گرچه دوریم ولی مشتاقیم

خدا را شکر در کشور عزیزمان ایران، زمینه برای تعظیم شعائر و عرض ارادت به ائمه(علیهم‌السلام) همه‌جوره مهیاست؛ اما ماجرا برای ایرانی‌ها و یا بهتر بگوییم شیعیان ساکن کشورهای غیراسلامی فرق می‌کند. در مجموعه «بدون مرز با حسین (ع)» که به‌تازگی فعالیت خود را در هیأت الزهرا(س) دانشگاه شریف آغازکرده‌است، قصد داریم از طریق مصاحبه با فارغ‌التحصیلان و دانشجویان ایرانی ساکن خارج کشور، گوشه‌ای از حال‌وهوای کشورهای مختلف را به نمایش بگذاریم و ببینیم که برادران و خواهران ایمانی‌مان در سراسر دنیا، چه‌طور پای کار اهل‌بیت(علیهم‌السلام) می‌آیند؛ مثلاً برای دهه اول محرم چه برنامه‌هایی دارند؟ شب‌های قدر، شب‌های جمعه و... در چه عالمی سیر می‌کنند یا اینکه اصلاً با پیروان سایر مذاهب در آن کشورها چگونه ارتباط برقرار می‌کنند.---------------------------------مهمان اول «بدون مرز با حسین(ع)» سعید اشرفی‌نیاست. مثل من و شما شریفی است؛ کارشناسی برق را که این‌جا تمام‌کرد، عازم ونکوور کانادا شده تا مقطع ارشد را در سایمن فریز بگذراند. سپس به بالتیمور امریکا رفت و دکترایش را از دانشگاه جانز هاپکینز گرفت. اضافه‌کنید: دو دوره فوق دکترا در مدرسه علوم پزشکی دانشگاه جانز هاپکینز و شرکت زیمنس آمریکا. هم‌اکنون نیز در شرکت زینمس آمریکا و در رشته تصویربرداری مولکولی، عهده دار سمت مدیر ارتباطات تحقیقات و توسعه با دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و پزشکی آمریکای شمالی و آسیاست.گرچه دلمان می‌خواست راجع به اپلای و زندگی در غربت بیشتر از او بشنویم، (و راستش را بخواهید گفتیم و شنیدیم که مفصّلش باشد طلب شما) فعلاً می‌خواهد قدری از هیئات و مراکز اسلامی در امریکا و کانادا برایمان بگوید.حیات: می‌خواستیم درباره حال‌و‌هوای محرّم در آن طرف آب‌ها کمی بشنویم! امروز که فکر‌کنم آن‌جا روز هشتم محرم هست، درسته؟ چه خبر؟ چه می‌کنید؟ امسال با کرونا چه‌طور کنار آمدید؟این‌جا، چه در شیکاگو، چه شهرهای دیگر، با شروع ماه محرم، دل‌ها یک حال‌وهوای دیگری پیدا می‌کند و افراد شاید ناخواسته دنبال جایی یا برنامه‌ای هستند که آن‌جا بروند و در اقامه‌ی عزای حضرت اباعبدالله علیه‌السلام شرکت‌کنند. ما این‌جا در شیکاگو یک مرکز اسلامی داریم که خب تقریباً مرکز اسلامی اصلی ایرانیان است، برنامه‌ها را فکرکنم سه شب به صورت آنلاین داشتیم.دانشجویان گروه SMA[1]، در دانشگاه North Western شیکاگو هم یک برنامه به‌صورت آنلاین برای ۱۱ شهر برنامه‌ریزی کردند که استاندارد خاصی هم داشت: زیارت عاشورا و سخنرانی و عزاداری‌. کاری که دوستان کردند و خیلی جای تجلیل داشت، دعوت از سخنران‌های منحصربه‌فرد ا‌ست توی این برنامه‌ها. حالا یک جوّی هست این‌جا که تفاوت‌هایی نسبت به جلسات ایران دارد. بازکنم؟حیات: خیلی خوبه، چون ما این‌جا وقتی می‌گوییم «هیأت» یک استاندارد مشخصی به ذهنمان می آید. چه فرق‌هایی دارد آن‌جا؟