نوشتن

1. در کودکی علاقه‌ای به ادبیات نداشتم. همواره استعداد ریاضی‌ام تحسین می‌شد و من هم از ذوق بیشتر و بیشتر آن را تقویت می‌کردم و در آن دنیای زیبای انتزاعی غرق می‌شدم. یکی از تفریحاتم در دورۀ تحصیلی راهنمایی‌ام بازی با قوانین ریاضی و اثبات قضایا و نظریه‌های دانشمندان مختلف بود. همیشه از کلاس جلو بودم و سر زنگ ریاضی اندک کج‌فهمی‌هایم را از معلم می‌پرسیدم و معلم ذوق‌زده از سوال من، با اشتیاق برای من و کلاس توضیح می‌داد. همین ماجرا سر کلاس‌های ادبیات برعکس بود. نمی‌دانم چه‌طور می‌شود دنیایی به این زیبایی را چنان خشک و زننده جلوه داد؛ اما معلم‌های آن دورانم موفق بودند. معلم سختگیر، کلاس‌هایی بیش‌ازحد قاعده‌مند و نمره‌ی کم باعث دل‌زدگی‌ام از این درس بود.این ماجرا گذشت تا اول دبیرستان معلمی با طبعی لطیف و دل‌نواز ادبیات را برایم تدریس کرد. اولین جلسه‌اش کافی بود تا من شیفتۀ این گنجینه شوم. همان سال‌ها اولین فال‌ها را بر دیوان حافظ می‌زدم و غزل‌هایش را از بر می‌شدم. سال‌های بعد که دیباچۀ سعدی درس نخست کتاب ادبیات‌مان بود، گلستان را خواندم. بعد‌ها که اسلامی ندوشن از هم‌نشینی با سعدی نوشته بود، انگیزه و بهانه‌ای شد تا در اولین ترم دانشگاه دوباره گلستان را بخوانم. این همه شوقم به ادبیات کهن همراه شد با دوره‌ای که موسیقی سنتی غِنای دنیای شنیداری‌ام بود. شاهکارهای ادبی با شاهکارهای موسیقی همراه می‌شدند و من از میان آن همه شعر‌هایی که خواننده یا آهنگساز با ظرافت انتخاب کرده بودند، یکی‌یکی برحسب موسیقی، شعر و تناسب‌شان به‌گزین می‌کردم؛ شعر‌هایی که از سعدی، حافظ، خواجو، رهی و بسیاری شاعر دیگر که هر کدام‌شان زندگی را از نگاهی نو یا به شیوه‌ای بدیع و بسیار تأثیرگذار روایت کرده بودند. یکی از صبح‌هایی که پیاده به مدرسه می‌رفتم، برگ سبز شمارۀ 216 را می‌شنیدم. سنتور از رضا ورزنده با آواز سیاوش (همان شجریان خودمان) در آواز افشاری همراه شده بود: آن لاله گل مبین و قدح در میان کار؛ این داغ بین که بر دل خونین نهاده‌ایم. مگر می‌شود این کلام را با آن بیان شنید و شیفته نشد؟ هر چه آب از این دریای بیکران می‌نوشیدم، تشنه‌تر از پیش ادامه می‌دادم.2. در دانشگاه استاد ادبیات‌مان برای نمره‌دهی فعالیتی از ما خواست و آن نوشتن از 10 روز زندگی‌مان بود. روز نوشت‌هایی که اولین تلاش‌هایم برای قلم‌زدن بودند. بسیار دنبال‌شان گشتم؛ اما هیچ‌کجا پیدایشان نکردم. تنها بازخوردی از استاد به‌خاطر دارم این است که "انسجام کافی را ندارد و شیوۀ ادبی کهن را بیش از حد به‌کار بسته‌ای. بهتر بود با زبان امروزی بنویسی." این شانس را هم داشتم تا طی آن کلاس با شعر معاصر بیشتر آشنا شوم و فنون ادبی را بهتر بشناسم.ترم پنجم دانشگاه گلویم پیش دلبری گیر کرد و عشق آوردم. این دل‌انگیز اهل مطالعۀ فلسفه و ادبیات بود. ذهنی بسیار نکته‌سنج، شسته‌رفته و منطقی داشت. دیدن آن عظمت از فرهیختگی در آن سن، مرا ترغیب به مطالعه کرد. اولین کتاب غیر درسی‌ای که با خودآگاهی قصد خواندنش را کردم "21 درس برای قرن 21" اثر هِراری بود. اولین تجربۀ کتاب خواندنم خارق‌العاده بود. برجسته‌ترین چیزی که از آن به خاطر دارم این است که من دیگر منابعم برای تغذیۀ ذهنم تمام شده بود. فیلم، وب‌، کلاس و به‌ویژه افراد دوروبَرَم چیزی برای اضافه‌کردن به من نداشتند؛ حداقل من چنین حس می‌کردم. کتاب برایم منبعی تازه و بی‌نهایت از خوراک فکری بود. گویی چایی ریخته‌ای، برادر یوهال را آورده‌ای کنار خودت توی خانه نشانده‌ای و طی این مصاحبت روندهای جهان مدرن را بررسی می‌کنید.