راهنمای انجمن روانشناسی آمریکا در مورد فعالیت روانشناسان در رسانه‌های اجتماعی

امروزه استفاده از رسانه‌های اجتماعی به امری روزمره و متداول در بین افراد مختلف تبدیل شده و گستردگی و محبوبیت این رسانه‌ها روز به روز در حال افزایش است.بر اساس نتایج به دست آمده از آخرین نظرسنجی مرکز افکار سنجی دانشجویان ایران (ایسپا) که در خرداد ۱۴۰۱ و با جمعیت مورد مطالعه شهروندان ۱۸ سال به بالای ساکن در مناطق شهری و روستایی کل کشور و نمونه ۱۵۴۱ نفر به شیوه تلفنی اجرا شده است، ۷۸.۵ درصد از شهروندان کشور‌ حداقل از یک پیام‌رسان یا رسانه اجتماعی استفاده می‌کنند.(منبع نقل قول)بنابراین لازم است که متخصصان حوزه سلامت روان کشور بیش از پیش و همگام با جامعه جهانی از اهمیت استفاده از رسانه‌های اجتماعی آگاه باشند و فرصت‌ها و خطرات بالقوه فعالیت در این فضا را به خوبی بشناسند.با توجه به ضرورت آگاهی از این دست مسائل در سطح جهانی، دستورالعمل‌ها و استانداردهای مختلفی توسط انجمن‌های علمی، دانشگاه‌ها و سایر نهادهای مرتبط تهیه و منتشر شده است. در ادامه می‌خواهیم دستورالعمل‌های انجمن روانشناسی آمریکا (APA) را در این زمینه بررسی کنیم.ابتدا باید مشخص کنیم که منظور از رسانه‌های اجتماعی دقیقا چیست و چه ابزارهایی در این تعریف می‌گنجند؟ در یک تعریف ساده و جامع می‌توان گفت رسانه‌های اجتماعی فناوری‌هایی هستند که به کاربران اجازه می دهند محتوا ایجاد کرده و به اشتراک بگذارند.اگر بخواهیم تعریف را بیشتر بسط دهیم و به اجزای مشخص‌تری اشاره کنیم می‌توانیم اشکال ارتباطات الکترونیکی که از طریق آن کاربران جوامع آنلاین را برای به اشتراک گذاشتن اطلاعات، ایده ها، پیام های شخصی و سایر محتواها (از جمله ویدیوها) ایجاد می‌کنند را به عنوان رسانه‌های اجتماعی در نظر بگیریم.همچنین می‌توان تعاریف دیگری برای این مبحث ارائه کرد اما آنچه که اهمیت دارد بستری از فناوری است که در آن افراد به اشکال مختلف با هم در ارتباط هستند و محتوا را به اشتراک می‌گذارند.سندی که انجمن روانشناسی آمریکا در این زمینه منتشر کرده دستورالعمل‌ها و راهبردهای مرتبط با فعالیت روانشناسان در رسانه‌های اجتماعی را در سه بخش معرفی می‌کند: اهمیت و ضرورت رسانه‌های اجتماعی، مسائل اخلاقی و حرفه‌ای، آموزش و توسعه حرفه‌ای.1- اهمیت و ضرورت رسانه‌های اجتماعی:اگر سند مربوطه را تا انتها مطالعه کنید، با توجه به خطرات بالقوه و نکات ظریفی که در مورد فعالیت روانشناسان در رسانه‌های اجتماعی وجود دارد ممکن است به سادگی به این نتیجه برسید که به عنوان یک روانشناس بهتر است اصلا وارد این فضا نشوید تا از خطراتی که می‌تواند برای شما، حرفه شما و یا مراجعانتان ایجاد کند در امان بمانید. از این منظر مطرح کردن ضرورت‌ها و فواید استفاده از رسانه‌های اجتماعی در ابتدای بحث هوشمندانه و ضروری به نظر می‌رسد.• دستورالعمل 1.1: روانشناسان آگاه هستند که رسانه‌های اجتماعی می‌توانند برای بهبود دسترسی عمومی به اطلاعات در مورد سلامت رفتاری، خدمات روانشناختی و ادغام سلامت رفتاری در مراقبت‌های بهداشتی اولیه، ثانویه و ثالث بسیار مفید باشند.