حلقه گم شده در رویارویی با کرونا،  رویکردی جدید برای مقابله با تاثیرات اقتصادی و اجتماعی کرونا:

به گفته متخصصان، اکثریت افرادی که به کرونا مبتلا می شوند علائم خفیف یا متوسط دارند (به قولی 80% افراد) [1] و با درمان های متداول، بدون نیاز به بیمارستان و درمان های ویژه، بهبود پیدا می کنند.این خبر خیلی خوبی است. چه چیزی بهتر از این که جزء این اکثریت کم خطر باشیم و با یک بیماری در حد سرماخوردگی، از نگرانی رهایی پیدا کنیم و حداقل بخشی از زندگی عادی مان را از سر بگیریم؟چه چیزی بهتر از این برای دولتها که جمعیت بزرگی از شهروندان شان بدون نگرانی از ابتلا و انتقال کرونا به فعالیتهای اقتصادی بر گردند؟ولی رویکردهایی که تا امروز در پیش گرفته شده بی توجه به این جمعیت عظیم بوده! در حالی که می توان این شرایط را بدون هیچ آسیبی به مردم تغییر داد. آنچه در ادامه گفته می شود رویکرد پیشنهادی جدیدی در مقابله با کرونا است که می‌تواند بخش‌های مهمی از مردم، اقتصاد و زندگی روزمره شهروندان را از اضطراب کرونا خارج کرده و به حالت عادی باز گرداند.نسبت بالای افرادی که ابتلا و درمان ساده ای برای کرونا خواهند داشت.مقدمه، نگاهی به آمار: در کشتی دایموند به خاطر ابتلای فردی به کرونا، تعداد زیادی از افراد داخل کشتی به کرونا مبتلا شدند و به این ترتیب، گزینه مناسبی برای مطالعات دانشمندان درباره کرونا شد. در این کشتی، نزدیک به 18% افرادی که تست کرونای مثبت داشتند، بدون علائم بالینی(Asymptomatic) بودند. (مشابه ویروس آنفولانزا فصلی با 19% ابتلای بدون علائم بالینی) که به معنای ابتلای خیلی خیلی خفیف به کرونا است.مطالعه ای دیگر از محققانی که عمدا از دانشگاه هوکایدو ژاپن بودند بر روی بیمارانی از ووهان چین نشان داد 30% افرادی که تست کرونا مثبت داشتند، در نهایت بدون علامت ماندند. (این اختلاف بین 18% و 30% می تواند به خاطر این باشد که میانگین سنی مسافران کشتی دایموند به سن های بالاتر متمایل بود.) [2]پس می توان امید داشت که حدودا 20 تا 30 درصد افراد، "ابتلا و مقاوم شدن در برابر ویروس کرونا" را کاملا آسان و حتی بدون علامت خاصی پشت سر بگذرانند.(قاعدتا بقیه افراد از 80% که گفته شد، تب، سرفه و سایر علائم یک بیماری جدی را خواهند داشت.)هرچند براساس یک گزارش خبری از چین، ممکن است 14 درصد افرادی که به کرونا مبتلا شده اند دوباره به این ویروس مبتلا گردند ولی منطقا این احتمال در مورد این 20 تا 30 درصد افراد مقاوم جامعه در برابر کرونا خیلی خیلی ضعیف خواهد بود و انتظار می رود این ابتلای دوباره در بین افراد ضعیف تر باشد، کسانی که به خاطر شدت بیماری در بیمارستان بستری شده بودند.پس تا اینجا می توان امیدوار بود که حداقل ، جمعیت بزرگی به اندازه یک پنجم تا یک سوم افراد جامعه (20% تا 30%) را می توان به زندگی عادی بر گرداند.سوال اصلی: همانطور که در بالا گفته شد جمعیت زیادی از مردم می توانند با یک ابتلای ساده، زندگی عادی خارج از گرفتاری های کرونا را شروع کنند ولی سوال اینجاست که چگونه؟ چگونه مطمئن بشویم چه کسانی به بیماری ساده و چه کسانی به بیماری سخت مبتلا خواهند شد؟ چه کسانی ریسک بالا در ابتلا به کرونا دارند و چه کسانی ریسک پایین؟در واقع سوال اصلی همین است. سوالی که چندان روی پاسخ آن کار نشده تا به جواب‌های مشخص و سریعی رسیده و درصد بزرگی از جامعه به واسطه شناسایی و تفکیک افراد کم ریسک و پر ریسک و سپس " ابتلای خودخواسته و تحت شرایط مشخص" به ایمنی لازم برسند و به زندگی عادی برگردند.خیلی از مردم به صورت بالقوه در برابر کرونا «روئین تن» هستند (یعنی علائم خفیفی خواهیم داشت و بعد تمام)، فقط هیچ راهکار مطمئنی برای کشف این حقیقت و کسب اطمینان کافی به وجود نیامده! شناسایی روئین تن های بالقوه جامعه در برابر کرونا به اندازه شناسایی بیماران بدحال کرونایی مهم است.در واقع یکی از اولویت های دولت ها بعد از قرنطینه عمومی ، ارائه شاخص هایی برای شناسایی افراد کم خطر و کم ریسک و بعد از آن، ابتلا خودخواسته افراد کم ریسک به کرونا، تحت نظارت دولت می باشد تا بدون نگرانی از ناقل بودن، به زندگی روزمره برگردند.زیرا که همیشه ممکن است قرنطینه، به خصوص قرنطینه جمعیتی بزرگ، دقیق و بی نقص نباشد و همین می تواند باعث شیوع مجدد بیماری واگیر، بعد از شروع دوباره زندگی عادی بشود که نتیجه آن ، نیاز دوباره به قرنطینه عمومی و شروع مجدد همه مشکلات باشد. همان طور که بعد از یک دوره قرنطینه موفق در چین ، 3درصد از سینماهای بسته شده مجددا باز شدند ولی در اندک زمانی، دوباره همگی سینماها تعطیل شده اند! بنابراین یا نمونه های جدیدی از ابتلا به کرونا دیده شده و یا نگرانی جدی از شیوع مجدد آن حتی بعد از موفقیت قرنطینه وجود دارد. آنچه در ادامه گفته خواهد شد اهمیت، مراحل و اولویت های این اقدام برای رسیدن به ایمن سازی حداکثری ولی تحت کنترل افراد جامعه می باشد.مراحل و گام ها :1. شناسایی شاخص ها برای تفکیک و شناسایی افراد پر ریسک و کم ریسک2. برنامه ابتلا تا درمان خودخواسته افراد کم ریسک بر اساس اولویت3. ورود افراد درمان شده به فعالیت های روزمره و جاری زندگی اولین گام، کشف شاخص هایی آسان برای شناسایی افراد کم ریسک در برابر کرونا می باشد. سپس بر اساس اولویت بندی، فرصت ابتلای خودخواسته برای رهایی از مشکلات کرونا به گروه هایی از شهروندان داده می شود و در نهایت پس از طی دوره کامل بیماری تا عدم انتقال، گواهینامه و فرصت از سر گرفتن زندگی عادی روزمره برای این افراد فراهم می گردد. مشروح مراحل گفته شده به ترتیب زیر است:گام اول: شناسایی شاخص ها برای تفکیک و شناسایی افراد پر ریسک و کم ریسک با روش های آماری و هوش مصنوعیمسلما با بررسی اطلاعات افرادی که در برابر ویروس کرونا مقاوم بوده اند و با حداقل علائم از این بیماری رهایی پیدا کرده اند، می توان به شاخص های تاثیرگذار در این رابطه دست پیدا کرد. همان شاخص های کم ریسک بودن در برابر ابتلا به کرونا. شاید شاخص هایی مثل سطح ویتامینD ، سن ، جنسیت، گروه خونی، تعداد سول های لنفوسیتT ، سوابق واکسیناسیون، وضعیت سلامت ریه و کلیه ها و....