روانشناس یا روانپزشک؟

بر اساس علوم تجربی، هر آن چه به صورت عینی و ملموس قابل اندازه‌گیری نباشد، فاقد ارزش علمی تلقی می‌شود، اما بر اساس علوم انسانی، منحصر به فرد بودن هر انسانی به همراه عواطف و احساسات، افکار، ناخودآگاه و ... مورد توجه قرار می‌گیرد. با این توضیحات، برای کدام اختلالات روانی باید به روان پزشک و برای کدام اختلال‌ها باید به روان شناس در کلینیک روانشناسی مراجعه کنیم؟تفاوت بنیادی روان شناس با روان پزشکپزشکان به ابعاد جسمانی توجه بیشتری دارند در حالی‌که روان شناس‌ها مسائل اجتماعی و معنوی را هم مد نظر قرار می‌دهند. این تفاوت دیدگاه بنیادی باعث ایجاد تفاوت اساسی بین روان شناس و روان پزشک شده است. اختلالات و مشکلاتی که ناشی از نبود تعادل در مواد شیمیایی یا اختلال در ارتباطات بخش‌های مختلف مغز است، در حیطه کار روان پزشک‌ها قرار می‌گیردبیماری‌هایی مانند اسکیزوفرنی، اختلال‌های بسیار شدید خلقی مانند افسردگی و اضطراب‌های شدید که باعث قطع ارتباط افراد با واقعیت شده است. در مقابل روان شناس‌ها با مشکلات ارتباطی و خلقی که باعث درک نامتوازن از واقعیت می‌شود، روبه رو هستند. توجه به تفاوت این دو حالت، راهنمای بسیار مفیدی برای افراد و خانواده‌هاست که تشخیص بدهند نیاز به روان شناس دارند یا روان پزشک.طبق آن‌چه گفته شد، یک فرد افسرده را در نظر بگیرید که گرایش دارد همیشه مشکلات و شکست‌ها را بزرگ کند؛ این فرد باید با مراجعه به روان شناس درصدد حل مشکل خود باشد، اما در مقابل، فردی که افسردگی بسیار شدیدی دارد که دیگر هیچ درکی از واقعیت ندارد و خود را در سیاهی مطلق می‌بیند برای شروع درمان مراجعه به روان پزشک برای او بهتر استاول به روان شناس مراجعه کنید، سپس روان پزشکروان پزشک‌ها در کشور ما، گرایش به درمان دارویی برای بیشتر مشکلات دارند و روان‌درمانی را جدی نمی‌گیرند در حالی‌که در تغییر نگرش فرد، دارو تاثیری ندارد. از سوی دیگر، نمی‌توان از روان‌درمانی برای همه افراد استفاده کرد. حداقلی از تفکر منطقی برای موثر بودن روان‌درمانی مورد نیاز است. بهترین توصیه به مردم این است که اول به ملاقات روان شناس بروند و در صورت نیاز از طریق روان شناس به روان پزشک ارجاع داده شوند. البته و متاسفانه در کشور ما مردم دوست دارند تمام مشکلات آن‌ها سریع و با کمترین تلاش حل شود.در نتیجه گرایش به دارودرمانی هم بیشتر است. حتی پزشک‌های عمومی به راحتی دارو‌های اعصاب و روان را تجویز می‌کنند، اما باید در نظر داشت که دارودرمانی برای بیشتر مشکلات روحی و روانی آخرین مرحله درمان محسوب می‌شود. برای فردی که به علت سبک رفتاری خود دچار مشکلات ارتباطی شده است، تغییر سبک برخورد با دیگران چاره کار است که دارو هیچ کارکردی غیر از کاهش علایم به صورت موقت برای او ندارد.به روانپزشک چه بگوییم؟ببینید لازم است چه مواردی را به روانپزشک بگویید:یک- مشخص کردن مشکل: مشکل‌تان را مشخص کنید.پیش از شروع جلسه با روانپزشک، خوب فکر کنید که درمورد چه موضوعی کمک می‌خواهید. نشانه‌هایی که شما را نگران کرده فهرست کنید.دو- اطلاعات کافی: اگر دکتر بخواهد به شما کمک کند، باید اطلاعات کافی داشته باشد.جزییات سابقه‌ی بیماری یا مشکلات ذهنی، سابقه‌ی درمان‌های قبلی و فهرست داروها و مکمل‌هایی را که مصرف می‌کنید، به دکتر بگویید.سه- جزییاتی از زندگی روزمره‌: لازم است روانپزشک جزییاتی از زندگی روزمره‌ی شما بداند.مثل مدت خواب شبانه، برنامه‌ی غذایی روزانه و مدت فعالیت بدنی هفتگی‌تان.