"فلسفه" را در پستوی خانه نهان باید کرد؟

قبل از اینکه متن اصلی رو بخونید اینو بگم که من در این اکانت همیشه سعیم بر این بوده اصلا سمت سیاست "داخلی" نرم. لذا اصلاً با پیش‌انگارۀ سیاسی نخونیدش!این نوشتار یک درخواسته از قشر فلسفه و کتابخون. تفکر نقادانه امروز در اطراف ما اینقدر کم و ضعیف شده که حتی قشری که کارش تفلسف و نقادیه هم درگیر ابتذاله. خیلی از اوقات به خودم میگم همینکه فلسفه باعث بشه نسبت به اطراف دید واقعا نقادانه داشته باشیم بسه. شاید به‌کار بردن تفکر نقادانه در تحلیل اطراف و خروج از ساده‌انگاری (خصوصاً در مقوله‌های پیچیده و چند لایه مثل سیاست) تنها راه نجات ما در جهانی باشه که در ید قدرت رسانه‌ست.چند مورد از مولفه‌هایی که فلسفه بهمون میده و مثل ابزار میشه ازشون برای واکاوی حقیقت استفاده کرد رو در جلوتر آوردم به همراه یک مثال از همین روزها که شاید تلنگری باشه که منظور من از کف میدان بودن و درگیر پوپولیسم نبودن تفکر فلسفی چیه:-کسی که واقعا داره فلسفه میخونه تحت تاثیر سانتیمانتالیسم/رومانتیسم قرار نمیگیره. اینکه یسری حرف خوشگل و احساسی بشنوه اصلاً از فیلتر ذهنش رد نمیشه؛ چیزی که بارزترین تجسمش رسانه در دنیای امروزه. رک بگم، اینکه خیلیامون فقط در مورد موضوعات پیش‌پا افتاده فلسفه‌ورزی کنیم واقعاً هنر نیست. به‌نظر من شخصاً اصیل‌ترین تفلسف و نقد در باب موضوعاتیه که عقل جمعی جامعه بسیار قبولش داره و اگر در برابرش بایستید سریعاً حذفتون میکنه. مثال از اطرافمون در همین الان؟ قطعاً از بحث "رای‌بی‌رای" خبر دارید. من اصلاً نمیخوام موضع‌گیری کنم ولی روی صحبتم خودمونه. هنر اینه مثلاً به همچین موضوعی تفکر نقادانه داشته باشی. اینکه از خودت بپرسی این پدیده که تقریباً موج عظیمی حتی زیر سوال بردن و نقادیش هم حرام کرده حقیقتاً چطوره؟ اوج هنر اهل فلسفه و خردورزی دقیقاً شنای در خلاف جهت و شک کردن به غیرمنتظره‌ترین موضوعاتیه که اکثریت حتی لحظه‌ای تصور کاذب و نقد‌پذیر بودنش هم ندارن. هنر متفکر نقاد شک کردن به عقل جمعی در غیرمنتظره‌ترین چیزهاست.-یکی دیگه از آورده‌های فلسفه ترس از با اطمینان حرف زدنه. کسی که کتاب‌ خونه میدونه چه دریایی از عمق در پس ساده‌ترین مسائل هم هست که اصلاً ورودی نداشته بهشون. همین موجب تواضع و عدم اطمینان در سخن گفتنش میشه و همین مانع ساده‌انگاری و ساده‌سازی معضلات در ذهنش میشه. چیزی که در شبکه‌های مجازی امروزی تقریباً بی‌معنیه! حجم سانتی‌مانتالیسم و صرفاً همراهی با جریان آب و باد در هر جهتی و عدم وجود تفکر نقادانه در اطرافمون واقعاً باور نکردنیه. کسی که کارش فلسفه باشه در یک کلام میدونه که خیلی نمیدونه.-انفجار تمام بدیهیات القا شده. یکی از ابزارهای فلسفه سوال پیچ کردنه. مثلاً خیلی از ما میدونیم هیتلر چی بوده و چه کرده. هنر فلسفه انفجار حتی همین اصل شرور بودن هیتلره! چیزی به همین بداهت (البته که شخصاً به خوی حیوانی هیتلر باور دارم و این فقط یک مثاله برای تلنگر) هم از زیر دست فلسفه فرار نمیکنه.-دید جامع و از بالا. این مورد در ادامه‌ مورد اوله. ممکنه در بستری احساسی در مقوله‌ای اکثریت نظر و کنش خاصی داشته باشن اما کسی که تفلسف کارشه همونطور که قبل‌تر گفتم تحت تاثیر این سانتیمانتالیسم قرار نمیگیره. این جمله که "فلان چیز در این مورد غلط بوده اما در مجموع وقتی نگاه کنیم کل این دستگاه یا مجموعه مفیده" رو شما از کسی میشنوید که دیدگاه باینری و صفر و صدی نداره. خب این دید جامع و از بالا در فلسفه بسیار استفاده میشه. چندی قبل کتابی از نوآم چامسکی شروع کردم به اسم "دربارۀ تروریسم غرب" که فصلی داشت درمورد رسانه‌ها. تقریباً شوکه شدم از نحوه اثرگذاری رسانه‌های امروز بر ساده‌ترین باورهامون خصوصاً در موارد سیاسی. درمورد کتاب به‌زودی مفصلاً جستاری می‌نویسم اما اگر فلسفه قرار نیست مارو از این سلطه جهانی رسانه‌ای رها و متمایز کنه پس به چه درد میخوره؟ تیکه‌هایی از این فصل کتاب هم جلوتر قرار میدم. امروز خیلیامون فکر میکنیم در اوج تفکر نقادانه و فلسفه‌ورزی هستیم اما حقیقتاً در پوسته‌ای از روشنفکری عمیقاً درگیر شستشوی مغزی هستیم. فلسفه تنها مدخل نجاتمونه . . .اما سوالی که پیش میاد اینه که چه فلسفه‌ای؟ به‌نظر من صرف فلسفه یا حتی علوم بنیادینی مثل فیزیک موجب شکل گیری هسته‌های تفکر نقادانه و بی‌طرف میشه که در همه‌جا به کارمون میاد. پس بله، درمورد فلسفه زمان و مکان خوندن هم میتونه کمک کنه که تفکر نقادانه، باز و غیر موج‌زده داشته باشیم!پ.ن: درخواست من بازهم غیرسیاسی دیدن این جستاره. چامسکیِ فیلسوف از اسلام آباد هنگام حمله آمریکا به افغانستان تا اقصی نقاط دیگر جهان حضور داشته و از متفکران نقاد رسانه‌ها در دنیای امروزه. کتاب دربارۀ تروریسم غرب چامسکی به من تلنگری زد که نکنه خودبه‌خود دقیقاً دچار همین شستشوی مغزی مدرنم. یک حرف جالب هست که میگه مرکز جهان بودن زمین در دوره گالیله اتفاقاً بسیار معقول و پرطرفدار بود. چرا فکر می‌کنیم امروزه درگیر کلی اندیشه زمین مرکزی نیستیم که چون تو توییتر خیلیا تاییدش میکنن پس درسته؟ بهتر نیست فلسفه رو از پستوی خونه در بیاریم؟