افول انسان در قالب فضای مجازی

کتاب‌های تاریخی که می‌خوندآدم خوبی نبود ...پدر خوبی هم نبود ...گاهی مثل یه بچه یتیم بود که محتاج دست نوازشی هست که به سرش کشیده بشه و گاهی یه دیکتاتور بی‌رحم که به بردگان و رعیت‌های زیردستش هیچ رحمی نمی‌کرد، گویا زندگی کردن به عنوان یه کارگر و کشاورزی سر زمین‌های خان‌زاده‌ها باعث شده بود با عقده خان‌زاده بودن بزرگ بشه برای همین تمام عمرش سعی کرده بود ادای یه خان‌زاده پر اصل و نسب رو دربیاره اما هرچقدر هم سعی کنی توی لباسی بری که اندازه‌ات نیست از دور داد میزنه و تو تنت گریه می‌کنه با وجود همه اینها پدرم بود و لعنت به این پیوند خونی که دست آدم رو از هر ناسزایی کوتاه می‌کنه!! بدی‌هاش به دیکتاتوری و بی‌رحمی ختم نمی‌شداما تا دلت بخواد عاشق تاریخ بود!!!عجیب عشق به تاریخ داشت، همیشه می‌گفت من اگر ستاره بلندی داشتم (اشاره به اینکه اگر خوش شانس می‌بود) می‌تونستم الان یکی از سیاست‌مدارها یا حداقل تاریخ‌دان‌های کشور باشم یا یه استاد دانشگاه تو حوزه تاریخ باشم ... اگر ازش می‌پرسیدی ۳ عدد صحیح و ۱۴ چی هست نمی‌دونست! اما اگر می‌گفتی ناصرالدین شاه چه زمانی به دنیا اومد و چه کارهایی انجام داد و چه جنگ‌هایی رفت و چه مناطقی رو فتح کرد طوری با لذت برات تعریف می‌کرد انگار خودش در زمان سفر کرده و اونجا شونه به شونه ناصرالدین شاه جنگیده!! با وجود اینکه دوسش نداشتم و با وجود اینکه کلی ویژگی بد داشت اما همین یه ویژگی کافی بود تا ته دلم عجیب گرم بشه!!!هربار می‌رفتیم تهران بخش زیادی از زمانش رو صرف رفتن به مناطق تاریخی و قصر‌های پادشاهی و موزه‌ها می‌کرد و همچنین مبلغ زیادی از پولش رو صرف خرید کتاب‌های قطور تاریخی از دوران پهلوی و رابطه شاه و همسرانش می‌کرد، وقتی برمی‌گشتیم زابل بارها می‌دیدمش که یه گوشه‌ای نشسته و عینک به چشمش زده و داره صفحات کتاب رو با دقت خیلی خیلی زیادی می‌خونه و بعدها با شور و شوق توی مجالس از مطالبی که خونده بود تعریف می‌کرد اون زمان به این کارش افتخار نمی‌کردم و حتی فکرش رو نمی‌کردم یه روزی همچین چیزی حسرت بشه برام اما امروز ...شروع افول انسانی:سال‌های ۹۵ یا ۹۶ بود که کم کم گوشی‌ها راهشون رو توی خونمون باز کردن و نصب واتساپ، تلگرام، اینستاگرام، بله، ایتا، سروش، روبیکا و هر چیز دیگه‌ای که فکرشو بکنی شروع شد، بابام برخلاف مامان ذوق عجیبی برای یادگیری این چیزها داشت و من و علی هم عجیب خوشحال بودیم که به عنوان نسل جدید چیزهایی رو می‌دونیم که اونها بلد نیستن پس ما می‌تونیم به اونها یاد بدیم، البته مادرم از این صحنه کناره گیری کرد به مرور متوجه شدم غرور عجیبی که اون داره باعث میشه بهش بربخوره که برای یادگیری محتاج ماست اون دوست داشت توی این سن دیگه یه همه چیزدان کامل باشه و نیاز به یادگیری چیز جدیدی نداشته باشه و اینکه دنیا دائم درحال گسترش و پیشرفت هست و اون باید سعی کنه خودشو بهش برسونه و خصوصا برای رسیدن بهش به کمک من و برادرم نیاز داره باعث میشه غرورش خدشه‌دار بشه اما بابا برعکس بود مثل بچه‌ها با ذوق و شوق میومد تا یاد بگیره و منم با ذوق بیشتری بهش یاد می‌دادم چیکار کنه، فکر می‌کردم فضای مجازی قراره دنیای جدیدی به روی ما باز کنه فکر می‌کردم پدرم قراره بیشتر از قبل در مورد علاقه‌هاش و علم و دانشش بدونه و اونها رو بسط و گسترش بده اما بعد از گذشت سالها وقتی گذشته رو مرور می‌کنم و آنالیز می‌کنم چیزی جز افول پدرم نمی‌بینم!!!