اولاً گروه‌های دانشجویی که می‌گویم عموماً این‌ها فوق‌لیسانس و دکتری و فوق‌دکتری هستند و هم‌چنین اساتید. این‌ها چون از تحصیلات بالایی برخوردارند، عموماً هر مطلبی را بدون این‌که یک مرجع درست داشته‌باشد نمی‌پذیرند. دیدگاه‌های نقادانه نسبت به هر جمله و هر عبارتی که گفته‌می‌شود وجود دارد، بنابراین کار نسبتاً مشکلی است برای دوستان که ارائه‌ای را بخواهند آماده‌کنند.حیات: واقعاً سخت‌پسندند مخاطبین شما!بله! دیدگاه نقادی وجود دارد به‌ویژه در جلسات پرسش و پاسخ که مثلا در شیکاگو داریم. مبحثی که در پرسش و پاسخ چکش می‌خورد، خیلی بهتر و آموزنده‌تر است برای آن مخاطبینی که در این مجالس شرکت می‌کنند.{آن چیزی که ما واقعاً دلمان تنگ است، این است که؛ ما از آن فضای ساختمان عزاداری که بیرون می‌آییم، فضای [عمومی] جامعه را هم یک فضای حسینی [و عزادار] ببینیم.}حیات: راجع به شعور حسینی گفتید؛ راجع به شور حسینی هم بگویید! مداحی‌ها، مراسم‌ها، این‌ها چقدر رونق دارد؟ چیزی که تا اینجا شنیدم، شبیه به کورس و کلاس دانشگاه بود!از این‌جا شروع‌کنم که در خیلی از شهر‌ها در کانادا و آمریکا مجالس برقرار هست، در اکثر مجالس هم تعداد شاید به ده نفر هم نرسد. اگر بخواهید جمعیت بالاتر از دوهزارنفر داشته‌باشید، می‌شود واشنگتن، نیویورک، تگزاس و کالیفرنیا(مرکز صبا) و لس آنجلس، این‌ها تقریباً تنها مجالسی هستند که در حد چندهزار نفر شرکت‌کننده ایرانی دارند. بقیه خب کوچک‌ترند. به همین مقیاس هم در تقریباً همه این مجالس کسی که تربیت‌شده برای مداحی باشد، تقریباً نداریم.حالا با این وضعیت چه اتفاقی می‌افتد؟ نمی‌شود که محرّم باشد و عزاداری برای حضرت اباعبدالله علیه‌السلام نباشد و خب تعداد این مجالس [کوچک] خیلی خیلی زیاد است، تعداد مداح هم خیلی خیلی کم است؛ بنابراین استعدادهای نهفته شکوفا می‌شود. دوستانی که به‌صورت کلاسیک یا حرفه‌ای، هیچ نوع آموزش رسمی ندیده‌اند، می‌آیند، تمرین می‌کنند، و در این مجالس اشعار را می‌خوانند.حیات: چیزی هست از مراسمات ایران که دلتان برایش تنگ شده‌باشد؟ حال‌وهوای عزاداری در ایران را شما چه‌طور مقایسه می‌کنید با آن‌جا؟خب برای بعضی مجالس این‌جا، واقعاً افراد زحمت می‌کشند و جوری کیفیت را درمی‌آورند و خدا هم عنایت می‌کند که واقعاً دوستان می‌گویند: آقا ما حال‌وهوایی که داشتیم مثل مجالسی بود که توی ایران می‌رفتیم! خب آن شوری که در بعضی هیئت‌ها [هست،] این‌جا هم پیش می‌آید، مثلاً اشک‌ها این‌جا هم هست، ولی خب، آن چیزی که ما واقعاً دلمان تنگ است، این است که؛ ما از آن فضای ساختمان عزاداری که بیرون می‌آییم، فضای [عمومی] جامعه را هم یک فضای حسینی [و عزادار] ببینیم.عَلَم بر زمین نمی مانددر بالتیمور که بودیم، در مرکز اسلامی امام مهدی(عج) یک بزرگواری به نام حاج آقای اعظمی، از جانبازان جنگ افغانستان با امریکا، بودند که یک تنه خیلی از کارهای مسجد را انجام‌می‌دادند؛ از غذاپختن تا تمیزکردنش، از اقامه نماز جماعت و سخنرانی تا نماز جمعه برگزارکردن و خطبه نماز جمعه خواندن و همه چی!