زندگینامه دکتر محمود حسابی

دکتر محمود حسابی در 3 اسقند 1281 – 23 فوریه 1903 در تهران میدان شاپور متولد شد.دکتر محمود حسابیدکتر محمود حسابی در 3 اسقند 1281 – 23 فوریه 1903 در تهران میدان شاپور متولد شد.تحصیلات: لیسانس رشته های مهندسی راه و ساختمان و مهندسی معدن و دکتری فیزیک و دانش آموخته از دانشگاه تهران ، دانشگاه سوربن ، دنشگاه پرینستون ، دانشگاه شیکاگو و پیشه ی : فیزیکدان ، سناتور، وزیر آموزش و پرورشدر سن 17 سالگی لیسانس ادبیات و در سن 19 سالگی لیسانس بیولوژی را اخذ نمود. و پس آن در رشته مهندسی راه و ساختمان از دانشکده فرانسوی مهندسی در بیروت فارق التحصیل شد. در آن دوران با اشتغال در نقشه کشی و راهسازی به امرار معاش خانواده کمک می کرد . او همچنان در رشته پزشکی ، ریاضیات و ستاره شناسی به تحصیلات دانشگاهی پرداخت و پس از مدت کوتاهی کار برای وزارت راه بیروت پیدا کرد.که شرکت راهسازی فرانسوی که در آن مشغول بود به پاس قدردانی وی را برای ادامه تحصیل به فرانسه اعزام کرد.دکتر حسابی علاوه بر زبان فارسی ، به زبان عربی ، فرانسوی ، انگلیسی و آلمانی تسلط داشت و در تحقیقات علمی خود از زبان های سانسکریت ، لاتین ، یونانی ، پهلوی ، اوستایی ، ترکی ، ایتالیایی و روسی نیز استفاده میکرد.فعالیت های شغلی و اجتماعیدکتر حسابی با وجود امکان ادامه تحقیقات در خارج از کشور، به ایران بازگشت و به پایه گذاری علوم نوین و تاسیس دارالمعلمین و دانشسرای عالی ، دانشکده های فنی و علوم دانشگاه تهران ، نگارش ده ها کتای و جزوه و راه اندازی و پایه گذاری فیزیک و مهندسی نوین پرداخت .جوایز و افتخاراتدکتر حسابی در سال 1990 به عنوان « مرد اول علمی جهان » برگزیده شد. در سال 1349 دریافت عنوان استاد برجسته دانشگاه تهران و در سال 1365 برگزازی کنفرانس سالانه فیزیک در ایران دریافت نشان لژیون دونور فرانسه (بالاترین نشان علمی فرانسه )منصب های سیاسیدر زمان حکومت پهلوی ،دکتر حسابی یک سناتور انتصابی شهر تهران در دوره های اول ، دوم و سوم مجلس سنای ایران بود. وی همچنین وزیر فرهنگ کابینه محمد مصدق در سال های 1951-1952 بود.طرح تاسیس دانشگاه تهراندکتر حسابی نخستین رییس داشکده فنی پس از تاسیس دانشگاه تهران بود. درمورد نقش دکتر حسابی در تاسیس دانشگاه تهران ،عقاید مختلف و متفاوتی وجود داشت.ضیا موحد در محاصبه ای ادعای نقش دکتر محمود حسابی در تاسیس دانشگاه تهران را کذب محض می داند. درباره دکتر حسابی غلوهای بسیاری شده است اینها در حدی است که عده ای از مقامات ایران تقاضا کرده اند که نام ایشان از کلیه مکان ها و موسسات برداشته شود.