داستان کوتاه

بوی نارنگیناصر مسیحا پایین‌تر می‌روم. تهِ راه پله تاریک است انگار که نیمه‌کاره ساخته‌ ‌باشد.اول پای راستم بعد پای چپ را کج کجی روی پله‌های تیزش جا می‌دهم. دیوار، پر از دست‌نوشته و عدد و رقم و علامت‌های جمع و تفریق است. شاید با فشار خودکار یا میخ یا همچین چیزی کنده کاری شده. دقیقا مثل نوشته‌های در و دیوار مدرسه‌. کورمال و دست به دیوار، پا روی پله‌ی آخر می‌گذارم‌.آتشی روی بلندی در حال خاموش و روشن شدن است . چشم‌هایم دارد به سیاهی عادت می‌کند. کاووسی است.آره خودش است. کاووسی است که از دهانش آتش بیرون می‌دهد.نیرویی من را بی وزن مثل پر از زمین بلند می‌کند و نزدیکش می‌برد. آتش،چندین که روی هم چیده شده‌اند را روشن می‌کند.می‌شناسم‌شان. دستی رو شانه‌ام می‌آید. تکانم می‌دهد. صدا آشناست.داد می‌زنم:«نه. نه. دست به من نزن. دستتو بکش. ولم کنید». صدای مادرم است که می‌گوید:«بسم آله، پاشو محمد. محمد پاشو. پسرم لعنت به دل سیاه شیطون.پاشو مدرسه‌ات دیر نشه»دستم را پشت گردنم می‌کشم. خیس عرق شده. به گلهای قالی که مانند دو چشم مار، جدا از هم، تغیبر شکل داده، خیره می‌شوم . بوی پنیر و چای تازه دم می‌آید . صدای اذان صبح با هم زدن قاشق در استکان قاطی شده. شکلک‌هایی که دیشب زهره روی شیشه نقاشی کرده هنوز آب نشده است. از بین‌شان حیاط‌‌‌ مان که مه روی آن نشسته، پیداست. امروز به‌خیر گذرد حتما راجع به اینکه که مه، شب‌ از کوه پایین می‌آید و دزدکی پا به حیاط خانه‌ی ما می‌گذارد، خواهم نوشت. از روی برنامه‌ی هفتگی، درد بی درمان-تاریخ-جغرافیا را توی کیف می‌گذارم.« اینجوری نگاهم نکن، خودت میدونی که می‌برمت» دفترانشایم‌ را از زمین بلند می‌کنم. با کاغذ طوسی رنگ و گلهای ریز نارنجی رنگ، من را با خود به پشت کوههای دور که همیشه‌ی خدا رویش برف نشسته می‌برد یا از آنجایی که خورشید در آخرین نقطه غروب می‌کند خبر می‌آورد. به یکباره دفتر توی دستم تیره وتار می‌شود. شروع به لرزیدن می‌کند،میخواهد از دستم فرار کند. ورق‌هایش پرپر می‌زنند. اسمم از روی جلد، مارپیچ دود می‌شود و بالا می‌رود.گلهای روی دفتر خشک می‌شوند. از پس آن، کتاب ریاضی که چهارطاق از دیشب همانجا افتاده، با صدای بلند قاه‌قاه به ما می‌خندد. دفتر را پشتم قایم می‌کنم. به زخم کف دستم که جای ترکه است دست می‌کشم. آن روز هم فحش خوردم هم چندتایی ترکه. همان‌روز بود که کاووسی پدرم را به مدرسه خواست. دیشب که از شدت خستگی کنارِ کرسی، شام نخورده روی کتاب ریاضی خوابم برده‌بود؛ خواب و بیدار بودم می‌شنیدم، مادرم می‌گفت: «از این بچه انقدر کار نکش گناه داره زودتر بفرستش خونه به درسهاشم برسه» پدرم که به نظر یک حبه قند با نوک لبهایش نگه داشته بود، به مادرم می‌گفت:« این پسر را تو داری خراب می‌کنی. اصلا لازم نکرده درس بخونه،گفته باشم، دفعه بعد منو مدرسه بخوان دیگه حق نداره مدرسه بره. حداقل بذار یه نونوا خوب ازش دربیارم امروز تا دیروقت خمیرگیری رو بهش یاد می‌دادم.» مادرم زیر چشمی حواسش به من است می‌گوید: « محمد باز که به جا خیره موندی. بدو کتاباتو بذار تو کیفت. بجنب دیرت شد» برای زنگ تفریح لقمه‌ای دستم می‌دهد آن را کنار نارنگی‌ای که از دیروز توی کیف جامانده می‌گذارم. خوشم می‌آید کیفم بوی نارنگی بدهد.