چرا قصه درمانی یکی از بهترین شیوه های درمان روانشناختی است؟

بسمه تعالیحتما همه ی ما در زندگیمان قصه های زیادی مخصوصا در دوران کودکی شنیده ایم، اما آیا تا به حال به این فکر کرده اید که تا چه حد این قصه ها باعث رشد شخصیتی ما شده اند؟شاید در گذشته های دور کودکان به دلایل مختلف که یکی از شاخص ترین آنها ترس از تنبیه بوده بدون کتاب و فرهنگ سازی های دیگر، صرف گفته ی والدین بسیاری از الگوهای رفتاری اشتباهشان را اصلاح می کردند.اما امروزه بسیاری از والدین و یا معلمان برای رفع ایرادات کودکان از قصه کمک می گیرند. اما تا چه حد این قصه گویی که یک نفر گوینده و نفر دیگر صرفا شنونده است می تواند در بهبود اشکالات رفتاری کودک موثر باشد و ذهن کودک را درگیر کند؟شاید این روش قصه گویی در گذشته بازدهی داشته است، اما کودک دنیای امروز اگر درگیر قصه نشود و در آن مشارکتی نداشته باشد هیچ بازخوردی از محتوای قصه نشان نخواهد داد و مثل این می ماند که از یک گوش می شنود و از گوش دیگر بیرون می کند.به نظر من حتی اگر من بزرگسال نیز از محتوای کتابی که مطالعه می کنم و یا می شنوم نت برداری انجام ندهم و خود را درگیر محتوای کتاب نکنم، کتاب نمی تواند چندان تاثیر عمیقی روی من داشته باشد. مخصوصا در دنیای امروز که شاید مطالعه و لمس ورق های کتاب برای افراد زیادی جایش را به کتاب های صوتی و پادکست ها داده است اگر نتوانم حس شنواییم را متمرکز بر محتوای کتاب یا پادکست کنم، بدیهی است که توان بهره وری صحیح از آن را نخواهم داشت.اما یکی از بهترین روش هایی که برای همراهی کودکان با محتوای قصه و اثر گذاری آن بر شخصیت و رفتار کودک می توان معرفی کرد، قصه درمانی است.تکنیک قصه درمانیدر قصه درمانی کودک صرفا یک شنونده نیست بلکه او نیز به نوعی در این قصه گویی سهیم است.از قصه درمانی می توان در آموزش مهارت های زندگی، مهارت حل مساله، بهبود رفتارهای اجتماعی و... بهره برد.در این روش در هر مرحله از قصه سوال هایی از کودک پرسیده می شود.پرسیدن این سوال ها برای سنجش گوش کردن یا گوش نکردن کودک به قصه نیست بلکه برای درگیر شدن کودک در اتفاقات و تجسم خود در موقعیت های مختلف قصه و در نهایت نتیجه گیری می باشد.با توجه به محتوای داستان های مختلف می توان سوالات زیادی و متنوعی نیز پرسید. مثلا اینکه اگر شما به جای آن شخصیت داستان بودید چه کاری انجام می دادید؟ یا اینکه فکر می کنید کار شخصیت آن قصه درست است یا خیر؟ و بسیاری سوالات دیگر که در ادامه با یک قصه سوالات بیشتری را مطرح میکنم.قصه نی نی و سنجاب کوچولوچند روز قبل، یک نی نی به خانواده سنجاب ها اضافه شد و سنجاب کوچولو بالاخره از تنهایی در آمد. نی نی سنجاب، خیلی نمکی و کوچولو بود و سنجاب کوچولو این برادر تازه وارد را خیلی دوست داشت و از دیدنش سیر نمی شد. همش سعی می کرد که نی نی را بغل کنه و برای بازی بیرون ببره که مامان سنجاب نمی ذاشت و یادآوری می کرد که به سنجاب کوچولو که داداشت هنوز خیلی کوچولو و ریزه میزه است، برای اینکه بتونی باهاش بازی کنی باید بذاری که بزرگ بشود.سنجاب کوچولو قصه خیلی دوست داشت که مامانش باهاش بازی کند اما نی نی کوچولو که همش بغل مامان بود اجازه بازی به مامان سنجاب نمی داد. سنجاب کوچولو هم به اتاق خودش رفت تا با اسباب بازی هایش سرگرم بشه اما خیلی زود از تنهایی بازی کردن خسته شد.وقتی بابا سنجاب از سر کار برگشت، سنجاب کوچولو خیلی خوشحال شد و به سرعت به بغل بابا رفت. اما خستگی زیاد بابا به سنجاب اجازه نمی داد که با سنجاب کوچولو بازی کند. اما بابا سنجابه زمانی که نشست شروع به بغل کردن و بوسیدن با نی نی سنجاب کرد.سنجاب کوچولو که این رفتار را دید خیلی احساس ناراحتی کرد، به سمت اتاقش دوید تا روی رخت خوابش برود. مامان سنجاب بعد مدتی که گذشت او را برای خوردن غذا صدا زد اما سنجاب کوچولو که ناراحت بود جوابی نداد. بابا سنجاب هم گفت: سنجاب جان، بدو بیا که فندق پلو غذای مورد علاقه ات را مامان درست کرده اما باز صدایی از سنجاب کوچولو بلند نشد.مامان و بابا سنجاب کوچولو رفتند به اتاق سنجاب کوچولو و ناراحتی اونو دیدند. بابا و مامان مدام سنجاب کوچولو را صدا زدند که عزیزکم، سنجابکم، اما سنجاب کوچولو نه حرکتی کرد و نه جواب داد.