حرف خود خدا

پلورالیسم یا تکثرگرایی، پذیرش حقانیت ادیان مختلف تلقی می‌شود. از دیدگاه تکثرگرایان، نجات و رستگاری منحصر به یک‌دین و مذهب خاص نیست؛ بلکه حقیقت مطلق میان همه‌ی ادیان، مشترک بوده و پیروان همه‌ی ادیان و مذاهب، به سعادت دست می‌یابند. آنها با اتکا به ظواهر برخی از آیات قرآن کریم، سعی در مشروع‌جلوه‌دادن مدعای خود دارند. در ادامه، به بررسی تفسیر صحیح برخی از این‌آیات می‌پردازیم.بنا به اهمیت و حساسیت موضوع، یادآوری نکاتی حول چگونگی و اصول تفسیر قرآن، خالی از لطف نیست؛ از آنجا که قرآن به صورت تدریجی و در مناسبت‌های گوناگون بر پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) نازل شده، هیچ‌اختلاف و تناقضی میان معارف و مفاهیم آن وجود ندارد و آیات، مکمل یکدیگر هستند. روشن است که برای تفسیر درست و بدون اشکال، باید به این‌نکته توجه داشته و از اتکای صرف به متن هرآیه به طور جداگانه و بدون توجه به شأن نزول آن پرهیز کرد. همچنین در صورت برخورد با هرگونه ابهامی، باید به کلام گهربار مفسران حقیقی قرآن، ائمه اطهار(علیهم السلام)، رجوع کرد. آنچنان که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) به دنبال نپذیرفتن تفسیر آیات از زبان حضرت علی(علیه السلام) توسط برخی از صحابه، به ایشان فرمودند: «به مسجد من بازگرد و از منبر من بالا برو؛ پس از حمد و ثنای خداوند و صلوات بر من از سوی من به مردم بگو: آنچه ما از سوی خدا برای شما آوردیم، بدانید که تفسیرش نزد ما اهل بیت است و آگاه باشید که حقیقتش نزد ماست و من، علی، پدر معنوی و روحانی شما امّت، و مولای شما هستم».[۱] ان‌شاءالله با ظهور حضرت صاحب الزمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)، این‌قرآن ناطق زمانه، بتوانیم به تبیین درست و دقیق آیات قرآن کریم دست یابیم.خداوند در آیه‌ی ۴۸ سوره‌ی مائده می‌فرماید: «ما این‌كتاب [قرآن‌] را به ‌درستی به سوی تو نازل كردیم، در حالی كه تصدیق‌كننده‌ی كتاب‌های پیش از خود و گواه صادق بر [حقانيت همه‌‌ی] آنان است... برای هریک از شما شریعت و راه روشنی قرار دادیم. و اگر خدا می‌خواست همه‌ی شما را امت واحدی قرار می‌داد، ولی می‌خواهد شما را نسبت به آنچه به شما داده، امتحان كند...».استدلال تکثرباوران«این‌کثرتی که ما اکنون با آن مواجه هستیم، در حقیقت راه‌های مختلفی، تعبیه شده از سوی خداوند و به سوی او است، که خود فرمود: «ولو شاء الله لجعلکم امة واحدة»؛ یعنی شما اکنون امت واحده نیستید و صور مختلف دارید، ولی «فاستبقوا الخیرات»؛ و چون این‌راه‌ها از سوی خداوند آمده‌است، همگی تام و تمام است و می‌تواند پیرو را به بالاترین حدی که برای انسان ممکن است، برساند. »[۲]برهان حققدرت و مشیت خداوند گواه بر این است که اگر خداوند متعال اراده می‌کرد، می‌توانست همه‌ی انسان‌ها را بر دین حق ملزم کند. «ای مردم! ما شما را از یک‌مرد و زن آفریدیم و ملت‌ها و قبیله‌ها قرار دادیم تا یكدیگر را بشناسید...».[۳] اما خواست خدا بر آزادگذاشتن مردم در انتخاب دین حق بوده و «در دین، هیچ اکراه و اجباری نیست».[۴] البته این‌آزادی به معنای تایید حقانیت ادیان دیگر «در کنار» دین برحق و اصیل اسلام نیست. همانطور که در ادامه می‌فرماید: «مسلماً راه هدایت از گمراهی روشن و آشکار شده ‌است. پس هرکه به طاغوت کفر ورزد و به خدا ایمان بیاورد، بی‏‌تردید به محکم‏‌ترین دستگیره که آن را گسستن نیست، چنگ زده‌است»؛ پیداست که با وجود اینکه در انتخاب دین اجباری نیست، اگر دین حق الهی به صورت ناب به انسانی عرضه شود، به دلیل وجود سازگاری با فطرت و روحیات انسان، او آن را خواهد برگزید.حقانیت ادیان دیگر الهی در طول حقانیت اسلامدین الهی در هردوره، از طرف خداوند بر پیامبر مبعوث‌شده‌ی آن‌زمان وحی می‌شده و ایشان مکلف بودند آن را بر مردم ابلاغ کنند، بنابراین حقانیت ادیان الهی برای امت زمان هرپیامبر (پیش از بعثت پیامبر بعدی) اثبات می‌شود. پیروان هرپیامبر به دستور خدا موظف بودند به دین تکامل‌یافته‌ای که پیامبر بعدی آورده، ایمان بیاورند و حقانیت آن را بپذیرند‌. خداوند در آیه‌ی ۱۳۷ سوره‌ی بقره می‌فرماید: «پس اگر آنان هم به آنچه شما به آن ایمان آورده‌اید، ایمان آورند [كه ایمان به قرآن و به پیامبر است‌]، مسلماً هدایت یافته‌اند، و اگر روی برتابند، جز این نیست كه در ستیز و دشمنی‌اند؛ پس به زودی خدا شرّ آنان را [به كشته شدن یا آوارگی از خانه و شهر] دفع خواهد كرد؛ و او شنوا و داناست». نتیجه می‌شود تمامی مردمان پس از پیامبر خاتم(صلی الله علیه و آله) که حقانیت دین پیامبران پیش از ایشان را قبول دارند، باید از دین واحد اسلام پیروی کنند. همانطور که خداوند می‌فرماید: «مسلماً دین نزد خدا اسلام است».[۵][۱] طبری عمادالدین، بشارة المصطفی، ص260، کتابخانه حیدریه، نجف، 1383ق.[۲] محمود بینا، «مصاحب »، هفت آسمان، ش 1، ص 10[۳] حجرات، ۱۳[۴] بقره، ۲۵۶[۵] آل عمران، ۱۹