چگونه از دوره مدیریت کسب و کار (MBA) حداکثر استفاده را ببریم؟

این چند وقت، با توجه به اینکه ورودی‌های 1400 تازه دوره ـشون شروع شده و اول راه هستند، چند نفری به طرق مختلف ازم سوال کردند که به نظرت برای استفاده حداکثری از دوره MBA چی کار کنیم؟ منم سعی کردم مواردی که به نظرم مهم هست رو بهشون توضیح بدم ... ولی با توجه به اینکه تکرار این سوال زیاد شده، با خودم گفتم شاید بد نباشه بجای اینکه تک تک پاسخ دوستان رو بدم توی یک پلتفرم به صورت عمومی نظرم رو بگم، اینجوری هم ایندکس میشه و بعدا برای یه سری از دوستانی که احتمالا من نمیشناسمشون قابل استفاده است، هم وقت خودم کمتر گرفته میشه و از همه مهم‌تر اینجوری فضای تعاملی هست و عزیزان دیگه هم میتونند نظراتشون رو در مورد این سوال زیر متن من کامنت کنند.قبل از اینکه بریم سراغ اصل متن این رو اضافه کنم که من خودم هم هنوز توی این مسیر در حال یادگیری هستم و خیلی موارد هست که خود من هم نسبت بهشون بی‌اطلاع هستم و این متن صرفا نظر و تجربه شخصی من هست نه یه تجویز کلی برای همه آدم‌ها.به نظرم بد نیست از اینجا شروع کنیم که اصلا MBA چی بوده و برای کی طراحی شده. اگه خیلی دقیق دوست دارید با تاریخچه دوره MBA آشنا بشید پیشنهاد میکنم این نوشته رو از سایت متمم بخونید که خیلی کامله؛ من در اینجا سعی ندارم در مورد تاریخچه دوره MBA صحبت کنم فقط میخوام به دو نکته اشاره کنم:1- این دوره برای افراد دارای سابقه کار که الآن به دنبال ترفیع گرفتن و قرار گرفتن در سمت‌های مدیریتی (میانی یا ارشد) هستند طراحی شده، در حالیکه در ایران عموما این شکلی هست که افراد بدون سابقه کار و مستقیما از کارشناسی (اون هم عموما مهندسی) میان سمت این رشته و این باعث میشه این دوره اونجوری که باید خروجی نداشته باشه. حالا چیکار میشه کرد؟ به نظرم برای حل این مشکل خوب هست که همزمان با تحصیل کار هم بکنیم. اینجوری کم کم کاربرد چیزهایی که داریم میخونیم رو میبینیم و از طرفی توی محیط کار یه سری سوال برامون ایجاد میشه که بهمون جهت میده و میتونیم خیلی بهتر از کلاس‌ها استفاده کنیم.2- این دوره یک دوره تمام وقت (فول تایم) هست. یعنی نباید در کنارش کار کرد و تمام مدت به صورت متمرکز روی شرکت در کلاس‌ها، آماده کردن ارائه‌ها، خواندن کتاب‌های رفرنس و مقالات و ... وقت گذاشت!مورد یک و دو با هم تناقض دارند اولی میگه در کنار درس کار کن ولی دومی میگه روی درس متمرکز شو، حالا ما باید چیکار کنیم دقیقا؟ به نظرم باید کنار درس کار کرد ولی این کار کردن برای جبران یکی از کمبودهای ماست و نباید تبدیل به بهونه‌ای بشه برای درس نخوندن. یعنی باید در کنار تحصیل در دوره MBA کار کرد ولی کلی هم برای خوندان درس و گزارش و مقاله وقت گذاشت. در واقع برای جبران یک خلاء که از ابتدای ورود به دوره داشتیم باید فشار بیشتری رو متحمل بشیم و نباید فقط به یکی از این دو مورد تکیه کنیم.حالا اصلا دانشگاه مهم هست یا نه؟