دین اسلام

اسلام ، از ادیان توحیدی و ابراهیمی است. پیام‌ آور این دین حضرت محمد (ص) است که از طریق وحی از جانب خدا ، قرآن را برای بشریت آورده است. شروع دعوت به اسلام در سال ۶۱۰ میلادی در مکه واقع در شبه جزیره عربستان بود. توسعه روز افزون اسلام پس از هجرت پیامبر اسلام به شهر مدینه آغاز شد. از نظر مسلمانان ، حضرت محمد (ص) آخرین پیامبر الهی و اسلام آخرین دین است.قرآن و سنت پیامبر اسلام (ص) و ائمه ، اصلی‌ ترین منبع برای شناخت باور ها و اعمال دینی اسلام هستند. در قرآن هیچ‌ گونه باطل و اشتباهی راه ندارد و از زمان نزول تا کنون بدون تحریف باقی مانده است. سنت نیز شامل گفتار و رفتار پیامبر و ائمه است که به صورت مکتوب نسل به نسل منتقل شده است.مهم‌ ترین ارکان اعتقادی اسلام توحید ، نبوت پیامبر اسلام (ص) و معاد هستند. دستورات عملی اسلام به سه دسته عبادات ، اخلاق و احکام مدنی و اجتماعی تقسیم می‌ شوند. مهم‌ ترین اعمال عبادی در اسلام نماز ، روزه ، خمس ، زکات ، حج و جهاد هستند. بخش زیادی از منابع اسلامی به معرفی اخلاق پسندیده و ناپسند و راه‌ های عملی رسیدن به کمالات اخلاقی اختصاص دارد. توصیه به رعایت حقوق دیگران و دستوراتی برای تنظیم روابط اجتماعی و خانوادگی از جمله تعالیم اخلاقی اسلام است. اسلام برای بسیاری از امور زندگی روز مره نیز دستوراتی دارد ، اموری مثل ازدواج ، طلاق ، خرید و فروش ، اجاره و قضاوت که احکامشان در کتب فقهی تحت عنوان معاملات مورد بحث قرار می‌گیرد.در دین اسلام دو مذهب عمده و اصلی شیعه و اهل سنت وجود دارد که هر یک به فرقه‌ های متعدد تقسیم‌ شده‌ اند. مهم‌ ترین اختلاف بین این دو مذهب مساله امامت یا جانشینی پیامبر اسلام است. اما علاوه بر آن در بعض مسائل اعتقادی و احکام نیز با یکدیگر تفاوت دارند.اصطلاح اسلام در میان عرب‌ های ساکن عربستان و قبل از دوران اسلام به طور کلی به معنای ترک کردن و دست کشیدن بوده است و عرب‌ ها هنگامی فعل «اَسْلَمَ» را به کار می‌ بردند که شخص از چیزی که برای او بسیار عزیز و گران بها بود دست می‌ کشید و آن را به دیگری که خواستار آن بود وا می‌ گذاشت.علت نامگذاری این دین به اسلام این است که در این دین بنده تسلیم اراده خدای سبحان است. مسلمان کسی است که با انتخاب خود پذیرفته است که اراده‌ اش را مطیع اراده الهی سازد.کلمه اسلام در قرآن به کار رفته است و بنابر برخی آیات قرآن هر دینی به جز اسلام غیر مقبول است و بعد از آمدن اسلام ، تنها دین معتبر نزد خداوند اسلام است. سخنان بسیاری نیز از پیامبر اسلام نقل شده که از دین خود به نام اسلام و از پیروان خود با عنوان مسلمان یاد کرده است. در تقسیم‌ بندی ادیان، اسلام یکی از ادیان الهی ، توحیدی و ابراهیمی است. مسلمانان معتقد به خدای یگانه هستند. پیامبرِ دینِ اسلام ، حضرت محمد بن عبدالله (ص) است که از سوی خداوند مأمور به ابلاغ پیام الهی یا وحی به مردم شده است. کتاب قرآن ، حاوی وحی الهی به حضرت محمد(ص) است.نقطه آغاز اسلام از شهر مکه در شبه جزیزه عربستان است. نماز مهم‌ ترین عمل عبادی مسلمانان است. خانه کعبه در شهر مکه قبله مسمانان است و مسلمانان به سوی آن نماز می‌ گزارند.