خاموشی در روز روشن

بررسی علل تداوم خاموشی‌های اخیر و معیار و نحوه‌ی تولید، توزیع و مصرف برق در ایران و جوامع جهانیسجاد صفاریه/ کارشناسی/ مهندسی برق، صنعتی شریفامروزه کمتر کسی را پیدا می‌کنید که از گزند خاموشی‌های متوالی برق در امان باشد. شمال یا جنوب، شرق یا غرب تفاوتی نمی‌کند، هرچه می‌جویی خاموشی می‌یابی. عده‌ای انگشت اتهام را به سمت رمزارز نشانه می‌روند و عده‌ای بلای طبیعی و خشکسالی می‌خوانندش اما هرچه هست نمی‌توان از بی‌کفایتی مسئولین برق چشم پوشید. برای بررسی دقیق‌تر صنعت برق کشور و مقایسه‌ی آن با نمونه‌های جهانی و نیز اثراتی که این خاموشی‌ها بر داشتن یک زندگی نرمال به همراه دارد؛ در خدمت دکتر هاشم اورعی رییس انجمن انرژی بادی ایران، عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف و یکی از کار‌آفرینان نمونه‌ی کشور هستیم و می‌خواهیم بیشتر به جنبه‌های گوناگون این موضوع بپردازیم.دکتر هاشم اورعی، رییس انجمن انرژی بادی ایرانهمانطور که مستحضر هستید؛ هزینه‌ی پرداختی برای حامل‌های انرژی در ایران بسیار ارزان‌تر از قیمتی است که تولید برق برای دولت هزینه برمی‌دارد. موضوع به اینجا ختم نمی‌شود و حتی باورهایی در مردم ایجاد می‌شود که باعث ایجاد انتظاراتی مثل برق رایگان و آب رایگان در آن‌ها می‌شود. به نظر شما نرمال هزینه‌ی پرداختی برای حامل‌های انرژی مثل برق و آب چقدر با چیزی که در ایران اتفاق می‌افتد تفاوت دارد؟اجازه بدهید با آمار شروع کنم. تقریبا در جهان سالانه 400 میلیارد دلار یارانه‌ی‌ مستقیم انرژی فسیلی پرداخت می‌شود. با فرض 200 کشور و تقسیم یکسان چیزی حدود 2 میلیارد در هرکشور؛ اما سهم ما از این مقدار 86 میلیارد دلار، به تعبیری 20 درصد است. شاید بگویید که رتبه‌ی ما در میان بقیه‌ی کشورها چندم است؟ باید بگویم که ما شاگرد اول هستیم و پس از ایران چین با عدد 30 میلیارد و عربستان صعودی با عدد 29 میلیارد در رتبه‌های بعدی هستند. دقت بفرمایید این اعداد سرانه پرداختی هر فرد نیست بلکه کل کشور مد نظر است. ممکن است مدعی شوید که ما تولید ناخالص داخلی (1) بالایی داریم که این عدد در برابر آن ناچیز باشد اما باید بدانیم که تولید ناخالص داخلی ما در حدود 500 میلیارد دلار است؛ یعنی به عبارتی ما 18 درصد از تولید ناخالص داخلی اقتصاد کشور را صرف یارانه‌ی‌ مستقیم انرژی فسیلی می‌کنیم. شما به هر طریقی نگاه کنید می‌بینید که یارانه‌ی‌ انرژی ما با هیچ چیز هم‌خوانی ندارد. خب وقتی شما یارانه‌ی‌ انرژی می‌دهی یعنی چه؟ یعنی اینکه مردم قیمت واقعی انرژی را پرداخت نمی‌کنند. در صنعت برق با یک حساب سرانگشتی، در مواردی 94 درصد قیمت تمام شده یارانه است. حالا هم که «برق امید» را مطرح کردند که شکر خدا 100 درصدش یارانه می‌شود.حالا مشکل کجاست؟ وقتی که این‌قدر نقش یارانه پررنگ باشد؛ با فرض متوسط 90 درصد یارانه، مثل این است که بنده اگر 100 تومان ارزش واقعی انرژی مصرف کنم، 10 تومان آن را من پرداخت می‌کنم و 90 تومان بقیه را مردم به طور مساوی پرداخت می‌کنند. خب قاعدتا این شیوه به لحاظ اقتصادی نمی‌تواند سیاست مناسبی باشد. این از نگاه کلی و مطلق قضیه، حالا بیاییم نسبی به مسئله نگاه کنیم. ببینیم این یارانه را چگونه توزیع می‌کنیم. شاید نحوه توزیع این‌قدر خوب باشد که این اعداد و ارقام مطلق را توجیه کند. ببینیم چه کسی بیشتر پرداخت می‌کند و چه کسی کمتر. شخصی که خونه چهار هزار متری در لواسان دارد و تمام حیاط‌ش را چراغانی کرده که شبانه‌روز روشن است کمتر از یارانه‌ی‌ برق استفاده می‌کند یا آن کسی که کل مصرفش به چهار لامپ و یک یخچال محدود می‌شود؟ آن کسی که سه ماشین مختلف در خانه دارد کمتر از یارانه‌ی‌ سوخت بهره می‌برد یا فردی که از دوچرخه استفاده می‌کند؟ در نتیجه طبق آماری که دکتر فرزانه، عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی برق، بررسی کرده‌اند دهک بالا تقریبا سی برابر بیشتر از دهک پایین، از این یارانه 90 درصدی بهره مند می‌شوند و مدعی هستیم که دولت مستضعفین هستیم. یعنی هم روش یارانه و هم میزان آن غلط است. کار حالا به جایی رسیده که دیگر قابل تداوم نیست.در نهایت، من دو ویژگی بارز کشور را آشفتگی و دیگری را ناپایداری می‌دانم. شما نمی‌توانید حدود 20 درصد تولید ناخالص داخلی خود را یارانه‌ی‌ سوخت بدهید. من با مصرف انرژی مخالف نیستم به شرطی که عایده‌ای داشته باشد. در مقایسه با ترکیه که جمعیتی مشابه ما دارد در تمام حوزه‌های انرژی مصرف ما حدود 2 تا 4 برابر آن‌ها است. در حالی که تولید ناخالص داخلی ترکیه حدودا 1.5 برابر ما است. اگر ما 4 برابر ترکیه گاز, برق و سوخت مصرف می‌کردیم و تولید ناخالص داخلی‌مان همزمان 4 برابر ترکیه بود، نمی‌توانستیم خرده‌ای بگیریم. با این وجود وقتی تولید ناخالص داخلی ما نصف ترکیه است یعنی ما انرژی را مصرف نکرده بلکه هدر می‌دهیم.به مسئله‌ی هدر دادن انرژی اشاره کردید. چه میزان الگوی مصرف انرژی در ایران با معیارهای نرمال جهانی تفاوت دارد و همچنین نقش عامل فرهنگ را در این میزان از تفاوت چه‌قدر تاثیر‌گذار می‌بینید؟ببینید، فرهنگ یک مقوله‌ی درازمدت است. فرهنگ مجموعه‌ی عادت‌های مردم است. من معتقدم آن چیزی که در غرب فرهنگ شده، که فرد وقتی سردش می‌شود به جای اینکه شعله‌ی بخاری را بیشتر کند یک ژاکت بیشتر می‌پوشد، به این معنی نیست که او آدم خوب و با فرهنگی است و من در ایران آدم خوبی نیستم. گمان نکنید که در خارج آمپولی ترزیق کرده‌اند و فرهنگ‌شان در مصرف انرژی بالا رفته است. برای آن شخص این عادت یک شبه ایجاد نشده بلکه نتیجه‌ی سیاست‌های درست دولت‌های آن‌ها است. دولت به جای اینکه پول را از همه بگیرد به کسی بدهد که بیشتر مصرف می‌کند، کاری کرده که هرکس بخواهد انرژی بیشتری مصرف کند باید هزینه‌اش را بیشتر بپردازد. آن شخص هنگام مواجهه با مشکل سرما دو راه پیش