کتاب بعدی‌اش "نون نوشتن" اثر محمود دولت‌آبادی بود. اشتباه نکنید. قرار نیست تمام کتاب‌هایی را که خوانده‌ام به‌ترتیب برایتان فهرست کنم. در واقع اولی را گفتم تا مقدمه‌ای شود برای این دومی. خواندن این کتاب که روز‌نوشت‌های استاد دولت‌آبادی است درب جدیدی به رویم گشود. اینک برای تجربه‌کردن ابزار جدیدی داشتم. می‌توانستم آنچه را که زیسته‌ام عمق ببخشم. صرفاً با یک عمل: نوشتن. همچنین ابزار جدیدی داشتم برای فکرکردن. بسیاری از خودگویی‌هایی که گره از مشکلی باز می‌کنند یا احساسات را رسمیت می‌بخشند، با نوشتن ممکن می‌شوند. از این‌ روی به خودم می‌گویم: "بشینیم و چند خطی فکر کنیم." به‌نظرم خط می‌تواند واحد اندیشه باشد. نمی‌خواهم مانند بسیار از نویسندگان بزرگ افراط کنم و بگویم تا چیزی را ننویسی زندگی‌اش نکرده‌ای. من الزاماً ترجیحی بین تجربه در دنیای واقعی یا زیست روی کاغذ ندارم. تأکیدم بر شفافیت اندیشه روی کاغذ است. اگر مسئله‌ای را برای مشورت نزد کسی مطرح می‌کنید و پانزده دقیقه زمان می‌برد تا توضیحش دهید و مطلب را منتقل کنید، با نوشتن می‌توانید با حدود پانصد کلمه، معادل یک صفحۀ A4، آن را برسانید. باور کنید در بسیاری مواقع صرف نوشتن سوال و شفاف‌کردن مسئله برای خودتان، شما را به راه حل هم می‌رساند. از دولت‌آبادی دور نشوم. علاوه بر این گشایش، "نون نوشتن" از این حیث برایم جذاب بود که تغییر خُلق، جهان‌بینی و همچنین توانایی قلم نویسنده بارز می‌شد. آن جوانی که در 28سالگی می‌خواهد دنیا را تکان دهد، باری در 50سالگی فکر آن دارد تا دوباره تن به کار یدی دهد تا گذران عمر کند. این تغییر، سیر اندیشۀ استاد دولت‌آبادی و قلم گیرایش، انگیزه و جرقۀ اولیه‌ام شد تا واقعیت‌های زندگی‌ام را در هر بُرهه برای خودم ثبت کنم.3. نفهمیدم چطور شد. فقط یادم است که اوایل تابستان 1399 به دوستم، دانشجوی رشتۀ ادبیات فارسی، زنگ زدم و پرسیدم که چطور می‌توانم متنی درست بنویسم یا متنی که می‌خوانم ویرایش کنم. گمانم برای تولید محتوای استارتاپ‌مان، دارایا، چنین انگیزه‌ای داشتم. مرا با مجموعۀ ویراستاران آشنا کرد و من هم در دورۀ برخط‌شان ثبت‌نام کردم. دگر باره بشوریدم. این بار هر مطلبی را که می‌آموختم، فوراً به کار می‌بستم. روزنوشت‌هایم از بعد از آن دوره بسیار تغییر کرده‌اند. همچنین لذتم از خواندن متن‌های مختلف بیشتر و بیشتر می‌شد. نگاهی فنی به جملات داشتم و این مرا به درکی عمیق‌تر از واژگان و چینش آنها کنار یکدیگر رسانده بود. مدام در تلاش بودم تا داستان بنویسم. جست‌وجوهای اینترنتی، کتاب خواندن و حتی کمی داستان خواندن کمکی نکرد. دستم برای نوشتن ناداستان روان‌تر است. البته بهتر است بگویم ذهنم برای ناداستان سامان‌مندتر عمل می‌کند.4. قصدم برای نوشتن این صد متن در سال 1401 تقویت مهارت نوشتنم است. همچنین محک‌زدن این ادعایم که چقدر ذهنم حرف برای گفتن دارد؛ چه داستان و چه ناداستان.اگر تا اینجا را خوانده‌اید باید بگویم، هیچ ایده‌ای برای ادامۀ این صد متن ندارم. امیدوارم که انتظاراتتان خیلی بالا نباشد؛ از طرفی آنقدری به دل‌تان نشسته باشد که خواندن را ادامه بدهید.24/02/1401