بعضی از شاخص ها مستقیما به عملکرد بدن (به خصوص سیستم ایمنی بدن) اشاره دارند (مثل تعداد سلولهای لنفوسیت T) و بعضی دیگر مثل شاخص سن و سال، نیازمند ترجمه بوسیله روش های آماری (مثل همبستگی های آماری) به شاخص های دیگر مرتبط با عملکرد بدن و عمکرد ایمنی بدن می باشند.برای مثال در مورد تبدیل شاخص سن و سال به سایر شاخص های دیگر از نظر سلامت بدنی برای مقابله با کرونا می توان به تحقیقات قبلی مراجعه کرد. تحقیقاتی که رابطه آماری بین تعداد این سلولها با سن و سال را ارائه می کنند و تعداد سلول های ایمنی از نوع لنفوسیتT را در هر سن و سال تخمین می زنند.همین طور در مسیر دیگری از تحقیقات، افرادی که با حداکثر علائم به کرونا مبتلا شده اند بررسی گردند تا نقاط اشتراک آنها به لحاظ وضعیت سیستم ایمنی و وضعیت سلامت بدن و نیز نقاط اختلاف شان با افرادی که با حداقل علائم مبتلا شده اند مشخص گردد.مسلما سنجش برخی از این شاخص ها به اندازه کافی سریع و ارزان نبوده و نیازمند آزمایش های پزشکی گران قیمتی باشد. در این صورت همان طور که گفته شد به کمک همبستگی های آماری در تحقیقات قبلی می توان برآوردهای لازم را داشت. (مثال تخمین وضعیت سلول های لنفوسیتT و سن و سال)همین طور نگاه فرآیندی هم می تواند مفید باشد یعنی هر یک از شاخصها در کدامیک از مراحل از مرحله ورود ویروس، آلودگی سلولها به ویروس، تکثیر و گسترش ویروس در بدن، توجه سیستم ایمنی به ویروس کدامیک می باشند.از روش های آماری کلاسیک تا استفاده از هوش مصنوعی در علم داده (data science)می توانند کمک بزرگی به کشف شاخص های سریع، ارزان و موثر برای برآورد عملکرد بدن افراد در مقابل کرونا بکنند تا در نهایت افراد کم ریسک در برابر ابتلا به کرونا به راحتی شناسایی شوند و مرحله بعد از آن یعنی ابتلای خودخواسته به کرونا تحت نظارت دولت انجام پذیرد.تاکنون عملکردهای عالی در زمینه های تشخیصی با بکارگیری هوش مصنوعی دیده شده است برای مثال هوش مصنوعی گوگل در تشخیص سرطان سینه عملکردی بهتر از رادیولوژیست ها داشته [3] ، همین طور هوش مصنوعی در تشخیص تومور‌های مغزی و پیش بینی گسترش هماتوم بهتر از برترین پزشکان کشور چین عمل کرده است! [4]به عنوان نمونه دیگر، هوش مصنوعی گوگل توانسته با استفاده از اسکن چشمی ، احتمال ابتلا به بیماری های قلبی را تخمین بزند! [5]پس می توان داده ها را در اختیار تیم هایی از افراد متخصص در حوزه "علم داده" (به طور خاص تر، متخصصان "داده کاوی") ، آمار، هوش مصنوعی و ایمونولوژی و سایر متخصصان مرتبط قرار داد تا شاخص های معتبری برای شناسایی افراد مقاوم در برابر کرونا در اختیار داشته باشیم.در نهایت با این بررسی ها، شاخص های اصلی و مهم که به طور خاص برای مقابله موثر بدن با این ویروس مهم هستند استخراج خواهند شد. شاخص هایی که کارنامه عملکرد هر فرد در مقابله با ویروس کرونا را در سطح اطمینان بالایی پیش بینی می کنند.کاربرد مهم دیگر این شاخصها : کشف این شاخص ها کاربرد و اهمیت ویژه دیگری هم دارد. این که بعد از کشف این شاخص ها می توان راهکارهای موثری برای ارتقا ایمنی و عملکرد بدن افراد پرخطر و کم توان در برابر کرونا ارائه داد. همه اظهارات ضد و نقیض متخصصان در فضای مجازی در مورد مصرف یا عدم مصرف مکمل ها و ویتامین ها در مقابله با بیماری کرونا، نشان دهنده عدم اجماع متخصصان در مورد راهکار عملی برای داشتن بدنی توانمندتر در مقابل ویروس کرونا است.