چطوری از فرزندانمون در رقابت هاشون محافظت کنیم؟

هرساله تعداد فراتر از شماری مسابقه ورزشی، المپیاد علمی، جشنواره هنری در سراسر دنیا برگزار میشه، با هزینه ها، جوایز و منافع مالی فراوان. مسابقاتی که با لحظات شاد و غمگینش، لذت زیادی رو برای تماشاگران به همراه میاره. خاطرات جام های جهانی فوتبال در کودکی، شاید هیچوقت از ذهن بزرگسالم پاک نشه. اما چیزی رو که امروز میخوام چند دقیقه ای درباره ش بخونید، برای کودکان و فرزندانمون می نویسم. و دغدغه هایی که پدر و مادرها در طول دوران مدرسه بچه ها در همه مسابقات ورزشی و علمی باهاش روبرو میشن؛ بخاطر غم و شادی بچه ها و پیروزی و شکست شون. موضوع دقیقا اینه که چطوری از فرزندانمون در رقابت هاشون محافظت کنیم؟ چطوری با ترس یا اعتماد به نفسشون، کُرکُری های آزاردهنده شون، بدرفتاریشون با بازنده ها، ناراحتیشون از شکستها و... برخورد کنیم؟چطوری از فرزندانمون در رقابت هاشون محافظت کنیم؟سخن بنیادین: رقابت چیه؟در ابتدا باید بدونیم برگزار کردن مسابقه و رقابت بین چند نفر برای باخت و برد، بی فایده ست. چون اونها از اول هم با هم برابر نبودن: مسابقه دهنده ها نه از نظر وسعت مالی، نه از نظر هوش و استعداد، نه شیوه تربیت، نه تغذیه، نه قوه جسمی، ... با هم برابر نیستن. آخه چه معنی میده؟ برگزار کردن مسابقه بین افراد نابرابر!؟ مثل اینه که مسابقه کُشتی رو بین وزن های 52.57.61.65.70.74.79.86.92 کیلو به صورت در هم برگزار کنن! واضحه که این کار فقط نابرابری ها رو زیادتر میکنه. کاری می کنیم که اونی که از اول از یه لحاظ توانمندتر بوده، با بردن جایزه و افتخار، فاصله ش با بقیه بچه ها بیشتر بشه! خوب یادم هست که در دوران مدرسه، اونی که صدای خوبی داشت میرفت مسابقات کشوری و دیگه نمی دیدیمش، اونی که هوش خوبی داشت میرفت المپیاد علمی و حلوا حلواش می کردن و بقیه رو سرکوفت میزدن، ... در این بین، اگر اون دانش آموز، بچه با اخلاقی بود برمی گشت و با دوستاش گرم می گرفت و الّا دیگه کسی رو تحویل نمی گرفت.ای والدین دلسوز، برای اینکه فرزندتون در یک رقابت نابرابر، آسیب نبینه، شما هم راضی نباشید که آسیب بزنید. اصلا برتر بودن رو رها کنید. -۱-از اینجا به بعد، میخوام در زمینه تربیت، یک دیدگاه جدید رو مطرح کنم. این دیدگاه، کمک می کنه هم والدین و هم بچه ها بتونن آسودگی رو در کنار موفقیت، همزمان تجربه کنن:در مطالب عمیق فیزیک و فلسفه، اثبات شده که "یک وجود بیشتر نیست و اون خداونده"، "یک من و یک کس بیشتر نیست و اون خداونده"، "هرچه هست اوست، نمودی از اوست"، "انسان، گیاه، ماده، جسم، حیوان و ... صرفا اسم هایی هستن که ما بر جنبه های مختلف صفات خداوند میذاریم" . برای اثبات موضوع، مثلا این مقاله رو ببینید: https://vrgl.ir/yjgrp در این مقاله و مقالات مشابه از همین نویسنده اثبات شده که ماها وجود مستقل نداریم. ما در "وهم ِ مستقل بودن" هستیم. ما صرفا شکل های متنوعی از یک وجود متعالی به نام خداوند هستیم. ما شاخه های مختلفی از یک درخت هستیم که اینو نمی دونیم و برای بالاتر رفتن، با هم رقابت میکنیم!