جواب پیش خودته!

گنج گمشدهحتما براتون پیش اومده که یه کاری انجام بدید یا حرفی بزنید و بعد از چند لحظه یا حتی چند سال، به خودتون بگید که آخه چرا همچین کاری کردی بشر؟! اصن خودت بودی؟کتاب هنر رندانه ی به چپ گرفتن می‌گه: وقتی از یه چیزی ناراحتی، بخاطر همون حسِ ناراحتی غصه می‌خوری و دوباره ناراحت می‌شی (یعنی ناراحتی ضربدر 2) و بله... من دقیقا همچین آدمی ام! سال ها گیج و ناراحت بودم از اینکه نمی‌دونستم چرا رابطه م با فلان دوستم خراب شد؟ نمی‌دونستم چرا بعضی وقتا الکی حالم بد میشه؟ یا چرا سه سااال توی مدرسه ای که خوب نبود موندم؟ چرا رشته ی اشتباهی رو برای دانشگاه انتخاب کردم؟ و.... ندونستن دلیل این احساسات و تصمیمات حالم رو بیشتر بد می‌کرد!تا اینکه رشته ی مشاوره و روانشناسی رو شروع کردم و معما برام حل شد! راز کشف مشکلات من در زمینه روابط و تحصیل و حال روحی بد، دلیل تمام تصمیمات اشتباهم، فقدان یک گنج گمشده‌ی دوکلمه ای بود: من خودآگاهی (Self-awareness) نداشتم. البته خودم رو سرزنش نمی‌کنم و شما هم خودتون رو سرزنش نکنید؛ چون فقط %10 مردم دنیا خودآگاه یا همون Self-aware هستن.تابلوی راهنما برای اینکه بتونیم به خودآگاهی برسیم، باید اول یه خطکش و معیار برای خودمون داشته باشیم که این معیار چیزی نیست جز اهداف و ارزش های فردی من. از این موضوع گذر می‌کنم اما شک نکنید که گوش دادن به این اپیزود از پادکست هلی تاک خیلی ذهنتون رو روشن می‌کنه. https://castbox.fm/vb/297712027 اونجا چه خبره؟بذارید ساده ش کنیم. خودآگاهی یعنی که آقاجان هروقت داشتی یه رفتاری رو انجام می‌دادی یا تصمیمی می‌گرفتی، به جای اینکه اجازه بدی محیط روی تو اثر بذاره یک لحظه به درون خودت رجوع کن و با خودت روراست شو؛ از خودت بپرس کاری که دارم می‌کنم آیا با ارزش های من هماهنگه؟ آیا این تصمیم منو به هدفم نزدیک تر می‌کنه؟ اگر اینطور نیست پس چرا دارم انجامش می‌دم؟ چه انگیزه ای پشتش قایم شده؟ مثلا من روابط اجتماعی برام یک ارزشه، اما برای تحصیل رشته ی گرافیک رو انتخاب کردم که نیازمند سکوت و تنهایی زیادیه! انتخاب من با ارزش هام هماهنگ نبود و بعد از مدتی من احساس رضایتمندیم رو از دست دادم؛ بی انگیزه شدم و به سختی تکالیف مربوط به دانشگاه رو انجام می‌دادم.در مورد احساسات هم همینه اما با یک مثال براتون توضیح می‌دم. فرض کنید شما از وارد شدن به جمع های جدید می‌ترسید. اما خیلی ساده انگاریه اگر فکر کنید دلیل وارد جمع نشدن شما به محیط جدید فقط ترسه و تمام! پشت این ترس، خودگویه ها یا نشخوار های ذهنی مختلفی ممکنه باشه: من به اندازه کافی دوست‌داشتنی نیستم... من ظاهر خوبی ندارم... من نمیتونم با کسی سر صحبت رو باز کنم... اگه کسی به من توجه نکنه چی؟یه مثال دیگه: من نوعی از اینکه آدم ناراحت و ضعیفی بنظر بیام متنفرم، اما مدتیه که دقیقا دارم همینطوری رفتار می‌کنم(برخلاف ارزش هام). چرا؟.... (خودآگاهی: احتمالا چون اینطوری توجه دیگران رو دریافت می‌کنم و خدمات بیشتری می‌گیرم!)