هر فرد با گفتن دو جمله «اشهد ان لااله الا الله» و «اشهد ان محمدا رسول الله» وارد دین اسلام می‌ شود. ذکر این جملات در واقع شهادت دادن به یگانگی خداوند و رسالت پیامبر اسلام (ص) است.این تعریف از مسلمان بیان نخستین مرتبه از پذیرش اسلام است. در این مرحله حتی ممکن است بین باور قلبی فرد با آنچه در زبان می‌ گوید تفاوت وجود داشته باشد. به این معنا که اسلام آوردن مرحله ابتدایی و ظاهری در پذیرش شریعت خاتم به وسیله اظهار شهادتین است اما ایمان علاوه بر این ، مستلزم اعتقاد قلبی و باطنی است. اسلام آوردن ، پذیرش و اطاعت زبانی و جوارحی است خواه همراه با اعتقاد قلبی باشد و خواه نه ؛ اما ایمان ، خضوع و اطاعت توأم با اعتقاد قلبی است.در قرآن نیز به تفاوت دو مفهوم اسلام و ایمان اشاره شده است. از آیه ۱۴ سوره حجرات چنین نتیجه می‌ گیرد که اسلام امری است ظاهری ولی ایمان امری است قلبی و باطنی. در برخی آیات قرآن ، اسلام و ایمان به گونه‌ ای آمده که بیانگر نوعی یگانگی میان آن دو است.پیامبربنیان‌ گذار دین اسلام حضرت محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب (ص) است. بر اساس متون اسلامی او آخرین فرستاده خداوند به سوی انسان‌ هاست. مسلمانان او را برترین انسان و بهترین الگو برای زندگی می‌ دانند. به اعتقاد مسلمانان حضرت محمد (ص) دارای مقام عصمت و علم غیب بوده است.در طول زندگی خود هیچ‌ گاه پیرو آیین بت‌ پرستی رایج در مکه نبود. مردم مکه او را به امانت‌ داری می‌ شناختند. خداوند در چهل سالگی او را به پیامبری مبعوث کرد. اولین پیغام خداوند توسط جبرئیل در غار حرا در مکه وقتی که او چهل ساله بود بر وی نازل گشت.کتاب آسمانیکتاب مقدس و آسمانی مسلمانان قرآن است و منبع اصلی باور ها و اعمال دینی ایشان به شمار می‌ رود. متن قرآن وحی الهی است و از سوی خداوند توسط فرشته وحی (جبرئیل) بر پیامبر نازل شده است. به اعتقاد مسلمانان در قرآن هیچ‌ گونه باطل و اشتباهی راه ندارد و از زمان نزول تا کنون بدون تحریف باقی مانده است.قرآن کتابی است که در ۱۱۴ سوره دسته‌ بندی شده است. هر سوره شامل تعدادی آیه است.منابع شناختقرآن كريم ، سُنَّت پیامبر اسلام (ص) و امامان شیعه و نیز گفتار و رفتار اصحاب پیامبر جزو منابعی است که مسلمانان برای شناخت باورها ، وظایف عملی ، تاریخ اسلام و آشنایی با سرگذشت بزرگان دین به آن مراجعه می‌ کنند. این سنت در قالب کتاب‌ های حدیث و سیره از نسل‌ های گذشته به آینده رسیده است.از نظر شیعیان فقط سنت پیامبر و امامان شیعه معیار شناخت و عمل است.اصول اعتقادیاعتقادات به مجموعه باور هایی گفته می‌ شود که شامل نگاه اسلام به جهان ، انسان ، طبیعت و رابطه آن‌ ها با خداوند است. مجموعه اعتقادات اسلامی در سه اصل کلی توحید ، نبوت و معاد دسته‌ بندی می‌ شوند که به آنها اصول عقاید گفته می‌ شود. یعنی چیز هایی که هر مسلمان باید به انها معتقد باشد. سایر باور های اسلامی ریشه در این سه اعتقاد اصلی دارند. هر یک از این اعتقادات موجب تمایز مسلمانان از سایر ادیان می‌ شوند. در مذهب شیعه ، امامت نیز جزو اصول اعتقادی محسوب می‌ شود.