مدیریت پروژه به سبک و سیاق Agile

در ادامه موضوع یادگیری متدولوژی Agile که در مقاله قبلی استارت آن را زدم در این مقاله به جزئیات آن و توضیحات بیشتر می پردازم. متدولوژی Agile یک الگوی مدیریت پروژه است که بر اساس توسعه چابک و تکرار پایه‌ریزی شده است. با توجه به تکرارپذیری و افزایشی بودن متدولوژی Agile تیم‌ها می‌توانند تا با یک رویکرد چابک و انعطاف‌پذیر به پروژه خود بپردازند و در مواجهه با تغییرات مداوم در نیازهای مشتریان، تغییر کنند.در متدولوژی Agile، پروژه به دوره‌های کوتاه تقسیم می‌شود که به عنوان "Sprint" شناخته می‌شوند. به طور معمول هر اسپرینت دو هفته است ولی بنا به پروژه می تواند از یک تا چند هفته باشد و در طول آن، تیم تلاش می‌کند تا بخشی از پروژه را به اتمام برساند. پس از پایان هر اسپرینت، تیم با مشتری به بررسی عملکرد خود و همچنین بازخورد از سوی مشتری به محصول برای پیشرفت و بهبود ادامه کار می‌پردازد. به این ترتیب، متدولوژی Agile به تیم‌ها امکان می‌دهد تا با توجه به نیازهای مشتریان، اولویت‌های پروژه را تعیین کرده و بر اساس آن‌ها کار خود را ادامه دهند. به طور کلی، روش‌های مختلفی در متدولوژی Agile وجود دارد که در زیر به برخی از این روش‌ها اشاره خواهم کرد:روش Scrum: در این روش، تیم‌ها با تقسیم پروژه به دوره‌های کوتاه و تکرارپذیر، با توجه به نیازهای مشتریان به کار خود ادامه می‌دهند و در پایان هر دوره، با مشتریان جلسه بازبینی اسپرینت برگزار می‌کنند تا بازخورد و نظرات مشتریان را دریافت کنند.روش Kanban: در این روش، تیم‌ها با استفاده از یک کارت‌بورد (Kanban Cards) ، به ترتیب اولویت، کارهای خود را مدیریت می‌کنند و سعی می‌کنند به صورت مداوم و با توجه به نیازهای مشتریان، بهبود کیفیت و راندمان پروژه را به دست آورند.روش XP (Extreme Programming): در این روش، تیم‌ها با استفاده از تکنیک‌های مختلفی مانند برنامه‌نویسی جفت شده (Pair Programming) و تست‌های خودکار، به توسعه‌ی نرم‌افزار می‌پردازند تا با بهبود کیفیت نرم‌افزار، پاسخ به نیازهای مشتریان را بهبود بخشند.روش Lean Software Development: در این روش، تیم‌ها با تمرکز بر بهبود فرایندهای داخلی و کاهش هدر رفت‌ها، به بهبود راندمان و کیفیت پروژه می‌پردازند.همچنین، روش‌هایی مانند Crystal، Dynamic Systems Development Method (DSDM) و Feature Driven Development (FDD) نیز در متدولوژی Agile وجود دارند که هر کدام به صورت مخصوص به مشکلات و نیازهای خاص پروژه، از تکنیک‌ها و روش‌های مختلفی استفاده می‌کنند. به هر حال، همه‌ی این روش‌ها به یک اصل کلی عمل می‌کنند و آن نیز توسعه‌ی چابک و تکرارپذیر است که باعث می‌شود تیم‌ها بتوانند با توجه به تغییرات و نیازهای مشتریان، به بهترین شکل ممکن به توسعه‌ی پروژه بپردازند.در بین روش های مختلف متدولوژی Agile روش Scrum محبوبیت بیشتری در مدیریت پروژه‌های نرم‌افزاری و صنعت نرم‌افزار به دلیل سازماندهی و افزایش توانایی تیم‌ها دارد ولی نمی‌توان گفت که روش Scrum در متدولوژی Agile "خیلی بیشتر" از روش‌های دیگر روی بورس است، زیرا روش‌های دیگر نیز در صنعت نرم‌افزار مورد استفاده قرار می‌گیرند و به دلیل مزایایی که هرکدام دارند، ممکن است در برخی شرایط بهتر از Scrum عمل کنند.