بعیده که شما بخواهید توی دانشگاه تحصیل کنید و به کسی بر نخورده باشید که بگه دانشگاه بدرد نمیخوره بچسب به کار و ... . این حرف‌ها خیلی حرف‌های دقیقی نیستند. در واقع باید دقت کنید که همونجوری که در بازار یک محصول هست که فقط برای 10 درصد بالای جامعه است، یک محصول هست برای 10 درصد پایین جامعه است، بعضی محصول‌ها مشترک بین همه هستند و ... این موضوع توی بازارکار و توی دانشگاه هم صادقه. یعنی دانشگاه جای همه افراد نیست ولی به هر دلیلی توی ایران یه سری اتفاقاتی افتاده و یه سری در و تخته‌ای بهم خوده که اکثر افراد به سمت تحصیل توی دانشگاه سوق داده شدند، از طرفی بعضی‌ها توی رشته‌هایی که بهش علاقه ندارند یا عموما توش استعداد ندارند وارد شدند و این باعث میشه از اساس بنیان دانشگاه رو مورد حمله قرار بدهند. در حالیکه به نظرم دانشگاه اتفاقا جای خوبی برای یادگیری هست به شرطی که اولا شما توی رشته‌ای که هم توش استعداد دارید و هم بهش علاقه دارید وارد شده باشید و دوما اینکه انتظارات خودتون رو از دانشگاه تعدیل کنید. بعضی‌ها فکر می‌کنند دانشگاه قرار هست 0 تا 100 مباحث رو بهشون یاد بده و بجز کلاس‌های دانشگاهی دیگه نیازی به شرکت در هیچ دوره‌ای ندارند یا نیازی نیست کتابی بجز همین 4 تا کتابی که توی دانشگاه بهشون معرفی میشه بخونند. در انتها هم انتظار دارند بعد از اینکه وارد این رشته شدند یا از اون فارغ‌التحصیل شدند شرکت‌های به نام و بزرگ جلوی پاشون فرش قرمز پهن کنند و با خواهش التماس اون‌ها رو به سمت‌های بالای مدیریتی سازمان خودشون دعوت کنند. در حالیکه واقعیت چیز دیگه‌ای هست!اگه بخواهم مثال بزنم چیزی که به شما توی دانشگاه تدریس میشه اینجوریه: یه اقیانوسی از دانش موجود هست، از این اقیانوس یه لیوان آب برداشته شده، از این یه لیوان یه جرعه رو میخواند بدهند شما بخورید! در واقع توی دانشگاه فقط و فقط دارند به شما سر نخ میدهند و بقیش رو خودتون باید برید دنبالش. اصلا فکر نکنید 50 ساعت کلاس مدیریت مالی یا مدیریت منابع انسانی قرار هست شما رو تبدیل به یک آدم خبره بکنه. شما فقط با سرفصل‌ها و کلید واژه‌های این حوزه آشنا شدید و یه حداقلی از این دانش رو یاد گرفتید که قادر باشید به صورت خودخوان و self-study کار خودتون رو پیش ببرید اصلا به این معنا نیست که شما از هرگونه یادگیری بی‌نیاز شدید.در مورد موفقیت توی بازارکار و موقعیت‌های شغلی هم یه چیزی رو در نظر داشته باشید، شما هنوز به دنیا نیومده بودید که بعضی از این شرکت‌ها کسب و کار میلیاردی خودشون رو داشتند، شما دارید درس میخونید یه عده از اینها هنوز پا برجا هستند و احتمالا بعضی‌هاشون 50 سال بعد هم هنوز پا برجا خواهند بود. پس این تفکر که چون یه مدرک MBA گرفتید و 48 واحد پاس کردید، به این معنی هست که شق‌القمر کردید و شرکت‌ها باید برای جذب شما سر و دست بشکونند رو از سرتون بیرون کنید. موفقیت در بازارکار به فاکتورهای زیادی بستگی داره که فقط یکی از اون‌ها رشته تحصیلی و دانشگاه شماست؛ فرض کنید موفقیت در بازارکار یه پازل باشه، اگه دانشگاه خوبی قبول شدید فقط یه تیکه از این پازل تکمیل شده، ولی هنوز خیلی از قسمت‌های این پازل مثل ارتباطات و شبکه‌سازی خودتون، تجربه کاری، شناسایی استعداد و علاقه و ... رو ندارید.