آن تيغهای بنفش؟کجا رفت آن کاوه نامدار؟کجا شد فريدون والا تبار؟کجا شد هخامنی کجا شد مدی؟کجا رفت آن فره ايزدی؟کجا رفت آن کوروش دادگر؟کجا رفت کمبوجی نامور؟کجا رفت آن داريوش دلير؟کجا رفت دارای بن اردشير؟دليران ايران کجا رفته اند؟که آرايش ملک بنهفته اندبزرگان که در زير خاک اندر اندبيايند و بر خاک ما بگذرندبپرسند از ايندر که ايران کجاست؟همان مرز و بوم دليران کجاست؟بينند که اينجای مانده تهیز اورنگ و ديهيم شاهنشاهیملک الشعرای بهار(۳)- مرغ بوتیمار:گرامی میهنم ‌ای ‌خاك ‌ایران‌نمادِ هستی و مهد دلیران‌هزاران ‌یادگار از روزگاران‌به‌یادت مانده‌ از آموزگاران‌هنوز آن برق چشم شهریاران‌بپیچد در دل‌ دشت‌ و بیابان‌هنوز آن ‌گام سربازان‌ِ جانبازخروش ‌رادمردان‌ِ سرافرازبه‌گوش ‌آید ز ابر و باد و باران‌ز تندرهای ‌قلب‌ كوهساران‌همی‌آید به‌ گوشم ‌این‌ نداهاتوان‌ بخشد به‌ جانم ‌این‌ صداهاگرامی‌ میهنم‌ پاینده‌ مانی‌هماره‌ بر جهان ‌تابنده ‌مانی‌تو دریایی ‌ز فرّ و دانش ‌و دادبرآید خور از این ‌دریای‌آزادبپیماید ره‌ گردون‌ به‌ صد نازز مهر او درد جان ‌دو صد رازبیفتد پرتواش ‌گرم ‌و دل‌افروزبر این ‌دریای ‌ژرف ‌و هستی‌آموزكرانه‌ تا كرانه‌ روشنی‌بخش‌فروغ‌ مهر «ایران‌» این‌چنین ‌پخش‌شود از فرّ «هُرْمزدِ» یگانه‌به‌هر سو مهر جاویدان ‌روانه‌منم‌ در ساحل ‌و ماتم ‌گرفته‌وجودم ‌را سراسر غم ‌گرفته‌تو ایرانی ‌و دریایی ‌پر از جوش‌منم‌آن‌ مرغ‌ بوتیمار خاموش‌به‌ چشمم ‌ناید از مهرت‌ دمی ‌خواب‌كه‌ می‌ترسم ‌ز دریا كم ‌شود آب‌كه‌آن ‌فر و شكوهت ‌تیره ‌گرددو چشمانم ‌از این‌غم‌ خیره‌ گردد.مهین‌ بانو تركمان‌اسدی(۴)- مام میهن:با تو گویم میهنماین بار هم گل می‌کنمآسمانت را پل پرواز سنبل می‌کنمدر سرِ پیری جوان می‌گردمی همچون بهارکوچه باغت را پر از آواز بلبل می‌کنمجاودانه میهنماین بار هم می‌سازمتچون درفش کاویان هر جای می‌افرازمتهمچو رستممی‌کنم دیو پلیدی را ز جایچون فریدون شوکت دیرینه می‌پردازمتبا تو مام میهنمدیرینه پیمان می‌کنمگر که ایرانم نباشد، ترک این جان می‌کنمهمچو آرشبر پر البرز جان بر کف به پایکوهساران را پر از آواز ایران می‌کنمبا تو گویم میهنماین بار هم گل می‌کنمبا تـو گویم میهنماین بار هم گل می‌کنم.مازیار قویدل(۵)- دشمن بداند:دشمن بداندآري از تبار مجوسيماما در صحنه نبردسرباز برتريمو در سرزمين خون و شهادتجانباز كشوريمدشمن بداند آري از تبار مجوسيماما از عهد باستانيمتوحيد را هماره پذيرفته ايمهيچ كس را نديد كه قرآن رابر نيزه هاي خويش سپر سازيميا دختران كوچك و معصوم خويش رابي هيچ شرمیدر گور سرد و تيره بيندازيمدشمن بداندما مكتب شهادت و ايمان راپيش از ظهور دين محمديا پيشتر ز حادثه ميلاددر بازوان آرشبا تير آخري كه به تركش داشت تجربه كرديمبايد بداند كان مرد قهرمانآريوبرزنبا عده