چگونه به معاملاتمان در بازار سرمایه نظم داده شود؟

افرادی که در فضا‌های سرمایه گذاری فعال هستند برای خود یک نظم معاملاتی همیشگی دارند و بر اساس آن، فرایند شناسایی و خرید دارایی را انجام می‌دهند.برخی افراد که در فضا‌های سرمایه گذاری، بازار سرمایه، خرید و فروش کالا‌های سرمایه‌ای (مثل مسکن، ارز، زمین، خودرو و...) فعال هستند و معمولا دارایی خود را بین بازار‌ها یا سهم‌های مختلف توزیع می‌کنند، برای خود یک نظم معاملاتی همیشگی دارند و بر اساس آن، فرایند شناسایی و خرید دارایی را انجام می‌دهند.اما بسیاری این گونه نیستند؛ نه تنها تازه کارها، بلکه بسیاری از باسابقه‌های بازار هم، پس از مدت ها، همچنان بر اساس هیجانات، روند‌های اتفاقی یا جو بازار خرید و فروش می‌کنند. اما تجربه نشان داده است که ایجاد یک نظم در فرایند خرید و فروش، بر اساس یک فرایند استاندارد، حداقل دو مزیت دارد:* خطا‌ها و رفتار‌های هیجانی را کاهش می‌دهد و باعث افزایش سوددهی می‌شود پیگیری یک روند و ثبت تصمیمات در چهارچوب آن، یادگیری و انباشت دانش و تجربه را تضمین می‌کند. در حالی که رفتار‌های اتفاقی و هیجانی، ممکن است تا مدت ها، چیزی بر دانش و تجربه افراد نیفزاید.درس‌هایی از مردی که طی ۲۶ ماه، موجودی اش را ۲۰ برابر کرد ویلیام اونیل، یک بورس باز، فعال رسانه‌ای و نویسنده آمریکایی است که بعد از موفقیت در بازار سرمایه، از جمله ۲۰ برابر کردن سرمایه اش طی حدود ۲۶ ماه و خرید یک صندلی در بازار سهام نیویورک در جوانی، بر اساس تجربیات خود، یک روش مدون بررسی، انتخاب و خرید سهم را معرفی کرد. روشی که به کانسلیم (CANSLIM) معروف است. این هفت حرف، هرکدام نشان دهنده یک مرحله در انتخاب سهم است. اونیل بر اساس تجربیات خود، بررسی این هفت مرحله را قبل از خرید ضروری می‌داند. در ادامه مطلب به طور خلاصه به تشریح این روش می‌پردازیم:درآمد.جاری اونیل می‌گوید که در اولین قدم، درآمد جاری، یعنی آخرین درآمد گزارش شده توسط شرکت به ازای هر سهم را بررسی و نسبت به دوره قبل، به خصوص دوره مشابه سال قبل مقایسه کنید. مثلا در اردیبهشت، برخی شرکت‌ها گزارش سه ماهه منتهی به اسفند ۹۶ و برخی منتهی به آذر ۹۶ را ارائه کرده اند. این ارقام را با گذشته مقایسه و روند سودسازی شرکت در کوتاه مدت را دریابید.به گزارش‌های فروش ماهانه هم توجه کنید. در اردیبهشت، اکثر شرکت‌ها گزارش فروش فروردین ۹۷ را هم ارائه کرده اند. البته درباره میزان فروش، حواستان باشد که رشد یا افت فروش به تنهایی نشانه افت یا رشد سود نیست بلکه ممکن است حاشیه سود تغییر کرده باشد.درآمد.سالانه البته درآمد‌های جاری به تنهایی روند کلی حرکت و سودسازی شرکت را شفاف نمی‌کند. به همین دلیل در گام بعد بررسی روند سودسازی سالانه (مثلا پنج سال اخیر) را بررسی و تغییر و تحولات سود کل و سود هر سهم را تجزیه و تحلیل و روند آن را بررسی کنید.در این زمینه حواستان به افزایش سرمایه باشد، چرا که کاهش سود هر سهم ممکن است از افزایش سرمایه ناشی شده باشد نه کاهش سوددهی کل شرکت.محصولات.یا.فناوری‌های.جدید بررسی کنید که آیا شرکت، محصول یا خدمات جدیدی برای عرضه دارد. شرکت‌هایی که در برنامه خود قرار است خط تولید، فناوری یا محصولی جدید راه بیندازند، به صورت بالقوه توانایی افزایش سود را دارند. به طور معمول، شرکت‌هایی که چنین ویژگی داشته و به سوددهی رسیده اند، بسیار بیشتر از شرکت‌هایی هستند که یک محصول ثابت و تکراری را تولید می‌کنند.