در ادامه متدولوژی Agile با روش Scrum را مورد بررسی قرار دادم و سعی کردم مطالبی که در این حوزه تجربه کردم را به صورت علمی توضیح دهم، با من باشید تا در ادامه روش Scrum را بررسی کنیم :علت محبوبیت Scrum در صنعت نرم‌افزار به دلیل مزایایی است که این روش ارائه می‌دهد، به عنوان مثال:افزایش توانایی تیم‌ها در مدیریت پروژه‌های نرم‌افزاری با استفاده از فرآیند مشخص و سازماندهی شدهکاهش احتمال خطا و اشتباهات در فرآیند توسعه نرم‌افزارافزایش شفافیت و انعطاف‌پذیری در فرآیند توسعه نرم‌افزاربهبود ارتباط بین تیم‌های توسعه و تیم‌های کسب و کارافزایش تعامل و همکاری بین اعضای تیم‌هاهمچنین صنعت نرم‌افزار از نظر نوع پروژه‌هایی که به آن‌ها مربوط می‌شود، با چالش‌هایی مانند زمان‌بندی دقیق، سازماندهی و هماهنگی بین تیم‌های مختلف و مدیریت پروژه‌های پیچیده مواجه هستند و در این شرایط، Scrum می‌تواند به عنوان یک روش کارآمد و موثر در بهبود فرآیند توسعه نرم‌افزار و مدیریت پروژه‌های پیچیده، مورد استفاده قرار گیرد.بنابراین، به‌طور کلی می‌توان گفت که روش Scrum در صنعت توسعه نرم‌افزار، بیشتر از روش‌های دیگر در حال حاضر مورد استفاده قرار می‌گیرد و جایگاه بسیار مهمی در فرآیند توسعه نرم‌افزار دارد.تیم Scrum شامل سه گروه اصلی است: Product Owner، Scrum Master و Development Team. هر یک از این اعضا نقش و مسئولیت‌های منحصر به فرد خود را در فرآیند Scrum دارند.نقش Product Owner: مسئولیت تعریف نیازمندی‌های محصول و اولویت‌بندی آن‌ها را دارد. او باید برای تیم توضیح دهد که محصول چگونه باید باشد و چه نیازمندی‌هایی باید در هر Sprint برآورده شود. Product Owner همچنین مسئول توضیح دادن وضعیت پروژه به سایر مشارکت‌کنندگان است. نقشScrum Master: مسئولیت برگزاری Scrum Events، رفع موانع و ارتقای فرآیند Scrum را دارد. او باید تیم را به عنوان یک واحد هماهنگ کند و تمرکز آن‌ها را بر روی اهداف Sprint و بهبود فرآیند Scrum نگه دارد. Scrum Master همچنین مسئول حفظ فرآیند Scrum و پیاده‌سازی آن در سازمان است. نقش Development Team: گروهی از توسعه‌دهندگان و افراد حرفه‌ای که در هر Sprint به شکل خود سازماندهی شده‌اند و مسئولیت توسعه و تحویل نسخه‌ی کارآمد محصول در هر Sprint را دارند. Development Team باید با همکاری و هماهنگی با Product Owner و Scrum Master، محصول را توسعه دهند و بهبود کیفیت و عملکرد آن را تضمین کنند.تیم Scrum باید با همکاری و هماهنگی با یکدیگر، محصولی کیفی و با ارزش برای مشتریان ایجاد کنند و بهبود مداوم فرآیند Scrum را تضمین کنند.مسئولیت Scrum Master در تیم خیلی پیچیده و مهم است و تا حدودی می توان گفت که افرادی که این مسئولیت را دوست دارند و می خواهند به عنوان Scrum Master فعالیت خود را ادامه دهند باید عاشق چالش و پیچیدگی باشند.پر چالشترین و همینطور مهمترین موضوع در فرآیند اجرای پروژه Scrum Events یا رویدادهای Scrum است که شامل گروهی از جلسات است که در طول Sprint برای هماهنگی تیم و پیاده‌سازی فرآیند Scrum برگزار می‌شوند. این Scrum Events عبارتند از:جلسه Sprint Planning: در این جلسه، تیم Scrum برای Sprint بعدی برنامه‌ریزی می‌کند. در این جلسه Product Owner، اولویت‌های محصول را مشخص می‌کند و Development Team بر اساس آن برنامه‌ریزی می‌کند که چه نیازمندی‌هایی باید در طول Sprint برآورده شود.جلسه Daily Scrum: یک جلسه کوتاه روزانه است که هر صبح برگزار می‌شود. در این جلسه، اعضای تیم Scrum به صورت خلاصه از پیشرفت خود در Sprint گزارش می‌دهند و مشکلات خود را در انجام کار مطرح می‌کنند. هدف این جلسه، هماهنگی بیشتر بین اعضای تیم و رفع موانع است.