چکمه‌های سردم را پا می‌کنم، پایم را می‌زند ولی تا آخر زمستان باید با آن کنار بیایم. باران دیشب همه‌ی کوچه را گل وشل کرده.وارد کوچه می‌شوم. بوی خاک نم‌خورده بینی‌ام را پر می‌کند. همکلاسی‌های را می‌بینم که سر در کتاب، بدون که متوجه من بشوند رد می‌شوند. امروز هیچ از خنده‌ و مسخره‌بازی‌شان خبری نیست. می‌دوم و خودم را به آنها می‌رسانم.اولی می‌گوید‌:«درس خوندی؟ یا نکنه باز داشتی پرت و پلا می‌نوشتی؟ با پوزخند ادامه می‌دهد: کوههای سفید و درختان سبز، ابر و مه و خورشید»صفری عینکش را روی بینی‌اش تکان می‌دهد و می‌گوید: «منم نخوندم چون که در جریانید ریاضیو باید سر کلاس یاد گرفت»نگاهی با پوزخند به هم انداختیم و گفتم: «باشه آقای فیثاغورث حالا زودتر بریم لااقل دیر نرسیم» مدرسه با آن دیوارهای دوده گرفته و تبله کرده که بوی مستراح از دو فرسخی‌اش می‌آید مانند هیولا من را در خود می‌کشد. از لابلای بچه‌ها که عین مور وملخ توی هم می‌لولند خودم را به گوشه‌ی آفتابگیر مدرسه می‌رسانم. کتاب ریاضی را از گوشه‌های لوله شده‌اش بیرون می‌کشم، ورق می‌زنم روی یک صفحه که پر از نمودار است می‌ایستد.سرسری نگاهی می‌اندازم که زنگ اول زده می‌شود. ناظم بلندگو به دست، بچه‌ها را به صف می‌کند. سرم را در صف می‌چرخانم. کله می‌کشم دنبال آقای فولادی معلم انشا. پیدایش نیست. به بهانه‌اش می‌شود از صف خارج بشوم؛ موضوعی که به سرم زد را برایش بخوانم او هم لابد لبخندی از پشت سبیلش به من می‌زند و دست روی شانه‌ام می‌گذارد و بگوید باریکلا پسرم بنویس و برای‌مان بخوان، هم اینکه برای دیر رفتن سرکلاس بهانه داشته باشم ولی خبری از او نیست. کلاس درهمهمه ای آرام فرو رفته. همه مشغول پچ پچ و سوال و جواب از یکدیگرند. از بغل دستی درس می‌پرسند. با خط کش و پرگار چیزهایی می‌کشند.خداخدا می‌کردم کاووسی فراموش کرده باشد. نیمکت‌ من همیشه ردیف دوم کنار پنجره است از آنجا می‌توانم بیرون را تماشا کنم. برپا! صدای ترکیدن آسمان با ورود کاووسی همزمان می‌شود. مثل سربازها خبردار، سرها به جلو می‌ایستیم. کاووسی ترکه به دست قدم‌رو وارد کلاس می‌شود‌. مثل رام کننده حیوانات سیرک. با سه قدم بلند، پا روی سکوی سنگی که مثل برجک دیده‌بانی است می‌گذارد. روی صندلی، گرد گچ نشسته با دستمالی که از جیب پیراهن گل و گشادش بیرون می آورد، صندلی را گرد گیری می‌کند. زیرلب غر می‌زند سرش را هم تکان می‌دهد. با نگاه به همدیگر می‌گوییم کاش قبل از ورود تمیزش می‌کردیم. دفتر حضورغیاب را باز وشروع به ورق زدن می‌کند.سرها از ترسِ چشم تو چشم نشدن پایین است. صدای چک‌چک اولین قطره‌های باران، روی سقف شیروانی، شده تنها صدای کلاس. سبیل‌اش را دو سه بار با دندان چنگ می‌زند. یک نگاه به کلاس می‌اندازد. اولین اسم را صدا میزند:«صادق صفری» نفس راحتی می‌کشم. سوال را هم نمی‌فهمد‌ چه برسد به این که جواب را بداند.رو به تخته ایستاده که صدای پس گردنی برق از گوش کلاس می‌پراند. کاووسی چندتایی هم ترکه به پر و پایش می‌زند. صفری عین کسی که ذغال‌ زیر پایش ریخته‌اند ،بالا و پایین می‌پرد. می‌آید سر جایش بنشیند.