مراحل برنامه ریزی استراتژیک بر اساس مدل براسیون

برنامه ریزی استراتژیک در جهت برنامه ریزی مؤثر برای تصویر کشیدن طرح و برنامه یک کسب و کار کاربرد دارد،. ولی پیش بینی بازار در آینده به طور دقیق از دسترس آن خارج است. مراحل مختلف این نوع برنامه ریزی بر طبق مدل معتبر براسیون در ادامه آورده شده است.توافق اولیه و تعیین وظایفمرحله توافق اولیه که در آن ضرورت این نوع برنامه ریزی برای کسب و کار بررسی و آشنایی با آن به دست می آید، کسب و کارها، واحدها و گروه هایی که درگیر برنامه ریزی هستند، تعیین و توجیه می شوند، مراحل برنامه ریزی شرح داده می شوند، روش برنامه ریزی و زمان‌بندی آن و آیین نامه های مورد نیاز برای جلسه ها و چگونگی گزارش دهی تعیین می شوند و در نهایت، منابع و امکانات نیز باید مشخص شوند.در این مرحله از مشاوره و تدوین سند استراتژی که به آن تعیین وظایف گفته می شود، مشخص می شود که وظایف رسمی و غیر رسمی بایدهایی است که کسب و کار با آنها رو به رو می شود. هدف این است که کسب و کار و کارکنان وظایفی را که از طرف مراجع صاحب صلاحیت به آنها محول شده است، بشناسند. ممکن است این هدف به ظاهر واضح باشد، اما این حقیقت در بیشتر کسب و کارها وجود دارد که بیشتر کارکنان وظایف و اختیارات جایی را که در آن مشغول به کار هستند نمی دانند و حتی به خودشان زحمت نداده اند یک بار اساس‌نامه آنجا را مطالعه کنند. از سوی دیگر، وظایفی که به سازمان محول می شود کلی است و تمام فضایی را که می تواند در آن به فعالیت بپردازد، تعریف نمی کند. به این ترتیب، لازم است که با مطالعه وظایف به تصویب رسیده در سازمان هم با آنها آشنا شوند و هم مواردی را که در حیطه اختیارات سازمان هستند، اما تا به حال به آنها توجه نشده است، شناخت.تحليل صاحبان منافع و تنظيم بيانيه مأموريت سازماندر این مرحله از تدوین سند راهبردی تعیین می شود که صاحبان منافع اعم از فرد، گروه یا سازمان هستند که می توانند بر نگرش، منابع یا خروجی های کسب و کار مؤثر واقع شوند و یا از خروجی های آن تأثیر بپذیرند. تحلیل صاحبان منافع پیش درآمد ارزشمندی برای تنظیم بیانیه مأموریتی است که سازمان بر عهده دارد. تحلیل آنها لازم است، زیرا رمز موفقیت در بخش دولتی و غیر انتفاعی جلب رضایت صاحبان منافع کلیدی است. در صورتی که سازمان نداند که صاحبان منافع چه کسانی هستند، چه معیارهایی برای قضاوت سازمان دارند و وضعیت عملکردی سازمان در برابر این معیارها چیست، به احتمال زیاد نخواهد توانست فعالیت هایی را بشناسد که برای جلب رضایت صاحبان منافع کلیدی مهم است.مرحله بعد تنظیم بیانیه مأموریت کسب و کار است. مأموریت کسب و کار جمله ها و عبارت هایی هستند که هدف های نهایی آن، فلسفه وجودی و ارزش های حاکم بر سازمان و نحوه پاسخ گویی به نیاز صاحبان منافع را تعیین می کنند. به علاوه، اختلافات درون سازمانی را حل و بستر بحث ها و فعالیت های سازنده و مؤثر را هموار می سازد. توافق داشتن بر مأموریت سازمان همه فعالیت های آن را همسو می کند و موجب بالا رفتن انگیزه کارکنان می شود.شناخت محيط سازمان و تعيين استراتژیاساس برنامه ریزی استراتژیک شناسایی شرایط موجود در سازمان است. برای این که یک کسب و کار در رسیدن به مأموریت خود موفق شود، باید شرایط حاکم را به خوبی بشناسد. محیط بیرونی سازمان در قالب شرایط سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و تکنولوژیکی باید بررسی شوند تا نقاط ضعف و قوت آنها برای کسب و کار عیان شود. در این راستا، نیاز است که محیط درونی نیز در قالب ورودی ها، خروجی ها، فرایند وعملکرد سازمان بررسی شوند.تعیین موضوعات استراتژیک پیش روی کسب و کار را قلب فرایند این برنامه ریزی می‌دانند. این موضوعات شامل تصمیم های سیاسی و اساسی است که بر اختیارات، مأموریت ها، ارزش ها، محصولات و خدمات کسب و کار، مخاطبان، هزینه ها، تأمین هزینه ها و مدیریت سازمان تأثیرگذارند. هدف از آن تعیین انتخاب هایی است که کسب و کار با آنها مواجه می شود.برای این که به هر کدام از موضوعات استراتژیک پرداخته شود، نیاز است که اقداماتی در قالب برنامه ها، اهداف و طرح ها عنوان شود که به آنها برنامه ریزی استراتژیک گفته می شود. استراتژی قالبی از هدف ها، سیاست ها، برنامه ها، فعالیت ها و تصمیم هایی است که تعیین می کند سازمان چه کاری انجام می دهد و چرا انجام می دهد. استراتژی ها را می توان تحت سطوح سازمانی، وظایف و محدوده زمانی مختلفی تعریف کرد.شرح طرح ها و اقدامات و برنامه عملياتی يكسالهدر این مرحله از برنامه ریزی استراتژیک، برای اجرای هر کدام از استراتژی ها طرح و اقدام هایی تعریف می شود. سپس توصیفی از آینده سازمان در صورت به کار بردن استراتژی ها و استفاده از تمام منابع و نیروها ارائه خواهد شد که به آن دورنمای موفقیت سازمان گفته می شود. در این دورنما شرحی از مأموریت، استراتژی های اصلی، معیارهای عملکرد، برخی قواعد تصمیم گیری ها و استانداردهای اخلاقی مد نظر تمام نیروها ارائه می شود.با تدوین سند راهبردی با چنین دورنمایی افراد می‌دانند که چه انتظاری از آنها می رود و میان رسیدن به اهداف سازمان و نیروها همسویی و پویایی انگیزه ایجاد می شود و نیاز به نظارت مستقیم کمتر خواهد شد. بر اساس اطلاعات به دست آمده و اولویت های تعیین شده برنامه ای عملیاتی تهیه می شود که مدیریت و کنترل طرح ها و اقدام ها بر اساس آنها صورت می گیرد.