ای بابا ما این همه درس خوندیم یه دانشگاه خوب قبول شدیم که تهش بهمون بگن بدرد نمیخوره و کافی نیست؟ نه اینجوری هم نیست که اصلا بدرد نخوره. این دانشگاه احتمال موفقیت شما رو افزایش میده ولی تضمین کننده موفقیت هم نیست. مثلا ورزشکارها رو در نظر بگیرید، معمولا در ایران یه عده ورزشکار هستند که بدون مربی و با تلاش خودشون به مقام‌های بین‌المللی دست پیدا میکنند و از اون طرف یه عده دیگه هم هستند که با وجود مربی و امکانات باز هم مقام نمیارند. دانشگاه هم حکم همین مربی رو داره. احتمال موفقیت شما رو افزایش میده ولی تضمین نمیکنه که حتما موفق بشید. دانشگاه در حد فراهم کردن یه سری ارتباطات و یا دادن جهت به شما مناسبه ولی نباید انتظار معجزه ازش داشته باشید.خب حالا که اینها رو گفتیم چیکار میشه کرد که این احتمال رو بیشتر از چیزی که الآن هست بکنیم؟1- در کنار دانشگاه کار کنید: سعی کنید کار مرتبط انجام بدید. قطعا در بدو ورود نمیتونید به موقعیت‌های مدیریتی خیلی بالا در شرکت‌های خفن برسید ولی میتونید به عنوان کارشناس یه حوزه مدیریتی (مثلا کارشناس تحقیقات بازار، کارشناس منابع انسانی و ...) وارد بازار بشید. البته داخل پرانتز این رو هم بگم که به نظرم اگه تا الآن اصلا تجربه کاری نداشتید خیلی به حقوق گیر ندید و بیشتر سعی کنید روی بخش آموزشی و تجربه‌ای که براتون داره تمرکز کنید. نذارید ازتون بیگاری بکشند ولی سر 1 میلیون کمتر یا بیشتر هم نزنید زیر میز بازی.2- درس بخونید. سعی کنید حتما کتاب‌های مرجع رو بخونید. حتی اگه تونستید کتاب‌ها و مقالات تکمیلی هم بخونید. تا جایی هم که انرژی دارید بخونید؛ فرضا اگه برای خودتون هدف 5 صفحه مطالعه در روز رو گذاشتید و به این میزان رسیدید متوقف نشید و باز هم بیشتر بخونید چون یه روزی پیش میاد که به دلیل فشار کاری، اجتماعی و ... این 5 صفحه رو نمیخونید. به نظرم خالی از لطف نیست به این نکته هم اشاره کنم که خودتون باید فارغ از محیطی که توش هستید تلاش کنید.مهم نیست استادتون خوبه یا بد، پس فردا وقتی شرکت داره ورشکست میشه نمیتونید یقه استاد و دانشگاه رو بگیرید که تو اینها رو به ما نگفته بودی. پس خودتون فارغ از اینکه استاد خوبه یا بد تلاش کنید. اگه تا الآن تلاش کردید و یه دانشگاه خوب قبول شدید ولی استادتون خیلی خوب نیست، به این نکته دقت کنید که غر زدن در مورد استاد ممکنه به شما حس خوبی بده ولی تهش براتون آب و نون نمیشه. ممکنه شما دوست داشته باشید به رئیس دانشکده / دانشگاه شکایت این استاد رو بکنید، ممکنه بخواهید به سال پایینی‌ها یا هم‌دوره‌ای‌های خودتون توصیه کنید اصلا باهاش درس برندارند ... همه اینها سر جای خودش! من نمیگم این کارها رو انجام ندید ولی اینکه چون استاد بد بوده