تحریم ماینینگ و بیت کوین توسط آمریکا در ایران؟

علی‌رغم شور و هیجانی که برای استخراج و تولید رمز ارزها در ایران شکل گرفته، ولی اخباری مبنی بر اعمال تحریم‌های جدید از سوی آمریکا برای توقف فعالیت‌های ایران در زمینه رمز ارزها شنیده می‌شود. اما سوال این است که چه مقدار از این تهدیدها و راهبردها عملی است؟ آیا واقعا می‌توان مردم را از دسترسی به بیت کوین و فناوری بلاک چین منع کرد؟اعمال تحریم بر دشمنان یکی از شگردهای همیشگی ایالات متحده در طول سال‌های گذشته بوده است. ونزوئلا، کوبا، کره شمالی، روسیه و تقریبا هر کشوری که پیرو قواعد بین‌المللی نباشد، با فشارهای اقتصادی آمریکا مورد هجمه و محدودیت قرار می‌گیرد. ایران نیز از زمان تسخیر سفارت آمریکا در سال ۱۳۵۸ با محدودیت‌ها و تحریم‌های بسیاری زیادی از سوی آمریکا مواجه شده است. بعضی از این تحریم‌ها به دنبال توافق برجام و امضای فرمان اجرایی باراک اوباما، رئیس جمهور وقت آمریکا، در دی ماه سال ۱۳۹۴ برداشته شد. اما در آبان سال ۱۳۹۷، یعنی ۵ ماه پس از روی کار آمدن ترامپ، آمریکا تصمیم گرفت با خروج از برجام مجدداً تحریم‌هایی را بر ایران اعمال کند. از آن زمان تاکنون اوضاع روزبه‌روز بدتر شده و دولت آمریکا همین چند وقت پیش به جبران سرنگونی هواپیمای بدون سرنشین خود تحریم‌های جدیدی علیه ایران وضع کرده است. اکنون قانون‌گذاران آمریکایی در پی تدوین لایحه جدیدی هستند که بر توانایی فعالیت ایران در زمینه رمز ارزها اعمال محدودیت می‌کند. شایعات حاکی از آن است که دولت ایران هم می‌خواهد مانند ونزوئلا ارز مجازی اختصاصی بانک مرکزی خودش را داشته باشد. این در حالی است که بسیاری از ایرانیان هم‌اکنون مشغول استخراج رمز ارزهای موجود هستند تا به نحوی بتوانند تورم ارز ملی خود را جبران کنند. حالا ایالات متحده به دنبال روشی است تا با کمک آن بتواند از سودآوری ایرانیان از طریق رمز ارزها جلوگیری کند. مقامات ایران در ابتدای ماه ژوئیه اعلام کردند که کنگره آمریکا می‌خواهد دسترسی ایران به استخراج بیت کوین و سایر رمز ارزها را مسدود سازد، با این حال دقیقا مشخص نیست که دستیابی به این هدف چگونه میسر خواهد شد. اکنون اگرچه تقریبا شکی نیست که آمریکا ترجیح می‌دهد ایران هیچ دسترسی‌ به رمز ارزها نداشته باشد و نتواند رمز ارز اختصاصی خود را بسازد، ولی بعید به نظر می‌رسد که عملا روشی برای اعمال محدودیت بر دسترسی این کشور به فناوری بلاک چین وجود داشته باشد؛ مگر این که آن‌ها شرکت‌های مختلف را از معامله در زمینه رمز ارزها با ایران منع کنند. مسدودسازی مستقیم؟ به گزارش خبرگزاری فارس در تاریخ ۱۵ تیر، سعید زرندی، معاون طرح و برنامه‌ی وزارت صمت، بیانیه‌ای در خصوص رمز ارزها منتشر کرده است. زرندی در این بیانیه می‌گوید امکان استفاده از بیت کوین به عنوان ابزاری برای دور زدن تحریم‌های آمریکا وجود دارد، ولی کنگره ایالات متحده به دنبال جلوگیری از تولید بیت کوین در ایران است. البته او توضیح نداده که مقامات آمریکایی چطور می‌خواهند این کار را انجام دهند، ولی به گفته زرندی چند وزارت‌خانه مشغول همکاری با بانک مرکزی هستند تا مشکل استخراج بیت کوین را حل کنند. رئیس بانک مرکزی پیش‌تر اعلام کرده بود که دولت می‌خواهد استخراج رمز ارزها را قانونی کند. این رویکرد می‌تواند متضمن تلاش دولت برای تشویق مردم به استفاده از رمز ارزها برای دور زدن فشارهای اقتصادی آمریکا و البته تولید رمز ارز