روال کاری پدرم در سن ۶۰ سالگی به این صورت هست که هر روز ساعت ۹ صبح بیدار میشه و بعد از اینکه کلوچه مورد علاقه‌اش رو به عنوان وعده صبحانه می‌خوره می‌شینه پای گوشیش درست به همون شکلی که توی عکس مشاهده می‌کنین و تا ساعت ۱۲ ظهر فقط کلیپ‌های اینستاگرام و یوتیوب رو تماشا می‌کنه، ساعت ۱۲ ظهر دوستان هم پاتوقیش میان دنبالش تا اون رو برای یک سفر فضایی آماده کنن پس پدرم آماده میشه و به قول مادرم که اسم پاتوقشون رو گذاشته "دانشگاه" میره دانشگاه تا ساعت ۵ عصر!! پنج عصر میاد خونه و دوباره گوشی روشن میشه و همزمان با گوشی و هدفونی که به گوشش وصل هست چاییش رو می‌خوره حتی گاهی غذاش رو هم با همون گوشی توی دست می‌خوره (انگار تجارتش توی اون گوشی هست که حتی برای لحظه‌ای نمی‌تونه ازش فاصله بگیره) این اخلاق توی برادرم و حتی خودمم دیده میشه مثل اعتیادی که خود معتاد متوجهش نمی‌شه!! و بعد ساعت ۷ تا ۹ میره به پاتوق دومش جایی که سر کوچه با دوستاش جمع می‌شن کنار سوپرمارکت محل و آتیش روشن می‌کنن و ساعت ۹ برمی‌گرده خونه و دوباره چاییش رو همزمان با یوتیوب و اینستاگرام میل می‌کنه بعد میره یه گوشه می‌شینه و همچنان یوتیوب و اینستاگرام و این چرخه تکرار و تکرار میشه تا ساعت ۱ یا ۲ شب!!! اون ساعت می‌خوابه تا ۹ صبح فرداش و بعد دوباره ساعت ۹ بیدار میشه و این چرخه تکرار میشه، در طول ۵ سال گذشته کل چرخه زندگی پدر من همین بوده و بس!!!حتی موقع چایی هم همه گوشی به دستنبارها سعی کردم هشدار بدم، بارها سعی کردم بهشون گوشزد کنم اما هیچکس گوشش بدهکار نیست، پدری که یه زمانی کلمات گهربار کتاب‌های تاریخی وِرد زبونش بود الان بیشترین چیزی که می‌بینه کلیپ‌های بی‌محتوای پویان مختاری یا دنیا جهانبخت یا امثال اونهاست، یا اخبار زرد و بی‌ارزشی که مثل مور و ملخ تو فضای مجازی گسترده شدن و هرکسی هم اونها رو به عنوان خبر دست اول دنبال می‌کنه غافل از اینکه اونها هیچ صحت و سقمی ندارن و صرفا یه آدم معمولی پشت اون پیج اینستاگرام یا چنل یوتیوب یا اکانت توییتر نشسته که صرفا برای افزایش آمار چنلش و افزایش درآمدش وقتی تنور داغ هست یه چیزی رو می‌چسبونه تا فقط دیده بشه!!