اي قليل چگونه مقدوني بزرگِ زمان را عليل كردخونش به گل نشستاما خجل نگشتدشمن بداندآري از تبار مجوسيماز دودمان مسلم و بابکدر وسعت مقدس ايرانيمدشمن بداندآري از تبار مجوسيماما اين سرزمين پاك اهورايیاين مرز و بوم را تا آخرين نفستا قطره هاي آخر خون در حراستيم سیاوش کسمایی(۶)- دفتر عشق:ای وطن ای مادر تاریخ سازای مرا بر خاک تو روی نیازای کویر تو بهشت جان منعشق جاویدان من ایران منای ز تو هستی گرفته ریشه امنیست جز اندیشه ات اندیشه امآرشی داری به تیر انداختندست بهرامی به شیر انداختنکاوه آهنگری ضحاک کشپتک دشمن افکنی ناپاک کشرخشی و رستم بر او پا در رکابتا نبیند دشمنت هرگز به خوابمرزداران دلیرت جان به کفسرفرازان سپاهت صف به صفخون به دل کردند دشت و نهر راباز گرداندند خرمشهر راای وطن ای مادر ایران منمادر اجداد و فرزندان منخانه من بانه من توس منهر وجب از خاک تو ناموس منای دریغ از تو که ویران بینمتبیشه را خالی ز شیران بینمتخاک تو گر نیست جان من مبادزنده در این بوم و بر یک تن مبادعلیرضا شجاعی پور(۷)- شرف نامه:بیا به بزم وطن شور و عشق بر پاكنسبوی غم بشكن می به جام مینا كنشراب پاک مغان نوش و در كمال ادبدو جرعه نیز نثار ره اهورا كنسرود پاكی و نیكی به گوش یار بخوانو در بلوغ خرد، یادی از اوستا كنبیا و زند بخوان تا سپیده با زرتشتشكوه جلوه‌ی خورشید را تماشا كنبگو كه نیک بیندیش و نیک كن گفتارچو نیک شد همه كردار، شكر مزدا كنبگو كه ملت ما سرفراز تاریخ استو دشمنان وطن را خفیف و رسوا كنپیام عز و شرف را بخوان ز شهنامهو رمز و راز شرفنامه را هویدا كننبسته دست ترا فتنه‌های چرخ بلندمقام خویش در اوج حماسه پیدا كنبیا و پهنه‌ی این خطه‌‌ی خدایی رابرای جشن خرد پیشگان مهیا كناگرچه گوش ستم از چرا گریزان استبیا تمام سخن را چرا و آیا كنچرا ز خون سیاوش برآمده ضحاک؟بیا به علم و خرد حل این معما كنتو قطره‌ای و منم قطره و وطن دریابیا و قطره‌ی جان را نثار دریا كنبه شوق دیدن فردای عشق و آزادیبه نور دانش امروز، فكر فردا كنامید می‌چكد از ابر «اتحاد» بیاو بوستان وطن را دوباره احیا كنمصطفی بادکوبه‌ای(۸)- عاشق خاک میهن:در طواف شمع میهن پر کشان پروانه امآشنای کوی عشقم، ساکن میخانه امچون سمندر پر کشم مستانه در آتش رومشاهباز عشقم و در قله باشد لانه امآن نه من باشم که از مهر وطن دل بر کنمکز همه ملک جهان من عاشق این خانه امدرس جانبازی من از آزادگان آموختمهمچو فرهادم به شهرت عاشقی دیوانه امقصه ها دارم به یاد از روزگار کودکیمن از این افسانه هم ناله با حنانه امخاطرات تلخ و شیرین در این گهواره استزین سبب در راه جان دادن چنین افسانه اممام میهن درس عشق و یک دلی داده مرازین جهت با بی دلان اندر جهان بیگانه امروز سختی ، ترک میهن کار خود کامان بوددر نبرد حق و باطل چون یلی مردانه اممن