محرم در لواسان ( قسمت دوم )

مراسم تاسوا توک مزرعه لواسانوقفوقف در مورد مراسم عزاداری محرم در لواسان سابقه دیرینه دارد. بیشتر اسناد این موقوفات متعلق به میان دوره قاجاریه به بعد می‌باشد. تحقیق مستقلی در این خصوص انجام نگرفته است تا بتوان نتایج آن را منتشر کرد، ولی نگارنده اسنادی را دیده است که در آن مردم متدین لواسان به عشق مولای خود و به منظور تعظیم و بزرگداشت مراسم سوگواری امام حسین(ع) در ماه‌های محرم و صفر موقوفاتی را در نظر گرفته اند. این موقوفات به عنوان یک منبع مالی مستمر کمک فراوانی به زنده نگه داشتن آیین‌های سوگواری داشته است. بیشتر موقوفات در این خصوص به عزاداری، روضه‌خوانی، تعزیه‌داری، خرج آب و آش تعلق دارد. معنای آب و آش همان طعام دادن به عزاداران حسین(ع) است که در اصطلاح بدان آب و آش گفته می‌شود.ناصرآبادناصرآباد از قرای بسیار قدیمی‌ لواسان است. عزاداری در این قریه متفاوت از دیگر جاهای لواسان است و آن به جهت طعام روز عاشورا است. عزاداری در این روستا که قدمتی بسیار طولانی دارد، بدین شکل است که اهالی در محل مسجد امام حسین(ع) جمع می‌شوند و پذیرای هیئت روستای بوجان و مزرعه می‌گردند. درواقع، بوجانی‌ها برای دعوت از اهالی ناصرآباد جهت ناهار تاسوعا می‌آیند و ظهر تاسوعا هیئت ناصرآباد و مزرعه سادات به امامزاده بوجان رفته، برای ناهار به مسجد بوجان می‌روند و از بوجانی‌ها و مزرعه ساداتی‌ها دعوت می‌کنند که ناهار عاشورا به ناصرآباد بیایند. صبح عاشورا هیئت مزرعه و بوجان به ناصرآباد می‌آیند و ناهار در ناصرآباد می‌مانند. وجه ممیز عزاداری در ناصرآباد با دیگر قراء و روستاهای لواسان در طریقه اطعام ظهر عاشورا است، بدین شکل که در اکثر خانه‌های این روستا غذای نذری درست می‌کنند و در حدود 80 تا 90 دیگ بزرگ (برکت) از انواع غذاهای مختلف پخته می‌شود. بعد از اعلام، همۀ این غذاها را به محل مسجد امام حسین(ع) می‌آورند و پس از پذیرایی از عزاداران و هیئت‌های داخل مسجد، اضافه آن که مقدار زیادی غذا می‌شود را پخش می‌کنند. اکثر عزاداران غذای هفت‌لقمه که از هفت نوع غذا و یا هفت‌ لقمه از غذاهای ته سفره می‌باشد را برای شفای مریضان و حاجتمندان می‌برند.ظهر عاشورا شبیه‌خوانی و تعزیه‌خوانی در محل امامزاده سید پاشا(ع) ناصرآباد برگزار می‌گردد که حالت معنوی و غریبانه‌ای به عزاداری می‌دهد. حاج سیدمحمد میرمحسنی، حاج سیدمحمدرضا میرابوطالبی، حاج اکبر و حاج محمد و حاج احمد ملکی، سید سعید سیدعبدالهی و... از بانیان و عوامل برگزاری مراسم تعزیه می‌باشند. همت حاج سیدمحمدعلی میرزائی میاندار و بانی ساخت و بازسازی اساسی مسجد ناصرآباد نیز در برگزاری هرچه باشکوه‌تر این مراسم قابل تقدیر است.افجهافجه به جهت بزرگی به دو محله بالا و پایین تقسیم می‌شود. روز تاسوعا صبح کلیه عزاداران محله بالا و پایین جمع می‌شوند و با سینه‌زنی و زنجیرزنی و علم و بیرق به محله ناران و امامزاده فضعلی (ع) می‌روند و در برگشت نیز به روستای انباج رفته، پس از عزاداری در آنجا به افجه بازمی‌گردند و بعدازظهر پذیرای هیئت ناران می‌باشند. صبح عاشورا همه عزاداران یک دست شده، به سمت سر مزار(مقبره الشهدا)، منزل شهدا، سادات و مسن‌ترها حرکت می‌کنند. سپس سینه‌زنان و زنجیرزنان جلوی منزل بزرگان از جمله منزل حضرت آیت الله افجه‌ای، دکتر قوامی‌، حاج اسد لاری و به دو مسجد امام حسن(ع) و مسجد امام حسین(ع) می‌روند. کتل و گهواره حضرت علی‌اصغر و ذوالجناح در میان گروه عزاداران دیده می‌شود. ذوالجناح اسبی سفید‌رنگ است که آن را با پارچه‌ای سبز می‌پوشانند و یک نوجوان از سادات سوارش است. روی سر اسب و سوارش کاه می‌ریزند و با ذکری که ‌نوحه‌خوان‌ها می‌گیرند، صحنه غریبی ایجاد می‌شود.