داستانک: شام غریبان

هر واژه مفهومی دارد و هر مفهوم جزئی در خودش دارد که هسته اصلی آن است. مثلا اگر صداقت را از برادری حذف کنیم واژه برادر دیگر مفهومی ندارد و یا اگر محبت و توجه را از عشق کنار بگذاریم واژه عشق مفهومش را گم میکند. واژه جامعه هم مفهومی دارد که همدلی جزء هسته آن باید به حساب بیاید. اینها را گفتم که بگویم سالهاست موریانه‌هایِ تاجِ شرافت خورده، تاروپودِ همدلی را در جامعه ما جویده‌اند. این داستان براساس واقعیت است و براساس ملاحظات شخصی نام اشخاص را مشخص نمیکنم.پنجشنبه پنج مرداد بود که آقای عطایی با من تماس گرفت و گفت که: «شنیده ­ام به تهران آمدی. فردا برای مراسم شام غریبان میام دنبالت بریم دانشگاه، مراسم داره.» من هم از آنجا که میخواستم برایم تنوعی بشود!! و تجدید دیداری با دوست دوران نوجوانی­یم داشته باشم، پذیرفتم. از بدو ورود به دانشگاه با سیل عظیم جمعیت مواجه شدیم. همه به سمت مخالف ما می ­آمدند و ما برای اندکی شربت که آنهم گیرمان نیامد به سمت خیمه­ ای در آنسرِ خیابانِ داخلِ دانشگاه از میان آدمها چون برفشکن رد میشدیم. به خیمه که رسیدیم مردی را دیدم که برایم جای تعجب نداشت اما بسیار ناخوشایند بود. نامش آقای نون ب بود و محتوای شغلش نگهداری از چرخ دنده­ هایِ ریزِ قانونِ دیکته شده به جامعه ­مان بود و چند ماه پیش بود که از چند تن از دوستان قدیمی شنیدم که همین آقا چگونه در خیابان جلویِ دانشجویان دست به زور چماق و فحش و بد و بیراه میشود تا نسبت به ظلم سکوت کنند و به خانه هایشان برگردند و دیگر اینکه قامتش بلند، سری خلوت و چشمهایی تیز داشت. با آقای عطایی و نون ب به سمت مسجد دانشگاه رفتیم و با اینکه باب میلم نبود زمان را با این آقا بگذرانم نیرویی فضولیت خواه در درونم از سر کنجکاوی من را در این مثلث نگه داشت. انبوه جمعیت جایی برای ما نگه نداشته بود و تمام فضای مسجد پر شده بود از آدم. در بیرون مسجد هم آدمهای بسیاری نشسته بودند و به سختی یکجا را در آن میان پیدا کردیم و نشستیم به شنیدن روضه و عزاداری نمودن. نیم ساعتی از نشستنمان گذشت و هوای عزاداری به قدر زیادی در پس و پیش و میانمان پخش شده بود. هرکه در چنین مراسماتی شرکت میکند خودش را دلسوز و پیروی اهل بیت میداند و غم و عزادری را لاجرعه سر میکشد تا جرعه­ ای عنایت امامان معصوم خودش را کسب کند. آقای نون ب با هر جمله­ ی نوحه خوان که روضه شام غریبان را میخواند به سر و صورت خودش سیلی میزد و هق هقی بلند سر میداد و آقای عطایی هم دست کمی از او نمی ­آورد و من در عجب بودم که چگونه گذشت ده سال فاصله ای اینچنینی میان من و دوست دوران نوجوانی­یم انداخته است. یادم میاید که هر روز در کوچه با دیگر بچه­ ها فوتبال بازی میکردیم و کیم و نوشمک میخوردیم و خسته و کوفته به خانه ­هایمان میرفتیم. آن روزها چقدر همدل بودیم و نسبت به زندگی و این جامعه بی­خبر...!.یک ساعتی از نشستمان در میان آن هیاهوی سیاه و غمگین گذشته بود که نون ب صفحه گوشییش را روشن کرد. بر صفحه اصلی عکس یک ماشین شاسی بلند گران قیمت را گذاشته بود که بنظرم عجیب نیامد اما جای تعجب داشت. من زیر چشمی به صفحه گوشی او نگاه انداخته بودم که واقعا عملی ضد اخلاق به حساب میاید ولی چه کنم دیگر، بگذریم. در صفحه پیامک ها اعداد یک شماره را ثبت کرد و اولین پیامش را نوشت: « سلام عزیزم! خوبی؟» چند دقیقه ای با صدای نوحه خوان به سوگ غربت و مظلومیت امام سجاد در روز پس از عاشورا گذراند و مجدد سراغ گوشییش رفت و دید هیچ پیامی دریافت نکرده. چهار پیام دیگر برایش فرستاد و نوشت: «اومدم دانشگاه، خیلی دلم برات تنگ شد.»، «برای اینکه دلت از کینه پاک بشه خیلی این چند روز دعا کردم.»، « کاش زیاد منتظر نمونم و دعام اجابت بشه و من و بعد این همه مدت ببخشی و برگردی.»، «من هنوز عاشقتم.».نود دقیقه ای از نشستنمان گذشته بود و نون ب در میان عزاداری مدام به گوشییش سر میزد اما هیچ جوابی دریافت نمیکرد. در میان تورم افکارم نسبت به جامعه، این روز و این وقایع و عشق نون ب به کسیکه نمیدانستم کیست گم شده بودم که آقای عطایی گفت: «برویم؟!». در راه برگشت از زبان عطایی متوجه شدم که یک سالی هست همسر نون ب از او جدا شده است و احتمالا بخاطر عصبانیت و خشونت، زن نگون بخت از او طلاقش را گرفته است و احتمالا جواب سوالاتم باید همین ها باشد اما با ذهنی مغشوش ­تر از همیشه به خوابگاه برگشتم. فکرم آنشب با هیچ ثانیه ای آرام نشد. نسبت به اینکه جامعه مان چگونه دارد لجام گسیخته میشود و نیروهایی متضاد از دل مردم چگونه فهم آدمها را پاره پاره کرده اند و دیگر مردم یک جواب واحد و معقول به این پرسشها ندارند که ظلم چیست و ظالم و مظلوم کیستند و حق یعنی چه؟؟؟ احساس اندوهی شدید همراه با اضطراب در من جولان میداد. آری چون آنشب شام غریبان بود حتی در سرزمین خیال هم که آزادی آنجا کشف شده است، احساس غربت و اسارت داشتم با اینکه میدانستم یک روز بالاخره توده این موریانه­ ها میمیرند و من هم در لحظه ­ای نزدیک با تمام سردرگمی ­ها و غربتم و بدون نیاز به اندکی توجه از جانب هر جنبنده ­ای برای همیشه در این خاک خواهم خفت.مصطفی اکبری - مرداد1402تهرانداستانک شام غریبان نوشته مصطفی اکبری