روی خود می‌بیند: یک اینکه پول بیشتری برای گاز پرداخت کند و یا لباس بییشتری به تن کند. طبعا راه دوم هزینه‌ی کمتری دارد و این کم کم تبدیل به فرهنگ شده است. لذا من اینجا فرهنگ را از معادله خط میزنم البته تاثیرش را نادیده نخواهم گرفت اما معتقدم که ما باید اقتصاد انرژی را درست کنیم و این راه رسیدن به فرهنگ مصرف است. قیمت در اقتصاد تنها ملاکی برای حجم پرداختی نیست؛ بلکه گاه قیمت تعیین کننده‌ی ارزش کالا نیز هست و موضوع کاملا دو طرفه است. به طور مثال، فرض کنید برای خرید کالای ساده‌ای مثل خط‌‌کش به مغازه می‌روید و مغازه‌دار دو خط‌‌کش یکی هزار تومان و دیگری هزار و پانصد تومان به شما عرضه می‌کند. من اگر هیچ اطلاعی از کیفیت این دو خط‌کش نداشته باشم، ناخودآگاه خط‌‌کش گران‌تر را انتخاب می‌کنم. چون با خودم این تحلیل را می‌کنم که قیمت نشان دهنده‌ی ارزش کالا است، یعنی کالایی که گران‌تر است حتما کارایی بیشتری نسبت به کالای ارزان‌تر دارد. حالا وقتی ما قیمت انرژی را ارزان می‌کنیم، ناخودآگاه درحال القای این پیام به جامعه هستیم؛ که این یک کالای بی‌ارزش است. به عبارتی این فرهنگ مصرف بی‌رویه را خودمان با سیاست‌هایمان ایجاد کردیم. شما نمی‌توانید هر کیلووات ساعت را 50 تومان عرضه کنید اما از طریق تلویزیون و رسانه تاکید کنید که «هرگز نشه فراموش، برق اضافی خاموش». این دو پیام متناقض‌اند و آن تفکری پیروز می‌شود که اقتصاد بر آن حاکم است. لذا معتقدم بله ما بد مصرف می‌کنیم چون به ما گفته شده که حامل‌های انرژی کالایی بی‌ارزش است.وقتی ما قیمت انرژی را ارزان می‌کنیم، ناخودآگاه درحال القای این پیام به جامعه هستیم؛ که این یک کالای بی‌ارزش است.حالا کمی مسئله را از نگاه مدیریتی بررسی کنیم. مدتی است که با کمبود برق خصوصا در ایام تابستان مواجه هستیم موضوعی که تا مدت‌ها شاهد آن نبودیم. اخیرا وزیر نیرو در مصاحبه‌ای استخراج رمز ارز را مهم‌ترین عامل خاموشی‌‌های مداوم و بلند مدت دانسته است. آیا در یک زندگی نرمال جهانی مقوله‌ی قطعی برق یک مسئله‌ی عادی تلقی می‌شود و اگر خیر چه عواملی در این خاموشی‌ها موثر است؟بگذارید من یک تصویری کلی از شبکه صنعت برق به شما نشان دهم. ما 85 هزار مگاوات ظرفیت منصوبه نیروگاهی داریم. سال گذشته پیک بار مصرف تحویلی نیروگاه، 58 هزار و 254 مگاوات بوده است. در صورتی که میزان تقاضا، 63 هزار مگاوات بود. یعنی در تابستان پارسال حدود 5 هزار مگاوات کمبود داشتیم که شاهد قطعی برق نیز بودیم.