سامانه ی شاد:شادی ای که عادلانه تقسیم نمیشود!

از زمانی که سروکله‌ی ویروس کووید ۱۹ پیدا شده، زیاد پیش آماده که از زبان مردم کوچه و خیابان تا رسانه‌ها این‌را شنیده باشیم که کرونا عادلانه رفتار می‌کند و فقیر و غنی نمی‌شناسد.بله، طبیعت معمولا عادلانه رفتار می‌کند اما آیا این عدالت گره‌ای از کار انسانها گشوده است؟!“مادر دانش آموز بوشهری خودکشی او به دلیل نداشتن گوشی هوشمند را تایید کرد”،چشم هایم روی تیتر خبر می ماند و فکرم...فکرم به سوی هزاران «محمد موسوی زاده »سرزمینم پر میکشد،سرزمینی که قرار بوده آباد باشد،سرزمینی که شعار تمام دولتمردانش بیش و پیش از هر چیز «عدالت» بوده است!از خود میپرسم آیا خودکشی سهم عادلانه ای از زندگی برای کودکی یازده ساله است؟و این سهم عادلانه مرا به یاد کودکان دیگری می اندازد،«محمد»هایی دیگر از سرزمینم:همین سال گذشته که باران عادلانه و سخاوتمندانه بر تهران بارید دو تن از کودکان تحت حمایت جمعیت امام علی در اثر ریزش سقف خانه‌شان، آلونکی که چندان هم لایق نام خانه نبود جان خود را از دست دادند.در حالی که شاید همان‌دم من در خیابان‌های تهران دست در دست یار از باران عاشقانه‌ی بهار لذت می‌بردم‌.عادلانه رفتار کردن طبیعت هرگز برای برقراری عدالت در یک جامعه کافی نبوده. چه بسا که این عدالت وقتی بر بستر بی‌عدالتی جامعه می‌نشیند، وزن بی‌عدالتی را افزایش هم بدهد.این بهار با توجه به شغلم که تدریس ریاضی‌ست، شاگردی داشتم که در کانادا ریاضی درس می‌خواند‌‌. و به او آنلاین ریاضیات درس می‌دادم. جلسه‌ی اول تدریس متوجه شدم، دولت کانادا فقط وقتی اطمینان حاصل کرده که تمام دانش‌آموزان به آن سطح از اینترنت که برای کلاس‌های مجازی لازم است دسترسی دارند، کلاس‌های مجازی را شروع کرده است.حرفهای شاگردم مرا به فکر فرو برد. می‌دانستم که نه در سیستان و بلوچستان که در همین خاکسفید تهران دانش‌آموزان زیادی هستند که نه دسترسی به اینترنت دارند، نه حتی تلویزیونی در خانه‌هایشان یافت می‌شود، که بتوانند برنامه‌ی شاد را دنبال کنند.به یکی دو تا از مدرسه‌هایشان پیغام دادیم، که این کودکان نمی‌توانند در گروه‌های اینترنتی شما درس‌هایشان‌را دنبال کنند. پاسخ این بود که مشکل خودشان است.عدم دسترسی به اینترنت و کلاس درس تازه اول ماجرا بود. چندی پیش در گزارش یکی از مددکاران جمعیت امام‌ علی که از احوال کودکانش گفته بود می‌خواندم: “تقریبا میشه گفت بخاطر مسائل مالی بیشتر بچه‌ها کار می‌کنن. الان مدرسه نرفتن باعث شده بیشتر به سمت کار سوق پیدا کنن و این مسئله می‌تونه خبر از ترک تحصیل احتمالی‌شون در آینده بده.احمد سرکار میره،کارگاه.حمید و موسی با‌هم میرن رنگ‌کاری.جواد با باباش میره سرکار.”آمار ترک تحصیل در خاکسفید و سایر محلات حاشیه هر ساله بسیار بالاست و اغلب نوجوانان این محلات قبل از اخذ دیپلم از تحصیل دست می کشند‌. بسیاری از موارد ترک تحصیل به سبب مشکلات مالی، کار کودک، ازدواج کودک، عدم اجازه‌ی خانواده برای تحصیلات بالاتر به ویژه برای دختران، عدم پذیرش مدارس بخاطر مهاجر بودن کودک یا کبر سن بوده‌ است.