• دستورالعمل 1.2: روانشناسان به اهمیت روزافزون رسانه‌های اجتماعی به عنوان ابزاری برای برقراری ارتباط و تعامل با گروه‌های علاقه‌مند از مراجعان، دانشجویان، همتایان و سایر ذینفعان در مورد مسائل بهداشتی خاص توجه دارند و از این طریق به خدمات بهداشتی، تحقیقات و آموزش ارزش می‌افزایند.2-مسائل اخلاقی و حرفه‌ایبه طور کلی در مورد مسائل مطرح در اخلاق حرفه‌ای در روانشناسی صحبت از حقوق و وظایفی است که روانشناس و مراجع در قبال یکدیگر دارند و توجه به این نکته مهم است که روانشناس و مراجع هر دو در انسان بودن و حقوق انسانی برابرند و بنابراین روانشناس به عنوان فرد متخصص در رابطه درمانی موظف است علاوه بر حقوق مراجع به حقوق خودش نیز توجه داشته باشد و از اجحاف در هر جهتی خودداری کند. در رابطه با مسائل اخلاقی مطرح در استفاده از رسانه‌های اجتماعی نیز اصول اخلاقی پایه پابرجاست و توجه به حقوق مراجع و روانشناس ضرورت دارد.• دستورالعمل 2.1: روانشناسان به ماهیت عمومی رسانه‌های اجتماعی توجه دارند و اینکه حریم خصوصی و محرمانه بودن آنها اغلب در رسانه‌های اجتماعی محافظت نمی‌شود و چنین هم انتظار نمی‌رود.• دستورالعمل 2.2: روانشناسان به تعهدات اخلاقی و قانونی برای حفظ حریم خصوصی و محرمانه بودن مراجع همیشه توجه دارند.• دستورالعمل 2.3: روانشناسان خطرات و پیامدهای استفاده از رسانه‌های اجتماعی و جستجوهای آنلاین را برای به دست آوردن اطلاعاتی در مورد مراجعان، دانشجویان، کارآموزان، مشاوران و سایر افرادی که به صورت حرفه‌ای با آنها کار می‌کنند، در نظر می‌گیرند.• دستورالعمل 2.4: روانشناسان نیاز به اجتناب از تماس با مراجعان فعلی یا گذشته خود در رسانه‌های اجتماعی را در نظر می‌گیرند و تشخیص می‌دهند که ممکن است مرزهای روابط حرفه‌ای را محو کند.• دستورالعمل 2.5: روانشناسان از مزایای ایجاد یک خط مشی در مورد مشارکت خود در رسانه‌های اجتماعی و بحث در مورد این خط مشی و استفاده آنها از رسانه‌های اجتماعی به عنوان بخشی از فرآیند رضایت آگاهانه با مراجعان آگاه هستند.• دستورالعمل 2.6: روانشناسان می‌دانند که رسانه‌های اجتماعی فرصت‌های زیادی را برای بررسی سؤالات مهم تحقیقاتی فراهم می‌کنند، اما به لزوم مراقبت در برابر سوء استفاده از تحقیقات مربوط به رسانه‌های اجتماعی توجه دارند.• دستورالعمل 2.7: روانشناسان تلاش می‌کنند تا دقیق و واقعی بودن اظهارات را در رسانه‌های اجتماعی در مورد عملکرد خود، همکاران، حرفه روانشناسی و سایر مسائل حفظ کنند و به پشتوانه علمی و مبنای تجربی اظهارات بیان شده و محدودیت‌های شواهد موجود در مورد موضوعات خاص توجه ویژه‌ای می‌کنند.3-آموزش و مسائل مربوط به توسعه حرفه‌ای• دستورالعمل 3.1: روانشناسان به این نیاز دارند که در مورد مزایا و محدودیت‌های فناوری‌های رسانه‌های اجتماعی در حین تکامل و پیامدهای اخلاقی و حرفه‌ای استفاده از این فناوری‌ها به‌روز بمانند.• دستورالعمل 3.2: روانشناسان از لزوم آموزش و پرورش دانشجویان و کارکنان تحت نظارت آنها در استفاده اخلاقی و حرفه‌ای از رسانه‌های اجتماعی متناسب با نقش‌ها و مسئولیت‌هایشان آگاه هستند.• دستورالعمل 3.3: روانشناسان نیاز به آموزش، پرورش و توسعه حرفه‌ای را در بین همکاران خود در رابطه با استفاده اخلاقی و حرفه‌ای از رسانه‌های اجتماعی در نظر می‌گیرند.انجمن روانشناسی آمریکا تاکید می‌کند که این دستورالعمل‌ها یا رهنمودها اجباری یا جامع نیستند و ممکن است در بعضی موقعیت‌های بالینی قابل اجرا نباشند، بنابراین همچنان قضاوت یا شم بالینی روانشناس ارجح است و لازم است که روانشناسان علاوه بر آشنایی با این اصول و چارچوب‌های کلی همواره با تعهد شخصی و تلاش مادام‌العمر در جهت عمل اخلاقی تصمیمات خود را سنجیده و در موارد لزوم با همکاران و اساتید خود مشورت کنند.از اینکه به عنوان روانشناس به توسعه فردی خود و حرکت در چارچوب اخلاق حرفه‌ای اهمیت می‌دهید سپاسگزارم!منبع