روند تکاملی نوزاد در یک ماه اول

با روند رشد و تكامل كودك خود آشنا شوید كودك از ابتدای تولد ، قدرت زبان را درك كرده و شروع به صحبت می كند. از لحظه ای كه چشمان وی به صورت شما می افتد، شروع به تماشای حالات مختلف چهره و گوش دادن به صداهایی می كند كه برای صحبت كردن با وی ایجاد می كنید. او خیلی زود با حركت دادن لبها واجزای چهره اش شروع به تقلید از شما می كند. گوش دادن و تقلید كردن دو راه اساسی یادگیری زبان هستند كه كودك به خوبی از عهده آنها برمی آید.چگونهگی بدن سازی نطفهیک نطفه به کمک لایه های سلولی خود بدن سازی می کند.هر سلول دارای سه لایه است:لایه بیرونی؛لایه میانی؛لایه درونیلایه بیرونی وظیفه ساختن پوست؛موها؛ناخن ها؛نخاع ومغز کودک رابعهده دارد.لایه میانی؛ماهیچه ها؛استخوانبندی؛قلب؛ورگهای خونی رامی سازد.لایه داخلی؛ریه ها ودستگاه وغدد گوارشی را بوجود می آورد.رشد جنین در سه هفته اولنطفه تا سه هفته با چشم غیر مسلح دیده نمی شود.در این مدت مشغول جایگزینی در رحم است تا به رشد سریع خود در آنجا ادامه دهید.در هفته سوم؛آثار پیدایش مغز و نخاع وچشم ها در جنین دیده می شود.در اواخر ماه اول ؛قلب کوچک جنین بوجود می آید وضربان خود را آغاز می کند. اما این ضربان تا هفته ها بعد قابل شنیدن نیست.یك ماهگی حركت نوزاد در این سن هنوز تحت تأثیر واكنش های اولیه است. نوزاد در این سن هنوز از نظر بینایی كامل نیست ، هر چند ازبدو تولد می تواند ببیند و رنگها و شكلها را از فاصله نزدیك تشخیص دهد. وقتی می خواهید چیزی را به نوزادتان نشان بدهید، او را در حالت قائم یا با كمی زاویه نگه دارید. در یك ماهگی قد نوزاد به طور متوسط 54 سانتیمتر ( حدود 52 تا 56 سانتیمتر ) و وزن او چهار كیلوگرم است ، ولی می تواند بین 5/3 تا 5/4 كیلوگرم متغیر باشد.روند تکاملی نوزاد تا پایان ماه اولاولین سالهای زندگی کودک دوره‌ایست که سنگ بنای شخصیت روانی و جسمانی او طراحی و زیر بنای ساختار انسانی او شکل می‌گیرد. برای سالیان دراز، انسان به اشتباه عقیده داشت که مغز کودک نسخه ثانی و دقیقی از رمزهای ژنتیک والدین خود است که به صورت وراثت به او منتقل گردیده، ولی تحقیقات جدید ثابت کرده است اثراتی که محیط زندگی بر شکوفایی و کارآیی همان مهارت‌ها و توانایی‌های ژنتیکی دارد، کمتر از وراثت و خود رمزهای ژنتیکی نیست. از آن جا که شناسایی سریع مسائل و مشکلات مرتبط با تکامل نوزاد و کودک اهمیت ویژه‌ای در آینده ی کودک، خانواده و جامعه دارد ارزیابی تکاملی، بخشی مهم و اساسی از مراقبت نوزادان و کودکان است.تکامل در نوزاد:نمو و تکامل، رشد کیفی را نشان می‌دهد و شامل افزایش توانایی و مهارت در انجام اعمال حرکتی و تظاهرات اعمال ذهنی و حواس می‌باشد. تکامل در واقع روندی از تغییرات است که کودکان را از لحاظ حرکتی، فکری، احساسی، تعامل با مردم و عوامل محیطی به سطح بالاتری از کامل شدن می‌رساند. تکامل کودکان شامل آشکار شدن ویژگی‌های بیولوژیکی و رفتارهای نشات گرفته از آموخته‌های مبتنی برتجارب می‌باشد. رشد فیزیکی، ذهنی و هیجانی نقش حیاتی در تکامل کلی کودکان دارد. مراقبت یکی از عوامل کلیدی در ارتقاء تکامل مطلوب نوزادان و کودکان محسوب می‌گردد. اگر والدین مراقبت مناسب در زمینه حمایت از تکامل کودکان را وظیفه خود بدانند، باید به این امر توجهی ویژه داشته باشند و درک کنند که چگونه انواعی از مراقبت‌ها که منجر به بقاء، حداکثر تکامل و محافظت از کودکان می‌شوند را انجام دهند و باید بدانند که تکامل سالم و همه جانبه، از حقوق اصلی و اولیه نوزاد و کودک است. تجربیاتی که یک کودک در طول روز، ماه و یا سال‌های اولیه عمر خود کسب می‌کند، اثر خارق العاده‌ای بر چگونگی تکامل مغز او دارد و در تکامل کودک، هم سرشت و هم تربیت، در کنار هم نقشی اساسی دارند.