حسین (ع) پرچم دار نهضت انبیاء الهی

السَّلاَمُ عَلَى وَلِيِّ اللَّهِ وَ حَبِيبِهِ.......السَّلاَمُ عَلَى أَسِيرِ الْكُرُبَاتِ و قَتیل العَبَرات ،اللَّهُمَّ إِنِّي أَشْهَدُ أَنَّهُ وَلِيُّكَ وَ ابْنُ وَلِيِّكَ، وَ صَفِيُّكَ وَ ابْنُ صَفِيِّكَ، الْفَائِزُ بِكَرَامَتِكَ،أَكْرَمْتَهُ بِالشَّهَادَةِ ، وَ حَبَوْتَهُ بِالسَّعَادَةِ ، وَ اجْتَبَيْتَهُ بِطِيبِ الْوِلاَدَةِ ،وَ جَعَلْتَهُ سَيِّداً مِنَ السَّادَةِ ، وَ قَائِداً مِنَ الْقَادَةِ ، وَ ذَائِداً مِنَ الذَّادَةِ ، وَ أَعْطَيْتَهُ مَوَارِيثَ الْأَنْبِيَاءِ ،وَ جَعَلْتَهُ حُجَّةً عَلَى خَلْقِكَ مِنَ الْأَوْصِيَاءِ ، فَأَعْذَرَ فِي الدُّعَاءِ وَ مَنَحَ النُّصْحَ‏ ،وَ بَذَلَ مُهْجَتَهُ فِيكَ ، لِيَسْتَنْقِذَ عِبَادَكَ مِنَ الْجَهَالَةِ وَ حَيْرَةِ الضَّلاَلَةِ ،وَ أَطَاعَ مِنْ عِبَادِكَ أَهْلَ الشِّقَاقِ وَ النِّفَاقِ وَ حَمَلَةَ الْأَوْزَارِالْمُسْتَوْجِبِينَ النَّارَ،فَجَاهَدَهُمْ فِيكَ صَابِراً مُحْتَسِباً حَتَّى سُفِكَ فِي طَاعَتِكَ دَمُهُ وَ اسْتُبِيحَ حَرِيمُهُ‏....( بخشی از زیارت اربعین )درآمددر زیارت مشهور اربعین، پس از چند سلام اولیه به امام ( درود بر ولی و حبیب خداوند......، درود برگرفتار شداید اندوه بار، و کشته اشکهای جاری)، زائر با شهادت در پیشگاه خداوند، صفات جامعی را برای سید الشهدا(ع) بر می‌شمارد، که در هرکدام ، عبرت ها و آموزه های بسیاری نهفته است و هریک تفسیر و تامل خاص خود را می طلبد : اینکه وی ذریه پیامبر ( ولی و فرزند ولی امر خداوند، برگزیده و فرزند برگزیده خداوند ) بوده است که به فوزکرامت الهی رسیده؛ خداوند وی را با شهادت تکریم فرموده، به سعادت ویژه رسانده، و از نسل پاکی برگزیده است. و اینکه او را یزرگی از بزرگان، پیشوایی از پیشوایان، و مدافعی از مدافعان دین خویش قرار داده است. و اینکه مواریث انبیا را به وی اعطا فرموده است ( وَ أَعْطَيْتَهُ مَوَارِيثَ الْأَنْبِيَاءِ) و اینکه خداوند او را از جانشینان پیامبر و حجت خود بر مردم قرار داده است، و او با دعوت به حق، و خیر خواهی بی دریغ، عذری برای آنان باقی نگذاشت؛ و خون خود را در راه خداوند ایثارکرد، تا بندگان خدا را از جهالت و سرگشتگی گمراهی برهاند ( هدف نهضت امام حسینع). و اینکه کسانی که دنیا فریب شان داد، بر دشمنی وی همدست شدند، بهره واقعی دنیا را با فرو مایه ترین و پست ترین ها معامله کردند و آخرتشان را به کمترین بها فروختند، خود را در هوای نفس سرنگون کردند و خداوند و پیامبرش را به خشم آوردند. و اینکه، جمعی از بندگان خدا نیز، از اهل شقاق ونفاق، این حاملان گناهان سترگ و مستوجبان آتش، اطاعت کردند. و اینکه امام، با صبر و اخلاص، با آنان در راه خدا جهاد کرد، تا آنجا که ریختن خون و هتك حرمت خاندان پاکش را مباح شمردند ...این یادداشت، در حد بضاعت، تنها به تامل در یکی از او صاف یاد شده ( اعطای میراث انبیاء به امام از طرف خداوند) محدود می شود که به نظر می رسد کمتر مورد توجه قرار گرفته باشد. در واقع سوال پژوهش این است که چرا خداوند حسین ع را میراث دار تمامی انبیاء – و نه تنها میراث دار پیامبر خاتم- قرار داده است؟ نهضت عاشورا چه نقش و چه جایگاهی در زنجیره پیامبران الهی دارد که امام باید میراث دار آنان باشد؟