مروری بر بسترهای ایجاد فتنه 1401

به قلم: علی‌اکبر غلامی، فعال رسانه‌ایچرا جنس فتنه 1401 با دیگر آشوب‌ها متفاوت بود؟در ماجرای فتنه 1401 که به بهانه فوت مهسا امینی شروع شد و از همان روزها و شب‌های ابتدایی، وارد فاز مسلحانه و براندازی شد، نکاتی وجود دارد که اشاره و مرور آن‌ها تا حدودی برای بدنه جریان انقلابی نسبت به مدیریت فضای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی، مفید است.اغتشاش‌گران کم سن و سال اما آموزش‌دیدهالگوهای رفتاری اغتشاشگران در خیابان به‌سادگی اثبات می‌کند که این اتفاقات به‌هیچ‌وجه یک اعتراض خودجوش و مردمی نیست، بلکه مؤلفه‌های آشکاری در اثبات سازمان‌یافته بودن آن‌ها وجود دارد؛ به‌عنوان‌مثال در دستگیری‌های صورت گرفته از اولین روزها، مشاهده شد که ابزارهایی مشابه نظیر عینک شنا، فندک و سیگار و ... در کیف همه دستگیرشده‌ها وجود دارد؛ این مسئله بدان معناست که این افراد از مسیری مشخص و واحد، آموزش‌دیده‌اند و برای اهدافی از پیش تعیین‌شده به خیابان آمده‌اند.در حوزه الگوهای اغتشاش و رفتارهای کف خیابان نیز مشاهده دوربین‌های شهری نشان داد که اغتشاش‌گران رفتارهایی کاملاً متفاوت و البته پیچیده را در دستور کار خود دارند. به‌عنوان‌مثال جدا کردن یک نفر از مأمورین پلیس و حملات هماهنگ و برنامه‌ریزی‌شده برای قتل نیروی پلیس؛ یا لیدرهایی که به‌هیچ‌وجه در یک تجمع ثابت نمی‌ماندند و لحظه‌به‌لحظه در تجمعات مختلف حاضر می‌شدند و خیلی کوتاه به هدایت می‌پرداختند، یا الگوی رفتاری اغتشاش‌گران برای ایجاد تجمعات محله به محله و عدم تمرکز، همه این‌ها حاکی از سازماندهی پیچیده برای این اغتشاشات داشت.فضای سایبری پیشران اغتشاشاتهرچند پیش‌ازاین نیز در سال‌های اخیر فضای سایبری و شبکه‌های اجتماعی نقش بسزایی در ایجاد، تحریک و هدایت اغتشاشات داشته‌اند، اما این بار عملکرد هماهنگ، یکپارچه و گسترده برخی پلتفرم‌های شبکه‌های اجتماعی نشان می‌داد که این بستر پیشران اصلی دشمن برای ایجاد، هدایت و تداوم اغتشاشات است. پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام که همان فیلترینگ آشکار خود را نسبت به محتوای ضد اغتشاشات و برجسته‌سازی محتوای حامی اغتشاشات را البته به شکلی بسیار پررنگ‌تر از گذشته اجرا کرد.در بستر توییتر نیز انبوه اکانت‌های خارج کشور و اکانت‌های داخلی در صورت درج هشتگ‌های مشخص در حمایت از اغتشاشات به‌سرعت موردحمایت گسترده و بی‌نظیری قرار می‌گرفتند، به‌طوری‌که اعداد و ارقام و زمان‌بندی مربوط به ثبت کامنتها، لایک‌ها و ری‌توئیت‌ها اساساً تناسبی با سابقه فعالیت آن اکانت نداشته و حتی در مواردی با آمار کل اکانت‌های فارسی‌زبان فعال در توییتر نیز تناسب نداشته است. به عبارت ساده‌تر پلتفرم‌هایی که از آن‌ها نام‌برده شد، خارج از قواعد و قوانین طبیعی خودشان با همه توان به مسئله حمایت از اغتشاشات وارد شدند.