چگونه از حواس‌پرتی در حین مطالعه جلوگیری کنیم؟

بسیاری از دانش‌آموزان به دلیل ناتوانی در حفظ تمرکز در حین مطالعه از اختلالات شکایت می‌کنند. آن‌ها اغلب اعلام می‌کنند که قادر به حفظ تمرکز بر روی یک موضوع به مدت طولانی، حتی یک ساعت نیستند. تأکید بر این نکته ضروری است که حواس پرتی به معنای انحراف ناخودآگاه و بدون اراده ذهن از موضوع است.به عبارت دیگر، عدم تمرکز حواس ناشی از عمل دفاعی ذهن در مقابل تحریکات خارجی است که باعث حواس‌پرتی می‌شود. این واقعیت باعث می‌شود که دانش‌آموزان در حین مطالعه به مدت کوتاهی به درس تمرکز کنند، اما سپس به دلیل پرداختن به افکار دیگر، از موضوع فراموش کنند. این مقاله به بررسی راه‌های پیشگیری از حواس‌پرتی در حین مطالعه می‌پردازد. برای بهبود پیشرفت تحصیلی فرزند خود، مشاوره نوجوان می‌تواند به شما کمک کند.۲۴ راه برای جلوگیری از حواس‌پرتی هنگام مطالعهبسیاری از دانش‌آموزان اشتباهاً اعتقاد دارند که تمرکز ذهن یک ویژگی ذاتی است که تغییر آن غیرممکن است. اما واقعیت این است که تمرکز در دانش‌آموزان مهارتی است که با پرورش و تمرین روزانه، هر کسی، حتی نوجوانان با هوش عادی، می‌توانند به تمرکز بالایی دست یابند.این اعتقاد نادرست که "من به طور ذاتی حواس‌پرت هستم"، از بهره‌مندی از تمرکز عالی ممانعت می‌کند. هر دانش‌آموز دارای توانایی تمرکز است؛ زیرا تمرکز برای مطالعه در نوجوانان امری نسبی است و همیشه راه‌حل‌هایی برای جلوگیری از عدم تمرکز در دسترسند. این مقاله ۲۴ گام عملی را برای افزایش تمرکز هنگام مطالعه در نوجوانان بررسی می‌کند.شناسایی منبع حواس‌پرتیبرای شروع مسیر بهبود تمرکز، شناسایی ریشه و منشاء حواس‌پرتی و کاستی از تمرکز یک گام اساسی و حیاتی است. در صورتی که حواس‌پرتی به علت عوامل خارجی رخ دهد، امکان تغییر و بهبود آن به سرعت وجود دارد. در مقابل، اگر منشاء حواس‌پرتی داخلی باشد، نیاز به برنامه‌ریزی جهت پیشگیری از وقوع آن وجود دارد. به عنوان مثال، می‌توانیم در برنامه‌ریزی مطالعاتی خود مدت زمان مطالعه را محدود کرده و در هر نیم ساعت، ۱۰ دقیقه استراحت نماییم. این اقدام به افزایش تمرکز ادراک محدودیت زمانی کمک کرده و با گام‌های کوچک، زمان مطالعه را افزایش داده و به ۴۵ دقیقه مترقی شویم.تقویت انگیزهتشخیص میزان انگیزه و علاقه به مطالعه اساسی است و در مسیر بهبود تمرکز حیاتی می‌باشد. اگر انگیزه کاهش یابد، احتمالاً تمرکز و علاقه در مسیر یادگیری کم خواهد شد. برای حفظ انگیزه، باید به دنبال اهداف جذاب و جذاب برای مطالعه باشیم. این اهداف زیبا در مسیر یادگیری تاثیر زیادی دارند و می‌دانیم که تلاش‌های ما شکل آینده را خواهند داد. اصل "تصمیم زیبا، زندگی زیبا و آینده زیبا" را در نظر داشته باشیم تا همیشه به دنبال دستیابی به اهداف و رویاهای جذاب و روشن باشیم.