انواع روانشناس و وظایفشان

چند نوع روانشناس می‌شناسید؟ تصور بیشتر ما از روانشناس شخصی است که در کلینیک به درمان اختلالات روانی مشغول است. پس ما روانشناس را معادل تراپیست می‌دانیم. اما آیا کار روانشناس محدود به درمان است؟ اگر نوشتهٔ قبلی ما را خوانده باشید می‌دانید که ده‌ها شاخه روانشناسی در جهان وجود دارد که هر کدام وظایف خاصی دارند. در این نوشته دربارهٔ انواع روانشناس و وظایف شغلی هر کدام صحبت خواهیم کرد.انواع روانشناس1. روانشناس بالینیروانشناسان بالینی (Clinical Psychologist) در زمینهٔ تشخیص و درمان اختلالات روانی فعالیت می‌کنند. این افراد نقش مهمی در حفظ سلامت روان ایفا می‌کنند. این روان‌شناسان بیش‌تر در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی دولتی و خصوصی حضور دارند. اما پزشک نیستند و به این معنی است که اجازهٔ تجویز دارو ندارند. بلکه برای درمان اختلالات از روش‌های روان‌درمانی استفاده می‌نمایند. این روان‌شناسان پس از پایان تحصیلات تکمیلی و سپری کردن دوره‌های آموزشی فعالیت خود را آغاز می‌نمایند. البته کار آن‌ها محدود به درمان نیست بلکه در محیط‌های آموزشی و دانشگاهی نیز حضور دارند.2. روانشناس مشاورهروانشناسان مشاوره (Counseling Psychologists) به مشاوره، راهنمایی و حل مشکلات افراد می‌پردازند. کار این روانشناسان یک تفاوت مهم با روانشناسان بالینی دارد. روانشناسان مشاوره با کسانی سر و کار دارند که درگیر مشکلاتی خفیف‌تر از اختلالات روانی هستند. این روانشناسان در زمینه‌های گوناگون از جمله حل مشکلات فردی، خانوادگی و شغلی، آموزش مهارت‌های زندگی، شیوهٔ فرزندپروری، ازدواج و طلاق مشاوره ارائه می‌کنند.3. روانشناس شناختیروانشناسان شناختی (Cognitive Psychologists) با تفکر و شناخت انسان و اثرات آن در زندگی فرد سر و کار دارند. کار این روان‌شناسان هم جنبهٔ پژوهشی و هم درمانی دارد. این افراد به موضوعات روان‌شناختی از جمله شناخت، انگیزه، ادراک، توجه، یادگیری و حافظه علاقه‌مند هستند. روانشناسان شناختی در مراکز پژوهشی، دانشگاه‌ها، بیمارستان‌ها و سازمان‌های خصوصی و دولتی کار می‌کنند.4. روان‌شناس جامعهروانشناسان جامعه (Community Psychologists) در زمینهٔ سلامت روان جامعه پژوهشی و مطالعه می‌کنند. آن‌ها ارتباط افراد با جوامعشان و تأثیر متقابل جوامع روی افراد را بررسی می‌کنند. هدف این روان‌شناسان آموزش جامعه، ارائه برنامه‌های پیشگیری و ایجاد تغییرات مثبت در سطح فردی و اجتماعی است است.5. روانشناسان زیستیروان‌شناسان زیستی (Biopsychologists) یا روانشناسان فیزیولوژیک (Physiological Psychologists) تأثیر مغز و سیستم عصبی بر رفتار و ذهن انسان را مطالعه می‌کنند. این شغل ارتباطی تنگاتنگ با زیست‌شناسی و علوم اعصاب دارد. این افراد حداقل دارای مدرک کارشناسی روان‌شناسی هستند اما فرصت‌های شغلی برای کسانی که دارای مدرک کارشناسی ارشد یا دکترا هستند بیش‌تر است. بیش‌تر این متخصصان در محیط آزمایشگاهی روی نمونه‌های حیوانی کار می‌کنند تا بتوانند به درک بهتری از آسیب‌شناسی در انسان دست یابند؛ اما ممکن است نمونه‌های انسانی را نیز تجزیه و تحلیل نمایند. یکی از مهم‌ترین کارهای این روان‌شناسان بررسی و مطالعه دربارهٔ اثرات داروها روی جسم