حسینع پرچم دار نهضت انبیاء الهیپاسخ به سوال بالا مستلزم رویکرد تاریخی متفاوتی به نهضت امام حسینعاست. در این دیدگاه، عاشورا صرفا رویدادی61 سال پس از هجرت و يا 50 سال پس از وفات پيامبر اسلام محسوب نمی شود ، بلکه جایگاه تاریخی آن باید در بازه زمانی بسیار گسترده تری در زنجیره انبیاء الهی، از آدم تا خاتم، و از خاتم تا آخر الزمان، تبیین و تحلیل شود . این رویکرد از پشتوانه نظری مبتنی بر قرآن و باورهای متقن شیعی، برخوردار است.آيات متعددي از قرآن به وجود نوعي زنجيره توارث در ذريه انبيا اشاره دارد، به عنوان نمونه : إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَىءَادَمَ وَ نُوحًا وَ ءَالَ إِبْرَاهِيمَ وَ ءَالَ عِمْرَانَ عَلىَ الْعَالَمِينَ ؛ ذُرِّيَّةَ بَعْضُهَا مِن بَعْضٍ ....... (آل عمران 34-33)§ أُوْلَئكَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيهْم مِّنَ النَّبِيِّنَ مِن ذُرِّيَّةِ ءَادَمَ ، وَ مِمَّنْ حَمَلْنَا مَعَ نُوحٍ وَ مِن ذُرِّيَّةِ إِبْرَاهِيمَ وَ إِسْرَءِيل ، وَ مِمَّنْ هَدَيْنَا وَ اجْتَبَيْنَا ....(مريم 58) وَ لَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا وَ إِبْرَاهِيمَ وَ جَعَلْنَا فىِ ذُرِّيَّتِهِمَا النُّبُوَّةَ وَ الْكِتَابَ...(حديد 26)پيام آيات ياد شده، پراكنده نديدن ظهور انبياء به صورت رويداد های تاريخي مجزا، و توجه دادن به نهضت مستمر انبياي الهي در طول تاريخ، از آدم تا خاتم، است.در باور شيعی اين زنجيره پس از خاتميت نيز، در ذريه پيامبر خاتم استمرار یافته است. موضوع اين توارث، که فراتر از يك توارث ژنتيكي است، پرچمداري نهضت اديان توحيدي و مقابله و مبارزه با نظامهاي شرك وكفر ونفاق در صورتهاي مختلف ( اديان كفر)، در طول تاريخ است. روشن ترين بيان اين باور، در زيارت وارث آمده است[1]:" اَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ آدَمَ صَفْوَةِ اللَّهِ ‏، السّلاَمُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ نُوحٍ نَبِيِّ اللَّهِ‏، السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلِ اللَّهِ‏، السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ مُوسَى كَلِيمِ اللَّهِ، السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ عِيسَى رُوحِ اللَّهِ‏، السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ مُحَمَّدٍ حَبِيبِ اللَّهِ ..."امام حسين(ع) نیز در دعای مشهور عرفه، خود را ابتدا وارث اين زنجيره اديان ابراهيمی معرفی می کند ( يَا إِلَهِي وَ إِلَهَ آبَائِي إِبْرَاهِيمَ وَ إِسْمَاعِيلَ وَ إِسْحَاقَ وَ يَعْقُوبَ ....)، و سپس، فرزند پيامبر خاتم (... وَ رَبَّ مُحَمَّدٍ خَاتَمِ النَّبِيِّينَ ...). در زيارت جامعه نيز از اهل بيت پيامبر(ص) به سُلالَهَ النَبيين …وَ وَرثهِ الاَنبيآء نام برده شده است.در این باورشیعی، همچنانکه نهضت انبياء الهی در ذريه آدم و نوح و ابراهيم و آل عمران ادامه يافت، پس از خاتميت نيز در ذريه پيامبر خاتم، از طريق حضرت زهرا (س) و ذريه وی، استمرار پیدا کرده است و بازه زمانی آن در تمامی دوران امامت، از خاتميت تا آخرالزمان، گسترده است. بر این اساس، رويدادهای پس از پيامبر(ص)، سيره اهل بيت(ع)، و به ويژه شان و منزلت تاريخی واقعه عاشورا، می بايد در اين چهارچوب مورد تحليل قرار گیرد و نمی توان آنرا در تاريخ صدر اسلام محدود دید[2].