همه این توصیه ها باید به توصیه هایی دقیق تر و عمیق تر تبدیل شوند. دقیق تر در دو جنبه، اول دقیق تر به طور خاص برای مقابله با ویروس کرونا (و نه صرفا توصیه های عمومی برای تقویت ایمنی بدن) و دوم دقیق تر، متناسب با شرایط بدنی هر فرد به طور جداگانه. (توصیه سفارشی برای هر نفر به طور جداگانه)این کاری است که از عهده نرم افزارهای هوش مصنوعی بر می آید و نه متخصصان به صورت انفرادی. (حداقل توصیه های دقیق به میلیون ها نفر، دقیقا متناسب با وضعیت جسمانی شان، آن قدر زمان می برد که متخصصان از عهده اش بر نمی آیند.)بعد از این اقدام، درصد افراد پر ریسک و آسیب پذیر در برابر کرونا به شدت کم می شود و فشار وحشتناک به نظام درمانی کاهش خواهد یافت.گام دوم: برنامه ابتلا تا درمان خودخواسته افراد کم ریسک بر اساس اولویتبعد از شناسایی افراد با ریسک اندک در برابر کرونا، نوبت به دعوت از این افراد برای ابتلای خودخواسته به کرونا برای کسب ایمنی می باشد. در موارد کم ریسک، دوره درمان و نقاهت کوتاه خواهد بود و مبتلایان 8 تا 10روز بعد از آشکار شدن علائم، ناقل ویروس هم نخواهند بود. [6]ابتلای فرد به کرونا در مراکز مشخص شده توسط بهداشت و درمان صورت می گیرد.هر چند احتمال این که بیماری شدیدی بروز کند بسیار اندک است (همه شاخص ها و بررسی ها با همین هدف انجام شده اند که شدت بیماری در افراد انتخاب شده بسیار اندک باشد و نیاز به درمان بیمارستانی به وجود نیاید) ولی افراد، مورد سنجش و مراقب از راه دور قرار می گیرند. همین طور هر بیمار موظف به تکمیل و ارائه گزارش روزانه از وضعیت سلامتی و علائم بیماری از طریق اینترنت می باشد.شرایط افراد متقاضی برای این طرح:· شرایط جسمانی مدنظر (با استناد به شاخص های فوق)· داشتن محیط مناسب برای قرنطینه (بدون حضور افراد با ریسک بالا مثل سالمندان و افراد با بیماری زمینه ای)· داشتن توانمندی مالی کافی برای گذراندن دوره ابتلا تا درمان کامل و قرنطینه بعد از درمان (و در صورت لزوم ارائه کمک های دولتی)· داشتن دسترسی به درمان های متداول کرونا برای درمان در قرنطینه خانگینمونه مناسب افرادی که چنین شرایطی را دارند زوج های جوان هستند.شناسایی افرادی که شرایط بالا را دارند می تواند در حد فیلتر کردن و جستجو در بانک های داده باشد به شرطی که شاخص های شناسایی توانمندی مقابله با کرونا، شاخص های ساده ای باشند و داده های لازم در دسترس باشند.گام سوم: ورود افراد درمان شده به فعالیت های روزمره و جاری زندگیدر نهایت، افرادی که دوره درمان تا عدم ناقل بودن را طی می کنند در سامانه ای ثبت شده و اجازه فعالیتهای کاری و اجتماعی را خواهند داشت. کار و فعالیت های جمعی افراد در خارج از قرنطینه نیازمند تایید در این سامانه خواهد بود.برای مثال به کارگیری کارگران در فعالیتهای مستلزم ارتباط با افراد متعدد، نیازمند این خواهد بود که کارفرما از طریق این سامانه تاییدیه "عدم ناقل بودن و ایمنی در برابر کرونا" این افراد را چک کند.