گل‌های ریز روسری

عمو کیان از انسان‌های عمیق روزگار بود. در ابتدا زیاد به دل نمی‌نشست ولی لحظه لحظه انگار بیشتر در قلب و جان مخاطبش رسوخ می‌کرد. آن وقت‌ها که کوچک بودم و با پدر هرازگاهی به کارگاهش سر می‌زدیم، برایم یک عروسک یا گل سر پیچ و مهره‌ای درست می‌کرد و در آن روزها من تنها کسی بودم که گل سرهایی با پیچ و مهره داشت. هر وقت می‌رفتی پیشش خرماهایش را از توی گنجه درمی‌آورد، علاالدینش را روشن می‌کرد و چایی را سُر می‌داد رویش؛ تنبکش را از توی کمد گوشه‌ی سمت چپ اتاق ۲متر در ۲مترش برمی‌داشت و می‌آورد می‌گذاشت کنار دستش و شروع می‌کرد به صحبت. هر از گاهی تنبکی هم می‌زد؛ ولی اوقاتی هم که نمی‌زد، کنار دستش بود و هر چند دقیقه یک بار و محض خالی نبودن عریضه و به جای آه‌های بلند و از ته دل، ضربتی با بند اول انگشتش که مثل تیری از کمان دستش رها می‌شد، روی تنبک می‌زد. انگار ریتم سینوسی قلبش با ضرب‌های تنبکش تنظیم می‌شد‌. انگار با هر ضرب تنبک، به قلبش یادآوری می‌کرد که باید بزند و نترسد از تاپ تاپ کردن. خودش که دم نمی‌زد ولی می‌گفتند ۳۰ سال پیش، آن‌موقع‌ها که جوان بوده و زلف و بر و رویی داشته، عاشق دختری شده و پدر دختر یک کلام، جواب 《نه》 داده و این هم که از دار دنیا جز این دختر نمی‌خواسته، زندگی صوفیانه در پیش گرفته و آمده و خودش را حبس کرده در اتاق پشت کارگاه تعمیر موتورهای دیزلی‌‌اش. دیگر کارش شبانه روزی شده بود و مثل بیمارستان‌ها در هر ساعتی از شبانه روز که یک موتور دیزلی از غارغار می‌افتاد و ریتم قلبش ناموزون می‌شد، می‌آوردندش برای عمو کیان که حالش را سر جایش بیاورد‌؛ چند دوز گازوئیل و مواد دیگر که ما نمی‌دانیم و چاشنی کار است و هر ۸ ساعت هم چند تا پیچ و مهره و تمام.. عمو کیان بر اساس طول خاطراتش خیلی سن داشت. یعنی خاطراتش برمی‌گشت به خیلی سال قبل. هیچوقت نفهمیدیم چند سالش است. خاطراتش از زمان صغیری کوروش کبیر را شامل می‌شد ولی فیزیکش به بیشتر از ۴۰_۵۰ سال نمی‌خورد. خوراکش تاریخ بود. نه تاریخ حکومت شاهان و دسیسه درباریان؛ نه تاریخ زنان و مردان موفق پارسی؛ تاریخش دم دستی بود. خاطراتی از رفیقی که ۳۰ سال پیش با هم می‌رفتند کوه و در جریان یکی از همین کوه رفتن ها این رفیق گفته که:《 کیان دارم میرم از این مملکت》 و رفته و الان در یک شرکت بزرگ در وسط آمریکا کار می‌کند یا رفیقی که ۱۵ سال پیش رفته وسط گرمای خرما‌پزان کویت و هرازگاهی ایمیلی، نامه‌ای یا کتابی از او به دست کیان می‌رسد؛ خاطرات پیرزن همسایه‌ی خانه‌ی قبلی‌اش که کیان را پسرش می‌دانسته و کیان هم الحق و الانصاف که کم نذاشته برای پیرزن در روزهای آخر عمری. عمو هر جا که زندگی کم می‌آورد می‌رفت عقب و عقب‌تر و از روی یک دوره تاریخی، پرشی عظیم میکرد که هیچ وقت نفهمیدیم چرا و باز می‌رفت عقب و عقب‌تر و مطمئن بودیم که روزی می‌رسد به ماقبل تاریخ. از لیوان‌های کمر باریک طرح قجر خاطره داشت؛ از علاالدین، از بانک‌های قدیمی، از ۱۰ تومنی و ۲۰تومنی از آدامس شیک و علی تگری و ممد ساندویچی از کلوپ نفت و مسجد جامع، از خیابان‌های