ناامیدی، این بلای خانمانسوز

هر چقدر که امید از وجود انسان می تراود و درون زاد است ناامیدی محصولی است بیرونی و بسیار تحمیلی. در یک نگاه بی طرف، علمی و بی غرض، ناامیدی نباید وجود داشته باشد چون با عنصری به نام زمان روبرو هستیم. زمان تضمین کننده تغییر است، هیچ چیزی پایدار نمی ماند.البته هیچ چیز پایدار نمی ماند جز روی او...چون چیزی پایدار نمی ماند، ناامیدی که بر پایه پایداری وضع موجود و عدم تغییر است یک اشتباه است، غلطی که در بسیاری از موارد ناشی از یک عامل بیرونی است که موجودیت را پیش چشمان ما دگرگون جلوه می دهد.انسان موجودی عجول است، صبر در او امری است اکتسابی و ناشی از پختگی و تجربه. اما اگر همین انسان عجول به تغییرات چشم باز کند، هر اندازه که بتواند روح و فکرش را پرواز بدهد می تواند امید داشته باشد. مثلاً انتهای پرواز فکر جماعت انگل زالوصفت فعلی حاکم بر جهان این است که بتوانند بدون حد و مرز قله های پول و قدرت را فتح کنند. اول دنیای تخیلی جنگ ستارگان را جدی گرفتند و با مکیدن خون حیات در زمین به فکر مهاجرت به کرات دیگر بودند. (آدم به یاد فرعون می افتد که از هامان می خواست برایش نردبانی بس بلند بسازد تا بتواند برود و با خدا دیدار کند) بعد از آن به فکر واردات از کرات دیگر افتادند. متاسفانه همه اینها در حد ذهن ساده یک کودک عملی است. پس از کرونا اعلام کردند که هدف جدید سبک کردن زمین از مردم است، حداقل یک میلیارد و این شبهه را به وجود آوردند که شاید کرونا ویروسی است دست ساز.به هر حال، تمام این افکار ناشی از خود خداپنداری و خودبرتربینی است. چه نامی برای اینها باید اختیار کرد؟ کفر به معنای پوشاندن است. آیا اینها کافرند؟ در تعریف نمی گنجد، چون چیزی را نمی پوشانند. شرک به معنی شریک گرفتن است، آیا اینها مشرک اند؟ باز هم در تعریف نمی گنجد، چون خدا را حتی در گفتار باور ندارند که به دنبال شریکی برایش باشند. اینها ابلیس اند. چون ابلیس تنها موجودی بود که به برتری خودش تکیه داشت، که ابلیس از آتش ساخته شده بود و انسان از گل. اینها ابلیس اند، چون با تکیه به فناوری برگرفته از علم و با قدرت سرکوب ناشی از آن به برتری خودشان نسبت به طبیعت و قوانین طبیعت و خالق طبیعت باور دارند و پیش می روند. اینها ریشه و آبشخور اصلی ناامیدی اند. که به بانگ بلند کرکننده می گویند که چیزی فرای آنها نیست و خوشبختی همین است که اینها دارند. بقیه انسانها هم با الگویی که آنها طراحی کرده اند باید در یک دوی همیشگی زندگی را تلف کنند تا به آنها برسند. البته جدیداً کمی ارتباط با Cosmo در قالب درسهای دیپاک چوپرا هم اضافه شده تا رنج حاصل از این سبک زندگی کم شود. و طبق معمول، مثل آن چه که با حکمت سرخپوستان آمریکای شمالی کردند، این یکی را هم به ابتذالی چندش آور کشیدند.نمونه های اینان در اقوام باستانی منقرض شده ادیان ابراهیمی زیاد است. آنها که قدرت داشتند و راه را بر مردمان می بستند و غارت می کردند و از کوه خانه می ساختند و در دشت قصر می ساختند و الی آخر. اینان نوآور نیستند در هیچ بعدی، حتی همجنس بازی.آیا اینان مهم اند؟ اعتراف کنیم، اینها ذره ای در جهان خلقت اهمیت ندارند که مرگ واقعی از اینان است. تمام بودن و هستی شان در تضاد مستقیم با جهان خلقت است از صدر تا ذیل. چرا که هیچ بخش طبیعت را پیدا نمی کنید که تنها مصرف کننده باشد و در چرخه زندگی نکند و بهای زندگی اش را نپردازد. عوارض این نوع نگرش به زندگی و سبک زندگی هم اکنون دامن جهانشان را گرفته و هر تغییری که قصد انجامش را دارند با ذاتشان تنافر ماهیتی دارد. در ابعاد فردی انیمیشن روح را می سازند و در آخر نتیجه می گیرند که لذت لحظه ای زندگی هدف است و نباید عمر را در رقابت های بی پایان هدر داد. اما اگر مردم به پیام اخلاقی چنین انیمیشنی عمل کنند جهان سرمایه داری فردا با کل هیکل روی زمین خواهد خوابید. برای گرمایش زمین و حفظ محیط زیست و گونه های در حال انقراض اجلاس ها و انجمن ها و گردهمایی های جهانی می گذارند اما توان کوچکترین تغییری را ندارند چرا که دومینوی هولناک تولید و مصرف که نامش را رشد اقتصادی گذاشته اند تحمل لحظه ای ترمز را ندارد.برگردیم. پرواضح است که روندی که شاهدش هستیم، خصوصاً روند مبتذل سازی از هر اصالت باقیمانده، چاه ویل ناامیدی را می سازد، چاهی دست ساز، عمدی و هدفمند. ناامیدی انسان را می کشد، که انسان به امید زنده است، که انسان فرآیندی پایدار و ناایستا از تغییری است رو به روشنایی و نور. همین است که ابراهیم میگوید از خدا جز گمراهان ناامید نمی شوند. ناامیدی خرمن روان انسان را به آتش یاس می سوزاند و از بین می برد. انسان نباید باشد، انسان خلاق، انسان باورمند، انسان سربلند به انسان بودن، انسانی پایدار به حیات انسانی اش نه لباسی که بر تن دارد، این انسان نباید باشد، انسان باید بَرده شود، انسان باید وجود خود را از یاد ببرد، تا فراموش کند که چقدر توانمند است و چقدر قابلیت تغییر و چقدر خلاقیت معجزه وار نهفته در وجودش دارد.آیا همه این حرف ها برای این است که حیات اجتماعی را به یک اومانیسم مخمور تقلیل دهیم و در دل خود شاد باشیم در ذهنی سرخوش از فراموشی جهان؟ به هیچ عنوان. ولی حرکت از هر نقطه ای به هر نقطه دیگر بدون خودشناسی حاصل نمی شود. همچنان که خودشناسی در اتاق دربسته به دست نمی آید. آدم باید اول تکلیف خودش را با جهان روشن کند، اول باید خودش را روبروی خودش بنشاند، به خودش راست بگوید و باورها و مرزهای خودش را مشخص کند. در زمانه هجوم اطلاعات مربوط و نامربوط، که به طوفانی سهمگین و پایان ناپذیر شبیه است، بدون تکیه گاه بودن مثل زیستن برگی خشک است در بادهای پاییزی، بی مسیر، بی هدف و سردر ناکجا که در آخرین سرمنزل به زیرپای رهگذری خرد می شود. آدمی باورمند به خدا، در قدم اول انسانی اخلاقی است که منافع، چه فردی چه گروهی، باعث بی اخلاقی در او نمی شود. انسان باورمند به خدا دروغ نمی گوید، تهمت نمی زند و حرمت آفریدگان خدا را نگه میدارد. به نادانی روی نمی آورد و دانش خودش را هم آخر عالم نمی پندارد. انسان باورمند به خدا، اجازه نمیدهد ذهنش را در اختیار بگیرند، واقعیات را برایش قلب کنند، ارزش و اعتبار وقایع را برایش تعیین کنند. انسان باورمند به خدا، ایمان دارد به آن چه که می ماند، که خوبیهاست و آن چه که می رود و مایه تجربه و عبرت است، که بدی هاست. انسان باورمند به خدا، به گذر جهان باور دارد و هر روز ریشه هایش را عمیق تر و عمیق تر در خاک ایمانی رو به رشد جلو می برد تا شبکه ای بسازد که می تواند چتری بزرگ را تغذیه کند. انسان باورمند به خدا، می داند جهان به این ظاهر مادی بسنده نشده و حتی آنان که در راه ایمان خویش مرده اند، زنده اند و در پیش خداوند روزی می گیرند.