درباره‌ی فیلم جنگی آلمان سال صفر

به نام خدا درباره‌ی فیلم آلمان سال صفر محصول سال ۱۹۴۸( ۱۳۲۷)ژانر: جنگی، دراممحصول سه کشور: ایتالیا، فرانسه و آلمانفیلم دارای نکات ارزشمند و درعین‌حال تلخ و وحشتناک است. تلاش پسر نوبالغ برای نجات خانواده از فقر و گرسنگی، در حالی که می‌توانست به بازی‌های کودکی بپردازد. تک‌تک اعضای خانواده در تلاش هستند تا هر کدام به سهم خود قدمی در این جهت بردارند به جز پسر بزرگ خانواده که سربازفراری است و می‌توانست با معرفی خود به ارتش کارت جیره‌بندی بگیرد. او از جنگ فراری است اما دائم در نبردی سخت با خانواده و وجدان خود است. و برادر کوچکتر از همه فعال‌تر و مسئولیت‌پذیرتر است. او که دائما تحت فشار خانواده است ابتدا برای نجات جان پدرش به هر کاری رو می‌آورد و در نهایت مجبور می‌شود دست به کارهای خلاف بزند. گرچه خودش تمایلی به این کارها ندارد. وقتی در این مسیر هم موفقیتی برایش حاصل نمی‌شود به پیشنهاد معلمش تن می‌دهد. پدری که در جهت به دست آوردن رضایتش از هیچ تلاشی فروگذار نیست حالا با خوراندن مقدار زیادی دارو او را مسموم و در نهایت به‌قتل می‌رساند و تنهایی پسر از همین‌جا آغاز می‌شود. در سکانسی بسیار دیدنی مفهوم کل فیلم را درمی‌یابیم: آنجا که پسر سعی می‌کند وارد بازی بچه‌هایی شود که یک سر و گردن از آنها بلندتر است اما آنها هم دست رد به سینه‌اش می‌زنند. اینجا پسر می‌فهمد که نه در دنیای بزرگ‌ترها جایی دارد و نه در دنیای کودکی و حتی دختری روسپی هم که قبل‌تر به او و حمایتش پناه برده بود او را به‌حساب نمی‌‌‌آورد تا لحظاتی را در کنارش باشد. پسر نوجوان که سعی دارد زودتر بزرگ بشود در همه‌ی جوانب ( احساسات درونی و بلوغ و احساسات بیرونی و در تعامل با دیگران) سرخورده می‌شود و تنها می‌ماند. حتی معلم که آن پیشنهاد شوم را به او داد هم رهایش می‌کند و به طور وحشتناکی او را از خود می‌راند. این تنهایی و فشردگی در کل فیلم و از زاویه‌ای بازتر هم مشهود است. در سکانس‌های ابتدایی، شلوغی و تعامل خانواده به‌ ما نشان داده می‌شود و در صحنه‌های پایانی کم‌کم این دایره کوچک و کوچکتر می‌شود تا جایی که حتی جنازه‌ی پدر خانواده بدون هیچ مشایعه‌کننده‌ای راهی گورستان می‌شود! پسر که از همه‌جا وامانده و بخاطر شرمی که از گناه خود روی دوشش سنگینی می‌کند؛ فقط اندکی بعد از رفتن جنازه پدر خودش را از بلندی پرتاب می‌کند گویی می‌خواهد قبل از رسیدن جنازه‌ی پدر در کنار او به آرامش برسد. تنها آرامشی که در فیلم به مخاطب منتقل می‌شود صحنه‌ای از نواختن ارگ در کلیسای مخروبه است! خرابی‌های بعد از جنگ جهانی دوم در سرتاسر فیلم هم به‌صورت ظاهری و هم بصورت درونی به زیبایی تمام به نمایش گذاشته شده. همچنین اختلاف طبقاتی که حتی در آن شرایط هم وجود دارد. زنی که حاضر است برای یک صابون چهل فرانک بدهد، یا دو درجه‌دار نازی که حاضرند فقط برای چند دقیقه گوش سپردن به سخنرانی هیتلر ۲۰۰ فرانک بدهند؛ هیتلری که خودش بانی این جنگ بود. پدر بیمار ادموند، برای چشیدن طعم غذا‌های خیلی ساده و معمولی ترجیح می‌دهد در بیمارستان بماند( در حالی که نگران گرسنگی خانواده‌اش هم هست). در سکانسی وحشتزا می‌بینیم که بعد از مرگ پدر؛ همسایه‌ها برای تقسیم لباس‌های جنازه او، حریصانه؛ درست مثل لاشخورها بالای سرش ایستاده‌اند. با دیدن این فیلم به این واقعیت تلخ رسیدم که خرابی‌های جنگ بعد از سالیان سال هم ادامه دارند چرا که خانواده‌ای را سراغ دارم که مصداق واقعی این فیلم هستند. این فیلم برای سال بعد از جنگ جهانی دوم بوده ولی چرا ما بعد از ۴۰ سال که از جنگ گذشته هنوز با همین شرایط مواجه هستیم؟ جنگ و تبعاتش تا سالیان سال خواهند ماند؛ در سرتاسر و تمام ابعاد زندگی تک‌تک خانواده‌ها. و رسالتی به‌عهده‌ی خود حس می‌کنم بعنوان یک نویسنده که دراین ژانر قلم بزنم. حتی اگر روی یک نفر و حتی اگر در آینده تاثیر بگذارم.فریال زکوی