امامت و رهبری

آیا این سخن درست است که اعمال بر پیغمبر عرضه می شود و حتی اعمال مردم در زمان حیات هر امامی بر آن امام عرضه می شود به طوری که مثلاً الآن امام زمان نه تنها بر شیعیان بلکه بر همه مردم حاضر و ناظر است و غافل نیست؟ حتی امام، حیّ و میّت ندارد؛ یعنی همانطور که در جلسه پیش عرض کردم وقتی شما به زیارت امام رضا می روید و می گویید: اَلسَّلامُ عَلَیکَ در حد این است که شما با انسان زنده ای در این دنیا رو به رو می شوید و می گویید: اَلسَّلامُ عَلَیکَ، همان مقدار شما را شهود می کند. این همان مسئله ولایت است، ولایت معنوی.در جلسه پیش عرض کردم در اینجا نقطه التقایی میان عرفا و تشیّع وجود دارد یعنی فکر ها خیلی به هم نزدیک است. اهل عرفان معتقدند در هر دوره ای باید یک قطب، یک انسان وجود داشته باشد و شیعه می گوید در هر دوره ای یک امام و حجّت وجود دارد که او انسان کامل است و ... فعلا نمی خواهیم این بحث را مطرح کنیم چون این مسئله مورد اختلاف ما و سنّی ها نیست. اختلاف تشیع و تسنن در آن دو مسئله اول است؛ یکی مسئله ای که ما اسمش را امامت در بیان احکام دین می گذاریم، و دیگر امامت به معنی زعامت مسلمین.اهمیت حدیث ثقلینراجع به مسئله امامت، از حدیث اِنّی تارِکٌ فیکُمُ الثَّقَلَینِ غافل نشوید. اگر با یکی از علما یا غیر علمای اهل تسنن رو به رو شدید، بگویید آیا پیغمبر چنین جمله ای را فرمود یا نه؟ اگر بگوید نه، می توان چندین کتاب از خودشان جلویش گذاشت. می بینید اصلاً علمای اهل تسنن نمی توانند در [وجود صحت] چنین حدیثی اختلاف داشته باشند و ندارند(1).بعد بگویید اینکه پیغمبر قرآن را به عنوان یک مرجع و عترت را به عنوان مرجع دیگر معین کرده، عترت چه کسانی هستند؟ آنها اصلاً فرقی میان عترت پیغمبر و غیر عترت پیغمبر قائل نیستند. بلکه آنچه که از صحابه و غیر صحابه نقل می کنند، از غیر علی بیشتر نقل کرده اند تا از علی. از علی گاهی به عوان یک راوی نقل می کنند نه به عنوان یک مرجع.حدیث غدیرگفتیم علاوه بر اینکه هر کس که مرجع دین است، زعیم دین هم باید همو باشد، در مسئله زعامت هم پیغمبر تصریح کرده است. یک نمونه آن حدیث غدیر است که پیغمبر اکرم آن را در غدیر خم و در حجّة الوداع فرمودند. حجّةالوداع آخرین حج پیغمبر اکرم است و شاید ایشان بعد از فتح مکه یک حج بیشتر نکردند، البته قبل از حجّةالوداع حج عمره کرده بودند. رسول اکرم صلای عام دادند و مخصوصا مردم را دعوت کردند که به این حج بیایند. همه را جمع کردند و بعد در مواقع مختلف، در مسجد الحرام، در عرفات، در منا و بیرون منا، در غدیر خم و در جا های دیگر خطابه های عمومی خود را القا کردند. از جمله در غدیر خم بعد از آنکه جا به جا مطالبی را فرموده بود، مطلبی را به عنوان آخرین قسمت با بیان شدیدی ذکر نمود. به نظر من فلسفه اینکه پیغمبر این مطلب را در آخر فرمود همین آیه ای است که در آنجا قرائت کرد: یا اَیُّهَا الرَّسولُ بَلِّغ ما اُنزِلَ اِلَیکَ مِن رَبِّکَ وَ اِن لَم تَفعَل فَما بَلَّغتَ رِسالَتَهِ(2).بعد از اینکه پیغمبر اکرم در عرفات و منا و مسجد الحرام کلیات اسلامی را در باب اصول و فروع بیان کرده - که مهم ترین سخنان ایشان است - یک مرتبه در غدیر خم این طور می فرماید: مطلبی است که اگر آن را نگویم هیچ چیز را نگفته ام. فَما بَلَّغتَ رِسالَتَهُ به من گفته اند که اگر آن را نگویی هیچ چیز را نگفته ای یعنی همه هبا و هدر است. بعد می فرماید: اَلَستُ اَولی بِکُم اَنفُسِکُم؟ (اشاره به آیه قرآن است که: اَلنَّبِیُّ اَولی مِن اَنفُسِهُم(3)) آیا من حق تسلط و ولایتم بر شما از خودتان بیشتر نیست؟ همه گفتند: بَلی یا رَسولَالله. حضرت فرمود: مَن کُنتُ مَولاهُ فَهذا عَلِیُّ مَولاهُ. این حدیث هم مثل حدیث ثقلین دارای اسناد زیادی است.خلاصه ای از بحث غدیر را چند سال پیش در مشهد همین کانونی ها(4) به صورت کتاب منتشر کردند. البته من هنوز آن را نخوانده ام ولی برخی از رفقایمان که وارد هستند خوانده اند، می گویند خیلی خوب است. لااقل آن را مطالعه کنید. اگر ما بخواهیم مدارک احادیثی مثل حدیث غدیر را که می گوییم متواتر است یا حدیث ثقلین را - که آقای میر حامد حسین صاحب عبقات الانوار کتابی با قطع بزرگ و در چهار صد صفحه درباره مدارک آن نوشته است - بررسی کنیم، خیلی طولانی می شود. ممکن است احتیاج به بحث بیشتری داشته باشد ولی من مایلم که جوهر بحث را در مسئله امامت عرض کرده باشم همراه با یک اشاره نسبتاً اجمالی به مدارکی که اهل تشیع در باب امامت دارند. 1.برخی منبری ها و روضه خوان ها این حدیث را خراب کردند چون همیشه آن را مقدمه گریز زدن برای مصیبت خواندن قرار داده اند. انسان خیال می کند که مقصود پیغمبر در این حدیث فقط این بوده که من بعد از خود دو چیز را در میان شما باقی می گذارم : یکی قرآن که احترامش کنید و دیگر عترت که احترامشان کنید و به ایشان اهانت نکنید؛ در حالی که مقصود این است: یکی قرآن که به آن مراجعه کنید و دیگر عترت که به آنها مراجعه کنید زیرا در دنباله حدیث می فرماید: لَن تَضِلّوا ما اِن تَمَسَّکتُم بِهِما اَبَداً تا وقتی که به ایندو بچسبید گمراه نمی شوید. پس، مسئله رجوع مطرح است و پیغمبر عترت را عِدل قرآن دقرار داده است در رجوع کردن. پیغمبر هم فرمود قرآن ثَقَل اکبر است و عترت ثَقَل اصغر.2.مائده / 673.احزاب / 64.[ کانون نشر حقایق اسلامی ]