چرا «رویا»، «امید» را در مسیر مهاجرت همراهی نکرد؟

اخیرن با عزیزی در رابطه با تجربیاتش درباره مهاجرت صحبت می‌کردم. تعریف می‌کرد: «وقتی که بیست ساله بودم دایی‌ام داشت کارهای مهاجرتش را می‌کرد. یکی از دوستانم همان روزها داشت می‌رفت. برگشتم و بهشان گفتم، شماها دارید فرار می‌کنید، اگر میدان را خالی کنید پس چه کسی بجنگد؟ گاهی برای این‌که بفهمید چقدر احمق بودید باید زندگی کنی، زجر بکشی، شعار بدهی، از دست ظالم و اوباش کتک بخوری، برای حقوقی کم‌تر از دویست دلار در ماه شبانه‌روز کار کنی، لنگ کرایه خانه و نان شبت بمانی و یک چیزی حدود سیزده سال بعد در حالی که به اندازه شصت سال پیر شدی به خودت بگویی: کاش من هم همان وقت‌ها می‌رفتم». در این لحظه بحثمان تمام شد.نمی‌گویم ردیف است بابا، چیزی نیست. نمی‌گویم ولش کن، مهم نیست؛ به یک سمتت. نمی‌گویم می‌گذرد، سخت نگیر. چون ردیف نیست و مهم و سخت است ولی تو مهم‌تر و سخت‌تر از چیزی که هست داری تجربه‌اش می‌کنی؛ چون اوضاع ممکن است برهه‌ای از کنترلت خارج شده باشد. خبر خوب چیست؟ این‌که اوضاع همیشه از کنترل تو خارج بوده. صرفن چون تا این لحظه با مشکلی که نتوانی حل‌ش مواجه نشده بودی، معنایش این نیست که داشتی خوب کنترل می‌کردی. تصادفن آن‌طور پیش رفته و حالا هم تصادفن دارد طوری دیگری پیش می‌رود. تو نمی‌توانی جلوی زندگی و اتفاقاتی که آلردی اُفتاده‌اند بایستی. Well می‌توانی؛ ولی به نظرت چقدر رویکرد درستی است؟ چیزی را تغییر یا تسکین می‌دهد؟ من می‌دانم تو دلت نمی‌خواست این اتفاق‌ها بیفتند . ولی حالا دیگر اتفاق افتادند. برنامه‌ الان‌ت چیست؟شاید برای شخصی که از خارج از این مرزها رفتار ما تماشا می‌کند، خنده‌دار به نظر بیاید که در تلویزیون، شبکه سه اعلام می‌کند: تنها راه علاج افسردگی گریه برای امام حسین است. مادر و پدرهایی هستند که بدون ذره‌ای تامل منتظر یک بشکن هستند تا علم روان‌شناسی را تمامن منکر شوند و همان لحظه تلویزیون را خاموش می‌کنند، مبادا ادامه صحبت‌ها همین‌قدر رادیکال نباشد و اما و اگری اضافه شود، و بُلِ گرفته را چهارچنگولی می‌چسبند، و فرو می‌کنند به فرزندشان و رو به نوجوان و جوانی که تقریبن خودشان و ایدئولوژی حاکم افسرده کرده‌‌اند، می‌گویند: «بیا ببین! صد بار بهت گفته‌ام اگر ایمان و اعتقادت را قوی کنی تمام این مشکل‌ها حل می‌شود. لازم نکرده بروی مشاوره!»این یک سنارویی خیالی نبود. شاید سال‌هاست که از مادران و بزرگ‌ترهای جماعتی راهنمایی‌کننده در بین دوستان و آشنایانم می‌شنوم تراپی بی‌فایده‌ست، داری پول را دور می‌ریزی و باید روی توکل‌ت کار کنی و بی‌ایمانی ریشه افسردگی و اضطراب توست؛ سال‌هاست که بر عقیده خودشان می‌بینی گاهی پافشاری می‌کنند که همه روان‌پزشک‌ها و روان‌شناس‌ها دیوانه و پول‌دوست و غیرقابل اعتمادند. نه خودشان به تراپی رفتنِ دیگران را تشویق می‌کنند، نه مطالعه می‌کنند و وقتی هم اختیار افراد به دست خودشان بیوفتد فقط غر می‌زنند. از نقص‌های راهبردی سیستم حاکم است که به والدهایی که زندگی بچه‌هایشان را جهنم می‌کنند پروبال می‌دهد. چیزی