راز مسجد مهرآباد

زیر پل غدیر طرف خیابان سلمان فارسی، یک مسجد بود. اسم آن «مسجد مهرآباد» بود تا جایی که ما صدایش می زدیم. مسجد مهرآباد که حالا دیگر وسط میدان افتاده بود و دیگر کاری اش نمی شد کرد. در آن سال ها برای رفتن به مسجد باید از یک طرف خیابان با احتیاط می رفتی وسط میدان.مکان جدید مسجد مهرآبادراستی می دانی در مسجد مهرآباد نکته ای مخفی است که کسی نمی داند و آن هم وجود قبری از عالمی بزرگ است که در زیر این مسجد دفن شده است. نامش «میرلوحی» است. البته برخی شک دارند اما در هر صورت میرلوحی عالمی در عصر صفوی است که قبرش در اصفهان نامعلوم است و گمانه های اصلی آن است که قبر او بیرون از اصفهان قرار دارد. مسجد مهرآباد همان قبر میرلوحی است و کسی به این نام از این مسجد یاد نمی کند. اما میرلوحی کیست؟او عالمی است که افتخارش در تاریخ، مبارزه با سنی گری و صوفی گری است. کارهای بزرگی دارد ولی این یک کارش را طرفدارانش خیلی با افتخار یاد می کنند. اصلا برای همین هم دشمن زیاد داشته تخریب شخصیت شده و شاید برای همین قبرش هم مخفی مانده است چون خوف خراب شدن داشتند. آخر خود میرلوحی هم دستی در خراب کردن بناها داشته است و دلیلش هم مبارزه با سنی گری و صوفی گری در اصفهان بوده است.در اصفهان خانقاهی بوده که محل دفن «شیخ ابومسعود رازی» بوده است. شیخ ابومسعود اگر چه شیعه نبوده و صوفی شافعی بوده است اما در راستای گرایش مردم اصفهان به محبت امیرالمومنین، گام بزرگی برداشته است. او در سال های تقریبا هم زمان با امام حسن عسکری و حول آن به اصفهان می آید و سال ها در شهرمان می ماند. او اهل ری بوده و به همین دلیل به او رازی می گویند. کارش در زمینه احادیث پیامبر بوده به شهرهای مختلف می رفته حدیث نبوی کسب می کرده و برای دیگران در مکان های دیگر درس می گفته است.خانقاه ابومسعود رازی واقع در خیابان جامی وقتی به اصفهان می رسد می بیند اینجا پناه بر خدا عده ای حضرت علی را دشنام می دهند. آن ها کاملا در فضای فرهنگی اموی اسلام را درک کرده بودند و از این جهت ایشان را مستضعف فکری می یابد و به همین دلیل سعی می کند مدام از فضایل امام علی بگوبد و به واسطه علمش حدیث نبوی بگوید تا آهسته آهسته مردم اصفهان نرم شوند و این گونه هم می شود حتی نقلی تخیلی هم وجود دارد که ابوسمعود وقتی از فضایل امام علی می گفته بیان نمی کرده که مقصودش چه کسی است تا این فیلم برای قسمت بعدی جذاب تر هم بشود اما بعید می دانم چنین مطلبی صحیح باشد چون به هر حال در اصفهان هم آدم باسواد بوده و این قصه خیلی زود لو می رفته است و دیگه خدایی اصفهانی جماعت این قدر هم خنگ نیستند و می فهمیدند منظور از آن صحابی پرفضیلت کیست.در هر صورت تلاش های شیخ جواب داد و اصفهانی ها دست از ناصبی گری کشیدند و طی سال های فراوان و با همت علمای دیگر محبت امام علی در آن ها زنده شد. در نهایت هم شیعه شدند البته صدها سال بعد. این ها و چنین تحولات فرهنگی یک شبه رخ نمی دهد در سنت اصفهان فرآیندها طولانی مدت است. نفر بعد از ابومسعود رازی، شاگرد مطرح او حافظ ابونعیم اصفهانی بود که بر استاد نماز خواند و خود ابونعیم هم کنار استاد خاک شد. مزارش حوالی همان جایی بود که بعدها خانقاه بر آن ساختند. آن منطقه که انتهای خیابان بیدآباد فعلی است و در نزدیکی میدان شهدا مجموعه ای از مدرس، مسجد، حمام و بازار بوده است که نشان می دهد مردم سال های بسیار دور مدنیتی در محله آب بخشان تشکیل داده بودند که محور آن مدفن این دو عالم بوده است.