ما به طور متوسط هرسال بین 6 تا 7 درصد رشد تقاضا داریم اما در سال جاری طبق آمار شرکت توانیر، در دو ماه اول سال نسبت به دوره مشابه سال قبل، 23 درصد افزایش تقاضا داشتیم. سه عامل برای این افزایش تقاضا معرفی شد. اولین عامل بیت کوین بود که طبق برآورد‌ها حدود 1200 تا 1500 مگاوات افزایش تقاضا را شامل می‌شد. دلیل دوم کاهش بارندگی ا‌ست که به تبع آن پمپ چاه‌های کشاورزی زودتر روشن شدند که طبق پیش‌بینی‌ها 540 مگاوات افزایش مصرف را باعث شد. عامل سوم عدم بازآماد (2) شدن نیروگاه‌ها است که به خاطر عدم تعمیر و نگه‌داری نامناسب بود. امسال دو نکته ی مهم نسبت به سال قبل اتفاق افتاد. می‌دانید که در این 85 هزار ظرفیت منصوبه، بخش عظیم و قابل توجهی را گاز تشکیل داده و در جایگاه‌های بعدی آب، سوخت فسیلی و مازوت قرار دارند. ما در سال جاری 53 درصد کاهش سطح آب نیروگاه‌های برق آبی داشتیم در نتیجه 4700 مگاوات کاهش ظرفیت داشتیم. بنا به اعلام معاون وزیر نیرو‌ی سابق، حدود 4000 مگاوات ظرفیت تولیدی به دلیل عدم بازآماد و تعمیرات اساسی نیروگاه‌ها کاهش پیدا کرده است. در حالی که هنوز در خرداد ماه سال 1400 هستیم، نیمه‌ی دوم هفته‌ی گذشته اوج مصرف بار به 59700 مگاوات رسید و با از راه رسیدن تابستان شاهد افزایش تقاضا بیشتری خواهیم بود و از سویی دیگر به دلیل عواملی که عرض شد در تولید برق دچار مشکل شدیم. به طور خلاصه، پارسال که 5000 مگاوات کمبود برق داشتیم طبق برآوردها شاهد 16100 مگاوات کمبود عرضه خواهیم بود که چیزی حدود سه برابر همین میزان در سال گذشته است.حال سوالی که پیش می‌آید این است که این 16100 مگاوات خاموشی با چه سیاستی قرار است توزیع شود؟ ما در اولین قدم ابتدا صنایع بزرگ و سپس صنایع متوسط را درگیر خاموشی کردیم یعنی بخش فعال اقتصاد را دچار خاموشی می‌کنیم. اگر برای ساده‌سازی، مصرف‌کنندگان را به دو گروه خانگی- تجاری و صعنتی- کشاورزی تقسیم کنم، ما تقریبا اکثر خاموشی رو به سمت بخش مولد اقتصاد یعنی صنعتی-کشاورزی می‌بریم در صورتی که چند سال است شعار جهش تولید و حمایت از تولید داخل سر داده‌ایم. این سیاست‌های اتخاذ شده با شعارهای داده شده در تناقض است و دلیلی جز دلایل سیاسی ندارد. چون انتخابات در پیش رو داریم و آمار و خسارات خاموشی بخش مولد اقتصاد 6 ماه یا یک سال دیگر نمود پیدا می‌کند.ما تقریبا اکثر خاموشی رو به سمت بخش مولد اقتصاد یعنی صنعتی-کشاورزی می‌بریم در صورتی که چند سال است شعار جهش تولید و حمایت از تولید داخل سر‌دادیم.به سیاست‌های غلط توزیع کمبود برق در کشور اشاره کردید اما عارضه‌ای که اخیرا شاهد آن بودیم خاموشی شبانه چراغ‌های معابر و خیابان‌ها بود که چراغ خاموش آمار جرایم خیابانی را افزایش داد و کسی معترض نشد. چه میزان این تصمیم اتخاذ شده در جبران کمبود برق موثر بوده و چه خسارت‌هایی به همراه داشته است؟من آمار مربوط به روشنایی معابر را ندارم که چند درصد مصرف برق را در مقایسه با مصرف خانگی شامل می‌شود. اما این را می‌دانم که نمی‌توان ضعف عملکردی مدیران بخش برق و نیرو را بدون خسارات اقتصادی، اجتماعی و یا رفاهی جبران کرد. آمار دقیق ندارم اما پیش‌بینی بنده این است که دوستان فکر کردند اگر خاموشی را به معابر ببرند مردم کمتر ناراحت می‌شوند و عواقب اجتماعی کوتاه مدت آن کمتر است. به قول شما عواقب منفی آن