توحیددر جهان‌ بینی اسلامی مهم‌ ترین اعتقاد ، توحید یعنی باور به خدای واحد و متشخص است. در اعتقادات اسلامی خدا خالق همه هستی و پروردگار آن است. باور به یگانگی خدا در سه شاخه توحید ذاتی ، توحید صفاتی و توحید افعالی قابل تقسیم‌ بندی است. این سه قسم در واقع توحید نظری‌ اند و فقط در عرصه باور و اعتقاد هر فرد مسلمان حضور دارند.توحید عملی نتیجه توحید نظری است و در شاخه‌ هایی مثل توحید در عبادت ، توحید در اطاعت ، توحید در تشریع (قانون گذاری) و توحید در حاکمیت بروز می‌ کند.نبوتمسلمانان معتقدند خدا برای هدایت نوع بشر ، افرادی را برگزیده و به عنوان پیامبر به سوی انسان‌ ها فرستاده است. این افراد در ادبیات اسلامی نبی و رسول نامیده می‌ شوند. تعداد پیامبران الهی صد و بیست و چهار هزار نفر است که پنج نفر از آنان اولوالعزم بوده و وظایفی خاص به عهده داشته‌ اند. این پیامبران آیین‌ ها و کتاب‌ هایی را آورده‌ اند. در قرآن که آخرین کتاب آسمانی است ، به نام بیست و شش نفر از این پیامبران و کتاب‌ های برخی از آنان اشاره شده است.آخرین پیامبر الهی حضرت محمد (ص) است که دین اسلام را آورده و بعد از او پیامبری نخواهد آمد.امامتامامت به معنای ریاست و سرپرستی امور دینی و دنیایی مردم به جانشینی از پیامبر اسلام (ص) است. در این باره دو نگاه اصلی در بین مسلمانان وجود دارد:۱. شیعه معتقد است پیامبر اسلام (ص) به دستور خداوند جانشین خود را مشخص کرده و مردم باید از او اطاعت کنند. این جانشین امام علی (ع) است و بعد از او نیز امام حسن (ع) و امام حسین (ع) عهده‌ دار منصب امامت بوده‌ اند. شیعیان اثنا عشری معتقدند که بعد از امام حسین (ع) نُه تن از نسل او از جانب خداوند به مقام امامت رسیده‌ اند. امام دوازدهم امام مهدی (عج) است که از نظر ها غایب است و برای اقامه عدل در جهان ظهور خواهد کرد. برخی از فرقه‌ های دیگر شیعه مانند زیدیه و اسماعیلیه و چند فرقه دیگر ، درباره امامان بعد از امام حسین (ع) ، نظر دیگری دارند.۲. اهل سنت معتقدند پیامبر اسلام (ص) برای بعد از خود جانشینی مشخص نکرده است و مردم پس از رحلت ایشان ابوبکر فرزند ابی‌قحافه را انتخاب و با او بیعت کردند و پس از او نیز عمر بن خطاب و عثمان بن عفان را خلیفه دوم و سوم ، و علی بن ابی طالب (ع) را چهارمین خلیفه می‌ دانند.معاداعتقاد به زنده‌ شدن مردگان و زندگی پس از مرگ جزو اصول باور های ادیان و به ویژه اسلام است. باور به معاد شامل باور به وقوع حوادثی در هنگام مرگ و بعد از آن در دوران برزخ و نیز حوادث و موقعیت‌ های بعد از زنده شدن مردگان در روز قیامت است. مفاهیمی مثل حشر ، میزان ، تطائر کتب ، صراط از اموری هستند که مورد اعتقاد مسلمانان هستند.عباداتعبادت عملی است که فقط باید به انگیزه اطاعت از دستور خداوند انجام شود. اعمال عبادی یا واجب‌ اند یا مستحب. مهم‌ ترین عمل عبادی واجب در اسلام نمازهای روزانه است. برخی از مهم‌ ترین عبادت‌ های واجب عبارتند از: روزه در ماه رمضان ، زَکات ، خُمس ، زیارت خانه کعبه (حج) ، جهاد.