در ونکوور هم که بودیم، آن‌جا هم یک مرکز اسلامی نسبتاً بزرگی بود: مرکز اسلامی الغدیر. یکی از دوستان ما مخلصانه و به دور از این‌که از او اسمی ببرند، یک‌سری از کارها را انجام می‌داد. ایشان فارغ‌التحصیل شد و برای دکترا هم از جایی پذیرش گرفت [و رفت.]. خیلی جالب است به فاصله چندماه نشد از وقتی که ایشان رفتند، که یک بنده خدای دیگر آمد که دوره دکتری را آن‌جا تازه شروع‌کرده‌بود. آدم بسیاربسیار خاکی. یعنی به قول معروف پرچم زمین نمی‌ماند. افراد هستند و این جایگاه‌ها ان‌شاءالله پر می‌شود. بنده باید حواسم باشد اگر نوبت من شد و قرارشد من امانت را نگه دارم، من در رعایت این امانت تمام تلاشم را بکنم.همیشه پای یک «خوجه» در میان استمراکز اسلامی در خیلی از شهرها، معمولاً فقط برای ایرانیان نیست؛ بلکه معمولاً شیعیان عزیز از کشورهای عرب یا شیعیان پاکستانی گرداننده‌ی آن‌ها هستند. جمعی از عزیزان شیعه به اسم «خوجه‌ها» که چندصدسال پیش، طرفدار اسماعیلیه بودند و بعد شیعه شدند. این‌ها حوالی هند و پاکستان زندگی می‌کردند و بعد به اقصی‌نقاط جهان رفتند و مستقر شدند و زندگی را شروع‌کردند. افراد بسیار موفقی در اجتماع و در محیط کاری خود هستند و هرجایی که باشند جامعه‌ی بسیار منسجمی هم دارند. انصافاً شیعه‌بودنشان هم شاید از ما خیلی منظم‌تر باشد. مثلاً بزرگ‌ترین مرکز اسلامی شهر ونکوور، مسجد الزهرا است که با صرف هزینه‌ حدود ۱۵میلیون دلار حدود ۱۵سال پیش ساخته شد و دست عزیزان خوجه است. یا مثلاً دسته‌ی روز عاشورا در شهرهای مختلف معمولاً کار این‌هاست: در نیویورک، واشنگتن، شیکاگو، ونکوور، تورنتو، لس‌آنجلس.حیات: از طرف حاکمیت با این حرکت‌ها برخورد نمی‌شود؟از طرف حاکمیت برخورد که نمی‌شود هیچ، بلکه پلیس هم برای حفظ امنیت می‌آید. اما همان طور که عرض کردم این‌جا متأسفانه هموطنان ایرانی در امور مذهبی لزوماً پرچم‌دار نیستند. حالا دلایل خاص خودشان را هم دارند. افراد کلاً می‌خواهند خیلی به قول معروف آفتابی نشوند توی این مجالس. خب این یک واقعیت هست که آمریکا و کانادا نیروهای اطلاعاتی در تمامی این مراکز دارد و از افراد و ارتباط آن‌ها مطلع است. حالا این‌ها را اگر در مصاحبه بنویسید، دیگر کسی سراغ مسجد نمی‌آید! {می‌خندد.}واقعیت این است که [دولت‌ها] وقتی افراد سرگرم حیطه خودشان باشند و دیگر نخواهند جنبش راه بیندازند، [مشکلی ندارند] الحمدلله ما در در جامعه مسلمانان آمریکا اصلاً نداریم کسی که بخواهد برای ما باعث خطر شود. این‌جا بیشتر جهت اقامه شعائر هست. خب بعضی‌ها می‌ترسند این‌جا! ولی ما می‌‌گوییم کار غیرقانونی که انجام نمی‌دهیم، به عنوان یک شهروند، داریم مسائل فرهنگی خودمان را اقامه می‌داریم و تمام این‌ها بر طبق قانون هست و هیچ کوچک‌ترین ضرر یا مساله منفی ندارد.{ پارسال نزدیکی‌های اربعین، بچه‌ها را بعد از کلاس جمع‌کرده بودند و از یک جای شهر به یک جای دیگر دسته راه انداخته‌بودند. این‌جا هم افراد با این که انقدر دوری مسافت هست، نمی‌خواهند از این کاروان جا بمانند.