مزیت های این طرح :· به حرکت در آمدن مجدد بخشی از گردش اقتصادی تعطیل شده به علت شیوع کرونابا برگشتن افراد به سر کارشان، هم تولید و هم مصرف (عرضه و تقاضا) رونق بیشتری می گیرد.· فراهم شدن فرصت رسیدگی به سالمندان توسط سایر اعضای خانواده که طی این طرح مبتلا و درمان شده اند.· کمک به بخشی از قشر ضعیف جامعه برای بازگشت به کار برای مثال با فراهم آوردن امکانات "ابتلای خودخواسته" کارگران دارای ریسک پایین و ارائه تاییدیه لازم برای مشغول شدن در کار بعد از گذراندن دوره بیماری.· تغییر ترتیب رویارویی و درگیری ارگان های بدن با ویروسبه جای این که اول از همه، سلول های ریه با ویروس کرونا رو در رو گردند، با تزریق وریدی ویروس، اول سلول های خونی با ویروس کرونا رو در رو می شوند نتیجتا احتمال درگیری شدید ریه کاهش پیدا می کند.· تغییر وضعیت کودکان، از ناقلان بدون علامت به درمان شدگان و افراد بی خطر.اغلب اوقات، خانواده های جوان هستند که کودکانی دارند. نتیجتا هم پدر و مادر جوان و کم ریسک و هم کودک شان، می توانند گزینه های مناسبی برای دوره "ابتلا و رهایی از کرونا" باشند.· کاهش نیاز به تجهیزات خاص بیمارستانی برای پیشگیری از ابتلا به کرونا در بین کادر درمانی که این دوره را می گذرانند.· در نظر گرفتن قرنطینه خاص و ویژه در مورد افراد با ریسک بالا (به خصوص افراد به ظاهر سالم ولی با ریسک بالا)· ابتلا به نوع شناخته شده و غیر جهش یافته ویروس کرونااز آنجایی که یکی از نگرانی ها، جهش ویروس به نوعی مقاوم تر در برابر درمان های متداول است پس ابتلا افراد به نوع شناخته شده و کسب ایمنی کافی از این طریق بهتر است.· کشف راه های کاهش ریسک افرادی که در صورت ابتلا به کرونا خطر جدی آنها را تهدید می کند.· کاهش هزینه های واکسیناسیون عمومی بعد از تولید واکسن.برخی مشکلات احتمالی:· تغییر یا ضعیف شدن ویروس در فرآیند انتقال به متقاضیان ابتلای خودخواسته:در فرآیند انتقال ویروس ممکن است شاهد تغییر ساختار و ژنوم ویروس باشیم که آن را به نوعی ضعیف و بیش از حد متفاوت از نوع متداول آن تبدیل کند و نتیجتا ایمنی لازم به واسطه آن حاصل نگردد. مسلما با انتقال هرچه کم واسطه تر ویروس از افراد مبتلا به افراد جدید متقاضی، این مشکل برطرف خواهد شد.· تغییر ژنتیکی عمده در ویروس و به وجود آمدن ویروسی کاملا جدید:همان طور که کرونا، سارس نوع 2 نامیده می شود (SARS-CoV-2) و آن را نوعی ویروس سارس جهش ژنتیکی یافته می دانند ، ممکن است اتفاق مشابهی برای ویروس کرونای جدید رخ دهد و شاهد جهش ژنتیکی عمده آن باشیم. این احتمال هم در مورد درمان شدگان قبلی و هم در مورد واکسیناسیون در آینده ممکن است رخ دهد و خارج از دسترس ما می باشد.خوشبختانه تحقیقات نشان می دهند این احتمال تا امروز ضعیف بوده و صرفا تغییرات جزئی در ژنوم ویروس به وجود آمده است. [8] [9]· جهش ژنتیکی ویروس در بدن مبتلایان خودخواسته و شدت بالای بیماری برخلاف پیش بینی ها:راه حل این مشکل ، ادامه قرنطینه و در صورت نیاز درمان های تخصصی تر می باشد.