مثل افزایش جرایم بیشتر آمار نیروی انتظامی را خراب خواهد کرد و پیکان انتقادات را به آن سمت نشانه می‌رود. این تصمیمات، تصمیماتی اصولی و بر مبنای منافع ملی نیست. این یک فرهنگ رایج در مملکت ما است برعکس همه جای دنیا که متر و معیار نهایی، تصمیمات منافع ملی است. اما ما جزیره‌ای عمل می‌کنیم. ما حتی در وزارت نفت و نیرو نیز دچار ناهماهنگی هستیم و شما نمی‌توانید این دو مجموعه را متحد ببینید. پس با مشکلی مواجه هستیم که در وهله‌ی اول باید دید اصلا چرا مدیریت صنعت برق به جایی رسیده که ما دچار کمبود برق هستیم (البته خیلی دور از ذهن نبود چرا که در اتاق بغلی دوستان، کسانی پشت میز هستند که دریاچه‌ی ارومیه را با اقدامات خود خشک کردند). در درجه بعد باید ببینیم چگونه این نقیصه را مدیریت و توزیع کنیم که منافع ملی آسیب کمتری ببیند. به نظر من برای تقسیم این درد باید سهم بیشتری را به بخش غیر مولد جامعه بدهیم در عین حالی که باید با مردم صادق باشیم. اگر من مسئول بودم شفافانه با مردم مشکلات را در میان گذاشته، راه حل‌های برون‌رفت از بحران را تبیین کرده و از آن‌ها به خاطر عملکرد بد خود عذرخواهی می‌کردم. ما امروز را از دست دادیم اما با اعمال خاموشی به بخش مولد و صنعت آینده را نیز از دست خواهیم داد و مثل سال‌های گذشته با رشد منفی اقتصاد مواجه خواهیم شد. امروز که با چنین مشکلی مواجه هستیم حداقل می‌توان امید داشت که با راه افتادن چرخ صنعت بتوان فردای روشن‌تری ساخت.خاموشی در معابر یکی از سیاست‌های توزیع کمبود برقدر ایران چقدر به مقوله نیروگاه‌های خورشیدی و بادی برای کاهش این کمبود برق توجه شده است و در دستور کار قرار گرفته است؟من «رییس انجمن انرژی بادی ایران» هستم. هم‌چنین همه‌ی انجمن‌های مربوط به انرژی یک اتحادیه به نام «اتحادیه انجمن‌های علمی انرژی ایران» تاسیس کردند که ریاست آن اتحادیه نیز به عهده‌ی بنده است و با این فعالیت‌ها به خوبی آشنا هستم. دنیا به شدت و سرعت در حال حرکت به سمت انرژی‌های تجدید پذیر است. به گونه‌ای که آقای بایدن دو هزار میلیارد دلار از بودجه را با این هدف که تا سال 2035 کل صنعت برق آمریکا بدون کربن شود به انرژی‌های تجدیدپذیر اختصاص داده است. امروزه انرژی تجدید پذیر به دلایل اقتصادی غالبا به انرژی بادی و خورشیدی محدود می‌شود. اما ما در ایران حدود بیست و پنج سال است که از طریق سازمان سانا و ارگان‌های مرتبط، به نوعی «تجدید پذیر بازی» می‌کنیم و هیچ پیشرفت چشم‌گیری حاصل نشده است. وقتی به سهم انرژی‌های تجدید پذیر در تولید برق کشور نگاه می‌کنیم به عددی زیر 25 صدم درصد می‌رسیم؛ یعنی حتی یک درصد از برق تولید شده کشور نیز از انرژی‌های پاک نیست. در حالی که کشوری مانند دانمارک 57 درصد کل برق اش را از نیروگاه‌های بادی تامین می‌کند.آیا ما نمی‌دانستیم؟ چرا. من و امثال بنده ده سال است که به روش‌های مختلف با وزرای نیرو و نفت، معاونین رییس جمهور، بیت رهبری و... از طریق نامه یا مراجعه ارتباط داشتیم که این روش به کار گرفته شده روش غلطی ا‌ست. ببینید که دنیا به کدام سمت حرکت می‌کند و ما کجا ایستادیم. ما در کشورمان ظرفیت‌های فوق العاده‌ای در انرژی بادی و خورشیدی داریم مثلا شرق کشورمان از شمال تا جنوب پتانسیل تبدیل شدن به مهد انرژی بادی و خورشیدی را دارد. الان مقوله‌ای که در دنیا مطرح است اقتصاد اقلیمی (climate economic) است که ما از منابع خوبی در این زمینه برخورداریم. ما باید در استراتژی توسعه صنعتی‌مان تجدید نظر کنیم و با توجه به اقلیم منطقه در صنایع نفت و گاز، آب و حتی کشاورزی تجدید نظر کنیم.به نظر شما دلیل اصلی این اتفاق چیست؟ چرا هیچ پیشرفت و توسعه‌ی شایان ذکری در این زمینه نداریم؟اصلی‌ترین دلیل چیزی جز اهمال و کوته‌‌نگری نیست. البته دلایل دیگری نیز وجود دارد. یک بی اطلاعی، وقتی مسئولین می‌گویند انرژی‌های تجدیدپذیر گران است و هزینه‌ی زیادی دارد نشان از بی‌اطلاعی آن‌ها است؛ چرا که امروزه در دو سوم جهان انرژی تجدیدپذیر ارزان‌ترین انرژی است. جالب است بدانید ارزان‌ترین راه تولید برق احداث نیروگاه بادی در خشکی شناخته شده است و زمین‌ها و منابع بادخیز زیادی در کشورمان وجود دارد که پتانسیل آن‌ها بالفعل نشده است. چرا مسئولین همچین فکری می‌کنند؟ چون سیب را با پرتقال مقایسه می‌کنند. وقتی شما یک متر مکعب گازی که سوخت مصرفی نیروگاه است را 50 ریال حساب می-کنید خب مشخص است برق فسیلی ارزان‌تر تمام می‌شود چون شما هزینه‌ی اصلی‌ آن را از طریق یارانه پرداخت نمی‌کنید. دلیل دوم مافیای سوخت فسیلی است. مملکتی که عمده‌ی برقش از راه سوخت فسیلی تامین می‌شود به سمتی کشیده شده که یا شرکت‌ها تماما دولتی‌اند یا اسما خصوصی هستند. اگر دقیق‌تر نگاه کنیم این شرکت‌ها هریک به نوعی متصل به قدرت هستند. شما نمی-توانید با دست خالی با این گروه قوی بجنگید. بخش غیردولتی به خاطر اینکه نمی‌خواهد منافع خود را از دست بدهد و بخش دولتی به خاطر اینکه می‌خواهد اربابیت خود را در این صنعت حفظ کند تا تبدیل به رعیت نشود، با شما مبارزه خواهند کرد. این‌ مسئله، جنبه‌ی فرهنگی موضوع است که در کنار مسائل اقتصادی، باعث شده است علی رغم پتانسیل بالایی که در کشور در حوزه‌ی انرژی تجدیدپذیر وجود دارد، هیچ اقدام عملی در این حوزه صورت نگیرد و ما به جایی رسیده‌ایم که به طور سنتی، کمبود برق خود را با مصرف گاز و آب تامین می‌کنیم. حالا که نه آب داریم نه گاز در تولید برق به مشکل برخوردیم. زمستان گذشته برای اولین بار شاهد بودیم وزارت نفت نتوانست گاز مورد نیاز نیروگاه‌ها را تامین کند و نیروگاه‌ها به ناچار به سمت سوخت مازوت رفتند که آن فاجعه‌ی آلودگی هوا رخ داد.آیا خصوصی سازی نیروگاه‌ها و وارد کردن صنعت برق ایران به بورس می‌تواند راه مقابله ای در برابر چنین مافیای قدرتمندی ایجاد کند؟