اندر ستایش پیغمبر: بخش هفت/جلد اول شاهنامه فردوسی

سلام ... من سارا هستم ... علاقه‌مند به تاریخ و ادبیات و هنر ... چند وقتیه که شاهنامه می‌خونم و از اونجایی که برای پیدا کردن معنی کلمات و ابیات دچار مشکل میشم، می‌خوام هرچی پیدا می‌کنم رو اینجا برای شما بنویسم. فقط این رو بگم که من هیچ تخصصی ندارم و تازه‌کار هستم. لطفا اگر نکات بیشتری می‌دونستید یا اشتباهی توی متن‌هام بود، برام بنویسید تا اصلاح کنم.برای مشاهده بخش قبلی شاهنامه (در آفرینش ماه)، اینجا کلیک کنید.نکته: فایل صوتی که در بالای صفحه هست، از این صفحه وب‌سایت گنجور (خوانش فرید حامد) برداشته شده است.متن کامل شعر اندر ستایش پیغمبرتو را دانش و دین رهاند درست ... در رستگاری ببایدت جستو گر دل نخواهی که باشد نژند ... نخواهی که دائم بوی مستمندبه گفتار پیغمبرت راه جوی ... دل از تیرگی‌ها بدین آب شویچه گفت آن خداوند تنزیل و وحی ... خداوند امر و خداوند نهیکه خورشید بعد از رسولان مه ... نتابید بر کس ز بوبکر بهعمر کرد اسلام را آشکار ... بیاراست گیتی چو باغ بهارپس از هر دو آن بود عثمان گزین ... خداوند شرم و خداوند دینچهارم علی بود جفت بتول ... که او را به خوبی ستاید رسولکه من شهر علمم علیم در است ... درست این سخن قول پیغمبر استگواهی دهم کاین سخن‌ها ز اوست ... تو گویی دو گوشم پر آواز اوستعلی را چنین گفت و دیگر همین ... کز ایشان قوی شد به هر گونه دیننبی آفتاب و صحابان چو ماه ... به هم بستهٔ یک‌دگر راست راهمنم بندهٔ اهل بیت نبی ... ستایندهٔ خاک و پای وصیحکیم این جهان را چو دریا نهاد ... بر انگیخته موج از او تندبادچو هفتاد کشتی بر او ساخته ... همه بادبان‌ها بر افراختهیکی پهن کشتی به سان عروس ... بیاراسته همچو چشم خروسمحّمد بدو اندرون با علی ... همان اهل بیت نبی و ولیخردمند کز دور دریا بدید ... کرانه نه پیدا و بن ناپدیدبدانست کو موج خواهد زدن ... کس از غرق بیرون نخواهد شدنبه دل گفت اگر با نبی و وصی ... شوم غرقه دارم دو یار وفیهمانا که باشد مرا دستگیر ... خداوند تاج و لوا و سریرخداوند جوی می و انگبین ... همان چشمهٔ شیر و ماء معیناگر چشم داری به دیگر سرای ... به نزد نبی و علی گیر جایگرت زین بد آید گناه من است ... چنین است و این دین و راه من استبر این زادم و هم بر این بگذرم ... چنان دان که خاک پی حیدرمدلت گر به راه خطا مایل است ... تو را دشمن اندر جهان خود دل استنباشد جز از بی‌پدر دشمنش ... که یزدان به آتش بسوزد تنشهر آنکس که در جانش بغض علی است ... از او زارتر در جهان زار کی استنگر تا نداری به بازی جهان ... نه برگردی از نیک پی هم‌رهانهمه نیکی‌ات باید آغاز کرد ... چو با نیک‌نامان بوی هم‌نورداز این در سخن چند رانم همی ... همانا کرانش ندانم همیبریم سراغ معنی ابیات و کلمات و توضیحاتتو را دانش و دین رَهاند درست ... درِ رستگاری ببایدْت جستدر زندگی باید به دنبال رستگاری باشی. و این دین و دانش است که انسان‌ها را رستگار می‌کند.و گر دل نخواهی که باشد نَژَند ... نخواهی که دائم بُوی مُسْتمندو اگر می‌خواهی که اندوهگین، افسرده و بیچاره و فقیر نباشی ...