اخلاقدر متون اصلی اسلام (قرآن و سنت معصومان) آموزه‌ های فراوانی برای رفتار های اخلاقی وجود دارد. معرفی اخلاق پسندیده و ناپسند و راه های عملی رسیدن به کمالات اخلاقی ، توصیه به رعایت حقوق دیگران و دستوراتی برای تنظیم روابط اجتماعی و خانوادگی جزو تعالیم اخلاقی اسلام است.وظایف مدنی و اجتماعیدر اسلام برای بسیاری از امور زندگی روزمره دستورات شرعی وجود دارد. اموری مثل ازدواج ، طلاق ، خرید و فروش ، اجاره ، رهن ، خوردنی‌ ها و آشامیدنی‌ ها ، شکار ، امور جنائی ، قضاوت هر یک احکامی دارند. این احکام در علم فقه با عنوان احکام معاملات مورد بحث قرار می‌ گیرند.انشعاب‌ هاامروزه مسلمانان در قالب دو مذهب بزرگ شیعه و اهل سنت دسته‌ بندی می‌ شوند. هر یک از این دو مذهب نیز دارای فرقه‌ های متعددی هستند. مهم‌ترین اختلاف بین شیعه و اهل سنت ، مسئله امامت یا جانشینی پیامبر است. این اختلاف از روزهای نخستین بعد از رحلت پیامبر اسلام (ص) در بین برخی از اصحاب نمایان شد.تمایزات این دو مذهب در امامت خلاصه نمی‌ شود و این دو مذهب از نظر اعتقادی و احکام عملی نیز با هم تفاوت‌ هایی دارند. تفاوت نگاه درباره عدالت اصحاب پیامبر ، عصمت انبیاء ، جبر و اختیار ، برخی از احکام وضو و نماز و حج ، تفاوت عقیده درباره ازدواج موقت نیز از موارد اختلافی بین این دو مذهب است.شیعهشیعه به عنوان یکی از دو مذهب اصلی اسلام خود به فرقه‌ های متعددی منشعب شده است. وجه مشترک همه این فرقه‌ ها اعتقاد به امامت و خلافت امام علی (ع) و دو فرزندش امام حسن (ع) و امام حسین (ع) بعد از پیامبر است.شیعیان در اکثر کشور های اسلامی حضور دارند ولی بیشترین جمعیت شیعه در کشور های ایران ، عراق ، آذربایجان ، پاکستان و لبنان ساکن هستند.اهل سنتاهل سنت از نظر جمعیت از شیعیان بیشترند. پیروان این مذهب نیز به فرقه‌ های متعددی منشعب شده‌ اند. این انشعاب‌ ها دو محور اعتقادی و فقهی دارد. تفاوت نگرش در اعتقادات باعث ایجاد سه گرایش معتزله ، اشعری و ماتریدی شده است. تفاوت در فهم احکام فقهی و فروع دین نیز منتهی به ایجاد چهار مذهب فقهی حنفی ، مالکی ، شافعی و حنبلی شده است.خوارجنخستین انشعاب در بین مسلمانان که به شکل‌ گیری یک فرقه انجامید ، انشعاب خوارج در جنگ صفین از سپاهیان امام علی (ع) است. خوارج درباره حکومت و نیز کسانی که مرتکب گناه کبیره شده‌ اند باور های خاصی داشتند.خوارج بعدها به گروه‌های متعددی منشعب شدند و امروزه در کشورهایی مثل عمان ساکن هستند.تاریخدوران مکهنقطه آغاز اسلام در شهر مکه واقع در شبه جزیره عربستان در سال ۶۱۰ میلادی مطابق با چهلمین سال عام الفیل و نخستین سال بعثت حضرت محمد بن عبدالله (ص) پیامبر اسلام است.نخستین دوره اسلام دوره سیزده ساله سکونت و تبلیغ پیامبر اسلام در مکه است. در این دوره پیامبر سه سال به صورت مخفی به دعوت مشغول بود. بعد از سه سال خداوند او را مأمور کرد بستگان نزدیکش را به اسلام دعوت کند. در این دوره تعداد محدودی از افراد مسلمان شدند. در سال های دوازده و سیزده بعثت ، پیامبر در طی دو پیمان به نام بیعت عقبه زمینه مهاجرت به یثرب را آماده کرد.