عرضه.و.تقاضابه روند‌های تکنیکالی بازار هم نگاهی بیندازید و ببینید که آیا سهم با تقاضا مواجه است یا نه؟ یا این که تعداد سهم را (به خصوص تعداد سهام شناور که در دست عموم است) بررسی کنید. به اعتقاد اونیل، سهم‌های کوچک‌تر راحت‌تر رشد می‌کنند در حالی که شرکت‌های بزرگ برای به حرکت درآمدن نیازمند تقاضای بزرگ و قوی هستند.شرکت.پیشرو.یا.پسرو.استطبق بررسی‌های اونیل، احتمال این که سهام یک شرکت پیشرو به سهامدارانش سود برساند، بسیار بیشتر از سهام شرکت‌های دنباله رو است. منظور از شرکت‌های پیشرو، آن‌هایی هستند که وارد بازار جدیدی شده اند یا محصولات جدیدی ارائه می‌کنند. منظور از دنباله رو‌ها هم آن‌هایی هستند که یک محصول معمولی را با یک فناوری معمولی تولید و عرضه می‌کنند.نهاد.یا.حقوقی.پشتیباناونیل معتقد است که سهم‌ها را از نظر سهامداران اصلی، عمده و به خصوص حقوقی هم بررسی کنید. یک سهم با پشتیبان قوی، در روز‌های سخت، زیاد افت نمی‌کند چرا که نهاد پشتیبان به کمک اش خواهد آمد. منظور از نهاد پشتیبان، صندوق‌های سرمایه گذاری، بانک ها، صندوق‌های بازنشستگی، بیمه‌ها و دیگر نهاد‌های مالی هستند که به عنوان بازیگر اصلی سهم شناخته می‌شوند. البته این نهادها، ممکن است، در شرایط سخت از حفظ سهم ناامید شوند، با فروش گسترده، باعث سقوط سهم شوند.جهت.بازارجهت کلی بازار را نیز باید بررسی کنید. اگر این جهت مثبت نباشد، حتی در صورت رعایت تمام موارد شش گانه فوق، ممکن است درصد زیادی از سبد شما با ضرر مواجه شود. مثلا در صورتی که بازار به هر دلیلی به طور عمومی روند نزولی دارد، شما هر سبدی که انتخاب کنید، احتمالا در مجموع ضرر خواهید کرد.یک مثال خوب برای جهت بازار، وضعیت بورس تهران در اسفند ۹۶ و فروردین ۹۷ است که به دلیل تکرار اخبار منفی در حوزه سیاسی و بین المللی، جهت کلی بورس تهران منفی بود و بسیاری از سهم‌های بنیادی قوی هم با کاهش ارزش مواجه شدند.خودتان.را.به.کانسلیم.محدود.نکنید،اما.نظم.معامله.را.فراموش.نکنیدالبته ممکن است شما در چک لیست خود موارد دیگری را هم برای بررسی سهم قبل از خرید بیفزایید. حتی شاید لازم هم باشد این کار را بکنید. مثلا گرچه در فهرست فوق، درآمد جاری و سود گذشته لحاظ شده است، اما درباره آینده گزینه مشخصی وجود ندارد. شما می‌توانید در چک لیست خود، جهت حرکت قیمت‌های فروش شرکت را هم بیفزایید. این موضوع درباره شرکت‌های معدنی، فلزات، پتروشیمی‌ها و... کاملا موضوعیت دارد.مثلا شما با تحلیل روند‌های جهانی، قیمت آینده آلومینیوم یا اوره را افزایشی یا کاهشی ارزیابی کنید و بر آن اساس اقدام به تغییر سبد خود کنید. گزینه دیگرِ چک لیست شما می‌تواند جهت حرکت متغیر‌های کلان موثر باشد. نرخ ارز، نرخ سود بانکی و... ممکن است بر برخی سهم‌ها اثر جدی مثبت یا منفی داشته باشد. با اضافه کردن این موارد به چک لیست خود، تحلیل دقیق تری داشته باشید.در هر حال، ممکن است شما هفت گزینه پیشنهادی اونیل را افزایش یا کاهش دهید، اما آن چه مهم است نظم معاملاتی است. اگر معاملات خود را بر اساس یک الگوریتم انجام دهید، نظم ذهنی قابل توجهی خواهید داشت که هم به سودآوری شما و هم به یادگیری و تجربه اندوزی تدریجی تان کمک خواهد کرد. ضمنا معاملات و چک لیست تان را هم ثبت کنید و بعدا درستی یا نادرستی تحلیل‌ها را ارزیابی کنید.