دو روی یک سکه

پس از جنگ جهانی دوم، ایالات ‌متحده آمریکا، ایران را به چشم تکمیل‌کننده حلقه امنیتی خود در غرب آسیا می‌دید؛ لذا در کنار حفظ روحیه‌ی استعماری، همکاری نظامی، اطلاعاتی و امنیتی را جهت پیشبرد اهداف خویش پیگیری نمود. پایه‌گذارن چنین سیاستی فرانکلین روزولت و هری ترومن بودند. هر یک از افراد یاد شده در طول سال‌های جنگ جهانی دوم نقش موثری در اشغال، كنترل نظامی و امنیتی و جهت‌‌دادن ایران به سوی همكاری‌های راهبردی با ایالات‌متحده ایفا نموده‌اند. فوت زودهنگام روزولت در سال ۱۹۴۵ منجر به نقش‌یابی ترومن در ارتباط با سیاست‌های امنیتی، اجتماعی و اقتصادی ایران گردید. طی دوران جنگ سرد رقابت‌ شدیدی مابین آمریكا و اتحاد جماهیر شوروی در خصوص سلطه بر ایران و بسیاری از كشورها برقرار بود.پیروزی انقلاب اسلامی، بیشترین تضاد راهبردی در روابط ایران و آمریكا را به وجود آورد. حمایت اقتصادی و تسلیحاتی از مخالفین ایران، حمایت از صدام در جنگ تحمیلی علیه ایران، سازماندهی كودتای نوژه، تبدیل سفارت آمریکا به مرکز جاسوسی علیه ایران و به‌ كارگیری نیروی هوابرد برای رهایی جاسوسان گروگان گرفته‌شده توسط دانشجویان پیرو خط امام در سفارت آمریکا را می‌توان اصلی‌ترین قالب‌های رفتار ایالات‌متحده در سال‌های آغازین پیروزی انقلاب اسلامی ایران دانست.در این فرآیند، تحریم‌های اقتصادی و راهبردی آمریكا علیه ایران از دوران كارترِ دموکرات شروع و تاكنون ادامه یافته است. سیاست‌های عمومی آمریكا ضد جمهوری اسلامی ایران، مبتنی بر «شرایط اضطراری» است. در آخرین مرحله، دونالد ترامپِ جمهوری‌خواه شرایط اضطراری علیه ایران را در تاریخ 12 نوامبر 2020 تمدید نمود. چنین اقدامی بیانگر آن است كه گام نخستینِ شكل‌گیری شرایط اضطراری در دوران جیمی كارتر به وجود آمد و هر ساله از سوی روسای جمهور ایالات‌متحده تمدید شده است.ردپای همسویی دو حزب دموکرات‌ و جمهوری خواه آمریکا را تقریبا در تمام مسائل مهم مربوط با ایران می‌توان دید. به ‌عنوان نمونه لایحه ایلسا (ILSA ) که معروف به «قانون تحریم نفت و انرژی ایران و لیبی» بود، سال ۱۹۹۶ در کنگره آمریکا با حمایت حداکثری هر دو حزب همراه شد و دو کشور ایران و لیبی تحت تحریم قرار گرفتند. در مجلس نمایندگان، ۲۲۷ جمهوری‌خواه و ۱۸۷ دموکرات به‌همراه تنها نماینده مستقل این مجلس به این لایحه رای مثبت دادند تا ایلسا با ۴۱۵ رای به‌تصویب برسد. درمقابل تنها ۸ جمهوری‌خواه و ۱۱ دموکرات از دادن رای مثبت خودداری کردند. در سنا هم تمام سناتورهای دموکرات و جمهوری‌خواه به این لایحه رای مثبت دادند. ۱۰ سال بعد، به این دلیل که تحریم‌ها دیگر علیه لیبی اعمال نمی‌شد در ۳۰ سپتامبر ۲۰۰۶، این لایحه ‌به ‌لایحه‌ی تحریم ایران تبدیل و نام آن به آیسا یا ایسا (ISA ) تغییر یافت.