مزایا و معایب مهاجرت از ایران

به جان خریدن اندوه ترک وطن به بهای پیشرفت و آینده‌ای بهتر، راهی‌ست که یک مهاجر پیش گرفته است. اولین سوالی که در ذهن نقش می‌بندد این است که کدام راه درست کدام است؛ ماندن و ساختن یا رفتن و پیِ سرنوشت گشتن؟ مهاجرت و پناهندگی دو واژه‌ای‌ست که دریایی از معانی و مفاهیم در پسِ از پنهان شده است؛ جذابیت‌هایی رنگین و خیره‌کننده که به چشم دیده می‌شود و دشواری‌هایی وزین و متحیرکننده که رخوتش به جان می‌نشیند، کدام‌یک حقیقت را عیان می‌کند؟ تاکنون به روش‌های مهاجرت و شرایط هر یک از آن‌ها پرداخته‌ایم؛ اما حوادث تلخی که گاه و بی‌گاه رخ می‌نماید و منجر به افزایش متقاضیان مهاجرت می‌شود، ما را بر آن داشته تا در مجال به مزایا و معایت مهاجرت از ایران نیز اشاره کنیم.مهاجرت؛ از آغاز تا به امروزاز ابتدای یک‌جانشینیِ آریایی‌ها تا به امروز دلایل بسیاری موجب شده تا پارسیان با عزم ترک زادگاه‌شان کوله‌بار سفر ببندند. مواردی چون جنگ و ناامنی، شرایط اقتصادی، سیستم آموزشی و شرایط اقلیمی افراد را به ترک وطن وامی‌دارد. نا امنی و به سوگ نشستن آزادی اولین دلیل مهاجران بوده است. ورود اعراب به خاک سرزمین پارس موجب به‌خاک‌وخون کشیده شدن کوی و برزن سرای عدالت شد. بارقه‌های مهاجرت اولین بار همزمان با تاراج رفتن زندگی‌شان در ذهن ایرانیان شکل گرفت؛ این حمله وحشیانه بسیاری از ایرانیان مقید را از مام میهن جدا کرد و خیل عظیمی از آن‌ها را روانه شرق کرد. ایرانیان بار سفر بستند و رهسپار کشورهای همسایه هم‌چون هند و چین شدند. Paja Jovanović اجرت صربها - اثر Seoba Srbaدر دوره‌ای که عراقِ امروز جزئی از پهنه ایران‌زمین بود، برخی با هدف زیارت بقعه امامان به شهرهای میزبان سفر کردند؛ سفرهای زیارتی پی‌درپی، به اقامت و ماندن در این کشور حتی پس از جدا شدن از ایران، منتج شد.در برهه زمانی که آذربایجان و ارمنستان نیز از خاک ایران محسوب می‌شد، مهاجرت‌هایی به مقصد شوروی و بر عکس رخ داد؛ جمعیت کثیری از تجار و بازرگانان اهالی آذربایجان که برای کسب‌وکار به روسیه و ترکیه در رفت‌وآمد بودند، در این کشورها اقامت گزیدند، برخی از اهالی شوروی نیز از آشوب جنگ‌های جهانی به ایرانِ بی‌طرف گریختند.سال‌ها بعد، در زمان پهلوی اول و دوم سفرهای خارجی به مقاصد دور متداول شد. بسیاری از روشنفکران برای ادامه تحصیل به خارج از کشور مهاجرت کردند، اما درصد قابل‌توجی از آن‌ها برای خدمت به کشور و آموزش به دیگران به کشور بازگشتند. با خفقانی که پیش از انقلاب مشروطه در کشور سایه افکند و در کودتای 28 مرداد به اوج رسید، بسیاری از نویسندگان و ادیبان به کشورهای اروپایی و امریکا مهاجرت کردند.موج مهاجرت اجباری، گروهی از مردم را در خلال سال‌های 86 و 57 به بیرون از کشور راند. همان‌طور که از مشاهده آمار مهاجران در این بازه زمانی می‌توان دریافت، با وقوع انقلاب 1357 مقصد مهاجران از اروپا به سمت امریکا تغییر کرد. اما پس از بالا گرفتن تنش‌ها با نظام جمهوری اسلامی و بسته شدن مرزهای امریکا برای ایرانیان، مهاجرت به کانادا تبدیل به آرزوی ایرانی‌ها شد و ایالت‌های آنتاریو، بریتیش کلمبیا و کبک به آشیان جدید مهاجران بدل گشته است.