نوشتن، خواندن، دوست

نوشتن خیلی وقتها حالم را بهتر کرده است. خواندن هم همینطور بوده، از کامنت تا کتاب.گاهی که این دو را در دسترسی نمی‌بینم به یک دوست پناه می‌برم و با او همصحبت می‌شوم.آنچه در ادامه می‌خوانید یک دیالوگ نوشتاری‌ است که شاید برای شما یک گفتگوی عادی باشد.اما برای من بسیار ارزشمند است و حکم شفای زخم را دارد. این گفتگو برای من معجونی بود از هر سه عنصر خواندن، نوشتن و همصحبتی که روانم را تغذیه و نگرش آزاردهنده و منفی‌ام به موضوع غم را تعدیل کرد.دوست ویرگولی‌ام حسن شیخ با قلم توانایش در این پست از روزهای سخت سال 1401 نوشته بود. از اتفاقاتی گفت که با گذشت روزها و ماه‌ها بازهم جای زخم آن در دلها تازه هست و رد خراش آن بر روانمان خودنمایی می‌کند. روزهایی که سخت گذشت و شاید در آینده هم سخت‌تر خواهد گذشت و به همین خاطر در خاطره هایمان پررنگتر ثبت می‌شود و خواهد شد.حسن در مورد اینروزها و مخصوصا اوضاع نامناسب اقتصادی جامعه نوشته بود:من ترجیح می‌دهم با جمع غصه بخورم تا تنهایی پیشرفت کنم! شاید کاری هم نکنم اما حس بهتری دارم. از درون احساس همبستگی می‌کنم. و در ادامه از راهکار فردی خودش گفته بود :غصه می‌خورم نه به این معنا که حس بدختی کنم. غم دامنه جهانم را وسیع‌تر می‌کند. غمگینی بخشی از زندگی‌ست. رنگی‌ست در کنار همه رنگ‌ها. بالاخره فراز و فرود دارد. مطمئنم روی خوش زندگی هم نمایان می‌شود. این که برداشتم ازین شرایط چیست به زاویه دیدم برمی‌گردد. در پایان این توصیه را نوشته بود :در این شرایط نگذارید روح‌تان پژمرده و ویران شود. من چیزمیزهای کوچکی برای دلخوشی‌ام درست کرده‌ام. مراقبه، نماز، گیاهان، سفال، لعاب، همکارانم، پاکست، رئالیتی شوهای پدرخوانده و ارتش سری، مشتری‌ها، بچه‌ها.خلاصه دلخوشی‌ها کم نیست رفقا...هنگامیکه که متن او را می‌خواندم، احساس همدردی قریبی با او داشتم. هر دو از قبیله زخمی ها بودیم. اما نگرش من به غم کمی متفاوت بود.من در یک کامنت از نگاه خودم برایش نوشتم :متاسفانه من نمیتونم ببینم و غصه بخورم، اما احساس بدبختی نکنم.شاید مشکل از من باشه اما توی اینجور غم و رنجهایی که بخاطر خودخواهی یه سری آدم حق به جانب به زندگی مون نازل میشه، نمیتونم احساس وسعت پیدا کنم.ببخش اگه خیلی منفی شدم و از احساس ناخوشی م مینویسم. اما فکر نمیکنی نماز، مراقبه، دوست و... گاهی وقتا هم یه جورایی مسکن موقت میشن که فراموش کنیم توی چه وضعیتی هستم؟ در حالیکه اصل مسئله با پرجاست مثل یه جور ماده مخدر یا الکل احساس سرخوشی درونی و موقت میدن؟و او در پاسخ برایم نوشت :من هم گاهی همین احساس را می‌کنم اما باید گذر کرد. بنظرم باید مثل نی مولانا، درون تهی بود. احساسات بیایند و بروند. چسبیدن به بدختی یا ناامیدی حال همه ما را بد می‌کند. من در قبال خودم، خانواده‌ام، جامعه‌ام و جهان مسئولم. با حال خراب که نمی‌توانم حرکت کنم. می‌توانم؟... به نظرم مسکن نیستند. روح را باید تغذیه کرد وگرنه پژمرده می‌شود. مثل حمام، تو در این شرایط حمام نمی‌ری؟ غذا نمی‌خوری؟ ربطی به این شرایط نداره. ما اولین مسئولیت‌مان در قبال جسم و روح‌مان هست. این پاسخ برای من فراخوانی بود تا احساس متعادلتری نسب به خودم و غم‌های اطرافم پیدا کنم. در حقیقت اصطلاح "نی درون تهی" تمثیلی فوق العاده بود که باعث شد در مواجهه با احساسات - و بخصوص احساسات منفی - تدبیر بهتری داشته باشم .