ایجاد محیط مطلوبدر حین مطالعه، تنظیم محیط آموزشی با دمای مناسب بسیار حائز اهمیت است. حفظ دمای هوا در حد مطلوب تأثیر قابل توجهی بر تمرکز انسان دارد. هوای گرم می‌تواند باعث تنبلی و حواس‌پرتی شود. اگر تاکنون در محیط گرمی مطالعه کرده‌اید، احتمالاً با تجربه خواب‌آلودگی و افسوس در زمان‌هایی که به خواب رفته و از دست رفته‌اید، آشنا هستید. برای جلوگیری از این مشکلات، تنظیم دمای اتاق مطالعه به‌طور استاندارد و مطابق با نیازهای فیزیولوژیکی بسیار مهم است. این اقدام به شما کمک خواهد کرد تا تمرکز خود را حفظ کنید و از از دست دادن زمان‌های ارزشمند جلوگیری نمایید.ایجاد گستردگی در موضوعات تحصیلیبرای افزایش بهره‌وری در مطالعه، توصیه می‌شود که به مدت طولانی یک کتاب را پشت سر هم مطالعه ننمایید. بهتر است از دو یا چند کتاب با موضوعات متنوع استفاده کنید و زمان‌بندی مناسبی برای هرکدام را در نظر بگیرید. مطالعه مستمر یک کتاب درسی بدون وقفه، ممکن است باعث ایجاد خستگی شود و تدریجاً تمرکز شما را از دست بدهید. این به دلیل این است که تغییر موضوع باعث انعطاف در ذهن شما می‌شود و از خستگی جلوگیری می‌کند. این روش، حواس شما را تازه و فعال نگه می‌دارد و تجربه مطالعه را بهبود می‌بخشد.ایجاد شرایط مطلوب قبل از مطالعهپیش از شروع به مطالعه، از عوامل مختلف و مزاحم که ممکن است بر فرایند یادگیری تأثیرگذار باشند، دوری کنید. به عنوان مثال، اطمینان حاصل کنید که زنگ تلفن خاموش شده باشد، صدای تلویزیون به حداقل کاهش یابد و هرگونه عامل دیگری که ممکن است توجه شما را پرت کند، حذف گردد. این اقدامات به شما کمک خواهند کرد تا در حین مطالعه با تمرکز بیشتری روبرو شوید و بهبود یادگیری خود را تجربه نمایید. به این ترتیب، با ایجاد یک محیط آرام و بدون مزاحم، فرآیند یادگیری شما به بهترین شکل ممکن پیش می‌رود.تغییر شیوه بلندخوانیاگر به عادت بلندخوانی مشغولید، بهتر است این عادت را به تدریج کاهش دهید زیرا ممکن است تمرکز شما را کاهش دهد و از طرفی، انرژی بیشتری را مصرف کنید که ممکن است باعث خستگی زودرس شود. با کاهش این عادت، می‌توانید بهبود تمرکز خود را تجربه کنید و در طول زمان، انرژی خود را بهینه مدیریت کنید. این اقدام به شما کمک خواهد کرد تا مطالعه را با کارایی بیشتر و بدون احساس خستگی زیاد ادامه دهید.ایجاد وقفه در میان زمان مطالعهبرای افزایش بهره‌وری در مطالعه، مهم است که مدت زمان مطالعه خود را به صورت طولانی نگه ندارید. برخی از دانش‌آموزان به عادت دارند که یک مطلب را تا انتها بخوانند و سپس استراحت کنند. این روش ممکن است باعث خستگی و کاهش تمرکز شود. بنابراین، هر زمان که احساس کردید خسته شده‌اید، بهتر است از مطالعه کناره گیری کرده و مدتی استراحت نمایید. در برنامه خود، ۱۰ تا ۱۵ دقیقه استراحت بین خواندن دو کتاب یا یک ساعت مطالعه را در نظر بگیرید. در این زمان، از تغذیه مناسب هم بهره ببرید. همچنین باید به یاد داشته باشید که حداکثر زمان تمرکز ذهنی روی هر مطلب باید ۵۰ دقیقه باشد. این اقدامات به شما کمک خواهند کرد تا تمرکز را حفظ کرده و از افت کیفیت یادگیری جلوگیری کنید.