مهاجرت تحصیلی و مهاجرت کاری دو روش پر طرفدار است که راهکاری برای دست‎یافتن به آرزوهای مهاجران است. برخی کشورهای همسایه را به‌عنوان خانه دوم خود برمی‌گزینند و برخی دیگر شرایط پیچیده‌تر کشورهای اروپایی و کانادا را می‌پذیرند.در کل باید گفت عواملی هم‌چون ناامنی، شرایط اقتصادی، اقلیت بودن مذهبی و ... عامل مهاجرت و درخواست پناهندگی از دیگر کشورها بوده است. اما متاسفانه شرایط دیگر نیز به تازگی آمار مهاجرت را افزوده است؛ در حال حاضر محدودیت‌های سیاسی، فساد اقتصادی و اداری، بی‌عدالتی، درآمد پایین مردم نسبت به مخارج معمول زندگی، نبود شغل مناسب حتی برای قشر تحصیل کرده، و بدتر از همه نا امیدی از اصلاح و بهبود مشکلات، موجب افزایش تقاضای مهاجرت شده است.مزایای مهاجرت به خارج از ایران· امکان استفاده از امکانات رفاهی کشور مقصد· خروج از محدویت‌های سیاسی اعمال شده بر ایران· وصل شدن به بانکداری جهانی· بهره‌مندی از پاسپورت و حق شهروندی کشور مقصد· امنیت بالا در کشورهای هدف و پایین بودن آمار جرم و جنایت· زندگی در جوار مردمانی با سطح فرهنگ بالا· امنیت شغلی· ثبات اقتصادی· زندگی در کشورهای در حال پیشرفت و توسعه· بهره‌مندی از امکانات عمومی ارزنده· استشمام هوای پاک· تمرکز مسئولان کشور هدف روی رفاه و آرامش شهروندانبر اساس آماری که سازمان ملل در سال 2010 منتشر کرد، حداقل 5 میلیون ایرانی در خارج از کشور زندگی می‌کنند که بیشتر آن‎‌ها در کشورهایی نظیر امریکا، کانادا، اروپا، استرالیا، ترکیه و کشورهای حوزه خلیج فارس پراکنده شده‌اند. با توجه به این عناوین، با اطمینان کامل می‌توان بیان داشت که امکانات رفاهی جذاب و امید بالا به زندگی در این کشورها فقدان‌های مهاجران را پوشش می‌دهد.با نیم‌نگاهی به آمار منتشر شده در خصوص مهاجران ایرانی، به وضوح دیده می‌شود که بیشینه آن‌ها متخصصان و تحصیل‌کرده‌هایی هستند که شرایط زندگی در ایران پذیرای آن‌ها نبوده است. البته زندگی و کار در شرایط فعلی برای هیچ‌یک از اقشار جامعه در وضعیت مطلوبی قرار ندارد و ارتباطی به میزان تحصیلات افراد در خصوص عمل مهاجرت یا تصمیم آن دیده نمی‌شود.برخی از جوانان و نوجوانان ایرانی به دلیل دشواری راه ورود به دانشگاه‌های مورد پسندشان در داخل کشور، تصمیم به مهاجرت تحصیلی می‌گیرند. سیستم و امکانات آموزشی در کشورها و اعتبار بین‌المللی مدارک دریافت‌شده از این موسسات آموزش عالی افراد را در سنین جوانی روانه خارج می‌کند. مشاهده شرایط زندگی و امکانات رفاهی در کشور مبدا دانشجوی ایرانی را جذب می‌کند تا با یافتن کار در کشور مقصد بماند.نمودار بررسی دلایل مهاجرت ایرانیانبا توجه به سازوکار امور در کشورهای مهاجر پذیر و شهرهای هدف مهاجران ایرانی، تمرکز مسئولان و حاکمان روی بهبود شرایط، پیشرفت، رفاه و آرامش شهروندان است تا هم زندگی بهتری برای مردم بسازند و هم بقای قدرت و سمت داشته باشند. به همین ترتیب، شرایط احساس رضایت در هر دو سو دیده می‌شود. البته هرگز نمی‌توان در امر مهاجرت کلی‌نگر بود و به‌طور قاطع بیان کرد که مهاجرت خوب است! تصمیم به مهاجرت چه به‌صورت فردی و چه خانوادگی، مسئله‌ای بسیار مهم و سرنوشت‌ساز است.