· انتشار شاخص های تشخیص ریسک کم در صورت ابتلا:باعث می گردد گروهی از مردم که خودشان را در گروه کم خطر می بینند، شرایط قرنطینه و پیشگیری از عدم انتقال ویروس را با دقت کافی رعایت نکنند.· سرعت کم این نوع ایمن سازی جمعی (Herd immunity):هر چقدر شاخص های تشخیص و تفکیک افراد کم ریسک از افراد پر ریسک، سهل الوصول تر و دقیقتر باشد، سرعت بیشتر و مشکلات احتمالی بعدی کمتر خواهد بود. به هر حال ایمن سازی جمعی کنترل شده به این روش کارآیی خواهد داشت.· عدم رعایت دستورالعمل های درمانی توسط بیماران خودخواسته که باعث شدت گرفتن آن بشود: مواردی مثل بی توجهی به مصرف مایعات زیاد ، استراحت کافی و... که مشکل زا خواهند بود. راه حل آن ، آموزش کامل و استفاده از افرادی از بین پرستاران بازنشسته یا دانشجویان سالهای آخر پزشکی به عنوان "پشتیبان سلامت" برای نظارت بر رفتار و ارائه راهنمایی های موثر به بیماران خودخواسته می باشد. (مشابه پشتیبان تحصیلی)جمع بندی:حلقه گمشده جنگ با ویروس کرونا توجه به شناسایی افراد مقاوم در برابر این ویروس است. افرادی که می توانند با حداقل علائم و بدون تحمیل بار اضافی بر سیستم درمانی کشورها از گردونه انواع گرفتاری های ناشی از کرونا تا حدود زیادی خارج بشوند. استخراج شاخص های سریع و ارزان برای شناسایی این افراد بوسیله علم داده، از روش های آماری کلاسیک تا هوش مصنوعی در علم داده، میسر است. و بعد از آن است که با ابتلای خودخواسته این افراد به بیماری کرونا و طی دوران درمان تا عدم انتقال بیماری، (البته تحت نظارت و با تایید دولت) می توانند وارد فعالیتهای جاری جامعه گردند. کشف شاخص های ذکر شده، راه های موثری برای کاهش ریسک افراد پرخطر نیز پیش روی ما قرار می دهد و شاید در نهایت بتوان به ایمنی جمعی (Herd immunity) (از طریق ابتلای60% افراد جامعه) حتی قبل از آماده شدن واکسن آن دست یافت. واکسنی که به قول دبیر کل سازمان بهداشت، تولید آن 12 تا 18 ماه زمان نیاز دارد.[7] در نهایت این رویکرد در حداقل شکل ممکن، می تواند متوسط ایمنی افراد جوامع را افزایش دهد. ایثار باتمان قلیچ 11فروردین 99منابع:[1] https://www.politifact.com/factchecks/2020/mar/13/viral-image/are-80-percent-coronavirus-cases-mild/.[2] https://www.forbes.com/sites/brucelee/2020/03/18/what-percentage-have-covid-19-coronavirus-but-do-not-know-it/#348e000f7e90.[3] https://dgto.ir/1jru.[4] https://dgto.ir/zy2.[5] https://dgto.ir/136x.[6] https://life.irna.ir/news/83713000.[7] https://www.aa.com.tr/fa/%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA/%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D9%86-%D8%B6%D8%AF%DA%A9%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D9%82%D9%84-%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-.[8] https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2020/03/25/820998549/the-coronavirus-is-mutating-but-that-may-not-be-a-problem-for-humans.[9] https://www.businessinsider.sg/new-coronavirus-mutates-slowly-vaccine-could-be-long-lasting-2020-3?r=US&IR=T.