دوران مدینهدر ربیع الاول سال سیزدهم بعثت ، پیامبر به مدینه هجرت کرد و با همراهی ساکنان مدینه نخستین حکومت اسلامی را بنیان نهاد. اصحاب پیامبر در مدینه دو گروه بزرگ بودند که با نام مهاجران و انصار شناخته می‌ شدند. اکثر جمعیت انصار از دو قبیله بزرگ اوس و خزرج بودند.در این دوره پیامبر گرفتار جنگ های متعددی شدند که با عناوین غزوات و سرایا در تاریخ ثبت شده‌ اند. مهم‌ ترین غزوه‌ های پیامبر جنگ بدر و احد و خندق و فتح مکه هستند. بعد از فتح مکه تقریبا همه شبه جزیره عربستان مسلمان شدند.در این دوره هم چنین پیامبر به سران کشور های مختلف نامه نوشتند و آن‌ ها را به اسلام دعوت کردند. این دوره ده سال طول کشید و با درگذشت رسول خدا ، اسلام وارد دوران جدیدی شد.دوران خلفای سه گانهپس از در گذشت پیامبر اسلام در سال ۱۱ قمری در مدینه ، با وجود وصیت او مبنی بر جانشینی علی بن ابیطالب ، برخی از اصحاب ، ابوبکر بن ابی قحافه را به خلافت انتخاب کردند. پس از ابوبکر عمر بن خطاب و بعد از او عثمان بن عفان به خلافت رسیدند.در دوره خلیفه اول چند درگیری با مرتدان و چند جنگ با پیامبران دروغین گزارش شده است. در دوران خلیفه دوم که حدود ده سال طول کشید فتوحات اسلامی گسترش یافت و مسلمانان ایران و شام و مصر و... را فتح کردند. در دوران خلیفه سوم نیز گسترش قلمرو اسلام ادامه داشت. مهمترین اتفاق این دوران شورش های داخلی بود که منجر به قتل خلیفه سوم و انتخاب علی بن ابیطالب (ع) به عنوان خلیفه چهارم شد.دوران امام علی (ع) و امام حسن (ع)دوران خلافت امام علی (ع) (۳۷-۴۰ قمری) کمتر از پنج سال طول کشید. سه جنگ داخلی جمل ، صفین و نهروان از اتفاقات مهم این دوره است. امام علی (ع) در مسجد کوفه توسط یکی از خوارج ، ترور شد و مردم با امام حسن مجتبی (ع) فرزند ارشد ایشان بیعت کردند.دوران خلافت امام حسن مجتبی (ع) کمتر از شش ماه به طول انجامید که بیشتر آن نیز به جنگ داخلی سپاه امام با سپاه شام به فرماندهی معاویه پسر ابوسفیان گذشت. جنگ ، با امضای صلح نامه و انتقال خلافت به معاویه به پایان رسید.جغرافیا و جمعیت مسلمانانمسلمانان امروزه در بیشتر کشور های جهان حضور دارند. جمعیت مسلمانان جهان حدود یک و نیم میلیارد نفر است. اکثر مسلمانان در قاره آسیا و به ویژه خاورمیانه زندگی می‌ کنند.پر جمعیت‌ ترین کشور مسلمان اندونزی است. عربستان به علت وجود دو شهر مکه و مدینه و برگزاری مراسم سالیانه حج در آن از کشور های مهم مسلمان محسوب می‌ شود. عراق نیز از کشور های مهم اسلامی است که مقبره شش امام شیعه در آن است و مدت‌ ها پایتخت خلافت اسلامی بوده است. هم‌ چنین یکی از بزرگترین و باسابقه‌ ترین حوزه‌ های علمیه شیعه در شهر نجف عراق قرار دارد. ایران نیز به واسطه نظام جمهوری اسلامی و وجود مراکز مذهبی معروف مانند شهر مشهد و حرم امام رضا (ع) و حوزه های علمیه کهن و دستیابی به پیشرفت های علمی و فناوری دارای جایگاهی ویژه درجهان اسلام است.Aparat => aparat.com/risxtorBlogfa => risxtor.blogfa.comVirgool => virgool.io/@Risxtor