علاقه‌مندی‌ها؛ برنامه‌ریزی و هدف‌گذاری

برای تو؛ زندگی از محمدرضاطهرانی«شما باید کاری را انتخاب کنید که وقتی در حال انجامش هستید، متوجه گذر زمان نشوید. یعنی باید از همه چیز آن لذت ببرید. این ‌"همه چیز" شامل شکست هم می‌شود.»اینکه شما بیش از هشت ساعت روز خود را در یک شرکت مشغول کاری باشید که دوستش دارید یک بحث است، اینکه تا پایان شب (شما بخوانید تا زمانی که خوابتان ببرد) چگونه بگذرد هم بحث دیگری است. این فکر و جمله بالا و مجموعه عواملی که در محیط کار و زندگی شخصی رخ داده بود، عامل اصلی این شد تا من به این فکر کنم که یک فعالیت دوم و جدی در زندگی خودم ایجاد کنم. اما چه فعالیتی؟حدود ۹ مهر 1396 بود که به یکی از کمدین‌های با اخلاق تئاتر در اینستاگرام پیام دادم. چند ایده برای نمایش‌نامه برایش فرستادم. اصلا امیدی نداشتم که بخواند. اما او همه را با توضیح کامل رد کرد. ردشدن مهم نبود. توضیح‌دادنش مهم بود. در آخر به من توصیه کرد با توجه به علاقه‌ای که به موضوع نوشتن دارم، حتما به کلاس بروم و تمرین کنم. تمرین کنم؟ علاقه‌ای که به نوشتن دارم؟ درباره چه صحبت می‌کند؟بله، درست است. من یکی از استعدادهایم را فراموش کرده بودم. اما این صرفا کل دلیل شروع نوشتن نبود. چند روز بعد هم یکی از دوستانم با من تماس گرفت و خواست تا خیلی فوری یک متن کوتاه در حد دو جمله برای دوستش که ازدواج‌کرده، بنویسم. خیلی فوری در این حد که گوشی را نگه داشت تا بگویم. دقت کردید؟ نگردم، بگویم. و من گفتم!گوشی را که قطع کردم یادم آمد، زمانی که در مدرسه برای موضوع انشا به ما دو موضوع می‌دادند تا یکی را بنویسیم، من هر دو را می‌نوشتم. بدآموزی نداشته باشد، حتی یکی را می‌فروختم. یادم آمد که یک وبلاگ داشتم که روزانه تعداد بالایی بازدید داشت.اینکه آیا شروع کنم یا خیر، اصلی‌ترین سؤالی بود که ذهنم را درگیر کرده بود. همه این‌ها حدود یک سال زمان گرفت. بله، لحاظ‌کردن شرطی که در جمله اول گفتم، روی هر فعالیتی به همین راحتی صورت نمی‌گیرد. باید مطمئن می‌شدم. پس ایده‌های داستانی که به ذهنم می‌رسید را در یک فایل ورد یادداشت کردم. دو صفحه A4 با فونت ۱۱ و مارجین یک سانت از طرفین، پر از ایده، نشان‌دهنده درستی تصمیمی بود که گرفته بودم.یکی از ایده ها را انتخاب و شروع به نوشتن کردم. اما نوشتن داستان با پست بلاگ فرق داشت. چیزی که من با آن روبه‌رو نشده بودم. هر کاری می‌کردم، بیشتر از پنج یا شش خط نمی‌توانستم بنویسم. زمان را نباید از دست می‌دادم. پس در یک موسسه ثبت نام کردم. شاید خنده‌دار باشد ولی اولین داستان من، بعد از جلسه اول کلاس نوشته شد. چقدر هم خنده‌دار و افتضاح بود. ولی این‌ها مهم نبود. من بالاخره یک داستان نوشته بودم. اما این گره چگونه باز شده بود؟ استاد پرسید: «داستان چیست؟» و من گفتم: «داستان باید از یک جایی شروع و به یک جایی ختم بشود و یک پیام، درس یا آموزه‌ای هم داشته باشد.» استاد من را نگاه کرد و گفت: «شما چی کاره‌ای که می‌خوای نصیحت کنی بقیه رو؟ شما فقط باید قصه بگی، داستان بگی، همین… کسی گفته شما در جایگاه درس و عبرت‌دادن به دیگران هستی؟ قسمت اول تعریفت درست بود فقط. آغاز و پایان ….»سه ترم داستان‌نویسی و دو ترم نمایش‌نامه‌نویسی را گذراندم و خب مدت‌ها به همین منوال داستان‌هایی می‌نوشتم و گاهی در وبلاگم منتشر می‌کردم. گاهی هم برای دوستانم می‌فرستادم و نظرات آنها را هم می‌گرفتم.یک روز زمانی که در شرکت سخت مشغول انجام کاری بودم، یکی از دوستانم به نام حامد محمدخانی خیلی ناگهانی و بدون درخواست من، کتاب «حرکت در مه» را به من معرفی کرد. گفت: «تو که نویسندگی را دوست داری این کتاب را بخوان.» وقتی رفت، نتیجه جست‌وجوی من در گوگل شد، خرید آن کتاب و شروع مطالعه‌اش.چند روز پس از پایان خواندن «حرکت در مه» و در حالی که لیست کتب پیشنهادشده در آن را آماده می‌کردم، دیدن اتفاقی یک ویدئو از محمود دولت‌آبادی که در آن به کارکردن اشاره می‌کند، موجب شکل‌گرفتن یک فکر و ایده در ذهن من شد. دولت‌آبادی در آن ویدئو می‌گوید: «من هرچه یاد گرفتم از کارکردن بود.» در ادامه می‌گوید که نمی‌داند که جوانان چرا این‌قدر می‌خوانند، تئوری هر چیزی را این‌قدر می‌خوانند. باید شروع کنند به کارکردن، به انجام‌دادن… .چیزی در ناخوداگاه من شروع به شکل‌گرفتن کرده بود که من نیاز به یک محرک قوی‌تر داشتم تا آن را باور کنم. ۱۵ مهر ۱۳۹۹ به شهر کتاب مرکزی برای خرید رفتم. وقتی به میز «تاره‌های نشر ادبیات داستانی» رسیدم، ذوق کردم. محرک من برای نوشتن! یک عکس از آن گرفتم تا اگر روزی داستانی نوشتم و در این میز قرار گرفت، این دو را در کنار هم قرار دهم.انگیزه کافی در من شکل گرفته بود. اما چه بنویسم؟ از کجا شروع کنم؟ پیامی به استادم دادم که می‌خواهم رمان بنویسم و از او راهنمایی خواستم. او با همان صراحت استادانه خودش گفت: «داستان کوتاه بنویس. قلمت پختگی رمان رو نداره فعلاً.» به دلیل باوری که به او داشتم، هدفم شد نوشتن یک مجموعه داستان کوتاه.با یک حساب و کتاب ساده، تصمیم گرفتم کتابم ۲۰۰ صفحه باشد. پس من باید حدود ۱۲داستان کوتاه می‌نوشتم که سه تای آن را از قبل نوشته بودم و فقط باید بازبینی می‌کردمشان. وقتی برنامه‌ریزی تمام شد، من تازه متوجه سختی کار شدم. نه عدد ۲۰۰ به همین راحتی در دسترس بود، نه آن سه داستان چنگی به دل می‌زد. حتی به حذف آنها هم فکر کرده بودم. همان شروع ماجرا استرس گرفته بودم. تا اینکه به خودم گفتم: «تهش کسی چاپش نمی‌کنه دیگه، چته خب؟»اتفاقات زندگی شخصی‌ام به گونه‌ای رقم خورد که انگیزه من برای رسیدن به هدف اصلی‌ام که نوشتن یک رمان چند جلدی است، بیشتر شد. اما برای رسیدن به آن نقطه، باید تمرین کرد. اولین تمرین، تمام‌کردن همین مجموعه داستان کوتاهی بود که تصمیمش را گرفته بودم. پس همه فکرها و خیال‌پردازی‌ها را کنار گذاشتم تا روی همین هدف تمرکز داشته باشم.