خودتون سراغ کتاب و یادگیری نرید درست نیست...3- گزارش‌های ملی و بین‌المللی رو بخونید: من خودم قبل از ورود به این دوره اینجوری فکر میکردم که این موارد کلان به من ربطی نداره و این مشکل سیاست‌مداران و دولتی‌هاست که به این چیزها فکر کنند و من فقط در حد عملیات کسب و کار خودم باید بلد باشم و دغدغه داشته باشم در حالیکه الآن به نظرم میاد اتفاقا این مباحث کلان و گزارش‌های بین‌المللی خیلی میتونه برای کسب و کارها مفید باشه؛ یعنی شما اولا متوجه میشی جهان چجوری داره کار میکنه و قوانین این بازی (استعاره از اتفاقاتی که در جهان میفته) بر چه اساسی هست دوما توی شناسایی فرصت و تهدیدها خیلی میتونه برات مفید باشه. در واقع جای اینکه رویکرد Passive داشته باشی رویکرد Pro Active داری. یعنی جای اینکه اول یه اتفاقی بیفته بعد تو دنبال راه حلش باشی یا رقبات یک کاری رو انجام بدن و بعد تو بخوای ازشون تقلید کنی، خودت شروع میکنی جریان‌سازی کردند و به رهبران حوزه خودت تبدیل میشی.4- مدل‌های یادگیری خیلی زیاده منم هدفم این نیست که اینجا در مورد این مدل‌ها صحبت کنم ولی به اقتضای نیاز به چندتاش اشاره میکنم.اول یادگیری با هدف انباشت منابع در مقابل یادگیری مسئله محور. توی یادگیری با هدف انباشت منابع شما سوال یا مشکل خاصی ندارید فقط دارید در مورد یه موضوع مطالعه میکنید که شاید بعدا یه جایی مشکلی ازتون حل کنه و توی یادگیری مسئله محور شما همین الان یه مشکلی دارید که دنبال راه حلش میگردید. هر دو نوع یادگیری در جای خودشون مهم، مفید و الزامی هستند. اهمیت یادگیری مسئله محور که به نظرم نیازی به توضیح نداره، در مورد اهمیت یادگیری با هدف انباشت منابع هم این موضوع رو در نظر داشته باشید که اولا هر چه گستره دانش شما بیشتر باشه احتمال اینکه خطا و اشکال رو در سیستم و مجموعه خودتون تشخیص بدید میره بالاتر دوما وقتی مشکل رو تشخیص دادید ممکنه دقیقا راه حل رو ندونید ولی حداقلش اینه یه سری کلیدواژه دارید و میدونید از کجا باید شروع کنید و دنبال راه حلتون بگردید.دوم یادگیری قطعه‌ای در مقابل یادگیری کریستالی. در مدل یادگیری قطعه‌ای شما هر چیزی که یاد میگیرید یه تیکه جدایی فرض میکنید که هیچ ربطی به آموخته‌های قبلی شما نداره در حالیکه در یادگیری کریستالی شما دائما دارید بین آموخته‌های قدیمی و جدید خودتون ارتباط برقرار می‌کنید. (اگه دوست داشتید بیشتر با مدل‌های یادگیری آشنا بشید اینجا رو بخونید )برقراری ارتباطات بین آموخته‌های قبلی و جدید5- سعی کنید زبان خودتون رو تقویت کنید. ممکنه خیلی از کتاب‌های مرجع رو بتونید ترجمه شده پیدا کنید ولی سعی کنید حتی‌المقدور از نسخه زبان اصلی استفاده کنید. اولا اینجوری دیگه درگیر ترجمه‌های اشتباه نمیشید، دوما با کلمات تخصصی هر حوزه آشنا میشید و از همه مهمتر اینکه خیلی از کتابها و مقالات مفید هستند که ترجمه نشدند؛ اگه شما زبانتون خوب باشه میتونید به این دنیا اطلاعات دسترسی داشته باشید و ازشون بهره‌مند بشید