بیل گیتس: عصر هوش مصنوعی آغاز شده است

هر چند که هوش مصنوعی در سال­‌های اخیر توجه بسیاری را به خود معطوف داشته، اما بدون اغراق، ظهور ChatGPT نقطه عطف جدیدی را در این حوزه رقم زده است. ترس از بالا رفتن توانایی هوش مصنوعی در جامعه فن­اوری از یک سو و اشتیاق به نوآوری با کمک آن از سویی دیگر، سبب شده تا مجادلاتی در هر گوشه از دنیای فناوری شکل بگیرد و بزرگان حوزه فناوری نیز در یادداشت­‌هایی نقطه‌نظراتشان را ابراز کردند.در نخستین روز بهار، بیل گیتس، بنیانگذار و مدیرعامل سابق مایکروسافت، در یک یادداشت هفت‌بخشی با عنوان «عصر هوش مصنوعی آغاز شده است» در سایت gatesnotes.com نگاهی داشته به هوش مصنوعی و آینده آن.او در این یادداشت ابتدا به دو اتفاق مهم زندگیش اشاره کرده و در ادامه، ماجرای ملاقاتش با تیم OpenAI را تعریف می‌کند: «در اواسط 2022 از نتیجه کار تیم OpenAI حیرت زده بودم. به همین دلیل، چالشی را پیش روی آن­ها گذاشتم و از آنها خواستم که به یک هوش مصنوعی آموزش بدهند که بتواند امتحان نهایی زیست‌شناسی را پشت سر بگذارد. اگر از پس این چالش بر بیایید، آن وقت می‌­توانم بگویم یک پیشرفت واقعی به دست آمده! بازه­ای 2 تا 3 ساله را برای دستیابی به این هدف مد نظر داشتم، اما تنها چند ماه بعد، دیدم که GPT قادر است از 60 سوال چهار گزینه‌­ای، در 59 مورد گزینه صحیح را انتخاب کند و همچنین به 6 سوال تشریحی نیز پاسخ درست بدهد که این تجربه باعث شد به دستاوردهای هوش مصنوعی در دهه آینده بیشتر و بیشتر فکر کنم.»شاید به نظر بیل گیتس، هوش مصنوعی از دید تکنیکی یک مدل است که برای حل سوالی خاص طراحی شده، به‌عنوان مثال، ChatGPT می­تواند به خوبی مکالمه کند، اما برای مسایل دیگر قادر به پاسخگویی نیست. در مقابل، هوش مصنوعی عمومی (Artificial General Intelligence) قادر خواهد بود که هر چیزی را یاد بگیرد، هر چند هنوز وجود خارجی ندارد.به گفته او، تولید هوش مصنوعی و هوش مصنوعی عمومی، رویای بزرگ صنعت کامپیوتر بوده است. اکنون با ظهور یادگیری ماشین و توان بالای محاسباتی، رویای هوش مصنوعی­‌های پیچیده به حقیقت تبدیل شده و به سرعت در حال پیشرفت است.بیل گیتس خاطر نشان کرده است که با جهانی شدن صنعت کامپیوتر، به‌زودی دوران پیش از هوش مصنوعی، همانند روزهایی که مجبور بودیم با خط فرمان با کامپیوترها صحبت کنیم، به گذشته‌­ای دور مبدل می‌شود.بیل گیتس معتقد است که در زمینه تولید، دو حوزه اصلی را از دیگاه هوش مصنوعی می­‌توان معرفی کرد، کارهایی که نیازمند یادگیری مداوم هستند و آن­هایی که نیستند. او می‌گوید: «شرکت­‌ها به سرعت در حال حرکت به سوی بهره‌برداری از هوش مصنوعی در دومین حوزه هستند؛کارهایی چون فروش، خدمات، پرداخت، حسابداری و ... . از این رو، هوش مصنوعی همچون یک دستیار شخصی در کنار ما خواهد بود و دیگر لازم نیست کامپیوتر را با کلیک کردن کنترل کنید، بلکه درخواست خود را به زبان گفتار خودتان از ماشین خواهید خواست. او در پایان اضافه می‌­کند: «من معتقدم نتیجه نهایی، بهبود بازده کارکنان است. با افزایش بازده، همگان فرصت بیشتری در خانه و محل کار خواهند داشت تا تنها به اموری رسیدگی کنیم که نرم‌­افزارها قادر به انجام آن نیستند.»به‌عنوان یک فعال بشر دوست، بیل گیتس نگاه خود را به‌صورت خاص به دو حوزه می­‌دوزد: سلامت و آموزش. گیتس معتقد است که در حوزه سلامت، بخش عمده­ای از کاغذبازی­‌های حال حاضر، توسط هوش مصنوعی انجام خواهد شد. جایی که سبب می­‌شود کارکنان این حوزه زمان زیادی را برای انجام فعالیت‌­های سودمندتر اختصاص دهند. همچنین امروزه در کشورهای فقیر، جایی که بیشتر مرگ‌و‌میر کودکان زیر 5 سال اتفاق می‌افتد، دسترسی به پزشکان به‌عنوان یک معضل مطرح است. او می‌­گوید که هوش مصنوعی بهبود زیادی در این حوزه به وجود خواهد آورد و رسیدگی­‌های اولیه بیماران، با کیفیت مطلوبی در اختیار همه قرار خواهد گرفت. به‌علاوه، او به شکافی اشاره دارد که رفتار هوش مصنوعی در این کشورها، با کشورهای ثروتمند کاملا متفاوت خواهد بود. زیرا با مشکلاتی همچون مناطق دورافتاده و محروم مواجه هستیم. هرچند که برای رسیدن به موفقیت در این راه، مسیری طولانی و چالش­‌هایی اجتناب‌ناپذیر در پیش رو وجود دارد (مانند خطاهای پزشکی-که توسط انسان­‌ها هم اتفاق می­‌افتد)، اما هنگامی­‌که جامعه با منافع این روش آشنا شود، پذیرش عمومی به تناسب افزایش خواهد یافت.