راه‌حل را حل کن

بسمه تعالی«نگذاريم بالا رفتن سن ازدواج -كه امروز متأسفانه بالا رفته؛ بخصوص در مورد دختران- ادامه يابد»رهبر معظم انقلاب موضوع ازدواج و قانونی کردن آن در تمامی ادوار دغدغه همه دولت ها و جامعه بین الملل بوده است ، چندیست فعالان اجتماعی خصوصاً فعالان حقوق کودک و حقوق زنان در چند سال اخیر به طرح موضوع ازدواج زود هنگام و نیز بیان آسیب های نهفته در این نوع ازدواج پرداخته و این عمل را نه گونه ای از زیست سالم بلکه ظلم به افرادی میدانند که در این فرایند قرار میگیرند ، تا جایی که در برخی موارد از آن به عنوان نوعی تجاوز جنسی یاد میکنند و فرد وارد شده در این رابطه را بطور کلی منفعل و محروم از زندگی سالم توصیف میکنند.همانطور که مستحضرید، فراکسیون زنان مجلس دهم با حمایت معاونت زنان ریاست ‌جمهوری، از آذر ماه سال 95 در حال پیگیری طرحی تحت عنوان «افزایش حداقل سن ازدواج» است ، با توجه به نظرات متخصصان تصويب اين طرح بر آينده جوانان و نيز كاهش بازه و نرخ بارورى با حذف درصد زيادى از ازدواج ها و به تبع تشديد بحران جمعيت همراه خواهد شد .به علاوه، پرداختن به مسئله ازدواج کودکان در حالی صورت می‌گیرد که در کشور با مسائلی با اولویت بالاتر مواجه هستیم. طبق آمار، شمار دختران مجرد بالای30 سال تقریبا 980 هزار نفر است که این آمار بیشتر از ۳۷ هزار دختری که زیر 13 سال ازدواج می‌کنند، و با توجه به مشکلات ناشی از عدم ازدواج در سنین بالا، این مسئله نیاز به همت بیشتری برای پیگیری دارد .اگر مسئولین در جستجوی راه‌حلی برای کشور باشند، فرهنگ‌سازی ازدواج آسان، ارائه مشاوره‌ها و آموزش‌های مناسب و همین‌طور ارائه تسهیلات ازدواج برای کنترل طلاق در سنین بالاتر امری با اولویت بالا به نظر می‌رسد. از سوی دیگر کمک به بهبود ازدواج‌های زیر ۱۸ سال می‌تواند در کاهش آمار طلاق در آینده بیشتر کمک نماید .در سال‌های اخیر با توجه به تغییر نحوه زندگی کودکان همچون دسترسی آسان به فضاهای مجازی، مشاهده تصاویر و فیلم‌های نامناسب، تماشای سریال‌های با مضامین عاشقانه، تغییر نوع پوشش‌های خانگی و خیابانی و تماشای انیمیشن‌های غربی با مضامین نامناسب، با پدیده کاهش سن بلوغ جنسی مواجه هستیم. این مسئله موجب می‌شود تا نوجوانان در این سنین، به برقراری ارتباط یا دوستی با افراد غیرهمجنس علاقمند شده و در صورت امکان، نسبت به این امر اقدام نمایند. با توجه به این موضوع، در صورتی‌که نسبت به ازدواج در سنین زیر ۱۸ سال و یا حتی زیر ۱۵ سال از نظر قانونی ممانعت به عمل آید با تبعات زیر مواجه خواهیم شد :۱) با توجه به آن‌که بسیاری از خانواده‌ها به دلایل فرهنگی و عرفی به ازدواج در محدوده سنی زیر ۱۵ سال رضایت دارند، در نتیجه با تغییر سن قانونی ازدواج، در بسیاری از موارد تغییر چندانی در وقوع ازدواج ها اتفاق نخواهد افتاد. لذا در نتیجه‌ این موضوع، جامعه ما با افزایش تعداد ازدواج‌های ثبت ‌نشده و پدیده ای تحت عنوان «ازدواج های مشروع غیرقانونی» مواجه خواهد شد. به وضوح تحقق این مسئله در کشور ما دارای تبعات فراوانی از جمله تضییع حقوق زنان در دریافت یارانه یا بیمه همسر و نیز ضایع شدن حقوق در اختلافات خانوادگی از جمله دریافت نفقه، مهریه، ارث در صورت فوت همسر، تقاضای طلاق و همچنین تولد فرزندان بی‌شناسنامه خواهد بود.