برخی از اقدامات علمی و خدمات دکتر حسابی :-اولین نقشه برداری فنی و تخصصی کشور (راه بندر لنگه به بوشهر)- اولین راهسازی مدرن و علمی ایران ( راه تهران به شمشک )- پایه گذاری اولین مدارس عشایری کشور- پایه گذاری دارالمعلمین عالی- پایه گذاری دانشسای عالی- ساخت اولین رادیو در کشور- راه اندازی اولین آنتن فرستنده در کشور- راه اندازی اولین مرکز زلزله شناسی کشور- راه اندازی اولین راکتور اتمی سازمان انرژی اتمی کشور- راه اندازی اولین دستگاه رادیولوژی در ایران- تعیین ساعت ایران حسابداری در کرج- پایه گذاری اوین بیمارستان خصوصی در ایران ، به نام بیمارستان "گوهرشاد"- شرکت در پایه گذاری فرهنگستان ایران و ایجاد انجمن زبان فارسی- تدوین اساس نامه طرح تاسیس دانشگاه تهران- پایه گذاری دانشکده فنی دانشگاه تهران- پایه گذاری دانشکده علوم دانشگاه تهران- پایه گذاری شورای عالی معارف- پایه گذاری مرکز عدسی سازی اپتیک کاربردی در دانشکده علوم دانشگاه تهران- پایه گذاری بخش آکوستیک در دانشگاه و اندازه گیری فواصل گام های موسیقی ایرانی به روش علمی- پایه گذای و برنامه ریزی آموزش نوین ابتدایی و دبیرستانی- پایه گذاری موسسات ژنوفیزیک دانشگاه تهران- پایه گذاری مرکز تحقیقات اتمی دانشگاه تهران- پایه گذاری اولین رصدخانه نوین در ایران- پایه گذاری مرکز مدرن تعقیب ماهواره ها در شیراز- پایه گذاری مرکز مخابرات اسدآباد همدان- پایه کذاری انجکن موسیقی ایران و مرکز پژوهش های موسیقی- پایه گذاری کمیته پژوهشی فضای ایران- ایجاد اولین ایستگاه هواشناسی کشور ( در ساختمان دانشسرای عالی در نگارستان دانشگاه تهران)- تدوین اساس نامه و تاسیس موسسه ملی استاندارد- تدوین آیین نامه کارخانجات نساجی کشور و رساله چگونگی حمایت دولت در رشد این صنعت- پایه گذاری واحد تحقیقاتی صنعتی سغدایی ( پژوهش و صنعت در الکترونیک، فیزیک، فیزیک اپتیک، هوش مصنوعی )- راه اندازی اولین آسیاب آبی تولید برق (ژنراتور) در کشور- ایجاد اولین کارگاه های تجربی در علوم کاربردی در ایران- ایجاد اولین آزمایشگاه علوم پایه در کشور- تاسیس واحد تحقیقاتی صنعتی سعدایی (1361)- تشکیل و ریاست کمیته ی پژوهشی ایران 1360دکتر حسابی همچنین در زمینه تحقیق علمی 23 مقاله رساله و کتاب به چاپ رساند که در برگیرنده زمینه های مختلف بویژه فیزیک مدرن، واژه های علمی ، زبان فارسی و مباحث علمی گوناگون است. تئوری بی نهایت بودن ذرات این دانشمند ایرانی در میان فیزیکدانان جهان شناخته شده است و نشان " کومان دوردولالژیون دونور" بزرگترین نشان علمی کشور فرانسه به همین مناسبت به ایشان اهداء شد.اخلاق و عادات استاد:دکتر حسابی برای بسیاری از افراد، الگوی خوش اخلاقی و خوش مشربی و اسوه وقار، فروتنی و تواضع بودند. ایشان در سی سالگی پایان عمر خود هر شب به مدت یک ساعت به تمرین زبان آلمانی می پرداختند ،گوش دادن به اخبارهای داخلی و خارجی ، باغبانی، آهنگری، نجاری و ابداعات علمی و صنعتی ، از سرگرمی های ایشان بود. وی همواره به همسر و فرزندان خود عشق میورزید و با وجود مشغله های بی پایان خود از هیچ فرصتی برای بودن و وقت گذراندن با آنها دست نمی کشیدند.