معرفی کتاب «تئاتر وجود ندارد»

کلژ دو فرانس یا کالج فرانسه یکی از معتبرترین مؤسسات دانشگاهی جهان به‌شمار می‌رود که توسط فرانسیس اول -پادشاه فرانسه در قرن شانزدهم میلادی- بنیان گذاشته شد. این دانشگاه در عین‌حال بیش‌تر از آن‌که دانشگاه باشد، مرکزی است برای گسترش دانش انسانی در پیشرفته‌ترین و آخرین مراحل تحول و تکامل آن. هر بار استاد جدیدی، از خلال فرآیندی دموکراتیک، آزاد و براساس مشورت و نظر مشترک دیگر اساتید به این مرکز راه می‌یابد، یا بر کرسی استادی تکیه می‌زند. استاد جدید، نخستین درس خود را در برابر همکاران آتی‌اش ارایه می‌دهد و در این درس نه‌فقط برنامه خویش را برای سال‌های پیش‌رو ترسیم می‌کند، بلکه فراتر از آن در یک سخنرانی موجز و فشرده حاصل تجربه‌ای درازمدت و پربار را به سایر عالمان حاضر در جلسه عرضه می‌کند. از این‌رو، درس‌های افتتاحیه کلژ دو فرانس از معروفیتی جهانی برخوردارند و به اکثر زبان‌های مهم جهان ترجمه شده‌اند. این درس‌ها افزون بر آن‌که اغلب حاوی نکاتی بسیار ارزنده در زمانه خود هستند، در نگاهی تاریخی و درازمدت نیز عموماً عمری دیرپا دارند، چنان‌که امروز هنوز می‌توان درس‌هایی را که پنجاه یا شصت سال پیش در زمینه‌های مختلف ارایه شده‌اند، خواند و بسیار آموخت.کلژ دو فرانس یا کالج فرانسه یکی از معتبرترین مؤسساتدانشگاهی جهان به‌شمار می‌رود که توسط فرانسیس اول -پادشاه فرانسه در قرن شانزدهم میلادی- بنیان گذاشته شد. این دانشگاه در عین‌حال بیش‌تر از آن‌که دانشگاه باشد، مرکزی است برای گسترش دانش انسانی در پیشرفته‌ترین و آخرین مراحل تحول و تکامل آن. هر بار استاد جدیدی، از خلال فرآیندی دموکراتیک، آزاد و براساس مشورت و نظر مشترک دیگر اساتید به این مرکز راه می‌یابد، یا بر کرسی استادی تکیه می‌زند. استاد جدید، نخستین درس خود را در برابر همکاران آتی‌اش ارایه می‌دهد و در این درس نه‌فقط برنامه خویش را برای سال‌های پیش‌رو ترسیم می‌کند، بلکه فراتر از آن در یک سخنرانی موجز و فشرده حاصل تجربه‌ای درازمدت و پربار را به سایر عالمان حاضر در جلسه عرضه می‌کند. از این‌رو، درس‌های افتتاحیه کلژ دو فرانس از معروفیتی جهانی برخوردارند و به اکثر زبان‌های مهم جهان ترجمه شده‌اند. این درس‌ها افزون بر آن‌که اغلب حاوی نکاتی بسیار ارزنده در زمانه خود هستند، در نگاهی تاریخی و درازمدت نیز عموماً عمری دیرپا دارند، چنان‌که امروز هنوز می‌توان درس‌هایی را که پنجاه یا شصت سال پیش در زمینه‌های مختلف ارایه شده‌اند، خواند و بسیار آموخت.پادشاه فرانسه در قرن شانزدهم میلادی- بنیان گذاشته شد. این دانشگاه در عین‌حال بیش‌تر از آن‌که دانشگاه باشد، مرکزی است برای گسترش دانش انسانی در پیشرفته‌ترین و آخرین مراحل تحول و تکامل آن. هر بار استاد جدیدی، از خلال فرآیندی دموکراتیک، آزاد و براساس مشورت و نظر مشترک دیگر اساتید به این مرکز راه می‌یابد، یا بر کرسی استادی تکیه می‌زند. استاد جدید، نخستین درس خود را در برابر همکاران آتی‌اش ارایه می‌دهد و در این درس نه‌فقط برنامه خویش را برای سال‌های پیش‌رو ترسیم می‌کند، بلکه فراتر از آن در یک سخنرانی موجز و فشرده حاصل تجربه‌ای درازمدت و پربار را به سایر عالمان حاضر در جلسه عرضه می‌کند. از این‌رو، درس‌های افتتاحیه کلژ دو فرانس از معروفیتی جهانی برخوردارند و به اکثر زبان‌های مهم جهان ترجمه شده‌اند. این درس‌ها افزون بر آن‌که اغلب حاوی نکاتی بسیار ارزنده در زمانه خود هستند، در نگاهی تاریخی و درازمدت نیز عموماً عمری دیرپا دارند، چنان‌که امروز هنوز می‌توان درس‌هایی را که پنجاه یا شصت سال پیش در زمینه‌های مختلف ارایه شده‌اند، خواند و بسیار آموخت.کتاب «تئاتر وجود ندارد» که درس افتتاحیه‌ی ژاک نیشه در کلژ دو فرانس و ایراد شده در سال ۲۰۱۰ است، از دو بخش تئاتر وجود ندارد (درس افتتاحیه ژاک نیشه) و نمایه تشکیل شده است.او در ابتدا برای معرفی تئاتر می‌گوید: «در هر مدرسه‌ای حیاطی برای زنگ تفریح هست؛ و شاید در هر حیاطی، كودكی هست كه هم‌چون پسربچه كوچه‌های مونتویدئو از شادی فریاد می‌كشد: دلم‌ نمی‌خواهد هرگز بمیرم، چون می‌خواهم همیشه بازی كنم! این همان فریادی است كه تئاتر خطاب به ما برمی‌كشد، حتی در دردناك‌ترین تراژدی‌هایی كه وقتی به‌پایان می‌رسند، اجساد دوباره جان می‌گیرند و برای ادای احترام پیش می‌آیند.»در ادامه و برای تاکید بیشتر بر آموختن مدام می‌گوید: «ترجیح می‌دهم كه بدون فوت وقت اعتراف كنم: پس از چهل سال تجربه‌ در تئاتر گمان می‌كردم كه با پاره‌ای از قواعد تئاتر آشنا هستم. اما هنگامی كه به كلژ دو فرانس نزدیك شدم، نگهبان آن، كلود برنار (فیلسوف فرانسوی) كه روز و شب در مقابل در كشیك می‌دهد، هنگام عبور جلو مرا گرفت: شاید آنچه به گمان خود می‌شناسیم، همان‌چیزی باشد كه مانع آموختن‌مان است.»سخنرانی و نظرات متفاوت این استاد تئوری تئاتر، کتاب «تئاتر وجود ندارد» را خواندنی کرده و تا مدت‌ها ذهن را درگیر بایدها و نبایدهایی می‌کند که ذهن سنّتی اهالی تئاتر، سال‌های سال با آن‌ها تربیت شده درحالی که انگار زمانه این‌گونه نمی‌خواهد.«تئاتر وجود ندارد » در انتشارات فرهنگ جاوید چاپ و در دسترس است.