مریخ نورد «استقامت»

فراز علاقه‌مندنشریه اکسیر مهر 99آخرین مریخ­‌نورد ناسا به نام "استقامت" (Perseverance) که در تاریخ بیستم ژوئیه 2020 از ایالت فلوریدا آمریکا پرتاب شد، سفر هفت­‌ماهه­‌ی خود به سمت مریخ را با سرعت بسیار بالایی در فضا آغاز کرده است. این مریخ‌نورد نشانه‌­های حیات­ میکروبی را جست‌وجو کرده و وضعیت آب­‌وهوایی و خاک این سیاره قرمز را مشخص خواهد کرد. همچنین نمونه­‌هایی را در مخازن خود ذخیره کرده و برای بازگرداندن به زمین نگه­داری می­کند.Ken Farley از موسسه فناوری کالیفرنیا (کلتک) که بخشی از رهبری این پروژه را بر عهده داشت می­گوید: « تماشای روشن شدن موتورهای موشک، یک آسودگی شگفت­‌انگیز بود. رساندن فضاپیما به خط پایان در دوران کرونا یک چالش بزرگ بود که می­ترسیدم نتوانیم آن را پوشش دهیم. اما درحال حاضر گروه ما می­تواند یک نفس تازه بکشد؛ حداقل تا ماه فوریه 2021 که عملیات فرود آغاز می­شود. مریخ‌­نورد قبلی ناسا به نام "کنجکاوی" که در سال 2012 بر خاک مریخ فرود آمد، حاوی مجموعه­‌ای از ابزارها بود که قابلیت تشخیص مولکول­‌های آلی را داشت و می­توانست محیط‌­های دارای امکان حیات، مثل دریاچه‌­های باستانی را پیدا کند. "استقامت" بسیار شبیه "کنجکاوی" است اما همراه با ابزارهایی جدید که پاسخگوی پرسش دیرینه ما می­باشد؛ آیا تا به حال حیات در مریخ وجود داشته است؟»Farley می­گوید: «درحالی‌­که مریخ نورد "وایکینگ" در دهه 1970 در تلاش برای یافتن حیات ماندگار بود، "استقامت" به دنبال سنگ‌­هایی قدیمی خواهد بود که به نظر می­رسد با زندگی زمینی قابل سکونت بوده است. "استقامت" نتیجه تلاش‌­های مریخ­‌نورد "اکتشاف" است؛ دنبال آب بگرد، مناطق قابل سکونت را شناسایی کن و به دنبال نشانه‌­های حیات باستانی بگرد.»وی می­گوید:« محل فرود "استقامت" دهانه جیزرو است، مکانی که احتمال می­رود 3.5 میلیارد سال پیش دریاچه­‌ای با قطر چهل کیلومتر و عمق چند صد متر بوده است. با کمک تکنولوژی‌­های جدید و دقیق، این مریخ‌نورد می­‌تواند با امنیت کامل بر روی صخره‌­های سنگی فرود آید درحالی­‌که در گذشته این امر بسیار خطرناک بود.به نظر می‌­رسد که دهانه باستانی جیزرو شرایط و قدمتی بسیار شبیه به سنگ‌­های ناحیه پیلبارا در شرق استرالیا دارد؛ جایی که در آن شواهد غیرقابل انکاری برای حیات موجود است. گل و لای انباشته شده در کف این دریاچه مکانی بسیار عالی برای یافتن علائم زیستی است.»برخی از ابزارهایی که به این مریخ­‌نورد در ارزیابی منطقه و تاریخچه‌­ی زمین­‌شناسی آن مکان کمک می‌­کنند: SuperCam – نسخه­‌ی بروزرسانی شده‌­ی ChemCam در "کنجکاوی" – که از طیف­‌سنج­‌ها و لیزرهایی استفاده می­کند که علائم زیستی – شیمیایی بالقوه در سنگ‌­ها و آوارها را تا فاصله مشخصی تشخیص می­‌دهد. همچنین یک رادار زمین نفوذ که برای پیدا کردن یخ یا آب‌نمک در زیر زمین، استفاده خواهد شد.در همین حال یک طیف سنج فرابنفش رامان که Sherloc نامیده می­شود، مواد معدنی و آلی که در محیط آبی پیدا می­شوند را جست‌­وجو خواهد کرد. یک طیف سنج پرتو ایکس به نامPixl نیز ترکیب عنصری مواد سطح را آشکار خواهد ساخت.Luther Beegle محقق اصل Sherloc در ناسا می­گوید:« چیزی که من را هیجان­‌زده می­کند توانایی مرتبط ساختن اندازه­‌گیری­‌های متفاوت با ابزار متفاوت و بدست آوردن اطلاعات زیاد از یک نمونه است. چون SuperCam، Pixl و Sherloc دوربین‌­هایی دارند که طیف‌­ها را تفسیر می‌­کنند، ما توانایی مشاهده­‌ی نمونه­‌ها به کمک هرچیزی که در مریخ‌­نورد هست را بدست می‌­آوریم و این یک توانایی مهم در یافتن علائم زیستی است.»علاوه بر جست‌وجوی حیات در گذشته، مریخ‌­نورد "استقامت" تعدادی دوربین بعلاوه دو عدد میکروفون دارد تا صدای مریخ را برای اولین بار ضبط کند. Farley می­گوید:« ما در واقع خواهیم دید و خواهیم شنید که در هفت دقیقه ورود به جو تا فرود چه رخ خواهد داد (seven minutes of terror). »این مریخ­‌نورد همچنین توانایی اجرای آزمایش­ تولید گاز اکسیژن از کربن‌­دی­‌اکسید جو را داراست. با این کار می‌­تواند مشخص کند که آیا ساخت سامانه­‌های کمک­‌کننده به حیات انسان و تولید سوخت در این سیاره امکان‌­پذیر است یا نه.Jon Telling دانشمندی که پیرامون ژئوشیمی و علائم زیستی مریخی در دانشگاه نیوکاسل انگلستان تحقیق می­کند، می­گوید:« هیجان‌­انگیز­ترین جنبه‌­ی عملیات مریخ 2020، نمونه برداری و جمع ­آوری نمونه­‌ها برای بازگرداندن به زمین است. با برگرداندن این نمونه‌­ها به زمین، کامل­‌ترین تکنیک­‌های آزمایشگاهی تجزیه‌­ای بر روی نمونه‌­ها قابل انجام است که باید بهترین شانس رسیدن به پاسخ سوال کلیدی "آیا در جای دیگری در منظومه شمسی حیات وجود داشته یا دارد؟"» باشد.