قوانین گشتالت در طراحی UI - بخش 7

مغز ما همیشه تلاش می‌کند برای درک و به خاطرسپاری بهتر در اشیا و پدیده‌ها، معنا و مفهوم خاصی را کشف کند. اصول گشتالت توضیح می‌دهند که چرا و چطور انسان‌ها الگوها را در اطراف خود ادراک می‌کنند.اکثر این اصول به صورت شهودی احساس و بدیهی به نظر می‌رسند اما هنوز هم گاهی درست رعایت نمی‌شود.گشتالت یک لغت آلمانی به معنای شکل است و حاصل فعالیت تعدادی روانشناس به نام‌های ماکس ورتهایمر، ولفگاگ کهلر و کورت کافکا است. - ویکیپدیاقواعد اساسی اصول گشتالت بر پایه 4 اصل کلی است.تقدم – Emergenceذهن ما تمایل به دیدن تصویر بزرگتر نسبت به جزییات در نگاه نخست دارد. این یک موضوع تکاملی است که به مرور زمان تقویت شده است. ذهن برای قضاوت سریعتر در زمان بررسی محیط اطراف ابتدا تصاویر بزرگ (با احتمال خطر بیشتر) را در مرکز توجه قرار می‌دهد و سپس به سراغ جزییات می‌رود.در ابتدای مقاله‌ی 10 خطای شناختی مهم در زندگی در مورد دلیل تشخیص سریعتر چهره صحبت کردیم که می‌توانید ردپای همین تحلیل را در آنجا نیز پیدا کنید.تصحیح – Reificationحتی اگر تصویر ناقص یا عنصر گمشده‌ای در شکل وجود داشته باشد ما می‌توانیم کل تصویر را ببینیم. این هم به نحوی یک ویژگی‌ توسعه یافته‌ی تکاملی است.ذهن ما برای ثبت و تشخیص اطلاعات جدید آن را به نزدیک‌ترین و شبیه‌ترین عنصر موجود در حافظه متصل می‌کند که در نتیجه باعث می‌شود حتی تصاویر ناقص را نیز بتوانیم تشخیص دهیم.در مقاله‌ی کوتاه در مورد Recognition Over Recall در این مورد بیشتر صحبت کرده‌ام.چند وجهی - Multi-Stabilityمردم اغلب اشیاء مبهم را به بیش از یک روش تفسیر می‌کنند. مغز ما بین گزینه‌ها بدنبال یقین، به عقب و جلو می‌رود و زمانی که یک دیدگاه مسلط‌تر شد دیدگاه دیگر سخت‌تر دیده خواهد شد.بسته به اینکه در این تصویر ابتدا دو چهره‌ی رو به هم ببینید یا یک ظرف، دیدن تصویر دوم بسیار سخت می‌شود. تغییر ناپذیری – Invarianceافراد می‌توانند اشیا ساده را مستقل از زاویه و مقیاس معمول خود تشخیص دهند. مغز ما می‌تواند اشیا را از دیدگاه‌های مختلف درک کند.به این دلیل است که می‌توانیم انواع مختلف فونت و حروف کَپچا را بخوانیم و اشیا را در پرسپکتیوهای مختلف تشخیص دهیم.این چهار اصل کلی، شاکله‌ی قوانین گشتالت را می‌سازد. در این مقاله به کاربرد برخی از اصول گشتالت در طراحی رابط کاربری (UI) اشاره می‌کنیم.مجاورت - Proximityبه تصویر ذیل نگاه کنید. به این فکر کنید که اگر بخواهید این تصویر را برای یک نابینا توضیح دهید چطور آن را توصیف می‌کنید؟مطابق این اصل، عناصر نزدیک به یکدیگر مرتبط و در یک گروه توصیف می‌شوند. هر چقدر فاصله نسبت به سایر فواصل نزدیکتر باشد این ارتباط نزدیک‌تر است.ذهن ما این مجموعه عناصر نزدیک را به عنوان یک گروه درک می‌کند. همین‌طور که در 9 عنصر سمت راست شکل بالا به نظر می‌رسد در هنگام گروه‌بندی ذهنی، مجاورت اولویت بالاتری نسبت به شکل و رنگ دارد.اصل مجاورت در UI به شدت با مفهوم فضای سفید مرتبط است و آقای بسامی در مقاله‌ی فضای سفید را بشناسید؛ تمرین و الگوی مفید برای شروع یادگیری خیلی خوب به این موضوع پرداخته‌اند که پیشنهاد می‌کنم مطالعه کنید.عدم رعایت فضای سفید در وبسایت XiaomiShop باعث شده است که نشان اسلایدر بالای متن جدیدترین‌ها به نظر مرتبط با جدیدترین‌ها باشد در حالی که مرتبط با قسمت بالایی است.تصویر از شیائومی‌شاپمنطقه مشترک - Common Regionمشابه اصل مجاورت، قراردادن آیتم‌ها در یک منطقه (محدوده‌ی بسته) نیز آنها را به هم مرتبط می‌کند.