تفاوت بین اثر ساختگی و جعلی در چیست؟

نگاهی مختصر بر اهمیت اصالت آثار هنری - لزوم داشتن شناسنامه معتبر برای آثار هنریهر سال آثار ساختگی و جعلی بسیاری در مجموعه‌های موزه‌های عمومی، مجموعه‌های خصوصی و گالری‌ها نمایان می‌شود. متأسفانه جعل و جاعل همیشه وجود خواهند داشت، اما می‌توان اقداماتی برای مبارزه با آن‌ها انجام داد.تفاوت بین اثر ساختگی و جعلی در چیست؟تعریف اثر «ساختگی» (Fake) یعنی اثری که کپی شده و به شکل ماکتی از اثر اصلی در‌آمده و به عمد به هنرمندی شناخته شده نسبت داده شده است. تعداد بسیاری از این دست آثار ساختگی و ماکت‌های آثار اصلی بدون آنکه توجه کسی را به خود جلب کنند هر سال و هر روز در حال جابجایی در بازار هنر هستند. بسیاری از خریداران این آثار از وجود نسخه اصلی اثر در مجموعه یک موزه و یا مجموعه شخصی افراد خبر ندارند و هزینه‌های هنگفتی را برای بدست آوردن این آثار «ساختگی» متحمل می‌شوند. پیدا کردن منبع موثق در ارتباط با نسبت دادن این آثار به هنرمندان شناخته شده نیز کار بسیار دشواری است چرا که این آثار در طول زمان به هنرمندان مختلفی نسبت داده می‌شوند که تشخیص صحت آن‌ها را پیچیده‌تر می‌کند.از آنجا که بسیاری از هنرمندان مهم در گذشته کارگاه‌ها و شاگردان زیادی در اختیار داشتند تا در تکمیل کردن آثار کمکشان کنند و در این بین بسیاری از شیفتگان‌شان سعی در تقلید از آن‌ها را داشتند در نهایت این آثار را به «حلقه هنرمندان» فلان دوران و یا «مدرسه هنر» بهمان دوران نسبت می‌دهند.هرچند که در بسیار از موارد تنها با یک تحقیق سطحی هم می‌توان دریافت که آیا این آثار در لیست آثار هنرمندی که به آن نسبت داده شده ثبت شده است یا خیر، و یا اینکه با یک جستجو در لیست آثاری که در موزه‌ها نگهداری می‌شوند به راحتی می‌توان به این واقعیت پی برد که این آثار ارزش اصالتی ندارند.پس «جعل کردن» به چه معنی است؟اثر «جعلی» (Forgery) به اثری گفته می‌شود که به عمد برای فریب دادن مخاطب تولید شده است. فرد جاعل ابزارهایی برای ایجاد یک توهم واقعاً «معتبر» با استفاده از علم و تسلط بر کپی کردن از سبک یک هنرمند دارد که نه تنها خود آثار هنری را در بر می‌گیرد، بلکه شامل اسناد و مدارک مربوط به اثر هم می‌شود. زمانی که در ارتباط با یک نقاشی تحقیق می‌کنید، به موارد مشابهی برخورد می‌کنید که بسیار بیشتر به آن پرداخته شده و حتی در لیست آثار هنرمند نیز درج شده است. اسناد جعلی که این آثار را همراهی می‌کنند معمولا دست‌نوشته‌ها و عکس‌هایی ساختگی هستند که برای فریب مخاطبین و خریداران تولید شده است. برخی از جاعلان حرفه‌ایی حتی از این هم فراتر رفته و عکاس‌هایی کاملا ساختگی از افراد امروزی در لباس‌ها و فضای دوران تولید اثر را به منظور فریب و سردرگمی خریداران ثبت کرده‌اند.آثار جعلی در بازار هنردر گزارشی که موسسه تخصصی هنرهای زیبای سوئیس (FAEI) در سال ۲۰۱۴ منتشر کرد مشخص شده بود که بیش از نیمی از آثاری که در بازار هنر در حال جابجاییست اوراق اصالتی ندارند و ساختگی یا جعلی هستند. هرچند که برخی اعتقاد دارند که تعداد آثار جعلی در بازار کمتر از آمار اعلام شده توسط این موسسه است. با این وجود و با توجه به وسعت بازار هنر، که در سال ۲۰۱۴ حدود چهل و پنج میلیارد دلار تخمین زده شده بود، می‌توان انتظار داشت که مبالغ بسیاری در عوض آثار جعلی در بین مجموعه‌داران و موزه‌ها خرج شده است.تا زمانی که کلیه فروشندگان، موزه‌ها، حراجی‌ها و مجموعه‌داران حاضر به پرداخت هزینه‌های تجزیه و تحلیل علمی، تحقیق و به دست آوردن نظر کارشناسی نباشند، راهی برای رهایی از بازار ساختگی و جعلی وجود ندارد. علاوه بر این، بسیاری از کارگروه‌های احراز هویت و کارشناسان هنری به دلیل احتمال شکایت در مورد یک انتساب اشتباه یا به طور کلی از تأیید صحت اثر امتناع می‌ورزند و یا به هیچ وجه تمایلی به تأیید اعتبار آثار ندارند.