معایب مهاجرت به خارج از ایران· احساس غربت· مواجه شدن با تفاوت فرهنگی· عدم برقراری ارتباط با شهروندان کشور مقصد· ناسازگاری با آب‌وهوا یا جغرافیای فضای جدید· دشواری راه بدست آوردن شغل موردنظر· بالا بودن هزینه‌های زندگی به نسبت ایران· پیچیدگی و دشواری مراحل مهاجرتدر کنار جذابیت‌های شگرف و بی‌شمار در کشور مقصد، بارِ معنایی «مهاجرت» پیچیدگی‌ها و سختی‌هایی نیز به همراه دارد. مهاجرت یعنی تمامی چهره‌های آشنا به یک‌جا از گستره دید مهاجر حذف شدن، یعنی همیشه «دیگریِ» جامعه کشور مقصد بودن، دوری از وابستگی‌ها و آشنا‌ها، فاصله گرفتن از آنچه «بودن» را شکل داده است و «گشتن» به آن‌چه که در فضای جدید باید بود. شیوع مهاجرت در روزگار غیرقابل پیش‌بینی مدرن، اصلاحی را رواج داد که ریشه در هجرت قوم یهود دارد. «دیازپورا» یا Diaspora جامعه دور از وطنی‌ست که نه در میهن خود وجه یک شهروند به معنای کلمه دارد، و نه در کشوری که در آن اقامت کرده است خودی تلقی خواهد شد.یکی از صفات بارز ایرانیان اهمیت خانواده و وابستگی افراد به خانواده، خویشاوندان و آشنایان است. ممکن است عکس این موضوع در ذهن خواننده شکل بگیرد؛ شاید از آخرین باری که به دیدار اقوام و آشناها رفته باشیم، به دیدوبازدیدهای نوروزی هم نرسد، اما در شهری که یک چهره یا یک گذرگاه آشنا هم در آن دیده نشود، زندگی به تنگ می‌آید. شاید طعم غذاهای رنگارنگ ایرانی تبدیل به خاطره شود!رسیدن به خاک کشور مقصد مراحل متعدد و موانع بسیاری دارد که برآمدن از پیچیدگی‌های آن کار هرکسی نیست. از لحظه عزم سفر تا زمان رسیدن به هدف فرازونشیب‌های بسیاری وجود دارد که مشمول پرداخت هزینه‌های بالایی نیز می‌شود. مهیا کردن شرایط و آماده‌سازی مدرک، طی کردن مراحل پذیرش، اقدام برای مجوز اقامت، دریافت پاسپورت و... گوشه‌ای از مراحل زمان‌بر و هزینه‌بر مهارت هستند.شاید بهره‌مندی از امکانات شهروندی کشورهای هدف آرزوی بسیاری از ما باشد، اما زندگی در فضایی جدید دشواری‌های خاص خود را دارد. جسم و جان به مرورِ زمان سازوار با فضای زندگی می‌شود و به آسانی هم با محیط جدید وفق نمی‌یابد. تعدیل روان با فضا سال‌ها زمان نیاز دارد، شاید به همین دلیل است که بسیاری از مهاجران به مقصد کشورهایی که کمتر میزبان نور خورشید هستند، دچار افسردگی و رخوت می‌شوند.شاید در نگاه اول آب‌وهوای کشور مقصد مهاجرتی موضوع چشمگیری نباشد، اما زندگی در کشورهایی با آب‌وهوای سرد و بورانی یا برعکس تاب آوردن در هوای شرجی و گرم می‌تواند زندگی را مختل کند. با توجه به نظریه‌های متعدد در خصوص تاثیر جغرافیا بر عملکرد انسان و شکل‌گیری خلقیات، تنوع اقلیمی، تنوع فرهنگی را نیز رقم می‌زند.اولویت هر کارفرما در کشوری برای جذب نیرو، مردم متولد شده در آن کشور است. حتی اگر بتوان با در دست داشتن اجازه اقامت دائم وارد خاک کشور مقصد شد، یافتن شغل مورد نظر چندان آسان نیست. یکی از مشکلات مهاجران اشتغال در بازار کاری‌ست که تخصص آن‌را دارند. کسب درآمد به میزان مورد انتظار از مشاغل می‌تواند بسیاری از موانع را از میان بردارد، اما دستیابی به آن چندان آسان و مهیا نیست. اهمیت این موضوع به دلیل بالا بودن هزینه‌های زندگی در دیگر کشورها به نسبت ارزش پول ایران است؛ هرچقدر هم میزان تمکن مالی ارائه شده بالا باشد و مقدار قابل‌توجهی اندوخته برای هزینه‌های زندگی موجود باشد، روزی ذخیره به پایان خواهد رسید. پس یافتن شغل مناسب هدفی‌ست که به آسانی نمی‌توان به آن دست یافت.