که داریم زندگی‌اش می‌کنیم و می‌بینیم؛ و زندگی والدهایی که به بچه‌هایشان پروبال می‌دهند را جهنم می‌کند؛ هر روز و هر لحظه با خطاهای شناختی‌اش که بدان علمی ندارد و برای یادگیری آن مثل این‌که نفس نمی‌کشد. یا یک چیزی شبیه بیماری رو به احتضار. این حقیقت واضحی‌ست که همه‌چیز نسبی‌است و چطور بودنش بستگی مستقیم دارد به این‌که تو چطور بدان‌ها نگاه می‌کنی . بلاهایی که سر خودتان می‌آورید فقط سر خودتان نمی‌آید. سر اطرافیان‌تان هم می‌آید.جای غصه‌خوردن دارد که گوشی هوشمند دستمان می‌گیریم و ناف و نیپل و سپتوم سوراخ می‌کنیم و بالا تا پایین تنمان را تتو می‌کنیم و همه‌چیز شکل جهان اول است؛ لباس‌پوشیدن‌ها، رقصیدن‌ها، موزیک‌ها، آرایش‌ها، خوراکی‌ها و سلفی‌ها. از تماشای شباهت جزئیات زندگی‌مان، با جزئیات زندگی شهروند جهان اول، از شباهت دکوراسیون اتاق و خانه‌مان به شباهت دکوراسیون‌ها در پینترست نتیجه گرفتیم کلیات شبیه هم‌اند؛ پس ما هم حقوقی داریم و حداقل‌ها و حداکثرهایی وجود دارد. از لای دوستانت و از توی گوشی و لپ‌تاپ و فیلم و سریال و سبد خریدت بیرون بیا و مواجه شو با ایرانی بودن؛ با این‌که این تقلید تلاش مذبوحانه نسل‌های قبلی بود برای شبیه‌سازی یک زندگی عادی. بپذیر که کوهی از شکلات و کورتادو و پپرونی اسلایسی و بطری کولا کنار تماشای سریال‌های نتفلیکس زندگی‌ها را همان رویای اروپایی و آمریکایی که خیلی‌ها به اشتباه از همان ابتدای امر در سر می‌پرورانند و برای خودشان نهادینه کرده‌اند نمی‌کند. در اروپا و آمریکا (اگر آمارهای دیگری را در نقیض این‌که آن‌جا هم چنین گل و بلبل نیست نمی‌آورید و پذیرش این موضوع را دارید که نمی‌توان یک اشتباه را با اشتباهات بیشتری توجیه کرد و بدین شویه ابدن نمی‌توان ذره‌ای به حل‌کردن مسئله پرداخت) شانزده نفر از هر بیست نفر یکی از ویروس‌های پرخطر hpv را ندارد. چون شاید در عملکرد سابق برخی دولت‌مردان دیده‌ایم که ترجیح ایشان این است که جای ترویج و تضمین بهداشت جنسی هرچیز مرتبط با سکسی را انکار کنند تا به واسطه اندیشه‌شان که به آن‌ها نقدهای شدیدی وارد است، اسلام خدشه‌دار نشود. بپذیر به واسطه به دنیا آمدن‌ در این شرایط خیلی از چیزها را نداریم؛ چیزهایی که هیچ‌وقت حتی با مهاجرت‌کردن به دست‌ نخواهند آمد و این تقصیر تو نیست عزیزم.هرکس که درباره مهاجرت حرف می‌زند جنبه اقتصادی‌اش را می‌بیند. از خروج سرمایه‌های انسانی، مالی و عملی می‌گوید. اگر بگویی که هر جوانی که از ایران می‌رود، یک سرمایه عاطفی را با خود برده، امکان‌های عشق‌ورزی را با خود برده، به تو می‌خندند. جنبه عاطفی مهاجرت به کل ناگفته مانده. چون به‌نظر می‌رسد مهم نیست. چه کسی می‌داند این همه مهاجرت تا الان چند رابطه را از وسط شکست؟ چند عشق را به آخر رساند؟ چند نفر را جدا کرد؟ چند نفر حالا _ همین الان _ بازمانده یک مهاجرت هستند؟