ایجاد مثلث نگران‌کننده سلبریتی‌ها، دیجیتال مارکتینگ‌ها و مصرف‌کننده‌ها در فتنه 1401یکی از بازیگران اصلی صحنه اغتشاشات، ورزشکاران و هنرمندان شاخص یا به قول مشهور سلبریتی‌ها بودند. هرچند همه سلبریتی‌ها در این پروسه وارد نشدند، اما همان تعداد که در حمایت از اغتشاشات موضع‌گیری کردند، به دلیل ضریب نفوذ بالایی که در جامعه، خصوصاً در نسل جوان داشتند، متأسفانه در شعله‌ورتر کردن آتش اغتشاشات مؤثر بودند. مباحث مربوط به سلبریتی‌ها از سال‌ها پیش در فضای رسانه‌ای و افکار عمومی ایران مطرح‌شده بود؛ از زمانی که به شکلی فراگیر از مشارکت این افراد درصحنه‌های سیاسی استفاده شد. متأسفانه برخی از سلبریتی‌ها علی‌رغم هیچ سواد و اطلاعی از موضوعات سیاسی و حتی گاهی فرهنگی و اجتماعی و بدون تحقیق و مطالعه صرفاً بر مبنای منافع شخصی پشت پرده، به اظهارنظرهای صریح در بزنگاه‌ها یا حوادث سیاسی پرداختند و مطابق با خواست جریانات خاص به افکار عمومی جامعه جهت دادند. با وجود مقابله‌های جسته و گریخته در فضای رسانه‌ای کشور با این پدیده که البته در دنیا کم نظیر است، اما مشاهده می‌شد که رسانه‌های ماهواره‌ای ضد انقلاب تلاش زیادی را برای برجسته‌سازی این شخصیت‌ها انجام دادند و البته نتیجه این سرمایه‌گذاری که رد پای سرویس‌های اطلاعاتی متخاصم را نیز در دل خود دارد، در سال ۱۴۰۱ به کمک این فتنه امنیتی آمد.در کنار سلبریتی‌ها، بازیگران حوزه دیجیتال مارکتینگ که در این سال‌ها به‌واسطه حمایت‌های دولتی و حتی حاکمیتی توانسته بودند در حوزه تجارت و دیجیتال برای مردم شناخته شوند، در بزنگاه‌ها به‌جای حمایت از حاکمیت، عملاً تبدیل به سرباز ضد انقلاب در حوزه آوب و تجزیه‌طلبی شدند که این امر نیازمند ورود نهادهای نظارتی و بررسی و برخورد با شبکه نفوذی است که در این سال‌ها اجازه رشد و نمو پیداکرده است.در کنار سلبریتی‌ها و بازیگران حوزه دیجیتال، مصرف‌کننده‌هایی وجود دارند که در فتنه اخیر از آن‌ها به‌عنوان نسل زد یا گیمرها و یا نوجوانان هیجانی اسم برده شد، درواقع ایجاد مثلث سلبریتی، دیجیتال مارکتینگ و مصرف‌کننده‌های نوجوان، باعث ایجاد مشکلاتی شد که تا به امروز به این زیست توجهی نشده بود و عملاً مسئولان و افرادی که می‌بایست نسبت به این مسائل چشم رصدگر و تحلیل‌گر داشته باشند، عقب ماندند.تخریب اموال عمومینسخه تکراری اغتشاشات خیابانی در ایران بازهم در فتنه ۱۴۰۱ اجرا شد. اغتشاش‌گران مانند همیشه به تخریب اموال عمومی، بستن خیابان، آتش زدن سطل زباله و حتی تخریب خودروهای مردم در خیابان پرداختند. اتفاقی که معمولاً از معترضین اجتماعی یا مدنی در جریان یک رویداد اجتماعی، فرهنگی یا سیاسی با مشارکت مردمی دور از انتظار است، اما در اتفاقات اخیر رخ داد و اثبات کرد که نه این حوادث یک رویداد اعتراضی و مردمی است و نه در حوزه‌های اجتماعی و سیاسی تعریف می‌شود، بلکه یک فتنه امنیتی است که قطعاً متضرر اصلی آن مردم خواهند بود.