عید نوروزه جاده بسته است بیا برگردیم

واکاوی یک رفتار اجتماعی در شرایط بحرانپیامکی اومد: اینجا داره برف میاد، لباس گرم برداردر آخرین لحظه کاپشن ام رو پوشیدم (چه شانسی آوردم). اتوبوس که راه افتاد از شدت گرما کاپشن رو درآوردم، تیشرتم کمی بوی عرق می‌داد، نگران اذیت شدن این پزشک بغل دستیم شدم ولی خیلی گرم بود و عرقم در اومده بود. کرج رو که رد کردیم اتوبوس برای ناهار و نماز در مجموعه فرهنگی تفریحی آفتاب توقف کرد، برای ناهار و هواخوری از ماشین پیاده شدیم. فقط دکتر که آدم دوراندیشی به نظر میومد توی اتوبوس باقی موند و بقیه هم که پیاده شدن از شدت سرمای هوا یکی یکی به سمت اتوبوس بر می‌گشتند و با دیدن درِ بسته و کلی روی هوا جهیدن و دویدن هی بین اتوبوس و رستوران تردد می‌کردند تا کی در باز بشه که بپرند داخل و توی صندلی گرم و نرم اتوبوس جا خوش کنند. زمزمه‌های پراکنده‌ای از بسته بودن جاده به گوش می‌خورد ولی ما که جدی نگرفتیم و فکر کردیم مرگ مال همسایه است، راه ما که حتما بازه! اتوبوس راه افتاد به عوارضی قزوین که نزدیک شدیم متوجه بسته شدن جاده شدیم. راننده هم از اونجا که توی خط تهران شیراز کار می‌کرد و تسلطی به جاده تهران شمال نداشت به کمک یکی از مسافرین به سمت جاده قدیم قزوین-رشت حرکت کرد ولی اتفاقا اونجا رو هم بسته بودند.یواش یواش نگرانی از بین مسافران همچو مارهایی ریز و درشت از طریق راهرو به سمت جلو هجوم می‌آورد. زن میانسالی که هنگام سوار شدن به اتوبوس در پایانه بیهقی به زمین خورده بود بعد از اینکه شنید هر دو راننده اتوبوس به جاده نآشنا هستند، رو به بقیه مسافرا گفت "راننده پیزوری‌تر از اینا گیر نیاوردن دوتاشون شیره‌ای ان، دماغشون رو بگیری جونشون در میاد". نیم ساعتی عین بقیه وسایل نقلیه اونجا توقف کردیم، مامورین مردم را به برگشت ترغیب می‌کردند. یواش یواش عرض جاده داشت پر می‌شد که همه رو مجبور به دور زدن در جاده کردند. ما هم جاده را دور زدیم و گوشه‌ای در کنار جاده توقف کردیم، منتظر گشایشی.دو نفر از مسافرها پیاده شدند و به سمت پلیس راهنمایی و رانندگی رفتند، ولی چندان اطلاعات به درد بخوری با خودشان نیاوردند که کمکی به ما بکند.فرآیند انتظار: حوصله مسافران کم کم سر می‌رفت، راننده با دفتر ترمینال تماس گرفت و بعد از گفتگو خبر داد که تصمیم با مسافران است اگر آنها بخواهند اتوبوس به تهران بازخواهد گشت. جوانی از عقب اتوبوس آمد و پبشنهاد داد بهتر است برگردیم بعید است که جاده باز شود. کتاب انقلاب فرانسه دستش بود.دو روز مانده به عید شور و اضطراب از یکطرف، سرما و رو به غروب رفتن هوا از طرفی، پچ پچ مسافرین که هر کدام یک نظر می‌دادند و بعضی هم هاج و واج به بقیه نگاه می‌کردند. از همه خونسردتر راننده بود که آخرش هم نفهمیدم آیا توهین‌های زن میانسال را شنیده بود و به روی خود نمیاورد؟کم کم بگو مگوهای بین مسافران در حال بالاگرفتن بود. زن بچه ها دار از انتهاب اتوبوس اصرار به برگشت داشت و دکتر بغل دست من برای ماندن پافشاری می کرد.بغل دستی من:پزشک عمومی بخش اورژانس، 30 ساله، اهل رشت، از ابتدای سفر که سر صحبت رو باهاش باز کردم، کلی در باب تحول در بیمارستان و فرهنگ ایرانی، دموکراسی و اینجور چیزا صحبت کردیم. دکتر خیلی خوشبینانه می گفت راه باز میشه و به بقیه مسافرها هم نوید گشایش میداد و می گفت تا دو ساعت دیگه باز میشه، انقدر با اطمینان این را می گفت که من هم فکر کردم حتما از منبع موثقی کسب اطلاع کرده البته بعدا فهمیدم که تا روز دوم فروردین مرخصی دارد و اگر الان به رشت نرود تعطیلات را از دست داده است.