داس مرگ خانه‌ی پدری

تاملی بر یک جنایت جاهلانهآرین فلاح/ دانشجوی دوره‌ی کارشناسی رشته‌ی مهندسی شیمی دانشگاه صنعتی شریفنیمه‌های شب، جنایتی خانوادگی رخ داد که شومی آن به‌ این زودی‌ها دامن عاملان آن را رها نخواهد کرد. پدر، حامی خانواده و اولین قهرمان زندگی دخترک، نقش قاتلی را بازی ‌کرد که باید لکه‌ی ننگی ذهن‌ساخته‌ را با خون می‌شست. صبح‌هنگام، نشانی از لکه‌ نبود و جسم دخترک، پاک و بی‌جان به خوابی عمیق فرورفته بود. انتظار این بود برگردد تا کنار پدر امنیتش حفظ شود، اما آغوشی در خانه‌ی پدری انتظار او را نمی‌کشید.چند کلام فارغ از متنی که نگاشتم بگویم؛ خشم و هیجان این روزها از هر فرصت و لباسی برای بروز در زندگی‌‌مان استفاده می‌کند. علت آن هر چه هست تا حدی برای همگان روشن است؛ یعنی می‌دانیم این خشم حاصل از کلافگی، از کجا آمده اما زورمان به عامل آن نمی‌رسد. گاهی همین چاره‌ی فرار نداشتن، خود عامل هم‌افزایی این خشم و نفرت است. هنگام رخ‌دادن چنین حادثه‌ای، فرصتی برای بیان تخلیه‌ی این هیجان به‌وجود می‌آید؛ اما باید احتیاط کرد. هر چیزی را نگوییم؛ هر بیانی از داستان را رسمیت ندهیم و با کمی صبر و بررسی مسئله از جوانب مختلف، به درک درستی از اتفاق برسیم، آن‌گاه تحلیل کنیم و نتیجه بگیریم. حادثه‌ای رخ داد و از هرسویی داستانی با نتیجه‌گیری‌های مختلف از راه رسید. قضاوت کار پیچیده‌ای بود، اما با گذشت زمان تلاش کردم تا این واقعه و مشابه‌‌‌های آن را بررسی کنم. دلایل متعددی برای درک چرایی رخ‌دادن اتفاق به ذهنم رسید ولی در نظرم سه مورد آموزش، تعصبات بی‌جا و تبعیض از مهم‌ترین آن‌ها بود که به اختصار به آن‌ها می‌پردازم.اولین قهرمان زندگی دخترک، نقش قاتلی را بازی ‌کرد که باید لکه‌ی ننگی ذهن‌ساخته‌ را با خون می‌شست. صبح هنگام، نشانی از لکه‌ نبود و جسم دخترک، پاک و بی‌جان به خوابی عمیق فرورفته بود.خانواده طبق هر نگرش و عقیده‌ای، جایگاهی است برای آرامیدن و پناهگاهی است برای تحمل سختی‌های روزگار. اولین آموزگاران زندگی هر فرد، پدر و مادری هستند که مسئولیت تربیت را، یعنی هدایت کودک برای رسیدن به نقطه و هدفی خاص، دارند. پرورش و رشد در این فضا با درک‌شدن نیازهای مادی و غیرمادی صورت می‌گیرد. در بین نیازها برخی از آن‌ها به خوبی شناخته شده و خانواده‌ها مسیر رفع آن‌ها را پیدا کردند، از نیازهای مادی گرفته تا مهارت‌های ابتدایی؛ اما قسمت مهمی از این نیازها (بیشتر در زمینه‌ی غیرمادی)، درک نمی‌شوند و تا زمانی هم که بحرانی به‌وجود نیاید اهمیت آن‌ها به چشم نمی‌آيد. مسائلی مانند مهارت مدیریت احساسات و عواطف یا توانایی گفت‌‌وگو و بیان مشکلات روزمره از این دست نیازها هستند. آموزش این موارد نیازمند ارتباط نزدیک و درک کامل فرزند است؛ به عبارتی پیوندی عمیق، باید دو نسل را طوری در کنار هم قرار دهد که در کنار تربیت (توجه به همه‌ی ابعاد نیازها)، رابطه‌ای دوستانه میان والدین و فرزندان شکل بگیرد تا خانواده به رشد کامل برسد. در واقع این جنبه از تربیت است که اهمیت بسیار زیادی پیدا می‌کند، چرا که در زمان بحران‌های فردی این مهارت‌ها می‌توانند برای برون‌رفت از ماجرا کمک‌کننده باشند، به همین دلیل تحقق امر آموزش، جایگاه ضروری و حیاتی‌ای پیدا کرده است و می‌توان آن را به عنوان حقوق فرزندی به حساب آورد.