عضو هیات مدیره اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی: مشارکت صنفی در این صنعت پایین است

عضویت در هیات مدیره اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی و همچنین ‏از بنیان‌گذاران انجمن صنفی کسب‌وکارهای اینترنتی بودن، بهانه‌ای شد برای گفت‌وگو با رضا الفت ‌نسب. وی طی ۱۰سال اخیر تلاش زیادی کرده تا با راه‌اندازی انجمن صنفی و تشکیل اتحادیه کشور، گام‌هایی برای بهبود شرایط صنعت و اکوسیستم کارآفرینی بردارد تا در چهارچوب صنفی بتوانند برای احقاق حقوق خود گام بردارند. در این گفت‌وگو نیز در مورد اهمیت داشتن صنف، وظایف اعضای صنف، اقداماتی که شده و اقداماتی که باید در این حوزه به لحاظ صنفی بشود، صحبت کرده است.نقل قولی از رضا الفت نسب ارزیابی کلی شما از فعالیت‌های صنفی طی سالی که از عمر صنعت برنامه‌ها و بازی‌های موبایلی و به‌طور کلی اکوسیستم کارآفرینی کشور می‌گذرد چیست؟سن و سابقه فعالیت صنفی در اکوسیستم کسب‌وکارهای آنلاین حدود ۱۰ یا ۱۱سال است و به نظر من شروع جدی این حوزه و این اکوسیستم هم با شروع به کار انجمن صنفی کسب‌وکارهای اینترنتی در این حوزه اتفاق افتاده است. قبل از آن، نهاد خاصی وجود نداشت که پیگیر مسائل و مطالبات صنفی این حوزه باشد. تجربه ۱۰ساله من نشان می‌دهد که متاسفانه یکی از ایرادات بزرگ اکوسیستم، عدم آشنایی و عدم تمایل افراد به فعالیت‌های صنفی است.درحالی‌که تجارب سایر صنوف نشان می‌دهد که آنها با همین فعالیت‌های صنفی توانسته‌اند حق و حقوق خود را بگیرند. اما با گذشت بیش از ۱۰سال از شروع فعالیت‌های جدی کسب‌وکارهای آنلاین، همچنان فعالان این حوزه میل زیادی به فعالیت‌های صنفی نشان نمی‌دهند و این یک ایراد بزرگ است.تصویری از رضا الفت‌نسببه نظر شما چرا بعد از گذشت بیش از ۱۰سال، هنوز تمایلی به انجام فعالیت صنفی در بین اعضای اکوسیستم دیده نمی‌شود؟برای خود من شفاف نیست که چرا تمایلی به این کار وجود ندارد. اما فکر می‌کنم که جوان‌بودن و نداشتن تجربه یکی از دلایل این عدم تمایل باشد. من سال‌هاست که در بازار تهران یعنی در حوزه کسب‌وکارهای سنتی فعال بوده‌ام و می‌دانم که وقتی افراد وارد بازار می‌شوند، از شاگردی شروع می‌کنند، با کار عجین می‌شوند و بعد از سال‌ها چم‌وخم کار دستشان می‌آید.سپس برای هر کاری، از طریق تشکل مربوط به خودشان اقدام می‌کنند. به همین دلیل در بازار‌های سنتی، فعالیت‌های صنفی کاملا محسوس است. اما جوان‌بودن صنف کسب‌وکارهای اینترنتی موجب شده تا اهمیت فعالیت صنفی کماکان برای‌شان روشن نباشد.دلیل دیگر هم می‌تواند این نکته باشد که دولت و حاکمیت بیش از اندازه به این حوزه ورود پیدا کرده‌اند و موجب اختلالات زیادی شده‌اند تا افراد نتوانند به اجماعی برای فعالیت صنفی برسند. در حقیقت ورود سازمان‌های مختلف به این حوزه موجب شده تا هماهنگی و همگرایی ویژه‌ای بین اعضای صنف به‌وجود نیاید.