طبقه بندی انواع آفازی

آشنایی با علائم و ویژگی های بالینی انواع آفازی:آفازی بروکا:اين آفازي احتمالا“ شناخته شده ترين و شايع ترين سندرم آفازي است(Kertesz 1982).این آفازی اولین بار توسط بروکا مطرح شد و نام بیمار اوtan بود. زیرا فقط یک کلمه tan را بیان می کرده است.این آفازی بر اساس معیار روانی کلامی در گروه آفازی های ناروان و بر اساس جایگاه ضایعه هم به عنوان آفازی قدامی طبقه بندی می شود.نام دیگر این آفازی در متونExpressive Aphasia یا آفازی بیانی است .و همچنین چون در این آفازی بیشتر جنبه های حرکتی زبان درگیر است آفازی حرکتی(Motor )نامیده می شود.مشخص ترین ویژگی این آفازی آگراماتیسم وگفتار همراه به تقلا و تلاش است.علائم و نشانه های زبانی آفازی بروکا:1-گفتار ناروان Nonfluent Speech این گفتار:شامل مكث هاي زياد همراه با تقلا وتلاش در طول گفتار؛ سرعت پايين؛ كاهش طول گفته وعبارات؛آشفتگي در نواخت و آهنگ گفتار؛توليد واجها مختل است.2-آگراماتيسم:حذف عناصر دستوري شامل حروف اضافه؛حروف ربط وتكواژهاي صرفي مثل وندها؛شناسه ها.وگفتار شان عمدتا“داراي كلمات محتوايي وقاموسي شامل اسم ؛فعل ؛صفت است.3-پارافازي :در این آفازی عمدتا از نوع پارافازي هاي واجي است.4-درك شنيداري: نسبتا“سالم كه براي مكالمات روزمره كافي ومناسب است ولی این بیماران در درک جملات پیچیده مشکل دارند.5- تكرار : این مدالیته در بیماران آفازی بروکا از متوسط تا شدید آسیب دیده است.6- ناميدن :این مدالیته نیز در بیماران آفازی بروکا از متوسط تا شدید آسیب دیده است.7-نوشتن: خطاهاي نوشتاري منعكس كننده همان خطاهاي توليد گفتار است.8-آسيب در ك خواندن :متناسب با آسيب درك شنيداري است.آفازی ورنیکه:این آفازی اولین بار توسط کارل ورنیکه نورولوژیست آلمانی در سال 1874 توصیف شد.این آفازی بر اساس معیار روانی کلام در گروه آفازی های روان و بر اساس جایگاه ضایعه در گروه آفازی های خلفی قرار دارد.اسامی دیگر این آفازی در متون عبارتند از:Receptive Aphasia، Fluent Aphasiaو Sensory Aphasia ، Posterior Aphasiaعلائم و نشانه های زبانی آفازی ورنیکه:روانی گفتار :گفتار روان و در بعضي موارد داراي فشار گفتاري Logorehea دارند ،بيمار شكل صحيح كلمات را مي گويد ولي اين گفتار با توجه به بافت مورد نظر بي معني است. وگفتار اين بيماران تحت عنوان جارگون تلقي مي شود.پاراگراماتيسم : بيمار تكواژهاي صرفي را به صورت نابجا ونادرست به كار مي برد.پارافازي :پارافازی ها در این نوع آفازی عمدتا پارفازی های معنایی و واژه پردازی یا نئولوجیسم است.آسيب شديد درك شنيداري: به علت اينكه بيمار علاوه بر اينكه گفتار ديگران را متوجه نمي شود بر روي گفتار خود نيز نظارتي ندارد. اسيب درك شنيداري در بيماران مختلف متفاوت است و برخي بيماران حتي توانايي پردازش هيچگونه اطلاعات شنيداري را نيز ندارند. و برطبق نظر شوئل ميزان آسيب درك شنيداري يك فاكتور مهم در بهبودي اين بيماران محسوب مي شود.تكرار : این مدالیته در بیماران آفازی ورنیکه شدید آسیب دیده است.ناميدن :این مدالیته نیز در بیماران ورنیکه شدید آسیب دیده است.نوشتن: نيز مانند گفتار آسيب ديده است به طوريكه شكل صحيح كلمات را مي نويسد ولي اين كلمات در هم و فشرده است.درك خواندن نيز به شدت آسيب ديده است.آفازی انتقالی:آفازی انتقالی(Conduction Aphasia) که Associative Aphasia نیز نامیده می شود.این آفازی در گروه آفازی های روان قرار دارد.