نیم مثل پرستو تابع آب و هواچون کبوتر هستم و ایران بود کاشانه امعاشق گلزار عشق همچو بلبل در بهارکی اسیر لانه و در بند دام و دانه امخاک پاکت ای وطن شد توتیای چشم منبار عشقت را به منت می کشم بر شانه امپاسدار کاخ عقل و عاشق آزادیمپاسبان دینم و مستحفظ این خانه امچشم دشمن کور و بختش سرنگون بادا که منباز می سازم ترا ای خانه‌ی ویرانه امگفت کسری ای وطن ای مأمن عشق و صفاجان به راهت می دهم ای گوهر یکدانه اممحمد حسین کسرایی(۹)- ایران:ایران...فدای اشک و خنده تودل پر و تپنده توفدای حسرت و امیدترهایی رمنده تواگر دل تو را شکستندتو را به بند کینه بستندچه عاشقان بی‌نشانیکه پای درد تو نشستندکلام شد گلوله بارانبه خون کشیده شد خیابانولی کلام آخر این شدکه جان من فدای ایرانتو ماندی و زمانه نو شدخیال عاشقانه نو شدهزار دل شکست و اخرهزار و یک بهانه نو شدبه خاک خسته تو سوگندبه بغض خفته دماوندکه شوق زنده ماندن منبه شادی تو خورده پیوندافشین یداللهی(۱۰)- ای وطن:ای سلامم، ای سرودمای نگهبان وجودمای غمم تو، شادی ام تومایه آزادی ام توای وطن!ای دلیل زنده بودنای سرودی صادقانهای دلیل زنده ماندنجان پناهی جاودانهای وطن!همچو رویش در بهارانهمچو جان در هر بدنمثل بوی عطر گل‌هامثل سبزی چمنای وطن!مثل راز شعر حافظمثل آواز قناریهمچو یاد خوش‌ترین‌هاهمچو باران بهاریای وطن!مثل غم در مرگ مادرمثل کوهٍ غُصه‌هاییمثل سربازان عاشققهرمان قصه‌هاییای وطن!همچو آواز بلندیاز بلندی‌های پاکبا غروری، با گذشتیبا وفایی همچو خاکای وطن!نادر ابراهیمی(۱۱)- وطنم:وطنم، وطنم، وطنمبشنو ز دلم سخنماگر از بر جان گذرمنرود وطن از نظرمتو چو پرتو جان منیتو سرای امان منیبه خدا ز تو دل نکنموطنم وطنم وطنمبرای آزادی تو، آبادی تو سر می‌سپارمامید بهروزی تو، پیروزی تو، در سینه دارمسرباز رزم آفرینم، در سنگر حق، مرد پیکارمچو باشد هوای حق در سرمبه محراب خون نماز آورمکه در خون شوم شناورقسم بر شهید هم سنگرمنپویم بجز ره رهبرمنجویم طریق دیگروطنم، وطنم، وطنمبشنو ز دلم سخنماگر از بر جان گذرمنرود وطن از نظرمحمید سبزواری (۱۲)- ایران وطنم:وقتی که نسیم موج می اندازد در پرچم تو دلم می‌لرزدمانند قدیم با شادی تو، با هر غم تو دلم می‌لرزدای رویش سبز، ای صبح سپید ای لاله ی سرخ تو ایمانمعشق کهنم، زیبا وطنم شور سخنم، تو را می خوانمعالم می داند آری تار و پود این پرچماز خون رگ عشاق استمی بوسد این بیرق راهرکس هرجای دنیانام خدا را مشتاق استدل می بازم سر می بازم پای این پرچمفرداها را من می سازم پای این پرچممظلوم سرفراز همواره بر اوج قله هاییدائم در اهتزاز زیبایی و زیبایی و زیباییمحمد مهدی سیار (۱۳)- ایران جوان:نام جاوید وطنصبح امید وطنجلوه کن در آسمانهمچو مهر جاودانوطن ای هستی منشور و سرمستی منجلوه کن در آسمانهمچو مهر جاودانبشنو سوز سخنمکه هم آواز تو منمهمه‌ی جان و تنموطنم وطنم وطنم وطنمبشنو سوز سخنمکه نواگر این چمنمهمه‌ی جان و تنموطنم وطنم وطنم وطنمهمه با یک نام و نشانبه تفاوت هر رنگ و زبانهمه شاد و خوش و نغمه زنانز صلابت ایران جوانبه اصالت ایران کهنز صلابت ایران جوانبیژن ترقی(۱۴)- ایران:اگر ايران به جز ويران‌سرا نيست؛من اين ويران‌سرا را دوست دارم.