مسخره‌بازان

مروری بر ریشه‌ها و دلایل وضعیت امروز مجلسفرمان مشروطه امضا شده و مظفرالدین شاه مُرده. حالا ایران است و پادشاهِ جوانِ پرمدعا. محمدعلی میرزا، اعتقادی به «مشروطه» ندارد و فرمان پدر را به هیچ می‌گیرد. بحران سیاسی در کشور شدید است و نزاع مشروطه‌خواهان و پادشاه جدید، در اوج. کلنلِ روس، برای پایان دادن به بحران دست به کارِ عجیب و البته تراژیکی می‌زند. لیاخوف، گلوله‌هایش را به سمت بهارستان نشانه می‌رود و ساختمان مجلس را به توپ می‌بندد. استبدادِ صغیر، با همین اقدامِ لیاخوف، گورِ خودش را می‌کَنَد و خیلی زود به دست باقرخان، ستارخان و مردمِ مشروطه‌خواه، سرنگون می‌شود. از آن روز تا به حال، کسی جرات نکرده به سمت خانه‌ی ملت گلوله‌ای شلیک کند اما مجلس ما، مدت‌هاست به توپ بسته شده. سال‌هاست بی آن‌که استبداد صغیری حاکم باشد و لیاخوفی گلوله‌های توپ را به سمت بهارستان نشانه برود، مجلس زیرِ آتش است. زیرِ آتشی که البته درست از میانه‌ی همان ساختمانِ هرمی برافروخته شده. آتشی که حاصلِ ناکارآمدیِ آدم‌هایی که چهارسال پیش برای گرفتنِ رایِ مردم، دست‌وپا زدند و حالا چنان تصویری از مجلس برای مردم ساخته‌اند که کمترکسی در کشور می‌تواند آن‌ها را جدی بگیرد. گلوله‌های توپ، این بار به دستِ خودِ این خانم‌ها و آقایان شلیک شده‌، به قلبِ اعتمادِ عمومیِ مردم. عصر آفتاب‌پرست‌ها«تَکرار می‌کنم. تمامی اعضای هر دو فهرست.» جنتلمنِ خوش‌چهره‌ی اصلاح‌طلب، رو به دوربین لبخند می‌زند و مردم را به انتخابِ اعضای «فهرست امید» دعوت می‌کند. تَکرارِ خاتمی، دستکم در تهران موثر است و ضربتِ سی-هیچِ انتخابات، اصولگرایان را به حاشیه می‌بَرَد. نتیجه‌ی انتخابات اگرچه در تمام کشور به اندازه‌ی تهران برای اصلاح‌طلبان خوشایند نیست اما نشان از یک «تغییر» بزرگ دارد. حالا همه منتظرند سی نماینده‌ی تازه‌نفس و اصلاح‌طلبِ تهرانی، در کنارِ ده‌ها نماینده‌ی اصلاح‌طلبِ تازه‌نفس از شهرهای دیگر، خونِ تازه‌ای به پارلمان تزریق کنند و جانِ تازه‌ای به مجلسی بدهند که قرار است در کنار دولتِ تدبیر و امید، مشکلات اساسی کشور را حل کند و رونقی به فعالیت‌های سیاسی در کشور و.... زرشک! لیست امید در همان روزهای اول از هم می‌پاشَد. آقایان و خانم‌ها یکی یکی فهرست امید را ترک می‌کنند و به فراکسیون‌های تازه می‌پیوندند. محمدرضا عارف، با 103 رای از علی لاریجانی شکست می‌خورد و رویای ریاست مجلس را با خودش می‌بَرَد روی یک صندلیِ ساده در صحن پارلمان. خیلی زود معلوم می‌شود که نه فقط لیست امید، که تمام صورت‌بندی‌های سیاسیِ پیش از انتخابات، زرشکی‌اند! در شرایطی که نه فعالیت حزبی در کشور معنای واضحی دارد و نه تعهدِ سیاسیِ روشنی دیده می‌شود و تکلیفِ آدم‌ها و گروه‌ها با مردم و با خودشان روشن نیست؛ مشخص است که چنین وضعیتِ شلم‌شوربایی را در مجلس خواهیم دید. وضعیتی پر از آدم‌های باری به هر جهتی که هیچ‌کس نمی‌تواند بابت عملکردشان از آن‌ها سوال کند و جوابِ روشن بگیرد. «آشفتگی سیاسی» حتما یکی از دلایل اصلی اوضاعِ امروزِ مجلسِ ماست. در چنین وضعیتی، دکّانِ کاسب‌های سیاسی رونق می‌گیرد. یک روز خود را به رنگِ اصولگرا در می‌آورند و یک روز اصلاح‌طلب. از لیستِ امید وارد مجلس می‌شوند و در فراکسیونِ مستقلانِ ولایی جای می‌گیرند. در دوره‌های قبلی مجلس البته نمونه‌های برعکسِ این آفتاب‌پرستی‌ها فراوان است.