قدم اول، نوشتن پلات 12 داستان بود. آنها را در مسافرت یک روزه‌ای که در شیراز بودم، نوشتم. 17 مهر 1399.شاید باورتان نشود، گانت چارت هم داشتم. بله گانت چارت و برنامه‌ریزی. حتی تنظیم آلارم شبانه برای یادآوری صرف وقت روی پروژه نوشتن کتاب «مجموعه داستان کوتاه» که در آن زمان نامش انتخاب نشده بود. هر پلات تشکیل شده بود از پرداخت اولیه، ساخت شخصیت، انتخاب راوی، انتخاب درون‌مایه داستان، نوشتن، اتمام، بازخوانی اول، بازخوانی دوم، بازخوانی سوم، بازخوانی چهارم، انتخاب نهایی اسم، غلط‌گیری و تمام. این مراحل برای همه داستان‌ها یکسان و به نوعی WBS کاری من شده بود. برای هر مرحله یک شروع، پایان و بازه زمانی اجرا در نظر گرفته بودم و شروع کار.اولین ناامیدی زمانی بود که داستان اول در 15 صفحه و طی 20 روز تمام شد. 20 روز برای یک داستان و شما 11 داستان دیگر در پیش دارید. 15 صفحه از 200 صفحه. پس باید ترتیب ایده‌ها را تغییر می‌دادم تا ناامیدی بیشتر نشود. ترتیب را به گونه‌ای قرار دادم تا ایده‌هایی که مسلط هستم، بین 12 داستان پراکنده باشند.دومین ناامیدی من زمانی بود که بین دو داستان (حدود دو تا سه هفته) هیچ چیزی برای آغاز داستان بعدی به ذهنم نمی‌رسید. با توجه به این دو مورد، کاملا واضح است که برنامه‌ریزی من به شدت تحت تاثیر حواشی زندگی، حال من، یاری ذهن و... بود. پس باید به همه زمان‌ها یک بازه زمانی اضافه می‌کردم تا از بروز خطای بیشتر در برنامه‌ریزی سایر قدم‌ها جلوگیری شود. من به نوشتن این کتاب، مانند انجام یک پروژه نگاه کرده بودم. نمی‌گویم تاخیر نداشتم که قطعا داشتم. هدف اصلی من این بود که کتاب در 21 شهریور 1400 چاپ شده باشد، اما ناواردبودن من به پروسه وزارت ارشاد و فرایندهای اداری، برنامه‌ریزی پس از نوشتن من را به شدت تحت تاثیر قرار داد.سرانجام ۶ تیر ۱۴۰۰ مجموعه «برای تو؛ زندگی» در ۲۴۰ صفحه A5 تمام شد. با 52 ناشر تماس گرفتم. اکثرشان همکاری نکردند و چند تایی را نیز من رد کردم. حتی یکی را به دلیل شوخی‌کردن با اسم کتاب رد کردم، با اینکه شرایط خوبی هم برای همکاری داشت. بالاخره 2 شهریور 1400 با نشر حکمت کلمه قرارداد بستم و مجموعه داستان کوتاه «برای تو؛ زندگی» 25 آذر 1400، دقیقا روز تولدم منتشر شد.اما کلام آخر، وقتی ۶ تیر ۱۴۰۰ در یک پست اینستاگرامی از رسیدن به هدفم صحبت کردم، دوست بسیار نزدیکی که سال 95 اهدافم را مورد تمسخر قرار داده بود، با من تماس گرفت و صرفا گفت: «تو خیلی خوب بلدی چجوری زندگی کنی…» و به نظرم کاملا درست گفت. نکته اما آنجا بود که من هدف‌گذاری را به‌خوبی یاد گرفته‌ام. هدف باید به گونه‌ای انتخاب شود که حتی در صورت محقق‌نشدن و شکست‌خوردن، چیزی از زندگی شما از نظر خودتان به بطالت نرفته باشد. دقت کردید؟ از نظر خودتان!