نیوساید، از هر کجا که بگویی، خاطرات دم دستی داشت. از سلام علیک روزمره تا شب نشینی‌های دوستانه. می‌گفت که نمی‌تواند زندگی مدرن را در ذهنش بگنجاند و با همان قدیمی‌ها خوش است و این زندگی امروزی را کنترات زده به نام ماها که برویم و حالش را ببریم. در همان حالی که داشت این حرف‌ها را می‌زد، متوجه شدم‌موهای کنار شقیقه‌اش سفید شده. در عرض ۱ سال، هر هفته که می‌دیدمش، سفیدی موهایش بیشتر می‌شد و انگار متاستاز می‌داد به بقیه موهایش. موهایش که سفید شد دلش هم تنگ‌تر شد و عمق خیالاتش بیشتر. دیگر اورژانس موتورهای دیزلی‌‌اش کار نمی‌کرد. فقط ۲_۳ ساعت صبح‌ها مغازه را باز می‌کرد و بقیه‌اش را یک صندلی چوبی که از خاطراتش آمده بود را می‌گذاشت دم در و می‌نشست رویش و یک روز سه‌تار می‌زد و سه روز تنبک و می‌گذشت روزگارش همینطور. یک روز رفته بودم پیشش و برایش غدا درست کرده بودم‌. در همان حین چیدن سفره، سه‌تارش را بلند کرد و رفت بیرون و ۱۰ دقیقه بعد صدای جیغ و داد آمد و بعدش صدای کتک و دعوا و داد همسایه‌ها. روسری‌م را سریع گره زدم و پریدم بیرون و دیدم عمو خونین ایستاده وسط جمع. با کمک همسایه‌ها کشاندمش داخل. یکی از همسایه ها آرام دم گوشم گفت:《 کتایون خانم رفته گیر داده‌به دختر صفر که آی ماهی بیا زنم شو اگه بابات نمیذاره با هم فرار کنیم.》 دختر صفر را می‌شناختم؛ اسمش ماهی نبود، رعنا بود. ناگهان دوزاریم افتاد که ای داد بیداد همان معشوقه‌ی قدیمی عمو اسمش ماهی بوده. عمو بعد از آن جدال عجیبش با دختر صفر، بارها برایم گفت که آن روز چه شد: ((روسریش را عین ماهی گره زده بود؛ سمت راست روسری را روی لبه سمت چپ آورده بود و لبه سمت راست را از پشت گره زده بود. همان لحظه درست عین ماهی، با چهار انگشت دست راستش، گلویی روسری را شل کرد و چشم‌هایش را عین او باز و بسته کرد. گل‌های روسریش عین گل‌های روسری ماهی، قرمز کوچک بود، با یک پراندگی منظم در یک زمینه تیره؛ موهای فر شده مشکی. دختر صفر آن روز تماما ماهی بود. من آن روز دختر صفر را با ماهی اشتباه نگرفتم، او خود خود ماهی بود.)) ذهن عمو روز به روز کم‌رنگ‌تر می‌شد. دیگر نه تنها زندگی دم دستی یادش نمی‌ماند، بلکه انگار علاوه بر زندگی امروزی، خاطراتش را هم به نامم زده بود تا به دوش بکشمشان. انگار که رفته بود به همان ۳۰ سال پیش‌؛ همان سال‌ها که با ماهی لب کارون قدم میزدند. دیگر برعکس قبل‌ها فقط از ماهی می‌گفت، برایش شعر می‌خواند. دیگر آن درد عمیق ته ذهن و دلش را در کلامش نمی‌دیدم؛ انگار در خیالات غریبش با ماهی حال خوشی داشت؛ درست مثل همان روز که پسر کارگر مکانیک نیمچه شاعر مغازه بغلی گفت: (( شما نبودی! کیان راه نرفت تا به دختر صفر برسه، پرواز کرد واقعا پاهاش روی زمین نبود.)) یک‌روز صبح، عمو رفت. روحش را زد زیر بغلش و سازش را برداشت و رفت و به قول شاگرد مکانیک پرواز کرد. نفهمیدم در آن آخرین لحظاتی که تب کرده بود و می‌پیچید در وجود خودش، زیر آن حجم از دستگاه و لوله، به چه چیز فکر می‌کرد ولی حتما بوی خوش گل‌های ریز روی روسری ماهی به مشامش رسیده بود.