اختلال دوقطبی و انواع آن

تعریف واحد اختلال دوقطبیاختلال دو قطبی، شامل اختلال هایی هستند که ویژگی اصلی آن ها بروز نوسان (شیدایی –افسردگی) در خلق است که از نوجوانی تا بزرگسالی را در بر می گیرد.انواع دوقطبی:· اختلال دوقطبی نوع ول· اختلال دوقطبی نوع دوم· اختلال خلق ادواری یا سیکلوتایمیاختلال دوقطبی نوع اول:ویژگی اصلی این اختلال که سن متوسط بروز آن 18 سالگی می باشد، دوره حداقل 1 هفته مانیا با امکان بروز حملات افسردگی اساسی یا مانیای خفیف است.مانیا چیست؟اختلال مانیا یا شیدایی یکی از اختلالات خلقی است که بیمار احساس عدم تسلط بر خلقش را دارد و به همین دلیل در زندگی روزمره دچار مشکلات فراوانی می شود. در این بیماری خلق و احساسات بیمار بالا است و انرژی بالایی دارد.انواع دوره‌های مانیا:دوره‌های مانیا به 3 نوع خفیف، متوسط و شدید طبقه‌بندی می‌شوند:· دوره‌ی نیمه‌مانیا یا مانیای خفیف: افزایش فعالیت بدنی و تکلم، خلق متغیر و ولخرجی وجود دارد.·· دوره‌ی مانیای متوسط: فعالیت زیاد به همراه فشار کلام و تکلم سازمان‌نیافته که با دوره‌های بی‌قراری و افسردگی قطع می‌شود و افکار خود بزرگ بینی ممکن است هذیانی شوند.·· مانیای شدید: فعالیت شدید غیرقابل کنترل و افکار درهم‌ریخته و هذیان عجیب و غریب و توهم هم به وجود می‌آید. به ندرت بیمار بدون حرکت و گنگ می‌شود یعنی دچار بُهت ناشی از شیدایی می‌شود و در موارد شدید بیمار حالت روان‌پریشی یا سایکوز دارد.رابطه‌ی دوقطبی نوع اول و مانیا:در دوره‌ی مانیای خفیف، در اکثر اوقات شبانه روز و تقریبا در تمام روزها خلق به شکل غیر طبیعی بالا یا تحریک پذیر بوده و فعالیت هدفمند یا انرژی فرد به شکل ناهنجار و مداوم افزایش می یابد، هم زمان 3 مورد از علائم زیر نیز مشاهده می‌شوند:· افزایش اعتماد به نفس یا خود بزرگ بینی· کاهش نیاز به خواب· پرحرفی یا احساس فشار برای حرف زدن· پرش افکار، حواس پرتی· افزایش فعالیت های هدفمند یا بی هدف· فعالیت هایی با پیامدهای دردناک: ولخرجی، بی مبالاتی جنسی· در مانیای خفیف، علائم مانند مانیا بوده، دوره آن 4 روز است و اختلال خلقی و تغییر کارکرد فرد را دیگران تایید می نمایند اما باعث افت قابل توجه کارکرد اجتماعی و شغلی فرد نیست.دوره‌ی افسردگی اختلال دوقطبی:دردوره افسردگی معمولا 2 هفته به طول می کشد و حداقل 5 علامت از موارد زیر مشاهده می‌شود:· خلق افسرده در اکثر اوقات شبانه روز و تقریبا تمام روزها· کاهش بارز علایق یا لذت برای تمام یا تقریبا تمام فعالیت ها· کاهش یا افزایش وزن بدون رژیم غذایی· بی خوابی یا پرخوابی· سراسیمگی یا کندی روانی حرکتی· خستگی· احساس بی ارزشی یا احساس گناه مفرط· کاهش توانایی تفکر یا تمرکز· افکار عود کننده درباره مرگ· افکار مکرر یا اقدام به خودکشیاختلال خلق باعث ناراحتی بالینی قابل توجه یا افت بارز کارکرد شغلی، اجتماعی و یا سایر جنبه های مهم کارکرد فرد شده و ناشی از اثرات فیزیولوژیک یک ماده نیست.علائم کلی نوع اول دوقطبی:· نوسانات خلقی از اوج شیدایی تا احتمال افسردگی· سرخوشی· گشاده رویی مفرط· احساس در اوج بودناختلال دوقطبی نوع دومویژگی اصلی این اختلال که سن متوسط بروز آن اواسط دهه دوم عمر می باشد، حملات مکرر خلقی شامل یک یا چند دوره افسردگی اساسی و حداقل یک دوره مانیای خفیف است.دوره‌ی مانیای خفیف حداقل 4 روز طول می کشد، و در اکثر اوقات شبانه روز و تقریبا در تمام روزها خلق به شکل غیر طبیعی بالا یا تحریک پذیر بوده، فعالیت هدفمند یا انرژی فرد به شکل ناهنجار و مداوم افزایش می یابد، هم زمان 3 مورد از موارد زیر نیز مشاهده می شود:· افزایش اعتماد به نفس یا خود بزرگ بینی· کاهش نیاز به خواب، پرحرفی یا احساس فشار برای حرف زدن· پرش افکار· حواس پرتی· افزایش فعالیت های هدفمند یا بی هدف· فعالیت هایی با پیامدهای دردناک: ولخرجی، بی‌مبالاتی جنسیاختلال خلقی و تغییر کارکرد فرد را دیگران تایید می نمایند اما باعث افت قابل توجه کارکرد اجتماعی و شغلی فرد نیست.