حالا فکر می‌کنم؛ روان من همچون ظرف و قالبی است که همه احساسات انسانی اعم از غم و شادی، حسادت و شفقت، ضعف و قدرت، شهوت و مروت و... بدون ترتیب خاصی در آن جای می‌گیرند. این احساسات با توجه به شرایط و اتفاقات بیرونی، درون من را پر و خالی می‌کنند، اما قرار نیست هویت یا ارزشهای من را تغییر دهند. بعبارتی من بعنوان انسان نباید هویت و ارزشهای خودم را به احساساتم گره بزنم.اینکه ما احساس داریم یعنی حیوانی زنده هستیم.‌ از طرفی ما انسانها به نسبت دیگر حیوانات احساسات بیشتری را تجربه می‌کنیم و احساسات متنوعی بر ما انسانها جاری می‌شود. اما بواسطه همین انسان بودن نباید اجازه دهیم که احساسات بر ما یا رفتار بیرونی ما تسلط داشته باشند.شاید مصداق عبارت "این نیز بگذرد" هم در اینجا باشد.امیدوارم یادم بماند؛ اگر از شادی سرشار هستم، زمان آن موقت است و اگر به غم رسیدم متوجه باشم که اکنون و برای مدتی گذرا و نامعلوم در حال پُر شدن از احساس سیال متفاوت دیگری هستم. اکنون بهتر می‌توانم بفهمم که نه این غم امروز ماندگار است و نه آن شادی های گذشته ادامه دار بوده است. پس بجای اینکه مدام و فقط به دنبال سرخوشی باشم تا بواسطه آن زندگی و وجودم را ارزشمند بدانم، بهترین کار این است که پذیرای هر نوع از مضمون زندگی باشم. به نی درون تهی فکر می‌کنم. تصور میکنم نی‌ای درون تهی هستم که در بستر آب جای گرفته‌ام. شاید در مسیر عمرم برای روزهایی به لجن‌زار برسم، شاید در ادامه برکه زلالی نصیبم شد که هیچ اثری از قبل را با خود نداشتم‌.شاید هم... فقط خدا می‌داند؛ شاید در مسیر باد به آلودگی مرداب ساکنی دچار شدم و شاید برای روزها و شبها در مسیر رودی خروشان با آب‌های پرهیجانش همراه بودم. شاید....در آخر او از فرصت‌های پیش رو گفت؛ ... در کل ما در شرایط خوبی نیستیم.... خیلی از موضوعات هست که باید به آن‌ها فکر کنیم، مثلا راه‌حل‌ها، پیش‌نیازها، جایگزین‌ها، فرصت‌های پیشِ رو، چالش‌ها، انسان‌های خوش‌فکر و توانمند، شبکه‌سازی، توانایی‌ها و تقویت مهارت‌ها. من و تو نباید اسیر این شرایط باشیم. باید بتونیم خوب فکر کنیم.به نظرم آمد باید تلاش کنم تا تاریکی بر من غلبه نکند و تا جایی که می‌توانم سهم حضورش را در زندگی ام کم کنم.نه در این شرایط که به احتمال زیاد در اکثر مواقع، اختیار و توانایی حذف عامل منفی را ندارم. پس اگر نمیتوانم منشا را از بین ببرم، به معنای زندگی می‌پردازم و روحم را تغذیه می‌کنم. حتی می‌توانم در درون غم و تاریکی به دنبال جنسی از شادی و نور باشم. تصور کنید؛ شرایط بد اقتصادی علاوه بر یاسی که منتشر می‌کند، میتواند محرکی باشد تا من به دنبال استعداد نفهته‌ام بروم و از آن درآمد کسب کنم. یا می‌تواند نوجوانی را وادار کند تا در کنار تحصیل برای رشد مالی و استقلال خود تلاش کند. بیشتر که دقت می‌کنم بسیاری از کارآفرینان همین تجربه را بعنوان خاطره عنوان می‌کنند. می‌ بایست برای غم سوگواری کرد اما نباید در سرزمین غم خانه ساخت. هنگامیکه غم را مانند همه احساسات دیگر پذیرا باشی، در ایستگاه رنج توقف میکنی اما آنرا ایستگاه آخر نمیدانی، در بدترین حالت پای پیاده سفر خودت را شروع میکنی.