نیاز مبرم ایثارگران به مراکز تخصصی مشاوره

با وجود اینکه اغلب اوقات درخواستها و مطالبات ایثارگران و جانبازان کشور، که از طریق سایت صدای مدافعان و برخی دیگر از رسانه‌ها به گوش مسئولین میرسد، با بی‌توجهی و عدم واکنش مثبت مدیران بنیاد شهید و نمایندگان مجلس روبرو میشود، در برخی موارد اما انگار هنوز گوشهای شنوایی هستند که در راستای برطرف کردن این نیازها تلاش میکنند. یکی از مواردی که ما در چند ماه گذشته به آن پرداختیم، موضوع نیاز مبرم جامعه ایثارگران و جانبازان و بخصوص سربازان وظیفه به مشاوره‌های روانشناسی است. در روزهای گذشته خبرهای خوبی در این زمینه در برخی رسانه‌ها منتشر شده که گویای حداقل برخی از مدیران بنیاد توجه بیشتری به موضوع داشته که نشان از درک اهمیت موضوع توسط آنها دارد. اکنون سوال اینجاست که آیا واقعا عزم جزمی برای مهیا کردن خدمات مشاوره‌ روانی و مددکاری اجتماعی به ایثارگران و خانواده‌های شهدا وجود دارد، یا این توجه و صحبت‌ها فقط در حد حرف و وعده باقی خواهد ماند؟چند روز پیش درحالی که روز جهانی سلامت روان را پشت سر گذاشتیم که موضوع سلامت روان و چالشهای مربوط به آن در کشور به معضلی بزرگ در جامعه تبدیل شده و نیاز شدیدی به توجه بیشتر به این موضوع در میان تمام اقشار جامعه حس می‌شود. در این میان جدا از جانبازان اعصاب و روان و مدافع حرمی که با پی تی اس تی دست و پنجه نرم میکنند، که در ارتباط با مشکلات آنها پیش تر نوشته بودیم، بسیاری از خانواده‌های شهدا و بخصوص فرزندان ایثارگران که با مشکلات شدید معیشتی و اقتصادی روبرو هستند به دلیل فشار ناشی از نگهداری از پدران و همسران جانباز و ایثارگر خود، و همچنین تجربیات سختی کودکی و نوجوانی در مقایسه با دیگر اقشار جامعه، نیاز بیشتری به مشاوره‌ دارنددر همین راستا دکتر محمد حاتمی، رئیس سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور، به مناسبت روز جهانی سلامت روان در گفتگویی به خبرنگار ایسنا گفت:‌ «نرخ آسیبهای روانی-اجتماعی کشور در برخی شاخص‌ها انقدر بالا هست که به مرز بحران رسیده‌ایم، از هیات دولت میخواهیم تا در شرایط پاندمی کووید ۱۹ بیمه‌های پایه برای خدمات روانشناسی و مشاوره را وضع کنند». در تائید صحبتهای دکتر حاتمی، و طبق آماری که در سال ۹۸ اعتماد آنلاین به نقل از وزارت بهداشت منتشر کرد، حدود ۲۱ میلیون نفر از جمعیت کشور، یعنی تقریبا ۳۰ درصد مردم کشور دچار اختلالات روانی هستند. در همان مقطع ایرج حریرچی، سخنگوی وقت وزارت بهداشت نیز گفته بود که «از هر چهار نفر یک نفر دچار اختلالات روانی است».با توجه به اینکه این آمار مربوط به پیش از شیوع ویروس کرونا است، مطمئنا با توجه به بدتر شدن وضعیت اقتصادی کشور و آمار بالای مرگ و میر و محدودیتهای اجتماعی مرتبط با کرونا، وضعیت سلامت روانی جامعه حتی از آمار مذکور نیز حاد‌تر شده است و همانطور که اشاره کردیم، قشرهای محروم و مستضعف جامعه بیش از دیگر اقشار جامعه با مشکلات ناشی از بیماریهای روحی-زوانی روبرو هستند. مقام‌های مسئول می‌گویند بیش از نیمی از جامعه تحت فشار پاندمی کرونا قرار گرفته‌اند و این امر مزید علت مشکلات موجود شده و سلامت روان مردم را با مخاطرات جدی روبرو کرده است. این موضوع به خصوص در مورد افرادی که از نظر اقتصادی و جسمی با مشکلات جدی مواجه هستند بیشتر صدق می کند و به همین علت است که جامعه ایثارگران و جانبازان بیشترین آسیب را خورده اند.همانطور که در مقالات قبلی هم گفتیم، یکی از نیازهای روز ایثارگران ارائه خدمات مشاوره روان‌شناختی و مددکاری است که توچه چندانی از سوی مسئولین به آن نشده و همین امر باعث شده تا هم آمار خودکشی میان ایثارگران و خانواده‌های شهدا بالا برود و حتی آمار طلاق میان فرزندان شهدا به بالاترین حد خود برسد. البته با توجه به اینکه هیچگونه آمار رسمی در این مورد منتشر نمیشود، ما مجبوریم به مکاتبات و نظرسنجیهایی که در مقیاس کوچک به کمک مخاطبانمان انجام میدهیم، اکتفا کنیم که بر اساس این مشاهدات باید گفت وضعیت به شدت نامناسب است. به هر حال واقعیتی که نمی‌توان انکار کرد شرایط بحرانی روحی-روانی درصد بالایی از ایثارگران و فرزندان شهداست که باید با تشکیل کارگروهی از سوی مجلس و با همکاری بنیاد شهید و وزارت بهداشت بررسی و با تخصیص بودجه کافی توسط دولت، خدمات مشاوره‌ای به شکل فراگیرتری به ایثارگران و خانواه‌های شهدا داده شودبر کسی پوشیده نیست که جنگ اثرات مخرب خود را بر بازماندگان آن تحمیل می‌کند. بطور خاص می‌توان گفت که اکثر قریب به اتفاق مشکلات روحی جانبازان و خانواده هایشان در قالب بیماری‌های اختلالات خلقی قابل طبقه‌بندی می‌باشد. خوشبختانه تحقیقات نشان می‌دهند که این دسته از ناراحتی‌های روحی-روانی با تکنیکهای امروزی قابل درمان است. برای مثال، نتایج تحقیقات میدانی نشان می‌دهد که آموزش مهارت‌های زندگي می‌تواند بر بهبود سلامت عمومي (علايم جسمانی، علايم اضطرابی و نقص در عملكرد اجتماعي) همسران جانبازان مبتلا به اختلالات خلقی تاثيرگذار باشد.برغم دسترسی به دانش مشاوره و روانشناسی، ما همچنان زنان و فرزندان مبتلا به اختلالات خلقی در جامعه ایثارگران و خانواده‌های شهدا داریم که هنوز نتوانسته‌اند به مراکز درمانی تخصصی دسترسی پیدا کنند. بهبود سلامت روان این عزیزان لزوما چندان دشوار نیست ولی این مهم هم مستلزم آموزش و هم دسترسی است. در همین راستا باید یک هماهنگی میان مراکز مددکاری و مراکز روان درمانی صورت بگیرد تا مشکلات اقتصادی و اجتماعی این عزیزان همزمان با مشکلات روانی آنان مورد توجه قرار گیرد. در واقع باید یک نگاه کل‌گرا و وحدت‌گرا در این زمینه حاکم باشد زیرا مشکلات اقتصادی و اجتماعی و خانوادگی را نمی‌توان از مشکلات صرفا روانشناختی و پژشکی جدا کرد. در این راستا حمایت‌های مجلس و بنیاد شهید برای ایجاد مراکز جامع درمانی بسیار مفید خواهد بود