کرونا و واکسن‌هایش؛ پاسخ به پرسش‌های مخاطبان(6)

تهیه کننده : خدایار عبدالهیمحقق ،نویسنده ،مدرس و تحلیلگر صنعت داروkhodayarabdollahi7@gmail.comآیا واکسن‌های آزمایشی کرونا از سرایت ویروس هم پیشگیری می‌کنند؟برای دانستن این موضوع هنوز زود است. برخی واکسن‌ها ممکن است جلوی سرایت را نگیرند اما شدت بیماری را تخفیف دهند.آیا ممکن است برای بعضی کارها نیاز ارائه گواهی واکسیناسیون کرونا باشد؟در بعضی از کشورها برای بیماری‌هایی مثل فلج اطفال، به گواهی واکسن نیاز است. هر کشوری خود تصمیم می‌گیرد که آیا از مسافران خارجی گواهی واکسن بخواهد یا نه. مثلا نخست وزیر بریتانیا بوریس جانسون از برنامه آزمایش سریع صحبت کرده که با تست کرونای منفی که همان روز انجام شده باشد، می‌توان به تماشای تئاتر و مسابقه فوتبال رفت.منطق اولویت بندی واکسن کرونا چیست؟اگر روشن شود که واکسن کرونا برای گروه‌های در معرض خطر سودمند است باید واکسینه کردن این افراد را در الویت قرار داد. سن مهمترین عامل خطر در ابتلا به کرونای شدید است و به همین دلیل سالمندان در الویت خواهند بود.در بریتانیا یک کمیته مشورتی مستقل، یک اولویت‌بندی اولیه انجام داده است: اول کسانی که در خانه سالمندان زندگی یا کار می‌کنند، بعد افراد بالای ۸۰ سال و کادر بهداشتی و درمانی و بهیاران اجتماعی و بعد افراد بالای ۶۵ سال و مبتلایان به بیماری‌های زمینه‌ای.وقتی واکسن بیشتری تولید شود و بیشتر در دسترس قرار گیرد اولویت با افراد بالای پنجاه سال خواهد بود. اگر نتایج کارآزمایی‌ها نشان دهند واکسن کرونا برای گروه یا گروه‌های خاصی موثرتر است این لیست ممکن است تغییر کند.آیا این واکسن‌ها در برابر ویروس کرونایی که در مینک جهش یافته هم مصونیت ایجاد می‌کند؟بعد از اینکه مینک‌های پرورشی از انسان کرونا گرفتند و بعد دوباره به انسان منتقل کردند، جهش‌هایی در ژنتیک این ویروس شناسایی شد. اکنون دانشمندان مشغول بررسی این تغییر و تاثیر این جهش‌ها بر توان شیوع و بیماری‌زایی این ویروس هستند. تابحال شواهدی پیدا نشده که نشان دهد این جهش‌ها باعث چنین تاثیراتی شده باشند.همه ویروس‌ها به درجات مختلف جهش ژنتیکی می‌کنند که می‌تواند توان سرایت و بیماری‌زایی ویروس را تغییر دهد؛ به همین دلیل هم ترکیب واکسن آنفلوآنزا هر سال تغییر می‌کند تا برای اشکال جدید ویروس هم موثر باشد.کارایی (efficacy) ۹۰ درصدی یعنی چه؟آنچه تا بحال اعلام شده نتایج اولیه آزمایش واکسن‌ها در جمعیت نسبتا بزرگی است و برای اینکه روشن شود واکسن برای چه کسانی مفیدتر است و آیا سرایت بیماری از افراد بدون علامت به دیگران را کم می‌کند باید منتظر نتایج کاملتر بمانیم.برای مثال شرکت فایزر اعلام کرده در نتایج اولیه واکسنش نود درصد کارایی داشته یعنی از هر ۱۰ نفر که واکسینه شدند، ۹ نفر از ۲۸ روز بعد از نوبت اول و ۷ روز بعد از تزریق نوبت دوم، در مقابل آلودگی و ابتلا به بیماری علامت‌دار مصونیت پیدا می‌کنند. بین تزریق دو نوبت واکسن فایزر سه هفته فاصله است.در کارازمایی واکسن فایزر ۴۳ هزار و پانصد نفر شرکت داشتند که به نیمی از آنها واکسن زده شده و به نیمی دیگر واکسن‌نما که فقط حاوی آب نمک بود. در طول این کارآزمایی، از بین این داوطلبان ۹۴ نفر دچار علائم بیماری شدند و تست کرونایشان مثبت شد. تمام این ۹۴ نفر در گروهی بودند که آب نمک بهشان تزریق شده بود.برآورد دانشمندان از دوام مصونیت این واکسن‌ها چیست؟ آیا یک بار واکسن کافی است یا باید مثل واکسن آنفلوآنزا هر سال تزریق شوند؟