کاووسی داد می‌زند:«کی گفت بشینی؟» مثل فنر دوباره می‌ایستد.تا آخر کلاس آن‌ها که درس بلد نیستند را سرپا نگه می‌دارد.مادرم می‌گوید:«همین مردم آزاری ها را کرده،از شهرش فرستادنش اینجا . پدرم ولی می‌گوید:«آدم خوبیه رطوبت گیلان بهش نمی‌سازه، درست میشه» این پا اون پا می‌کنم.انگشت‌ اجازه‌ام را نیمه راست بالا می‌برم«آقا اجازه میشه برم دششویی؟» معلم سرش را به سمتم می‌چرخاند. چشم‌هایش را مثل جغدی که دنبال شکار است گشاد می‌کند. می‌گوید :«نخیر پسر بشین سرجات» چند ثانیه‌ای نگاه‌اش روی من گره می‌خورد. مثل گونی آرد روی نیمکت فرود می‌آیم. با خودکار روی میز را خط خطی می‌کنم. سه ربع شایدم بیشتر تا پایان کلاس وقت هست.از هر دونفر که پای تخته می‌روند‌،یک نفر درس نخوانده ولی جای شکرش باقی که تا الان خبری از کاغذ دادن به پدرمادرها نیست.نفس‌ام را در سینه حبس می‌کنم صورتم را از باد پر و خالی می‌کنم تا سرخ شود. دستم را دور دلم می‌پیچم و بصورت نیمه راست می‌ایستم‌، با صدایی که از ته گلو در می‌آید می‌گویم: «آقا اجازه؟ دیگه نمی‌تونم‌، حتما باید برم دست به آب» بچه ها با نیشخند نگاهی بین من و معلم رد و بدل می‌کنند. از ته کلاس یکی می‌گوید:« این چه صدایی بود از ته چاه دراوردی مگه تیر خوردی!؟ » معلم نفس عمیقی از دماغ عقابی‌اش می‌کشد و می‌گوید:«اسمت چیه؟» -«من آقا؟» -«بله تو»-«طالشی آقا، محمد طالشی» -«نفر بعدی میایی پای تخته بعد هر قبرستونی خواستی برو.» پشت سری‌ام سرش را نزدیک گوشم می‌آورد:«با این کار فقط خودتو تو چشم انداختی همه فهمیدن می‌خوایی بپیچونی» یکبار هم توی تنور، برگ‌های خشک حیاط را ریختم، نان که می‌پختند کل محل را دود گرفت، آنجا هم، آنقدر اون دور و بر پلکیدم تا خودم را لو دادم.پاهایم سرد و بی حس شده. دلم مثل سیرو سرکه می‌جوشد‌. بیرون را نگاه می‌کنم. باران آبگیرهای کوچکی روی چاله‌‌های حیاط مدرسه درست کرده،شدت باران را از آنجا می‌توان فهمید.حواسم پرت پرنده‌ها می‌شود که دنبال سقف وسرپناه می‌گردند. با خودم می‌گویم:«بشین سرجایت تحمل کن تا دسته گل دیگه ای به آب ندادی. نهایت یه ترکه می‌خوری مثل صفری». بلند می‌شوم و لبه پنجره می‌روم‌.روی طاقچه‌اش می‌ایستم. شانه‌هایم را بالا و نگاهی به چپ و راست می‌اندازم. کتفم را از جلو به عقب و از عقب به جلو می‌گردانم و بال‌هایم از پشت شانه‌هایم بیرون می‌آید. همه از سرجایشان بلند شده‌اند. از تعجب صداهای نامفهوم درمی‌آورند.مثل عقاب، قبل پرواز که به هدف زل می‌زند و بال‌هایش را گرم می‌کند، بال می‌زنم. باد دفتر و کتاب‌ها را روی زمین می‌ریزد.بچه‌ها گوشه‌ی کلاس جمع می‌شوند هر یک سعی می‌کند پشت دیگری قائم شود. با صدای رعد و برق، لامپ‌ها خاموش می‌شوند. کاووسی می‌گوید: «بشین احمق کلاس را بهم ریختی،بالهات را جمع کن و عین آدم بشین، این کارها فایده‌ای نداره،گفتم که اول باید درس جواب بدی. کی بهت بگفت اصلا بایستی؟ » به ته بال‌م نگاه می‌کنم. انتهای همان نقطه‌ای است که کاووسی ایستاده. طرفش می‌چرخم، گلویم را گرم می‌کنم و آتشی به سمتش بیرون می‌دهم‌. طالشی؟ -«طالشی بیا پای تخته، طالشی! محمد طالشی!؟»-بله بله آقا. «مگه با تو نیستم» با ما آقا؟ « چرا صورتتو کج و کوله می‌کنی» -ما آقا؟ چشم های خیره وبا فاصله‌اش با آن ابروی به هم پیوسته به سمتم قفل شده است. بلند می‌شوم، مدادم زمین می‌افتد. خم می‌شوم و برمی‌دارم. بغل دستی‌هایم ایستاده، منتظرند که از نیمکت بیرون بروم. نزدیک سکو که می‌رسم به نظرم خیلی بلندتر از همیشه است. پای چپم را روی آن می‌گذارم و دستم را روی زانو مثل کسی که پا روی نردبان یا پله‌ای بلند می‌گذارد تنم را بالا می‌کشم. بلافاصله تخته پاک‌کن را بر می‌دارم و شبیه کسی که برای پاک کردن آمده باشد خیلی تمیز، حتی گوشه‌های تخته را هم پاک می‌کنم. کاووسی دستش را از گرد و خاک تکان می‌دهد. بدون این که چشم از من بردارد شروع به پرسیدن چیزی راجع به یک نمودار یا همچین چیزی می‌کند‌. از شنیدن کلمه نمودار خوشحال می‌شوم. بچه ها مثل کسانی که منتظر‌ نمایش‌اند، چشم از من برنمی‌دارند. رو به تخته می‌گردم. گچ را از لبه ی تخته برمی‌دارم. دستم را چنان روی تخته بالا می‌برم که مبادا جا برا نمودار کشیدن کم بیاید. دستم تا مچ ازآستین روپوشم بیرون آمده.روی پنجه می‌ایستم و دوباره بالا می‌روم. حتی بالاترازقبل. گچ را روی تخته فشار می‌دهم. زیر لب می‌گویم : «محمد طالشی»تا مطمعن شوم، اسمم را فراموش نکرده‌ام. با فشار گچ، سفیدی غلیظی درست می‌شود. دستم را پایین می‌آورم و خیره به تخته سیاه و یک وجبی صورتم ماتم می‌برد. دستم به طرف چانه‌ام می‌رود. به سمت معلم می‌چرخم. کلیه‌هایم الان است که منفجر شوند. در حلقومم مثل این که کاه فرو کرده باشند. به سمت بچه ها می‌چرخم.معلم حق دارد بد اخلاق باشد، چقدراز این جا همه خنگ به نظر می‌رسند. نگاهی از سر ترس و خجالت به کاووسی می کنم. زیرلب به خدا قول می‌دهم ایندفعه کمک کند قسر در بروم، هم درس بخوانم و هم قولهای قبلی را ادا کنم. از زور ادرار ران‌هایم بهم نزدیک می‌شوند.دستش را با آن انگشترهای گنده به دسته‌ی صندلی ستون می‌کند و می‌ایستد. راه که می‌رود شلوارش دو انگشت کوتاه می‌شود.سایه‌اش مثل برج زهرمار به حرکت می‌افتد، مثل سایه مناره،سایه دراز و درازترمی‌شود روی دیوار می‌شکند، می‌رود روی سقف و برمی‌گردد. دوسه دور دورم می‌پیچد و کنار صورتم می‌ایستد. گرمای دهانش به صورتم می‌خورد می‌گوید:«امثال تو و صفری پس کی می‌خوایین آدم شین لیاقتتون اینه که حمال وعمله باشید» فکر این هستم که کتک از کدام طرف شروع می‌شود.گردنم را جمع می‌کنم که بزند و قال قضیه کنده شود. ناگهان دستی سنگین پس کله‌ام می‌نشیند .همه جا تاریک می‌شود. کله‌ها مثل کابوس روی هم می‌افتند.دو قدم جلو می‌روم، می‌خواهم برگردم عقب، تلوتلو می‌خورم. سرم گیج می‌رود.دهانم تلخ شده. گوشم زنگ می‌کشد. کلاس مثل گرداب دور خود می‌چرخد.همه جا تیره وتار شده است. کلاس در دود فرو رفته، شاید مرده‌ام و بالای ابرها هستم.صدای آسمان باز بلند می‌شود. به یکباره شلوارم از تو، مثل اینکه عرق سرد کرده باشم نمناک می‌شود. دود کلاس می‌نشیند. کله‌ها بیرون می‌آیند. صدای کفش های کاووسی در گوشم می‌پیچد. پای چپ را ستون و با پای راست لگدی بر باسنم می‌نشاند. فکر لگد را نکرده بودم.