اختصاصی بانک مرکزی باشد. با توجه به این تغییر رویکرد، باید دید که آمریکا چطور می‌خواهد جلوی استخراج رمز ارزها را بگیرد و به ایران اجازه تولید بیت کوین را ندهد. به عبارت دیگر باید گفت که دولت آمریکا تا چه میزان قادر است بر بیت کوین و سایر رمز ارزها کنترل و اعمال فشار داشته باشد. در بحث پیرامون روش‌های فنی جلوگیری از استخراج و استفاده از رمز ارزها، متخصصان بیت کوین و بلاک چین می‌گویند که انجام این کار حتی برای دولت آمریکا نیز بسیار دشوار خواهد بود. جیمی سانگ، از توسعه‌دهندگان بیت کوین، در گفتگو با وبسایت کوین‌تلگراف گفت موفقیت چنین راهبردی بعید به نظر می‌رسد، چون برای انجام این کار تمام کشورهایی که استخراج در آن‌ها اتفاق می‌افتد باید با یکدیگر همراه شوند. طبق گفته‌ سانگ: «اعمال چنین محدودیتی نیازمند همکاری در مقیاسی بسیار عظیم است و تک‌تک عملیات‌های استخراج باید متفق‌القول بپذیرند که بلاک‌های تولیدی این شرکت را تایید نکنند. انجام چنین کاری بسیار دشوار است چون هر کسی در هر نقطه از کره زمین می‌تواند استخراج انجام دهد. انجام این کار حداقل به اجماع ۵۱ درصد از شبکه نیاز دارد ولی به لحاظ عملی برای دستیابی به این هدف باید درصد بسیار بیشتری، مثلا ۷۵ درصد، از کاربران شبکه را هم‌نظر داشته باشید تا بتوانید چنین محدودیتی را به شکلی موثر اعمال کنید.» سانگ در پایان صحبت خود می‌گوید: «بخش زیادی از توان استخراج خارج از مرزهای ایالات متحده قرار دارد، و این شکل از ممانعت در یک سیستم غیرمتمرکز دشوار است.» بنابراین تنها سناریوی منطقی برای دولت آمریکا به منظور جلوگیری از استخراج رمز ارزها این است که فعالیت‌های داخل مرزهای خودش را متوقف کند. اسپنسر لیوِنز، مدیرعامل شرکت Duality Blockchain Solutions در این باره می‌گوید: «سرویس‌دهندگان اینترنت می‌توانند ملزم به مسدودسازی استخرهای استخراج یا هر چیزی شوند که به استخراج ارتباط دارد. با این حال، دولت‌ها شانس بیشتری برای جلوگیری از استخراج در کشورهای تحت کنترل خودشان دارند تا این که بخواهند مانع از استخراج سایر کشورها شوند.» بنابراین بسیار بعید است که آمریکا بتواند مستقیماً مانع از استخراج بیت کوین یا سایر رمز ارزها شود، چون هیچ راهی برای کنترل اینترنت ایران یا گردآوری توان هش کافی برای ممانعت از ثبت بلاک‌های ارسالی از سوی ایران ندارد. به شکلی مشابه، سانگ می‌گوید خیلی بعید است که آن‌ها بتوانند جلوی تولید رمز ارز اختصاصی ایران را بگیرند، چون بلاک چینِ این ارز تحت کنترل دولت یا بانک مرکزی ایران خواهد بود. او می‌گوید: «ایران هر زمان که بخواهد می‌تواند رمز ارز خودش را بسازد و هیچ کس هم نمی‌تواند جلوی آن‌ها را بگیرد.» مسدودسازی غیرمستقیمسایر توسعه‌دهندگان بیت کوین مثل نیکلاس دوریر (Nicolas Dorier) هم با تحلیل سانگ موافق‌اند و می‌گویند جلوگیری از استخراج در ایران شدنی نیست. اما سانگ و دوریر قبول دارند که روش‌های غیرمستقیمی برای محدودسازی استخراج رمز ارزها و ممانعت از سودآوری از طریق رمز ارز اختصاصی ایران وجود دارد. دوریر می‌گوید آمریکا می‌تواند مانع از فروش محصولات شرکت‌های مختلف آمریکایی نظیر Bitfury به ایران شود، ولی باز هم شرکت‌های زیادی (مثلا از چین) در این حوزه فعال هستند. سانگ هم در اظهارنظری مشابه اضافه می‌کند که اگرچه ایران قطعا می‌تواند بدون مشکلات فراوان از سوی ایالات متحده ارز خودش را بسازد، اما ترغیب مردم برای پذیرش