مهمترین دستاورد علمی :کتابهایی که دکتر حسابی تالیف کرده اند ، دارای آخرین آگاهی های علمی به دست آمده تا زمان تالیف هر کتاب است. از نظر نویسنده مهمترین کاری که در زمان در طول عمرش انجام داده است. "نظریه ی بینهایت گسترده بودن ذرات " است. خلاصه این نظریه آن است که :" هر ذره بیشتر در یک نقطه متراکم است، ولی مقدار اندکی از آن در تمام فضا گسترده است". حسابداری در کرجایمان و اعتقادات مذهبیاعتقادات مذهبی دکتر حسابی ریشه ای عمیق داشت. او در دوران کودکی ، حافظ کل قرآن کریم شد و در مباحث ، همواره به آیات قرآن و روایات به عنوان شواهد و دلایل محکم استناد می کرد. استاد اعتقاد داشت که طبیعت، تحت آهنگ موزون و عرفانی خود در حال نیایش است. و می گفت: « شلید بیست شاگرد ممتاز درس بخوانند و فارغ التحصیل شوند، ولی کسی که دید و نظر جدیدی دارد، بایستی تقوا نیز داشته باشد، چنین افرادی نسبت به دیگران برتری دارند.»ایشان حتی زمانی که می خواستند ازدواج کنند، با وجود پیشنهادات زیادی که ازسوی خانواده های سر شناس ایرانی و خارجی داشتند حاضر به ازدواج با آن ها نشدند و با خانواده ای روحانی وصلت کردند. و دکتر حسابی همواره فرزندان خود را به آموزش های دینی ترغیب می کردند .کتابخانه شخصی دکتر محمود حسابیکتابخانه دکتر حسابی شامل 27 هزار و400 جلد کتاب در زمینه های گوناگون ادبی، پزشکی، ریاضی، زیست شناسی، ستاره شناسی، فلسفی، فیزیکی،مذهبی و مهندسی در انواع مهندسی الکترونیک، برق، راه و ساختمان، شیمی و مکانیک است .همچنین جندین دائره المعارف مانند لاروس، بریتانیکا، بورداس و آمریکانا و کتاب هایی در مورد مجسمه ها، نقاشی ها و موزه ها ی معروف جهان نیز در آن یافت می شود. استاد با روزنامه ها و مجلات معتبری مانند نیوزویک، اشپیگل، لوبوان و مجله مراکز علمی معتبر دیگر همکاری می کرد.جملات قصار از دکتر حسابیزندگی، یعنی پژوهش ، و فهمیدن چیزی جدید.4 اصل پیشرفت: مردانگی، عدالت، شرم و عشق است. یک عمل درست ، بهتر است از هزار نصیحت.راه پیشرفت ، ارزش نهادن به علم و تحقیق ، احترام به معلمین ، اساتید، دانش آموزان و دانشجویان است. تقلید ( از غرب) خطری است جدی ، که چشمه های نبوغ را ، خشک می کند.حفظ سنن اعتقادی ، ملی و نبوغ نژادی ، واجب است. فعال باشیم ، ولی ملایم، عادل باشیم ، ولی با گذشت.سادگی و عشق از عوامل پیشرفت است، که در قلب ما ایرانیان است. احساس اجبار به فداکاری، لازمه زندگیست.انجام وظیفه، لازمه جهش بسوی پیشرفت است. کار کنیم، زحمت بکشیم، از سرمایه چیزی کم نداریم .سازماندهی ، از لازمه و خواسته الگوی پیشرفت است. نظامی که ، دارای سازمان باشد، چارچوبی استوار دارد.باید جوانان ، حفظ سازمان را ، آموزش داد. عشق، به وجود آورنده اعمال زیباست.دولت، وظیفه دارد، خوشحال کنندگان مردم را ، تشویق کند. داشتن هدف، و رفتن به دنبالش، خوب است ولی عاشق هدف بودن و گرفتار شدن چیز دیگری است.ایران، جزیره هوش و ذکاوت است. با بچه ها ، با اطمینان رفتار کنید تا قابل اطمینان با بیایند و قابل اطمینان شوند.