شاهد

در این مقاله قصد داریم در مورد شاهد و شهادت مطالبی را بیان کنیم. مبحث اول مربوط به احضار شهود و مطلعین و مبحث دوم مربوط به جرح و تعدیل شهود است که به ترتیب به آن می پردازیم.اول موضوع اول - احضار شهود، شهود تحقیق و مطلعماده 148 - قاضی اشخاصی را به تشخیص خود یا به درخواست شاکی یا اعلام مراجع ذی ربط یا به تقاضای متهم برای روشن شدن اتهام با رعایت اصول مقرر احضار می کند.ماده 149 - شهود و مطلعین تحقیق به دستور قاضی به وسیله ضابطان یا مأموران مطلع می شوند یا به هر نحوی که قاضی مقتضی بداند با رعایت مقررات ماده (86) این قانون احضار می شوند.ماده 150 - در صورتی که یکی از شهود تحقیق یا مطلع از نیروهای مسلح باشد باید حداقل 24 ساعت قبل از تحقیق یا محاکمه توسط فرمانده یا رئیس او احضار شود. فرمانده یا رئیس مربوطه موظف است پس از دریافت دستور قضایی، احضار شده را در موعد مقرر اعزام نماید.ماده 151 - قاضی هر یک از شهود و مطلعین را جداگانه و بدون حضور متهم معاینه و اظهارات آنان را کتباً به امضاء یا اثر انگشت آنان تسلیم می کند. بررسی مجدد و مقابله با آنها در صورت لزوم ضروری است.ماده 152 - تحقیق و بازجویی از شهود و مطلعین قبل از دادرسی علنی نیست.ماده 153- شهود تحقیق و مطلعین باید قبل از بیان اطلاعات خود به شرح زیر سوگند یاد کنند:«به خدای متعال سوگند جز حق نگویم و تمام حق را بیان کنم».تبصره: در مواردی که احقاق حق شهادت شاهد عادلانه باشد و شاهد از ادای سوگند امتناع ورزد، شهادت او بدون سوگند مسموع خواهد بود.ماده 154 - قاضي قبل از شروع تحقيق نام، نام خانوادگي، نام پدر، شغل، محل سكونت، ميزان تحصيلات، ميزان خويشاوندي سببي يا نسبي و شاهد يا خادم شاهد يا مطلع را در رابطه با طرفین پرونده و سابقه کیفری وی. شکل مجلس ذکر شده است.ماده 155 - در مواردی که قاضی شهادت شاهد را دلیل شرعی می‌داند، شاهد باید دارای شرایط زیر باشد:بلوغعقلایمانخلوص مولدعدالتفقدان منفعت شخصی برای شاهد یا جبران خسارت از طرف اوعدم وجود دشمنی دنیوی بین شاهد و اصحاب دعوابدون اشتغال و تکدی گریشاهدتبصره 1- در دشمنی دنیوی شهادت شاهد در صورتی پذیرفته می شود که به نفع طرف باشد.تبصره 2: در حقوق بشر شهادت در صورتی پذیرفته می شود که به دستور دادگاه باشد.تبصره 3 - شخصی که سابقه فسق یا شهرت مفسده داشته باشد، اگر برای شهادت به منظور تغییر در اعمال خود و اطمینان از صلاحیت و عدالت خود توبه کند، شهادت او پذیرفته نمی شود.ماده 156 - اگر شاهد یا مطلع صلاحیت شهادت را نداشته باشد، اظهارات او بدون ادای سوگند برای اطلاع بیشتر مسموع می شود.ماده 157 - پس از تکمیل شهادت یا اظهار اطلاعات، متن قرائت و به امضای شاهد یا مطلع می رسد. در صورت نداشتن امضاء شاهد یا مطلع با انگشت اشاره می کند و اگر از امضاء یا زدن انگشت خودداری کند یا نتواند امضاء کند و انگشت خود را بزند در برگه تحقیق قید می شود که در این صورت کلیه موارد اوراق تحقیق باید به امضای قاضی و منشی برسد.ماده 158 - در اوراق بازپرسی نوشتن بین سطر و تراشیدن کلمات اکیدا ممنوع است. در صورتی که یک یا چند کلمه به صورت مورب نوشته شده باشد باید خط باریکی روی آن کشیده شود و این موضوع توسط قاضی و شخص مورد تحقیق ذکر و امضا شود. همچنین در صورتی که یک یا چند کلمه حذف و در حاشیه نوشته شود، آن را در زیر امضاء نمایید و در صورت عدم رعایت این ترتیب، کلمات مذکور فاقد اعتبار خواهد بود.