اما آنچه این مؤلفه اغتشاشات ۱۴۰۱ را از حوادث مشابه در سال‌های قبل متفاوت می‌کند، این است که معمولاً تخریب اموال عمومی در حوادث قبلی یکی از فرعیات در میان اهداف و کنش اغتشاش‌گران بوده است که اکنون در سال ۱۴۰۱ به اصل تبدیل‌شده و تقریباً می‌توان گفت که حاضرین در میدان اغتشاشات در فتنه اخیر اساساً باهدف تخریب اموال عمومی به میدان می‌آیند؛ درواقع مدعیان مرگ مهسا امینی اعتراض خود را با شکستن شیشه اتومبیل مردم یا تخریب چراغ راهنمایی ابراز می‌کنند.گروه‌های معاند و اپوزیسیونبازیگر همیشگی اغتشاشات در ایران گروه‌های اپوزیسیون و ضد انقلاب هستند که هم به لحاظ تعدد و هم به لحاظ تنوع در دنیا و حتی شاید در تاریخ بی‌نظیرند. این گروه‌ها که اغلب آن‌ها سابقه اقدامات مسلحانه و تروریستی در کارنامه خود دارند یا با ادعای جدایی‌طلبی و تجزیه ایران فعالیت می‌کنند، به میدان آمده و سعی در نقش‌آفرینی درصحنه اغتشاشت را دارند.درباره این گروه‌ها یک مسئله قابل‌تأمل است که به دلیل کسب منابع مالی و حمایتی این گروه‌ها از سرویس‌های اطلاعاتی متخاصم جمهوری اسلامی، درواقع صحنه ورود آن‌ها به اغتشاشات میدان رقابتی است که هر کس می‌خواهد خودش را مؤثرتر از دیگری نشان دهد و به همین ترتیب از مواهب حمایتی بیشتری برخوردار گردد!در این میان جریان سلطنت‌طلبی پررنگ‌تر از دیگر گروه‌ها در اتفاقات سال ۱۴۰۱ ظهور و بروز داشت که البته در توضیح دقیق‌تر آن باید گفت که اکانت‌های مدعی جریان سلطنت در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی و فعل‌وانفعالات کف میدانی آن‌ها نشان می‌دهد که درواقع این‌ها سلطنت‌طلبان واقعی نیستند؛ زیرا اولاً جریان سلطنت‌طلب از گذشته تا به امروز هیچ‌گاه توان تشکیلاتی حتی برای به خیابان آوردن ۲۰۰ نفر در تهران را ندارد و دلیل دوم آنکه بررسی محتوای این اکانت ها در شبکه‌های اجتماعی ما را با پدیده جدید توهین به مقدسات روبه‌رو می‌کند! اتفاقی که در جریان سلطنت‌طلب مسبوق به سابقه نبوده و نیست.این دو دلیل و چندین و چند قرینه دیگر که در این مجال نمی‌گنجد نشان می‌دهد که اکانت‌های منسوب به جریان سلطنت‌طلبی در فتنه ۱۴۰۱ درواقع سلطنت‌طلب نیستند و این بازیگر اصلی فتنه اخیر یعنی رژیم صهیونیستی است که با این پوشش به میدان آمده و کنشگری می‌کند.