این ارز به عنوان روشی به منظور پرداخت یا ذخیره‌سازی ارزش بحث کاملا متفاوتی است. در هر دو مورد این موضوع دوباره به تحریم‌ها بر می‌گردد، و آمریکایی‌ها آن را در خصوص ونزوئلا اجرا کرده‌اند تا مانع از موفقیت این رمز ارز با پشتوانه نفت شوند. ایالات متحده می‌تواند قانون یا فرمانی اجرایی تنظیم کند تا شهروندان آمریکایی را از خرید رمز ارز ایران منع کند. چنین قوانینی به طور بالقوه می‌تواند جلوی انجام تراکنش‌های رمز ارزی با ایران را بگیرد و در نتیجه استفاده از این ارز را برای خرید تجهیزاتی مثل تجهیزات ماینینگ برای ایرانیان دشوار کند. تحریم ماینینگ و بیت کوین این همان چیزی است که دولت آمریکا به دنبال اجرای آن است و تحت عنوان «قانون ممنوعیت امور مالی غیرقانونی ایران» شناخته می‌شود. این قانون در حال حاضر در حال گذر از کنگره است و می‌خواهد فعالیت در فضای رمز ارزها را برای ایران دشوار کند. برای مثال در تبصره ۳۰۳ این قانون آمده: «تمام تراکنش‌های مرتبط با فراهم‌سازی امور مالی و سایر مراودات با رمز ارز ایران برای شهروندان ایالات متحده یا کسانی که در ایالات متحده زندگی می‌کنند ممنوع است.» البته این قانون دایره شمولیت خود را به همین‌جا ختم نمی‌کند. در تبصره ۳۰۴ آمده: «رئیس جمهور، ۵ یا تعداد بیشتری از تحریم‌های ذکرشده در تبصره ۶ (a) از قانون تحریم‌های ایران به سال ۱۹۹۶ را به هر فرد خارجی اعمال می‌کند که رئیس جمهور تشخیص دهد او با آگاهی، در زمان اجرایی شدن این قانون یا پس از آن، در مبادلات قابل توجهی شرکت داشته که برای خرید، تامین یا انتقال کالا، یا خدمات مهم، یا پشتیبانی فنی در بحث توسعه‌ رمز ارز ایران صورت گرفته است.» به عبارت ساده‌تر، «قانون ممنوعیت امور مالی غیرقانونی ایران» همه‌ شهروندان آمریکایی یا خارجی را از خرید ارزهای دیجیتال ایرانی یا کمک به توسعه‌ این ارزها منع می‌کند. البته این قانون شامل استخراج بیت کوین نمی‌شود، ولی ممکن است در بحث فروش تجهیرات استخراج بیت کوین به ایران هم‌پوشانی‌هایی به منظور کمک برای توسعه‌ رمز ارز ایرانی به وجود بیاید. در نتیجه، این قانون می‌تواند روی تولید (یعنی استخراج) بیت کوین در ایران تاثیر داشته باشد؛ یا حداقل باعث شود که تولیدکنندگان آمریکاییِ تجهیزات استخراج بیت کوین نتوانند محصولات خود را به ایران بفروشند. با این حال، حتی اگر این قانون در جلوگیری از فروش تجهیزات در اکثر کشورها به ایران موفق شود، این امر به خودی خود نمی‌تواند مانع از استخراج بیت کوین یا سایر رمز ارزها در ایران گردد. همان طور که دوریر می‌گوید: «تولید ماینر پروسه‌ای شناخته‌شده است، بنابراین اگر تقاضای کاربران پاسخ داده نشود، فکر نمی‌کنم ترغیب کارآفرینان به تولید یا قاچاق این تجهیزات امر چندان دشواری باشد.» لیونز همچنین اضافه می‌کند: «همیشه راهی برای دور زدن تحریم‌ها وجود دارد. آمریکا باید زیرساخت‌های دیجیتال ایران را کنترل کند، اما با حمایت روسیه از ایران، این سناریو بعید به نظر می‌رسد.» همان طور که ایران موفق به غنی‌سازی در صنعت هسته‌ای شد، قطعا با تحقیق و توسعه می‌تواند به تولید تراشه‌های ASIC و دستگاه‌های استخراج هم بپردازد. با این حال، اگر «قانون ممنوعیت امور مالی غیرقانونی ایران» تصویب شود، بهره‌وری از رمز ارز اختصاصی این کشور، با یا بدون توانایی استخراج رمز ارزها، امر بسیار دشوارتری خواهد بود. کافی است نگاهی به تجربه ونزوئلا بیندازیم.منبعاینستاگرام