از یاد رفته

یا رَبِّ إِنَّ قَوْمِی اتَّخَذُوا هذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا(فرقان/30)پروردگارا! قوم من قرآن را کنار گذاشتند و از آن دوری جستند.از دوران کودکی به یاد دارم که هرزمان از کنار مسجد محل گذر می کردیم، صدای دلنشین آیات قرآن طنین انداز بود و ما را ترغیب می کرد در کلاس های قرآنی مسجد شرکت کنیم. با ذوق و علاقه در کلاس ها حاضر می شدیم و به یادگیری معارف و مفاهیم زیبای قرآن می نشستیم و در مسابقات مختلف حفظ و ترتیل و قرائت شرکت می کردیم و با دوستان خود به رقابت می پرداختیم، گویی قرآن بخشی از زندگی و حیات ما شده بود. بزگتر که شدیم اما کم کم متوجه شدیم کتابی که این چنین سرشار از سخنان عمیق معرفتی است، چندان هم در میان زندگی بزرگتر ها رنگ و بویی ندارد. روز ها و ماه ها و سال ها می گذرد، عده ای حتی آیه ای از قرآن را نمی خوانند و کاربرد قرآن برای آنها منحصر است در زینت بخشی سفره عقد، بدرقه مسافر، ورود به خانه جدید، بوسیدن و استخاره کردن، سوگند خوردن و به سر گرفتن آن در شب های احیاء.البته، بعضی افراد مقید به قرائت قرآن هستند و از این نظر با قرآن در ارتباطند، ولی هیچگاه درصدد درک مفاهیم آن بر نمی آیند. عده ای نیز قرآن را می خوانند و در فهم معانی آن می کوشند، ولی در مقام عمل به آیات، سست و بی توفیق اند و در این میان، تنها عده قلیلی مفاهیم و معانی قرآن را درک و همواره آن را تلاوت می کنند و با عمل به آیات آن، سرنوشت سعادت باری را برای دنیا و آخرت خود رقم می زنند.با این اوصاف، شاید عده ای اعتراف کنند که گرچه قرآن در جامعه فعلی مهجور و مظلوم است، اما دغدغه ها و مشکلات و نگرانی های مردم به قدری شدید شده است که دیگر فرصت نمی کنند به معنویات زندگی خود بپردازند. ماه رمضان، ماه مهمانی خدا، شاید فرصت خوبی باشد که در بین همه این مشغله ها و سنگینی ها، با این کتاب آسمانی دوباره آشتی کنیم. سنت زیبای ترتیل خوانی در مساجد و اماکن مذهبی یکی از نمود های احیای بندگی و این رابطه فراموش شده است. بیشتر که دقت می کنیم به ارتباط و پیوند عمیق میان این کتاب آسمانی و ماه مهمانی خدا پی می بریم. این ماه عزیز علاوه بر همه آثار و برکات معنوی اش، فرصت مغتنمی برای احیای جایگاه قرآن در زندگی شخصی و اجتماعی و استفاده از رهنمود های اخلاقی و انسانی آن در جامعه است. در طول این ماه، محافل انس با قرآن را در هر مسجد و کوچه و خیابانی می توان مشاهده کرد که در آن پیر و جوان و کودک و نوجوان، با آهنگی دلربا به تلاوت کلام الله مجید می پردازند. به راستی این حال معنوی از کجا می آید؟ این همه شور و شوق برای احیای این عشق آسمانی، بازگشت به خدا... . شاید یکی از نمود های آن، انس با قرآن و این کتاب آسمانی باشد، اما هر چه بیشتر که دقت می کنیم حال و هوای معنوی خاصی در این ماه جاری است که آیینه دل را برای دریافت انوار و الطاف پرفیض الهی آماده می کند. حال و هوایی گره خورده با انس با قرآن، حال و هوایی آمیخته با حس بندگی و عبادت خدا، حال و هوایی گره خورده با شیرینی روزه داری. این ماه، ماه مهمانی خداست. همانطور که در آیات قرآن هم آمده است، در این ماه روزه بر تمامی مسلمانان واجب شده است تا بندگان خدا در این ماه عزیز با تحمل گرسنگی و تشنگی، خلاف طبع و نیاز عادی خودشان عمل کرده و رابطه میان خود و معبود خویش را بهتر درک کنند. اینجا دیگر به فواید روزه و آثار آن نمی پردازیم و در جای خود باید بحث شود که این «امر به روزه داری» دارای چه حسن ذاتی ای است و این گرسنگی چقدر طبع انسان را لطیف و آماده بهره برداری از ضیافت معنوی رمضان می نماید؟ و چرا اساساَ خورد و خوراک فراوان با تعالی معنوی منافات دارد؟ البته از منظر تعالیم اخلاقی مکتب اسلام، روزه فقط به معنای پرهیز از خوردنی ها و آشامیدنی ها نیست. امام صادق(ع) می فرمایند: همانا روزه فقط خودداری از طعام و شراب نیست، بلکه برای آن شرایطی است که باید رعایت کنی. پس هرگاه روزه گرفتید، زبان خود را از دروغ باز دارید و چشمانتان را از حرام بپوشانید و منازعه و دعوا نکنید و به همدیگر حسادت نورزید و غیبت نکنید و به زیردستان و خدمتگزاران، ظلم و ستم ننمایید و از یاد خدا غافل نشوید و نماز را فراموش نکنید.شاید بهتر باشد که ما هم اندکی خود را از قطار سرسام آور زندگی و سردرگمی های پیچ در پیچ روزمره رها کنیم و در این ماه عزیز کمی به رابطه خود با خدا فکر کنیم. به اینکه در این ارتباط ما جقدر نسبت به خود و خدای خودمان بی توجه بوده ایم. به اینکه در مسیر زندگی خود تا چه حد نسبت به نعمات و الطاف بیشمار الهی بی تفاوت بوده ایم. آری، گویا آسمان ها هم به زمین در این ماه نزدیک تر شده اند، و منتظر، تا ما هر چقدر هم غرق در دل مشغولی ها و تاریکی های دنیا شده باشیم، دست خود را به سمت آسمان دراز کنیم و خود را از این وادی غفلت نجات دهیم.