این آفازی در گروه اختلالات زبانی خفیف قرار دارد و اکثر بیماران هم با گفتار درمانی به زندگی طبیعی خود برمی گردند و توانیهای زبانی خود را به دست می آورند.این آفازي توسط ورنيكه(1977) براساس مدل نورو آناتوميك منطقه بندي زبان در مغز ارائه شده است.و چند سال بعد ليختم بر اساس مدل تكرارخود براي اولين بار اختلال تكراررا به عنوان علامت اصلي اين نوع آفازي مطرح كرد. تعريفي كه براي آفازي انتقالي ارائه مي شود اين است كه بيماراني هستند كه با آهنگ خوب صحبت مي كند و هر آنچه را كه به او گفته مي شود درك مي كند ولي مشكل شديد در بازيابي كلمات وتكرار كلمات دارد.علائم و نشانه های زبانی آفازی انتقالی:گفتار داراي آهنگ مناسب وروان ولي خوداصلاحي مكرر خطاها تا حدودي گفتار را ناروان مي كند.اين بيماران از كلمات پر كننده در طول گفتار زياد استفاده مي كنند .ولي تنوع جملات وپيچيدگي نحوي در گفتار خود به خودي آنها وجود دارد.پارافازي آنها عمدتا“ از نوع پارافازي واجي مي باشد.درك شنيداري در اين بيماران براي گفتار محاوره مناسب است.توانايي تكرار در اين بيماران نامتناسب با ساير علائم آسيب ديده است. اسيب تكرار در اين بيماران بيشتر در تكرار عبارات؛جملات كوتاه؛كلمات چند هجايي و نا آشنا بيشتر بروز مي كند. اما تكرار اعداد ممكن است در اين نوع پارافازي سالم باقي بماند.بازيابي كلمه: مشكل در بازيابي كلمات يك مشخصه شايع در اين نوع افازي مي باشد. وبيشتر مشكل در بازيابي كلمات محتوايي است.بازشناسي خطاها:اين بيماران معمولا“ از خطاهاي خود آگاهي دارند و سعي مي كنند خطاهاي خود را اصلاح كنند ولي در اصلاح خطاها موفق تر از ساير آفازي ها نيستند.خواندن: اين بيماران معمولا“ درك خواندن خوبي دارند ولي در خواندن شفاهي مشكلات پارافازي دارند.آفازی گلوبال:آفازی گلوبال یکی از شدیدترین انواع آفازی های ناروان است که تمام مدالیته های زبانی بیانی و درکی به شدت آسیب دیده اند.این بیماران ممکن است قادر باشند چند کلمه و گفته کوتاه تولید کنند اما اکثر گفته های آنها به صورت نئولوجیسم و نامفهوم است.در اين آفازي كل منطقه گفتار وزبان كه توسط شريان مغزي مياني خونرساني مي شود آسيب ديده است.سه نوع آفازي گلوبال وجود دارد:-حاد-تحت حاد-مزمنآفازی آنومی:مشکل در فرایند واژه یابی علاوه بر اینکه یکی از علائم بالینی مشترک در انواع آفازی است،یک نوع آفازی روان هم وجود دارد که تشخیص اولیه آنها مشکلات واژه یابی است. این آفازی یکی از خفیف ترین انواع آفازی و از لحاظ پیش آگهی دارای بهترین پیش آگهی می باشد.مشکل اساسی بیمار در این نوع آفازی مشکل در کلمه یابی است و بیمار زیاد از جمله: نوک زبانم است استفاده می کند و بیمار گاهی اوقات از حاشیه گویی و توصیف آن کلمه یا از gesture و حرکات دست برای انتقال پیام خود استفاده می کند. مشکل اساسی بیمار در این آفازی مشکل در مسیر دسترسی معناشناختی به واج شناختی است.اسامی دیگر این آفازی عبارتند از: Dysnomia, Nominal AphasiaوAmnesic Aphasiaانواع آفازی آنومی:Word Selection Anomia:در این نوع آفازی آسیب به بخش خلفی-تحتانی لوب تمپورال ایجاد می شود.در این نوع آفازی بیمار کاربرد شیء را می داند وآن را از بین چند شیء درست انتخاب می کند ولی نمی تواند نام آن را بگوید.در color anomia بیماریک رنگ را بین چند رنگ تشخیص می دهد اما نمی تواند نام آن را بگوید.Semantic Anomia:در این نوع آفازی آسیب به جیروس آنگولار ایجاد می شود در این نوع آفازی بیمار قادر نیست معنی کلمه را بگوید.Disconnection Anomia:در این نوع آفازی ارتباط بین مناطق زبانی و مناطق حسی آسیب دیده است و بیمار ممکن است وقتی از او خواسته می شود یک شیء را وقتی می بیند نام آن را بگوید نتواند ولی وقتی آن شیء را لمس می کند نام آن را می گوید.