در زمینه تولید دارو نیز، هوش مصنوعی توانسته به‌عنوان شتاب‌دهنده، نقش خود را به خوبی بازی کند. حجم بسیار زیاد داده­ها، یافتن پاتوژن مناسب و طراحی داروهای جدید را با مشکلاتی مواجه می­کند. تحلیل این داده‌ها به کمک هوش مصنوعی، سبب می­شود حجم آزمایش­ها به شدت کاهش یافته و در مقابل، سرعت رسیدن به پاسخ، به شدت افزایش یابد. در حال حاضر، برخی موسسات تحقیق سرطان، از این روش در تحقیقات خود بهره می­برند. علاوه بر این نسل بعدی نرم­افزارها برای پیش­بینی عوارض جانبی داروها و تعیین دوز صحیح مصرفی به کار خواهد رفت.حوزه دوم مورد بحث در این یادداشت، حوزه آموزش است. بیل گیتس به‌درستی معتقد است که علی‌رغم تلاش‌هایی که در حوزه آموزش انجام پذیرفته، اما تاثیر معناداری بر نتایج و نحوه عملکرد دانش‌­آموزان مشاهده نمی‌­شود. با این حال، گیتس آینده را از این حیث روشن ارزیابی می‌­کند: «اما فکر می­‌کنم که در 10 سال آینده نرم‌­افزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی، نویدبخش انقلابی در حوزه آموزش خواهند بود. این نرم‌­افزارها، علایق و روش یادگیری شما را می‌­آموزند و متناسب با آن محتوایی خواهند ساخت که شما را مجذوب کند. میزان یادگیری شما را می­‌سنجند، لحظه‌­ای که علاقه خود را به یادگیری از دست می­‌دهید را شناسایی می­‌کنند و متوجه می‌­شوند چه چیزی به شما انگیزه می‌­دهد و بازخوردی سریع ارائه می‌­کنند تا شما را در مسیر نگاه دارند.»او معتقد است با اینکه هوش مصنوعی هنوز در ابتدای این مسیر قرار دارد، اما در ارزیابی و برنامه‌­ریزی تحصیلی دانش­‌آموزان، می‌­تواند تاثیر سریع و به سزایی داشته باشد. با تمام این­ها، گیتس فرایند یادگیری را کاملا مدیون ارتباط شاگرد و معلم می­‌داند: «هوش مصنوعی کاری را که شاگرد و استاد در کلاس درس انجام می­‌دهند، بهبود می­‌بخشد، اما هیچ‌گاه جایگزین رابطه آن دو نخواهد شد.»گیتس، همچنین به تاثیر تولید نرم‌­افزار در همگانی شدن آموزش و به‌خصوص برای اقشار کم­‌درآمد در سراسر دنیا نگاهی مثبت دارد: «باید اطمینان حاصل کنیم که ابزارهای جدید باید به گونه­‌ای باشند که تمامی مدارس از جمله اقشار کم درآمد و تمامی دنیا توانایی مالی استفاده از آن­ها را داشته باشند.»بیل گیتس، در بخش آخر، به ریسک­‌ها و مشکلات حوزه هوش مصنوعی نگاهی دارد. در این بخش، او اشاره­ای دارد به ضعف حال حاضر هوش مصنوعی در درک مفهوم زمینه (Context). گاهی اوقات پاسخ­‌های دریافتی از هوش مصنوعی نشان می‌­دهد که به زمینه محتوای پرسش توجهی ندارد (مثلابه جای انتخاب مناسب­‌ترین هتل، به اشتباه آدرس هتلی که وجود ندارد را به‌عنوان پیشنهاد سفر به شما می­‌دهد). اما مشکل مهم­تر و بزرگتر را نحوه استفاده از هوش مصنوعی دانسته و پیشنهاد می‌­کند که نهاد حاکمیت در این زمینه باید قوانینی را تدوین و اجرا کند. همچنین زمان دست­یابی به اَبَر هوش مصنوعی را چند دهه تا یک قرن می­‌داند.گیتس، در پایان، به سه نکته به‌عنوان جمع‌بندی اشاره می‌­کند: «نخست باید بر ترس خود از هوش مصنوعی فایق بیاییم و بر بهبود زندگی بشر تمرکز کنیم. در وهله دوم، باید توجه کنیم که بازار به‌طور معمول، محصولاتی را که برای اقشار فقیر و کم درآمد مناسب باشد را نمی­‌خواهد و به سمت تولید سود بیشتر گرایش دارد. از این رو نیازمند این هستیم که به این جنبه و همه­‌گیری هوش مصنوعی توجه بیشتری نشان دهیم و در نهایت، باید بدانیم که هنوز در ابتدای راه هستیم و محدودیت‌­های امروز این حوزه، به سرعت به بخشی از تاریخ بدل خواهد شد و عصر هوش مصنوعی برای ما فرصت‌­ها و مسئولیت‌­هایی تازه به بار خواهد آورد.»با مطالعه آنچه بیل گیتس منتشر کرده، به یاد جملات پایانی سخنرانی تد گری کاسپاروف، سیزدهمین قهرمان شطرنج جهان در سال 2017 با عنوان «از ماشین­‌های هوشمند نترسید. با آنها کار کنید» می­‌افتیم: «چیزی وجود دارد که تنها بشر می‌­تواند انجام دهد و آن داشتن رویا است؛ پس رویایی بزرگ داشته باشیم.»