و ذهن انسان است. افزون بر فعالیت‌های آزمایشگاهی، این روان شناسان در دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی دولتی نیز فعالیت می‌کنند.6. روانشناسان صنعتی-سازمانیاین روان‌شناسان در شرکت‌ها، سازمان‌ها و کسب و کارها فعالیت می‌کنند. این افراد بیش‌ترین درآمد را در زمینهٔ روان شناسی به خود اختصاص می‌دهند. آن‌ها از اصول روان‌شناختی در محیط کار استفاده می‌کنند تا میزان بهره‌وری و رفاه نیروی کار را افزایش دهند. هم‌چنین کارمندان مناسب را برای مشاغل مورد نظر شناسایی می‌کنند. یکی دیگر از کارهای این افراد کمک به کارمندان برای حل چالش‌های محیط کار است. از آن‌جایی که رضایت شغلی نقش مهمی در بهبود کارایی دارد این روان‌شناسان تلاش می‌کنند تا چالش‌ها و مسائل کارمندان را برطرف نمایند. آن‌ها با تدوین برنامه‌های آموزشی برای کارمندان و ارائه برنامه‌های راهبردی برای مدیران به شرکت‌ها و کسب و کارها کمک می‌کنند.7. روانشناسان رشدروانشناسان رشد (Developmental Psychologists) دربارهٔ رشد انسان در طول زندگی تحقیق می‌کنند. این روان‌شناسان مراحل گوناگون رشد از جمله کودکی، نوجوانی، بزرگسالی و پیری را به عنوان مراحلی جداگانه مورد پژوهش قرار می‌دهند. البته تمرکز این روان‌شناسان بیش‌تر روی کودکی و نوجوانی است. کار این روان‌شناسان می‌تواند جنبهٔ پژوهشی یا درمانی داشته باشد.8. روانشناس تطبیقیکار روی حیوانات و مطالعهٔ رفتارشان از جمله کارهای روانشناسان تطبیقی (Comparative Psychologists) است. آن‌ها به شباهت و تفاوت‌های رفتارهای انسان و حیوان توجه می‌کنند. این افراد با مطالعه و تحلیل رفتارهای حیوانات (مانند موش‌ها، گربه‌ها و سگ‌ها) به بینشی دربارهٔ رفتارهای انسان نیز دست می‌یابند. از روان‌شناسان موثر در این حوزه می‌توانیم از ثرندایک، پاولوف و اسکینر یاد کنیم که با بررسی رفتارهای حیوانات توانستند نقش مهمی در افزایش آگاهی ما دربارهٔ رفتار انسان داشته باشند.9. روانشناس بازاریابیروانشناس بازاریابی (Marketing Psychologist) یا روان‌شناس مصرف (Consumer Psychologist) رفتار مصرف کنندگان را تجزیه و تحلیل می‌نمایند و بر همین اساس استراتژی بازاریابی را برای شرکت‌ها و سازمان‌ها تعیین می‌کنند. این روان شناسان با درک رفتار و ذهنیت مصرف‌کنندگان به دنبال راهکارهایی برای جذب مشتریان و افزایش فروش هستند. آن‌ها به شرکت‌ها و کسب و کارها کمک می‌کنند تا رفتار مشتریان را ارزیابی کنند و محصولاتی تولید نمایند که تا حد امکان برای این مشتریان جذاب باشد. هم‌چنین می‌توانند نگرش مشتریان نسبت به برندها را بهبود بخشند.10. روانشناسان بین فرهنگیروان شناسان بین فرهنگی (Cross-Cultural Psychologists) عوامل فرهنگی را مورد مطالعه قرار می‌دهند. آن‌ها به چگونگی تفاوت افراد در فرهنگ‌های گوناگون و تأثیر وابستگی فرهنگی بر افراد توجه می‌کنند. دستاورد کار این روان‌شناسان به بینش ما دربارهٔ رفتارهای انسانی کمک می‌کند. کار این روان‌شناسان بیش‌تر جنبهٔ پژوهشی دارد.11. روانشناسان هوانوردیشاید برایتان عجیب باشد که روانشناسان چه ارتباطی با صنعت هوانوردی دارند. شاید برای شما هم پیش آمده باشد که هنگام فراز یا فرود هواپیما دچار فشار روانی شده باشید یا احساس کنید که این محیط خطرناک