حسنک را سوی دار بردند و به جایگاه رسانیدند

و حسنک را سوی دار بردند و به جایگاه رسانیدند. بر مرکبی که هرگز ننشسته بود نشانیدند و جلادش استوار بِبَست و رَسَن ها -طناب ها- فرود آورد و آواز دادند که: "سنگ زنید". هیچ کس دست به سنگ نمی‌کرد و همه زار می‌گریستند. پس مُشتی رِند را سیم دادند که سنگ زنند و مَرد خود مُرده بود، که جلادش رسن بگلو افکنده بود و خبه کرده.آنچه خواندید ذکر بر دار کردنِ حَسَنَکِ وزیر بود از تاریخ بیهقی. وزیر خردمند ایرانی که در دربار سلطان مسعود غزنوی مشغول خدمت بود و با نیرنگ نزدیکان پادشاه به شکلی که شرحش رفت به دار آویخته شد و جان داد و جنازه‌اش برای عبرت سایرین بر سر در شهر تا مدت ها آویخته شد. بخشی از دراماتیک‌ترین شاهکارهایِ نثر فارسی که به زیباترین شکل ممکن تراژدیِ از کف رفتن یکی از فرزندان برومند این سرزمین را در گوشه‌ای از تاریخ پر آشوبش به تصویر می‌کشد. تصویری که البته با ورق زدنِ زمان میتوان در گوشه گوشۀ تاریخ این جغرافیا مشاهده کرد. آنطور که گویی سرنوشت محتوم جمله رادمردان این سرزمین غریبانه مردن است و توفیری نمی‌کند حسنکِ وزیرِ سلطان مسعود باشی یا امیر کبیرِ دربار ناصری یا دکتر مصدقِ محمدرضا، سودای ترقی میهن که در سر داشته باشی باید ترک سر کنی.برای من این عکس سرتاسر ماجراست، قابی به غایت سینمایی از شبِ درخششِ کارگردان و عکاس و فیلمبردار. شبِ شکارهای خاطره انگیز و ماندگار، شبِ عکس هایی که انگشت های آدم را روی صفحه کیبورد خشک می‌کند، شب صدا های لرزانِ پیروز و اخم های درهمِ کینه توز. شبی که چشم های فراریِ آقای رییس انگار می‌خواست چیزی را از کسی بدزدد و چه شباهتی نزدیکی دارد این قاب به ابرسکانس ریدلی اسکات و شاهکارش گلادیاتور. آنجا که اسپانیایی از پذیرش فرمانِ "سزارِ جوان" مبنی بر کشتن رقیبِ بازنده نبردِ گلادیاتوری سرباز می زند و "سزارِ جوان" را در میانه میدان تنها می گذارد، سپر می‌اندازد و می‌رود به سمت مردم و همین آن است که سزار زیر آوارِ مشت هایِ گره کرده تماشاچیان و فریادهای دیوانه وارِ "اسپانیایی-اسپانیاییِ" آنها دفن می‌شود، آن هم نه تدفینی برازنده یک سزارِ جوان که مرگی به غریبانگیِ مرگِ گمنام ترین برده های رومی که از تمام پهنه امپراطوری به قدرِ یک قبر هم سهم ندارند.مسئله نه عادل که موضوع خودِ عدالت است و بر همین اساس، خبرِ رفتنِ عادل بیش از آنکه غم انگیز باشد ترسناک است. چرا که این خبر بیشتر از حذف یک مجری و تهیه کنندهِ توانا، نشان از باریک تر شدن مرزِ خودی ها و غیر خودی‌ها دارد. صحبت، صحبتِ تنگ تر شدن حوصله هاست، سر پایین آمدنِ آستانه های تحمل و بالاتر رفتن پرچم های قضاوت و پرنگ‌تر نوشتن نامِ خوب‌ها و بدها روی تخته تصمیم گیری‌ها. نگرانی از افراشتگی پرچم سیاه افراطی گری است. بحث بر سر این است که انکار خویش را عدوی خود نپنداریم و دایره خودی ها را بیش از این از عقلانیت عقلای مسئولیت پذیر وطن پرست خالی نکنیم و سلامتِ صورتِ سوخته امثال عادل را با چشم های سبز و پیشانی های بلندی و گونه های سرخِ مغزهای پوک تاخت نزنیم. تا سهم ما از صدا و سیمای کشورمان بشود سرخوشی های صبحگاهی رادیویی و مجریان خارق العاده‌اش و افیون های شبانه تلویزیونی و قهرمانان و الگوهایش که می‌توانند توپ پینگ پنگ را دو ساعت روی نوک دماغ بچرخانند و به همین راحتی علی رغم اوضاع بد اقتصادی و سیاسی و اجتماعی و خلاصه هر چیز بیرونی که فکرش را بکنید؛ می‌خواهند و می‌توانند، اراده می‌کنند و می‌شود و همین قدر ساده به مدد اراده و جربزه خود راهی به ابدیت باز می‌کنند و موفق شوند.روزی ناصر تقوایی کارگردان بزرگ کشورمان در جمع اهالی سینما گفت: "چه چیز در روشن فکری ما هست که مدیران ما تا این اندازه از آن واهمه دارند و چه چیز در مردم ما هست که تا این حد نسبت به قهرمانان خود بی تفاوت‌اند"، بعد رو به تماشاچیان کرد و بهرام بیضایی را که در جمع نشسته بود نشان داد و گفت "اگر بیضایی را دوست دارید، چرا کاری نمی‌کنید که ممنوع التصویر نشود، چرا کاری نمی‌کنید که باز براتان فیلم بسازد؟" این نقل قول را علی الخصوص آوردم برای چریکانی که با چکاچک دکمه های کیبورد به مقاصد سیاسی خود شلیک می‌کنند. به آن‌ها که در این بزنگاه پرآشوب به این کشف نائل آمدند که عادل یکی از خودشان است که اگر نبود بیست سال چگونه دوام آورده؟ به آنها که معتقدند کل این داستان پروژه‌ای است برای فریب اذهان عمومی، برای فراموشی قیمت آجیل سفره عید. مایلم خطاب به آن‌ها بگویم که اگر بر فراز صخره‌ها و فرود دره‌ها مشغول نبرد بر سر آرمان های خود هستید که عذر مرا می‌پذیرید ولی اگر با شلوارک های چهارخانه خود به خواندن این متن نشسته‌اید، کاش به جای پاشیدن نمک روی زخم های ما نمک‌تان را روی خیار سفره عید بپاشید و نوش جان کنید، که هم تلاشتان تلاشی مبارک‌تر است و هم ثمره اش میوه‌ای شیرین‌تر.