دولت سیزدهم و برجام

انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ مالامال از اعتماد راسخ ملت غیور ایران به آقای ابراهیم رئیسی بود؛ با این وجود پس از از تنفیذ حکم سید مردمی از سوی رهبر معظم و معزز انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، پاره‌ای از نگاه‌ها این بار به سرنوشت برجام نافرجام دوخته شده‌بود . بنای غرور ملی خدشه‌دار شده ایرانیان که به واسطه سهل‌انگاری‌ها و ایضا وفور بی‌اعتنایی‌های کابینه دولت پیشین به نصایح موکد حضرت آقا مبنی بر کارشکنی و بدحسابی‌های سران آمریکایی و نیز روند رو به اضمحلال تایتانیک آمریکایی ، درهم شکسته بود، مسبب گشت که تکه‌های مکسور آن به پای دیپلماسی این مملکت نشسته و مرهم نهادن بر آن و سروسامان دادن به اوضاع آن روزهای کشورمان وقتی چند دولت آقای رئیسی را به خود مشغول نماید تا با آسودگی خاطر به مصاف خصم در عرصه بین‌المللی بروند. از سویی دگر، با پیروزی بایدن در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا و در نتیجه ربودن گوی سبقت توسط دموکرات‌ها از فیل‌های رقیب در الاکلنگ قدرت لیبرالیسم ایالات متحده که هربار بر قوت یکی افزوده و دیگری را تضعیف می‌نمود؛ موجب گردید تا این بار نیرنگ‌های این حزب با نقاب مصالحه ذیل 《برنامه جامع اقدام مشترک》، راهبرد جدید اجرایی آمریکایی‌ها تلقی گردد. هرچند که خیل عدیدی به اصطلاح کارشناسان اصلاح‌طلب معتقد بودند با رییس جمهور شدن بایدن، سرنوشت برجام که می‌تواند همچون توافق آب‌وهوایی پاریس به سهولت تمام صورت گیرد اما با توجه به اتفاقات اواخر سال ۱۴۰۰ و همینطور شهریور ماه ۱۴۰۱ که توافق سهل‌الوصول به نظر می‌رسید اما کارشکنی های پی‌درپی دموکرات‌ها و عدم به نتیجه رسیدن آن، این امر اثبات گشت که استراتژی راهبردی ایشان مذاکره بدون نتیجه می‌باشد تا بتوانند کنش جمهوری اسلامی ایران را محدود به آن کنند و تمایل آنان هرگز به برجامی به سود جمهوری اسلامی ایران نبوده، نیست و نخواهد بود. دولت سیزدهم با دکترین نوین خود بنای آن داشت تا با نصب العین کار خویش قرار دادن رهنمود های حضرت آقا در هفته دولت در میان جمع هیئت دولت آقای روحانی ، خود را محدود به مذاکرات با گروه چهار به علاوه یک با نظارت به ظاهر غیرمستقیم آمریکا ندیده و با وجود تعللی در بدو امر با فراموشی تلخ‌کامی‌های اخیر توافقت بین‌المللی همت خود را بر آن گمارد تا توان دیپلماسی خویش را متوازن در میان کشور ها به تناسب توانایی و نیز وسعت آنان چونان پیمان شانگهای توزیع گرداند و از سویی دگر، مطابق با تبعات احتمالی مکانیزم ماشه که تهدید محتمل اروپایی‌ها نیز می باشد خروج از برجام می توانست خسران کلانی را برای ایران در ابعاد بین المللی به همراه داشته باشد تا جایی که روسیه و چین نیز حتی دیری نخواهد پایید که از ایران در این عرصه فاصله‌ای محسوس خواهند گرفت. پس تداوم روند مذاکرات برجام تا بدین جای کار بدیهی است که به دولت سیزدهم تحمیل گشته بود و پس از مذاکرات شهریور ماه، دیگر خروج ایران از این معاهده غیرقابل توجیه تلقی می شود. از طرفی مذاکرات به طور و ایضا همسایه نیز باعث شد تا فعالیت ایران به روند برجام موازی وزارت امور خارجه کشور با کشور های حوزه خاوردور و سرانجامش گره نخورد و مختل نگردد. برخلاف دولت قبل که پیش‌تر با اقداماتی عجولانه سعی فراوان بر این امر داشت تا اعضای تیم مذاکره‌کننده خود را به محبوبیت نزد مردم برساند؛ علی‌رغم اینکه این عمل سبب می‌گشت تا این مذاکره‌ها به مساله‌ای لاینحل در اذهان ایشان بدل شود. دولت ۱۳ با حفظ ایدئولوژی سابق خود، راهبردی جدید در هدایت سکان کشتی دیپلماسی این کشور اتخاذ نمود که ملت را متعاقبًا با چنین اعمالی، درگیر این مسائل نمی‌کرد و حتی برخی می‌پنداشتند که مذاکره‌ای تا کنون صورت نگرفته است هرچند که اوضاع بین المللی کشور بالتردید گام به سمت و سوی بهبودی برداشته بود. در این اوان، حتی سطل‌های زباله مغروق در آتش اغتشاشات نابخردانه نیز نتواست زمستان طاقت‌فرسای اروپا را تسکین بخشد؛ تا سیاست بالقوه دولت بایدن هرچند بر روی کاغذ در شرف وقوع بود، لیکن در وهله عمل ضربه مهلکی را پذیرا شود؛ تا هیچ‌گاه به امری بالفعل تبدیل نگشته و خیال واهی ساقط گشتن نظام جمهوری اسلامی ایران به پوچی گراید؛ کما اینکه در طبس(و ید الله فوق ایدیهم ) پنجه عقاب آمریکایی را خواباند تا قدرت الهی در برابر دیدگان همگان نمایان گردد. شایان توجه است که ایران اجازه حضور آمریکا را در توافقات نداد تا خود با ۴+۱ روند کار را ادامه دهد هرچند که در پشت پرده نقش شیطان بزرگ بی‌شک غیرقابل انکار می باشد. مع الوصف، آنچه توافق عموم بر آن است این حقیقت مهم است که حتی طبق اذعان مخالفین دولت جدید و یا عده ای که در ابتدای امر در بحث برجام مشتبه شده بودند، دولت در قبال منابع ملی هیچ‌گاه کوتاه نیامده و یا آن را فدای مسائل جناحی چپ و راست نکرده است و همواره در صدد آن بوده تا اوضاع متلاطم کشور و وضع معیشت مردم و اقتصاد را بهبود بخشد و مزید بر همه این‌ها می‌توان ساقط نمودن کشتی پروپاگاندای محور عبری-عربی-غربی مبتنی بر انزوای سیاسی دولت جدید انقلابی را با توپ‌های آتشین روابط کارسازی نظیر معاهده شانگهای که پیش‌تر نیز به آن اشاره گشت و دربرگیرنده منافع اقتصادی بی‌شمار نیز بود را برشمرد که در نتیجه بدون هیچ تردیدی عملکرد ایشان را قابل مدافعه متجلی می‌نماید. علاوه بر تمجید و تحسین اقدامات پُرارج دولت، ذکر این نکته از ضرورت بسیاری برخوردار می‌باشد که در زمینه برجام تکلیف مبرهن سران مذاکره آن است که از موازین اسلامی و نظامی چونان موشک‌های بی رقیب خود ابدا کوتاه نخواهیم آمد و در مسئله انرژی‌های هسته ای نیز به دامی که در سال‌های پیش گرفتار آمده بودیم، این بار نخواهیم افتاد و با هوشیاری تام به پای میز مذاکرات با گروه پنج بعلاوه یک خواهیم رفت.امیرمهدی مهریان