آخرین دوره‌ی تمدید این لایحه تحریمی در سال ۲۰۱۶ بوده است. در نوامبر ۲۰۱۶، درست یک‌سال پس از امضای توافقنامه‌ی هسته‌ای ایران یعنی برجام، این قانون با ۴۱۹ رأی موافق و یک رأی مخالف در مجلس نمایندگان آمریکا و ۹۹ رأی موافق از ۹۹ فرد حاضر در سنای آمریکا به ‌تصویب رسید و برای یک دوره ۱۰ ساله دیگر تمدید شد. این درحالی است که طبق برجام، آمریکا حق تحریم صنعت نفت و انرژی ایران را نداشت؛ لذا نقض صریح و آشکار برجام در دوران دموکرات‌ها به تصویب رسید. آش آن‌قدر شور شد که با اعتراض دکتر ظریف وزیر خارجه ایران، اوباما قول داد که با استفاده از اختیارات رئیس جمهوری، اجرای این قانون را هر سه ماه یکبار تعلیق کند. قولی که پس از مدتی در دوران ترامپ نادیده گرفته‌شد.یکی دیگر از مهم‌ترین همکاری‌های دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات به قانون «کاتسا» یا «سیاه‌چاله تحریم‌ها» مربوط است. نخستین ‎‌بار کاتسا با عنوان «مقابله با اقدامات بی‌ثبات‌کننده ایران» مطرح شد اما در جریان بررسی‌های سنا، نام روسیه و سپس کره شمالی وارد آن شد و نام آن به «قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم‌ها» و به طور ویژه تحریم روسیه، ایران و کره‌شمالی تغییر کرد. این لایحه زمانی در مجلس نمایندگان مطرح شد که اکثریت دموکرات این مجلس با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا دارای بیشترین زاویه و مخالفت و یا به‌عبارت بهتر نوعی دشمنی بودند. با این حال نمایندگان کنگره، کاتسا را با ۴۱۹ رای موافق تصویب و تنها سه نماینده به آن رای منفی دادند. نکته جالب اینجاست که هرسه نماینده‌ای که به کاتسا رای منفی دادند، از نمایندگان جمهوری‌خواه بودند. ۱۲ نماینده هم رای ندادند. در رای‌گیری مجلس سنای آمریکا نیز از مجموع یکصد سناتور، ۹۸ سناتور به این طرح رای مثبت دادند.ترور سردار سلیمانی یکی از مهم‌ترین اقدامات دولت ترامپ علیه ایران بود و با توجه به نظرات برخی از تحلیلگران این اقدام ترامپ محل اختلاف دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه تلقی می‌شود. این در حالیست که در جریان ترور شهید سلیمانی دموکرات‌ها ابتدا به دلیل شوک ناگهانی و همچنین تبعات احتمالی سنگین آن بر منافع آمریکا در منطقه غرب آسیا به آن اعتراض کردند. این اعتراضات اما تنها ناظر بر شیوه و بازه‌ی زمانی انجام این اتفاق بود. رخدادهای هفته‌های پس از ترور سردار سلیمانی نشان داد دو حزب آمریکا در انجام این حرکت با یکدیگر اشتراک‌ نظر دارند.علی‌رغم جنجال و کشمکش در نطق سالانه رئیس‌جمهور آمریکا در آغاز سال 2020 کنگره، که حتی پاره‌کردن نطق ترامپ توسط نانسی پلوسی رئیس دموکرات کنگره را به همراه داشت. هنگامی که ترامپ در سخنانش به حادثه‌ی ترور فرماندهان مقاومت در فرودگاه بغداد اشاره کرد، مورد تشویق شدید تمامی حاضران در صحن کنگره، به‌خصوص نانسی پلوسی رئیس دموکرات مجلس نمایندگان قرار گرفت. او همراه صدها دموکرات و جمهوری‌خواه بلندپایه‌ی دیگر، به تشویق شدید رقیب و دشمن سیاسی خود پرداخت.