ممکنه در گوشه ذهنتون این باشه که: "مسابقه خوبه، باید رقابت باشه تا افراد رشد کنن. با همین حرص خوردن ها و حرص زدن ها و حسادت ها و رقابت ها و استرس های مسابقه هست که افراد قوی میشن. از آن سو، ضعیف ها هم از دُور حذف میشن که طبیعیه!" خواهم گفت: تحقیقات و تجربیات روانشناسی نشون داده که رقابت از نوع استرس آورش، سقف دستیابی به آرزوها رو کوتاه میکنه. انسانها در شادی و صلح و اُنس و احترام، بهتر رشد میکنن. آقای تریسی در کتاب 'روانشناسی فروش' که تقریبا 20 سال پیش نوشته شده، ضمن توصیه والدین به آموختن تکنیک های فروش به فرزندان، جملات زیبایی رو در رابطه با موفقیت (و موفقیت مالی) بیان میکنه:یکی از دلایل نرسیدن به سطح بالای موفقیت در اینست که خیلی ها خودشان را انسانهای متوسط در نظر می گیرند و هرگز خود را استثنایی ارزیابی نمی کنند - ص238 فصل هشتم، 10 اقدام مهم برای موفق شدن در فروشمی بینیم که برخلاف تصور شما، این نویسنده و مربّی توانمند، عامل پیروزی رو 'خودباوری' میدونه و نه فرورفتن در رقابت ها و تنش ها.در جریان یک آزمون، 95 درصد کودکان کم‌سال در سطح نابغه ظاهر شدند، اما وقتی همینها در دوران بلوغ آزمون شدند تنها 5 درصد در سطح عالی خلاقیت ظاهر شدند. آنها در این فاصله آموخته بودند که "خواهی نشوی رسوا، همرنگ جماعت شو" - ص 237 فصل هشتم، 10 اقدام مهم برای موفق شدن در فروشدر اینجا نیز از نقش شرکت در رقابت ها برای رسیدن به پیروزی صحبتی نشده. در عوض، به نقش مربیان در 'نابود کردن خودباوری' اشاره شده.اگر معاشران شما بوقلمونها هستند، نمی توانید با عقابها پرواز کنید - ص 234 فصل هشتم، 10 اقدام مهم برای موفق شدن در فروشو در اینجا نیز، درباره 'انتخاب همنشین' صحبت شده که اثری بی نظیر در موفقیت افراد داره.نکته تربیتی. براین اساس، اگر ما بزرگترها علاقه داریم بجای اینکه یک بچه موفق داشته باشیم، فرزندمون بین یک جمع از بچه های موفق زندگی کنه، در اون صورت باید سعی کنیم روابط بین اونها رو هرچه یکرنگ‌تر و صمیمی‌تر نگه داریم و از شکل گیریِ برتری طلبی و فردگرایی ممانعت کنیم. و اصلا سعی نکنیم فاصله‌ش رو با دوستاش زیاد کنیم! مثلا تلاش نکنیم که توی ریاضی جلو بزنه، توی زبان انگلیسی، توی ورزش... سعی کنیم توانایی همه شون با هم زیاد بشه مگر اینکه اونا خودشون نخوان یا تنبلی کنن.پیامبر اکرم ص در جمع جوانانی که در حال زورآزمایی و رقابت بودند، 'پیروی نکردن از نفس' رو ملاک قهرمانی و برتری دونستن. -۲-نکته رسانه‌ای. هرچند که گوش‌های جامعه آمریکایی هنوز با عبارات قدیمی و آزاردهنده‌ی 'من یک برنده هستم، تو یک بازنده هستی' آشنا هست، اما روانشناس‌ها و مربیان متوجه شده‌ن که هر چه بیشتر به داستان‌های قهرمان‌پرورانه دامن بزنن، ترس از شکست و جرات برای عملِ متفاوت و جالب بین جوانها کمتر میشه. به بیان روشن‌تر، بیشتر افراد از ترس اینکه نتونن قهرمان باشن، کار مهمی نمی‌کنن. بنابراین، الآن میشه گفت که داستانِ بیشتر انیمیشن‌های تولیدشده در آمریکا، سعی میکنه کمتر بر فردگرایی و قهرمان‌پروری تاکید کنه و بجاش کارِ گروهی رو برجسته کنه. خب اگر تا اینجا با من هم نظر شده اید، به عمده هدفم از نوشتن این مقاله رسیده ام. اما برای بارورتر کردن موضوع و بستن راه برای مناقشات بعدی درباره موضوع رقابت، یک مقدار دیگر به خوندن ادامه بدید. متشکرم.