در یك ماهگی ، یعنی در طی چهار هفته اول عمر، كودك این خصوصیات را به دست می آورد: 1-در هنگام خوابیدن به شكم و در حالت خمیده قرار می گیرد . وقتی از ناحیه شكم نوزاد را آویزان كنیم ، سر به جلو خم می شود؛ 2-در حالت خوابیده ، پشت خمیده و كمی سفت است ؛ 3-چشمها را به روی چهره افراد و یا نور در محور دید متمركز می كند؛ 4- صورت انسان به ویژه صورت مادر خود را ترجیح می دهد.1- تکامل حرکتی در انتهای ماه اول:دستها را در محدوده چشمها و دهان حرکت می‌دهد.در حالی که روی شکم خوابیده است، سر را از یک سمت به سمت دیگر و یا بالا می‌برد.در صورت عدم نگه داشتن، سر به عقب می‌افتد.انگشتان دست را در حالت مشت کرده نگه می‌دارد.حرکات رفلکسی (واکنشی) قوی دارد.2- تکامل بینایی در انتهای ماه اول:نوزادی که تازه به دنیا آمده است تنها می تواند فواصل نزدیک را خوب ببیند و تجربه بینایی وی به اطرافش محدود می شود. فاصله چشم به چشم مادر و نوزاد (حدود 8 تا 15 اینچ) برای دید نوزاد مناسب است.بخاطر چنین دید نزدیکی، نوزاد به سختی می تواند اشیای در حال حرکت از دور را ببیند، اما در یک ماهه اول زندگی خود نوزاد بطور کامل شما را نگاه می کند و صورت شما را بررسی می کند و بخوبی شما را می شناسد.برای بهتر شدن رابطه و اتصال مادر و نوزاد، بهتر است در حین نگاه چهره به چهره با حداکثر 30 سانتی متر، با نوزاد خود صحبت کنید. نوزادان از همان زمان تولد رنگ ها را می شناسند، هرچند اشیا و لباس های راه راهی سیاه و سفید یا نوارهای قرمز درخشان را ترجیح می دهند.در هنگام شیر خوردن به مادر نگاه می‌کنداشیایی را که در فاصله 15 تا 25 سانتی متری صورتش قرار دارد نگاه کرده و آنها را دنبال می‌کند مثل اسباب بازی‌های چرخان با رنگ‌های مختلف.چشم‌ها سرگردان و گاهی لوچ هستند.اشیای پر رنگ و یا سیاه و سفید را ترجیح می‌دهد.از بین تمام اشکال، صورت انسان را ترجیح می‌دهد.3- تکامل شنوایی در انتهای ماه اول:شنوایی کاملا تکامل یافته است.تعدادی از صداها را تشخیص می‌دهد.به صدا واکنش نشان می‌دهد و حتی سرش را به طرف منبع صدا می‌چرخاند. مثلا به طرف اسباب بازی‌هایی که صدای آرام دارند.4- تکامل بویایی و لامسه در انتهای ماه اول:بوهای خوش را ترجیح می‌دهد.از بوهای تند یا اسیدی خوشش نمی‌آید.بوی پستان مادر را تشخیص می‌دهد.تماس‌های ناگهانی و خشن را دوست ندارد (مثل کشیدن گونه، بوسه محکم و...).با افراد خانواده احساس راحتی می‌کند.علائم هشدار دهنده تاخیر تکامل عصبی در ماه اول:چنانچه در خلال هفته های دوم، سوم و چهارم زندگی نوزاد هر کدام از علائم زیر مشاهده شد باید با پزشک مشورت شود:مکیدن او ضعیف باشدچشم ها را در هنگام مشاهده نور شدید نمی‌بنددبر روی اشیای نزدیک که از سمتی به سمت دیگر حرکت می‌کند تمرکز نمی‌کنددست ها و پاها را به ندرت حرکت می‌دهددست ها و پاها به نظر بیش از اندازه شل یا سفت استحتی وقتی که گریه نمی‌کند و یا هیجان زده نیست، فک پایین دائما می‌لرزدبه صداهای بلند پاسخ نمی‌دهدچگونگی کمک والدین جهت ارتقاء تکامل در دوران نوزادی:تماس پوست با پوست، نوازش، در آغوش گرفتن و لالایی و آواز و زمزمه‌های محبت آمیز، ماساژ اندام‌ها، حرکات ننویی و خم و راست کردن پاها و دست‌ها و انگشتان نوزاد به طور ملایم برای او آرامش بخش است.