خودشناسی مجازی به مثابه خودفریبی

مدت زیادی هست که موضوع خودشناسی تبدیل به یکی از مطرح ترین مباحث داخل فضای مجازی به خصوص رسانه اینستاگرام شده. قصد بنده در این مقاله نقد فلسفه نهان پشت این پیج های ایستاگرامی به اصطلاح "آگاهی بخش" هست. شخصا حدود دو سال میشه که از اسارت "تقلید از اعتقادات مذهبی خانواده" به نسبت چشم گیری رها شدم و از زمان شروع این مسیر تمام تلاشم رو کردم که داده های دریافتی از افراد, کتاب ها, اندیشمندان و صاحب نظران در زمینه خودشناسی رو قبل خوراندن به خودم تحلیل و نقد کنم. همینجا باید اعتراف کنم که در طول مسیر آشنایی با خودشناسی اصلا راه همواری نداشتم و به شاخه های مختلف جهش میکردم گرچه این مسیر نهایتی نداره از دیدگاه من و هنوز در حال ادامه دادنم. در بازه های مختلف از این راه شیفته فیلسوفان و عارفانی می شدم که مطالبشون من رو ترغیب به پیروی از اون افراد و افکارشون می کرد. مدتی از خوندن متن های نیچه و شوپنهاور لذت میبردم, گاهی ناخودآگاه باور های ویتگنشتاین رو تقلید می کردم و از میان عرفا هم از سخنان اشو (باگوان راجنیش) لذت میبردم و شعر های مولانا رو سرلوحه خودم قرار می دادم. هرگز ارزش کمک های ارجمندی که این افراد برای گسترش محدوده تعقل و تفکر من کردند رو نمیتونم زیر سوال ببرم و راجع به این افراد در مقاله های جداگونه صحبت خواهم کرد و دیدگاهم رو به اشتراک میگذارم ولی نکته مهم اینه که همیشه قوه استدلالم رو فدای عمق کلماتشون نمی کردم هرچند این به معنای این نیست که برای هر گفته ای ساز مخالفی میاوردم. اما گذشته از این ها برمیگردم سر مطلبی که از اول قصد گفتنشو داشتم; در این میان میخوام افرادی که اصطلاحا تبلیغ ایدئولوژیکی این شخصیت های مشهور رو میکنند مورد بحث قرار بدم. از تابستان دو سال پیش با این افراد مکالمه های زیادی داشتم و حتی با یکی از اونها دوست شدم که حقیقتا عضوی مستثنی از گروهی که مضمون صحبتمن هست. در این میان تعداد زیادی از صاحبان این پیج ها مطالبی رو به اشتراک میگذاشتن که بعد از گفت و گو باهاشون متوجه می شدم که هیچ اشرافی به اون چیزی که نشر میدن ندارن. خیلی از این پیج ها در اصل هدفشون کسب محبوبیت و انتشار مطالبی با محتوای معمولا متافیزیکی که گاها دشوار برای نقد از سوی عوام هست, بوده و همچنان هست. این مطالب بعضی اوقات اونقدری بدون مطالعه قبلی به اشتراک گذاشته میشن که نویسنده یا گوینده اشتباه در پایین پُست درج می شه. یعنی مطلبی از یک فیلسوف هلندی یک مرتبه به یکی از مشاهیر ایرانی تعلق پیدا میکنه. خیلی از این افراد برای به بیراهه کشیدن گفت و گو, اعلام میکردن که "من تجربه کردم و تا تجربه نکنی متوجه نمیشی"; جمله ای به مانند حرف های زائرانی که اتفاقی عجیب برایشان می افتد و بلافاصله و بدون هیچ علمی اون رو معجزه ای از طرف شخصی مرده بیان می کنن.مراقب شیادین ماهر باشیدکلیشه هایی که با بیان ساده و قابل فهم در این پیج ها دیده میشه کم نیستن و افرادی هستن که با دیدنش با سرعت تشویق و تمجید به عمل میارن و رسما قفلی به هوشیاری خودشون میزنن. برای مثال این روز ها جملات زیادی مثل "خودت باش", "تو لحظه زندگی کن", "به دیگران اهمیت نده", "به راحتی جذبش کن" و ... شنیده میشه که ناشرش نه تنها هیچ توضیحی راجع به اون ارائه نمیده بلکه بعد از شنیدن سوال های چالش برانگیز سکوت میکنه و یا کامنت رو پاک میکنه. کم هستن افرادی که در این شرایط به خودشون اجازه پرسش میدن و با هر جوابی قانع نمیشن. متاسفانه این رفتار ساده لوحانه پذیرش بدون تفکر و تحقیق که افراد جامعه فارغ از دین و مذهب, قوم و اعتقادات خانوادگی در برابر اتفاقات بروز میدن, باعث ایجاد شدن خلاء بزرگی در جامعه ایرانی و البته جهانی شده. این پذیرش آنی نسبت به مطالبی که بدون نظم و ترتیب به خورد فعالان مجازی داده میشه نتایجی فاجعه بار داره که یکی از اون ها از دست دادن استقلال فکری و دیگری بردگی اجتماعی حاصل از تعصب هست. فریبکاری مجازیدر نهایت به این خیلی توجه کنید که آنچه به عنوان مطالب خودشناسی در حال اشاعه است لزوما مبنای علمی و تجربی نداره و صرفا برای تحقق اهداف افراد فرصت طلب هست. پس خیلی مواظب باشید که هر چیزی که از طریق اخبار یا فضای مجازی دریافت میکنید لزوما از حقانیت برخوردار نیستن و این قضیه نه تنها برای خودشناسی بلکه بسیاری از زمینه های دیگه صدق میکنه.در این باره باز هم مطالب دیگه ای در سایت قرار میدم امیدوارم از متن لذت برده باشید و براتون مفید بوده باشه