رقابت، معنی خوب هم دارهآیا رقابت میتونه معنی خوبی هم داشته باشه؟ بله. دوتا مفهوم زیبا:مفهوم خوب اول از یک رقابت خوب: توی یک مسابقه، ما شاهد قدرت شخص، دانش شخص یا هنر و مهارت اشخاص نیستیم. این بچه من یا تیم من نیست که اول شده. مال من نیست. در عوض، ما داریم قدرت الهی انسان، دانش و هوشی که خدا به جانشینان خودش داده، هنر مخلوق خدا و مهارت او رو نظاره می کنیم. بعد از یک مسابقه، با مشاهده مخلوق شگفت انگیز خدا، همه حس می کنیم به خدا نزدیک تر شدیم. یعنی یک مسابقه خوب، کاری می کنه که همه مسابقه دهنده ها و تماشاگرها شادتر و نورانی‌تر بشن.یک برنامه تلویزیونی هست که از 'شبکه نهال' پخش میشه به نام شگفت انگیزان. این برنامه، ویژگی های شگفت انگیز بچه ها رو نشون میده، توان ذهنی یا جسمی یا هنری خاص نوجوان هایی از سراسر کشور. برنامه، شعار قشنگی رو هم انتخاب کرده: "همه بچه ها شگفت انگیزن" (هرچند که برای رسیدن به این شعار و اجتناب از فردگرایی و موفقیت های انحصاری، کارهای زیادی رو در پیش داره. کارهایی مثل: تکرار مداوم این مطلب که "همه شما شگفت انگیز هستید"، "همه شما تا بینهایت شدن قابلیت دارید"، "همه ما منِ الهی هستیم"، "همه ما بی انتها خلّاق و جذّاب هستیم"، "خدا رو سپاس بخاطر این توانایی که بهت داده" و...){قدیمی ها وقتی ویژگی جذابی رو میدیدن، میگفتن ماشالّا (=ماشاءالله)، باریکلّا (=بارک الله)، آفرین، ...و منظورشون به ترتیب این بود: این رو خدا خواسته، خدا این ویژگی رو مبارک کنه، این ویژگی کار آفریننده ست}چطوری از فرزندانمون در رقابت هاشون محافظت کنیم؟مفهوم دومِ رقابت خوب. توی یک مسابقه خوب و وسط اون رقابت ها، هرکسی سطح انتظارش رو از خودش میبره بالاتر. وقتی آمادگی جسمانی بالایی رو می بینی، اخلاق و رفتار زیبایی رو مشاهده می کنی، مهارت جذابی رو تماشا می کنی، چه مسابقه دهنده باشی، چه تماشاگر، بصورت ناخودآگاه به خودت میگی منم باید اونجوری بشم. در واقع خداوند با این نمایش، شرایط رو برای خداگونه شدن بازتر میکنه. :-)بعضیا میگن این مسابقات همه‌ش بازیه، نباید جدی بگیریم. آیا درسته؟بعضیا میگن این مسابقات و رقابت ها همه ش بازیه، نباید جدی بگیریم. آیا این درسته؟بنده اصلا موافق نیستم. اگر کاری رو نباید با جدّیت انجام بدید، بهتره که اصلا انجامش ندید. مگه وقت و عُمرتون بی ارزشه که بخواید بی انگیزه و بدون جدّیت کار کنید. لابد فردا که این بچه ها بزرگتر شدن، میخواید بگید درس خوندن و سر کار رفتن و پول در آوردن هم جدی نیست!؟ آیا میخواید به مردم بگید دنیا رو جدی نگیرن؟ از دیدگاه توحیدی، دنیا و آخرت، دو تا قطب متضاد نیستن که یکی رو باید فدای دیگری کرد. دنیا در دل آخرته. چیزی که نباید جدّی گرفت و بلکه باید فدا کرد، منیّت هست، فردگرایی هست، 'من بهترم' هست. -۳- اما فرزند تو اگر یاد گرفته که واقعا بخاطر یک ملت، قهرمان ورزش باشه، آفرین بهت! فرزند تو اگر رتبه یکش رو بدون شهرت‌طلبی فدای مردم میکنه، دست مریزاد!