بررسی مدل کسب و کار گیت هاب  و روش تامین درآمد آن

با توجه به اینکه گیت هاب یکی از بزرگترین پلتفرم توسعه نرم افزار محسوب می‌شود، بررسی مدل کسب و کار گیت هاب منطقی است. هم شرکت‌های بزرگ و نام دار و هم کد نویسان مستقل و گم نام از آن استفاده کرده و به توسعه و به اشتراک گذاری کدهای خود و دیگران می‌پردازند. گیت هاب و بسیاری از پلتفرم‌های مشابه خدمات رایگان و تقریباً بی‌انتها ارائه می‌کنند که امروزه در دنیای فناوری بسیار رواج یافته است. علت مشترکان میلیونی گیت هاب و پلتفرم‌های مشابه هم همین است. سؤال اصلی آن است که گیت هاب دقیقاً از چه مدل کسب و کاری پیروی می‌کند و درآمد این شرکت به چه طریق تأمین می‌شود؟پیش از پرداختن به این موضوع، بهتر است کمی بیشتر در مورد گیت هاب بدانیم.تفاوت گیت و گیت هاب چیست؟ قدم اول برای شناخت گیت هاب، شناخت گیت یا Git است! گیت و گیت هاب دو چیز متفاوت هستند. در واقع گیت هاب پلتفرمی است که خود را بر اساس گیت توسعه داده است به این معنی که اگر گیت وجود نداشت، گیت هاب هم نمی‌توانست وجود داشته باشد. بیشتر افرادی که با علوم کامپیوتر و تکنولوژی روز آشنا هستند می‌دانند که سیستم عامل لینوکس از یک جهت با دیگر سیستم عامل‌های رایج متفاوت است. تفاوت اصلی لینوکس مربوط به متن باز بودن آن می‌شود. لینوکس کرنل که در واقع همان کد اصلی (هسته) این سیستم عامل است ایجاد ارتباط میان نرم افزار و سخت افزار را به عهده گرفته است. این کد اصلی توسط گروهی بزرگ از توسعه دهندگان به‌روز رسانی و توسعه داده می‌شود. در ابتدا به‌روز رسانی‌ها به‌صورت دستی در فضای مجازی میان کاربران دست به دست می‌شد. ولی تعداد بالای کاربران این سیستم عامل نقل و انتقال بسته‌های جدید را بسیار دشوار می‌کرد. این مسئله نهایتاً در سال 2002 برطرف شد. نرم افزاری مخصوص ایجاد شد که کار کنترل نسخه سیستم را بر عهده داشت. به این شکل گروه توسعه دهنده به‌راحتی می‌توانست تاریخچه هر گونه تغییر در کدها را مشاهده کند. این نرم افزار جدید بیت کیپر (BitKeeper) نام گذاری شد و استفاده از آن رایگان بود. البته تا پیش از سال 2005. از سال 2005 به بعد، بیت کیپر از کاربران بابت خدماتش هزینه دریافت می‌کرد که باعث شد بخش بزرگی از جامعه لینوکس از آن بی‌بهره بمانند. واکنش گروه کد نویسان به این اتفاق ایجاد گیت یا Git به‌عنوان یک مرکز متن باز کنترل نسخه سیستم بود.گیت هاب چیست؟گیت هاب یک شرکت خصوصی است که به‌عنوان مرجعی برای افرادی که به دنبال استفاده از سیستم کنترل نسخه در گیت هستند، خود را معرفی کرده است. گیت هاب مدت کمی پس از گیت در سال 2008 ایجاد شد. گیت هاب را می‌توان به‌عنوان یک محل ذخیره ابری برای کدها، مشارکت کد نویسان در توسعه کدها و ... دانست. مهم‌ترین ویژگی گیت هاب نداشتن تبلیغات و تقسیم بندی خوب و رابط کاربری ساده ولی قدرتمند آن بود که ویژگی‌های مختلفی را در اختیار توسعه دهندگان قرار می‌دهد. به همین دلیل به‌مرور زمان، گیت هاب به‌عنوان پلتفرم اصلی میزبان برای پروژه‌هایی که از گیت استفاده می‌کنند، شناخته شد. در سال 2020 گیت هاب بزرگ‌ترین مرجع کد در جهان شناخته شد که در آن بیش از 100 میلیون مخزن کد نرم افزار وجود داشته و بیش از 40 میلیون کاربر در آن فعالیت دارند.مدل کسب و کار گیت هابگیت هاب از مدل فریمیوم یا Fremium استفاده می‌کند. در این مدل کسب و کار، کاربر اجازه خلق و استفاده بی‌نهایت از خدمات شرکت را دارد ولی برای استفاده از ویژگی‌های بیشتر مثل پهنای باند، فضای ذخیره بیشتر، دسترسی به ابزارهای بیشتر، شخصی سازی و ... نیاز به خرید اشتراک است. گیت هاب ابزارها و ویژگی‌های بهبود یافته ولی مشابه گیت را ارائه می‌کند که مهم‌ترین آن‌ها شامل گزینه کپی کد به همراه تاریخچه نسخه‌ها و تغییرات آن و اجازه بازبینی و ایجاد تغییرات توسط خالق اصلی کد است.