با این توضیحات فکر می‌کنم تعریفی که دووال و ویکلاند به عنوان صاحبان این کانسپت ارائه دادن ملموس بشه:وقتی توجه مان را بر خودمان متمرکز می‌کنیم و رفتار فعلی مان را بر اساس ارزش ها و استاندارد خودمان ارزیابی می‌کنیم، به عنوان ارزیاب عینی خودمان به خودآگاهی می‌رسیم.در خود بطلب هرآنچه خواهی که توییخودآگاهی بیرونیمرتبه دیگه ای از عرفان مربوط می‌شه به این نوع خودآگاهی. به این معنا که شما بتونید از نگاه دیگران خودتون رو ببینید و آگاه باشید از اینکه در نظر دیگران چطور هستید. افرادی که خودآگاه بیرونی هستن معمولا مهارت همدلی بالایی دارن؛ یعنی می‌تونن دیگران رو به درستی درک کنن یا اصطلاحا: با کفش دیگران راه برن. هشدار: بدانید و آگاه باشید که خودآگاهی بیرونی با پیش‌قضاوتی در مورد افکار و رفتار دیگران متفاوته.اما آیا خودآگاهی واقعا اینقدر چالش برانگیزه؟ مگه غیر از اینه که من با اختیار خودم عمل می‌کنم؟ پس چرا ریشه‌یابی این رفتار ها و انگیزه ها دشواره؟حقیقت اینه که بله، آگاه بودن و آگاهانه عمل کردن (متضاد با منفعل بودن) با موانعی همراهه و بخاطر همینه که در اکثر جلسات مشاوره و تراپی، تمام تلاش درمانگر اینه که به مراجع در رسیدن به مهارت خودآگاهی کمک کنه؛ چون در این حالته که انسان می‌تونه بیشترین کنترل روی زندگیش رو به دست بگیره.اما مانعی که بر سر راه ما قرار گرفته چیه؟ متاسفانه و خوشبختانه عامل درون ما و اتفاقا بخش مهمی از ذهن خودمون هست...مراسمی در تالار زیر آبتوی یک تالار مجلل، با پرده های زرشکی والان دار و چراغدان های کریستال، عده از آدم های عجیب دور هم جمع شدن. در بین مهمانان، آدم های بی بند و بار، قاتل، دزد، سادیست، تنبل، معتاد، ریاکار، خشن و با انواع عقاید و فانتزی های عجیب دیده می‌شن. مهمانان دوست دارن که از تالار خارج بشن اما نگهبانی دم در ایستاده که به چنین افراد خطرناک و نابهنجاری اجازه‌ی خروج نمی‌ده! پس مهمانان به این فکر می‌افتن که تغییر چهره بِدن و با ظاهر جدید، نگهبان رو فریب بدن و پا به دنیای بیرون بذارن؛ مثلا فرد قاتل، در هیبت یک فرد عدالت‌طلب و اون آدم خشمگین، با لباس یک استاد انسان دوست و فرهیخته، نگهبان رو دست به سر می‌کنن و از دروازه عبور می‌کنن...اون تالار بزرگ، استعاره ای از ضمیرناخودآگاه ماست و اون آدم ها، همون افکار و احساسات و امیال ما هستن که با قیافه ی اصلی و خالص خودشون نمیتونن در محیط ظهور پیدا کنن. پس تغییر چهره می‌دن و به شکل دیگه ای ظاهر می‌شن و اینجا همون جاست که ما درمورد دلیل رفتار و احساساتمون گیج می‌شیم.خالی از لطف نیست حالا که بحث آگاهی مطرح شده، از نظریه فروید-پدر علم روانکاوی- هم صحبت کنیم. طبق این نظریه، ذهن انسان دارای سه بخش آگاه، نیمه آگاه و ناخودآگاهه؛ بخش ناچیزی از ذهن ما آگاه و بقیه ش ناخودآگاهه، درست مثل یه کوه یخ که فقط بخش کوچیکی ازش بیرون از آبه و قابل مشاهده ست.درواقع ضمیرناخودآگاه ما هدف مقدسی داره که خالی کردن ذهن ما از عوامل استرس زاست؛ پس حقایق تلخ رو جوری تغییر میده که آزار دهنده نباشن. استفاده از این مکانیزم های دفاعی برای حفظ ثبات ذهن لازمه اما اگر زیاد از حد باشه، در مقابل خودآگاهی قرار میگیره.