پارسه نه تخت جمشید!

پارسه یا پرسپولیس؛ میراث تاریخی و فرهنگی ایرانیان از زمان باستان تا کنون است. پارسه، متشکل از کاخ‌های پادشاهان دوران هخامنشی است؛ ساخت آن ۵۱۲ سال قبل از میلاد حضرت مسیح (ع) و به دستور داریوش اول از پادشاهان بزرگ سلسله‌ی هخامنشی، آغاز شد؛ و پس از او خشایار شاه (پسر داریوش اول) و اردشیر اول (نوه‌ی داریوش اول)، ساخت آن را ادامه دادند. با توجه به اسناد موجود در نوشته‌ها و کتیبه‌های برجای مانده از دوران ایران کهن، مراحل احداث مجموعه‌ی عظیم پارسه، ۱۲۰ تا ۱۵۰ سال به طول انجامید. این بنای حیرت‌انگیز پارسی، در دامنه‌ی کوه رحمت (کوه مهر)، در نزدیکی شهر شیراز قرار گرفته است؛ در پارسه یا همان تخت جمشید، سه نوع مصالح به کار رفته است. چوب، خشت های خام و پخته، و انواع سنگ های آهکی.پارسه یا پرسپولیس , با شکوهترین و زیباترین شهر ایران باستان و حتا به گفته ی دیرینه شناسان اروپایی باشکوهترین شهر زیر آفتاب در جهان باستان بود .جهانیان در درازای تاریخ همواره این شهر را با نام پرسپولیس خوانده و نوشته اند و هم اکنون هم با همین نام میشناسند . "پرسپولیس" به زبان یونانی یعنی " شهر پارسیان" .اما در ایران بیشتر ایرانیان این شهر را با نام "تخت جمشید" می شناسند که نادرست است و پیوندی با نام "پارسه" و "پرسپولیس" ندارد.همانگونه که می دانیم آغاز ساخت شهر پارسه در هنگام هخامنشیان و پادشاهی داریوش بزرگ بوده است و ادامه ی ساخت آن در زمان جانشینان داریوش انجام گرفت, پس پیوندی با پادشاهی جمشید شاه ندارد چرا که پادشاهی جمشید چند هزار سال پیش از هخامنشیان بوده است . پس این شهر که اگر آن را "تخت" هم بخوانیم نمیتواند از آن جمشید باشد . اما به آن دلیل که ایرانیان جمشید را نماد سازندگی و آبادانی در ایران می دانستند و نوشته های باستانی ایران هم این باور را ثابت می کرد, ایرانیان گمان بردند که این کاخ نیز باید بدست جمشید ساخته شده باشد و به آن دلیل که پس از فروپاشی شاهنشاهی هخامنشی بدست سکندر (ملعون) , بیشتر گنجینه های نوشتاری و داشته های تاریخی ایرانیان نابود گشته بود , نامی از سازندگان این کاخ به گوش ایرانیان نرسید .( شاید این پرسش پیش بیاید که مگر بر نگاره ها و دیوارهای پارسه نام سازندگان آن نیامده بود ؟ پاسخ اینجاست که خوانش گل نوشته ها در همین چند دهه گذشته به گونه ی دقیق و درست انجام شد و پیشتر از آن کسی نتوانسته انان را بدرستی بخواند و به زبان پارسی برگرداند .)یکی دیگر از دلایل این اشتباه تاریخی را می توان برداشت نادرست ایرانیان از متن های کهن باستانی از جمله شاهنامه فردوسی دانست که در داستان پادشاهی جمشید شاه آشکار گردیده است و میتوان به آن اشاره نمود . پس از آنکه ضحاک به ایران زمین درآمد و آهنگ پادشاهی نمود و به کاخ جمشید اندر شد چنین آمده است :کی اژدهافش بیامد چو بادبه ایران زمین تاج بر سر نهادسوی تخت جمشید بنهاد رویچو انگشتری کرد گیتی برویایرانیان با دیدن این بیت ها دیگر ایمان پیدا کرده بودند که جمشید سازنده ی تخت جمشید ( شهر پارسه) بوده است و در آن حکومت می کرده است, که البته این برداشت نادرست بود و منظور از تخت جمشید در این بیت , تخت پادشاهی جمشید بود که بر روی آن نشسته بود و نه شهر پارسه !