مراسم شام غریبان در محله پایین مسجد سادات برگزار می‌شود. از نوحه‌خوانان قدیمی‌ این روستای بزرگ می‌توان از مرحوم حاج سید‌اکبر افجه‌بخش نام برد و نوحه‌خوانانی که هنوز به این مراسم خدمت می‌کنند عبارت‌اند از: سید مرتضی غنی، سیدمحمد قوامی‌، محمد لاری و محمد علینقیان و از میانداران هیئت‌های افجه می‌توان حاج عباس و حاج اسماعیل لواسانی، حاج سید علی میرقوامی‌، حاج علی لاری، سید حاجی میرشریف، حاج یداله علینقیان و حاج رجبعلی لاری. روستای افجه نیز مانند بسیاری از مناطق دیگر لواسان دارای موقوفاتی جهت روضه‌خوانی و آب و آش عزاداری امام حسین(ع) است.نارانمحله ناران به جهت وجود مزار مطهر امامزاده فضعلی (ع) و قدمت آن، دارای مراسم ‌باشکوهی از عزاداری سالار شهیدان است. هیئت‌های بسیاری از روستاهای اطراف لواسان کوچک جهت عزاداری و تسلیت‌گویی به ناران می‌روند و ناران نیز بازدید آنان را پس می‌دهد. هیئت ناران بعد ازظهر هفتم محرم، پذیرای هیئت‌های سبو بزرگ و سبو کوچک و تیمورآباد است. روز هشتم بعد از ظهر هیئت ناران به تیمورآباد، سبو کوچک و سبو بزرگ می‌رود. روز تاسوعا صبح هیئت‌های افجه و انباج به ناران می‌آیند و بعد از ظهر همان روز هیئت ناران به انباج و افجه می‌رود. عاشورا صبح هیئت‌های سبو بزرگ و سبو کوچک، تیمورآباد، هنزک و سینک و بعد ازظهر عاشورا هیئت‌های نجارکلا، گلندوئک، جائیج و شورکاب به ناران می‌آیند. هیئت ناران شب عاشورا و در برگزاری شام غریبان به روستای هنزک و سینک می‌رود و روز یازدهم صبح در بازدید به محله‌های نجارکلا، گلندوئک، جائیج و شورکاب می‌رود.تعزیه‌خوانی ظهر عاشورا در محله ناران بسیار معروف بوده است، ولی چند سالی است که برگزار نمی‌گردد. از نوحه‌خوانان فقید این محله می‌توان از مرحوم حاج حسین رحمی ‌و حاج احمد مرشد نام برد. در ایام محرم، بیش از 20 شب پذیرایی شام از عزاداران مسجد برقرار است. آشپزی و پذیرایی از عزاداران حسینی کاری سخت و خدمتی بزرگ به برگزاری مراسم محرم است. به قول همه عزاداران، اجرشان با امام حسین(ع) باشد. انشاءاللهکُند علیادر کند علیا همانند بسیاری از روستاهای لواسان مراسم عزاداری با سابقه تاریخی برگزار می‌شود. اگرچه کند دارای چند مسجد کوچک و بزرگ است، ولی عمده عزاداری تاسوعا و عاشورا در محل تکیه ثارالله است. هیئت از شب پنجم به بعد تا سر مزار شهدا رفته و عزاداری می‌کنند و روز تاسوعا سینه‌زنان با علم و بیرق به محل امامزاده شعیب (ع) کند پائین می‌روند و شام غریبان در محل کند بالا به حرکت در می‌آیند. از علمداران و میانداران و نوحه‌خوانان قدیمی‌ می‌توان از حاج ولی اسدیان، حاج نصرت، حاج حسینعلی کبکی، حاج غفار گرجی و مرحوم حاج اصغر سجودی و مرحوم حاج محمد رضا اسدیان یاد کرد.کند سفلیکند پایین به دو قسمت شرق و غرب تقسیم می‌شود. شب نهم عزاداران به منزل شهدا رفته و عزاداری می‌کنند. روز تاسوعا هیئت غرب آبادی به شرق آبادی و روز عاشورا هیئت شرق روستا به غرب می‌رود. بعد از ظهر عاشورا هر دو هیئت مسجد صاحب الزمان(عج) و مسجد حضرت ابالفضل (ع) و همچنین هیئت زنجیرزنان حضرت علی‌اکبر(ع) با هم به کند بالا می‌روند و پس از آن مراسم شام غریبان در محل امامزاده محمد شعیب (ع) برگزار می‌گردد.در کند پایین، مراسم تعزیه‌خوانی ظهر عاشورا در محل امامزاده انجام می‌شود. نوحه‌خوانان فقید این روستا حاج اسماعیل شیرزادی، حاج حسام شیرزادی، حاج ابوالحسن تسبیحی و حاج صفر تسبیحی و میانداران قدیمی‌ مرحوم حاج اصغر نمازی، حاج حسین سجده‌ای، حاج حسین شیرزادی و حاج قنبرعلی نمازی بودند. کند سفلی نیز دارای نذروات و موقوفاتی جهت برگزاری مراسم سوگواری محرم است.