جلسه Sprint Review: در این جلسه، تیم Scrum نسخه‌ی کارآمد محصول را به مشتریان یا سایر مشارکت‌کنندگان نشان می‌دهند. هدف این جلسه، فرصت دادن به مشتریان برای ارزیابی نسخه‌ی کارآمد محصول و ارائه بازخورد است.جلسه Sprint Retrospective: در این جلسه، تیم Scrum به بررسی عملکرد خود در Sprint گذشته می‌پردازد. در این جلسه، مشکلات و موانعی که تیم در طول Sprint با آن‌ها مواجه شده است، بررسی می‌شود و راهکارهای بهبود فرآیند Scrum پیشنهاد می‌شود. هدف این جلسه، بهبود مداوم فرآیند Scrum و افزایش بهره‌وری تیم است.موضوعات بسیاری در حوزه Agile و Scrum مطرح است و بعضا در برخی سازمان‌ها این فرآینده‌ها به اشتباه تعریف می‌شوند و چالش‌هایی را ایجاد میکنند.یکی از موضوعاتی که برای خودم نیز سوال بود موضوع تغییرات مداوم در حین اجرای پروژه بود که در مدل Agile این تغییرات با استاندارد و قاعده و قانونی همراه است و اینکه اصلا تغییری هم در حین اجرای پروژه مطرح نشود درست نیست، پس چه باید کرد؟در روش Agile و Scrum، تغییرات و افزودن نیازمندی‌ها به فرآیند توسعه نرم‌افزار جزء عمده‌ای از پروژه محسوب می‌شود. به دلیل اینکه با تحولات دنیای تکنولوژی، نیازهای مشتریان نیز در حال تغییر هستند، در این روش که متمرکز بر مشتری است، این امکان وجود دارد که در هر دوره (Sprint)، نیازمندی‌های جدیدی به پروژه اضافه شوند و تغییراتی هم در نیازمندی‌های موجود ایجاد شود.در روش Scrum، تغییرات مداوم از سوی مشتری در فرآیند توسعه نرم‌افزار مدیریت می‌شوند. در هر دوره، مشتری با تیم توسعه به صورت فعال در تعیین نیازمندی‌های جدید و افزودن آنها به پروژه شرکت می‌کند. همچنین، در این روش، تیم توسعه و مشتریان به صورت مداوم در ارتباط هستند و هرگونه تغییر و نیازمندی جدید به سرعت در محیط پروژه اعمال می‌شود.با این روش، فرآیند توسعه نرم‌افزار بهبود می‌یابد و این امکان وجود دارد که نرم‌افزاری بهتر و با کیفیت‌تر تحویل داده شود. همچنین، این روش باعث کاهش خطاهای نرم‌افزاری و هزینه‌های اضافی مرتبط با تغییرات در فرآیند توسعه می‌شود. در نتیجه، مزایای این روش برای توسعه نرم‌افزار و مشتریان بسیار قابل توجه است و به‌طور کلی، این روش برای توسعه نرم‌افزار با رویکرد Agile، بهترین روش مدیریت پروژه است.حال در این راستا چالشی مطرح میکنماگر تغییری در میان اسپرینت مطرح شود و خیلی ضروری باشد چه اتفاقی می افتد؟ و اگر این تغییر هر بار تکرار شود! این نحوه ایجاد تغییر در حین اجرای اسپرینت سبب بی اعتمادی به PO (Product Owner) می شود. حتما می‌پرسید چرا؟ چون تیم برنامه نویس و یا اجرایی بعد از هر بار تغییر در میان اسپرینت تفکری در ذهنشان شکل می‌گیرد که "ای بابا این PO هم نمی دونه چی می خواد و یا نمی فهمه که مشتری چی نیاز داره" و این موضوع تغییرات مداوم در اجراهای بعدی باعث می‌شود که هر بار سوال شود "مطمئنی که همینو می خوای دیگه مطمئنـــــــــــــــــی ؟"اگر تغییرات بیش از حدی اتفاق بیفتند و یا به صورت ناگهانی صورت گیرند، ممکن است تیم Scrum به مشکلاتی مانند تأخیر در تحویل محصول، کاهش کیفیت و یا افزایش هزینه‌ها برخورد کند. بنابراین، در فرآیند Agile باید با دقت و با توجه به نیازهای مشتریان و اهداف پروژه، به تغییرات رسیدگی شود.برای مدیریت تغییرات در فرآیند Agile، می‌توان از رویه‌هایی مانند backlog grooming و sprint planning استفاده کرد. در این رویه‌ها، نیازمندی‌های مشتریان و اهداف پروژه بررسی و اولویت‌بندی می‌شوند و در Sprint بعدی برای پیاده‌سازی در نظر گرفته می‌شوند. اگر تغییراتی در طول Sprint ایجاد شده باشد، تیم Scrum باید با دقت و با توجه به اولویت و تأثیر آن بر روی پروژه، این تغییرات را در Sprint بعدی در نظر بگیرد.