برنامه ریزی برای تفریحبرای حفظ تعادل بین جسم و ذهن، می‌توانید هر هفته یک روز و ساعتی را به فعالیت‌های گردشی مانند پارک‌رفتن یا شرکت در مهمانی اختصاص دهید. این اقدامات باعث رفع خستگی جسمانی و روانی می‌شوند و از حفظ تمرکز حواس شما کمک می‌کنند. اگر به طور مداوم در یک محیط ثابت نشسته و بدون وقفه مطالعه کنید، احتمالاً با خستگی جسمی و افت تمرکز روبرو خواهید شد. بنابراین، اختصاص زمانی برای فعالیت‌های تفریحی و گردشی، می‌تواند به بهبود عملکرد شما در فرایند یادگیری و تمرکز کمک کند.پیدا کردن حالت مناسب مطالعهتاحالا امتحان کرده‌اید که در یک محیط مطالعه مناسب، جایی که تداخل با موارد مختلف نداشته باشد، نشسته و کتاب یا مقاله خود را مطالعه کنید؟ این روش می‌تواند به حفظ تمرکز و جلوگیری از حواس‌پرتی کمک کند. بهتر است در جاهایی که در تیررس مستقیم مزاحمت‌ها نیستید، نشسته و مطالعه کنید. برای مثال، نشستن به عنوان یک گزینه بهتر از این است که در حالت درازکشیده یا تکیه‌گاه نا مناسبی قرار بگیرید، چرا که حالت جسمانی بدن نقش مهمی در حفظ تمرکز دارد. بهتر است از این حالت‌ها خودداری کرده و به جای آن در حالت نشسته به مطالعه بپردازید.تمرین تندخوانیاستفاده از تکنیک تندخوانی یک رویکرد مؤثر برای بهبود تمرکز در حین مطالعه دانش‌آموزان می‌باشد. این روش، با افزایش سرعت مطالعه، توجه بیشتری را به خود جلب کرده و در نتیجه تمرکز را ارتقاء داده و درک و یادگیری موضوعات را بهبود می‌بخشد. قابلیت عبور از هزاران کلمه در هر دقیقه توسط ذهن و تفکر انسان وجود دارد، اما اگر سرعت مطالعه کم باشد، زمان اضافی صرف می‌شود و ذهن به اطراف موضوع منحرف می‌شود که باعث حواس‌پرتی می‌شود. تندخوانی به عنوان یک روش فعال، از دخالت فرآیند ذهنی و تمرکز بیشتر در مطالعه و یادگیری حمایت می‌کند.جدیت در مطالعهاستفاده از جدیت به عنوان یک استراتژی برای افزایش تمرکز در حین درس خواندن برای نوجوانان پیشنهاد می‌شود. این تکنیک به شدت توصیه می‌شود که هنگام نشستن پشت میز، با جدیت و تعهد شروع به مطالعه کنید. افزایش سرعت در ابتدای مطالعه باعث تسهیل در تمرکز حواس و در نتیجه بهبود یادگیری می‌شود. عبارت چینی "برداشتن قدم اول موجب فتح ستارگانی است که هزاران فرسنگ از ما دور هستند" بیانگر اهمیت گام گذاشتن اولین قدم به سوی هدف است. جدا از شک و تردید، اعلام کردن توانایی یادگیری هر درس با جدیت و انگیزه، به موفقیت در مطالعه کمک می‌کند و از حواس‌پرتی جلوگیری می‌شود.استفاده از راهنماتدابیری همچون استفاده از ابزارهای راهنما (مانند انگشت سبابه، مداد، خط‌کش و ...) یک راه‌حل کارآمد برای بهبود تمرکز در حین مطالعه نوجوانان است. این ابزارها به عنوان وسایل کمکی در فرآیند مطالعه به‌کار می‌روند و در ارتقاء تمرکز حواس و بهبود عادت‌های مطالعه تأثیرگذار هستند.استفاده از این ابزارها باعث جلوگیری از نیاز به بازگشت به متن برای مراجعه مجدد، بهبود کارایی زمانی، و کاهش خستگی چشم و ذهن می‌شود. این تکنیک‌ها به دانش‌آموزان امکان می‌دهند تا موانعی که ممکن است تمرکز را کاهش دهند را به حداقل برسانند و از وقت مطالعه خود بهترین استفاده را ببرند.