سوپراپلیکیشن؛ محصول تفاوت اکوسیستم نوآوری در بازارهای نوظهور

اصطلاح سوپراپلیکین در ابتدا توسط بنیانگذار بلک‌بری، مایک لازاریدیس (Mike Lazaridis) در سال 2010 ابداع شد. او سوپراپلیکیشن را اکوسیستم بسته‌ای با تعداد زیادی برنامه برای انجام کارهای روزانه، که تجربه‌ای کارآمد و یکپارچه ایجاد می‌کند معرفی کرد.در واقع سوپراپلیکیشن محصولی است که مجموعه‌ای از خدمات را در خود جای داده و به توسعه‌دهندگان شخص ثالث امکان می‌دهد برنامه‌های کوچک را در داخل محصول اصلی ادغام کنند.با این‌حال این مفهوم در حال حاضر به نام چین و سوپراپلیکیشن بزرگ و یک میلیارد کاربری آن یعنی وی‌چت شناخته می‌شود. در وی‌چت کاربران می‌توانند علاوه بر کارکرد اصلی پیام‌رسان از خدمات دیگری که شرکت‌های شخص ثالث –و نه شرکت تنسنت، مالک وی‌چت- در این سوپراپلیکیشن ارائه می‌دهد استفاده کنند.این خدمات در وی‌چت به عنوان برنامه‌های کوچک (Mini-Program) شناخته می‌شوند که بدون نیاز به دانلود و نصب در همان وی‌چت قابل دسترسی و استفاده هستند، در واقع وی‌چت در جایگاه یک پلتفرم قرار می‌گیرد و توسعه‌دهندگان شخص ثالث به ارائه خدمت در این بستر می‌پردازند.هر اپلیکیشن مستقل دارای یک عملکرد اصلی است. اپلیکیشن‌های مستقل می‌توانند به صورت یک مجموعه اپ ارائه شوند، در صورتی که عملکرد مرتبط داشته باشند و امکان ادغام شدن در یکدیگر برای آنها وجود داشته باشد. مجموعه اپلیکیشن‌ها معمولا توسط یک شرکت ارائه می‌شوند مانند مجموعه نرم‌افزارهای آفیس. اما سوپراپلیکیشن، یک اپلیکیشن با عملکرد چندگانه است که معمولا توسط یک شرکت ارائه می‌شود مانند سوپراپلیکیشن کاکائوتاک، گو-جِک، گرَب و ...در روند توسعه رویکرد سوپراپلیکیشنی، آنها می‌توانند با مشارکت شرکت‌های شخص ثالث به ارائه خدمت بپردازند و امکان توسعه برنامه‌های کوچک را توسط شرکت‌های شخص ثالث در سوپراپلیکیشن ایجاد کنند. این روند فقط مخصوص کشورهای جنوب غرب آسیا نبوده و گوگل و فیس‌بوک نیز سال‌ها پیش امکان دسترسی کاربران به برنامه‌های شخص ثالث را فراهم کرده‌اند مثلا از نوامبر 2016 در پیام‌رسان فیس‌بوک امکان دسترسی به نسخه سبک بازی‌های توسعه یافته توسط شخص ثالث وجود دارد. اما آنها مانند وی‌چت به صورت متمرکز ارائه نشدند.نکته قابل توجه در این رویکرد ارائه سیستم پرداخت داخلی (native mobile payments systems) به منظور توسعه برنامه‌های کوچک در همان ابتدای کار (هنگامی که تنها ارائه دهنده یک خدمت هستند) توسط سوپراپلیکیشن است، مانند تجربه موفق وی‌چت و علی‌پِی در یکپارچه شدن با برنامه‌های کوچک. در واقع این اقدام فرصت‌های درآمدزایی را افزایش می‌دهد. سوپراپلیکیشن‌های فعلی در جنوب شرقی آسیا با همین روند رشد استفاده کرده‌اند.در حال حاضر سوپراپلیکیشن‌های مطرح در دنیا در بازارهای نوظهور کشورهای در حال توسعه مانند هند و آسیای جنوب شرقی در حال ارائه خدمت به مشتریان هستند. یکی از دلایل توجه به رویکرد سوپراپلیکیشنی در کشورهای در حال توسعه تفاوت اکوسیستم فناوری در این کشورها و کشورهای توسعه یافته است. در سیلیکون‌ولی، اپلیکیشن‌ها تنها بر یک هدف استوارند و نقطه تمرکز آنها حل یک مشکل از مصرف‌کننده است. این برنامه‌ها در سطح جهانی مقیاس‌پذیر می‌شوند و بر محوریت تکنولوژی‌های جدید به ارائه سرویس می‌پردازند. در واقع، اپلیکیشن‌ها در اکوسیستم سیلیکون‌ولی به صورت عمودی رشد می‌کنند و جهانی می‌شوند.اما روند جدیدی در کشورهای دارای بازار نوظهور شکل گرفته و به سرعت در حال رشد است. در این بازارها تکنولوژی منسوخ شده وجود ندارد و می‌توان متناسب با نیاز کاربران از آنها استفاده کرد. سوپراپلیکیشن‌ها در این بازارها از یک رشد افقی بهره می‌برند و با ارائه مجموعه‌ای از خدمات محلی، یک منطقه جغرافیایی وسیع را در بر می‌گیرند. همین مسئله یکی از دلایل موفقیت سوپراپلیکیشن‌ها در کشورهای در حال توسعه با گستره جغرافیایی و جمعیتی است که از دریافت خدمات بومی شده که زندگی راحت‌تری را برایشان به ارمغان می‌آورد بیشتر استقبال می‌کنند.