برای چهاردهم مرداد

‌"برای آرزوهایی که باور شدند......"سال‌ها پیش، سریالی به نام "اولین شب آرامش" از شبکه سه پخش می‌شد. سریالی که داستانی خانوادگی، عاشقانه را به تصویر کشیده بود. یک ویژگی در همان اول، من را جذب این سریال کرد و آن هم این بود که می‌توانستی با کمی دیدن آن بفهمی که کارگردانش، عاشق و مفتون "سینما"(به معنای مکان سینما) و پرده بزرگ بوده است و این تلویزیون‌های 21 اینچی آن زمان، برایش کوچک است. داستانی که عاشق و معشوق داشت و تعقیب و گریز و گم‌شدن و پیداشدنی که چشمانت را پراشک می‌کرد و یک شخصیتِ وکیل که پرویز پورحسینی، نقش‌اش را بازی می‌کرد و گاه و بی‌گاه، در دفتر کار کوچک و قدیمی‌اش، گرامافون را روشن می‌کرد و تصانیف و آوازهای قدیمی ایرانی را گوش می‌داد. تیتراژ پایانی سریال هم، قطعه "به سوی تو" با صدای خواننده‌ای جوان به اسم مهران زاهدی بود. قطعاتی که هر کدام‌شان گنج بودند و تو را با خودت می‌بردند به جاهایی دور و دراز. قسمت آخر سریال و سکانس نهایی اش، ضربه نهایی برایم بود. عاشق و معشوق، مثل کلاسیک‌های قدیمی در ایستگاه راه‌آهن، همدیگر را پیدا می‌کنند(ای کاش می‌شد که همدیگر را محکم بغل می‌کنند عوض سال‌ها دوری). حال و هوای خود مرا موقع دیدن این سکانس، کامل به یاد دارم. تا چند ثانیه قبلش، نشسته بودم روی زمین و کنار پدرم محو تماشا بودم. سکانس که به اینجا رسید، قلبم داشت از سینه بیرون می‌زد و بغضی از فرط زیبایی گلویم را گرفته بود. منتظر "به سوی تو" مهران زاهدی بودم که کار را یکسره کند اما یکدفعه، صدای سنتور شروع شد. قسمت آخرِ سریال، برای اولین بار(و آخرین بار) اجرای اصلی این قطعه با صدای کورس سرهنگ‌زاده آغاز شد. نیم‌خیز شده بودم از شکوهِ عشق. محو اشک چشمان عاشق بودم که با همراهی "کی رود رخ ماهت از نظرم؟"ای‌ که استاد سرهنگ‌زاده می‌خواند، بر گونه‌هایش جاری شده بود و چشمان من را هم غرق در اشک کرد. به اتاق کناری پناه بردم و با صدای بلندی که فقط خودم می‌شنیدم، گریه کردم. آن چند ثانیه، از زیباترین چندثانیه‌های زندگی‌ام شد. آن سریال یک "آن" و آزادی داشت که رهایم نکرد.به مدت زمانی نه چندان دور، گروه سازنده همان سریال، سریال دیگری با نام "بی‌گناهان" را شروع کردند. داستان سه رفیقِ قدیمی که بعد از سال‌ها همدیگر را پیدا می‌کنند تا گذشته‌های خود و آرزوهای مشترک را به یاد بیاورند. داریوش فرهنگ و مسعود کرامتی، دو نفر از آن‌ها بودند(انتخاب بازیگر را ببینید چه درجه یک است). در این سریال هم هرازگاهی(البته کمتر از سریال قبل)، تصانیفِ گنج‌گونه با بهانه و بی‌بهانه پخش می‌شد. اینجا ولی کارگردان، انگار می‌خواست من را آزار دهد. یک قطره آب بهم می‌داد و چند هفته تشنه‌ام می‌گذاشت. نمی‌دانستم که چه برنامه‌ای در سرش هست. قسمت آخر سریال رسید. در یک فضای لامکان و بی‌زمان، رفقا همدیگر را می‌بینند. یک دشت بی‌انتها کنار یک خط آهن. یکی از رفیقان به سمت انتهای کادر می‌رود. چشمانم خیره مانده بود به تصویر. که یکدفعه، تصنیف شروع شد:گریه را به مستی بهانه کردمشِکوه‌ها ز دست زمانه کردمآستین چواز دیده برگرفتمسیل خون به دامان روانه‌ کردمهمچو چشم مستت، جهان خراب است..