قابلیت “نه” گفتنوقتی تصمیم به مطالعه می‌گیرید و اطرافیان یا هم‌اتاقان شما به شما درخواست جمع شدن می‌دهند، اهمیت تقویت مهارت رد کردن این درخواست‌ها را درک کنید. اگر این اراده در شما کم است، می‌توانید در اتاق مطالعه خود یک پیام قرار دهید که از دیگران خواهش می‌کند «مزاحم نشوید». در صورتی که این راهکار جوابگو نبود، روش‌های دیگری نیز وجود دارد که نشان دهد شما تمایلی به از هم گسیختن فکرهایتان ندارید. برخی از دانش‌آموزان که مشکل در تمرکز و درس خواندن دارند، اغلب به دنبال حل مشکل در روش‌های مطالعه خود هستند، در حالی که ممکن است جواب در انتخاب یک محیط مناسب برای مطالعه باشد.ترک افکار منفی و داشتن افکار مثبتقدرت مطالعه عمیق و یادگیری موثر زمانی به وجود می‌آید که شخص از تصور مثبتی از خود برخوردار است و به خود اعتماد دارد. اعتماد به خود، قدرت و مهارت فرد را افزایش داده و به بهبود سلامتی ذهنی کمک می‌کند. در هنگام انجام وظایف، از استفاده از عبارات منفی مانند “نمی‌توانم” و “این کار محال است” پرهیز کنید و جایگزینی مناسب‌تر برای آن‌ها را در نظر بگیرید.از ترس، بدگمانی و بی‌ارادگی دوری کرده و هرگز به احساسات و افکار منفی اجازه ندهید تا تمرکز حواس شما را مختل کند. اعتماد به نفس داشته باشید و به مداوم به خود بگویید که قادر به انجام هر کاری هستید، این کار باعث پرورش تفکر مثبت در خود می‌شود. اعتماد به نفس و تفکر مثبت، احساس شعف و شادی را در شما ایجاد می‌کند و در حالت شادمانی، تمرکز حواس شما بهبود می‌یابد.با داشتن این مثبت‌انگیزی، توانایی بهتری در تفکر، مطالعه و انجام وظایف پیش خواهید آمد و در نهایت، عملکرد شما نیز بهبود خواهد یافت. از این رو، خودپنداری مثبت به عنوان یک عامل اساسی برای افزایش تمرکز در مطالعه نوجوانان و بهبود یادگیری مطرح است.یادداشت برداریفعالیت یادداشت برداری به عنوان یک تکنیک مؤثر، همچنان نقش بارزی در افزایش تمرکز و بهبود حافظه ایفا می‌کند. این فرآیند نه تنها به بهبود تمرکز کمک می‌کند، بلکه در فرآیند یادگیری نیز نقش مهمی ایفا می‌نماید و کمک به بهترین حفظ مطالب می‌کند.یادداشت برداری به عنوان یک فعالیت فکری، فرآیندی جدی و موثر است که افراد را به تفکر و اندیشه عمیق وادار می‌سازد. این تمرین با هماهنگی بین چشم و مغز، نقش بسیار مهمی در تقویت تمرکز حواس دارد و منجر به افزایش تمرکز در حین مطالعه، درک بهتر از مطالب، و افزایش سرعت یادگیری می‌شود.کنترل صحبت با خودبسیاری از نوجوانان ممکن است ادراک نکنند که در حین انجام وظایف، به صورت ذهنی با خودشان گفتگو دارند. این گفتگو با خود، می‌تواند منجر به انگیزش و الهام به انجام فعالیت‌ها شود و به برنامه‌ریزی برای آینده کمک کند. از طریق این گفتگو با خود، می‌توانیم به پیشرفت خود نظارت داشته باشیم؛ اما اگر این گفتگو به شکل نقد بی‌پایان یا انتقاد شدید تبدیل شود، ممکن است بر تمرکز ما اثرات منفی بگذارد.آیا تا به حال در حین نوشتن یک مقاله، در سطر اول گیر کرده‌اید و ناکام مانده‌اید؟ این ممکن است به خاطر وجود یک ویراستار درونی خیلی سخت‌گیر باشد. مقایسه غیرمنطقی با دیگران و انتظارات نادرست درباره مدت و کیفیت تمرکز می‌تواند باعث شکل‌گیری یک گفتگوی منفی با خود شود. با تمرین و تلاش مداوم، شما می‌توانید هر چالش درونی را به موفقیت تبدیل کنید.تنظیم روال خواب و استفاده از زمان استراحتدر جهت بهبود عملکرد در مطالعه، اکثر دانش‌آموزان، به ویژه در مقطع کنکور، ممکن است فکر کنند که با کاهش زمان خواب و افزایش ساعات مطالعه، به نتایج بهتری دست پیدا خواهند کرد. اما باید در نظر گرفت که کمبود خواب نه تنها به بهره‌وری کمک نمی‌کند، بلکه می‌تواند تمرکز را کاهش دهد. خواب کافی به کاهش خستگی کمک می‌کند و زمان استراحت اهمیت زیادی دارد. اگر حس می‌کنید خیلی خسته هستید، بهتر است مدت کوتاهی را به استراحت اختصاص دهید تا از مطالعه بهتر بهره‌مند شوید.سازگاری با ساعات خواب طبیعی بدن نیز اهمیت دارد. بر اساس ساختار بدن انسان، حدود ۷ تا ۸ ساعت خواب در شب ضروری است. این مقدار خواب کافی به کاهش خستگی کمک کرده و زمان استراحت را به حداقل می‌رساند. اگر حس می‌کنید بسیار خسته هستید، استفاده از مدت‌های کوتاه استراحت نیز مفید خواهد بود تا از مطالعه بهترین نتیجه را بگیرید.اهمیت خواب شبانه را هم به‌یاد داشته باشید. خواب شبانه تأثیر زیادی بر افزایش تمرکز دارد، مهارت‌های یادگیری را ارتقا می‌دهد و در نهایت باعث افزایش تمرکز در مطالعه می‌شود.حذف شبکه‌های اجتماعیبی‌شک، بزرگترین دشمن زمان و تمرکز در دنیای امروز شبکه‌های اجتماعی هستند. این اپلیکیشن‌ها با جذابیت فراوان خود، ما را در حین مطالعه و یادگیری به سمت خود جلب می‌کنند. برای مقابله با این مشکل، بهترین راه این است که گوشی خود را خاموش کنید و از دسترسی آن به شبکه‌ها جلوگیری کنید. اگر این اقدام برای شما مقرون به صرفه نیست، حداقل می‌توانید گوشی خود را به حالت پرواز (airplane mode) بگذارید، حساب‌های شبکه‌های اجتماعی‌تان را ببندید یا اعلانات را به صورت بی صدا قرار دهید. این اقدامات می‌توانند به شما کمک کنند تا تمرکز و توجه خود را به مطالعه اختصاص دهید و از حواس پرتی جلوگیری کنید.مصرف هوشمندانه کافئین برای بهبود تمرکزمقدار معقول کافئین می‌تواند به بهبود تمرکز حواس شما کمک کند. یک فنجان چای، قهوه یا نوشیدنی‌های حاوی کافئین، مثل کافی میکس، می‌توانند ذهن شما را در حین مطالعه بهتر متمرکز کنند و خستگی را تا حدی کاهش دهند. با این حال، مصرف افزایشی از کافئین ممکن است تأثیرات منفی داشته باشد و در صورت مصرف زیاد، ممکن است منجر به کاهش تمرکز شود.استفاده از تکنیک تار عنکبوتآیا تاکنون از روش تار عنکبوتی برای افزایش تمرکز در مطالعه استفاده کرده‌اید؟ وقتی برای اولین بار به تار عنکبوت دست می‌زنید، تار تکان می‌خورد و واکنش عنکبوت را ایجاد می‌کند. اما با تکرار چند بار تکان دادن، عنکبوت دیگر واکنشی نشان نمی‌دهد. این اصل را می‌توانید در مطالعه‌های خود نیز اعمال کنید. زمانی که در حال مطالعه هستید و عوامل مزاحمتی مانند صداهای بلند شما را احاطه می‌کنند، به جای واکنش نشان دادن، از روش تار عنکبوتی استفاده کنید. این راهکار به شما کمک می‌کند تا در مقابل حواس پرت‌کننده تسلیم نشوید و تمرکز خود را حفظ کنید.