این احتمال هست که واکسن کرونا به یادآور یا تکرار نیاز داشته باشد. هنوز معلوم نیست مصونیت این واکسن‌ها چقدر دوام دارد اما کارشناسان حدس می‌زنند که مصونیت به مرور زمان کاهش پیدا کند و مثل واکسن آنفلوآنزا نیاز به تزریق هر ساله باشد. آیاابتلابهکروناباعثمصونیتمی‌شود؟ پس از بهبود از بیماری‌های عفونی، سیستم ایمنی راه مقابله با آن را در حافظه نگه می‌دارد اما این حافظه به مروز کم‌رنگ می‌شود و ایمنی پس از بهبود تاثیرش کم می‌شود و در همه موارد مادام‌العمر نیست.هنوز دقیقا روشن نیست آیا دوباره ممکن است به کرونا مبتلا شد یا نه. دانشمندان در هنگ کنگ مردی را شناسایی کردند که دوباره به کرونا مبتلا شده بود اما سازمان بهداشت جهانی می گوید نمی‌توان فقط بر اساس یک مورد نتیجه گرفت. پروفسور سارا گیلبرت که در دانشگاه آکسفورد روی ساخت واکسن کرونا کار می‌کند می‌گوید احتمال ابتلای مجدد به کرونا "وجود دارد."طول دوره نهفتگی این ویروس چقدر است؟دوره نهفتگی یعنی فاصله بین آلوده شدن به عامل بیماری‌زا و بروز علائم. دانشمندان می‌گویند میانگین دوره نهفتگی این ویروس پنج روز است اما ممکن است در برخی افراد کوتاه‌تر یا طولانی‌تر باشد. سازمان بهداشت جهانی می‌گوید دوره نهفتگی تا ۱۴ روز و بعضی محققان می‌گویند حتی تا ۲۴ روز هم می‌تواند باشد. شناخت و درک دوره نهفتگی مهم است چون به مسئولان بهداشتی و درمانی امکان می‌دهد شیوع بیماری را موثرتر مهار کنند.منبعتصویر،Reutersتوضیحتصویر،مرگسلول(قرمز)درحملهویروسکرونا(زرد)"> ?<imgsrcSet="https://ichef.bbci.co.uk/news/240/cpsprodpb/460B/production/_115613971_51690a81-0902-439e-b51b-ff15770f4ac0.jpg240w,https://ichef.bbci.co.uk/news/320/cpsprodpb/460B/production/_115613971_51690a81-0902-439e-b51b-ff15770f4ac0.jpg320w,https://ichef.bbci.co.uk/news/480/cpsprodpb/460B/production/_115613971_51690a81-0902-439e-b51b-ff15770f4ac0.jpg480w,https://ichef.bbci.co.uk/news/624/cpsprodpb/460B/production/_115613971_51690a81-0902-439e-b51b-ff15770f4ac0.jpg624w,https://ichef.bbci.co.uk/news/768/cpsprodpb/460B/production/_115613971_51690a81-0902-439e-b51b-ff15770f4ac0.jpg768w"alt="مرگسلول(قرمز)درحملهویروسکرونا(زرد)"src="https://ichef.bbci.co.uk/news/640/cpsprodpb/460B/production/_115613971_51690a81-0902-439e-b51b-ff15770f4ac0.jpg"width="768"class="css-1vsigzm-StyledImg-fadeIne1enwo3v0"/>منبعتصویر،Reutersتوضیحتصویر،مرگسلول(قرمز)درحملهویروسکرونا(زرد) هر دو ویروس خیلی مسری هستند. برآورد این است که هر فرد مبتلا به کرونا دو تا سه نفر دیگر و هر فرد مبتلا به انفلوآنزا بطور متوسط یک نفر دیگر را آلوده می‌کند. راه جلوگیری از انتقال هر دو ویروس به دیگران آسان است: مرتب دستتان را با آب و صابون بشویید و هنگام سرفه و عطسه جلوی دهان وبینی خود را با دستمال بگیرید و بعد آن را دور بیندازید.بهبودی از کرونا چقدر طول می‌کشد؟از هر پنج نفری که به کرونا مبتلا می‌شوند، چهار نفر بیماری خفیفی پیدا می‌کنند مثل آنفلوآنزا، با علائمی مثل تب، سرفه خشک و از دست رفتن بویایی و چشایی. اما اگر این ویروس خود را در ریه مستقر کند، می‌تواند باعث عفونت ریه، مشکلات تنفسی و بیماری شدید شود. تقریبا از هر هفت نفر یک نفر ممکن است به مراقبت بیمارستانی نیاز پیدا ‌کند.زمان بهبود بستگی به شدت بیماری دارد. بعضی افراد در مدت کوتاهی خوب می‌شوند ولی بیماری در بعضی ممکن است ماه‌ها طول بکشد و عوارض طولانی داشته باشد.