به‌عنوان مثال، وزارت کشور یا وزارت نفت خودشان برنامه‌هایی را تدارک می‌بینند و کسب‌وکارها را به‌صورت جداگانه دعوت می‌کنند و... این اقدامات موجب می‌شود که اجماعی برای انجام فعالیت‌های یکپارچه صنفی وجود نداشته باشد. درحالی‌که انجمن کسب‌وکارهای اینترنتی یا اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی باید برای مطالبات اکوسیستم کارآفرینی اقدام کنند نه اینکه هر کسب‌وکاری از طریق حوزه مربوط به خودش کارهایش را جلو ببرد.مسئله دیگری هم وجود دارد و آن این که کسب‌وکارهای کوچک در اکوسیستم کارآفرینی فکر می‌کنند که اقدامات صنفی بیشتر در جهت منافع کسب‌وکارهای بزرگ این حوزه است و تنها آنها در کانون توجه قرار دارند. بنابراین تمایل‌شان را برای فعالیت صنفی از دست داده‌اند. این مسئله هم ناشی از ورود مستقیم حاکمیت است که معمولا برنامه‌ها و جلساتش را با کسب‌وکارهای بزرگ این حوزه برگزار می‌کند.ارزیابی کلی من از فعالیت‌های صنفی طی سال‌های اخیر این است که وضعیت فعالیت‌های صنفی نسبت به ۱۰سال گذشته، وضعیت بهتری است اما با شرایط مطلوب فاصله زیادی دارد و باید مشارکت و اقدامات بیشتری در این زمینه صورت بگیرد.چرا برای توسعه‌ي این صنعت به صنف نیاز است؟اگر این صنعت می‌خواهد زنده بماند و حرفی برای گفتن داشته باشد، باید تشکیلات صنفی داشته باشد تا صدایش شنیده شود. الان وضعیت صنفی در این حوزه تا ۳۰درصد وضعیت مطلوب است و باید به چند برابر افزایش پیدا کند. این صنف باید به راحتی و بدون لکنت زبان با سازمان‌ها و دستگاه‌های حکومتی و دولتی صحبت و گفت‌وگو کند.اصولا انجمن‌ها یا اتحادیه‌ها می‌توانند موجب آسیبی برای صنف بشوند؟من برای هر نوع صنف و صنعتی، وجود تشکل و انجمن و اتحادیه را لازم می‌دانم. اما همواره باید آسیب‌شناسی کرد. چون اگر مراقبتی صورت نگیرد، همین انجمن یا اتحادیه هم می‌تواند مشکل‌ساز باشد. مثلا الان هستند افرادی که می‌گویند که عده‌ای در انجمن و اتحادیه نشسته‌اند و برای ما تصمیم می‌گیرند. پس راه‌حل چیست؟راه‌حل نخست این است که خود افرادی که چنین ادعایی دارند، مشارکت صنفی‌شان را افزایش بدهند، مطالبه کنند و حرف‌شان را بزنند تا مشخص شود که به حرف‌شان توجه می‌شود یا نمی‌شود. اما وقتی مشارکت صنفی اندک باشد، اتفاقی که می‌افتد این است که افرادی از دستگاه‌ها یا نهادهای دیگر سردمدار این صنف می‌شوند. یعنی بهترین‌ها کنار می‌کشند و مشارکت نمی‌کنند و بنابراین صنف نمی‌تواند حرفش را در مجامع دولتی و حکومتی به کرسی بنشاند.از طرفی افرادی که بخش صنفی را رهبری می‌کنند، برنامه‌ریزی‌شان باید به گونه‌ای باشد که موجب افزایش مشارکت اعضای صنف بشوند. یعنی نباید به این صورت باشد که اعضای صنف از آنچه درون انجمن یا اتحادیه می‌گذرد، بی‌خبر باشند. با شفافیت و ایجاد راهکارهایی با استفاده از فناوری، می‌توان توجه سایر اعضای صنفی را برای فعالیت بیشتر جلب کرد.کسب‌وکارها از صنف چه توقعاتی باید داشته باشند؟