با توجه به شرایط فعلی و از آنجا که این کودکان روزبه‌روز از محیط درس دورتر خواهند شد و با توجه به اینکه با شیوع کرونا وضع اقتصادی و معاش اکثر خانواده‌های آنها رو به افول خواهد گذاشت، احتمال اینکه در سال آتی شاهد تعداد بسیار بیشتری از کودکان ترک تحصیل کرده در این محله باشیم، بسیار زیاد است.خرداد ماه امسال یکی دیگر از شاگردان من، دختری از نوجوانان تحت حمایت جمعیت امام علی در بومهن بود که مددکارانش سعی کرده بودند با خرید بسته‌ی اینترنتی و فراهم کردن شرایط، امکان حضور در کلاس آنلاین را برایش فراهم کنند. برای هماهنگ کردن ساعت کلاسش با مددکارش صحبت کردم، که گفت فقط ساعت ۲ تا ۴ برایش کلاس بگذارم.چون دخترک تمام ساعات دیگر روز را سرکار بود.الغرض می‌خواهم بگویم، در جامعه‌ای که حتی برای ابتدایی‌ترین و انسانی‌ترین حقوق انسان‌ها بستری عادلانه فراهم نشده است، این ساده‌انگاریست که فکر کنیم آسیب ناشی از یک بیماری یا بلای طبیعی در تمام جامعه کم‌ و بیش یکسان خواهد بود.اگر ما داعیه داشتن یک جامعه‌ی عادلانه را داریم، اگر خودمان را انسان‌هایی عدالت‌خواه می‌خوانیم، باید دست از ساده‌اندیشی و گول زدن خودمان بکشیم. باید بدانیم که عدالت آموزشی تنها با برگزاری برنامه‌های آموزشی در صدا و سیما برقرار نمی‌شود.زیرا که زیرساخت بهره‌برداری از این برنامه‌ها بطور عادلانه در جامعه پخش نشده است. چون بسیار‌ند خانواده‌هایی که از داشتن یک تلویزیون ساده محروم‌اند، چه رسد به گوشی هوشمند و تبلت و چه و چه.باید بدانیم که عدالت تنها با دادن وام به محرومان جامعه برقرار نمی‌شود. با پخش کردن نذری و دادن کوپن. باید بدانیم که اینها فقط می‌توانند برنامه‌های کمکی باشند، نه درمان اصلی.برای برقراری عدالت ما نیازمندیم که تمام افراد جامعه از حداقل‌ها برخوردار باشند. که تمام کودکان از سقفی برای زندگی برخوردار باشند، که با یک باران سنگ قبرشان نشود. که تمام کودکان جامعه در عمل از سیستم آموزشی رایگان و حق تحصیل برخوردار باشند،نه اینکه سهم کودکانی چون «محمد موسوی زاده» و «پرستو جلیلی آذر» از عدالت آموزشی «مرگ» باشد. ما نیازمند سیستمی هستیم که در آن تمام کودکان از بیمه و خدمات سلامت، از حق کودکی کردن و شاد بودن، از داشتن سفره‌ای که هر شب خالی نباشد. و در یک کلام، از یک بستر حداقلی برای زندگی و بالندگی برخوردار باشند. و این بستر حداقلی با حرکت‌های نمایشی و ضربتی فراهم نخواهد شد و کارِ یک روز و دو روز نخواهد بود.این بستر با آمدن یک مسئول جدید و خیل تصمیمات جدید و طرح‌های نمایشی، پس فردا هم رفتن او و نیمه تمام ماندن همان طرح‌های نمایشی که رویه‌ی بسیاری از نهاد‌های مسئول در جامعه است حل نخواهد شد.زیرا که در میان این نمایش‌های انسان دوستانه و خداپسندانه، تنها قشر محروم جامعه هستند که روز به روز بیشتر و بیشتر زیر آوار ناعدالتی‌ها خواهند ماند.کاش همانطور که سراسر دنیا دست به کار یافتن درمانی برای کرونا هستند، ما هم عزم کنیم به یافتن راه‌حلی برای بستر‌سازی. برای مدرسه سازی در سیستان و بلوچستان. برای امنیت و کار در مناطق مرزی. برای ساختن بیمارستان در نقاط محروم.کاش مسئولان شنوای درد جامعه باشند و دست‌ به‌کار شوند برای درمان بی‌عدالتی.s