نقد و تحلیل فیلم شیوع 2011 Contagion

در تاریخ سینما فیلم های بسیاری درباره شیوع بیماری های خطرناک و لاعلاج ساخته شده که بعضا سمت و سوی آخرالزمانی هم یافته است، از فیلم "وحشت در خیابان ها" ساخته الیا کازان و با شرکت جک پالانس در سال 1950 گرفته تا آثاری مانند: "12 میمون" ساخته تری گیلیام و "اپیدمی" به کارگردانی ولفگانگ پیترسن در سال 1995، "28 روز بعد" از دنی بویل محصول 2002، "تهاجم" ساخته الیور هیرشیبگل و "من افسانه هستم" به کارگردانی فرانسیس لارنس و "مه" به کارگردانی فرانک دارابانت و براساس داستانی از استفن کینگ در سال 2007، "کوری" به کارگردانی فرناندو میرلیس در سال 2008(که امسال فیلم "دو پاپ" را در فصل جوایز هالیوود داشت) و براساس داستان معروف خوزه ساراماگو، "شیوع" ساخته استیون سودربرگ در سال 2011 و ...برخی از فیلم های یاد شده به رواج بیماری خطرناک در میان انسان ها به خاطر آزمایش ها یا پروژه های بیولوژیک ارتش آمریکا پرداخته شده همچون فیلم های "مه"، "اپیدمی"، "تهاجم"،"من افسانه هستم" و ...و برخی هم دلیل رواج بیماری را براساس تغییر و تحولات زیست محیطی و یا طبیعی به تصویر می کشند. در برخی فیلم ها مبتلایان به نوعی زامبی بدل شده مثل "28 روز بعد"، "من افسانه هستم"، "تهاجم" و "کوری" و ... و در برخی دیگر به وضعیت دلخراشی می میرند.اما از میان همه فیلم های نامبرده یا نام نبرده، فیلم سال 2011 استیون سودربرگ یعنی "شیوع" بیش از سایرین به وضعیت امروز شایع شدن ویروس کرونا در جهان شباهت دارد. فیلمی که فیلمنامه اش را "اسکات زی برنز" نوشته و نویسنده برخی دیگر از آثار سودربرگ مانند "خبرچین" و "عوارض جانبی" هم بوده و همین امسال هم علاوه بر ساخت فیلم "گزارش"، فیلمنامه "لاندرومات" را هم برای سودربرگ نوشت.در فیلم "شیوع" یک بیماری ویروسی از هنگ کنگ و توسط یک زن آمریکایی به نام بث امهوف (گویینت پالترو) شروع شده، توسط وی به شیکاگو و یکی از دوستان قدیمی اش سرایت می کند و سپس وقتی به میناپولیس، محل سکونتش بازگشته، پسرش را دچار کرده و همسرش میچ (مت دیمن) را هم در معرض ابتلا قرار می دهد.اما ویروس یاد شده که نتیجه حاصل از ترکیبات بیولوژیک درون بدن خفاش و خوک بوده توسط خوک آلوده به رستورانی در هنگ کنگ رسیده و از طریق سرآشپز آن رستوران به بث امهوف که علاقه به دیدن سرآشپز داشته منتقل می گردد.از این پس ویروس افراد بسیاری را در دنیا آلوده کرده و پس از مرگ سریع بث و پسرش براثر آنسفالیت مغزی و همچنین دوستش در شیکاگو، به دیگر نقاط جهان مانند انگلیس و هند و ... کشیده شده و در طی مدت 26 روز، دو و نیم میلیون نفر را در آمریکا و 26 میلیون نفر را در سراسر جهان می کشد.سازمان هایی مانند کنترل و پیشگیری از بیماری (CDC) و سازمان بهداشت جهانی (WHO) تحقیقات وسیع خود را به سرپرستی فردی به نام دکتر چیورز (لارنس فیشبرن) آغاز کرده که در همان اواسط کار یکی از متخصصین خود به نام دکتر میرز (کیت وینسلت) را براثر ابتلاء به بیماری از دست می دهند ولی متخصص دیگر یعنی دکتر الی هکستال (جنیفر الی) تا پایان ماجرا حضور داشته و اساسا واکسن اصلی را هم او کشف می کند.در این میان یک خبرنگار اینترنتی یا وبلاگ نویس به نام آلن کروموید (جود لاو) هم مدام به شایعات دامن زده و همه تلاش ها برای نابودی ویروس و بیماری را نتیجه زد و بند شرکت های دارویی با سازمان های بین المللی دانسته و خودش که گویا دوازده میلیون مخاطب رد صفحه فیس بوکش دارد، دارویی را به عنوان واکسن اعلام کرده که بابتش میلیون ها دلار به جیب می زند، بدون آنکه ذره ای از واقعیت را به مخاطبانش انتقال داده باشد! البته در کنار این شایعه پراکنی ها، خود دکتر چیورز هم به آزمایشات بیولوژیک ارتش آمریکا که معمولا سرچشمه چنین اختلالات بیولوژیک و محیط زیستی است نیز مشکوک شده است.