از طرفی دیگر خانواده‌ها در تربیت، به ارزش‌‌هایی توجه دارند که ریشه در فرهنگ و اعتقادات آن‌ها دارد. «آبرو» یا «حیا» مواردی از این ارزش‌ها است که معیارهای دقیق و مشخصی ندارند و تعریف آن‌ها معمولاً وابسته به عرف محل زندگی افراد است. به طور کلی، موارد زیاد دیگری وجود دارد که خوش‌تعریف نیستند اما در روزمره برای توجیه بسیاری از رخدادها استفاده می‌شوند؛ امنیت، آزادی و غیرت از این جمله‌اند. این مفاهیم اگرچه تعریف واژگانی دارند، اما در عمل و جامعه، تفسیرهای متفاوتی پیدا می‌کنند. طوری که بعضاً به اسم حمایت و دفاع از این ارزش‌ها، آزادی‌های ابتدایی افراد نادیده گرفته می‌شود و آن‌ها مجبور به رفتار در چارچوب مشخصی می‌شوند. این مسائل، تربیت و نحوه‌ی تعامل افراد با خانواده را تغییر می‌دهند و باعث بروز مشکلات مختلف می‌شوند. زمانی که اعتماد بین اعضای خانواده از بین برود، رفع نیازهای عاطفی در محیط امن خانه و پناهگاه‌بودن خانواده معنای خود و روابط، ساختار خود را از دست می‌دهند. آن‌گاه فرزند در جست‌وجوی مسیری برای اقناع این نیاز و دریافت محبت به هر دری خواهد زد.«آبرو» یا «حیا» مواردی از این ارزش‌ها است که معیارهای دقیق و مشخصی ندارند و تعریف آن‌ها معمولاً وابسته به عرف محل زندگی افراد است. به طور کلی، موارد زیاد دیگری وجود دارد که خوش‌تعریف نیستند اما در روزمره برای توجیه بسیاری از رخدادها استفاده می‌شوند؛ امنیت، آزادی و غیرت از این جمله‌اند.از نگاه دیگر، می‌توان به تفاوت دیدگاه پدر و مادر به جنسیت فرزندان و به تبع آن تفاوت چارچوب اختیارات آن‌‌‌ها پرداخت. جایی که دختر خانواده تا مدت‌ها نباید خیلی از آزادی‌ها را لمس کند و باید مسیری مشخص‌شده را دنبال کند. البته نمی‌توان همه‌ی نگرانی‌های خانواده در این زمینه را به محدودیت تقلیل داد اما این نگاه متفاوت، هرچند که با جلورفتن زمان با سرعتی ملایم در حال کم‌رنگ‌شدن است، باعث بروز بسیاری از سرکوب‌ها در ذهنیت و تفکر دختران شده و تا مدت‌ها بر تصمیم‌های آن‌ها اثر می‌گذارد.زمانی که فرزندی را به این دنیا می‌آوریم، مسئولیت تربیت و آماده‌کردن شرایط برای رشد و رفع نیازهای او به عهده‌ی ماست. اگر برای این وظیفه‌ی مهم آماده نیستیم یا سواد کافی را کسب نکرده‌ایم‌، باید به فکر یادگیری آن باشیم؛ چرا که قدم‌گذاشتن او بر این خاک خواست ما بوده و او حق انتخابی نداشته است. باید بتوانیم محیطی را برای خانواده فراهم کنیم که در این وانفسای جامعه، جایگاهی سازنده و تعاملی داشته باشد؛ فضایی باز وجود داشته باشد که در شرایط حساس و بحران‌های شخصی، افراد ضمن دریافت احساس امنیت، برای بیان مشکل خود، مانعی نداشته باشند. رفع نیازهای عاطفی در محیط خانواده و درک‌شدن خواسته‌های فرزندان ا‌‌ز مهم‌ترین مواردی است که در شکل‌گیری رابطه‌ی نزدیک و ایجاد امنیت روانی به شدت موثر است. خانه‌ی پدری را پرمهر بسازیم تا داس‌های مرئی و نامرئی روزگار بند لرزان ارتباط ما با فرزندانمان را پاره نکنند.زمانی که فرزندی را به این دنیا می‌آوریم، مسئولیت تربیت و آماده‌کردن شرایط برای رشد و رفع نیازهای او به عهده‌ی ماست. اگر برای این وظیفه‌ی مهم آماده نیستیم یا سواد کافی را کسب نکرده‌ایم‌، باید به فکر یادگیری آن باشیم؛ چرا که قدم‌گذاشتن او بر این خاک خواست ما بوده و او حق انتخابی نداشته است.برای ورود به کانال پیام‌رسان تلگرام دوهفته‌نامه‌ی دانشجویی «داد» کلیک کنید.