مالکیت مادی و معنوی نرم‌افزار

بی‌تردید هنگامی که یک پدیدآورنده، نرم‌افزاری را طراحی و تولید می‌نماید، از حقوق مادی و معنی آن نیز بهره‌مند خواهد شد.حقوق مادی نرم‌افزار به حقوقی گفته می‌شود که منحصراً و حداکثر ظرف مدت سی سال برای پدیدآورند و یا سفارش دهنده نرم افزار تخصیص داده می‌شود و مالکیت معنوی به این معنی است که نام پدیدآورنده نرم‌افزار باید و همیشه در کنار محصول قید گردد. مدت زمان اعتبار مالکیت معنوی یک اثر نرم‌افزاری نامحدود است.باید دانست که در ایران چندین حمایت از نرم‌افزار صورت می‌پذیرد که به فراخور موضوع می‌توان هر یک یا همه را برای یک نرم‌افزار متصور شد:۱- تائيدیه فنی نرم‌افزارتائیدیه فنی می‌تواند برای تمامی نرم‌افزارهای طراحی و تولید شده، نرم‌افزارهای واسط کاربری، نرم‌افزارهای درونی سازی شده در سخت‌افزارها، نرم‌افزارهای متصل به نرم‌افزارهای اصلی و مانند آن و حتی برای ویروس‌های رایانه‌ای و غیره می‌تواند صادر ‌گردد، تائیدیه فنی بر اساس خوداظهاری مالک، سفارش‌دهنده و یا پدیدآورنده و پس از اخذ استعلام از وزارت ارشاد توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات صادر می‌گردد. در این گواهی اطلاعات مالک و صاحب اثر و همچنین پدیدآورنده اثر ذکر شده و بر اساس این گواهی سند مالکیت توسط وزارت ارشاد صادر می‌شود.نکته: اخذ گواهی تائیدیه فنی نرم‌افزار جهت اثبات مالکیت نرم‌افزار اجباری است و عدم اخذ آن موجب می‌شود تا قانونگذار مالکیتی را برای پدید آورنده یا مالک متصور نباشد.۲- تائيدیه اصالت نرم‌افزاربر اساس قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مقابله با فساد، نرم‌افزارها با موضوع اتوماسیون اداری و مالی در صورتی که بخواهند در ادارات دولتی به کار گرفته شوند حتما باید گواهی اصالت را دریافت دارند، برای دریافت این گواهی ابتدا باید تائيدیه فنی نرم‌افزار اخذ شود، در تائيدیه اصالت نرم‌افزار، مالک و پدیدآورنده نرم‌افزار الزاماً می‌بایست استانداردهای ابلاغی را رعایت و نکات فنی و امنیتی پیش بینی شده را در نرم‌افزار تولیدی مد نظر قرار دهد، با اخذ این گواهی مالکیت معنوی و مادی مالکان قانوناً تایید و معتبر شناخته خواهد شد.۳- حق اختراع نرم‌افزاریمطابق با قانون حمایت از پدیدآورندگان نرم افزار های رایانه‌ای در صورتی که یک نرم افزار خصوصیات یک اختراع را متناسب با قانون ثبت اختراعات داشته باشد می تواند به صورت یک ثبت و از حمایت های قانونی برخوردار شود، برای این منظور یک کمیته ۵ نفره تعیین و در خصوص اختراع بودن و یا نبودن محصول اظهار نظر می نماید، هرچند که به نظر میرسد اصولا نمی تون برای نرم افزارها حق اختراعی را به سهولت در نظر گرفت اما در هر حال این ظرفیت به صورت بالقوه در ایران وجود و مواردی نیز وجود داشته که توانسته است از این حق برخوردار گردد.۴- علامت و نشان ویژه نرم‌افزارهر محصول نرم‌افزاری تولید شده دارای نام و نشانی است که این نام و نشان می‌تواند به صورت انحصاری برای محصول طراحی شده مورد استفاده قرار گیرد، لذا از این حیث نیز می‌تواند حقوق مالکیت معنوی را برای محصولات نرم‌افزاری در نظر گرفت، در این صورت و پس از ثبت نرم‌افزار نشان و علامت ویژه آن نیز مورد حمایت قانونی قرار می‌گیرد و دیگر نمی‌توان از نام و نشان اختصاص داده شده به محصول برای محصول نرم‌افزاری دیگر استفاده نمود.با توجه به مطالبی که عنوان شد معلوم می‌شود محصولات نرم‌افزاری در ایران دارای ظرفیت‌های بالقوه خوبی هستند که می‌توان از این ظرفیت‌ها برای حمایت و صیانت از حقوق پدیدآورندگان نرم‌افزارهای رایانه‌ای به نحو مطلوبی استفاده جست و نکته آنکه تمامی این حقوق دارای ضمانت‌های اجرایی نیز بوده و در صورت نقض هر یک از حقوق مادی و معنوی می‌توان به ترتیب مشخص شده در قانون اقدامات لازم حقوقی و قضائی را به عمل آورد.وجود قوانین مختلف در این حوزه و همچنین نهادهای متولی سازوکاری را ایجاد نموده است که بتوان به سهولت از حقوق تعیین شده در قانون استفاده کرد، برای این منظور می‌توانید برای شروع درخواست‌های خود را در بخش حمایت از مالکیت های معنوی دفتر حقوقی سازمان فناوری اطلاعات ایران به ثبت برسانید.