اصولگرا و اصلاح‌طلب، چپ و راست، این جناح و آن جناح هم ندارد. تا وقتی فعالیت سیاسی در کشور، مبهم و مه‌آلود باشد، وضع همین است و مجلس می‌شود خانه‌ی کسانی که دقیقا نمی‌دانیم چطور و از کجا به دامنِ برگه‌های رایِ ما افتادند و چطور وارد مجلس شدند و اصلاً توی آن ساختمانِ هرمی دقیقا چکار دارند می‌کنند؟معمای خودنظارتیمجلس دهم و نمایندگانش را با چه تصاویری به خاطر می‌آوریم؟ سلفی تحقیرآمیز با موگرینی، اینتساگرام‌بازی در صحن علنی، چُرت‌زدن روی صندلی‌های سبز، ماجرای «قرص ضد بارداری»، توهین نماینده‌ی سراوان به کارمند گمرک و یک دوجین ماجرای مشابهِ دیگر. چه کسی نمایندگان مجلس را برای چنین تصاویر و اتفاقاتی بازخواست خواهد کرد؟ «هیات نظارت بر رفتار نمایندگان» که شامل جمعی از خودِ نمایندگانِ مجلس است! می‌بینید؟ خودشان خرابکاری می‌کنند و خودشان بر خودشان نظارت می‌کنند. همان اندک‌نظارتِ شورای نگهبان پیش از انتخابات هم اگر نباشد اوضاع، از چیزی که هست بدتر می‌شود. نتیجه‌ی این سازوکار و این مدلِ نظارت بر نمایندگان، نباید هم بهتر از وضع موجودِ مجلس باشد. خیالِ نمایندگان مجلس، پیش از ورود به مجلس، از ترسِ نظارتِ شورای نگهبان مشوّش است؛ اما پس از ورود به ساختمانِ سبزرنگِ بهارستان، از هشت‌جهت راحت می‌شود! آن‌ها خوب می‌دانند که پس از ورود به پارلمان، دیگر کسی نمی‌تواند سراغ‌شان بیاید و بازخواست‌شان کند. آن‌ها در جمهوریِ اسلامی، رسماً پادشاهی می‌کنند. پادشاهانی بی‌‌تاج‌وتخت که البته از قِبَلِ بیت‌المال هم کارمند دارند، هم خانه، هم اتومبیل و هم مجوز عبور از خط ویژه! چه چیزی از این بهتر؟شفای شفافیتسخن گفتن از بعضی چیزها در بعضی روزها مُد می‌شود و «شفافیت» مُدِ این روزهای عالم سیاست است. صحبت کردن از لزوم ایجاد شفافیت البته کار راحتی است اما رفقای مجلسیِ ما نشان داده‌اند مِیلی به تحقق این امر ندارند. مثال؟ همین ماجرای طرحِ شفافیتِ آرای نمایندگان مجلس که به طرز عجیبی حتی کمتر از امضاهای پای طرح، در صحن علنی رای موافق داشت و بایگانی شد. چه دوست داشته‌باشیم چه نه، «شفافیت» علاج بسیاری از مشکلات پارلمان است و تا زمانی که به شیوه‌ای درست اجرایی نشود، دورانِ سیاست‌مدارانِ «تاریکی‌زیست» تمام نخواهد شد. فقط در سایه‌ی داروی شفابخشِ شفافیت است که عیارِ هر نماینده برای مردم روشن می‌شود و انتخاب‌ها، رنگ‌وبوی آگاهانه‌تری می‌گیرند. شاید در آن صورت، مردانی که سال‌های سال است بر کرسیِ صدارتِ خانه‌ی ملت تکیه زده‌اند هم کمی بیشتر برای مردم شناخته شوند و کمی بیشتر از پستوها بیرون بیایند و تصمیمات‌شان برای موکلان‌شان آشکار کنند. در آرزوی تغییر مسیرنام «مجلس شورای اسلامی» این روزها شیبه «دانشگاه آزاد اسلامی» شده. ترکیبی که شاید بشود در صدقِ تک‌تکِ عباراتش تردید کرد! سیاست‌ورزی مه‌آلود و خاستگاه‌های سیاسیِ مبهم، وقتی بنشیند کنار سازوکارِ نظارتیِ ابتر و البته خلاءِ شفافیت، نتیجه حتماً چنین مجلسی خواهد بود. پارلمانی ناتوان در احقاق حقوقِ مردم و حل کردن مشکلات آن‌ها. مجلسی که نمایندگانش سوژه‌ی طنزپردازی و مسخره‌بازی در فضای مجازی می‌شوند و کمترکسی در کشور می‌تواند به آن‌ها اعتماد کند. می‌گویند تاریخ دو بار تکرار می‌شود، بار اول تراژدی و بار دوم کمدی. کمی اغراق‌آمیز است اما با این حساب اگر این روزها لیاخوفی پیدا شود و بخواهد مجلس را به توپ ببندد، بعید است کسی به او خرده بگیرد یا بخواهد برای نجات ساختمانِ سبزِ بهارستان، دست به کار شود! تاریخ با وجهه‌ی کمدی‌اش به سراغ ما آمده و راهِ تغییر مسیرِ تاریخِ پارلمان، از جاده‌ی دوم اسفند می‌گذرد.