ایران بانو، مادر من

ایران‌بانو مادر منشنی همیشه بوی پیاز و سیر داغ می‌داد؛ هروقت که ماچ‌ات می‌کرد، گونه‌هایت پر از تف‌اش می‌شد و باید زود پاک‌اش می‌کردی؛ ولی صبر می‌کردی سرش را برگرداند تا دل‌اش نشکند. شنی دوست نداشت مادربزرگ صدایش بزنیم؛ می‌گفت: " من مامان‌ام، پیرم‌ نکنید توروخدا". بچه‌تر که بودم، عشق‌اش این بود که مرا پیش دوست و ِِِآشنا ببرد و بشنود که "شهناز خانم، پسرته؟!" و با افتخار می‌گفت:"نه نِوه‌مه" چروک‌هایش کم نبود، ولی می‌خواست جوان بماند.شنی قشنگ‌ بود؛ می‌گویم قشنگ، نه مثل قشنگ‌های حالا؛ شنی چشمان درشتی نداشت، چروک کم نداشت، قدش خیلی کوتاه بود، همیشه موی کوتاهی داشت، دندان‌هایش یکی‌ در میان مثل فیلم‌های چاپلین سیاه و سفید بود؛ حقیقت‌اش اصلا به خودش نمی‌رسید ولی نگاه‌اش که می‌کردی، می‌شد بفهمی که روزی به قول "خودش" برو و بیایی داشته و به زور به این "ایرج"‌ دادند‌اش. وقتی می‌رفته از‌ تلمبه سر گذر، آب پر کند، پسر و مرد بوده که دنبال‌اش می‌افتاده، ناز‌ش را می‌کشیده و شنی(خودش می‌گوید، الله اعلم) با دو تا فحش آب نکشیده ردشان می‌کرده پی‌کارشان.ایرج همه تلاش‌اش را کرده بود؛ هرکاری کرده بود که شنی را بکشد. همیشه ایراد‌ش را می‌گرفت، شک می‌‌کرد، تریاک‌اش را می‌کشید، بچه‌هایش را می‌زد، سگ‌مست می‌شد و فحش‌می‌داد. او همه بچه‌هایش را کشت؛ یکی معتاد شد، آن یکی مالیخولیایی، این یکی بیکار و یکی‌شان که مادر من بود، به هر نحو و شکلی نیمچه درسی خواند و فرار کرد. مادرم میگفت ایرج هم خودش قربانی بچگی‌اش است و پدر جوان‌مرگ‌شده‌اش. از ۱۴ سالگی خرج ۶ سر عائله را می‌داده و زندگی زمخت و تیز‌اش کرده بود‌ از کنار هرکس که می‌گذشت زخمی می‌گذاشت. ابروهای کلفتی‌داشت، صورتی که آفتاب گاراژهای کویت و ترس فردا سوزانده بودش، صدایش را که می‌شنیدی، فرقی با آوای اره روی تنه درخت نداشت؛ اصلا کارش این بود، اره کردن هر چیز که آینده‌ای داشت. یکی از پسرهایش،بهمن، ۹ سالگی مرد، کسی نفهمید از چه؛ اما ایرج گریه ‌اش بند نمی‌آمد، یاد همه چک و لگدهای بی‌بهانه‌ای افتاد که زده بودش؛ آن یکی پسرش که یکسال از دیگری بزرگتر بود را نابود کرد؛ بهادر سر و زبان نداشت ولی حرف زور خون‌اش را به جوش می‌آورد، چندباری جلوی‌اش وایساد و از خانه پرت شد بیرون؛ بعدم معتاد و ...ایرج‌خان، موهای آزاده را ۱۵ سالگی چید، همیشه تحقیرش کرد و الان هم که سی و اندی سن دارد، نتوانسته تکه‌های خودش را به هم بچسباند. بابک ته تغاری کمی وضعیت‌اش بهتر بود، پسری بود بعد از بهمن، حرف‌شنو؛ آن طور که ایرج میخواست، امیدش به بابک بود، با اندک پولی که از دوران کویت جمع کرده بود و نجاری کوچکی که داشت(بعد از مرگ بهمن دیگر نتوانست کویت برود) هرچه معجون و دمنوش و زهرمار مقوی به حلق این بیچاره ریخت تا شاید قدش به خودش نرود، افاقه نکرد، از همه کوتاه تر شد و بی‌اعتماد به نفس.