نژند: افسرده - پژمرده - غمگینمستمند: فقیر، تهی دست، بدبخت و بیچارهبه گفتار پیغمبرت راهْ جوی ... دل از تیرگی‌ها، بدین آبْ شویباید سخنان پیغمبرت را دنبال کنی. چرا که پیغمبر و مسیر او، مانند آبی هستند که ناپاکی‌های روحت را شستشو می‌دهند.چه گفت آن خداوندِ تنزیل و وحی ... خداوندِ امر و خداوند نهیآن خداوند نزول قرآن و وحی و خداوندی که فرمان می‌داد و نهی می‌کرد، چقدر خوب گفت که ...برخی می‌گویند که فردوسی شیعه بوده و چهار بیتی که در ادامه می‌خوانید، بعدا به دستور سلطان محمود غزنوی به شاهنامه اضافه شده است. اصلی‌ترین دلیل هم این است که اگر چهار بیت بعدی را حذف کنید، آسیبی به شعر وارد نمی‌شود. چرا که فردوسی در این بیت می‌گوید آن خداوند تنزیل و وحی که امر و نهی می‌کرد (استعاره از پیامبر)، چه خوب گفته است که من شهر علمم و علی در آن است (بیت 8)این‌ها همه نقل بود. همانطور که در ابتدا هم گفتم، من صرفا نتایج جستجو‌هایم را اینجا گردآوری می‌کنم و دانش لازم برای سنجش صحت این موضوع را ندارم.که خورشید بعد از رسولانِ مِه ... نتابید بر کسْ زِ بْوبَکر بهکه پس از پیامبران بزرگ، ابوبکر شایسته‌ترین فردی بود که خورشید بر او بتابد (یعنی به خلافت برسد)عمر کرد اسلام را آشکار ... بیاراستْ گیتیْ چو باغ بهارعمر کسی بود که اسلام واقعی را آشکار کرد و جهان را مثل یک باغ بهاری، پر از گل و زیبا کرد (منظور احتمالا لشکرکشی‌های عمر برای ترویج اسلام باشد.)پس از هر دو آن بود عثمان گزین ... خداوند شرم و خداوند دینپس از این دو نفر، عثمان برای خلافت برگزیده شد. چهارم علی بود جفتِ بتول ... که او را به خوبی ستاید رسولچهارمین خلیفه، حضرت علی (همسر حضرت فاطمه) بود. کسی که پیامبر، همیشه او را ستایش می‌کرده است.جفت: همسربتول: لقب حضرت فاطمه که من شهر علمم، علیم در است ... درست این سخن قول پیغمبر استپیامبر میگفت که اگر من شهر علم باشم، علی در آن است (اشاره به حدیث معروف). و قطعا این سخن از پیامبر است و جعلی نیست.گواهی دهم کاین سخن‌ها ز اوست ... تو گویی دو گوشم پر آواز اوستچرا که من حاضرم شهادت بدهم که این سخن، سخن خود پیامبر است. همیشه این سخن را در گوشم می‌شنوم.علی را چنین گفت و دیگر همین ... کز ایشان قوی شد به هر گونه دیناین حرفی بود که درمورد علی گفت. و حرف دیگرش این بود که علی باعث تقویت دین اسلام است.نبی آفتاب و صحابان چو ماه ... به هم بستیِ یک‌دگر راستْ راهپیامبر مانند آفتاب و یارانش مثل ماه هستند (ماه، نور خورشید را منعکس می‌کند). و این‌ها کنار هم، باعث هم‌بستگی مسیر اسلام می‌شوند و راه را برای مسلمانان روشن می‌کنند.منم بندهٔ اهل بیت نبی ... ستایندهٔ خاک و پای وصیمن غلام و بنده‌ی اهل بیت پیامبر هستم. خاک پای علی را ستایش می‌کنم.حکیم این جهان را چو دریا نهاد ... بر انگیخته موج از او تندبادخداوند هنگام آفرینش این جهان، دریا را آفرید و طوفان‌ها سبب ایجاد موج در این دریا می‌شدند.چو هفتاد کشتی بر او ساخته ... همه بادبان‌ها بر افراختهبعد در این دریا، هفتاد کشتی ایجاد شد. همه کشتی‌ها هم بادبان‌هایشان را باز کرده بودند تا با طوفان‌ها مقابله کنند.فکر می‌کنم منظور اینجا این باشد که در دریای عالم که همیشه طوفانی است، 70 دین به عنوان کشتی و راه نجات وجود دارد که بزرگ‌ترین و زیبا‌ترین کشتی، کشتی اسلام است. پیامبر و حضرت علی در این کشتی هستند و انسان عاقل هم باید همین کشتی را به عنوان راه نجاتش انتخاب کند تا حتی اگر غرق شد، در آخرت به بهشت برود و سعادتمند شود.