اصل و اساس کار گیت هاب نسبتاً ساده است. گیت هاب مخزنی برای ذخیره کدهای کاربران ایجاد می‌کند، سپس اجازه دسترسی، آپلود و ویرایش فایل‌ها را بر اساس تنظیمات مشخص شده به کاربران می‌دهد. گیت هاب در مرحله بعد شاخه‌ای از مخازن را ایجاد کرده و در اجازه نسخه برداری، دانلود یا فورک کردن مخزن داده می‌شود.مهم‌ترین شریک شرکت گیت هاب جامعه متن باز جهان است. جامعه متن باز یکی از مهم‌ترین اجزای تشکیل دهنده گیت هاب و خدمات آن هستند. به‌خصوص که می‌دانیم پایه و اساس گیت هاب پلتفرمی متن باز بر اساس گیت است! مشارکت صدها و گاه هزاران برنامه نویس در برخی پروژه‌ها به‌خوبی موفقیت استراتژی گیت هاب برای حفظ دسترسی آزادانه و رایگان کاربران را نشان می‌دهد. علاوه بر جامعه متن باز، توسعه دهندگان شخصی و شرکت‌های فعال درزمینهٔ IT نیز نقش مهمی در ادامه حیات و سودآوری گیت هاب دارند و بخش بزرگی از کاربران گیت هاب را تشکیل می‌دهند. حتی شرکت‌های بزرگ و مشهوری مثل گوگل، مایکروسافت، فیسبوک، توییتر و ... نیز پروژه‌های خود را در گیت هاب توسعه می‌دهند.درآمد گیت هابگیت هاب به‌واسطه طرح‌های ثبت نام کاربران و خرید اشتراک درآمد زایی می‌کند. طرح‌های گیت هاب به چند بخش تقسیم می‌شوند:خدمات رایگان گیت هابطرح رایگان گیت هاب به کاربر اجازه ایجاد نامحدود کد در مخازن عمومی و خصوصی و اشتراک آن با بین نهایت کاربر دیگر است. در این طرح کاربر 500 مگابایت فضای ذخیره برای بسته‌های خود دریافت می‌کند. و می‌تواند 2000 دقیقه در ماه از خدمات گیت هاب استفاده کند.گیت هاب تیمدر طرح گیت هاب تیم مبلغ کمی در ماه از کاربر دریافت می‌شود که در ازای آن فضای ذخیره به 2 گیگابایت و زمان استفاده از خدمات گیت هاب به 3000 دقیقه افزایش پیدا می‌کند.گیت هاب اینترپرایزدر این طرح تقریباً 5 برابر مبلغ طرح گیت هاب تیم از کاربر دریافت می‌شود و در مقابل به کاربر اجازه شخصی سازی، دسترسی به 50 گیگابایت فضا و 50 هزار دقیقه استفاده ماهانه را می‌دهد. کاربرانی که از این طرح استفاده می‌کنند همچنین توانایی بازرسی کدهای افراد دیگر را هم خواهند داشت.مهم‌ترین منبع درآمد گیت هاب طرح اینترپرایز است که بیش از 50 درصد سود آن را تشکیل می‌دهد. البته گیت هاب یک طرح ویژه به نام گیت هاب وان (GitHub One) هم ارائه می‌کند که برای شرکت‌هایی بزرگ مناسب است. این طرح تمام ویژگی‌های گیت هاب اینترپرایز را به‌اضافه ویژگی‌های امنیتی اضافی، پشتیبانی 24 ساعته در هر روز هفته و ...علاوه بر طرح‌ها های مختلف، گیت هاب خدماتی منحصر به فرد به نام Marketplace ارائه می‌دهد که به کاربران اجازه جست و جو، خرید و دانلود اپلیکیشن ها و به اشتراک گذاری آن‌ها در پلتفرم را می‌دهد. 25 درصد از سود هر فروش به گیت هاب تعلق می‌گیرد که خود می‌تواند منبع درآمد دیگری برای این پلتفرم باشد. از روش‌های درآمد دیگر گیت هاب می‌توان به گیت هاب شاپ اشاره کرد که در آن کالای مختلف از تی‌شرت و استیکر گرفته، تا انواع پوشاک و ... به فروش می‌رسد.تدوین فایل مدل مالی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی اغلب به عنوان سندی یک بار مصرف، صرفا برای ارائه به سرمایه‌گذار مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ حال آنکه این پیش‌بینی اهداف، هزینه‌ها و درآمدها بهتر است به عنوان قطب‌نمایی برای بنیان‌گذاران و مدیران ارشد استارتاپ‌ها به منظور توسعه بهینه کسب‌وکار مورد استفاده قرار بگیرد. گیت هاب مدل کسب و کاری بسیار ساده ولی کارآمد دارد. گیت هاب چنان موفق بوده که تقریباً تمام پروژه‌های متن باز اکنون در گیت هاب حضور داشته و شرکت‌های بزرگ نیز از آن استفاده می‌کنند. گیت هاب نه تنها جهان فناوری را به دنیای متن بازتر تبدیل کرده است، بلکه امکان شکوفایی استعداد و ارائه توانایی‌های توسعه دهندگان در سرتاسر جهان را نیز فراهم آورده است.