انواع رویکردهای درمانی روانشناسی

آیا تا به حال خواسته­‌اید از جزئیات اتفاقاتی که در #مشاوره رخ می­‌دهد، خبر داشته باشید؟ این که رواندرمانگران کدام رویکرد درمان را به کار می‌برند تا افراد را راهنمایی و درمان کنند، از سوالات شایعی است که هر کسی دوست دارد جواب آن را بداند. درمان در هر زمینه‌­ای رویکردها و روش­های متفاوتی دارد. از طرفی شناخت رویکردهای درمانی در مشاوره می­‌تواند به مراجعه کنندگان، دید بهتری بدهد. رویکردها در رواندرمانی، تابع شخصیت، نوع مسأله و درمانگر است.این رویکردها به چند دسته تقسیم می­‌شوند از جمله: درمان‌های رفتاری، روانکاوی، هنردرمانی، انسان گرایانه و غیره که هر کدام از دسته‌­ها نیز دارای چند روش متنوع است.درمان­‌های رفتاری متمرکز بر شناخت و رفتار:رویکرد درمانی شناختی-رفتاری، بر پایه نحوه تفکر و رفتار درمانجو است. روش‌های آن، برای غلبه بر مشکلات خاص، تغییر افکار و رفتار به کار می‌رونددرمان شناختی-رفتاری یا رفتار درمانی شناخت(CBT):درمان شناختی-رفتاری نوعی روش روان‌درمانی کوتاه مدت است که در واقع ترکیبی است از رفتار درمانی و شناخت درمانی و بر این پایه شکل گرفته است که باورها، تفکرات، نگرش­‌ها و به طور کلی تفسیر ما از محیط اطراف، روی احساسات و رفتارمان تأثیر می‌­گذارد. این تأثیر زمانی نگران کننده است که افکار غیر منطقی یا تحریف شده باعث بروز رفتارهای دردسرساز می­‌شوند. پس اگر این افکار به سمتی هدایت شوند که منطقی‌­تر باشند، نتیجه خطرناکی هم نخواهند داشت. روان‌درمانگران با تکیه بر ذهنیت و رفتار فرد، برای درمان او را آموزش می­‌دهند و روی تغییر الگوهای فکری و باورهایش کار می‌­کنند.درمان شناختی-رفتاری که به آن انقلاب شناختی نیز می­‌گویند، در زمینه درمان افسردگی،اسکیزوفرنی، اختلال دو قطبی، وسواس فکری، اضطراب و هراس بسیار تأثیر گذار بوده و در واقع از موثرترین روش‌ها برای درمان اختلالات اضطراب و افسردگی است.درمان شناختی-تحلیلی (CAT):درمان شناختی-تحلیلی یکی از روش­‌های درمان است که در آن رواندرمانگر ابتدا تلاش می­‌کند رویدادهای گذشته و تأثیر آن بر فرد را تحلیل کند و سپس با بررسی مکانیسم‌­های مقابله و غلبه بر مشکلات، به او کمک می‌­کند راهکارهای مفیدتری را یاد بگیرد. هدف در این روش درمانی بهبود وضعیت و تغییر موثر است.تفاوت بین CAT و CBTرویکردهای شناختی-رفتاری و شناختی-تحلیلی هردو روش‌هایی کوتاه مدت هستند که روی افزایش توانایی فرد برای مقابله با هرگونه مشکلات روانی تمرکز می‌کنند. تفاوتشان در نقطه تمرکز آن­هاست.درمان شناختی-رفتاری: بررسی افکار، احساسات و رفتارها در زمان حالدرمان شناختی-تحلیلی: بررسی کنش‎‌ها و افکار در گذشته برای ریشه یابی عوامل و تأثیرشاندرمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT):یکی از روش­‌های درمانی شناختی-رفتاری، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد است. این روش مبتنی بر این نکته است که وقایع درونی خود به خصوص آن­هایی را که ناخواسته و ناخوشایند هستند، قضاوت و انکار نکنیم و آن­ها را بپذیریم. هدف این روش بازیابی حس خوب فرد نسبت به خودش است. رواندرمانگر با این روش راهکارهای پذیرش را به چند طریق با تعهد و تغییر رفتار در هم می­‌آمیزد:گسلش شناختی یا کاهش تمایل به واقعی پنداشتن افکار و تصوراتپذیرش یا همان آزاد گذاشتن افکارتماس با لحظه اکنونمشاهده خودبازیابی ارزش­‌های فرداقدام متعهدانه و طرح ریزی اهداف بر اساس ارزش‌­هادرمانACT در درمان اختلالات افسردگی و اضطراب و همچنین برخی از اختلالات شخصیتی مانند اختلال شخصیت بسیار تأثیر گذار است.