چهار- داروهای مصرفی: درصورتی ه دارو مصرف می‌کنید، خیلی مهم است که نام داروها و مقدار مصرف آنها را بگویید.بهتر است با روانپزشک روراست باشید. اگر داروی تازه‌ای برای شما تجویز کند، این احتمال وجود دارد که میزان داروی دریافتی روزانه‌ی شما از حد مجاز بیشتر شود و مشکلات بیشتری ایجاد کند.پنج- منابع استرس زا: ببینید چه چیزی در خانه یا محل کار در شما استرس ایجاد می‌کند.منابع اضطراب‌ را پزشک‌تان درمیان بگذارید. شاید حرف زدن درباره‌ی مسائل ناخوشایندی مثل طلاق یا اخراج شدن از کار خیلی راحت نباشد؛ اما لازم است روانپزشک در جریان مشکلات شما قرار گیرد.شش- خوددرمانی:سعی نکنید افسردگی را خودتان درمان کنید.بعضی‌ها به مصرف مواد مخدر یا الکل رو می‌آورند تا نشانه‌های افسردگی را مدیریت کنند؛ اما نمی‌دانند که شرایط را پیچیده‌تر می‌کنند. کسی که مواد مخدر یا الکل مصرف می‌کند، لازم است با روانپزشک درمیان بگذارد.هفت- تغییرات فیزیکی:بعضی از بیماری‌ها مثل افسردگی فقط روی خلق‌وخو اثر نمی‌گذارند، بلکه نشانه‌های فیزیکی هم دارند.برای مثال به‌خواب رفتن مشکل می‌شود، انرژی فرد و گرایش به ارتباط جنسی کم می‌شود. نشانه‌های جسمی هم از مواردی‌ست که باید به روانپزشک بگویید.هشت- فکر خودکشی:اگر فکر خودکشی به سرتان زده هرگز از روانپزشک پنهانش نکنید.نه- نقطه‌های تاریک زندگی:شاید گفتن علائم افسردگی مثل بدخوابی یا بی‌اشتهایی خیلی راحت‌تر باشد تا این‌که بگویید مواد مخدر مصرف می‌کنید یا از ظاهر خودتان خجالت می‌کشید. روانپزشک باید تصویر کلی از مشکلات شما داشته باشد، پس بهتر است دردها و مشکلات عمیق را همان ابتدا با او مطرح کنید.به چه روانشناسي مراجعه کنیم؟این بستگی به مساله شما دارد، شاید قرار باشد درباره اختلاف‌نظر با همسرتان یا کودک خردسال و نوجوان سرکشتان مشورت بخواهید، شاید هم به دنبال یک روان‌شناس آشنا به حوزه ترک اعتیاد می‌گردید یا این‌که به دنبال یک برنامه‌ریزی تحصیلی منظم هستید، ممکن است خواب‌های ناآرام یا کابوس‌های شبانه شما را ترغیب به دیدن روان‌شناس کند، یا یک احساس گناه کهنه آزارتان دهد، شاید هم موضوع ساده‌تر از این حرف‌هاست مثلا بخواهید درباره مساله‌ای تصمیم‌گیری کنید یا یک مشاوره منظم به صورت ماهانه یا دو ماه یکبار داشته باشید آن هم برای پیشگیری از مشکلات احتمالی.یکی از دلایل مهمی که افراد را از روا‌ن‌شناس و نتیجه گرفتن از مشاوره ناامید می‌کند، انتخاب اشتباه درمانگر است. برخی از افراد هنگام مراجعه به روان‌شناس توقع یک تخت روانکاوی و کارهایی نظیر هیپنوتیزم دارند، برخی هم به دنبال یک صحبت ساده برای حل مشکلشان هستند. اگر قصد رفتن پیش روان‌شناس یا مشاور را دارید، بد نیست از مسائل لازم و ضروری برای انتخاب روان شناس و انجام مشاوره اطلاع داشته باشید.درواقع روان‌شناسانی که دارای شماره نظام سازمان روان‌شناسی و مشاوره قرار دارند و از نظر علمی و تجربی تائید شده‌اند، اما باید دقت داشته باشید که این تابلوی سبز رنگ به معنی کافی بودن تحقیقات شما نیست، چراکه روان‌شناسی فقط یک علم صرف نیست، بلکه ترکیبی از علم و هنر است و این یعنی تجربیات و توانایی‌های فردی روان‌شناس در کسب این هنر تاثیرگذار است. از سوی دیگر باید این نکته را هم در نظر داشته باشید که این رشته در مقاطع مختلف زیرگروه‌های زیادی دارد، پس هر روان‌شناس در یک زمینه مشخص تخصص بیشتری دارد، یکی در زمینه حل مشکلات زوجین متخصص است و دیگری در زمینه کودک، یکی در اختلال اضطراب تجربه پیدا کرده و دیگری در زمینه افسردگی.