بارها سعی کردم الگوریتم ساده اینستاگرام یا یوتیوب رو برای پدرم توضیح بدم، برخلاف شر و ور‌هایی که مدرس‌هایی دو هزاری اینستاگرامی بیان می‌کنن اینستاگرام هیچ رمز خاص و الگوریتم پیچیده‌ای نداره همه چیزش خیلی ساده هست مخصوصا برای مصرف کننده‌ها، شما وقتی یه چیزی رو لایک، سیو یا حتی تماشا کنی هوش مصنوعی اینستاگرام اون رو شناسایی می‌کنه و متوجه میشه که کاربر فلان به موضوعات سیاسی حوزه افغانستان علاقه داره پس سری بعدی پست‌های بیشتر و بیشتری از این حوزه برات میاره و به قول یکی از متخصصان این حوزه اکسپلورر هرکس در حقیقت زندان شخصی سازی شده اون فرد هست که با زرق و برق چیزهایی که خود اون فرد در ناخودآگاهش بهشون علاقه نشون داده تزیین شده، در حقیقت هوش مصنوعی شما رو حتی از خودتون هم بهتر می‌شناسه و این حرف یه آدم پارانویا نیست بلکه حرف متخصصان ارشد خود اینستاگرام و یوتیوب هست کسانی که ادعا می‌کنن اکثر کارهای اینستاگرام و یوتیوب الان توسط الگوریتم‌ها و هوش مصنوعی اداره میشه و دیگه حتی خودشون هم درست حسابی نمی‌دونن چه خبره!!لپ کلام اینکه شما به هر چیزی کوچکترین علاقه‌ای نشون بدین اکسپلورر اینستاگرام یا یوتیوب ده تا نمونه از اون چیز میاره براتون نه برای اینکه خیلی عاشق شماست بلکه برای اینکه تلاش کنه تا شما بیشترین تایم زندگیتون رو توی اون برنامه‌ها بگذرونید!!! و من علاوه بر اینکه دلم می‌خواد خونواده‌ام مصرف این ابزارها رو کاهش بدن و اون رو به نهایت ۲ یا ۳ ساعت در روز برسونن نه ۱۵ ساعت در ۲۴ ساعت!!! همچنین دلم می‌خواد حداقل اون تایمی که اونجا هستن یه چیز مفید ازش یاد بگیرن بله در لغت همه ادعا دارن که هر بار وارد تلگرام یا اینستاگرام میشن یه چیزی ازش یاد می‌گیرن و خودشون رو با این توجیه که ما پیج‌های خوب و آموزشی رو دنبال می‌کنیم گول می‌زنن ولی حقیقت اینه که اکثر اون پیج‌ها حقه‌های رایگان هستن یعنی یه چیز الکی و سرسری رو در قالب یه پست زرق و برق‌دار و شیک و پیک در میارن که هیچ اعتباری به درست یا غلط بودن اطلاعاتش نیست به عبارتی دیگه "بی‌سوادی در دنیای امروز عدم توانایی خواندن یا نوشتن نیست بلکه غرق شدن در انبوه اطلاعاتی است که درست یا غلط بودن آنها مشخص نیست"اکثر اون پیج‌های به اصطلاح آموزشی دنبال آموزش نیستن بلکه از قلاب آموزش رایگان برای گیر انداختن شما استفاده می‌کنن تا توی پیجشون موندگار بشین و در نهایت پکیجشون رو بخرین، یوتیوب و تلگرام و توییتر و جاهای دیگه هم به همین صورت هست، اخباری که می‌بینین چه اثباتی بر درست بودنش هست؟ من باور نمی‌کنم چطور مردم ما اینقدر ساده لوح و احمق شدن؟ چرا هیچکس از خودش نمی‌پرسه چیزی که می‌خونه یا می‌بینیه آیا واقعا درسته یا نه؟؟ بارها شده از یک نفر می‌پرسم منبع اطلاعاتت چیه؟ و اون با غرور خاصی بهم میگه "گوگل"!! گوگل؟؟؟؟ مگه گوگل علامه دهر هست؟؟؟ گوگل صرفا یه موتور جستجو هست و چیزهایی رو نشون میده که یک انسان دیگه پشت سیستم خودش نوشته، یک نفر پشت سیستم نشسته و یک وبسایت برای خودش ساخته و نظریات یا چرندیات خودش رو نوشته اما آیا این بهش اعتبار میده؟؟ به عنوان مثال چندی پیش یه زخم روی پای مادرم ایجاد شد و از اون جایی که توی شهرمون دکتر پوست نبود مادرم به گوگل متوسل شد و شروع کرد به خوندن مقالات و طوری شد که بعد چند روز کاملا خودش رو باخت و یه بیماری عجیب و غریب از دل مقالات بیرون آورد که تهش منجر به قطع شدن پاش میشد!! وقتی رفت پیش دکتر و با یه غرور خاصی اسم بیماری عجیب غریبش رو آورد دکتره از خنده روده پر شده بود که چطور از گوگل برای منبع تشخیص بیماریش استفاده کرده!! بله شاید بعضی مطالب حتی توی سایت‌های به ظاهر تخصصی از نظر پزشکی نوشته شده باشه اما حتی برای اون سایت‌ها هم اعتباری نیست چون اون سایت مال یه پزشکی هست که تهش می‌خواد شما رو تشویق کنه تا بری ازش نوبت بگیری و صرفا برداشت و استنباط خودش رو اونجا نوشته شاید حتی یه رزیدنت ساده هست که اطلاعات ناقص خودش رو با غرور منتشر کرده ولی گوگل فیلتر سنجش درست و غلط بودن اطلاعات رو نداره که اینو بفهمه!!!این مبحث خیلی طولانی‌تر از این حرفاست و نمیخوام اینجا ادامه‌اش بدم اما همینقدر بدونین که بخشی از ترس‌های من توی ماموریت غیرممکن ۸ واقعی شدن جایی که یه هوش مصنوعی کنترل کل اینترنت و پایگاه‌های داده دنیا رو دست گرفته بود و شروع به تحریف واقعیت ها کرد چطوری؟ به این صورت که اون می‌تونست به زبون خیلی ساده نتایج گوگل شما رو طوری تغییر بده که شما اون چیزی رو ببینی و باور کنی که اون می‌خواد مثلا اگر سرچ بزنی دریایی که در شمال ایران وجود داره چه نام دارد؟ در حالی که دریای خزر هست این هوش مصنوعی می‌تونه اونو به دریای عمان تغییر بده و شروع به ساختن یک تاریخچه خیالی در یک وبسایت رسمی و معتبر بکنه که تویی که منبعت و مغزت رو به گوگل وصل کردی حتی یک ذره هم در درستی اون شک نداشته باشی!!! این فقط یک مثال بسیار کوچیک بود از اونچه که می‌تونه اتفاق بیفته ما نیاز به هوش مصنوعی خودآگاه نداریم چون همین الان هم هوش مصنوعی خود به خود با آنالیز نتایج جستجوی ما و پیشنهاد جستجو‌های بهتر بر اساس علایق ما داره مارو مثل مترسک‌های چسبیده به طناب کنترل می‌کنه!!پدرم ساعت ۳ نصف شب درحال یوتیوب دیدندر نهایت هیچ غمی برای من بدتر از دیدن این صحنه نیست، ای کاش دنیا برمی‌گشت به زمانی که پدرم فقط BBC نگاه می‌کرد و کتاب‌های تاریخی می‌‌خوند و با غرور از دانشش تو مجالس حرف می‌زد اما حالا شده تبدیل به یک مرده متحرک که از صبح تا شب سرش توی گوشی هست و احساس می‌کنه خیلی مفیده و خیلی چیزها یاد می‌گیره اما اگر یه برآورد بگیریم از ساعاتی که مصرف می‌کنه و چیز‌هایی که یاد می‌گیره میشه گفت عملا هیچ سودی براش نداره و صرفا یه مصرف کننده بی‌ارزش فضای مجازی شده!!اگر توی خونواده پدر یا مادر هستین لطفا اصلاح رو از خودتون شروع کنین و قوانین ساده‌ای برای مصرف گوشی وضع کنین که اول از همه خودتون مجاب به رعایت کردنش باشین مثلا هنگام غذا یا صرف چای گوشی رو کنار بذارین، در طول روز یک ساعت مشخصی گوشی رو کنار بذارین فقط با همسرتون وقت بگذرونین، در طول شب یک ساعت مشخصی گوشی رو کنار بذارین فقط با بچتون وقت بگذرونین، خواهش می‌کنم شما ارباب گوشیاتون باشین نه گوشیاتون ارباب شما!!باشد که زندگی خونواده نابود من، درس عبرتی برای همگان شود!!پست شماره ۳۵ / ۲۰۵۱ کلمهتاریخ ۲۴ آذر ۱۴۰۲سایت ویرگول