تقسیم کردن کارها به بخش‌های کوچکبا شروع از انجام کارهای کوچک و تقسیم فعالیت‌های بزرگ به بخش‌های کوچکتر، می‌توانید از به تعویق انداختن وظایف خود جلوگیری کنید. اگر در مطالعه یا انجام کار مشکلی دارید، بهتر است وقت خود را به طور مؤثر تقسیم کنید. به ازای هر ۴۵-۵۰ دقیقه فعالیت درسی، ۱۰ دقیقه استراحت کنید. تحقیقات نشان می‌دهد که استراحت، می‌تواند در حفظ اطلاعات و افزایش بهره‌وری شما تأثیرگذار باشد.استفاده از هدفون برای بهبود تمرکزدر شرایطی که ما در محیط‌های پر از سر و صدا زندگی می‌کنیم، بهترین راه حل ممکن استفاده از هدفون‌های خنثی‌کننده نویز باشد. گوش دادن به موسیقی از طریق هدفون می‌تواند صداهای مزاحم مانند صدای گفتگوها یا صداهای ساختمانی را کاهش داده و حواس پرتی را به حداقل برساند. هرچند گوش دادن به موسیقی با شعر ممکن است حواس پرتی را افزایش دهد، اما محققان برای بهبود تمرکز، گوش دادن به موسیقی کلاسیک یا بدون کلام را توصیه می‌کنند.مرتب‌سازی محیط کاریآیا میز کار شما به نظر نامرتب می‌آید؟ آیا به مانیتور رایانه‌اتان برچسب زده‌اید؟ اگر بله، حتماً بهتر است وقت خود را برای مرتب‌سازی میز و فضای اطرافتان اختصاص دهید. یک محیط کاری مرتب‌سازی شده می‌تواند تأثیر مهمی بر انجام کارهای شما داشته باشد. فقط وسایل ضروری را در روی میز کاری یا اطراف خود قرار دهید. فضای کاری تمیز و منظم نه تنها به کاهش اضطراب کمک می‌کند بلکه انگیزه شما را نیز تقویت می‌دهد.تشویق و جایزهانگیزه نقش مهمی در دستیابی به موفقیت ایفا می‌کند؛ به همین دلیل استفاده از پاداش به عنوان ابزاری مؤثر برای ترغیب و افزایش انگیزه در آغاز یک کار تلقی می‌شود. به عنوان مثال، اگر موفق به به پایان رساندن یک مقاله بدون حواس پرتی شوید، به خود جایزه‌هایی مانند تماشای یک برنامه تلویزیونی یا اختصاص زمان برای استراحت بدهید.هر چند مشغله‌های کاری و درسی ممکن است حواس شما را پرت کند، اما اهمیت دارد که این حواس پرتی از دستیابی به اهداف مهمتان جلوگیری نکند. با پیروی از مراحل مشخص شده، می‌توانید بهره‌وری خود را در کمترین زمان ممکن بهبود بخشید.جمع‌بندی راهکارهای موثر برای افزایش تمرکز در مطالعهدر این مقاله، با تکنیک‌هایی جهت ارتقاء سرعت مطالعه در نوجوانان آشنا گردید. این مطالب آموخته می‌دهد که با اعمال تکنیک‌های ساده، امکان بهبود سرعت مطالعه و تمرکز ذهنی در زمان درس خواندن فراهم می‌آید و به بهترین نحو از وقت مطالعه استفاده می‌شود. امیدوارم که توانسته باشم راهکارهایی را برای افزایش تمرکز در مطالعه به شما معرفی نمایم و به پرسش‌هایی چون چگونه می‌توانیم تمرکز خود را حفظ کنیم، چرا ممکن است تمرکز خود را از دست بدهیم یا چرا حواسمان پرت می‌شود، پاسخ دهم. منتظر نظرات موثر و سازنده شما در بخش نظرات هستیم و اگر این مطلب برایتان سودمند بود، آن را با دوستانتان به اشتراک بگذارید.