اگر تاريخ ِ ما افسانه‌ رنگ است؛من اين افسانه‌ها را دوست دارم.نواي ِ ناي ِ ما گر جان‌گداز است؛من اين ناي و نوا را دوست دارم.اگر آب و هواي‌َش دل‌نشين نيست؛من اين آب و هوا را دوست دارم.به شوقِ خار ِ صحراهاي ِ خشک‌َش،من اين فرسوده‌پا را دوست دارم.من اين دل‌کش زمين را خواهم از جانمن اين روشن‌سما را دوست دارم.اگر بر من ز ايراني رود زور،من اين زورآزما را دوست دارم.اگر آلوده ‌دامانيد، اگر پاک!من اي مردم، شما را دوست دارم حسین پژمان بختیاری (۱۵)- وطنم ایران:وطنم، تنم چه باشد که بگویم تنی توکه تو جانی و سراپا همه جان روشنی تووطنم تو بوی بارانبه شب ستاره بارانکه خوشی و خوش ترینی به مذاق می گسارانوطنم، وطنم ایرانهمه جانی به تنموطنم ایرانمن اگر سروده باشم، وطنم تو شعر نابیمن اگر ستاره باشم، وطنم تو آفتابیوطنم، وطنم ایرانهمه جانی به تنم، وطنم ایرانوطنم که شعر حافظ شده وصله ی تن توکه شکفته شعر سعدی به بهار دامن توفرشاد جمالی(۱۶)- وطن یعنی ایران:وطن یعنی همه آب و همه خاکوطن یعنی همه عشق و همه پاکبه گاه شیر خواری گاهوارهبه دور درد پیری عین چارهوطن یعنی پدر مادر نیاکانبه خون و خاک بستن عهد و پیمانوطن یعنی هویت اصل ریشهسر آغاز و سر انجام و همیشهستیغ و صخره و دریا و هامونارس زاینده رود اروند کارونوطن یعنی سرای ترک تا پارسوطن یعنی خلیج تا ابد فارسوطن یعنی دو دست از جان کشیدنبه تنگستان و دشتستان رسیدنزمین شستن ز استبداد و از کینبه خون گرم در گرمابه فینوطن یعنی اذان عشق گفتنوطن یعنی غبار از عشق رفتنوطن یعنی هدف یعنی شهامتوطن یعنی شرف یعنی شهادتوطن یعنی گذشته حال فرداتمام سهم یک ملت ز دنیاوطن یعنی چه آباد و چه ویرانوطن یعنی همین جا یعنی ایرانوطن یعنی رهایی ز آتش و خونخروش کاوه و خشم فریدونوطن یعنی زبان حال سیمرغحدیث جان زال و بال سیمرغسپاه جان به خوزستان کشیدنشهادت را به جان ارزان خریدننماز خون به خونین شهر خواندنمهاجم را ز خرمشهر راندنوطن یعنی اذان عشق گفتنوطن یعنی غبار از عشق رفتنوطن یعنی هدف یعنی شهامتوطن یعنی شرف یعنی شهادتوطن یعنی گذشته حال فرداتمام سهم یک ملت ز دنیاوطن یعنی چه آباد و چه ویرانوطن یعنی همین جا یعنی ایرانعلیرضا عصار(۱۷)- ایران زمین:تازه تر کن داغ ما را، طاقت دوری نماندهشکوه سر کن، در تن ما تاب مهجوری نماندهپر گشاید شور و شیون از جگرها ای دریغ !