میز نقد;ناگهان بالتازار

"بعد از دیدن این فیلم قادر به حرکت نخواهید بود" اگر این جمله رو برای تبلیغ فیلمی ببینید حتما حدس میزنید که فیلم ترسناکیه و از ترس کسی از جاش تکون نمیخوره ولی اینجوری نیست . فیلم "ناگهان بالتازار " انقدر شاهکاره که فقط دوست دارید به صفحه سیاه اخر فیلم خیره بشید و حرفی نزنید . نترسید تنها نیستید ، این فیلم از نظر خیلی از کارگردانا و منتقد های دنیا جز 10 فیلم برتر تاریخ سینمای جهانه. *محتوا و فرم*درام و سینما در بالاترین حد خودش.فرم این فیلم در تک تک نماها با شما صحبت میکنه و تمام چیزایی که برسون میخواد بهتون بگه با کمترین دیالوگ ها منتقل میشه.فیلم یجورایی از دید الاغی بنام بالتازار روایت میشه از لحظه اولی که توسط خانواده ای روستایی خریداری میشه . کنش های دراماتیک در اطراف این حیوون که در ظاهر بی ربط میان نقل میشن و ما رو دنبال خودش میکشونه . شما تو این فیلم ادمای اطراف بالتازار رو میبینید با بالتازار وقتی بعد از مدت زیادی بیگاری برمیگرده به خونه گریه میکنید وقتی به صاحب اصلیش ماری میرسه خوشحال میشید و وقتی در اخر فیلم بالتازار خسته و تنها و تیر خورده میان پارس سگ های محافظ گله میمیره قلبتون از حرکت می ایسته.فیلم از سری فیلم های کارگردان - مولف هست و در واقع تمام اعتبار فیلم به پای روبرت برسون نوشته میشه. آدم های فیلم های برسون(همون طور که در فیلم های قبلی این کارگردان مثل پول و جیب بر دیده میشه ) دچار اجباری غیرقابل حل هستند که تلاشی هم برای عوض کردن اون نمیکنن و با افسردگی و بی حالی فقط تن میدن به همین اجبار و سرنوشت از پیش نوشته شده. تنها کسی که سعی در تغییر این روند داره همین بالتازار قهرمان اصلی فیلمه که اون هم در اخر فیلم در تنهایی مطلق و خستگی دیگه نایی برای تغیر نداره و با ناراحتی سرنوشتشو میپذیره و میمیره(این آگاهی حیوان چهارپا در فیلم اسب تورین بلاتار(2011) هم دیده میشه که احتمالا از این فیلم الهام گرفته).این چنین شخصیت هایی در رده تئاتر ها و نوشته های ابزوردی قرار میگیره که بجای رسیدن به رستگاری و پیشرفت، به زوال میرسن که نمونش رو در نوشته های استادانی همچون بکت میتونیم ببینیم.در این فیلم میبینیم که ماری و صاحب مورد علاقه بالتازار مورد تجاوز قرار میگیره غیر از دفعه اول که از روی پاکی ذره ای مقاومت میکنه و بعد به این ظلم و درد تن میده ، بارها مورد تجاوز قرار میگیره و دل میده به کسایی که بدترین افراد محل هستند و در اخر فقط فرار میکنه ، پدر ماری بجای جنگیدن سر ملک و املاکش از دادگاه فرار میکنه و فقط درد از دست دادن و فقیر بودن رو تا اخر عمر تحمل میکنه ، جرارد کاری جز اذیت ، از زیر کار در رفتن و شرارت نداره و دیگران. بیشتر کارگردانان هم نسل برسون تمام حرفی که میخوان بگن رو از زبون شخصی بیان میکنن این شیوه رو به تفضیل در فیلم سرباز کوچک گدار میبینیم که شخصیت اصلی به مدت 20 دقیقه در واقع سخنرانی گدار رو ایراد میکنه و (بنظر من اون فیلم بیشتر مانیفستی از سمت گداره تافیلم) شیوه ای مرسوم در فیلم هاست . برسون هم از زبان پیرمردی که صاحب بالتازاره و شبی ماری مهمون اونه تموم ناامیدی و ابزوردی عقیده اش رو بیان میکنه . این بیهودگی به صورت خالص و شاید بسیار تلخ تر در فیلم اسب تورین بلاتار به نمایش گذاشته شده. داستان همونطور که گفتم از تولگی و خریده شدن بالتازار توسط خانواده ای ثروتمند شروع میشه با حداقل دیالوگ عشق بین ژاک و ماری نشون داده میشه سپس سرپرستی اون به دست جرارد سپرده میشه و باز هم کنتراست اون با دنیا به سینمایی ترین شیوه ممکن نشان داده میشه سپس مسئله قتلی به میون میاد که باعث میشه ارنولد سرپرستیشو به عهده بگیره و به سیرک بره و... . در این فیلم تمام اتفاقات به سینمایی ترین شکل ممکن نشون داده میشه و با نگاه بازیگران و نما و میزانسن بی نظیر کار شاید یک ساعت حرف راوی رو انجام میده . موسیقی فیلم هم گرچه کم ولی به صورت بسیار دراماتیک در ناراحتی به کمک سوگواری ما میاد ( مخصوصا در اخر فیلم که بالتازار میمیره) .اگر بخوام در مورد تک تک نما ها به تفضیل صحبت کنم شاید یک کتاب بشه حرف زد و سه برابر وقت فیلم صحبت کرد ولی نتونستم از سه مثال غافل بشم و به این کارگردانی بی نظیر برسون اشاره نکنم ، اول در ابتدای فیلم جایی که بالتازار از دست روستاییانی که اون رو به بیگاری کشیدن فرار میکنه به سمت خونه قدیمیش و از شوق رسیدن به محل مورد علاقش از ذوق شیهه میکشه و ما هم از شوق اشک تو چشمامون جمع میشه . مورد دیگه لحظه ایه که ماری ژاک رو رها میکنه به امید جرارد و دار و دسته در حالیکه اونا براش کمین کردن و ما وقتی ماری مشکوک میشه قیافشو میبینیم و کات میخوره صحنه بعدی پرت شدن به هوای لباس ماری اون رو در گوشه ای در حال گریه برای اخرین بار در فیلم میبینیم . و مورد اخر مرگ ارنولده که از سنگ کنار بیابون و بالتازار خداحافظی میکنه و در زیر نور ماه میمیره اونم در شبی که همه اموال عموی پولدارش به اسمش خورده بود و از بی نوایی نجات یافته بود . تمام شخصیت ها در اخرین صحنه ای که در فیلم دارن در پایین ترین و پست ترین و تحقیر امیز ترین سطح ممکن قرار دارن و انگار ادمای برسون راهی جز تباهی براشون باقی نمونده. در اخر میخوام یاد اور شم که دیدن چنین فیلمایی نشون میده که سینما چیست ،فرم چیست و چه باید باشد پس تا بودن چنین فیلمایی زنده باد سینما. زنده باد هنر.امضا:علیرضا