امامت ورهبری شهید مطهری 33

شما بیایید به من ثابت کنید که علی یک کادر کافی داشت و در آن کادر کافی - العیاذ بالله - اشتباه کرد. من که نمی توانم ثابت کنم که یک کادر کافی داشت. من همین قدر می دانم که علی که (ع) که پیغمبر او را برای خلافت تعیین کرده و خودش این همه فریاد می کشد راجع به این که خلافت را ربودند، وقتی بعد از زمان عثمان به سراغش می آیند که با او بیعت کنند، عقب می کشد و می گوید: دَعونی وَ التَمِسوا غَیری فَاِنّا مُستَقبِلونَ اَمراً لَهُ وُجوهُ وَ اَلوانُ ... وَ اِنَّ الافاقَ قَد اَغامَت وَ المَحَجَّةَ قَد تَنَکَّرَت(1) زمینه و اوضاع، دیگر خراب شد و خلاصه شد و خلاصه نمی شود کار کرد، یعنی من فرد ندارم، افراد را از دست داده ام، من ندارم آدمی که بتوانم [ به کمک اوضاع جامعه را ] اصلاح کنم. همچنین می گوید: لَو لا حُضورُ الحاضِرِ وَ قِیامُ الحُجَّةِ بِوُجودِ النّاصِرِ...(2) بر من دیگر حجت تمام شده، من در مقابل تاریخ عذری ندارم، تاریخ این حرف را از من نمی پذیرد، می گویند علی فرصت را از دست داد. من با اینکه این فرصت، فرصت نیست، ولی برای اینکه تاریخ نگوید فرصت خوبی و از دست داد، قبول می کنم. بنابراین او خودش مدعی است که[ کادر کافی ] نیست و الآن وقت خلافت من نیست.درباره هر کسی انسان تردید کند، درباره خود علی تاریخ هم تردید نمی کند که او خودش را احقّ به خلافت می دانست از دیگران. سنّی ها هم این را قبول دارند که علی خودش را احقّ به خلافت می دانست از ابوبکر و عمر و ... آنوقت چطور علی که خودش را احقّ به خلافت می دانست از ابوبکر و عمر، بعد از عثمان که برای خلافت به سراغش می روند، عقب می نشیند و می گوید من اگر بعد از این هم برایتان مشاور باشم بهتر از این است که امیر باشم. بنابراین چنین افرادی، حالا به چه علل و عواملی، بحث دیگری است.اما مسئله وَ یُؤتونَ الزَّکوةَ وَ هُم راکِعنَ. اولاً ایشان فرمودند:((زکات به انگشتر تعلق نمی گیرد.)) اصلاً به طور کلی انفاقِ کار خیر را زکات می گویند. این زکات اصطلاحی که امروز به کار می رود، در عرف فقها عَلَم شده است برای زکات واجب، و الّا در قرآن اینطور نیست که هر جا دارد: یُقیمونَ الصَّلوةَ وَ یُؤتونَ الزَّکوةَ مقصود همین زکات واجب است. زکات یعنی صاف کردن مال، پاک کردن مال و حتی پاک کردن روح و نفس. قرآن به طور کلی انفاق مالی را زکات مال یا زکات روح و یا زکات نفس می گوید؛ کما اینکه کلمه صدقه هم همین طور است. امروز صدقه مفهوم خاصی دارد، مثلاً می گوییم صدقه سَری. قرآن هر کار خیری را می گوید صدقه. اگر شما یک بیمارستان بسازید یا یک کتاب تألیف کنید که خیر آن به مردم می رسد، از نظر قرآن صدقه است(صَدَقَةٌ جارِیَةٌ) و لهذا کسانی از اهل تسنن هم که خواسته اند به مفهومی که از این آیه برداشت شده ایراد بگیرند، به این کلمه اش ایراد نگرفته اند که زکات به انگشتر تعلق نمی گیرد، چون آنها وارد به ادبیات عرب هستند و می دانند که زکات اختصاص به زکات واجب ندارد.و اما این مسئله که چرا در حال رکوع اینچنین شد؟ این ایراد را افرادی از قدما مثل فخر رازی گرفته اند که علی همیشه در حال نماز آنچنان از خود بی خود بود که توجه به اطراف پیدا نمی کرد؛ چگونه شما می گویید که در حال نماز اینطور شد؟جواب این است که اولاً اینکه علی در نماز از خود بی خود می شد، یک حقیقتی است اما این جور نیست که همه حالات اولیای الهی، همیشه مثل همدیگر بوده است. خود پیغمبر اکرم هر دو حال برایش نقل شده، گاهی در حال نماز یک الت جذبه ای پیدا می کرد که اصلاً طاقت نمی آورد که اذان تمام شود، می گفت: اَرِحنا یا بِلالُ! زود [باش] که شروع کنیم به نماز. گاهی هم در حال نماز بود، سر به سجده می گذاشت، امام حسن یا امام حسین یا نوه دیگرش می آمد روی شانه اش سوار می شد و حضرت با آرامش صبر می کرد که این بچه نیفتد، سجده اش را طول می داد تا این که او بلند شود. یک دفعه پیفمبر اکرم به نماز ایستاده بود؛ جلوی محل نماز گویا کسی آب دهان انداخته بود. پیغمبر یک قدم به جلو برداشت و با پایش روی آن را پوشاند و بعد برگشت، که فقها از این[ واقعه ] مسائلی را در باب نماز استخراج کرده اند. سید بحر العلوم می گوید: وَ مَشیُ خَیرِ الخَلقِ بِابنِ طابٍ یُفتَحُ مِنهُ اَکثَرُ الاَبوابِیعنی: اینکه پیغمبر در حال نماز دو قدم جلو می رفت، آن کار را رد کرد و برگشت، خیلی مسائل را حل می کند که در باب نماز چه مقدار عمل خارج جایز است یا جایز نیست و خیلی چیز های دیگر. بنابراین حالات مختلفی بوده است.مطلب دیگری که عرفانی است این است: آنها که روی مذاق های عرفانی سخن می گویند معتقدند که اگر انجذاب خیلی کامل شد، در آن، حالت برگشت است یعنی شخص در عین اینکه مشغول به خدا هست، مشغول به ماوراء هم هست. آنها اینطور می گویند و من هم این حرف را قبول دارم ولی در این جلسه شاید خیلی قابل قبول نیست که ما بخواهیم عرض کنیم. مثل مسئله خلع بدن است. افرادی که تازه به این مرحله می رسند، یک لحظه ای، دو لحظه ای، یک ساعتی خلع بدن می کنند.بعضی افراد در هعمه احوال ددر حال خلع بدن اند(البته من معتقد هستم و دیده ام)؛ مثلا الآن با ما و شما نشسته اند و در حال خلع بدن هستند. به نظر آنها آن حالتی که در وقت نماز تیر را از بدنش بیرون بکشند و متوجه نشود، ناقصتر از آن حالتی است که حال نماز توجه به حال فقیر دارد، نه اینکه در اینجا از خدا غافل است و به فقیر توجه کرده، بلکه آنچنان توجه به خدایش کامل است که در آن حال تمام عالم را می بیند. بنابراین با این قرائن نمی شود اینها را رد کرد.1 . نهج البلاغه، خطبه 912. نهج البلاغه، خطبه 3