آفازی های ترانس کورتیکال:آفازی های ترانس کورتیکال گروهی از آفازی های قشری هستند که بر عکس آفازی های پرسیلوین شیوع کمتری دارندو مناطق اصلی زبانی در این نوع آفازی ها سالم هستند اما ارتباط این مناطق با سایر مناطق مغزی قطع شده است در اصل در این نوع آفازی ها مناطق قشری اطراف مناطق زبانی درگیر هستند.ویژگی های مشترک این نوع از آفازی ها از لحاظ علائم بالینی شامل؛توانایی تکرار خوب که گاهی اوقات به صورت اکولیلیا و Perseveration اشاره کرد.ویژگی دیگری که آغازگر مکالمه نیستند.اصطلاح ترانس کورتیکال اولین بار توسط ورنیکه 1881و لیختم 1885 به کار برده شد.این آفازی ها به سه نوع آفازی بر اساس منطقه درگیر تقسیم می شوند:آفازی ترانس کورتیکال حرکتیآفازی ترانس کورتیکال حسیآفازی ترانس کورتیکال آمیختهعلائم و نشانه های بالینی آفازی ترانس کورتیکال حرکتی:آفازی ترانس کورتیکال حرکتی مانند آفازی بروکا است،فقط برعکس آفازی بروکا این بیماران توانایی تکرار دارند.نام های دیگر این آفازی عبارتند از:Commissural Aysphasia، White Matter Aphasiaوsupplementary Motor Area Aphasiaبرون داد کلامی این بیماران مانند آفازی بروکا ناروان است.گفتار این بیماران بیشتر شبیه لکنت است و همچنین گفتار آنها آگراماتیک و همراه با تقلا و تلاش است.درک شنیداری در این بیماران نرمال است.بعضی وقت ها به دلیل وجود آپراکسی ممکن است این بیماران قادر نباشند اشیاء را نشان دهند.که این موضوع نشان دهنده آسیب درک شنیداری در آنها نیستتکرار معمولا خوب و یا عالی است.نامیدن در مواجهه معمولا در این بیماران آسیب دیده است. و راهنمایی های واجی یا معنایی در این بیماران بسیار کمک کننده است.خواندن با صدای بلند در این بیماران هم معمولا ناروان است و درک خواندن هم در این بیماران نسبتا سالم است.توانایی نوشتن آسیب دیده است .و به صورت مشکل در هجی کردن،درهم نویسی(clumsily)،نوشتن با حروف بزرگ و به صورت آگراماتیسم است.بهبودی این بیماران متغیر است. علائم همراه در این آفازی شامل همی پلژی راست و آپراکسی گفتار است.علائم و نشانه های بالینی آفازی ترانس کورتیکال حسی:این آفازی هم معمولا شایع نیست.علائم بالینی این آفازی مانند آفازی ورنیکه است .یعنی دارای گفتار روان ولی بی معنی هستند ،ولی بیماران برعکس بیماران آفازی ورنیکه توانایی تکرار خوبی دارند. و گاهی اوقات این تکرار به صورت اکولیلیا و پارفازی نئولوجیسم است.درک شنیداری در این بیماران هم به صورت شدید آسیب دیده است و بیماران هم از مشکل خود آگاهی ندارند.همچنین این بیماران قادر به مهار برون داد کلامی خود نیستند.نوشتن آنها هم معمولا مختل است و شبیه بیماران آفازی ورنیکه است.توانایی خواندن هم مانند آفازی ورنیکه است و درک خواندن به شدت آسیب دیده است.علائم و نشانه های بالینی آفازی ترانس کورتیکال آمیخته:این آفازی معمولا به علت مسمومیت با گاز مونوکسید کربن است و گاهی همراه با بیماری پیک( یک نوع دمانس مرتبط با سن است که لوب فرونتال را درگیر می کند) است.نام دیگر این آفازی سندرم انزوا(Isolation Syndrome)است،به این معنی است که کلیه مناطق مربوط به زبان که اطراف شیار سیلوین قرار دارند از مناطق دیگر مغز جدا شده اند.توانایی زبانی که در این بیماران به صورت قابل توجهی باقی مانده است.