علاوه برتهیه اسباب بازی صدادار (مثل جغجغه و اشیای موزیکال) اشیاء متحرک و درخشان مثل چراغ قوه و یویو برای نوزاد سرگرم کننده است. خود والدین نیز برای تنوع بیشتر و با ابتکار شخصی می‌توانند انواع و اقسام آن‌ها را درست کنند. بی‌شک تا وقتی که شیرخوار نتواند آنها را در دستش نگه دارد، والدین باید آنها را به صدا در آورند.نصب مقوا یا کاغذهای رنگی یا روبان‌های رنگی در اتاق یا تخت با طرح‌ها و شکل‌های ساده (در نقطه دید نوزاد) که در هفته‌های بعد می‌تواند نقوش آن به مرور پیچیده و تعویض شود. تحریک حواس نوزاد و آشنا کردن او با محیط اطراف به ایجاد ارتباط بین سلولی مغز نوزاد کمک می‌کند.پاسخ سریع به نیازهای نوزاد مثل تغذیه، تعویض سریع پوشک، کنترل دمای محیط و ... قبل از آن که با گریه ابراز شود.توصیف و توضیح هر عملی که برای نوزاد در حال انجام شدن است، وقتی همراه با اسم کودک و برای او بیان شود علاوه بر ایجاد رابطه عاطفی و احساس اطمینان به سرعت تکلم او در آینده کمک می‌کند.پیگیری وضعیت تکاملی کودکهمانطور که الگوی رشد مطابق منحنی‌هایی که در کارت رشد ترسیم شده است با معیارهای وزن، قد و دورسر در فواصل زمانی منظم ثبت و کنترل می‌گردد، الگوی تکامل وی نیز در حیطه‌های مهم و اساسی حرکت اندام‌ها، حرکت انگشتان، زبان، توانایی حل مسئله و برقراری ارتباط در فواصل زمانی مشخص نیاز به بررسی دارد تا در صورتی که در هریک از این موارد تاخیر یا مشکلی دیده در اسرع وقت مداخله مناسب به عمل آید . چرا که در حال حاضر اهمیت تکامل و رشد رفتاری و هوشی کودکان کمتر از رشد جسمانی آنان نیست و این مورد یکی از نگرانی‌های عمده والدین است.سنجش الگوی تکاملی کودک نیازمند بهره‌مندی از پرسشنامه‌هایی است که به صورت بین‌المللی در این زمینه طراحی شده‌اند و با تکمیل آنها توسط والدین یا پزشک می‌توان با دقت بالایی در صورت وجود هرگونه نقص احتمالی، آن را یافت. یکی از این پرسشنامه‌ها که در حال حاضر بیشتر کاربرد دارد (ASQ)(Ages & Stages Questionnoires) نام دارد که از دوران نوزادی به بعد با تکمیل توسط والدین، بررسی شده و تا 900% مشکلات احتمالی تکاملی را در بسیاری از موارد حتی قبل از والدین مشخص می‌کند. توصیه می‌گردد والدین همانطور که الگوی رشد کودک را مورد پیگیری و ارزیابی مکرر قرار می‌دهند از کنترل الگوی تکاملی وی نیز غافل نشوند و از دوران نوزادی به بعد آن را پیگیری نمایند.نكات مهم در مورد نگهداري از نوزاد در روزهای اولیه چه‎دار شدن يك تجربه هيجان انگيز است. بيشتر والديني كه قرار است به زودي طعم شيرين پدر يا مادر شدن را تجربه كنند، دوران شيرين و پرهيجاني را مي‎گذرانند و خودشان را براي نگهداري از نوزاد آماده مي‎كنند اما نبايد آماده كردن خانه را فراموش كرد. آماده كردن خانه براي ورود يك نوزاد كار چندان مشكلي نيست اما متاسفانه گاهي مورد بي‌توجهي قرار مي‌گيرد. با اختصاص دادن مقدار كمي زمان و بودجه مي‌توانيد مطمئن شويد كودكتان به محيطي سالم و ايمن پا خواهد گذاشت... 1.شما نوزادتان را يكي، دو روز پس از تولد به خانه مي‏ آوريد و لازم است در خانه تغييراتي بدهيد. بهتر است پيش از تولد نوزادتان اين كارها را انجام دهيد تا در روز به يادماندني تولد نوزاد كه استرس زيادي هم خواهيد داشت، كارها آماده باشد و نوزادتان پا به محيطي سالم و امن بگذارد. در ضمن، زمان دقيق زايمان نيز نامشخص است و بعضي بچه‌ها زودتر از موعد به دنيا مي‌آيند. به همين خاطر، بايد زودتر دست به كار شويد و خانه را براي ورود عضو جديد خانواده آماده كنيد. 2.