بغی در نظام کیفری اسلام

اگر بنا بر عدم احتیاط در دما( مراقبت در ریختن خون اشخاص ) و نیز به کنار نهادن قاعده ی الحدود تدرا بالشبهات (حدود در صورت وجود شبهه به کنار می روند)، در برخی موارد می تواند فجایع جبران ناپذیری را رقم زند که تنها می توان گفت نعوذ بالله من قضاء السوء....مهمترین مستند قرآنی بغی، آیه ی 9 سوره ی حجرات است.((وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا ۖ فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَىٰ فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ ۚ فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا ۖ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ))به صراحت در این آیه می توان فهمید که این منازعه می تواند بین دو گروه از مومنان( دو گروه از مردم علیه یکدیگر ، مردم علیه حکومت، حکومت علیه مردم، دو حکومت علیه همدیگر)، باشد. در وهله ی اول باید بین دو گروه متخاصم قرار گرفت و با آنها صحبت کرد و اگر مقدور بود آنها را به صلح و سازش رساند، اما اگر گروهی کماکان اصرار بر تنازع دارد می باید با ایشان به مقابله برخاست تا از این کار عقب نشینی کنند، ولی پس از رفع مزاحمت این گروه باید با آنها نیز به عدالت رفتار کرد (مانند رفتار علی (ع) پس از اتمام جنگ جمل با اصحاب جمل). اما از حیث تاریخی نمونه ی بارز مقابله با باغیان در دوران حکومت علی (ع) در خلال جنگ های جمل، صفین و نهروان رخ داده است که گروهی از مسلمانان علیه اساس خلافت مشروع ایشان وارد جنگ شده اند. ( که اتفاقا فقیهان اهل سنت و شیعه نیز، با بهره گیری از وقایع این جنگ ها، بیشترین کار فکری را پیرامون بغی انجام داده اند. ) اما از منظر فقهی-تاریخی و نظرات بزرگان فقه جعفری از شیخ طوسی، محقق حلی و... تا صاحب جواهر عموما تعریف بغی و باغی بر اساس مقابله ی گروهی از مسلمانان با امام عادل تعریف شده است که ناگفته نماند، حتی در این بین درصد عمده ای از آنها منظورشان از امام عادل همان امام عادل معصوم مبسوط الید است که عملا در دوره ی غیبت این شرط اصلی و اساسی در تعریف امام جامعه ی اسلامی محقق نمی شود اما در دهه های اخیر فقهای معدودی که قائل به تشکیل حکومت اسلامی توسط فقها در زمان غیبت بوده اند این حکم را در دوره ی غیبت نیز قابل اجرا می دانند!اما به عنوان نمونه تعریف شیخ طوسی از باغیان در کتاب مبسوط :1. دارای شوکت باشند یعنی تعداد آنها به حدی رسیده باشد که مقابله ی با آنها تنها با تجهیز سپاه میسر باشد و یعنی اگر عده ای در قالب گروه یا گروه هایی باشند که مقابله ی با انها نیاز به سپاه نداشته باشد و مقابله با آنها چندان سخت نباشد ، شرط اول محقق نمی شود. 2. از قبضه ی حکومت خارج شده باشند، یعنی عملا اصل و اساس حکومت را متزلزل کرده باشند و در آستانه ی توفق باشند. ( که در گذشته یعنی شهری را تصرف کرده باشند و یا در بیرون از مرزهاي شهر اردوی جنگی زده باشند) 3. دارای تحلیل سیاسی باشند ( هر چند به خطا )، ولی اگر دارای مخالفت مبتنی بر تحلیل سیاسی نباشند و تنها به حملات مسلحانه بپردازند در زمره محاربین و قطاع الطریق می‌باشند.حال به ماده ی 287 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392 می رسیم :گروهی که در برابر اساس نظام جمهوری اسلامی ایران، قیام مسلحانه کند باغی محسوب می‌شود و در صورت استفاده از سلاح، اعضای آن به مجازات اعدام محکوم می گردند.با توجه به این ماده ی قانونی و نیز مطالب قرآنی و فقهی، سوالی که مطرح است آیا می‌توان با استفاده از حکم بغی با معترضان و مخالفان رفتار نمود؟ برای مطالعه ی بیشتر می توانید به منابع زیر رجوع کنید :1.جهاد در اسلام، تألیف آیت الله نعمت الله صالحی نجف آبادی، نشر نی 2. گفت و گوی مهدی پور حسین با اندیشکده ی اندیشه ی دینی معاصر با عنوان بغی و محاربه در نظام کیفری اسلام