سوپراپلیکیشن یک اکوسیستم ایجاد می‌کند و زمان مخاطب را به انحصار خود در می‌آورد و با ارائه خدمات متنوع و مورد نیاز، او را از استفاده از سایر برنامه‌ها بی‌نیاز می‌کند. بنابراین سوپراپلیکیشن‌ها از نظر ایجاد تجربه‌های کانال فراگیرِ (omnichannel) متمرکز بر مصرف‌کننده نیز قابل‌توجه هستند. در سوپراپلیکیشن تجارب مشتری از یک کانال به کانال دیگر در همان بستر منتقل می‌شود و جمع‌آوری اطلاعات از نقاط تماس دیجیتال مخاطب در یک بستر به صورت هماهنگ صورت می‌گیرد.البته توجه به این نکته لازم است که، ارائه چندین سرویس در یک اپلیکیشن نگرانی‌هایی را در خصوص حریم خصوصی کاربر و نظارت بر عدم نقض آن ایجاد می‌کند و این مسئله مهمی است که در توسعه سوپراپلیکیشن‌ها در جهان موثر بوده ‌است و شرکت‌هایی مثل گوگل و فیس‌بوک با وجود تمایل به استفاده از این رویکرد، به واسطه قوانین محلی از محدودیت‌هایی در این راستا برخوردارند.با توجه به تجربه موفق سوپراپلیکیشن‌ها در بازارهای نوظهور کشورهای جنوب شرق آسیا، پیش‌بینی آینده صنعت، گسترش این بازار در سایر کشورهای در حال توسعه از جمله آمریکای لاتین و آفریقا است. با این‌حال در غرب نیز رویکرد استفاده از سوپراپلیکیشن وجود دارد و فیس‌بوک در نظر دارد همه خدمات و سرویس‌های خود را (اینستاگرام، مسنجر و واتس‌اپ) به صورت یکپارچه ارائه دهد. همچنین در راستای توسعه سرویس‌های خود در حال راه‌اندازی «کالیبرا» اپلیکیشن کیف پول مبتنی بر فناوری بلاکچین به منظور جابجایی ایمن، بدون محدودیت و مقرون‌به‌صرفه «لیبرا» رمز ارز مطرح شده از سوی این شرکت، نیز است و در حال شکل دادن اتحادهایی حول لیبرا در سطح هیئت مدیره برخی شرکت‌های بزرگ از جمله Uber، Lyft، eBay، FarFetch، PayPal و چندین ارائه‌دهنده خدمات فناوری و مالی دیگر است.وی‌چت و فیس‌بوک هر دو شرکت‌های بزرگی در حوزه رسانه‌های اجتماعی بوده‌اند که به دلیل مزیت‌هایشان در دسترسی به کاربر زیاد و حجم عظیمی از داده و سایر قابلیت‌های فنی به حوزه مالی نیز ورود کرده‌اند با این تفاوت که وی‌چت در یک بستر محلی استفاده از پول نقد و کارت اعتباری را به پرداخت موبایلی تبدیل کرده اما فیس‌بوک در گستره مخاطب جهانی خود به سراغ بانک دیجیتال بر مبنای تکنولوژی‌های نوین رفته ‌است.تجربه فعالیت سوپراپلیکیشن‌های مطرح نشان می‌دهد همواره در همه حوزه‌ها به یک اندازه مورد استقبال مخاطب قرار نمی‌گیرند، به عنوان مثال سوپراپلیکیشن علی‌پِی که خدمات مالی و پرداخت را در اختیار مصرف‌کنندگان قرار می‌دهد در ورود به حوزه خدمات پیام‌رسان ناموفق بود و در سوپراپلیکیشن وی‌چت نیز همچنان جریان درآمدی اصلی از تبلیغات بخش شبکه‌اجتماعی آن است و درآمد حاصل از خدمات پرداختی بسیار ناچیز است. در واقع سوپراپلیکیشن‌ها در حوزه اصلی که فعالیت خود را آغاز کرده‌اند بیشتر مورد استقبال قرار می‌گیرند اما ارائه خدمات جامع به منظور افزایش چسبندگی مخاطب اصلی‌ترین ارزش پیشنهادی یک سوپراپلیکیشن است.این مطلب بخشی از یک گزارش درون سازمانی است که در تاریخ 30 اردیبهشت 99 برای محل کارم نوشته بودم.برخی از منابع:Medium (2019), Introducing Super App: a New Approach to All-in-One ExperienceKantar, IN SEARCH OF ECOMMERCE GROWTH: THE RISE OF THE SUPER APPBetsy Atkins (2019), Are Super Apps The Future?Voigt K, Buliga O, Michl K, Business Model Pioneers, Switzerland: springer (2017), P 127Julber Osio (2019), China Leads Rise Of Mobile &amp;amp;amp;#x27;Super Apps&amp;amp;amp;#x27;