رفتاردرمانی (Behavioral therapy):رفتار درمانی یک اصطلاح کلی برای روش­‌های متنوع در درمان اختلالات روانی است. هدف رفتاردرمانی شناسایی رفتارهای مخرب و ناسالم و تغییر آن­هاست. رفتار درمانی مبنی بر این واقعیت شکل گرفته است که افراد رفتارها را از همدیگر یاد می‌گیرند یا تقلید می‌کنند.رفتار درمانی در درمان اضطراب، افسردگی، خشونت و اختلال هراس کاربرد داشته و به طور تخصصی از آن در درمان بیش فعالی، اختلالات اشتها، اختلال دو قطبی، سوء مصرف مواد، وسواس فکری، فوبیا، خودزنی و اختلال پس از ضربه استفاده می­‌شود.درمان رفتاری دیالکتیکی (DBT):درمان رفتاری دیالکتیکی نیز یکی از روش‌­های درمان شناختی-رفتاری است. تمرکز این روش بر جنبه‌های روانی-اجتماعی است. در این روش سطح برانگیختگی فرد در موقعیت‌­های خاص بررسی می‌­شود و اگر این برانگیختگی باعث واکنش شدید فرد شود، درمان آغاز می‌­گردد. این واکنش‌­ها می‌­توانند از ریشه زیست شناختی یا تحت تأثیر محیط نامعتبرساز باشند. رفتار درمانی دیالکتیکی برای درمان اختلال شخصیت مرزی کاربرد فراوانی دارد.شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی (MBCT):شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی روشی است که در آن ایده‌­های شناخت درمانی با شیوه­‌ها و نگرش­‌های مراقبه‌­ای ذهن آگاهی ترکیب می‌­شوند. هدف این روش آشنایی با حالات ذهنی است که اختلالات ذهنی اغلب از آن نشأت می­‌گیرند و آموزش افراد برای برقراری رابطه‌­ای جدید با حالت‌­های ذهنی­شان. این روش بیشتر برای کمک به افرادی است که دچار دوره‌های مکرر افسردگی و ناراحتی مزمن هستند.تمرکز ذهن آگاهی روی زمان اکنون است.این روش بر این باور است که انسان برای آرامش و دور کردن نگرانی‌ها و اضطراب باید رابطه‌ای عمیق و واقع گرایانه با جریان لحظه به لحظه زندگی برقرار کرد. در این روش با انجام تمرین‌هایی مربوط به حواس پنجگانه، درک لحظه را برای درمانجو آسان‌تر می‌کنند.طرحواره درمانی (Schema Therapy):طرحواره درمانی یکی از روش­‌های درمانی است که در آن چند عنصر از چند روش درمانی با هم ترکیب می‌­شوند. هدف این روش درمان اختلالات شخصیتی و رسیدن به بهداشت روان است. تمرکز طرحواره درمانی روی الگوهایی است که اگر نیازهای عاطفی کودک برآورده نشود، ایجاد می‌­شوند و روی فرد تا بزرگسالی تأثیر گذاشته و عدم رسیدگی به آن­ها فرد را دچار مشکل می­‌کند.بازی درمانی شناختی-رفتاری:از این روش برای کودکان استفاده می‌شود. تمرکز این روش روی آگاهی از احساسات نهفته کودکان است که قادر به بیانش نیستند. بازی درمانی در معالجه انواع اختلالات رفتاری موثر است.درمان متمرکز بر شفقت (CFT):درمان متمرکز بر شفقت یک سیستم درمانی است که توسط پل گیلبرت ابداع شده است که بخشی از رفتاردرمانی محسوب می‌شود. در این روش، روش‌هایی از رفتاردرمانی شناختی با روانشناسی تکاملی، روانشناسی اجتماعی، روانشناسی رشد، روانشناسی بودیستی و علوم اعصاب ترکیب می‌شود.تمرکز درمان متمرکز بر شفقت، بیشتر روی استفاده از آموزش ذهن مشفق برای کمک کردن به افراد و ایجاد امنیت و آرامش درونی از طریق شفقت به خود و دیگران است.برای مطالعه سایر رویکردهای درمانی می‌توانید به این مقاله در سیمیاروم مراجعه کنید.