یکی پهن کشتی، به سانِ عروس ... بیاراسته همچو چشم خروسدر میان این کشتی‌ها، یک کشتی بزرگ بود؛ به زیبایی عروس و درخشان و تزئین شده، مثل چشم خروسمحّمد بدو اندرون با علی ... همان اهل بیت نبی و ولیحضرت محمد و علی (اهل بیت پیامبر و جانشین او)، در این کشتی هستندخردمند کز دور دریا بدید ... کرانه نه پیدا و بُن ناپدیدفرد خردمندی که این دریا را از دور مشاهده کند. می‌فهمد که نه آغاز این دریا مشخص است و نه پایانش (نحوه‌ی به وجود آمدن این دنیا و پایان یافتنش را هیچ‌کس نمی‌داند) ...بدانست کو موج خواهد زدن ... کسْ از غرق بیرون نخواهد شدنو این فرد متوجه می‌شود که موج‌های این دریا، باعث غرق شدن کشتی‌ها و سرنشین‌هایشان می‌شوند و کسی نجات پیدا نمی‌کند.به دل گفت اگر با نبی و وصی ... شوم غرقه دارم دو یار وفیپس به خودش می‌گوید که حتی اگر با پیامبر و جانشینش غرق شوم، حداقل دو یار باوفا دارمهمانا که باشد مرا دستگیر ... خداوند تاج و لَوا و سَریرو آن‌گاه خداوند تاج و تخت و پرچم، دست من را می‌گیرد.لوا: درفش و پرچمسریر: اورنگ - تخت پادشاهیخداوند جوی می و انگبین ... همان چشمهٔ شیر و ماء معینهمان خداوندی که جوی شراب و عسل و چشمه‌ی شیر و آب گوارا را آفرید (اشاره به نعمت‌های بهشتی)انگبین: شهد شیرین - عسلماء: آباگر چشم داری به دیگرْ سرایْ ... به نزد نبی و علی گیر جایاگر به دنبال سعادت در جهان آخرت هستی، باید به پیامبر و حضرت علی نزدیک باشی (راه آن‌ها را دنبال کنی)گرت زین بد آید، گناه من است ... چنین است و این دین و راه من استاگر از این راه ضرری بر تو رسید، من گناهش را به گردن می‌گیرم. چرا که این دین و راهی است که من انتخاب کرده‌ام و به تو می‌گویمبر این زادم و هم بر این بگذرم ... چنان دان که خاک پی حیدرممن مسلمان به دنیا آمده‌ام و مسلمان می‌میرم. و مطمئن باش که خاک پای حضرت علی هستم.دلت گر به راهِ خطا مایل است ... تو را دشمن اندر جهان خود دل استاگر دلت میل به گناه و راه اشتباه دارد، بدان که این دل، دشمن توست.نباشد جز از بی‌پدر دشمنش ... که یزدان به آتش بسوزد تنشو مطمئن باش که فقط بی‌پدرها (حرامزاده‌ها) دشمن علی هستند. و خدا این‌ها را در آتش جهنم می‌سوزاندهر آنکس که در جانْشْ بغض علی است ... از او زارتر در جهان زار کیستبیچاره‌ترین و بدبخت‌ترین افراد در این دنیا کسانی هستند که نسبت به حضرت علی کینه و دشمنی دارند.بغض: کینه و نفرت و دشمنینگر تا نداری به بازی جهان ... نه برگردی از نیکْ پِی هم‌رهانحواست باشد دنیا را به بازی نگیری و از همراهان نیک‌سرشت جدا نشویهمه نیکی‌ات باید آغاز کرد ... چو با نیک‌نامان بُوی هم‌نوردخواهی دید که کمال همنشین در تو اثر می‌کند و همراهی با افراد نیک، باعث می‌شود نیکی در تو ایجاد شود.از این در سخن چند رانم همی ... همانا کرانَش ندانم همیمی‌توانم تا ابد در این مورد حرف بزنم. چرا که این موضوع (ستایش پیغمبر و حضرت علی و مزایای پیروی از آن‌ها)، بی‌انتهاستبرای مشاهده بخش بعدی شاهنامه (گفتار اندر فراهم آوردن کتاب)، اینجا کلیک کنید.