ابونعیم هم سنی بود ولی کسی بود که برای اولین بار نام امام علی را در کتاب های حدیثی اهل سنت رونق بخشید. مجلسی ها به همین دلیل، ارادتی به ابونعیم داشتند.سال های سال مردم به زیارت ابومسعود و ابو نعیم می رفتند. حتی با پای پیاده و شده از شهرهای دیگر. میرلوحی این ماجراها را و چنین ارادت ورزی ها به یک عالم سنی را ترویج سنی گری می دانست و با آن مخالف بود و معتقد بود در این بازه تاریخی و مقطع حساس کنونی باید کار را برای شیعیان یک سره کرد. علی الخصوص آن که خانقاه محل جولان صوفیان است و در بخشی از تاریخ قرار داریم که حاکمانش یعنی صفویه خودشان از اصل، صوفی بودند و پادشاه به توهم خود را مرشد کامل نام می گذاشت.با حساب جمیع جوامع، وقت آن رسیده بود که درویش مسلکی از بیخ و بن ریشه اش کنده شود تا شیعه بودن به محوریت علمای دینی تقویت شود. این شد که قرعه نگاه قهری به نام مقبره ابونعیم افتاد و خلاصه به فرموده ایشان ریختند و با کلنگ و آتش آن را مورد عنایت قرار دادند.برخی هم می گویند میرلوحی سر حسادت یا رقابت یا هر چیز دیگری با مجلسی ها داشته است و از سر لج چنین تندروی کرده است. خدا می داند و ما از نیت ها خبر نداریم فعلا همان دلیل را اصل می دانیم که می خواستند رجوع به قبر و زیارت و احترام به یک عالم سنی کور شود همین به همبن سادگی و برای جا انداختن یک قصه در روزهای اول این محکم کاری ها لازم است حالا سهم ما از تاریخ هم حسرت خوردن از آن مجموعه عظیم است هر چند که آن باقی مانده ها هم امروز چندان برای مان مهم نیستند.سردر باقی مانده از بقعه شیخ ابومسعودداشتم از محکم کاری می گفتم و اکنون باید از سرنوشت مسجد مهرآباد بگویم نمی شد این مسجد تا ابد بماند وسط چمن کاری های زیر پل غدیر. قول داده بود شهرداری که مسجدی دیگر جایش بسازد و چنین هم کرد چندین متر آن طرف تر سمت روخانه در میانه فضای زیبای پارک های دنبال رودخانه، مسجد مهرآباد ساخته شد.دقیقا به یاد دارم در لحظات سال تحویل بود که شهرداری تمام ابزارآلات تخریب فوری خود را آورده بود. نمازجماعت در مسجد جدید به راه افتاده بود و حالا مجوز برای تخریب مکان قبلی محیا بود. جهت احتیاط هم وقت ویران سازی را لحظات سال تحویل گذاشته بودند که احیانا اگر معترضی هم در کار باشد دیگر حالا نتواند عده پیدا کند بالاخره ملاحظه ای بود برای خودش.از اتفاق آن دقایق با ماشین رد می شدم و مقداری توقف کردم تا تخریب را کامل ببینم. وزنه ای بلند می شد و بر دیوارها کوفته می شد. اندکی بعد کل مسجد به خاک نشسته بود تا لودرها فروریخته اش را جمع کنند. ماجرای مسجد مهرآباد طی دقایقی تمام شد و دیگر کسی هم برایش مهم نبود که آن پایین عالمی چون میرلوحی خفته است تا همان تردیدهای پیشین تاریخی هم در مورد محل دفنش برای همیشه فراموش شود. حالا گمان کنم این ابونعیم بود که آن گوشه اصفهان برای جناب میرلوحی چشمک می زد.