با توجه به اینکه حتی در سطوح بالای مدیریتی کسب‌وکارهای بزرگ این صنعت هم اطلاعات صنفی‌شان به شدت پایین است و قوانین را نمی‌دانند و آیین‌نامه‌ها را نمی‌خوانند، معمولا توقعات عجیب و غریبی دارند. مثلا می‌گویند که چرا اتحادیه کاری نمی‌کند که مالیات پرداخت نکنیم. این درخواست‌ها نشان می‌دهد که آنها اصلا قوانین مربوط به پرداخت مالیات را هم مطالعه نمی‌کنند. از طرفی هیچ‌کس پیشنهاد و طرحی برای رفع مشکلات ارائه نمی‌دهد. ضمن اینکه ساختار راه‌اندازی اتحادیه‌ها در کشور دچار مشکلات اساسی است و همین موضوع موجب شده تا بسیاری از انجمن‌ها و اتحادیه‌ها صرفا در حد یک اسم باشند و عملا کاری نتوانند بکنند. چون سیستم دولتی و حاکمیتی از انجمن‌ها و اتحادیه‌ها نظرخواهی نمی‌کند.اینکه نهادهای بالادستی بدون نظرخواهی از انجمن یا اتحادیه تصمیمی می‌گیرند و اقدامی می‌کنند، موجب دلسردی اعضای انجمن‌ و اتحادیه شده چون فکر می‌کنند که خود این تشکل‌ها هم به اصطلاح در میدان بازی نیستند. اما راهکار این مسئله، کنارکشیدن از فعالیت صنفی نیست.ضمن اینکه توقعات نباید دم‌دستی باشد. بلکه باید طرح و پیشنهاد داشته باشیم. از طرفی این صنف جوان است و هنوز باید برای اثبات خودش تلاش کند. تلاش‌ها باید تا جایی باشد که نهادهای تصمیم‌گیر کشور بدون نظرخواهی از تشکل‌ها، برای آن اکوسیستم تصمیم‌گیری نکنند.علاوه بر نکاتی که به آنها اشاره کردید، اصولا صنف چه خدماتی می‌تواند به کسب‌و‌کارها ارائه بدهد؟وجود اتحادیه کمک بسیار بزرگی برای کسب‌وکارهای حوزه آنلاین محسوب می‌شود. قبل از تشکیل چنین اتحادیه‌ای، قرار شده بود که اتحادیه‌های سنتی به این حوزه ورود پیدا کنند و به کسب‌وکارهای آنلاین مجوز بدهند. یعنی افرادی سنتی که دیدگاه روشنی نسبت به کسب‌وکارهای آنلاین نداشتند، می‌خواستند برای آنها تصمیم‌گیری کنند. اما با راه‌اندازی اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، فضای جدیدی ایجاد شد و گام بسیار مهمی بود که البته هنوز هم اهمیتش برای بسیاری از فعالان این صنعت روشن نشده است.وجود رویدادهایی که طی این سال‌ها برگزار شده و شبکه‌سازی که ایجاد شده موجب شده تا این اکوسیستم بهتر از قبل شکل بگیرد و جلو برود. مثلا طی دو سال اخیر که کرونا شیوع پیدا کرده و رویدادهای حضوری یا برگذار نشده‌اند یا کمرنگ بوده‌اند، کنش‌های صنفی هم کاهش چشمگیری یافته‌اند. مجامع صنفی حوزه آنلاین همواره از رویدادهای این حوزه حمایت کرده‌اند و همیشه در کنار برگزارکنندگان این رویدادها قرار دارند.نکته مهم دیگر این است که قبلا حاکمیت هرگونه فعالیت اینترنتی را اصلا برنمی‌تابید، اما الان به روشنی می‌داند و فهمیده است که این کسب‌وکارها خدمات متنوعی به مردم ارائه می‌کنند و اینقدر این حوزه برای حاکمیت جذاب شده که خودشان هم به آن ورود کرده‌اند و خواهان سرمایه‌گذاری و گرفتن سهم از این حوزه هستند. انجام فعالیت‌های صنفی و دفاع از حقوق اعضای صنف در دستگاه‌های دولتی و برگزاری جلسات متعدد با مقامات حاکمیتی در به‌ رسمیت شناختن این حوزه و کسب‌وکارهای آنلاین بسیار موثر بوده است.