است. خلبانان و مهمانداران هر روز در این موقعیت قرار می‌گیرند و در خطر اضطراب و دیگر اختلالات روانی هستند؛ در آمریکا خدمهٔ پرواز خطوط هوایی، چهارمین شغل پرخطر و استرس‌زا را دارند. بنابراین خدمهٔ پرواز نیاز به کمک حرفه‌ای برای پیشگیری و درمان دارند. روانشناسان هوانوردی (Aviation Psychologists) به مطالعهٔ رفتار و فرآیندهای روانی خلبانان، کادر پرواز و مسافران می‌پردازند. سلامت روان خدمهٔ هواپیما بسیار مهم است چون اگر دچار مشکلات روحی شوند ممکن است کارشان به طور مستقیم تحت تأثیر قرار گیرد و جان مسافران به خطر بیافتد. پس امنیت خطوط هوایی با وجود روانشناسان هوانوردی افزایش می‌یابد.12. روانشناس تربیتیروانشناسان تربیتی (Educational Psychologists) فرآیندهای آموزشی و شیوهٔ یادگیری افراد را مطالعه می‌کنند. روانشناسان تربیتی در مراکز آموزشی و دانشگاهی فعالیت به عنوان آموزگار، استاد یا روانشناس فعالیت می‌کنند. این روان‌شناسان اثرات عوامل گوناگون فردی، شناختی، خانوادگی و اجتماعی بر یادگیری را بررسی می‌کنند تا بتوانند راهبردهای آموزشی و تکنیک‌های موثر آموزشی را ارائه کنند. کمک به کودکانی که دارای مشکلات یادگیری خاص هستند و بهبود روش‌های یادگیری برای این کودکان یکی از اهداف مهم این روان‌شناسان است.13. روانشناسان سلامتروانشناسان سلامت (Health Psychologists) به دنبال افزایش سطح رفاه و سلامت جسمانی و روانی مردم هستند. آن‌ها تأثیر عوامل روان‌شناختی، زیست‌شناختی و اجتماعی بر سلامت انسان را مطالعه می‌کنند. برخی از این روان‌شناسان به عنوان درمانگر و برخی به عنوان پژوهشگر فعالیت می‌کنند. کار این افراد ارائهٔ برنامه‌های درمانی و آموزش روش‌های مقابله‌ای برای حفظ سلامت جسمانی و روانی است. آن‌ها اثرات متقابل عوامل روانی و جسمانی روی هم را نیز بررسی می‌کنند. رسیدگی به مشکلاتی مانند ترک سیگار، تناسب اندام و مدیریت استرس بر عهدهٔ این افراد است.14. روانشناسان مهندسیشاید با دیدن این دو واژه در کنار هم تعجب کرده باشید. روان‌شناسان مهندسی (Engineering Psychologists) نقش مهمی در صنعت و توسعهٔ فناوری دارند. این روانشناسان به دنبال پیدا کردن راهکارهایی برای افزایش توانمندی‌های انسان با استفاده از بهبود فناوری‌ها، ابزارها، ماشین‌ها و محیط کار هستند. کار اصلی این روان‌شناسان این است که با توسعهٔ فناوری به رفاه انسان‌ها کمک کنند. این افراد به ویژه در شرکت‌ها و صنایع وابسته به فناوری فعالیت می‌کنند. یکی از نمونه کارهای مهم این روانشناسان طراحی و اصلاح ابزارهایی مانند تلفن همراه است تا نیازهای مردم را بهتر برطرف نماید.15. روانشناس قانونیروانشناسان قانونی (Forensic Psychologists) مسائل قانونی را از نگاه روان‌شناسی بررسی می‌کنند. بیش‌تر این افراد به دادگاه‌ها و سیستم قضایی در اجرای عدالت کمک می‌کنند. آن‌ها به انگیزه‌های افراد در پرونده‌های جنایی توجه می‌کنند. هم‌چنین در مسائلی مانند حضانت کودک، طلاق و پرونده‌های آزار جنسی نقش مهمی بر عهده دارند. کمک به قربانیان پرونده‌ها برای حل مشکلات نیز بخشی از کارهای این افراد است.منبع: آقای روانشناسپانوشت: آیا آن‌چه خواندید با تصور شما دربارهٔ روانشناس همخوانی داشت؟ به نظر شما کدام شاخه جذابیت بیشتری دارد؟