کوتاه سخنی با آگاپه(agape)/ و پارادایم(paradigm)

نویسنده: عابدین پاپیآگاپه واژه­ای یونانی است که یونانی­ها برای عشق بکارمی­برند.این واژه درآثارنویسندگانی­که کتاب مقدس را نگارش­کرده­اند؛ به چشم می­خورد.پائولوکوئلیو درکتاب زیارت و همچنین خاطرات مغ ازآن به عنوان عشقی که می­بلعدیادکرده­است.بدین­سان­که،فرد­را درخود غرق می­کندو بالاترین درجه­ی عشق است.به نظر پائولوآگاپه خود بردوگونه است ، نوعی ازآگاپه که مرتبطِ با عرفان و عشق ورزی به خداوندبوده و گونه ای دیگر که به شیفتگی مربوط می­شودو از نظر باستانیان، شیفتگی به معنای خلسه،جذبه وپیوند با خداونداست.آگاپه درزبان وادبیات ایران زمین نیزجایگاهی اساسی دارد به طوری­که سیر و روند معانی و مفاهیم عشق درزبان شُعرای ایران، زبانزد خاص و عام می باشد و به قول منوچهری:خم چه نگون گشت یکی نقطه ریختهوش زِمدهوش دوعالم­گریختسعدی نیز درباره عشق می­گوید:خوشتر از دوران عشق ایام نیستبامداد عاشقان را شام نیستو مولانا نیزخوش سُروده است:گفتم: ای عشق ! من ازچیز دگرمی­ترسمگفت: آن چیز دگر نیست دگر هیچ مگودراین ابیات پیوندی­که منوچهری، سعدی و مولانا با عرفان وعشق می­زنند، پی­آمدشنوعی شیفتگی به معنای خلسه وازخود بی­خود شدن­است و به دیگر بیان، زبان این شُعربه نوعی شیفتگی عرفانی-عاشقانه دست می­یابد .درزبانِ شعرای ایران زمین آگاپه دارای قرب و منزلتی مفهومی است به گونه ای­که با مطالعه­ی اشعار مولانا، حافظ، بیدل و ... نه تنها اگاپه بلکه زبان و اندیشه­ی این ادبا به «آگاپیزم» تبدیل شده­است. عشق آگاپه در واقع عشقِ پدرانه ی خدا به انسان و همچنین عشق متقابلِ انسان به خداست. یک عشق دو سویه و دوگویه است که نوعی پلی­فونیک وگفتگومندی فرآرونده را فی مابین خدا و انسان به وجود می­آورد. بالاترین و متعالی ترین شکل عشق است و درمقابلِ عشقِ اروس یا عشق اروتیک و فیلیا و یا عشق برادرانه قرار می­گیرد. عشقِ آگاپه نیکو سرشت و زلال است و کاری را که انجام می­دهد حُسنِ فاعلی دارد نه حُسنِ فعلی به طوری که انجام کار برای شخص دیگری خواه شخصا"او را بشناسد یا نه به سرانجام و فعلیّت تام و تمام می­رسد. عشق آگاپه عشقِ بی­نهایت دربی­نهایت نیست بلکه بی­نهایت دربی نهایت ازبرای »نهایت» است!.عشقِ آگاپه آلترناتیوپذیرنیست بلکه به طورهم نشینی عمل می­کند. نوعی فداکاری و ازخودگذشتگی بی بدیل و بی قید و شرط است . نه عشق لودوس( عشق عشوه گر و بازیگوش) است و نه پراگما( عشق متعهدوهمراه) و نه عشقِ فیلیا( عشق دوستان و برادر) و نه عشق استورگه( عشق والدین به فرزندان) بلکه عشقی فراتر ازهمه ایناست و درواقع عشقِ همدلانه و همزبانه و جهانی همراهِ با نوعی هم زادپروری و هم ذات پنداری است. دیگر اصطلاحِ مفهومی دیسکورس یا ( گفتمانی ) به نام پارادایم(Paradigm) است. پارادایگم دارای خصایصی گسترده وجهان شمول است.به طوری­که مشتمل برشاخصه ها و شاکله هایی معنایی است و درمتون مختلف کارکردی کارآمد و قابلِ بایش و سازش را به نمایش می­گذارد.درمتن­،کانسپت محورو فزاینده وپالنده و بالنده خود را نشان می­دهد. پارادایم یک واژه­ی افلاطونی است­که دردهه­ی 1960توماس یا تامس کوهن دست به یک انقلاب فکری زد و این واژه را به معنی یک تفکردرهرانقلاب علمی بکار بست و امروزه به معنی یک جهان بینی یا نظریه کلی مورد بهره برداری قرار می­گیرد. بنابراین، با سیراندیشگی جهان و پوست اندازی همین اصطلاح تا به امروز ،پاردایم را می­توان به اقسام مختلفی اعم ازپارادایم ادبی،فلسقی،سیاسی،هنری،جامعه شناختی و روان شناختی تقسیم نمود.پارادایم می­تواند به چهار بخش:محلی ، منطقه­ای،ملی وجهانی تقسیم شود و ازلحاظ ادبی می­توان نیمایوشیج را در زوایایی به معنی یک تفکر درانقلابی ادبی قلمدادکرداما با این که بنیانگذار یک تفکر،مفکر را پارادایمیک هم می­کند ولی دردوحالت متفکرپارادایم سازی می­کند : نخست به یک مُفکر(اندیشنده) تبدیل شود واندیشه­ی­آن شاخک پردازوزمان سازباشد و دو دیگر مُفکر توانسته باشد فراتر اززمان خود حرکت وجریان سازی­کرده­باشد .از نگاهی دیگر نیز برخی ازصاحبان درفلسفه­ی علم معتقدند که یک مفکر نظریه پرداز است نه پارادایمیک و مثلن خود شعر نو یک پارادایم است و نیما یک نظریه پرداز و مدل ساز دردل همین پارادایم قلمداد می­شود . لذادریک شرایط این سخن بستر علمی و معقول دارد و آن این که قبل ازنیما،شعرنویی­دربستر جامعه­ی ایران بوده­باشد که چنین نیست پس نیما می­تواند یک پارادایم ملی باشدولی یک پارادایم جهانی نیست زیرا که گستره ی فکر آن هنوز به یک الگو یا سرمشق جهانی در همه ی ابعاد مبدل نشده است اما درشعر کلاسیک این چنین نیست زیرا که در این حوزه شعر ما ازمنه دار و دامنه دارتر بوده و سابقه ی آن ریشه دردیرینه های فرهنگی – ادبی تمدن جهان دارد . پس زمان و مکان و نوع کارکردِ شعر توأم با پیشینه گی ها و همیشگی ها در طولِ تاریخ مبنی برتبدیلِ به یک پارادایم کلی و جهانی بسیارکارساز و کارگشا بوده و هست.