ولی اگه زبانتون خوب نباشه همیشه مجبورید منتظر بمونید ببینید کسی این کتاب و مقاله رو ترجمه میکنه یا نه.6- تا اینجا من خیلی روی مطالعه تاکید کردم ولی شاید بد نباشه چندتا هشدار هم بدم. اول اینکه توجه داشته باشید حتما از مراجع دست اول مطالب رو بگیرید. و سعی کنید سراغ خلاصه‌ها نرید چون عموما معلوم نیست کی اونها رو خلاصه کرده و آیا اصلا فهم درستی از اصل متن داشته یا نه. دوما اینکه هر چی میخونید رو عملی نکنید چون این مباحث خیلی به context بستگی داره و لزوما چیزی که یه جا کاربرد داشته جای دیگه نداره! بیشتر بخواهم توضیح بدم، سعی کنید ببینید چه کاری در چه شرایطی با چه هدفی انجام شده و چه خروجی داشته. یه این جملات چرت و چرندی که پیج‌های اینستاگرامی از قول بزرگان مدیریت میذارند خیلی توجه نکنید. کاربرد اینها در حد یه تلنگر برای مطالعه یا تفکر خوبه ولی اینکه با یه جمله بخواهید تصمیمگیری کنید خیلی کار اشتباهیه. دلیلش هم واضحه ... طرف 400 صفحه کتاب نوشته هی توضیح داده، توضیح داده تا رسیده به یه نتیجه‌گیری بعد شما همه اون 400 صفحه توصیف شرایط و اهداف و ... رو گذاشتید کنار چسبیدید به اون یه جمله! جای این کارها سعی کنید اون دیدگاه، طرز تفکر و نحوه تحلیلشون رو یاد بگیرید اینجوری دیگه راحت میتونید از یه Context به context دیگه آموخته‌های خودتون رو پیاده کنید و ازش نتیجه بگیرید. یه چیزی رو هم یادتون باشه علوم مدیریتی مثل علوم مهندسی نیستند. توی مهندسی اکثر مواقع علم از دانشگاه به صنعت میاد ولی توی مدیریت این رابطه دو طرفه است. یعنی خیلی مواقع مدیران بر اساس نتایج تحقیقات دانشگاه تصمیمگیری و اقدام میکنند خیلی مواقع هم دانشگاهی‌ها با مشاهده رفتار مدیران به فکر فرو میروند و براش تحلیل ارائه میدن و توجیهات علمی میارند. یعنی سعی کنید خودتون هم تحلیل کنید و خیلی به مطالب آکادمیک اتکا نکنید ولی دیگه جوگیر هم نشید فکر کنید علامه دهرید و هر کاری دلتون خواست بکنید. بین این دو تا توازن ایجاد کنید.7- روی شبکه‌سازی خودتون کار کنید. دوست داشته باشید یا نه بخش از موفقیت شما در آینده به شبکه ارتباطاتی شما بستگی داره و هر چقدر این شبکه گسترده‌تر و آدم‌هایی که توش هستند قوی‌تر باشند احتمال موفقیت شما بیشتره. دقت کنید شبکه‌سازی با پارتی بازی فرق داره. به طور خلاصه بخواهم بگم توی شبکه ارتباطی شما میدونی یک فردی توانایی انجام یه کاری رو داره و دیگه دنبال فرد ثانویه نمیگردی و به همین شخص پیشنهاد همکاری میدی در حالی که توی پارتی بازی گرچه میدونی یه آدمی توانایی انجام یه کاری رو نداره ولی چون رفیقت هست کار رو بهش میدی.در انتها باز هم تاکید میکنم اینها فقط نظر و تجربیات شخصی من هست که قطعا محدوده و میتونه اشتباه باشه و خیلی خوشحال میشم اگه دوستان نظر و تجربیات خودشون رو توی کامنت‌ها به اشتراک بذارند.سعی می‌کنم در آینده نزدیک یه مطلب هم درباره منابع، سایت‌ها، مجلات، پادکست‌ها و ... مفید برای دوستان مدیریتی بذارم.