دل به زخمی شعله ور شد، جان به عشقی مبتلابر نتابد سینه ما داغ چندین ماجراتازه شد به هوای تو دل تنگ ما ای وای !تازه‌تر کن داغ ما را، شعله زد جانم خدابا تو هرگز برنگردد عهد و پیمانممن زنده ام ای وطن در پناه توسر چه باشد بر تن، جان چه باشد بر کف، تا سپارم در راه توماند در دلم داغی از فریاد توشد وقت دلتنگی‌ها با یاد تومن زنده ام ای وطن در پناه توسر چه باشد بر تن، جان چه باشد بر کف، تا سپارم در راه توعبدالجبار کاکایی(۱۸)- ایران خاک دلیران:ای خطه ایران مهین، ای وطنمای گشته به مهر تو عجین جان و تن منآبی قلب تو خلیج فارس و هرمزسینه به سینه ات سلسله کوه البرزوسعت نام تو، وسعت نام خورشیدجلوه ی خاک تو، قرمز و سبز و سپیداین نه منم من، نه من منم منذره خاک وطنم منایران خاک دلیران، ایران غرش شیرانایران همیشه جاویدانشبنمی از جنگل شمال، ایرانیدیده به دریایی از کمال، ایرانیمحو جمیلی از آن جمال، ایرانیایرانی پهلوان، ایرانی مهربان، ایران وطن منایرانی قهرمان، ایرانی پهلواناز ارس تا خلیج وطن منخون سیاوش، کمان آرشمهد شهیدان، غرور آتشخانه ایمان به لطف یزدانایران خاک دلیران، ایران غرش شیرانایران همیشه جاویدانرستم و سهراب قصه ها، ایرانیشیرین و فرهاد عاشقا، ایرانیاهل وفا صلح و صفا، ایرانیایرانی مهربان، ایرانی قهرمانایران، وطن مناین نه منم من، نه من منم منذره خاک وطنم منایران خاک دلیران، ایران غرش شیرانایران همیشه جاویدان؟؟؟(۱۹)- تو را ای کهن بوم و بر دوست دارم:ز پوچ جهان هیچ اگر دوست دارمتو را ای کهن بوم و بر دوست دارمتو را ای کهن پیر جاوید برناتو را دوست دارم، اگر دوست دارمتو را ای گرانمایه، دیرینه ایرانتو را ای گرامی گهر دوست دارمتو را ای کهن زاد بوم بزرگانبزرگ آفرین نامور دوست دارمهنروار اندیشه‌ات رخشد و منهم اندیشه‌ات، هم هنر دوست دارماگر قول افسانه، یا متن تاریخوگر نقد و نقل سیر دوست دارماگر خامه تیشه‌ست و خط نقر در سنگبر اوراق کوه و کمر دوست دارموگر ضبط دفتر ز مشکین مرکبنئین خامه، یا کلک پر دوست دارمگمان‌های تو چون یقین می‌ستایمعیان‌های تو چون خبر دوست دارمبه جان، پاک پیغمبر باستانتکه پیری‌ست روشن‌نگر دوست دارمسه نیکش بهین رهنمای جهان استمفیدی چنین مختصر دوست دارمابرمرد ایرانیی راهبر بودمن ایرانی راهبر دوست دارمنه کشت و نه دستور کشتن به کس دادازینروش هم معتبر دوست دارممن آن راستین پیر را گر چه رفته استاز افسانه آن سوی تر دوست دارمهم آن پور بیداردل بامدادتنشابوری هورفر دوست دارمفری مزدک آن هوش جاوید اعصارکه ش از هر نگاه و نظر دوست دارمدلیرانه جان باخت در جنگ بیدادمن آن شیردل دادگر دوست دارمجهانگیر و داد آفرین فکرتی داشتفزونترش زین رهگذر دوست دارمستایش کنان مانی ارجمندتچو نقاش و پیغامور دوست دارمهم آن نقش پرداز ارواح برترهم ارژنگ آن نقشگر دوست دارمهمه کشتزارانت، از دیم و فارابهمه دشت و در، جوی