اگرچه شکل گیری انحراف و رجعت به ارزشهای جاهلی، در زمان حیات و بعد از وفات انبیاء گذشته نیز وجود داشته است ( از قبیل روی آوردن به گوساله پرستی در زمان حضرت موسی(ع)، و شکل گیری ایده تثلیث در زمان حیات و بعد از عروج حضرت عیسی(ع) ) اما، پس از رحلت پيامبر خاتم، دوران جديدی در جريان جدال تاريخی بين حق و باطل آغاز شد[3]که طی آن، با به اجرا درآمدن برنامه سقيفه، بزرگترين انحراف پس از پيامبران الهی پايه گذاری شد، که می رفت تا زنجيره اديان ابراهيمی را در کمتر از نيم قرن پس از پيامبر خاتم، به نحو برگشت ناپذيری دگرگون و با مشروعيت ظاهری بخشيدن به خلافت اموی، به ضد خود تبديل کند. و عاشورایی می بایست، تا حسين - وارث آدم و فرزند فاطمه - اين فرآيند را متوقف، و ميراث اديان الهی را ماندگار کند .حضرت زهرا (س)نیز در مدت کوتاه عمرش پس از رحلت سول خدا (ص) ، با تلاشهای سياسی اجتماعی مستمر و فرساينده ، از جمله ارايه خطبه فدکيه، آنچه در توان داشت به کار گرفت تا پرده از این انحراف بردارد، آنرا افشا کند و پیامدهای جبران ناپذیر آن را در گوش تاریخ فریادکند. حضرتش در واقع، بنيانگذار مبارزه برای استمرار نهضت انبيای الهی در دوران گذار پس از خاتميت ، يعنی دوران امامت ، و در واقع بنيانگذار تشيع است[4]. این نهضت سپس توسط امیر المومنینع و امام حسن(ع) مجتبی ادامه یافت، و با امام حسین(ع) در کربلا به اوج خود رسید. در واقع امام حسین(ع)و اصحاب و یاران با وفایش، با برپایی نهضت عاشورا، در مهمترین نقطه عطف تعیین کننده تاریخ اسلام ، و تاریخ انبیای الهی، به نصرت دین خدا و تثبیت آن در تاریخ شتافتند و نقش آفرینی کردند[5] و بدین سان، میراث تمامی انبیاء الهی را ، از آدم تا خاتم ، و از خاتم تا آخر الزمان، برای ابنای بشر، به ودیعه گذاشتند . َالسَلامُ عَلیَ الحُسَین، وَ عَلی عَلی بن الحُسَین ، وَ عَلی اولادِ الحُسَین ، وَ عَلی َاصحابِ الحُسَین .پیوستفراز هایی از دوکتاب " حسین وارث آدم " و " آیینه عاشورا "در زمینه جایگاه تاریخی نهضت عاشورافراز هایی از کتاب حسین وارث آدم ( دکتر علی شریعتی ) : … اما حسين مي خواهد با ناتمام گذاشتن سنت حج ، كه بزرگترين شعار اسلام و بزرگترين عبادتي است كه به آن مي خواند ، اعلام كند كه : روح از بين رفته است ، به كالبد معطل نشو ، “ هدف “ و “ جهت “ نابود شده است ، بيخود نچرخ.............. .حسين حتي چند روز معطل نمي كند تا اين مراسم بزرگ ابراهيم را تمام بكند و بعد اين كار را بكند ، براي اينكه به بشريت و به همه تاريخ نشان بدهد كه ، اگر نظام چنين شد و جهت عوض شد و رهبري از بين رفت ، همه اينها چه بماند و چه نماند اثرش روي مردم مساوي است . زيرا همه اين ها اصولا سنتهاي توحيدي يي مي شوند كه باز نقش شرك را درجامعه بشري بازي مي كنند . حسين هيچ كاري نمي تواند بكند . فقط مي بيند كه نظامي كه از آدم آغاز شد و با قتل هابيل منحرف شد ، حكومت قابيل در طول تاريخ آمد و به اسم توحيد و شرك وبه اسم دين موسي وعيسي و پيغمبر اسلام ، و يا دين بت پرستي و تثليث و تنويت ( هردو وهر سه و چهارش يكي است !) ، حكومت يافت . و در برابر اينها ، جهت نهضت آدم ونوح ، ابراهيم وموسي وعيسي و نهضت محمد ، دارد ازبين مي رود . و باز حافظ ومتوليش همان سه چهره اي هستند كه ، در تاريخ گم شدند و باگرز ابراهيم وشمشير پيغمبر وعلي شكسته شدند ، اما باز دومرتبه روي كار آمدند ، و اينجا در لباس اسلام و با عمامه پيامبر و در مسجد اسلام و درمحراب خود پيغمبر آمدند ( مردم رد گم مي كنند، بشريت رد گم مي كند).