هنر در ادبیات و سینما باید چگونه باشد؟

یک عکس سوررئال از هنر چه انتظاری داریم؟ هنر ادبیات و سینما باید چگونه باشد؟این ها سوالاتی هستند که پاسخشان بسیاری از مشکلات را حل خواهند کرد.هنر باید چه کار کند؟ نظر من به عنوان یک جوجه کارگردان و نویسنده و یک سینه فیل این است که هنر باید حس بر انگیزد. اما واقعا این به چه معناست؟اگر یک فیلم بین درست و حسابی باشید حتما تابه حال هم فیلم خوب دیده اید و هم فیلم بد و اگر خیلی وارد باشید برای خودتان یک فرمول برای تفکیک خوب ها از بد ها دارید. آن فرمول چیست؟من نمی توانم خود را مانند استاد فراستی باسوادبدانم اما تا به حال نزدیک به ۵۰۰۰ فیلم دیده ام و فکر می کنم برای صاحب نظر بودن کافی باشد. بعد از دیدن این همه فیلم به این نتیجه رسیدم: هنر باید حس بر انگیزد. حسی که کاذب و گذرا نباشد و منظم و دقیق در تمام اثر هنری به شکل یکسانی جاری باشد. اگر فیلم سرگیجه آلفرد هیچکاک را دیده باشید متوجه می شوید که برای خودش یک فضا و اتمسفر دارد و در تمام طول فیلم می تواند حس برانگیزد و این کار را به شدت مهندسی شده انجام می دهد. حسی ثابت و مفهومی که هر لحظه قوی تر می شود. این یعنی هنر.البته باید روی صفت مهندسی شده تاکید کنم. این همان چیزی است که می تواند حس برانگیزاند و وسیله بر انگیختن حس را تبدیل به هنر کند. در واقع اگر هنرمند بتواند خوب مهندسی کند، می تواند حس را در حد اعلا به وجود آورد.به نظر من استاد فراستی هم بر نکات بالا تاکید دارند. در مقابل مثال قبل، فیلم تلقین(کریستوفر نولان)را داریم. فیلمی که به نظر من بد است اما در بین مردم محبوب است. بعداً سر این محبوبیت هم حرف دارم. ولی اول باید بدانیم چرا بد است:فیلم کلا تئوری است. بیننده فقط از دیدن اتفاقات لذت می برد و این نوع فیلم ها فقط برای اولین بار کار می کنند. مطمئنا پس از هر بار دیدن آن،لذتش به شدت کمتر از دفعه قبل خواهد شد. اگر تئوری های در هم و بر هم را تا آخر جلو بروید و نسبتا بفهمید(البته خود کارگردان هم مفهوم را نمی داند ) آنوقت دیگر چیزی برای لذت بردن نمی ماند.حالا برویم سر این نکته که چرا فیلم محبوب است. در واقع تمام کسانی که فیلم را دیده اند می خواستند بعد از تماشای آن با دوستانشان درباره فلسفه ی مورد نظر کارگردان صحبت کنند و خودشان را همه چیز دان نشان دهند.(که البته فلسفه ای در کار نیست و حوادث با چینشی تصادفی در کنار هم فلسفی جلوه می کنند.)چیزی که ما از سینما و هنر انتظار داریم اینجور فیلم ها نیستند. ما که نمی خواهیم سر کلاس فلسفه و منطق بنشینیم.نه اینکه هنر از فلسفه جداست.نه. بلکه هنر باید با ایجاد کردن حس، فلسفه را به تماشاگر تحمیل کند، نه با خواندن کتاب فلسفه برای بیننده.در کتاب ها هم همینطور است. بایستی حسی در میان باشد. امیدوارم آثار ویکتور هوگو را خوانده باشید. چه زیبا حس آمیزی می کند. پسری را تصویر می کند که در میان برف پیش می رود و دختر نوزادی در آغوش دارد. سپس می گوید که نوزاد با مک زدن بر گونه پسرک صورتش را گرم می کند. این یعنی بر انگیختن حس. چه جالب می تواند حس گرمای آرامش بخش را به ما منتقل کند. همینطور حس ترحم و حس انسانیت. آن هم در فضایی سرد و یخ بسته و فرو رفته در تاریکی.در هنر گفتن حرف هم مهم است. مثالی دیگر از کتاب مردی که می خندد می زنم: پسرک با دختر نوزادی که در آغوش دارد به کوچه ای می رسد. هوا سرد است. کودک می رود و در خانه ی گلی درویشی ای را می زند. کسی جواب نمی دهد. در خانه مقابل را نیز می زند. خانه ای سنگی و اشرافی. باز هم کسی حاضر نمی شود در سرما در را باز کند و گرمای خانه را هدر بدهد.و این جا هوگو حرف جالبی می زند:این یعنی هنر. زمینه سازی می کند و حس بر می انگیزد. سپس در درون این حس حرفی می زند که به یاد می ماند و درک می شود. در مقابل،ما نویسندگان وراجی را داریم که فقط حرف می زنند و سر مخاطب را به درد می آورند.مانند پائولو کوئیلو.اگر کتاب کیمیاگر را خوانده باشید می بینید که در واقع شخصیت اصلی راه خودش را می رود ولی در این میان کوئلیو جملاتی گنده و سنگین را بار شخصیت می کند. و متاسفانه شخصیت در زیر این بار کمرش خم می شود. این جملات را مطمئنا اگر یادداشت نکنید از یاد خواهید برد و هیچ اثری هم در زندگی شما نخواهند داشت.پس هنر باید حس بر انگیزد و به وسیله آن حس چیزی به انسان بیافزاید. باید کاری بکند که انسان، انسان تر شود. و روی این هم تاکید بکنم که هنر از فلسفه جدا نیست، فقط باید طوری با هم ترکیب شوند که فلسفه بر روی دوش هنر سنگینی نکند.یا حق.