دفترچه تلفن موبایل و منوی ناوبری وبسایت‌ها نمونه‌هایی از استفاده Common Region است. وبسایت شیائومی شاپ که در بالا تصویر آن قرار داده شده بود علاوه بر اصل مجاورت می‌تواند مطابق تصویر ذیل، مشکل مطرح شده را با گروه‌بندی هر بخش حل کند. در صفحه اول وبسایت فونت ایران همینطور که در تصویر زیر می‌بینید نوشته‌ی همه محصولات هر چند به محتوای بالایی مرتبط است اما چون در یک گروه قرار نگرفته است در نگاه اول به نظر می‌رسد وابسته به محتوای زیر خود است.وبسایت فونت ایرانشباهت - Similarityذهن بشر اشکالی را که دارای خصوصیات مشابه هستند، مرتبط می‌بیند. سه عامل عمده‌ی تشابه، اندازه، رنگ و شکل هستند. لازم به ذکر است که، در میان این سه عامل اندازه نسبت به دو مورد دیگر از گشتالت قوی‌تری برخوردار است.علاوه بر سه عامل شباهت گفته شده در UI، موارد دیگری مثل فونت، آیکون، سایه و بافت هم می‌توانند ایجاد شباهت کنند.همان که پیشتر هم گفتم، مجاورت اثر قوی‌تری از شباهت دارد به همین دلیل است که در تصویر ذیل ابتدا متوجه 4 گروه می‌شویم و سپس بر اساس شکل و رنگ دکمه‌ها درک می‌کنیم که ماهیت همه‌ی دکمه‌های شبیه به هم یکسان است.نقطه‌ی کانونی - Focal Pointاین اصل در طرف مقابل Similarity قرار دارد. به زبان ساده اشیا متمایز، یک نقطه‌ی کانونی ایجاد (جلب نظر) می‌کنند.تمامی مواردی که ایجاد شباهت می‌کنند مثل رنگ، اندازه، شکل، فونت و ... می‌توانند ایجاد تمایز کنند. Bold کردن و تغییر اندازه‌ی متن در نوشته‌ها و رنگ و سایه‌ی دکمه‌ی FAB در اندروید مثال‌هایی از این اصل هستند.شکل و زمینه - Figure Groundچشم انسان به دلیل دید سه بعدی، قادر است عمق تصاویر را درک کند و بین اشکال پیش‌زمینه و پس‌زمینه تمایز قائل شود.هر موقع که شما یک مودال یا (FAB (floating action button می‌بینید با این اصل سروکار دارید. راه‌های زیادی برای جدا کردن پیش‌زمینه از پس‌زمینه وجود دارد. نیمه شفاف، تیره و تار و حرکت پس‌زمینه و سایده‌دار کردن پیش‌زمینه از جمله‌ی این راه‌ها هستند.برای مودال‌ها در طراحی متریال از لایه‌ی نیمه شفاف استفاده می‌شود اما در IOS مشابه تصویر زیر از تار کردن پس‌زمینه کمک گرفته می‌شود.برای طراحی Modal در متریال از نیمه‌شفاف کردن زمینه استفاده می‌کنند اما در iOS مطابق تصویر زیر پس‌زمینه را تار می‌کنند.سرنوشت مشترک - Common Fateزمانی که اشکال در یک جهت حرکت می‌کنند ما تمایل داریم که آنها را مرتبط با هم فرض کنیم.حرکت یک موضوع مهم در طراحی است. مدل حرکت اسلایدرها در تصویر زیر نشان می‌دهد که همه‌ی این کارت‌ها از یک جنس هستند. همچنین هماهنگی انیمشن ورود اطلاعات به صفحه نیز نشان‌دهده‌ی ارتباط بین آنهاست.پیوستگی - Closureاشکال اغلب به عنوان یک کل درک می‌شوند، حتی اگر ناقص باشند. در تصویر زیر برای ذهن راحت‌تر است که تصویر سمت راست را به عنوان یک دایره‌ی ناقص درک و به خاطر بسپارد تا دو منحنی و در تصویر سمت چپ هم راحت‌تر است که یک پنج‌ضلعی روی 5 دایره ببیند تا 5 دایره‌ی ناقص.از جمله موارد استفاده‌ی این قانون در طراحی Progress Bar، لودینگ و آیکون است.به کمک این موضوع می‌توانیم آیکون‌های تصویر زیر را زمانی که کامل نیستند را نیز درک کنیم که برای طراحی بسیار مهم است.این اثر و Common Fate باعث شده که اجداد ما بتوانند ردپا و مسیر احتمالی حیوانات را در برف که ناقص شده است تشخیص دهند.این مقاله برداشت آزاد مقاله‌ی UI Design in Practice: Gestalt Principles است.اگر به طراحی رفتاری و نقش علوم شناختی در طراحی علاقه‌مندید این مقالات را از دست ندهید.شناخت خطاهای شناختی در تجربه کاربری - بخش 110 خطای شناختی مهم در زندگی - بخش 28 خطای شناختی معروف در طراحی Progress Bar - بخش 310 خطای شناختی اثرگذار در طراحی Pricing Page - بخش 4تاثیر 5 خطای شناختی بر رفتارهای جمعی - بخش 58 سوگیری شناختی تاثیر گذار بر HR - بخش 6