بازی های آموزشی مدیریتیدر کارگاه‌های آموزشی که برای مدیران برگزار می‌کنیم بازی‌ای داریم به نام "حادثه در دریا" که به فرآیند برنامه‌ریزی استراتژیک و مهارت‌های گفتگو و تصمیم‌گیری گروهی اشاره دارد. در آن بازی شبیه‌سازی شده یک عده در حال غرق‌شدن در دریا هستند و باید 15 قلم جنس موجود در قایق را با توجه به میزان اهمیت و ضرورت اولویت‌بندی کنند و بایستی این اولویت‌بندی را یکبار به صورت فردی انجام دهند و یکبار به صورت گروهی. در برنامه‌ریزی گروهی ارزش‌ها و باورهای فردی، اولویت‌ها و اطلاعات موجود و مهمتر از همه مهارت بازیگران گروه‌ها تعیین‌کننده موفقیت آنها است. یک نفر شکلات را انتخاب میکند و می‌گوید ما که خواهیم مرد بهتر است قبل از مرگ لذت ببریم، یکی آینه اصلاح صورت را اولویت اول خود انتخاب می‌کند، دیگری نقشه اقیانوس آرام را برای حرکت. و این تصمیم‌ها، اولویت‌بندی‌ها و تفاوت‌های آدم‌ها در انتخاب‌هایشان بسیار جالب است.بازی‌های آموزشی برای من حکم محیط شبیه‌سازی شده‌ای از واقعیت را داشت و گاهی با خود می‌گفتم آیا واقعا ما در طول زندگی با چنین شرایطی روبرو خواهیم شد؟ و اینبار جالب این بود که عینا این حادثه داشت شبیه به بازی‌‌ما می‌شد. انگار واقعیت داشت خود را با بازی ما شبیه سازی می‌کرد . . .تحلیل رفتارهای فردی، بین فردیدیدن دنیا و تصمیم گیری از منظر اولویت های فردی: دکتری که کنارم بود تمام تلاش خودش رو برای اقناع مسافران برای ماندن به خرج می داد و به من گفت که به سختی موفق به جابجایی شیفت خود شده و بایستی روز دوم فروردین در محل کار حضور داشته باشد و این شرایط او را تشویق به تحریف اخبار و واقعیت میکرد.باندبازی و تطمیع برای نیل به مقاصد پنهان: این دکتر عزیز سعی میکرد من رو هم با خودش همراه کنه و حتی تمام تلاشش رو کرد تا از نفوذ من بین مسافران برای نگه داشتن اتوبوس استفاده کنهناتوانی در تشخیص امور مهم از اضطراری: اکثر مسافران بر مبنای مسائل فوری و دم دستی پایه های تفکر و تصمیم گیری خود را بنیان می گذاشتند. مسئله حفظ جان و سلامتی و حوادث غیرمترقبه تقریبا دغدغه کسی به حساب نمی آمد و لیست دغدغه ها عبارت بودند از:· اگر الان برگردیم با این وضعیت مسافر غیر ممکنه که فردا در ترمینال بتوانند ما را راهی کنند· ما اگر برگردیم جایی را برای شب خوابیدن نداریم· ما باید سال تحویل کنار خانواده در شمال باشیمدنیای یک جوابی: تقریبا همه بین دو انتخاب ماندن و برگشتن در نوسان بودند و از هیچ کس بررسی راه های دیگر و سایر امکان های پیش رو دیده نشد.ناآشنایی با فرایند و مکانیزم های تفکر و تصمیم گیری: جمع آوری داده ها، دسته بندی و تحلیل شرایط موجود به همراه تعیین اولویت ها و ارزش ها، تعیین میزان ریسک و توان ریسک پذیری و غیره مواردی هستند که در فرایند تصمیم گیری بایستی لحاظ شوند.ضعف در مهارتهای ارتباطی: آنچه بیش از همه به چشم میخورد ضعف ما در برقراری ارتباط موثر با یکدیگر برای به اشتراک گذاشتن دغذغه ها و پیش فرض ها و اولویت ها و داده ها برای رسیدن به تصمیم مشترک که خیر حداکثر ذینفعان را دربرگرفته باشد بود.توسل سریع به رای گیری: از همان ابتدای درگیری اکثریت مسافرینی که برای تصمیم گیری به مرکز راهرو مراجعه کرده بودند به غیر از همان جوانی که کتاب انقلاب فرانسه را در دست داشت بعد از ناتوانی در توجیه و اقتاع دیگران پیشنهاد رای گیری را می دادند. یعنی همان فرهنگ عجله به جای صبر و گفتگوو انتهای ماجرا:بعد از 5 ساعت انتظار و یک ساعت بحث و جدل هایی که رد و بدل شد و صحبتی که با جمع مسافران داشتم، بالاخره تصمیم به برگشت گرفتیم. هرچند دکتر از من دلخور بود ولی حدس میزنم بعد که از رسانه ها شنیده جاده‌ها تا فردا عصر آن روز گشوده نشده بودند احتمالا و انشالله دلخوری اش مرتفع شده باشد.کاوشگر: علی حکم آبادی، 1390