سکندری می‌خورم و از سکو پایین می‌افتم. «حیفه نون بی بوته مسخره کردی منو؟هم درس نخوندی هم سرجات شکلک واسه من درمیاری» می‌رود سمت کیفش. کاغذی در می‌آورد و مشغول نوشتن می‌شود.صدای پخ می‌آید و پشت سرش صدای چندتا پخ‌ دیگه.کسی بلندتر می‌خندد. دو نفر شدند. خنده‌ها بیشتر می‌شود. بین پاهایم مورمور می‌شود. انگاری صدتا مورچه رژه می‌روند. کاظم شاشو. همیشه شلوارش را خیس می‌کرد،اسمی است که بچه ها روی او گذاشته‌اند. حتما برای من هم اسم می‌گذارند.روی‌ شلوارم یک گردالی بزرگ از خیسی افتاده.هر چه جای نم بزرگتر، خنده ها بیشتر می‌شود. هیچ فکری جز دویدن به سمت بیرون به سرم نمی‌زند. در نیمه باز است.معلم هنوز سرش توی کاغذ و مشغول پر کردن نامه احضار اولیا است.مثل باد، سر نیکمت می‌روم و کیفم را برمی‌دارم و مثل سنگی که از قلاب رها شده به بیرون کلاس می‌دوم. گوشم کیپ شده‌است. کیفم را جلوی شلوارم می‌گیرم. درِ بزرگ مدرسه الان حتما قفل است به سمت در کوچک شروع به دویدن می‌کنم. بابای مدرسه کنارش نیست. در را باز می‌کنم. سرما به صورتم می‌زند. بوی باران و چوب سوخته می‌آید. با تمام توان می‌دوم. از مدرسه دور می‌شوم. خم می‌شوم و دست را روی زانو می‌گذارم. از زیرِ دست، نفس زنان عقب را نگاه می‌کنم. خبری از کسی نیست فقط من هستم و باران و باران و آسمان بداخلاق زمستانی. صدای ترکیدن آسمان، از پشت کوه، دورتر و گاهی از بالای سرم می‌آید. آسمان سر لج افتاده تمام سر و تنم را خیس کرده. از سرم شرشر آب می‌چکد. لباسم از خیسی سنگین شده است. نگاهم به دکلهای برق که دنبال هم قطارشده اند می‌افتد. یکی از کنار حیاط ما می‌گذرد.یاد پدرم و موتورش که به دیوار تکیه می‌دهد می‌افتم. لباس‌هایش که همیشه شتک خمیر به آن پاشیده. یاد اینکه چند هفته شده که به مادرم خرجی نداده تا شیروانی را تعمیر کند. مادرم هم دیگر این دفعه پشتم درنمی‌آید. آرزویش این است پسرش به جایی برسد. باصورت جدی، سریعتراز قبل به سمت خانه می‌دوم. حصار چوبی مثل همیشه بازاست. از جای خالی زنبیل می‌فهمم که مادرم نیست. زهره خواهرم پشت شیشه می‌آید. موی خرمایی شانه نشده روی شانه اش افتاده است. صورتش هنوز پف خواب دارد. دست تکان می‌دهد. دست تکان می‌دهم. می‌خندد. به زور می خندم. بغضم را با آب دهان قورت می‌دهم.خنده‌اش خشک می‌شود. با سرعت به داخل می‌دوم. تمام کتاب و دفترهایم را از کمد و کیفم بیرون می‌آورم. یک به یک آنها را توی پیت حلبی گوشه حیاط می‌گذارم.نفت می‌آورم و جرعه جرعه روی کتابها می‌ریزم. کبریت می‌کشم. نمی‌گیرد.نم کشیده. باز می‌کشم. بالاخر می‌زند. آتش زبانه می‌گیرد. دود صورتم را عقب می‌دهد.اول از همه کتاب ریاضی، تبدیل به کاغذ پاره ای سوخته می‌شود که در هوا می‌رقصد. تاج و تخت حاکمان ستمگر تاریخ را به آتش می‌کشم سپس رشته کوههای البرز و زاگرس، دشت حاصل‌خیز مغان، همه فرو می‌ریزند. کتاب دینی هم دارد می‌سوزد. نوبت دفتر انشایم شده.سمت آتش نمی‌رود، بازش می‌کنم. تکیه می‌دهم. ورق می‌زنم.بوی نارنگی می‌دهد.پایانبا تشکراز کاوه فولادی نسب عزیزمپاییز ١۴٠١