بنابراین باید که در نوشتارها و گفتارهای خود از نام "پارسه" که نام درستین این شهر بزرگ و باشکوه است بهره ببریم و به دیگران نیز گوشزد کنیم که از بکار بردن نام نادرست "تخت جمشید" بپرهیزند .اکنون از آن همه، تنها سنگ های آهکی مانده اند. لذا بایسته می دانم ابتدا روشنگری کوتاهی در پیرامون آن دو گونه مصالح دیگر بدهم. مهندسین پارسی، برای فراهم آوردن چوب، از گونه ای چوب که از لبنان امروزی، آورده می شد، استفاده کردند زیرا جنس چوب هایی که از دشت های اطراف تهیه می شد، چندان مرغوب نبودند و لذا آنها از بهترین انواع چوب استفاده می کردند. ولی چوب ها را با مواد خاصی اندود می کردند که مقاومشان می کرد. هرچند که همه این تلاش ها در یورش اسکندر نقش بر آب شد و اسکندر با آتش زدن پارسه، چوب های آن را در آتش سوزانید.خشت های خام که تنها برای نازک کاری دیواره ها استفاده می شد و جنس آنها طوریست که با یک باران از سطحی که به آن متصل هستند، جدا می شوند.اما برسیم به سنگ های آهکی:در پارسه از نوعی سنگ آهکی بنام کلسیت استفاده شده است. البته نه آن کلسیت که در پاسارگاد بکار رفته است. کلسیت بکار رفته در پارسه، متبلور است و کلسیت بکار رفته در پاسارگاد، غیر متبلور.و با شماره‌ی ۲۰ در سال ۱۳۱۰ به ثبت ملی و در سال ۱۹۷۹ میلادی، با شماره‌ی ۱۱۴ به ثبت میراث جهانی یونسکو رسیده است.بلکه تخت جمشید پایتخت امپراتوری پارسیان بود. نماد فرهنگ و سیاست و هنر ایرانی. لذا از هر کشور محروسه، اثراتی در آن دیده می شود. تخت جمشید در اصل یک فستیوال قومی بزرگ بود. همین که در تخت جمشید از همه اقوام، اثراتی هست،از جمله امتیازات مهم پارسه این است که بر اساس هزاران لوح گلی به زبان ایلامی که در پارسه پیدا شده است، همه کارگرانی که آنجا کار می‌کردند، مزد می‌گرفتند و از وجود بردگان برای ساختمان آن استفاده نشده است. این کارگران طبقه‌بندی و سازمان مشخصی داشته‌اند. اگر بخواهیم با اندازه‌های امروزی بسنجیم، مزد هر مردی در ماه با اندکی بیش از بهای دو گوسفند برابر بوده است. در لوح‌های پارسه، کارگر و متصدی گنجینه شاهی، اسلحه ساز، زرگر، مس‌گر، مامور مالیاتی، شراب انداز، چوپان و آبجو پرداز بیشه‌هایی است که برای زنان و دختران و پسران یاد شده است.کارهای بزرگ عصر هخامنشی پاسه از نطر اندیشه و آرمان و به‌ کارگیری هنر و فنون معماری، در قالب همکاری اساسی ایرانیان، سومریان، بابلیان، آشوریان، هیئت‌ها، مصریان، و یونانیان و با بهره‌برداری از عناصر تزئینی و هنرهایی از قبیل حجاری و مجسمه‌ سازی برای ساخت و پرداخت حیوانات افسانه‌ای و ردیف نظامیان، ملیّت‌های تحت حکومت هخامنشیان و نمایندگان ملل مختلف، شکل گرفته و نمایان شده است.