}حیات: من کنجکاو شدم بدانم واکنش مردم عادی چیست؟ مردم عادی منظورم مردم آمریکایی هست، وقتی شما را می‌بینند واکنش‌شان چیست؟ خاطره‌ای از آن‌ها در ذهنتان می‌آید؟در مرکز اسلامی امام مهدی شهر بالتیمور برنامه‌های محرم را ده شب داشتیم. یکی از عزیزان شرکت کننده، یک خانم امریکایی از فامیل ما بودند که به اسلام روی آورده‌اند. ایشان یک دوست آمریکایی مسیحی دارند که گاهی در جمع‌های ما هم می‌آمد. در شب حضرت علی‌اصغر آمد در مجلس. سخنرانی آن شب هم انگلیسی بود... ده روز بعدش فهمیدیم که آن دوست مسیحی، داستان حضرت علی‌اصغر(ع) را که می‌شنود، خیلی برایش ناراحت‌کننده بوده. می‌گفت: کل این قضیه کربلا که حالا جنگ بوده و دو گروه به مصاف همدیگر رفته بودند، ولی این طفل مظلوم و شش ماهه چرا باید در چنین وضعیتی به شهادت برسد؟ [جالب اینکه] ایشان خودش یک مشکلی داشت برای کارش و دنبال کار بوده مدت‌ها، فردا صبحش این [حاجتش] درست می‌شود.کمک به مخارج هیأت!حیات: همه این کارها با همت خود شیعیان و هدایا و نذورات اداره می‌شود؟تقریباً همه مراکز اسلامی با هزینه‌های شخصی افراد، اداره می‌شود؛ به همین دلیل خیلی وقت‌ها ممکن است خانه‌ای باشد که خریده‌باشند یا حتی خانه‌ای هم ندارند و جایی را اجاره می‌کنند؛ مثلاً همان مرکز الغدیر در ونکوور، سال‌ها سالن اجتماعات هتل را برای افطار شب‌های ماه رمضان می‌گرفتند و شب‌های ماه محرم هم برای عزاداری به کلیسا می‌رفتیم. بعد از این‌که چندصد دلاری را جمع‌کردند، توانستند مکانی را مخصوص این برنامه‌ها بگیرند.اربعین آمد و ما جا ماندیمحیات: راجع به اربعین، دو سوال کوتاه: یک. چقدر اخبارش در رسانه‌های آن‌جا مخابره می‌شود؟ دو. شیعیان چه می‌کنند در این ایام؟قسمت اول سوال که نه! آن‌جا ما اصلاً مخابره‌ای نمی‌دیدیم. اخبار را دنبال می‌کردم فقط یک خبر بود از هافینگتون‌پست-که حالا یک مقداری مستقل است(نه خیلی!)- وگرنه در رسانه‌های آمریکایی هیچ، تقریبا هیچی!حیات: یعنی سکوت بوده؟یعنی اصلاً کسی نمی‌شنود راجع بهش، اصلا همچین چیزی انگار وجودندارد. در رسانه‌ها خب اصلاً بیان نمی‌شود.درمورد سوال دوم، این‌جا خب قطعاً دل‌ها پر می‌کشد، خیلی‌ها دلشان می‌خواهد آن‌جا باشند، هستند دوستانی که این توفیق را دارند، جمع می‌شوند دورهم و می‌روند آن همه راه تا عراق و برمی‌گردند.اتفاق جالبی هم که افتاده است حالا در این سال‌های اخیر همین راهپیمایی‌ها این‌جا هم یک جورایی هست؛ مدرسه المصطفی که تعلیمات اسلامی برای بچه‌ها دارد، پارسال نزدیکی‌های اربعین، بچه‌ها را بعد از کلاس جمع‌کرده بودند و از یک جای شهر به یک جای دیگر دسته راه انداخته‌بودند. آن‌ هم خیلی جالب است؛ ما توی تهران از میدان امام حسین راه می‌افتیم به سمت قسمت‌های پایین‌تر شهر، این جا هم افراد با این که انقدر دوری مسافت هست ولی نمی‌خواهند از این کاروان جا بمانند.Shi'a Muslim Association [1]برای ورود به کانال پیام‌رسان تلگرام «مکتوبات هیأت ‌الزهرا (س) دانشگاه شریف» کلیک کنید.