مادرِ من را دوست داشت؛ ثریا همیشه یاد گرفته بود سرش را پایین بیندازد و چشم‌ بگوید و مظلوم شود؛ پرستار بچه‌ها بود و مادر دوم بابک و آزاده. اگر‌ پدرش میگفت شب سیاه است، نه که قبول کند ولی نه نمی‌آورد‌. شیراز درس‌اش را خواند و انگار به قول خودمان اپلای کرد، شد زن یک استاد دانشگاه، پدر من.بهمن مرد، مفت مرد، بهادر تبعید شد، آزاده و بابک زندانی. ثریا هم که کارش درست شد و رفت. شنی هنوز همانجاست‌، ایرج عرق‌اش را می‌خورد و مانده با گذشته چه کند؟ بگوید اشتباه کرده؟ ابهت و غرورش چه؟ فرزندان‌اش درست می‌شوند؟ بهمن زنده می‌شود؟ آزاده می‌خندد؟ بابک چه؟ولی، بارش بر دوشش مانده؛ می‌خواهد عذر بخواهد، بگرید، بخشش بطلبد، اشتباهات‌اش را جبران کند؟ ولی جبران چه؟ مردن بچه ها و تبعید و رفتن‌شان؟ عمر رفته و دل خسته شنی؟در خودش پیچیده و درنمی‌آید، سیگار می‌کشد‌ پشت به پشت، به تلویزیون خیره می‌شود، نمی‌دانم‌ لابه‌لای اخبار دنبال چه می‌گردد، عصرها میرود بازار مسگرها لبی‌تر‌ میکند و دودی میگیرد و با چشمان قرمز بیرون زده برمی‌گردد.شنی غم‌اش هست ولی نیست، خودش را سرگرم می‌کند، محبت‌اش را دریغ نمی‌کند، هم‌ خم شده هم شکسته، اما زنده‌ست. معجزه است؛ با بودن ایزج، شنی هنوز زنده است؛ بین همه اهالی آن خانه می‌خندد و می‌خنداند. نبرد زندگی را شنی برده است، جای زخم‌هایش خوب نشده، وضع بچه‌ها گهگاه چشمانش را خیس می‌کند و دلش را خون. ولی شنی مانده است‌‌. شنی بدون جنگیدن، پیروز شده. ضعیف است، اما هنوز شمع روح بزرگش سو سو می‌زند و چشم امید خانه است. شنی خود خانه است‌. شنی مادر است. شنی خود ایران است. با چهره رنجور، خاک‌خورده، بی‌رنگ‌ و بی غل، غصه‌ی فرزندان‌اش را می‌خورد، جای تک تک آن‌ها درد می‌کشد، می‌میرد، حبس‌می‌شود، تبعید می‌شود و می‌رود؛ بگویم استوار مانده؟ نه، ولی "مانده"؛ هرچه عزا داشته بر سرش گرفته و بر تن اش زخمی مانده، چروک‌هایش تجربه‌اش را به رخ می‌کشد و لبخندش امید را در در دل ما نگه داشته است. ما همه مردیم‌. رفتیم، ماندیم. حبس شدیم؛ ایرج هم مانده و حوض‌ش. شنی مانده، می‌ماند، او مثل خودش قشنگ است. کاش بماند. کاش شنی بماند، ما هم روزی از قبر بر‌میخزیم، به آغوش‌اش میفتیم و به پای‌اش. کاش ایران‌مان بماند. دلمان قرص بودن‌اش است و ما‌،نوه‌هایش امید و نیروی زندگی‌اش.ایران بانو مادر من آرایشی نیست، لباس و عطر خوب نمی‌پوشد و نمی‌زند، رنجور است و چروکیده، اما مادر ماست. ایران بانو، مادر من‌ سالار هر چی مادره، ایران بانو مادر من از هرچی مادره سره...