سلیقه موسیقی آقا جلال

غربزدگی اگر مهمترین اثر جلال آل احمد نباشد، به خاطر بزرگی و اهمیت باقی نوشته‌هایش است و نه کم اهمیتی این کتاب. "غربزدگی" به همراه ادامه مفصل و پر و پیمانش "در خدمت و خیانت روشنفکران" نشان می دهد جلال آدمی بود که عادت داشت تکلیفش را معلوم کند. چه در تفکر سیاسی و اجتماعی اش که می‌شود این کتاب و چه در مورد شخصی‌ترین و خصوصی‌ترین لحظات زندگی‌اش که می شود کتابی مثل "سنگی بر گوری" . شهامتی در بیان خود که داشت که منتقدانش، حتا یک هزارم آن را هم نداشتند؛ اما دهان های گشاد و نوچه‌هایی انبوه داشتند تا دو جمله ای را که آنها در مورد نقد جلال گفته اند همه جا منتشر کنند! نمونه‌اش را همین الان در صفحه غربزدگی ویکیپدیا سراغ بگیرید که به جای توضیحاتی درباره کتاب، سریع رفته سراغ علامه‌های "خوشنام" منتقد کتاب. از آن مدخلهاست که اگر جلال خودش می دید یک "جَل الخالق" تحویلمان می‌داد و بعد یک لبخند که یعنی:" دیدی رئیس، نگفته بودم؟". راست هم می‌گوید که اگر غربزدگی را خوانده باشید می دانید که غربزده ها عاشق دهان‌هایی هستند که وقتی باز می‌شوند، نفرت و عفونت پخش می‌کنند. همان چیزی که غرب سالهاست برای شرق نسخه پیچیده. بگذریم ... داستان این پست ماجرای دیگری است. داستان یک ترانه است و سلیقه موسیقی آقا جلال ما مطمئن نیستم این همان صفحه باشد چون در ایران صفحه ها را دوباره منتشر می کردند. اما چیزی شبیه این مثلاً بخشی از متن ترانه غربزدگی جلال با ترجمه یک ترانه از "اِرنی فورد" خواننده آمریکایی دهه چهل و پنجاه آغاز می شود با شعری از "مرل تره ویس".اول ترانه را بخوانید تا برویم سراغ ورژن های جذابی که در طول سالها ارائه شده. متن ترانه از ابتدای کتاب:برای آنها که کتاب را خوانده اند، معنای شعر و دلیل انتخابش برای آغاز چنین کتاب مهمی واضح‌تر است. جلال با همین انتخاب تکلیف را مثل همیشه مشخص کرده : غربزدگی به معنی دوری و ترس از غرب نیست . شاید لازم است توصیه پدرخوانده به مایکل را اصل قرار دهیم : دوستانت را نزدیک نگه‌دار و دشمنانت را نزدیک‌تر. اینکه ترس از غرب به خاطر پرهیز از غربزدگی نقطه ضعفمان نشود و همینطور لزوم گسترش سواد رسانه‌ای به عنوان تنها سپر حقیقی و کارا در مواجهه با تهاجم فرهنگی، بحث دیگری است. این پست داستان ترانه ی شانزده تُن است. وقتی در یوتیوب ترانه ی Sixteen tons را جستجو کنید به نکته جذاب دیگری می رسید. اول ورژن اولیه و اوریجینال ترانه را بشنوید. همان که جلال گوش می داده و احتمالا انقدری برایش اهمیت داشته که غربزدگی را باهاش شروع کند. (چون لینک های یوتیوب قابل استفاده نیست اسکرین شات ویدئو ها رو آپلود می کنم که بتونین پیدا کنین) https://www.youtube.com/watch?v=RRh0QiXyZSk جالب‌تر حداقل برای من تعداد زیادی خواننده و موسیقیدان برجسته و به قولی آدم حسابی است که در سالهای بعد این ترانه را باز خوانی کرده اند. مهم ترین شان، مردی در لباس مشکی، جانی کش اسطوره ای است. چه صدایی بهتر از جانی کش برای اینکه صدای دردمندان باشد. صدایی که خودش می گفت: همیشه عزادار است. ورژن جانی کش، یک کلیپ با مختصات همان دوران هم دارد که می بینید. یادمان نرفته که جانی کش بعد از سالها سکوت با چه آلبومی به دنیای موسقی برگشت : بلوز زندان فولسام Folsom Prison Blues. یک "ای پی" بی نقص که در یکی از زندانهای مخوف و امنیتی آمریکا ضبط شد. بعدها گروهای زیادی مثل متالیکا هم به همان زندان رفتند، اما جانی کش، اولین کسی بود که این قدرت را داشت تا زندانی ها را موضوع کلیپش کند. آدمهای واقعی پشت میله‌ها، نه بازیگران هالیوودی تو دکورهای استودیویی . این هم ورژن جانی کش عزیز از ترانه ی شانزده تن : https://www.youtube.com/watch?v=tfp2O9ADwGk در ادامه ورژن بی کلام جناب فرانک زَپا که فکر کنم خیلی نیاز به تعریف نداشته باشد: https://www.youtube.com/watch?v=JQXv1p_r1N8 تعداد خواننده ها و گروه های به‌نام و شناخته شده‌ای که ترانه را کاور کرده‌اند کم نیست و بیشتر بستگی به سلیقه و گوش موسیقایی دارد که مشتری کدام باشید. از اجرای حماسی و راک دهه شصتی "اریک بِردِن" گرفته تا اجرایی با فضای سول دهه پنجاه از گروه خاطره انگیز "پِلیتِرز " . اما انتخاب آخر من، در فضای هارد راک اجرایی از جِف بِک ، گیتاریست نابغه به همراه گروه پر سر و صدای "زی زی تاپ " است. نمی دانم چرا فکر می کنم اگر جلال را از ما نگرفته بودند، دریغش نکرده بودند، گذاشته بودند بماند، به جز تاثیرات فکری و ادبی خودش هم فرصت لذت بردن از چه موسیقی‌هایی را داشت. که بگوید آن صفحه که من آن سال دنبالش بودم چه سر و دُمی پیدا کرده و برای خودش در دهان و ساز چه اسطوره هایی می چرخد و چطور پیام ساده و ظریف شاعری دردمند را سالها و سالها به دوش می کشد. شاعری که درد کمر کارگرهای معدن زغال سنگ را حس می کرد و نگران قرض هایشان بود. https://www.youtube.com/watch?v=J2aqvKY6zLc