همچنین، در فرآیند Agile باید از ابزارهایی مانند continuous integration و continuous delivery استفاده کرد تا با تغییرات پیوسته در محصول، به سرعت و با کیفیت بالا به تحویل محصول بپردازیم.پیشنهادات زیر را جهت بهبود پروسه‌های اجرایی پروژه‌های نرم‌افزاری که از Agile و Scrum استفاده می‌کنند، مطرح می‌کنم:تعیین اهداف و ساختار پروژه: در ابتدای پروژه، باید اهداف و ساختار پروژه به صورت دقیق تعیین شود. باید مشخص شود که چه کاربردهایی برای نرم‌افزار وجود دارد و چه نیازهایی باید برطرف شود. همچنین باید ساختار پروژه مشخص شود که شامل تعداد اعضای تیم، نقش وظیفه‌ای هر عضو، نرم‌افزارهای مورد استفاده و غیره می‌شود.ایجاد پشتیبانی و هماهنگی بین تیم: هماهنگی بین اعضای تیم یکی از مهم‌ترین عناصر در اجرای پروژه‌های نرم‌افزاری با استفاده از Agile و Scrum است. برای این منظور، می‌توانید از ابزارهای کارگروهی و مدیریت پروژه استفاده کنید.تعیین مراحل Scrum: برای اجرای پروژه، باید مراحل اسکرام مشخص شود. این مراحل شامل تعریف backlog، sprint، daily stand-up meetings و sprint review هستند. برای هر مرحله باید زمان‌بندی و وظایف مشخص شود.ایجاد فرآیند ارزیابی مستمر: برای بهبود پروسه‌های اجرایی پروژه، باید فرآیند ارزیابی مستمری را ایجاد کرد. این فرآیند شامل بررسی مراحل پروژه، ارزیابی عملکرد اعضای تیم و بررسی نتایج sprint ها می‌شود.آموزش و آگاهی‌بخشی: برای بهبود پروسه‌های اجرایی پروژه‌ها، باید اعضای تیم را با مفاهیم Agile و Scrum آشنا کرد و آنها را آموزش داد. همچنین باید از بهترین روش‌های اجرای پروژه با استفاده از Agile و Scrum آگاهی داشت.استفاده از ابزارهای دیجیتال: استفاده از ابزارهای دیجیتال به عنوان بخشی از فرآیند اجرای پروژه با استفاده از Agile و Scrum به طور قدرتمندی می‌تواند در بهبود پروسه‌های اجرایی پروژه کمک کند. این ابزارها می‌توانند از طریق تسهیل کارگروهی، مدیریت پروژه، برنامه‌ریزی و زمان‌بندی، مانیتورینگ پیشرفت پروژه و سازماندهی شبکه‌های ارتباطی بین اعضای تیم، به بهبود پروسه‌های اجرایی پروژه کمک کنند.استفاده از تکنیک‌های Lean و Kanban: استفاده از تکنیک‌های Lean و Kanban به عنوان بخشی از فرآیند اجرای پروژه با استفاده از Agile و Scrum به طور قدرتمندی می‌تواند در بهبود پروسه‌های اجرایی پروژه کمک کند. این تکنیک‌ها به نحوی طراحی شده‌اند که به کاهش هدررفت‌ها، بهبود فرآیند، کاهش زمان انتظار، بهبود کیفیت و بهبود تعاملات بین اعضای تیم کمک می‌کنند.جلسات بازخورد: برگزاری جلسات بازخورد پس از پایان هر Sprint و در پایان پروژه می‌تواند در بهبود پروسه‌های اجرایی کمک کند. این جلسات می‌توانند به عنوان فرصتی برای بررسی نتایج پروژه، تشویق اعضای تیم، بررسی نقاط ضعف و قوت پروژه و برنامه‌ریزی برای پروژه‌های آینده استفاده شوند.با توجه به موارد فوق، بهبود پروسه‌های اجرایی پروژه‌های نرم‌افزاری با استفاده از Agile و Scrum ممکن است به نظر مشکلاتی برای برخی از تیم‌ها داشته باشد، اما با پیاده‌سازی صحیح این روش‌ها و بکارگیری بهترین روش‌ها و ابزارهای موجود، می‌توان به بهبود فرآیند اجرای پروژه و بهبود کیفیت نرم‌افزار دست یافت.و تا درودی دیگر بدرودخوشحال میشم نظرات و پیشنهادات شما را در رابطه با این مقاله داشته باشم.