اختلال مفصل گیجگاهی

این مفصل به شکل گوی و کاسه است که اتصال دهنده استخوان فک پایین به استخوان گیجگاهی جمجه خواهد بود. در فارسی به TMJ مفصل گیجگاهی فکی می‌گویند که آن را می‌توان دو طرف سر و جلوی گوش پیدا کرد.این مفصل دارای چندین ماهیچه، استخوان، عروق خونی، اعصاب و رباط است که به باز و بسته شدن فک، صحبت کردن و انجام کارهایی همچون غذا خوردن و جویدن کمک می‌کند. در واقع می‌توان آن را کنترل کننده فک و عامل اصلی دو حرکت (چرخش و عمل لولا) دانست.علائم اختلال TMJعلائم این اختلال به شدت و علت بیماری بستگی دارد. اما باید گفت شایع‌ترین نشانه‌های آن در فک و عضلات صورت مشاهده می‌شوند. در ادامه با علائمی که اکثر افراد مبتلا به اختلال مفصل گیجگاهی فکی از آن شاکی بوده‌اند، آشنا می‌شوید:درد شدید در صورت یا گردناحساس سفتی در عضلات فکقفل شدن فک و صورتعدم توانایی حرکت فکاحساس شنیدن صدایی همچون کلیک کردن از قسمت مفصل گیجگاهی فکیمشکلات دندان همچون فرسودگیدندان قروچهاحساس وزوز در گوشزدسردردسرگیجهجابه‌جا شدن فک، عدم قرار گرفتن دندان‌های بالا و پایین به درستی بر روی هم.اگر به مفصل TMJ آسیب وارد شود فک یا بافت‌های اطراف صورت دچار اختلال می‌شوند. در گذشته تصور بر این بود که سندروم TMJ تنها به‌دلیل مشکلات دندان، عدم هماهنگی فک و هم تراز نبودن دندان‌های بالا و پایین به وجود می‌آیند. اما می‌توان برخی از بیماری‌ها را محرک ایجاد این سندرم معرفی کرد.آسیب‌های وارد شده به فک و عضلات صورت می‌تواند ناشی از موارد زیر باشد:1. دندان قروچهافراد زیادی عادت به دندان قروچه دارند. این کار به مرور موجب اسپاسم عضلانی و ایجاد التهاب خواهد شد. از طرفی به وجود آمدن تغییراتی در نظم و ارتفاع طبیعی دندان و یا جویدن‌های سخت و مکر می‌تواند باعث ایجاد اختلال در مفصل گیجگاهی فکی شود.2. فشار آوردناگر به‌طور مداوم مفصل گیجگاهی فکی شما مورد فشار و ضربات مختلف قرار بگیرد به درد شدید منتهی خواهد شد. در واقع وجود تنش در فک که باعث فشرده شدن آن شود می‌تواند به مفصل TMJ آسیب وارد کند.3. آرتروزاز دیگر علل ایجاد سندروم گیجگاهی فکی بیماری آرتروز است که معمولا به‌دلیل ساییدگی یا خراب شدن مفصل به وجود می‌آید. در این بیماری غضروف مفصل از بین می‌رود و استخوان جدید ایجاد می‌شود. افزایش سن، بیماری‌های خود ایمنی و التهابی احتمال بروز این مشکل را افزایش می‌دهند.4. آرتریت روماتوئیداین بیماری با التهاب مفاصل موجب بروز اختلال در TMJ می‌شود. اگر بیماری آرتریت روماتوئید به موقع تشخیص داده نشود، می‌تواند با فرسایش، استخوان و از بین بردن غضروف موجب سندروم مفصل گیجگاهی فکی شود.تشخیص اختلال در tmj با متخصص ارتوپدی جراح فک و صورت یا دندانپزشک با تجربه صورت می‌گیرد اگکه ابتدا بیمار برای ام آر ای و سیتی، اسکن فرستاده می‌شود و تشخیص باید در جهت رفع مشکل اولیه باشد مثلا ممکن است بیمار مشکل روماتیسم داشته باشد که باید به متخصص روماتولوژی مراجعه کند یا بیمار در شبها دندان قروچه دارد که منجر به درد مفصل گیجگاهی می‌شود و باید به بیمار دارو آرامبخش و نایت وارد داد.یک سری درمان‌های در خانه میتوانید بکار برید شامل گرما درمانی خوردن غذاهای نرم و انجام یک سری حرکات فیزیو تراپی است. حتما بیمار که محدودیت باز کردن فک دارد بنا به تجویز پزشک به فیزیوتراپ مراجعه می‌کند. همچنین به بیمار یکسری داروهای، شل کننده عصلانی و مسکن استروئیدی داده می‌شود درمان اختلال tmjبسته به نوع اختلال زمان‌بر است و بیمار باید صبر و حوصله و پیگیر درمانش باشد و در موارد بسار کم بیمار برای جراحی مفصل فرستاده می‌شودبرای کاهش درد در ناحیه فک و صورت کیسه یخ را به مدت 10 دقیقه روی شقیقه و کنار صورت خود بگذارید.در صورت انجام تمرینات کششی فک طبق دستور پزشک حتما حوله گرم را به مدت 5 دقیقه کنار صورت خود قرار دهید. انجام این کار چند بار در طول روز برای کاهش درد بسیار موثر خواهد بود.برای جلوگیری از جویدن طولانی غذاهای نرم همچون پوره سیب‌زمینی، ماست، سوپ، تخم‌مرغ، پنیر، ماهی، سبزیجات پخته و میوه کمپوت شده بخورید.مصرف غذاهای سفت و خوراکی‌های جویدنی مثل هویج خام یا آدامس باعث افزایش درد در مفصل گیجگاهی فکی می‌شود.استفاده از آتل یا محافظ شب (نایت گارد) باعث می‌شود تا دندان‌های بالا و پایین به درستی روی هم قرار بگیرند و فک شما در طول شب وضعیت مطلوب‌تری داشته باشد.از انجام حرکات تحریک‌آمیز همچون حرکات شدید فک (خمیازه کشیدن) خودداری کنید. این مورد نیازمند تغییر سبک زندگی و کنار گذاشتن عادات رفتاری نامناسب است.برای کاهش استرس اقدامات مناسبی انجام دهید.