حتی گاهی اوضاع بدتر است. فکر مهاجرتی «در آینده» همه‌چیز را در «امروز» سست می‌کند. اجازه نمی‌دهد ارتباطی عمیق شکل بگیرد، چون جداییِ محتوم در پیش است. در برزخی بین دوزخ با دوزخ هستی. به نظرم رسید که این عارضه‌یِ مهاجرت، دست‌ کم گرفته شده. با وجود گستردگی، پیامد‌های روانی و اجتماعی‌اش نادیده مانده و گویا کسی برای این حرف‌ها تره هم خرد نمی‌کند. ما بیش از حد خود را با مهاجرت تطبیق داده‌ایم. مهاجرت «طاعونِ» جامعه ماست؛ اگرچه اجتناب‌ناپذیر است، نباید افراد را سرزنش کرد. کامو در کتاب طاعون گفت: «عشق به کمی آینده احتیاج دارد و طاعون، جدایی‌هایش، غم‌زدگی‌هایش، مردم را در زمان حال حبس کرد. برای ما فقط لحظه‌ها وجود داشت.» نمی‌شود بگوییم «نرو». اوضاع اینجا خوب نیست. به دلایل سیاسی خوب نیست. آدم‌ها مهاجرت می‌کنند. جدایی رخ می‌دهد. جدایی‌ها سیاسی است. حتی دلتنگی‌ها، سیاسی است.چند عزیز در نقد این صحبت نوشته‌اند: «کسی که واقعن عاشقه باهات میاد یا کسی که واقعن عاشقه، دوری رو بهانه جدایی نمی‌کنه».حرف شما به شدّت احمقانه، بی‌اساس، پوچ و البته آزاردهنده‌ست!یک مهاجر به خاطر رفتن نباید سرزنش شود. اما به خاطر بحرانی که به جان رابطه و «زندگی دیگری» می‌اندازد، شایسته سرزنش است. اگر احساس گناهی دارد، بی‌مورد نیست. باید قبول کند که به دیگری آسیبی زده، هرچند از سر خباثت نبوده، دوست نداشته این کار را کند و ناچار شده. شاید با پذیرش مسئولانه نقش خود در این بحران، به دیگری بتواند کمک کند. کسی که در ایران مانده، به عنوان کسی که «ترک شده» رنج می‌برد. او نیاز دارد که وضعیت سختی که دچارش است به درستی درک شود.پیشنهاد می‌کنم اگر قصد مهاجرت دارید، وارد رابطه عاطفی با کسی نشوید. یا لااقل از همان ابتدا مسئله را مطرح کنید. اگر پارتنر شما امکانی برای همراهی ندارد، توصیه می‌کنم آن رابطه را شروع نکنید، چون عاقبتش معلوم است. مزخرف‌ترین کاری که در زندگی‌ام کرده‌ام این است که: نگرانِ آدمی شدم که نمی‌خواست کسی نگرانش باشد. و اساسن آن‌قدر تکرار کرده است که «زندگی خودم است به خودم مربوط است» که دیگر درک خاصی از احساس نگرانی ندارد. چقدر اهمیت دادنت می‌تواند بیهوده و جنون‌آمیز باشد. مادامی که نخواهد یا نتواند اصلن حتی بفهمد درباره چه موضوعی صحبت می‌کنی یا اصلن چه می‌گویی.بهم گفت عکست وایب تابلوهای رنگ‌وروغن رو می‌ده. بعد با حسرت اضافه کرد، کاش می‌تونستم همین الان بِکِشَمِ‌ش. این عکس رو به تاریخ اولین‌ چهارشنبه‌سوری در روزهای پایانیِ اولین‌سال از قرنِ جدید ثبت کردم.پی‌‌نوشت:- یادتونه یه‌جایی تو سریال قورباغه نوید محمد‌زاده باد می‌نداخت توی گلوش و می‌گفت من غنی‌ام؟من تو روابط دوستانه‌م دقیقن همون حسو دارم؛ یه باد تو گلومه و غنی بودنو با تمام وجودم حس می‌کنم.- من نیز هم‌اکنون نیاز دارم چنین پیامی روی گوشی‌م ظاهر شه: سلام نازنین. حاضر شو دارم می‌آم دنبالت بریم برانچ :*- این پست رو صبح نوشتم و قصد انتشارش رو داشتم اما مدام با ارور 500 و 503 مواجه شدم که در انتشارش تاخیر افتاد. با حال و هوای صبح اول وقت نوشته شده.- این متن با تغییرات و اضافاتی خلاصه‌ برداشت‌های من از یادداشت‌های آبان و معین دهاز بود.- عنوان پست رو از این منبع خبری انتخاب کردم که بیراه هم نیست: https://irna.ir/xjLYDN