فیلم "شیوع" تقریبا از اواسط خود به یک فیلم آخرالزمانی شبیه می شود، خیابان ها و اماکن شهرها خالی شده، مردم به فروشگاهها و خانه ها حمله می کنند، ارتش شهرها را ایزوله کرده و اجناس را میان مردم تقسیم می کنند، گروههایی به غارت می پردازند و ... اما برخلاف فیلم های مشابه که به حضور زامبی ها و یا موجودات عجیب و غریب می انجامد، فیلم "شیوع" به گونه ای واقع گرایانه و براساس همان تحقیقات آزمایشگاهی برای یافتن واکسن و پیشروی بیماری پیش می رود.استیون سودربرگ همچنان مانند دیگر فیلم هایش، خودش با نام "پیتر اندروز" فیلمبرداری فیلم را برعهده داشته و با ریتمی قابل توجه فیلم را شروع و ادامه داده و به پایان می رساند. او تعلیق وحشت از ویروس و بیماری ناشناخته را در اواسط فیلم به نقطه ناگزیری رسانده اما همچنان می تواند با انبوه بازیگران معروف فیلم، آن را از نقطه یاد شده رها ساخته و به انجام قابل قبول و امید بخشی برساند، در حالی که از هیچ تغییر و تحول غیر منطقی و فراتر از فیلمنامه نیز بهره نگرفته و همه ابعاد قصه اعم از شخصیت ها و داستان را با منطق خود قصه پیش می برد.شباهت های فیلم "شیوع" و آنچه امروز تحت عنوان کرونا، به صورت اپیدمی درآمده، باعث شده که شک و شبهه هایی درمورد ساختفیلم بوجود بیاید و اینکه گویا سناریوی چنین واقعه ای از حدود 10 سال پیش ریخته شده بوده است. اینکه هر دو بیماری چه در فیلم "شیوع" و چه به عنوان کرونا، از چین آمده، منشاء آن خفاش بوده و علائمی همچون آنفولانزا دارد و به سرعت سرایت کرده و مرگبار است (اگرچه کرونا مثل ویروس فیلم "شیوع" مرگبار نبوده) موضوعاتی است که بسیاری را نسبت به فیلم یاد شده و منشاء بیماری کرونا مشکوک گردانده است. مصاحبه هایی هم که اخیرا و پس از اپیدمی ویروس کرونا توسط برخی دست اندرکاران فیلم صورت گرفته به این شک ها و ابهامات افزوده است.اسکات زی برنز نویسنده فیلمنامه "شیوع در مصاحبه ای گفته:"شاید بعضی‌ها بگویند که این شباهت‌ها غیر طبیعی است؛ اما من متعجب نیستم. چون زمانی که با متخصصان در این زمینه صحبت کردم، آن‌ها به من گفتند که این موارد روزی اتفاق در جهان خواهند افتاد."!تهیه کننده فیلم "شیوع" هم در مورد شباهت ها در مصاحبه ای دیگر گفته:"عقیده سودربرگ و اسکات برنز این بود که فیلمی به شدت دقیق بسازیم که با پروتکل‌های واقعی و علوم مطابقت داشته باشد."!!توجه داشته باشیم که فیلم "شیوع" توسط کمپانی هایی مانند برادران وارنر (از جمله استودیوهای اصلی هالیوود) تولید شده است که در ساخت فیلم های به اصطلاح پیشگویانه مانند "جن گیر" (که تئوری حمله به عراق را سی سال قبل از آن ارائه کرد) و "هکرز" و "برادران سوپر ماریو" (تصویر سازی قبلی از حمله به برج های دوقلوی نیویورکی و واقعه یازده سپتامبر) و "جوکر" (تصویر سازی و نسخه پیچی برای شورش های ضد سرمایه داری سال 2019) و... سابقه طولانی دارد و همچنین کمپانی "ریجنسی" متعلق به آرنون میلچان که به عنوان تامین کننده اصلی صنعت سلاح های هسته ای اسراییل از سوی شیمون پرز رییس سابق رژیم صهیونیستی، لقب پسر خوب اسراییل را دریافت کرد!نکته جالب اینکه شباهت های فیلم "شیوع" با قضایای ویروس کرونا در جهان باعث شده، پس از گذشت 9 سال مجددا میلیون های نفر در دنیا به تماشای این فیلم بنشینند و باعث شوند تا در همین یکی دو هفته اخیر فیلم "شیوع" در زمره پربیننده ترین فیلم های اینترنتی و در وب سایت هایی مانند "آی تونز" در کنار فیلم های جدیدی همچون "روزی روزگاری در هالیوود" و "انگل" قرار بگیرد!