توانایی تکرار کلمات و عبارات و در بعضی مواقع حتی جملات است.این بیماران دچار آلکسی و آگرافی کامل هستند.آفازی های ساب کورتیکال:آفازی های ساب کورتیکال گروهی از اختلالات زبانی اکتسابی هستند. که به علت ضایعه در بخش هایی از ساختارهای زیر قشری مانند تالاموس و هسته های قاعده ای چپ بروز می کنند. ساختارهای زیر قشری به عنوان ایستگاه تقویت مسیرهایی هستند که به نواحی فرونتال ،تمپورال و پاریتال(نواحی زبانی ) می روند و یا از این نواحی به این ساختارها می آیند.آسیب به این ساختارها می توانند این ایستگاه های تقویتی مسیرهای زبانی را دچار آسیب کنند. و منجر به بروز اختلالات زبانی شوند هرچند اختلالات زبانی ناشی از این ساختارها معمولا خفیف تر هستند. و پیش آگهی بهتری هم نسبت به آفازی های کورتیکال دارند.آفازی های تالاموسی:هسته های پولوینار چپ تالاموس بیشترین میزان ارتباط را با کورتکس تمپورو پاریتال چپ دارند.آسیب به تالاموس چپ باعث می شود بیمار گفتار روان داشته باشد .و گفته هایی شبیه جمله تولید کنند ولی کیفیت این گفته ها معمولا به دلیل مشکلات کلمه یابی پایین است.الگوی زبانی آنها بیشتر شبیه آفازی های آنومی است که مشکل اصلی آنها مشکلات کلمه یابی است.نقص زبانی اصلی در بیمار دچار آفازی تالامیک در دستیابی واژگان معنایی دیده می شود. فرایندی که کاملا وابسته به حافظه اخباری (explicit ) است. در مقابل فرایند های زبانی شامل پردازش فونولوژیک و پردازش نحوی در این افراد حفظ می شود.نوع دیگری از آفازی های تالاموسی وجود دارند که شبیه آفازی ترانس کورتیکال حسی هستند .که مشکلات درک شنیداری دارند،مشکلات کلمه یابی آنها هم بیشتر به صورت مکث هایی است. و برونداد کلامی آنها به صورت پارافازی های معنایی است.توانایی تکرار هم در این افراد معمولا سالم باقی می مانند.آفازی های عقده های قاعده ای:نوع دیگری از آفازی های زیر قشری آفازی هایی هستند که ناشی از آسیب به عقده های قاعده ای هستند.با توجه به اینکه مطالعات در زمینه نقش عقده های قاعده ای در پردازش زبان هنوز ادامه دارد. علائم بالینی این آفازی ها هم متنوع است و هنوز به طور کامل شناخته نشده است. این نوع آفازی به لحاظ مشخصات با آفازیهای کورتیکال تفاوت اساسی ندارد و البته با توجه به تفاوت های چشمگیر در اندازه و محل ضایعه اختلالات زبانی مشاهده شده نیز بسیار متفاوت است و بسیار تنوع دارد.آسیب درک شنیداری وروانی کلامی در آسیب عقده های قاعده ای چپ معمولا مشاهده می شود.مشکلات کلمه یابی به خصوص در ارتباط با کلمه یابی افعال هم در این نوع آفازی شایع است.معمولا پارافازی های معنایی و Perseveration در این نوع آفازی ها زیاد مشاهده می شود.توانایی تکرار در این بیماران مانند آفازی های تالامیک حفظ می شود.در بعضی موارد ضایعه به عقده های قاعده ای چپ باعث می شود بیماران کاملا بی گفتار(Anarthria) و یا دچار لکنت اکتسابی شوند.آفازی متقاطع:هرگاه یک بیمار راست دست ضایعه ای در نیمکره راست داشته باشد و دچار آفازی شود Crossed نامیده می شود. شیوع این نوع موارد پایین است. همین نوع افراد ممکن است در اثر ضایعاتی در نواحی زبانی نیمکره چپشان دچار آفازی نشوند که چنین موقعیتی را Crossed non Aphasia می گوییم.آفازیآنچه در مورد زبان پریشی یا آفازی باید بدانید!!مراقبت فردی در درمانگرانتست های آفازی در سکته مغزیسکته مغزی و گفتاردرمانی در گرگاناینستاگرام کلینیک یاشا ـ خدمات گفتاردرمانی ـکاردرمانی ـ روانشناسی در گرگانمتخصص کودکان در گرگان