دوره افسردگی معمولا 2 هفته به طول می کشد وحداقل 5 علامت از موارد زیر مشاهده می شود:· خلق افسرده در اکثر اوقات شبانه روز و تقریبا تمام روزها· کاهش بارز علایق یا لذت برای تمام یا تقریبا تمام فعالیت ها· کاهش یا افزایش وزن بدون رژیم غذایی· بی خوابی یا پرخوابی· سراسیمگی یا کندی روانی حرکتی· خستگی· احساس بی ارزشی یا احساس گناه مفرط· کاهش توانایی تفکر یا تمرکز· افکار عود کننده درباره مرگ· افکار مکرر خودکشی یا اقدام به خودکشیافسردگی باعث ناراحتی بالینی قابل توجه یا افت کارکرد شغلی، اجتماعی و یا سایر جنبه های مهم کارکرد فرد شده و ناشی از اثرات فیزیولوژیک یک ماده نیست.اختلال خلق ادواری یا سیکلوتایمی:ویژگی اصلی این اختلال که در نوجوانی یا اوایل بزرگسالی شروع می شود، دوره های متعدد و مجزایی از علائم هیپومانیا و افسردگی است.طول دوره بیماری حداقل 2 سال برای بزرگسالان و 1 سال برای کودکان و نوجوانان می باشد ولی هیچ گاه ملاک های کامل یک دوره مانیای خفیف و افسردگی اساسی را نشان نداده، و فرد بیشتر از 2 ماه متوالی بدون علامت نمی باشد.علایم موجود ناشی از اثرات فیزیولوژیک یک ماده یا بیماری طبی دیگر نبوده و سبب ناراحتی بالینی قابل توجه با افت کارکرد شغلی، اجتماعی یا سایر جنبه های مهم کاری می شود.علائم کلی:· نوسانات خلقی (افسردگی – شیدایی)· دمدمی مزاجی· بد خلقی· غیر قابل پیش بینی بودن· غیر قابل اعتماد بودنعلت اختلال دوقطبی چیست؟علت بروز اختلال دوقطبی موضوع تحقیقات بسیار قرار گرفته و دانشمندان به این اجماع رسیده‌اند که یک دلیل واحد برای بروز اختلال دوقطبی وجود ندارد. بلکه، عوامل مختلف دست به دست هم می‌دهند تا این بیماری رخ دهد.ژنتیک در این زمینه نقش دارد. یکی از قوی‌ترین عوامل بروز اختلال دوقطبی سابقه‌ی خانوادگی است: خطر بروز اختلال دوقطبی دربین بستگان بزرگسال افراد دچار اختلال دوقطبی نوع ۱ و ۲ ده برابر بیشتر است. با این حال، هیچ ژن خاصی به این اختلال مربوط نیست. بلکه، مانند بسیاری از بیماری‌های روحی، چند ژن (که هرکدام تاثیر اندکی می‌گذارند) در احتمال بروز این اختلال دوقطبی سهم دارند.برخی شواهد نشان می‌دهد بسامد اختلالات روحی، اضطراب و روانی در خانواده‌هایی که دچار اختلال دوقطبی هستند نسبت به جمعیت عادی بیشتر است. تحقیق روی دوقلوهای همسان، که ژن‌های مشابه دارند، نشان می‌دهد به غیر از ژن عواملی نظیر رویدادهای پرتنش نیز در ابتلا به اختلال دوقطبی نقش دارد. احتمالا ترکیب تعدادی ژن با عوامل محیطی در بروز اختلال دوقطبی موثر است.بررسی تصاویر مغزی نشان می‌دهد مغز افراد دو قطبی با مغز افراد سالم فرق می‌کند. برای مثال، در بررسی‌ها تشخیص داده شد که ضخامت قشر قسمت‌هایی از مغز بیماران دوقطبی نازک‌تر است. سایر تحقیقات نشان می‌دهد پردازش محرک حسی طی دوره‌های افسردگی و شیدایی تضعیف و منجر به بروز مشکل در ادراک می‌شود.درمان اختلال دوقطبی چیست؟اختلال دوقطبی حتی در شدیدترین حالت قابل درمان است. هرچه فرایند درمان زودتر شروع شود، احتمال کاهش شدت و بسامد دوره‌های افسردگی و شیدایی بیشتر خواهد بود.ازآنجاییکه اختلال دوقطبی در تمام طول عمر فرد را درگیر خود می‌سازد، درمان هم طولانی‌مدت است و نه‌تنها درجهت تسکین علائم پیش می‌رود، بلکه قصد دارد مانع از عود علائم شود. اکثر افراد دچار اختلال دوقطبی از نظر نوسانات خلقی و علائم مربوط به آن به ثبات خواهند رسید.ترکیب دارو و روان‌درمانی موثرترین روش درمان است. به‌علاوه، اغلب از بیماران درخواست می‌شود علائم روحی روزانه، روش‌های درمان، الگوی خواب و اتفاقات زندگی را در جدولی بنویسند. شواهد نشان داده نوشتن این امور در درک و مدیریت بهتر بیماری به بیمار و اعضای خانواده‌ او کمک می‌کند: می‌توان به‌موقع متوجه تغییرات خلقی شد تا از بروز اپیزود کامل جلوگیری شود. حتی زمانی‌که سدی بر سر راه درمان قرار نگیرد، باز هم ممکن است نوسانات خلقی رخ دهد و باید فوراً آن را به پزشک گزارش داد تا برنامه‌ی درمان را تنظیم کند.