طنز در مملکت ما ، یک مقاومت ملی است و همیشه حافظ ایران بوده است. موسیقی خوب ایرانی ، یک طرز تفکر است . یک فلسفه است و بیان یک آرزوست.هنر، با احساسات آدمی بازی می کند . شخصیت یک ملتی را ادبا و هنرمندان آن می سازند. هنر چاشنی زندگی است.عشق زندگی را به شیوش می آورد. بزرگترین خوشحالی در زندگی : هوش و استعداد جوانان ایرانی است3اصل عاشقی: محبت ، احترام و راستگویی است که باید به جوانان ، حفظ سازمان را آموزش داد.لزوم رسیدن به خودکفایی از نظر دکتر حسابی:دکتر حسابی قبل از استفده از وسایل آزمایشی دانشکده های فنی، راهنمای آن ها را با دقتی خاص مطالعه می کرد، به طوری که خواندن راهنما برای ایشان چیزی حدود چند ماه کار می برد و سپس نحوه کار کردن با آن ها را به بقیه نیز آموزش می داد و همین کار موجب می شد که دستگاه ها زود فرسوده نشوند و سال ها بتوان از آن ها استفاده کرد.دکتر حسابی استقلال واقعی را رسیدن به « خودکفایی» می دانست و خود در این راه به رغم کهولت سن، تلاش بسیاری داشت. ایشان به ساخت برخی قطعات صنعتی هم می پرداخت و گاها ماها کار می کرد تا قطعه مورد نظرش را بسازد و کشور را از واردات آن بی نیاز کند.شایعات دروغینی که مردم هنوز هم درباره پرفوسور حسابی باور دارند:پس از مرگ دکتر حسابی در رسانه های مختلف صحبت ها و نظریه های غلو انگیز زیادی در رابطه همکاری با دانشمندانی چون آلبرت انیشتین منتشر شده است که مورد انتقاد برخی قرار گرفته است. از این مطالب می توان برای نمونه به طرح مسائل بدیهتا نادرستی همچون : « تنها شاگرد ایرانی انیشتین بودن» ، « بزرگترین فیزیکدان ایران بودن » ، « مرد علمی سال یودن » ، « دارا بودن نظریه ای نوین و اثبات شده در علم فیزیک » اشاره کرد.همچنین دیدگاه وی درباره زنان ( مانند الزام مادرش به حجاب کارکنان در درمانگاه گوهرشاد و امتناع از اعطای بورس تحصیلی به آلنوش طریان " نقد شده است.)" ایرج حسابی پسر دکتر حسابی این نقد ها ار رد کرده اما این موضوع را تایید کرده است که پدرش هیچ همکاری با " انیشتین " انجام نداده است.وفات دکتر حسابیسرانجام دکتر حسابی پدر فیزیک نوین ایران ، پس از 90 سال عمر پر بار و کسب افتخارات گوناگون برای کشور و ارائه علوم مختلف در پیش برد دانش جهانی، در 12 شهریور ماه 1371 در بیمارستان دانشگاه « ژنو» و به هنگام معالجه قلبی ، دار فانی را وداع گفت و مقبره استاد بنا به درخواست ایشان، در زادگاه خانوادگی اش در شهر تفرش قرار دارد.موزه دکتر حسابیزمان کمی بعد از مرگ دکتر حسابی در سال 1372 ، خانه وی تبدیل به موزه ای شد که در آن وسایل شخصی، مدارک علمی و تحصیلی، نشان ها و تقدیرنامه ها و عکس های قدیمی و متن نطق ها و نوشته ها، از جمله پژوهش های مربوط به بی نهایت بودن ذرات ،در آن به نمایش گذاشته است . که این موزه در خیابان تجریش ،خیابان مقصودبیک قرار دارد.منبع: زندگینامه دکتر محمود حسابی