ما در ایران بخش خصوصی بزرگ واقعی نداریم و نمی‌توانیم داشته باشیم. چون وقتی بخش خصوصی بزرگ شکل می‌گیرد، که در اولین گام ثبات مالکیت در کشور وجود داشته باشد و این موضوعی‌ست که نه فقط امروز بلکه هیچ‌گاه در تاریخ کشور نداشتیم. در گذشته هم هرکس بر سر کار می‌آمد هیچ چیز نداشت اما هنگام مرگ نصف مملکت را جزو دارایی‌اش می‌دید. این سرمایه از کجا می‌آید؟ خب قطعا اموال مردم بوده که به اختیاراش در‌آمده‌است. فارغ از موضوع ثبات مالکیت، ثبات اقتصادی و سیاسی کشور هم در آن حد نیست که اجازه‌ شکل‌گیری بخش خصوصی واقعی بدهد. دلیل دوم این است که دولت‌مردان کارشکنی می‌کنند. ما اصل 44 خصوصی سازی را تصویب می‌کنیم اما اجرای آن را به وزیر و وکیل می‌سپاریم. آن‌ها دقیقا اولین کسانی هستند که از اجرای این قانون متضرر خواهند شد به همین خاطر در اجرای چنین مصوبه‌هایی شاهد تعلل و اهمال کاری هستیم. مدیران دولتی ما متخصص خرج ثروت هستند نه خلق ثروت و در طول عمرشان یک ریال خلق نکردند. این کلمه‌ی خصولتی را ما در ایران تولید کردیم؛ یعنی شرکت‌هایی که ظاهرا خصوصی است اما در باطن دولتی یا متصل به نهادهای حاکمیتی است.انرژی هسته‌ای و نیروگاه هسته‌ای بوشهر چه نقشی در صنعت برق کشور ایفا می‌کند؟اجازه بدهید در بخش انرژی هسته‌ای با عدد و رقم با هم صحبت کنیم. سال گذشته، میزان انرژی خروجی تنها نیروگاه هسته‌ای کشور را کنار میزان مصرف برق کشور بگذارید و ببینید چند درصدش را تشکیل می‌دهد؟ این عدد زیر یک درصد است و ما نمی‌توانیم نقش ارزنده‌ای در تولید برق کشور برای انرژی هسته‌ای متصور شویم. لذا انرژی هسته‌ای از روز اول یک تصمیم سیاسی بوده و هست. من در جایگاه قضاوت نیستم اما با صراحت می‌گویم که نیروگاه بوشهر در کنار فوایدی که ممکن است برای ما داشته باشد، از نظر تولید برق هیچ نقش اثرگذاری را بازی نمی‌کند. آیا ما مثل فرانسه کشوری هستیم که شرایط اقلیمی‌مان ایجاب کند برای تولید برق به سمت انرژی هسته‌ای برویم؟ قطعا خیر. در کشور ما با این میزان از پتانسیل نفت، گاز، باد و خورشید هیچ توجیه اقتصادی و منطقی جز منافع سیاسی برای حرکت به سمت توسعه انرژی هسته ای وجود ندارد.جدیدا موضوعی که مورد توجه واقع شده، رمز ارزها و به خصوص بیت‌کوین است. آیا به راستی جهش چشم‌گیر استخراج رمز ارزها در سراسر دنیا ما را به سمت خاموشی برق حرکت داده و امروزه این صنعت چه نقشی در رونق اقتصادی کشورها دارد؟در مورد بیت‌کوین من هنوز اطلاعات دقیقی ندارم. شرکت توانیر اعداد متفاوتی مثل 1200، 1800 و در بیشترین حالت 2000 مگاووات مصرف برق را برای رمزارز ها اعلام می‌کند. خب اگر این عدد را کنار 60 هزار مگاوات مصرف کل بگذاریم که عدد قابل توجه‌ای نخواهد شد. طبق آمار خودشان سه درصد مصرف برق اختصاص به بیت کوین دارد. یعنی آمار وزارت نیرو حاکی از آن نیست که دلیل اصلی کمبود برق مربوط به رمز ارزها باشد. از طرف دیگر من معتقدم نیستم که سرانه استخراج بیت‌کوین