سیاست جو بایدن در موضوع شهادت سردار شهید قاسم سلیمانی همچون دولت وقت بود. او پس از شهادت سردار سلیمانی بیانیه‌ای صادر و از این حمله تروریستی آمریکا علیه ایران حمایت کرد. شدیدترین و سنگین‌ترین تحریم‌ها علیه ایران در دولت باراک اوبامای دموکراتی وضع شد که جو باید معاون آن بود؛ تحریم‌هایی که علاوه بر کمیت، ماهیت و کیفیت آن‌ها حایز اهمیت است. دولت اوباما تلاش کرد تحریم‌های هدفمند علیه ایران را جامع و همه جانبه کند. او و معاونش در دوران ریاست‌جمهوری، قطعنامه‌های مختلفی در شورای امنیت سازمان ملل برای محدودسازی قدرت اقتصادی و راهبردی ایران تنظیم و تصویب نمودند. در این بین قطعنامه‌های 1929 با عنوان تحریم‌های فلج‌کننده شناخته می‌‌شود.بایدن در 13 سپتامبر سال 2020 مقاله‌ای با موضوع «راه هوشمندانه‌تری برای سخت‌گیری بر ایران وجود دارد» در CNN منتشر کرد. او در بخشی از این یادداشت خود سیاست ترامپ در برابر ایران را به چالش می‌کشد و می‌نویسد: «وعده ترامپ برای ممانعت از رفتار تهاجمی تهران در منطقه، حرف‌های تو خالی بوده است». در واقع او طرفدار فشارهای هوشمندانه‌تری بر ایران است و سیاست‌های ترامپ علیه ایران را غیرهوشمندانه معرفی می‌کند. علاوه بر این او در یادداشت خود بازگشت آمریکا به برجام را مستلزم پایبندی ایران به تعهدات برجامی می‌داند. این در حالیست که طبق گزارشات مکرر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ایران به تعهدات برجامی خود کاملا پایبند بود؛ اما به علت بدعهدی آمریکا و اروپا، ۲ سال پس از خروج آمریکا از برجام و بر طبق بند ۳۶ این توافقنامه، نسبت به کاهش تعهدات خویش اقدام نمود که آخرین آن، توقف اجرای پروتکل الحاقی طبق قانون مصوب مجلس شورای اسلامی است.مطالب ذکر شده بیانگر این مسئله است که جو بایدن و دونالد ترامپ علی‌رغم اختلاف تاکتیک، راهبرد مشترک فشار بیشتر بر علیه ایران را پیگیری می‌کنند. درواقع روش و تاکتیک ترامپ تک‌روی و اعمال تحریم کور یکی پس از دیگری بود؛ تا حدی که به اذعان «رابرت اوبراین» مشاور امنیت ملی دولت آمریکا، تحریم‌ها به قدری اعمال شد که دیگر کاری نمانده که آمریکا بتواند علیه ایران و روسیه انجام دهد؛ اما تاکتیک دولت بایدن شبیه به عملکرد اوباما است. تیم بایدن در نظر دارد با ایجاد اجماع جهانی علیه ایران، به روش هوشمندانه‌تری فشار موثر بر ایران وارد کند. به‌ نظر می‌رسد بایدن به راحتی از فشار حداکثری عبور نکرده و سعی دارد تلاش‌های ترامپ را به محصول مورد نظر خود تبدیل کند.در مجموع می‌توان گفت بایدن در استراتژی اختلاف نظر فاحشی با ترامپ نداشته و هیچ یک از آن‌ها دغدغه بهبود وضعیت اقتصادی ایران را پیگیری نمی‌کنند. هدف راهبردی آن‌ها تهی کردن نقاط قوت و ظرفیت‌های استراتژیک ایران است. اما همانطور که پیش از این نیز بیان شد روش هریک متفاوت است.به عنوان نکته‌ی آخر می‌توان زیباترین توصیف از تفاوت دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات، که ترامپ و بایدن نمونه‌هایی واضح و جاری آن‌ها هستند را، توصیف رهبر فرزانه انقلاب دانست. ایشان سیاست آشکار و بدون روتوش جمهوری‌خواهان در آمریکا را دست‌چدنی معرفی کردند که توسط روکش مخملی دموکرات‌ها تزئین شده؛ لیکن هر دستی که به سوی آمریکا دراز شود، بی‌تردید خرد خواهد شد؛ چه با روکش مخملی و چه بدون آن.