چرا اینها را امروز می نویسم؟ این روزها سعی عجیبی است که مردم را به هیچ بگیرند و به توهمی پوچ، تحقیر کنند. در باتلاقی از بی حرمتی ها و دروغ ها و ناراستی ها که ساخته شده تا امید انسانها را در خود حل کند. اما حقیقت قضیه آن است که هیچ کس نمی تواند یک انسان را تحقیر کند، آخرین کسی که انسان را تحقیر کرد ابلیس بود که به خواری از درگاه خدا رانده شد. هیچ وجودی جز خدا کبریا ندارد و همه بندگان خدایند و هیچ بنده ای قادر به تحقیر بنده دیگر نیست گرچه جهد بلیغ کند. ما در زمانه قلب حقایق زندگی می کنیم که راه حل ها می توانند صورت مساله ها را پاک کنند، چیزی بدتر از سفسطه. مثلاً بسیاری از متفکرین خرد و کلان از ناکارآمدی مفاهیمی مثل دموکراسی می نویسند بدون آن که اشاره کنند که دموکراسی برای مقابله با دیکتاتوری و فاشیسم به میان آمد. ممکن است دموکراسی ناکارآمد باشد یا بدتر از آن، در جاهایی تنها اسمی از آن مانده باشد اما ناکارآمدی آن معادل تنزیه دیکتاتوری و زور و فاشیسم نیست. ممکن است نشانه ای باشد که باید نظامی با کارآیی بهتر جست نه این که روی به عقب کرد.ما مردمی هستیم که نه تنها اکنون، که در طول تاریخ، پیش رفته ایم و آرام و سمج، لایه های رویی را ساخته ایم. از نهاد خانواده که زنان مدیر و مدبر، چنان خانه را راه برده اند که تا نباشند کسی نخواهد فهمید بی کسی و بی راهی چه شکلی دارد. تا نهاد اجتماع که مردم حاکمین را بدون آن که بفهمند به شکل و رنگ خود تغییر داده اند و البته در سراسر این طیف همیشه از طرف بدخواهان متهم شده اند. زنان را به مظلوم بودن و توسری خوردن در گوشه خانه و ملت را به ریاکاری و سالوس بودن و شرمی هم نداشته اند که ماهیت زندگی را قلب کنند و رنگ زشت افکارشان را به جلوه های رنگارنگ بودن هزار لایه ما بپاشند. در هیاهویی که از هر طرف زوزه می کشد و هل من مبارز می طلبد. و ملتی که باید به خود ببالد که علیرغم همه فشارها، از زمانه و از زمان، از پای نایستاده و خود را هر روز نو کرده است. این ملت باید برای ادامه دادن ریشه هایش را دیگر بار محکم کند، سرش را رو به آسمان، رو به خدای بگیرد، به شیوه اجدادش که به اساطیر پیوسته اند سربلند و محکم باشد و ایمان داشته باشد که خدا با او، در کنار او و از رگ گردن به او نزدیک تر است. و دوباره ایمانش را بیابد، ایمانی که آینده را بدون هیچ تزلزلی از آن نور و روشنی می بیند، از آن راستی و درستی، از آن شرافت و انسانیت و از آن خرد و دانش. و ما مردمان هنگامی که در روی هم نگاه می کنیم باید سربلندی و افتخار را ببینیم و نگذاریم کسی، هیچ کسی، گردن افراشته ای که جز در مقابل خدای خم نشده است را از ما بگیرد. شاید زندگی این جهان همین دو روز باشد اما حیات انسان بی نهایت است.