دلا خموشی چرا؟...این شبیخون بلا باز چه بود ای ساقی؟ پدرم را نگاه می‌کردم. محو آهنگ بودم. پدرم گفت که خواننده این آهنگ، استاد عبدالوهاب شهیدی است و شاعرش، عارف قزوینی و برای سالگرد انقلاب مشروطه آن را سروده بود. برای من که تا به حال اسم "انقلاب مشروطه" را صرفا در حد یک خبر روزنامه خوانده بودم، آن اسم انگار عادی بود. چند روز بعدش، رفتم و جستجو کردم که این انقلاب چه بوده و عارف قزوینی چه انسان آزاده‌ای بوده و..دیدم جایی نوشته که 14 مرداد 1285 شمسی، سالگرد صدور فرمان مشروطیت توسط مظفرالدین شاه بود که حاصلش، دستور تشکیل مجلس شورای ملی بود که با فداکاری و جان‌فشانی آزادی‌خواهان وطن برای مبارزه با استبداد نظام شاهنشاهی حاصل شد. بعد از خواندن این قصه، آن آهنگ و آن سریال برایم جایگاه دیگری هم پیدا کردند. همش حس می‌کنم که تنها کسی که واقعا با این لحظه‌ها و وقایع زندگی کرده باشد می‌تواند چنین روایت عاشقانه و گرمی را از یک برهه زندگی انسان‌های این سرزمین و آرزوها و آمال‌شان ارائه دهد.اکنون، مشغول گوش دادن این تصنیف با صدای استاد عبدالوهاب شهیدی هستم و یادم می‌افتد که به شکل جالبی، مراسم تحلیف ریاست جمهوری دکتر روحانی در دوره دوم، فردا دقیقا در 14 مرداد و در صد و یازده سالگی صدور فرمان مشروطیت در مجلس شورای اسلامی برگزار می‌شود. من که هیچ دانش و مطالعه ای در مورد تاریخ سرزمینم، متاسفانه نداشته‌ام اما به این فکر می‌کنم که این گره خوردن عجیب آرزوهای آدم‌های آزادی‌خواهی که دیگر نیستند با آرزوهای من‌ای که صد و یازده سال بعد در این سرزمین زندگی می‌کند، چه معنا و حس غریبی دارد. دقیقا حس می‌کنم که بهترین فیلم‌های تاریخی، عاشقانه‌های آن‌هاست. آن‌ها که از دل سیر زندگی یک زوج و معاشقه آن‌ها و تقسیم آرزوهایشان با هم، تاریخ یک روزگار مرور شود. که مثلا یک عاشق که مثلا اسمش"رضا" است و معشوق و محبوبش که "رویا" نام دارد، با هم در پارک لاله نشسته‌اند و در مورد فردا و آرزوهای خودشان برای سرزمین‌شان و فرزندی که احتمالا چند سال دیگر می‌آید، حرف می‌زنند. اگر کسی از اطراف صدایشان را بشنود شاید باورشان نشود که آن‌ها دارند در مورد "آزادی" حرف می‌زنند; بس که با آن معاشقه می‌کنند و از دلش و از آن گذرگه، قلب‌شان و احساس‌شان را با هم تقسیم می‌کنند. کمی که می‌گذرد در آن پارک، صدای خانم روشنک در برنامه گل‌های266 رنگارنگ حال پخش هست که شعر عِراقی را می‌خواند که:نیَم بی تو دمی بی غم ،کجایی؟ندارم بی تو دل خرم، کجایی؟ز من هر دم برآید ناله و آهچو یاد آید رخت هر دم، کجایی؟درآ شاد از درم، کز آرزویتبه جان آمد دل پرغم، کجایی...و بعد مقدمه تصنیف "گریه را.." را ارکستر ملی می زند. رضا و رویا، همدیگر را نگاه‌ می‌کنند. رضا، دست رویا را می‌بوسد و هر دو اشک می‌ریزند و خیره به هم می‌مانند و استاد عبدالوهاب شهیدی، "گریه را به مستی..." را شروع می‌کند و...