برای مثال، من دوستانی دارم که برای من سمّی و باعث پَسرفت هستن، اما چون دوری از این دوستان بهم حس تنهایی می‌ده و برام استراس زاست، ذهن من این حقیقت رو انکار می‌کنه و می‌گه که اتفاقا دوستان خیلی خفن و خوبی داری! خودتو تنها نکن و ازشون فاصله نگیر (اما این حرف هارو با صدای آهسته توی گوش من می‌گه طوری که تابلو بنظر نیاد!) پس من درحالی که می‌دونم باید از این جمع فاصله بگیرم، اما برام سخته و از خودم می‌پرسم که چرا نمیتونم انجامش بدم؟! این می‌شه عدم خودآگاهی و شروع حال بد. حتما برید دنبال این موضوع چون خیلی جذابه. به لینک زیر هم می‌تونید سر بزنید. https://honarehzendegi.com/fa/Defense-mechanisms خوبان طریقویژگی افراد خودآگاه رو براتون میارم تا بیشتر دلتون بخواد به دستش بیارین:) افراد خودآگاه: می‌دونن چه کاری رو خوب انجام می‌دن و برای چه کاری باید بیشتر تمرین کنندر زمینه روابط فردی و کار موفق ترن چون احساساتشون رو مدیریت می‌کنناسترس کمتری دارن چون موقعیت های آزار دهنده رو به خوبی شناسایی می‌کنن و کاهش می‌دندر مقابل فشار های روانی و اجتماعی مقاومت بیشتری دارناز سبک زندگی و انتخاب هاشون راضی ن و مسئولیت زندگی شون رو می‌پذیرنروحیه همکاری و مشارکت دارن و دیگران رو سرزنش نمی‌کننشادتر، با انگیزه تر و اثرگذارتر هستن چطور خودآگاهی رو تمرین کنیم؟لحظه رو با تمام وجود تجربه کنید.موقعیتی که در اون قرار دارید رو با تمام حواس تجربه کنید؛ به حالت چهره و بدنتون دقت کنید، حتی میتونید برای احساسی که در موقعیت های مختلف تجربه میکنید و براتون مبهمه یک اسم انتخاب کنید و ویژگی هاش رو تحلیل کنید. اینطوری وقتی که دوباره سراغتون اومد راحتتر باهاش کنار میاید. روایتی که مجتبی شکوری درمورد لحظه‌ی دارچین داره، مثال خوبیه برای این تمرین؛ از توصیف احوالاتش تا اسمی که برای اون لحظه انتخاب کرد:)به جای «چرا؟» بپرسید «چه چیزی؟»این تغییر ساده ی کلمات تاثیر قابل توجهی روی نحوه تفکر داره. فرض کنید باکسی بحث داشتید؛ به جای اگر بخ حودتون بگید:«چرا احساس ناراحتی دارم؟» احتمالا ناامیدتر میشید. به جاش از خودتون بپرسید:«چه چیزی باعث ایجاد حس ناراحتی ام شده؟» و سعی کنید روی لحظه‌ی اکنون تمرکز کنید و در گذشته غرق نشید.شنونده‌ی بهتری باشید.وقتی بدون قضاوت به حرف ها و نظرات دوستان، خانواده و همکاران گوش میدید، مهارت گوش دادن و همدلی در شما تقویت می‌شه و در نتیجه می‌تونید بهتر متوجه بشید که دیگران چطور شما رو می‌بینند. از اطرافیان در خانواده و محیط کار درخواست فیدبک کنید تا تصویر بهتری از خودتون به دست بیارید.با خودتون وقت بگذرونید.کار کردن با گوشی مبایل، فیلم دیدن، بیرون رفتن با رفقا و اینجور چیزا لزوما بد نیست، اما برای خودآگاهی نوعی حواس‌پرتی هستن؛ لازمه که زمانی رو خالی کنید و به خودتون فضا بدید. نوشتن، مطالعه و سایر فعالیت های انفرادی تمرین خوبی برای خلوت کردن با خودتون هستن.خب دوستان ندیده ی من، امیدوارم تونسته باشم این مطلب رو به خوبی براتون توضیح بدم؛ چون هدف من کاربردی کردن مباحث روانشناسی برای همه ست.این اولین نوشته ی من در ویرگوله، خوشحالم می‌کنید اگر نظرات خودتون رو برام بنویسید، و اگر مطلب رو دوست داشتید به بقیه هم پیشنهاد بدید.