برخی از نمونه‌های آثار جعلی و ساختگی که به نمایش عموم در‌آمدنددر ژانویه سال ۲۰۱۸ موزه هنرهای زیبا در شهر خِنت (Ghent) بلژیک بیست و شش اثر جعلی از دو هنرمند روس قرن بیستمی با نام‌های کازیمیر مالِویچ (Kazimir Malevich) و واسیلی کاندینسکی (Wassily Kandinsky) را که از یک مجموعه‌دار قرض گرفته بود را به نمایش گذاشت. محققین یقین داشتند که این آثار اصل نیست چرا که هیچکدام در کاتالوگ آثار هنرمندان ثبت نشده‌ بودند.در ادامه روزنامه هنر (The Art Newspaper) در این باره نوشت که این آثار تا به حال سابقه هیچ نمایشی نداشته‌اند و هیچ نشانه‌ای از مدارک اصالتی و مالکیتی آن‌ها به دست نیامده است. هرچند موزه هنرهای زیبای خِنت هیچ مسئولیتی در قبال تحقیقات نپذیرفت و اعلام کرد که بر اساس قوانین این تحقیقات تنها در زمان خرید یک اثر توسط موزه انجام می‌شود و مشمول آثار قرضی نمی‌شود.همچنین تلگراف (Telegraph) در همان سال در گزارشی اعلام کرد که در نمایشگاهی که در قصر دوکال (Doge's Palace) در جنوا (Genova) از آثار آمادئو مودیلیانی (Amedeo Modigliani) برپا شد از بیست و یک اثر تنها یک اثر منتسب به هنرمند بود و باقی آثار جعلی بودند. مودیلیانی از جمله هنرمندانی‌ست که آثارش به مراتب کپی شده و با قیمت‌های میلیونی به فروش رفته است. متخصص فرانسوی آثار مودیلیانی به نام مارک رِسته‌لینی (Marc Restellini) بر این باور است که هم اکنون بیش از هزار اثر جعلی از این هنرمند در دنیا موجود است. این نمایشگاه در ماه جولای تعطیل شد و آثار برای انجام تحقیقات در اختیار متخصصین قرار گرفت.در ماه آوریل یک موزه کوچک در فرانسه دریافت که بیش از شصت درصد از آثاری که در اختیار دارند جعلی و ساختگی هستند. موزه اِتیه‌ن تروس (Étienne Terrus) یک متخصص مورخ هنری را در راستای دسته‌بندی و رسیدگی به آثار موزه به خدمت گرفت که در مدت کوتاهی مشخص شد بیش از هشتاد اثر تازه خریداری شده توسط موزه به هیچ وجه آثار اتیه‌ن تروس نبوده است. وی خاطرنشان كرد که اختلافاتی بین مواد مورد استفاده در روی بوم‌های جعلی‌ با آنچه تِروس استفاده کرده است وجود دارد. او در مصاحبه‌ای با گاردین (The Guardian) گفته بود «در یکی از نقاشی‌ها زمانی که با دستکش بر روی امضاء اثر دست کشیده بود، امضاء به طور کلی پاک شده بود».در ماه جولای سال ۲۰۱۸، دو کارشناس ادعا کردند نقاشی که گفته شده توسط پارمیجانینو (Parmigianino) است و در سال ۲۰۱۲ از طریق حراجی سوتبیز (Sotheby's) به فروش رسیده جعلی است. حراجی سوتبیز در سال ۲۰۱۵ پس از استخدام یک تحلیلگر علمی و تایید حضور یک رنگدانه سبز مصنوعی مدرن به نام فتالوسیانین در بیش از بیست مکان بر روی اثر فروش را باطل کرد. سوتبیز به سرعت از فروشنده اثر شکایت کرد، حال آنکه این اثر جعلی تا آن زمان در شهرهای پارما، وین و نیویورک به نمایش درآمده بود.چگونه آثاری جعل و بازسازی می‌شوند؟آثار هنرمندان سرشناس قدیمی و استاد‌کارهای مدرن که هنرشان معمولاً بیشترین میزان فروش در حراجی‌ها را به خود اختصاص می‌دهند متداول‌ترین آثار برای جعل و بازسازی هستند. اگر مجموعه‌داران یا موزه‌ها به دنبال دستیابی به این نوع آثار باشند، چند کار که قبل از دستیابی به آن‌ها می تواند انجام شود شامل یک تحلیل علمی، تحقیقات تاریخی و اخذ گواهی صحت و اصالت است.برای خواندن مطالب بیشتر پیرامون دنیای هنر به وبسایت artunity.art مراجعه کنید.گردآوری و ترجمه:‌ علیرضا محسنیمنبع :artworkarchive.com