اروپا، در مقابل آسیا

تنها در انتهای قرن 15 بود که اروپا تبدیل به موتورخانه توسعه اقتصادی، سیاسی و فرهنگی شد. بین سال های 1500 تا 1750 اروپای غربی شروع به حرکت کرده، تبدیل به ارباب کنترل کننده جهان بیرونی شد. اما حتی در آن زمان هم اروپا در حد و اندازه قدرت های آسیایی نبود. اروپایی ها موفق به تصاحب آمریکا و برتری در دریاها شدند فقط به این دلیل که قدرت های آسیایی علاقه ای به این کارها نداشتند. اولین دوره امپراطوری های مدرن، دوره طلایی امپراطوری عثمانی در مدیترانه، صفوی در ایران، مغول در هند، و مینگ و جینگ در چین بودند. اینها قلمرو خود را بطور چشمگیری گسترش دادند و از توسعه اقتصادی و جغرافیایی بی نظیری بهره بردند. در 1775 آسیا مسئول 80% اقتصاد جهان بود. مجموع اقتصاد چین و هند بتنهایی دو سوم تولید جهانی بود. مرکزیت قدرت جهانی تنها بین 1750 و 1850 به اروپا انتقال یافت، وقتیکه اروپائیان قدرت های آسیایی را در مجموعه ای از جنگ ها تحقیر کرده و بیشتر قلمروشان را تصاحب نمودند و تا 1900 بیشتر اقتصاد جهانی و قلمروهایش را کنترل می کردند. در 1950 اروپای غربی و آمریکا بیش از نصف تولید جهانی را بر عهده داشتند درحالیکه نقش چین به 5% کاهش یافته بود. در نتیجه یک نظم و فرهنگ جدید جهانی پدیدار گشت. امروزه همه انسان ها تا حدی زیادی در لباس پوشیدن، تقکر و ذائقه اروپایی هستند، بیشتر از آنکه خود حاضر به اعتراف آن باشند. ممکن است در بیان عقاید خود بشدت ضد اروپایی باشند اما تقریبا همه مردم سیاست، پزشکی، جهان و اقتصاد را از دریچه ای اروپایی میبینند. اما چطور مردم این ناحیه سرد اوراسیا توانستند از گوشه و کنج خود خارج شده و جهان را تصاحب کنند؟معمولا دانشمندان اروپایی بعنوان دلیل این تحولات شناخته می شوند. بدون شک پس از 1850 اروپاییان جلودار دنیای تکنولوژی، علم، صنعت و نیروی نظامی بودند. تمام این امپراطوری های موفق اخیر در تحقیقات علمی با امید استفاده از نوآوری های تکنولوژیک سرمایه گذاری نمودند و بسیاری دانشمندان بیشتر زمان شان را صرف کار روی پروژه های نظامی، دارو ، و ماشین ها برای اربابان امپریالیست خود نمودند. حتی تکنولوژی های غیرنظامی هم کم اهمیت تر نبودند. غذای کنسرو شده برای پر کردن شکم سربازان بکار میرفت، راه آهن و کشتی برای انتقال سربازان، و داروها برای درمان سربازان. این پیشرفت های لوجستیک نقش مهمتری در فتح آفریقا داشتند تا مسلسل ها.اما وضعیت تا پیش از 1850 اینگونه نبود. دستگاه علمی صنعتی نظامی در دوران طفولیت خود بود، میوه های انقلاب علمی هنوز نارس بودند، فاصله تکنولوژیک بین قدرت های اروپای، آفریقایی و آسیایی کوچک بود. در 1770 جیمز کوک مطمئنا سلاح های پیشرفته تری نسبت به بومیان استرالیایی داشت اما عثمانی و چین هم چنین برتری را داشتند. پس چرا استرالیا توسط کاپیتان جیمز کوک کشف و فتح شد و نه کاپیتان وان ژنگ یا کاپیتان حسین پاشا؟ مهمتر اینکه اروپاییان در 1770 هیچ برتری تکنولوژیکی نسبت به مسلمانان، هندیان، و چینی ها نداشتد پس چطور در قرن پس از آن موفق به ایجاد این فاصله شدند؟ چرا توسعه علمی صنعتی نظامی در اروپا بوقوع پیوست و نه هند؟ چرا بریتانیا بود که اولین جهش را کرد و پس از آن فرانسه و آلمان و آمریکا، و چرا چین عقب ماند؟ وقتی فاصله بین کشورهای صنعتی و غیرصنعتی آشکار شد، چرا روسیه، ایتالیا و استرالیا موفق به کم کردن این فاصله شدند ولی ایران، مصر، و عثمانی شکست خوردند؟ هر چه باشد نکنولوژی اولین موج صنعتی سازی بسیار ابتدائی بود. آیا مهندسی کردن موتور بخار، تولید مسلسل، و ایجاد راه آهن برای چینی ها یا عثمانی سخت بود؟اولین راه آهن تجاری جهان در 1830 در بریتانیا افتتاح شد. تا 1850 ملت های اروپایی با حدود 40 هزار کیلومتر راه آهن بهم متصل بودند اما در کل آسیا، آفریقا و امریکای لاتین تنها 4 هزار کیلومتر خط آهن وجود داشت. چینی ها و ایرانیان مشکل عقب ماندگی تکنولوژیکی مانند موتور بخار نداشتند چون اینها به سادگی قابل کپی برداری بودند. آنچه کم داشتند ارزش ها، اسطوره ها، و دستگاه قضایی و ساختار سیاسی اجتماعی بود که ایجاد آنها در اروپا قرن ها به طول انجامید و قابل کپی برداری نبودند. چینی ها و ایرانیان نمی توانستند بسرعت به اروپاییان برسند چون ساختار اجتماعی متفاوتی داشتند.این موضوع وضعیت بین 1500 تا 1850 را توضیح می دهد. در این دوره اروپا هیچ برتری تکنولوژیک، سیاسی، نظامی، و اقتصادی نداشت اما پتانسیلی را رشد داد که ارزش آن در حدود 1850 مشخص گردید. برابری ظاهری اروپا و چین و مسلمانان در 1750 سرابی بیش نبود. دو بنّا را تصور کنید مشغول ساختن دو برج بلند، یکی با چوب و آجر، و دیگری با فولاد و بتن. در ظاهر تفاوتی در روش کار دو بنّا نیست چون سرعت ساختشان مشابه است اما بعد از گذر از یک آستانه حیاتی، برج چوبی نمی تواند ادامه دهد و فرو میریزد درحالیکه برج فولادی طبقه به طبقه به رشد خود ادامه می دهد.اروپاییان چه پتانسیلی را رشد دادند که انها را قادر به غلبه بر جهان مدرن کرد؟دو پاسخ مکمل وجود دارد: علم مدرن و کاپیتالیسم. اروپاییان به تفکر و عمل علمی و کاپیتالیستی عادت کرده بودند. وقتی پیشرفت تکنولوژیک از راه رسید آنها قادر بودند بهتر از دیگران استفاده کنند. بنابراین شگفت آور نیست که علم و کاپیتالیسم مهمترین میراث امپرالیسم اروپایی برای جهان قرن بیست و یکم هستند. اروپا و اروپاییان دیگر بر جهان حکمرانی نمیکنند ولی علم و کاپیتالیسم قوی تر از همیشه رشد می کنند.از کتاب انسان خردمند نوشته یوآل هراریمنبع:https://bit.ly/32mRLmJhttps://amzn.to/2nNQtlw