۲) از دیگر تبعات منع قانونی ازدواج زیر 18 سال این است که با توجه به پایین آمدن سن بلوغ، پدیده‌هایی چون رابطه‌های نامشروع و خارج از عرف و یا دوستی با نامحرم افزایش خواهد یافت؛ چرا که در صورت اعمال این قانون، بستری همچون ازدواج که به صورت پاک، شرعی و عرفی می‌تواند پاسخگوی نیازها و عواطف نوجوانان باشد، از جهت قانونی منع شده است. برقراری روابط نامشروع در سنین پایین علاوه بر وقوع حرام و گسترش مفاسد اجتماعی موجب خواهد شد که افراد در سنین بالاتر در روابط زناشویی خود با مشکل مواجه شده و با افزایش میزان طلاق و بروز روابط نامشروع خارج از چارچوب خانواده روبه‌رو شویم.همچنین در ادامه به پاسخ برخی از شبهات پیرامون این مسئله میپردازیم :۱)بالا بودن نرخ مرگ و میر در مادران جوان (!)به گفته متخصصان بارداری دختران پس از سن بلوغ بلامانع است و نیز آمار های ارائه شده غیر واقعی هستند ، بر اساس گزارش منتشر شده از سوي سازمان بهداشت جهاني WHO در مورد رابطه بين سن بارداري و خطر مرگ مادران ، يك رابطه خطي بين سن و خطر مرگ مادر وجود دارد ؛ به گونه اي كه با افزايش هر دهه از سن مادر ، احتمال مرگ دو برابر ميشود .۲) نرسيدن به بلوغ عقلي-عاطفي و ناتواني در اداره امور زندگي (!)همه ي افراد در يك سن مشخص به بلوغ فكري نميرسند و حد واضحي براي آن وجود ندارد و تعيين سن براي بلوغ فكري و عقلي افراد نوعي توهين به انسان هاست ؛ اظهار نظر در خصوص توانايي فرد، وابسته به شرايط محيطي، جسمي و فرهنگي فرد و منطقه اي اوست.در اين راستا ؛ كرمي، عضو هيئت علمي دانشگاه علامه طباطبايي، بعد از تاكيد بر ريشه ازدواج كه سائق و امر جنسي بوده، بر امر مهم بعد از آن، اراده ي فرد، تاكيد دارد كه نبايد عامليت و اراده يك دختر ١٦ ساله ناديده گرفته شود، ضمن اينكه امروزه نوجوانان آگاهي جنسي دارند.۳) آمار بالاي طلاق در ازدواج هاي زير ١٨ سال (!)عامل اصلي موفق نبودن ازدواج ها نوسانات اقتصادي است.آمار ها نشان ميدهد كه ضمن كاهش ازدواج دختران زير ٢٠ سال، آمار طلاق در كشور نيز افزايش يافته است همچنين آمار هاي رسمي نشان ميدهد ميزان طلاق در افرادي كه در سنين زير ١٨ سال ازدواج كرده اند، از هر ٤٠ ازدواج يك مورد است و در ميان افراد بالاي ١٨ سال، از هر ٥ ازدواج يك مورد است.۴) بازماندگي دختران زير ١٨ سال از تحصيل به سبب ازدواج (!)تصور اينكه با افزايش سن ازدواج امكان تحصيل برابر براي همه دختران فراهم خواهد شد درست نيست و بايد ساير مولفه هاي دخيل در اين مسئله را نيز در نظر گرفت؛ از جمله عوامل فرهنگي (مشكلات مذهبي و مشكلات قومي، ضروري ندانستن تحصيل)، خانوادگي (ازدواج، ترس از ناهنجاري هاي ناشي از ادامه تحصيل)، عوامل اقتصادي (فقر،نياز به نيروي كار دختران)، عوامل مربوط به مدرسه و عوامل مرتبط با گروه همسالان.از نظر رئيس شوراي فرهنگي زنان و خانواده نيز براي جلوگيري از ترك تحصيل دختراني كه زير ١٨ سال ازدواج ميكنند، بايد تسهيلات آموزشي مناسب فراهم شود.۵) عدم رضايت در هنگام ازدواج، بدليل نداشتن معيار صحيح از رضايتهم اكنون نيز مطابق قوانين مصوب موجود چنانچه امر ازدواج از روي اجبار باشد بطور كلي باطل است . لذا بهتر است تمهيداتي در خصوص جلوگيري از ازدواج هايي كه رضايت طرفين در آن ها لحاظ نشده است در تمامي سنين اتخاذ شود و نميتوان لغو ازدواج افراد زير ١٨ سال را به عنوان راهكاري براي جلوگيري از بروز اين خلاف در نظر گرفت.به علاوه درصد بالاي طلاق در سنين بالا و توسط افراد تحصيل كرده نشان ميدهد ازدواج در سنين بالا نمايش دهنده افزايش ميزان رضايت از ادواج و تشخيص صحيح افراد نسبت به معيار هاي ازدواج نيست و چه بسا در اين سنين، با توجه به شكل يافته بودن شخصيت افراد، ميزان سازگاري آن ها با يكديگر كمتر باشد.