بسترهای ایجاد فتنه 1401رهبر انقلاب در اوایل دهه هفتاد بارها با دو عبارت تهاجم فرهنگی و شبیخون فرهنگی، مسئولان فرهنگی، امنیتی، دولتی و تربیتی را به این مسئله هشدار می‌دادند که دشمن در تمامی حوزه‌های فرهنگی و خانواده، در تلاش برای ایجاد بحران‌های فرهنگی است، درو واقع شبکه‌های نفوذ خارجی در کشور، از ابتدای انقلاب و حتی قبل از انقلاب، در حال فعالیت بوده و هستند و یکی از مصادیق این شبکه‌ها، پایه‌گذاری در حوزه خانواده و رها شدن خانواده از تربیت سنتی – ایرانی است، درواقع با نسلی مواجه هستیم که به‌واسطه دور شدن از فضای معرفتی، دینی و ایرانی، با توجه به موج چپ‌گرایی و موج وندالیسم جهانی، نه اعتقادی به حوزه دینی دارد و نه اعتقادی به اصالت ایرانی، این نسل نه هدف مشخصی دارد و نه ایدئولوژی قابل توجه، لذا به‌واسطه همین ویژگی‌ها و سوار شدن سرویس امنیتی اسرائیل به عنوان محور آشوب‌های اخیر، اتفاقاتی در جامعه ایرانی رخ داد که برای بسیاری غیرقابل‌باور بود، درواقع دشمن میوه تهاجم فرهنگی را در سال 1401 چیده است.بسترهای دیگری که در کنار مسئله فرهنگی وجود دارد، کانون‌های ایجاد هیجان و عصبانیت است که بعضاً توسط مسئولان در حوزه‌های مختلف، خشم و عصبانیت جامعه را افزایش می‌دهد، درواقع در موضوعات اخیر، یکی از دلایل افزایش سطح خشونت در جامعه، افزایش سطح خشم و عصبانیت جامعه بود که البته بدنه جبهه انقلاب تا حد قابل قبولی توانست بر این خشم فائق بیاید و به‌واسطه همین مدیریت، توانست صحنه آشوب را به نحو قابل قبولی مدیریت کند، لذا یکی از پیشنهادات برای جبهه انقلاب، پرهیز از افزایش سطح خشونت و عصبانیت جامعه است و از سوی دیگر، تلاش برای کاهش این خشم هیجانی است، البته این پیشنهاد به معنای رها کردن اصول و اعتقادات انقلابی نیست، بلکه مدیریت خشم جامعه به معنای پرهیز از ورود به زمین‌بازی دشمن است، درواقع اسراییل می‌داند که ایران تجزیه‌پذیر نیست، ولی ایران به‌واسطه بالا رفتن خشم از سوی مردم چه انقلابی، چه مخالف نظام و حتی افرادی که به تعبیری قشر خاکستری معرفی می‌شوند، امکان سوریه شدن را دارد -در سوریه، به‌واسطه بالا رفتن خشم و هیجانی آنی مردم و حامیان و مخالفان بشار اسد، کشور سوریه محل نزاع جنگ شهری شد و شد آنچه نباید می‌شد-.از سوی دیگر، موضوعات اقتصادی یکی دیگر از بسترهای ایجاد آشوب در کشور است که البته در فتنه 1401، خیلی موردتوجه قرار نگرفت ولی زمینه‌هایی از مشکلات اقتصادی در همین فتنه دیده می‌شد...از دیگر مواردی که به‌صورت خلاصه باید درباره آن فکر و تدبیر و مدیریت داشته باشیم، احتمال ایجاد موجی از افسردگی در میان قشری است که به‌واسطه هیجانات سایبری تصور کردند که تا انقلاب 1401 چند قدم بیشتر نمانده و می‌توانند به آمال و آرزوهای خود برسند اما در حال حاضر به این نتیجه رسیده‌اند که نه خبری از انقلاب است و نه خواسته‌های آن‌ها محقق می‌شود، لذا در آینده این قشر دچار آسیب‌هایی خواهد شد که قاعدتاً به نفع کلیت جامعه نخواهد بود، در کنار آسیب‌های روحی، آسیب‌های اخلاقی و ورود این قشر به موضوعاتی که احتمالاً به‌واسطه موج جهانی وارد ایران هم خواهد شد، از دیگر مسائلی که می‌بایست بدنه انقلابی و مسئولان کشور برای مدیریت و رفع آن به فکر باشند.