ماده 159 - هر یک از شهود تحقیق و مطلع باید در وقت مقرر حضور داشته باشند. در صورت عدم حضور برای بار دوم احضار خواهند شد. در صورت عدم حضور بدون عذر موجه با حکم قضایی احضار می شوند. رعایت مفاد ماده (86) الزامی است.ماده ۱۶۰ – در صورتی که شهود یا مطلعین از حیث شغل یا کار خود برای حضور در دادگاه یا تقاضای هزینه ایاب و ذهاب مطالبه خسارت کنند دادگاه پس از احراز ضرر وجه آن را تعیین و متقاضی احضار کننده مکلف به واریز می باشد. در خزانه است.در صورتی که متقاضی احضار به تشخیص مرجع احضار کننده قادر به پرداخت هزینه مذکور نباشد و یا احضار به دستور مرجع رسیدگی کننده باشد، به بیت المال پرداخت خواهد شد.تبصره - دادگاه می تواند برای تعیین میزان خسارت از نظر کارشناسی استفاده کند.ماده 161 - اگر شاهد یا مطلع مریض باشد و نتواند حضور یابد یا تعداد شهود و مطلعان زیاد باشد و در یک محل زندگی کنند مانند کارگران کارخانه، قاضی به محل اقامت آنها می رود. و بررسی می کند.ماده 162 - در صورتی که مطلعین خارج از حوزه قضایی قاضی باشند و در دادگاه دیگری اقامت داشته باشند، قاضی به نمایندگی از دادگاه محل اقامت آنان، اظهارات مطلعین را ثبت و اوراق تحقیق را به دادگاه ارسال می کند.ماده ۱۶۳ – در مواردی که دادگاه از قاضی حوزه انتخابیه دیگری تقاضای تحقیق کند در صورت تعدد قاضی با ارجاع رئیس حوزه انتخابیه یا معاون وی هر یک می توانند اقدام و نتیجه تحقیقات خود را به درخواست کننده ارسال نمایند. دادگاه.1ماده 164- هر گاه برای کشف جرم و روشن شدن موضوع و نکات لازم در خصوص شغل و خصوصیات اخلاقی متهم و سابقه زندگی او تحقیق محلی لازم باشد و همچنین در مواردی که متهم یا شاکی به اطلاعات محلی استناد کند. یا قاضی در صورت لزوم تحقیقات محلی را انجام می دهد.ماده ۱۶۵ – در صورتی که حضور متهم در محل تحقیقات ضروری باشد یا متهم تقاضای حضور در محل را داشته باشد و در بازداشت باشد به دستور قاضی حافظ در محل حاضر می‌شود.ماده 166 - قاضی پس از ورود به محل طبق مقررات مندرج در فصل مربوط به تحقیقات محلی دادرسی مدنی عمل می کند.ماده ۱۶۷ – در مورد اشخاص تحت تحقیق رعایت مفاد ماده (۱۵۳) این قانون ضروری است.شاهدمبحث دوم - جراحت و تعدیل شهودماده ۱۶۸ - ضرر عبارت است از ادعای عدم وجود یکی از شرایطی که قانون برای شاهد مقرر کرده و از طرف طرفین دعوا صورت می گیرد.ماده ۱۶۹ - جرح شاهد باید قبل از شهادت انجام شود مگر اینکه بعد از شهادت علت جراحت مشخص شود و در هر حال دادگاه مکلف است به موضوع جرح رسیدگی و تصمیم بگیرد.ماده 170 - در اثبات جرح یا تعدیل شاهد ذکر اسباب آن لازم نیست ولی برای تعدیل یا تعدیل جراحت گواهی مطلق کافی است.تبصره 1 - در مشاهده جرح یا تعدیل، علم به عدالت یا عدم آن لازم است و ظاهر برای تحقق آن کافی نیست مگر اینکه کاشف عدالت باشد.تبصره 2 ـ اگر شهادت شهود معرفي شده در اثبات جرح يا تعديل شاهد با يكديگر منافات داشته باشد مگر اينكه سابقه شاهد ثابت شده باشد باطل است.ماده 171 - در صورتی که دادگاه شهود معرفی شده را واجد شرایط قانونی تشخیص دهد شهادت آنها را می پذیرد و در غیر این صورت رد می کند و در صورت عدم اطلاع تا احراز شرایط و وضعیت رسیدگی را متوقف می کند. کشف می شود که نباید بیش از ده روز طول بکشد. و سپس دادگاه در مورد این موضوع تصمیم گیری می کند.ماده 172 - در صورت رد شاهد توسط دادگاه یا اعتراض مدعی علیه علیه مدعی علیه، مدعی علیه می تواند دلیلی برای اثبات صلاحیت شاهد ارائه کند که در این صورت دادگاه مکلف است به درخواست او رسیدگی کند.