حسين نمي تواند هيچ كارديگري بكند ، مي گويد : من آنچنان مي ميرم و آنچنان خود را و خانواده ام را و بچه هايم را و همه پيوند ها ونيازها وخويشاونديها و بستگيهايي كه به زندگي و زمين دارم ، در شور انگيز ترين و غير عادي ترين و شگفت انگيز ترين حادثه نابود مي كنم ، تا اگر نمي توانم حكومت شرك ودين شرك را در لباس توحيد بشكنم ، محكوم كنم . ومحكوم كرد. حسين بزرگترين شكست خورده پيروز تاريخ بشر است (حسین وارث آدم ، ص 247 ).فراز هایی از کتاب آیینه عاشورا ( محمد صادق موسوی گرمارودی، انتشارات ارشاد،1380) :عاشورا روز بزرگ آفرينش، روز مفهوم آفرينش، چكيده و فشرده معناي آفرينش و بالاخره روز مقصور آفرينش است. خطاب ( لا يوم كيومك يا ابا عبدالله) ، نه تنها به معناي عظمت فاجعه ويا بي مثال بودن آنهمه مصيبت و درد و ايثار است ، بلكه به مفهومي كلي تر ، به معناي اين است كه هيچ روزي از آغاز تا پايان جهان مانند عاشورا نيست . …. عاشورا ، فشرده حاصل همه زمان ها از ازل تا ابديت است ، آيينه اي است كه باهمه محدوديت كمي ، تمامي مفاهيم ، همه تصاوير با ابعاد حقيقي خويش در آن متجلي است ( آيينه عاشورا ، ص15 ).از سطح هاي اوليه آن اگر به دقت بنگريم ، تا آنجا كه چشمهاي عقل و بينش ما توان ديد دارد ، به خوبي مي توان جامعيت اين رستاخيز بزرگ دنيوي را مشاهده كرد ، از همه اقشار مختلف انسان در آن حضور دارند ( همان ، ص 18)§ تاريخ انسان در عاشورا كمال يافته است ، فشرده تاريخ انسان در عاشورا است ، تاريخي بيرون از عاشورا وجود ندارد ، هر چه هست ، تجليات عاشورا است ، در ادوار مختلف وجود ( همان ، ص21 ).اين تاريخ و جغرافياي فشرده دنيايي است كه بايد آنرا شناخت ، تاريخ انسان در عاشورا رقم خورده است ، قاره ها در اين ملك محدود ، در ساحل فرات ، مستترند و سرنوشت ها، در عاشورا مقدر ميشود ( همان ص24) .انسان حركتش را از بدو آفرينش به سوي اين حقيقت بزرگ آغاز كرده است ، و آنچه بر زندگي فرزندان آدم تا قيامت خواهد گذشت هم دنباله رو آن روز بزرگ تاريخ انسان است ( همان ، ص24 ).[1] - مرحوم دكتر شريعتي در کتاب حسين وارث آدم ، ادبياتی استثنايي در تفسير اين زيارت به يادگار گذاشته است ( فرازهایی در پیوست).[2] - در زيارت ائمه بقيع در روز سه شنبه می خوانيم : أَنَا عَارِفٌ بِحَقِّكُمْ مُسْتَبْصِرٌ بِشَأْنِكُمْ ....يکی از شان های معصومان که بايد نسبت به آن بصيرت داشت ، شان تاريخی آنها است .[3] - الْخَاتِمِ لِمَا سَبَقَ وَ الْفَاتِحِ لِمَا اسْتُقْبِلَ (زيارت مطلقه حضرت اميرالمومنين، مفاتيح ، ص677 )[4] - ".... او نقش اساسي در آغاز حرکت تشيع در بستر تاريخ داشت. اين فاطمه بود که نخستين سنگ بناي تشيع را که تبري از مخالفان امام علي(ع) و مقام امامت و ولايت وي بود، استوار کرد. تمامي منابع تاريخي گواه هستند که نخستين مخالفان سقيفه که همگي از اصحاب رسول خدا(ص) بودند، در خانه فاطمه زهرا(س) اجتماع کردند. ...... مبارزات فاطمه زهرا(س) در منابع ثبت و ضبط شده و هيچ کس، حتي دروغگوترين راويان اخبار هم نمي‌توانند آن را انکار کنند. اين مبارزات در قالب دفاع از حقوق حقه خود و شوهرش، نخستين سنگ بناي تشيع فاطمي و سپس تشيع علوي است. زماني که اين مبارزات به نتيجه نرسيد آن حضرت تلاش کرد تا نشان دهد راهش از ديگران جداست. بنابراين ترديد نبايد کرد که تشيع سياسي در نخستين قدم در رفتار سياسي حضرت فاطمه زهرا(س) تعريف شد ( رسول جعفريان سايت بازتاب،30/4/1383) .[5] - در پیوست ، فرازهای زیبایی از دو کتاب" حسین وارث آدم " و " آیینه عاشورا " در این زمینه آورده شده است.