يك خانه‌تكاني انجام دهيد و همه جاي خانه را تميز كنيد. پنجره‌ها را پاك كنيد و ديوارها را بشوييد. بهتر است اين كار را پيش از بارداري انجام دهيد. خانم‌هاي باردار نبايد كارهاي سنگين انجام دهند. اگر پيش از بارداري اين كار را انجام نداده‌ايد، براي تميز كردن خانه از ديگران كمك بگيريد. اگر باردار هستيد بهتر است صبر كنيد تا تهوع، خستگي و بي‎حالي 3ماهه اول بگذرد و در 3ماهه دوم اين كار را انجام دهيد. ماه‌هاي آخر، استرس مادر بيشتر مي‌شود و نبايد كارهاي سنگين و تغييرات زياد در خانه انجام شود. سعي كنيد همه كارها تا پيش از ماه آخر انجام گيرد تا مادر آرامش بيشتري داشته باشد. 3.نوزادان اغلب در سطوح پايين و روي زمين يا تخت هستند و تعداد تنفسشان هم زياد است. بنابراين تميز كردن اين سطوح را فراموش نكنيد. مبلمان را جا به جا كنيد و گرد و خاك زيرشان را پاك كنيد. بهتر است فرش‌ها را بشوييد يا حداقل گرد و خاكشان را بگيريد و چند ساعتي زير نور آفتاب قرار دهيد. ملافه‎هاي تخت‎خواب را تنها با مواد شوينده و بدون استفاده از مواد نرم‎كننده و ضدعفوني‎كننده بشوييد و بگذاريد زير نور شفابخش خورشيد خشك شوند. گرد و خاك زير تخت‎خواب را پاك كنيد. 4.هنگام خانه تكاني تا جاي ممكن از مواد سفيدكننده و ضدعفوني‌كننده استفاده نكنيد و با آب و پودر و مايع شوينده، اين كار را انجام دهيد. 5.هنگام خريد محصولات خانگي، اطلاعات روي برچسب را بخوانيد و كم‌خطرترترين ماده را انتخاب كنيد. همه شوينده‌ها و پاك‌كننده‌ها يكسان نيستند. برخي محرك‌‌تر و برخي كم‌خطرترند. پس از استفاده، درب ظروف را ببنديد تا بخارهاي آن در خانه پخش نشود. 6.براي از بين بردن حشرات از راه‎هاي طبيعي مانند نصب توري روي پنجره‎ها و گرفتن درزها و ترك‌هاي ديوار استفاده كنيد و براي اين كار از سموم و حشره‌كش‌ها استفاده نكنيد. 7.رسم است كه هنگام ورود نوزاد به خانه اسفند دود مي‎كنند. بهتر است از ديگران بخواهيد اين كار را تنها در حياط و بيرون آپارتمان انجام دهند؛ چون نوزادان ريه‌هاي كوچك و حساسي دادند و دود اسفند در محيط داخل آپارتمان ممكن است آزارشان بدهد. 8.يك دستگاه تصفيه‌كننده هوا در خانه داشته باشيد. استفاده از يك دستگاه تصفيه هوا در محيطي كه نوزاد قرار است آنجا بخوابد و استراحت كند، مي‎تواند كمك‌كننده باشد. 9.سراغ گلدان‎ها برويد. گياهان خانگي به دليل داشتن خاك مرطوب، محل مناسبي براي رشد ميكروب‎ها و تخم‌ريزي حشراتي مانند پشه هستند. برخي گياهان هم سمي هستند و كودكان در سنين نوپايي ممكن است آنها را خورده و مسموم شوند. نگهداري از گياهان و وجود گلدان در خانه‎هايي كه كودك در آن زندگي مي‎كند توصيه نمي‎شود. 10.خيلي‌ها تنها اتاق نوزاد را آماده مي‌كنند اما نوزادان نياز به مراقبت بيشتري دارند و امن‌ترين و مطمئن‌ترين جا براي آنها اتاق خود پدر و مادر است. بنابراين لازم است اتاق خوابتان را براي ورود نوزاد آماده كنيد. جاي مناسبي براي خوابيدن نوزاد در نظر بگيريد. براي اين كار مي‎توانيد از گهواره‎ها و تخت‎هاي فلزي متحرك كوچك استفاده كنيد يا كالسكه نوزاد را كه در ماه‎هاي اول در بيرون خانه استفاده نمي‎شود در حالت خوابيده تنظيم كرده و آن را كنار تخت‌خواب خودتان قرار دهيد.