و جر دوست دارمکویرت چو دریا و کوهت چو جنگلهمه بوم و بر، خشک و تر دوست دارمشهیدان جانباز و فرزانه ات راکه بودند فخر بشر دوست دارمبه لطف نسیم سحر روحشان راچنان چون ز آهن جگر دوست دارمهم افکار پرشورشان را که اعصاراز آن گشته زیر و زبر دوست دارمهم آثارشان را، چه پند و چه پیغامو گر چند سطری خبر دوست دارممن آن جاودان یاد مردان که بودندبه هر قرن چندین نفر دوست دارمهمه شاعران تو وآثارشان رابه پاکی نسیم سحر دوست دارمز فردوسی، آن کاخ افسانه کافراختدر آفاق فخر و ظفر دوست دارمز خیام، خشم و خروشی که جاویدکند در دل و جان اثر دوست دارمز عطار، آن سوز و سودای پر دردکه انگیزد از جان شرر دوست دارموز آن شیفته شمس، شور و شراریکه جان را کند شعله‌ور دوست دارمز سعدی و از حافظ و از نظامیهمه شور و شعر و سمر دوست دارمخوشا رشت و گرگان و مازندرانتکه شان همچو بحر خزر دوست دارمخوشا حوزه شرب کارون و اهوازکه شیرین ترینش از شکر دوست دارمفری آذرآبادگان بزرگتمن آن پیشگام خطر دوست دارمصفاهان نصف جهان تو را منفزونتر ز نصف دگر دوست دارمخوشا خطه نُخبه‌زای خراسانز جان و دل آن پهنه‌ور دوست دارمزهی شهر شیراز جنت طرازتمن آن مهد ذوق و هنر دوست دارمبر و بوم کُرد و بلوچ تو را چوندرخت نجابت ثمر دوست دارمخوشا طرف کرمان و مرز جنوبتکه‌شان خشک و تر، بحر و بر دوست دارممن افغان همریشه‌مان را که باغی‌ستبه چنگ بتر از تتر دوست دارمکهن سُغد و خوارزم را با کویرشکه‌شان باخت دوده قجر دوست دارمعراق و خلیج تو را چون ورازوردکه دیوار چین راست در، دوست دارمهم ارّان و قفقاز دیرینه‌مان راچو پوری سرای پدر دوست دارمچو دیروز افسانه، فردای رویاتبه جان این یک و آن دگر دوست دارمهم افسانه‌ات را، که خوشتر ز طفلانبرویاندم بال و پر، دوست دارمهم آفاق رویایی‌ات را که جاویددر آفاق رویا سفر دوست دارمچو رویا و افسانه، دیروز و فرداتبه جای خود این هر دو سر دوست دارمتو در اوج بودی، به معنا و صورتمن آن اوج قدر و خطر دوست دارمدگر باره برشو به اوج معانیکه‌ت این تازه رنگ و صور دوست دارمنه شرقی، نه غربی، نه تازی شدن رابرای تو، ای بوم و بر دوست دارمجهان تا جهان است، پیروز باشیبرومند و بیدار و بهروز باشی مهدی اخوان ثالث- منابع:-دیوان رودکی سمرقندی، (۱۳۸۸)،موسسه انتشارات نگاه، چاپ پنجم، تهران.- دیوان منوچهری دامغانی،(۱۳۹۰)، انتشارات زوار، تهران.- کلیات سعدی، (۱۳۸۶)،موسسه انتشارات امیرکبیر،چاپ چهاردهم، تهران- دیوان مسعود سعد سلمان (۱۳۹۱) انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.- کلیات نظامی گنجوی،(۱۳۸۸)، انتشارات زوار، تهران،صفحات ۴۷، ۳۳۵، ۳۳۷ ،۴۰۱ ،۴۰۹.- نام ایران در تاریخ (۱۳۹۴)، جلال خالقی مطلق، تارنمای آذری ها.- دیوان صائب تبریزی،(۱۳۹۲)، انتشارات نگاه، تهران.- سایت‌های اینترنتی.- و ...