در ایران بالا باشد. به نظرم بیت‌کوین تبدیل به یک بهانه برای وزارت نیرو شده تا تمام ضعف‌های مدیریتی خود را پشت آن پنهان کند. اما مسئله‌ی اصلی این‌جاست که اگر مزارع بیت‌کوین مجوز دارند که اصلا اشتباه کردید به آن‌ها مجوز دادید وقتی کمبود برق دارید. اگر بدون مجوز هستند خب تعطیل‌شان کنید و برق‌شان را قطع کنید. چطور برای قطع برق کارخانه‌ها نیروی کافی دارید و سریعا اقدام می‌کنید اما در قطع برق مزارع بیت کوین ناتوان هستید. دیروز کارآفرینی برایم تعریف می‌کرد که برق کارخانه‌اش را دو بار در طول روز قطع کردند. احتمالا یا زورتان نمی‌رسد و این‌ها مزارع متعلق به نور چشمی‌هاست یا خودتان شریک هستید و یا مسائل سیاسی پشت این ناتوانی وجود دارد.به نظرم بیت‌کوین تبدیل به یک بهانه برای وزارت نیرو شده تا تمام ضعف‌های مدیریتی خود را پشت آن پنهان کند.امروزه تولید رمز ارز یک فعالیت اقتصادی ا‌ست. مانند کاری که ایسلند موفق به انجام آن شد. در حدود 67 درصد برق مصرفی ایسلند مربوط به تولید بیت‌کوین است و این صنعت تبدیل به بخش مهمی از اقتصاد آن‌ها شده‌است. در کشور ما کار جایی خراب می‌شود که دولت برقی را که هر کیلووات‌ساعت حدود 800 تا 1200 تومان برایش هزینه داشته؛ به تولیدکنندگان بیت‌کوین به قیمت 100 تومان تحویل می‌دهد. این نتیجه‌گیری که بیت کوین چیز بدی است نادرست است، در صورتی که ما در سیاست‌های قیمت گذاری‌مان دچار اشتباه شده‌ایم و با اصلاح آن‌ها می‌توانیم به رونق اقتصادی کمک کنیم.سیاست‌های اخذ شده در کشور‌های مختلف حول موضوع رمزارزدر آخر با تشکر از همراهی و همکاری شما، از شما می‌خواهم به تبیین راه‌حل‌هایی برای برون‌رفت از این بحرانی که هریک به نوعی با آن دست و پنجه نرم می‌کنیم و زندگی نرمال ما را دچار اختلال کرده بپردازید.ضمن تشکر‌، عرایضم را با این موضوع تمام می‌کنم. وقتی به عنوان ایرانی به کشور نگاه می‌کنم و استثناها را کنار می‌گذارم؛ می‌بینم که در صنایع مختلفی چون برق، آب، خاک و... دچار مشکل هستیم. تقریبا همه چیزمان به همه چیزمان می‌آید. اگر برق ما پاک بود و با قیمت درست عرضه می‌شد، کمبود نداشتیم. همچنین باعث توسعه صنایع می‌شد آنجا باید تعجب می‌کردیم. چون ما در مملکت‌مان کارهای بزرگ را به آدم‌های کوچک سپرده‌ایم. مدیریت دولتی الزاما چیز بدی نیست اما به عمق خودش و میزان خودش می‌تواند راهگشا باشد. در همین سیستم دولتی هم دچار ضعف مدیریتی هستیم و خیلی غیرحرفه‌ای عمل می‌کنیم و به اعتقاد من باید معیارهای انتخاب مدیران دولتی را عوض کنیم و در مرحله‌ی بعد باید جایگاه اقتصاد را نسبت به سیاست بالا ببریم. هرجا سیاست سوار بر اقتصاد شد، دچار مشکل خواهیم شد. این ها به تفکر ما در مورد نحوه ی مدیریت کشور برمی‌گردد که باید اصلاح شود.پاورقی‌ها:1) gross domestic product: GDP2) Overhaulبرای ورود به کانال پیام‌رسان تلگرام ماه‌نامه دانشجویی «داد» کلیک کنید.