چیزی که نباید جدّی گرفت و بلکه باید فدا کرد، منیّت هست، فردگرایی هست، من بهترم هستپس با چه کسی رقابت کنیم؟بنظرم سخت ترین و نفس گیرترین رقابتِ هر کس با خودش هست. بهترین و صحیح ترین مسابقه برای هرکسی اینه که بتونه در حدّ بالاترین تصور از خودش باشه، بهترینِ خودش باشه، تلاش کنه تا نسبت به انتظاری که از خودش داره، کامل ظاهر بشه. در اون صورت برنده‌ست. این فرمول، برای همه در هر حدّی از استعداد جواب میده و باعث رضایتمندی هم میشه.سخن پایانیدر کتاب قرآن اومده که "فاستبقوا الخیرات" یعنی به سمت کارهای خوب و مفید مسابقه بدید. یک، دو، سه، حرکت... همه بشتابید به خوب نماز خوندن، به دست گیری کردن از همدیگه، به یاری کردن ستمدیده، به امانت داری و راستگویی، به فهم عمیق از توحید، به داشتن حس یگانگی با همه. در این صورت چه کسی برنده ست؟ هرکسی با سعی خودش و وُسع خودش مقایسه میشه. اگر در این مقایسه، عملکرد خوبی داشت، در اونصورت برنده ست.برای برقراری توازن بین بچه‌ها باید همه والدین، این دیدگاه‌ها رو داشته باشن. اگر بعضیا بخوان بر طبل 'من بهترم' بکوبن، همه‌چیز خراب‌تر میشه. -۳- پس چنین مطالبی رو هرجا دیدید، با بقیه به اشتراک بذارید تا فرهنگ کارِ گروهی بجای فردگرایی و قهرمان‌پروری فراگیر بشهمنابع-۱- و آن سرای نهایی را برای کسانی گذاشته ایم که نه برتری در زمین را می خواهند و نه فساد در آن را، و پایان متعلق به پارسایان است - سوره قصص ۸۳-۲- از کتاب داستان راستان، شهید مطهری ره: جوانان مسلمان، سرگرم زورآزمایی و مسابقه وزنه‌برداری بودند. سنگی بزرگ آن‌جا بود که مقیاس نیرومندی و مردانگی جوانان به شمار می‌رفت و هر کس آن را به اندازه توانایی‌اش حرکت می‌‌‌داد. در این هنگام رسول اکرم صلی الله علیه وآله رسید و پرسید: «چه می‌کنید؟» گفتند داریم زورآزمایی می‌کنیم. می‌خواهیم ببینیم کدام یک از ما نیرومند‌تر و زورمند‌تر است. فرمود می‌خواهید من بگویم چه کسی از همه نیرومندتر است؟ گفتند البتّه، چه از این بهتر که پیامبرصلی الله علیه وآله داور مسابقه باشد و نشان افتخار را او بدهد. همه منتظر و نگران بودند که رسول اکرم صلی الله علیه وآله کدام یک را به عنوان قهرمان معرفی می‌کند. هر کس پیش خود گمان می‌کرد اینک پیامبر صلی الله علیه وآله دست او را خواهد گرفت و به عنوان قهرمان مسابقه معرفی خواهد کرد. رسول اکرم صلی الله علیه وآله فرمود:« از همه نیرومندتر، کسی است که اگر از چیزی خوشش آید، علاقه به آن چیز، او را از دایره حق و انسانیت خارج نسازد و به زشتی نیالاید، و اگر در جایی خشمناک می‌شود بر خویشتن پیروز آید، جز حقیقت نگوید و کلمه‌ای دروغ یا دشنام بر زبان نیاورد، و اگر صاحب قدرت و نفوذ گردد و در پیش راهش مانعی نماند، بیش از حقش، دست پیش نیاورد! »-۳- این جمله از گفته‌های ابلیس بود که می‌گفت: من بهترم. نتیجه این شد که خداوند، جلوی چشم همه، خوار و خفیفش کرد.