♻️ "عاشق صندلی"

✍ یادداشتی بر رمان مِرفی- اثر ساموئل بکتآلوارز در مقایسه ای که میان بکت و اوژن یونسکو صورت داده، این دو نویسنده را از لحاظ صوری و طبق عقل سلیم به هم شبیه دانسته ولی از یکدیگر تفکیک داده است. او می‌نویسد جهان یونسکو غیرقابل پیش‌بینی، غیرعقلانی و انفجاری است اما جهان بکت از هر نظر نقطه مقابل آن است: جهانی به غایت دقیق و سراپا عقلانی که یکنواختی‌اش یادآور بازی شطرنج است.همین جا از پایان مِرفی یا مورفی، شروع می کنم. پایانی که بکت برای بازی آدمهایی خاص در جهان رقم میزند.مِرفی نسخه ای خلاق، مملو از طنزی کلامی با دادو ستدهای تحسین برانگیز زبانیست.می گویند اولین بارقه های ارائه ی تصویری از خودآگاهی فراگیر، از همین رمان مِرفی، به قسمت اعظم فعالیت های ادبی او سرایت کرده است. تمام چیزی که بِکت برای مِرفی از آغاز تا پایان، در نظر گرفته، آزادیست.اما نه به تعبیری هنجارمآب، بلکه آزادی به معنای بی اعتنایی به حوادث. و در این میان هیچ کس جز اِندون با مِرفی هم نظر نیست. آیا مِرفی هم مثل اِندون بیماری روانیست؟ یا اِندون میان دیوانه ها گیر افتاده است؟ هر چه هست ،مِرفی انعکاس خویش در چشمان اِندون است.نماد ذهن در متافیزیک دوگانه ی دکارتی.رویارویی بِکت، با جهان طور دیگری است. آلوارز معتقد است جهان بینی بِکت از همان اول تا آخِرین کارهایش یکی مانده، و روح خموده و خمیده اش مثل سایه در پَستوی نوشته هایش نشسته است، اما سبک نثرش متحول شده است.بِکت چون دیگر آثارش در مِرفی نیز برخی واژه ها و تعاریف را دستخوش تحول و تغییر کرده است مثل همین اتفاق مهمی که درمفهوم حقیقت افتاده است و آن را دچار دگریسی مهمی کرده است. حقیقتی که نزد راوی ناموثق پنهان شده، در راوی مدرن بازگو می شود. به گمان شیرینم، در مِرفی نیز موضوع، خود اثراست نه یک کلمه کمتر نه یک کلمه بیشتر.واژگان ریخته به جان صفحات نوشتاری، برای به صدا درآوردن هیچ و بی معنایی، خودشان را به آب و آتش زده اند تا همچنان عمارت بِکتی پا برجا بماند. عمارتی که پای بستش بر اندیشه ی یک هیچ سترگ، پی ریزی شده و در و دیوارش انباشته از نوشته های خالی از معناست. سیاست معماری مکتوب بکت، در رمزگاه نثرش با تفریق زوائد و هستی برهنه و عریان بشریت شکل گرفته است .حقیقت در مِرفی در وضعیتی نه چندان متعارف و نه چندان متعالی برجای خود نشسته و معنایش بر خلاف کلیشه های رایج، به جای رسیدن، "نرسیدن" است. حقیقتی که در رمان مِرفی جریان دارد با حقیقتی که تا به حال می دانستیم فرق دارد، ازآن خاطر است که خیلی سخت می فهمیم بِکت در مِرفی چه می گوید! و به قول ژیل دِلوز حقیقت، هم می تواند ممکن باشد و هم ناممکن. به زبان دیگر رمان مِرفی، برداشت کلاسیک و ارسطویی از حقیقت را زیر سوال برده است.شاهد این مدعا، راوی ناموثق نشسته در اندرون مِرفیست که اورا از هرچه هنجار است برحذر می دارد. در برداشت دِلوزی ، حقیقت ظرفی حاوی تجربیات فردی است که شکل خاصی ندارد و متاثراز یک حادثه ی بدون زمان خاص است.نهاد مِرفی از هیچ هنجاری جز آنچه خودش لذت می برد ، تبعیت نمی کند. چسبیدن به صندلی و تنبلی، لذت از تاریکی، کتاب نخواندن و.... ازجمله ی این لذائذ است.نهاد مِرفی، اسب سرکشی است که او را قانع کرده فقط ازهنجارهای خودش پیروی کند و از جامعه به دلیل هنجارهای تعریف شده فراریست. او از باید و نباید متنفراست و تنها دهنه ای که اسب سرکش درون مِرفی را رام می کند اِندون درون آسایشگاه است. مِرفی از واقعیت های بیرونی به واقعیت های درونی، به درون خود ، به ذهن خود پناهنده شده است.بِکت کلمات را برای انتقال این همه بی معنایی به خواننده، دچار تاخیری ابدی می کند و برای این کار به سرعت بخشیدن به سخن نیاز دارد. جالب نیست؟ از نگاه آلن بادیو (اگر درست تلفظ کرده باشم) کلمات ، در آثار بِکت وظیفه ی فراهم کردن ناتوانی را بر عهده گرفته اند، چون خود، مخلوق کاستی های بودن اند. خواننده در مِرفی گرفتار بازیگردانی بکت و بازی مِرفی می شود.بکت مِرفی است یا مِرفی بکت؟شاید هم اِندونِ درون مِرفی همان راوی ناموثق پنهان شده در اوست. شاید اصلا راوی ناموثقی شبیه راوی ای که در مِرفی پنهان شده در خود بکت این اثار را به رشته ی تحریر در آورده است.سخت است در مورد آثار بکت با قطعیت حرف زد. اینگونه نیست؟ شماهم باور دارید؟ مِرفی با رفتن به آسایشگاه قرار می گیرد.انگار همین جاست که می تواند تمام دنیا برای او باشد و این همه، همان اقلیتیست که دلوز از آن یاد می کند. "مشترک اما بی وطن"و در آخر: به قول بِه هاروی بِرایت، در همه ی نوشته های بزرگ، رازی پنهان است ‌که هیچوقت نمی توانی آن را کالبد شکافی کنی. این راز همیشه ادامه دارد و همیشه معتبر می ماند. هروقت که ازنو آن را بخوانی چیز جدیدی یاد می گیری. نویسنده واقعی کاری را انجام می دهد که نمی شود با یک جمله خبری ساده توصیفش کرد.فرشته اشتری