آمار و اطلاعات: ابزار برای پیشرفت یا گرگی در لباس گوسفند؟ (قسمت سوم)

در ابتدا پیش از هر چیزی باید این مطلب را بیان کنم که نوشتار ذیل به صورت کامل حاصل تحقیقات فردی بنده نیست و این مکتوب صرفا اقتباسی از مطالعات بنده در علوم داده و آمار میباشد.قسمت سوم: محتوای آماری رسانه های خبریدر ابتدا پیش از هرچیز گریزی به قسمت های قبل این نوشتار میزنم.پیش تر گفتیم که چگونه اخلاقیات و حدود و مرزهای اخلاقی وارد مباحث تحلیل داده و به طور کلی حوزه داده و اطلاعات میشود و همچنین در قسمت دوم در خصوص نقش رسانه ها و تبلیغات صحبت کردیم.قسمت اول : اخلاقیات چگونه وارد آمار و اطلاعات میشود.قسمت دوم: محتوای تبلیغاتی رسانه هادر این قسمت سعی دارم در مورد نقش رسانه های خبری و سلامت اطلاعات عرضه شده و چگونگی درک این موارد صحبت کنم.پیش از هرچیز بد نیست تفکری کوتاه در خصوص رسانه های خبری و محتوای روزانه آن ها داشته باشیم.ما هر روزه توسط تعداد زیادی از رسانه های خبری و غیر خبری احاطه شده و عملا تحت "بمباران خبر و اطلاعات" قرار میگیریم. اگر حدود یک ساعت را به گشت و گذار در چند رسانه مختلف اختصاص دهیم، به وضوح به عدم یکپارچگی اخبار و اطلاعات عرضه شده و تفاوت در خبر های واحد منتشر شده، واقف میشویم. برخی از این تفاوت ها به دلیل نوع نگرش نگارندگان و ویراستاران و برخی دیگر به دلیل گرایشات مختلف گروه ها که پیشبرنده این رسانه ها هستند، حادث میشود. عمده ی افراد به سادگی متوجه این تفاوت ها شده و با توجه به جهت گیری فکری خود، درست را از نادرست تشخیص میدهند. اما در این میان برخی اطلاعات به صورت اعداد و ارقام مطرح شده و جنبه آماری به خود میگیرد. آیا با خود فکر کرده اید که منبع این آمار و ارقام از کجاست؟ و یا اصلا این نمودار ها به چه معنی هستند؟ به تصویر زیر دقت کنید: در این تصویر شما با یک نمودار ستونی (Bar Chart) مواجه هستید که نشانگر ارقام مربوط به تعداد افراد در یک رویداد است (ماهیت رویداد در اینجا مدنظر نیست). همانطور که میبینید در ستون سمت چپ عدد 6،000،000 نفر و در ستون سمت راست عدد 7،066،000 نفر درج شده است. تا اینجا مشکلی نیست. (همچنین صحت اعداد مندرج مدنظر نیست). اما به اندازه ستون ها توجه کنید! ستون سمت راست حدودا 3 برابر ستون سمت چپ ارتفاع دارد! اما با یک تقسیم ساده ریاضی متوجه خواهیم شده که نسبت دو عدد مندرج حدود 7 به روی 6 است و عددی معادل 1.17 برابر را به ما میدهد! در حقیقت نمایش واقعی نمودار تصویر زیر خواهد بود: در اینجا با مشاهده نمودار اول، به ذهن مخاطب این مطلب منتقل میشود که تفاوت دو ستون حدود 3 برابر است و اختلاف بسیار چشمگیر و شدیدی مابین دو داده ایجاد شده است. در صورتی که این اختلاف نه ناچیز، اما تنها کسری از 1 است و نه 3 برابر. مثالی دیگر: به تصویر زیر نگاه کنید: با نموداری به نام Pie Chart مواجه هستیم. این نوع نمودار, درصد هر گروه از داده های دخیل در داده کلی را به صورت کسری از دایره کامل نشان میدهد و کل دایره نمایانگر 100% کل داده میباشد.بیایید اعداد مندرج در نمودار را جمع بزنیم.70+60+63=193 یعنی به عبارتی 193%!!! تصور میکنم خودتان متوجه مشکل شدید. چطور در نموداری که میبایست به طور کلی 100% محتوا نمایش داده شود، ما با 193% مواجه هستیم!به موردی دیگر اشاره میکنم. به تصویر زیر نگاه کنید: با توجه به توضیحات روی نمودار، اینگونه برداشت میشود که سقط جنین در یک بازه زمانی بسیار زیاد شده و از سوی دیگر برنامه های دولت جهت جلوگیری از سرطان کاهش یافته. به فرض صحت ارقام، آیا اصلا این دو نمودار با یکدیگر ارتباطی دارند؟ بگذارید دقیق تر نگاه کنیم.این نمودار دارای نشانگر عمودی (Y Axis) نیست! به اعداد درج شده نگاه کنید. زیر نمودار صورتی رنگ درج شده است که در سال 2006 تعداد 2،007،371 مورد خدمات پیشگیری از سرطان انجام شده و در سال 2013 اید عدد به 935،573 مورد کاهش یافته. اگر خط صافی در جهت افق ابتدای نمودار صورتی به انتهای نمودار قرمز و همچنین خطی از ابتدای نمودار قرمز به انتهای نمودار صورتی بکشیم، با اعداد کاملا مختلفی مواجه خواهیم شد! در واقع در صورت صحیح بودن نمودار، دو رقم متناظر روی خطوط افقی میباست یکسان باشند در حالی که تفاوت بسیار چشمگیری در این نمودار ها مشاهده میشود. در واقع نمودار فوق میبایست به شکل زیر نمایش داده میشد: تصور میکنم بعد از مرور و خواندن این نوشتار، دقت بیشتری در اعداد و ارقامی که روزانه با آن ها مواجه میشوید، خواهید داشت. مساله ی مطرح شده، یکی از بزرگترین مشکلات جامعه خبری در سرتاسر دنیاست و هرساله گزارش های بسیاری از درج اطلاعات غلط در رسانه های خبری منتشر و حملات شدیدی جهت رفع این مشکلات و اعمال شفافیت و صداقت در خبررسانی به خبرگذاری های مختلف میشود. اما همواره جهت گیری های سیاسی و جنگ های روانی و خبری، مانع ایجاد و تداوم سلامت در اطلاعات عرضه شده، میشود و این مهم تاثیرات چشم گیری در دیدگاه عوام همواره داشته و دارد. در این نوشتار سعی کردم به ساده ترین و کوتاه ترین شکل ممکن روش های ناصحیح عرضه اطلاعات آماری توسط رسانه های خبری را بیان کنم.در نوشتار آتی سعی میکنم در مورد اخلاقیات در مباحث هوش مصنوعی و تاثیر آن در زندگی روزمره کاربران صحبت کنم. خواهش میکنم در صورت تمایل نوشتار های بنده را دنبال فرمایید.خوشحال میشوم نظرات و انتقادات خودتان را در مورد نوشتار بنده بیان کنید.منابع اقتباس:Ethics and Law in Data Analytics-Geneva Lasprogata, Nathan Colaner, Ben OlsenMicrosoft's Ethics and Law in Analytics and AIQuartzStatistics How Toمنابع عکس ها:عکس اول و دومعکس سومعکس چهارم