سنجاب کوچولو که غصه دار بود کم کم چشم هایش پر از اشک شد و گفت: شما نی نی کوچولو که آمده دیگه منو دوست ندارید. مامان و بابا که این حرف را شنیدند به فکر فرو رفتند و بعد همزمان دست های سنجاب کوچولو را گرفته و بعد او را تاب دادند. این حرکت بابا و مامان، لبخند به لب سنجاب کوچولو آورد. مامان و بابا که لبخند رو لبش دیدند بیشتر او را تاب دادند که صدای بلند خنده های سنجاب را شنیدند.نی نی سنجاب که تنها مونده بود شروع به گریه کرد اما بابا و مامان به بازی با سنجاب کوچولو ادامه دادند. سنجاب کوچولو برادر ریزه میزه اش را خیلی دوست داشت، گفت چرا صدای گریه نی نی را گوش نمی کنید؟ برویم که نی نی را آرام کنیم. حالا سه تایی مامان و بابا و سنجاب کوچولو با لب خندان رفتند که با نی نی سنجاب بازی کنند.منبع داستان:سایت فرزندان برترسوالاتی که می توان پیرامون این قصه از کودک پرسید:به نظر شما مامان سنجاب کار درستی انجام میداد که اجازه نمی داد سنجاب کوچولو برادرش را بیرون ببرد؟آیا شما هم برادر یا خواهر کوچک تر از خودتان دارید؟آیا تا به حال او حسودی کرده اید؟به نظر شما چرا سنجاب کوچولو گریه میکرد؟ آیا رفتارش درست بود؟و سوالاتی از این قبیل می توان پرسید. اما این نکته را باید در نظر داشت که نوع جوابی که کودکان به هر سوال می دهند می تواند زمینه ساز سوالات دیگری نیز برای همراهی کودکان و تاثیر مثبت قصه بر آنان شود.هم چنین برای نتیجه گیری بهتر می توان در پایان قصه از کودکان خواست تا نقاشی آن قصه را کشیده و درباره آن صحبت کنند و در پایان با جمع آوری نظرات کودکان به یک نتیجه درباره آموزش یک رفتار صحیح رسید.علاوه بر موارد فوق روند دیگری که برای قصه درمانی از طرف روانشناسان پیشنهاد می شود اجرای قصه با نمایش های عروسکی است که به دلیل جذابیت های آن ذهن کودک را درگیر کرده و در روند بهبود رفتارهای غلط کودکان بسیار موثر است.شما چه روش های دیگری برای انجام هر چه بهتر تکنیک قصه درمانی معرفی می کنید؟انتخاب کتب موثر در قصه درمانینکته حائز اهمیت در قصه درمانی علاوه بر انجام فرایند آن، انتخاب کتاب هایی با مضمون اصولی و درست می باشد. از جمله این ها می توان به کتاب های انتشارات نردبان اشاره کرد که به نوعی برای کار در همین حوزه تدوین شده اند.نمونه هایی از کتاب های انتشارات نردبان برای گروه های سنی مختلف به شرح ذیل می باشد:گروه سنی الف:۱- منم منم دندون تو، نویسنده: جولیا کوکلینک مطالعه ی چکیده ی کتاب:https://entesharat.com/product/%d9%85%d9%86%d9%85-%d9%85%d9%86%d9%85-%d8%af%d9%86%d8%af%d9%88%d9%86-%d8%aa%d9%88/۲- خرگوش کوچولو و احساس تنهایی، نویسنده: تریس مورینیلینک مطالعه ی چکیده ی کتاب:https://entesharat.com/product/%d8%ae%d8%b1%da%af%d9%88%d8%b4-%da%a9%d9%88%da%86%d9%88%d9%84%d9%88-%d9%88-%d8%a7%d8%ad%d8%b3%d8%a7%d8%b3-%d8%aa%d9%86%d9%87%d8%a7%db%8c%db%8c/گروه سنی ب:۱- من شما را نمی شناسم، نویسنده: داگمار گایسلرلینک مطالعه ی چکیده ی کتاب:https://entesharat.com/product/%d9%85%d9%86-%d8%b4%d9%85%d8%a7-%d8%b1%d8%a7-%d9%86%d9%85%db%8c%e2%80%8c%d8%b4%d9%86%d8%a7%d8%b3%d9%85/۲- فقط می خوام بازی کنم، نویسنده: جولیا کوکلینک مطالعه ی چکیده ی کتاب:https://entesharat.com/product/%d9%81%d9%82%d8%b7-%d9%85%db%8c%e2%80%8c%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%85-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%db%8c-%da%a9%d9%86%d9%85/گروه سنی ج و د:۱- چه باید بکنی؟ وقتی وحشت زده و نگرانی، نویسنده: جیمز.جی.کریستلینک مطالعه ی چکیده ی کتاب:https://entesharat.com/product/%da%86%d9%87-%d8%a8%d8%a7%db%8c%d8%af-%d8%a8%da%a9%d9%86%db%8c%d8%9f-%d9%88%d9%82%d8%aa%db%8c-%da%a9%d9%87-%d9%88%d8%ad%d8%b4%d8%aa%e2%80%8c%d8%b2%d8%af%d9%87-%d9%88-%d9%86%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%86/۲- چه باید بکنی؟ وقتی که می خواهی بهترین باشی، نویسنده: توماس گرینزپونلینک مطالعه چکیده ی کتاب:https://entesharat.com/product/%da%86%d9%87-%d8%a8%d8%a7%db%8c%d8%af-%d8%a8%da%a9%d9%86%db%8c%d8%9f-%d9%88%d9%82%d8%aa%db%8c-%da%a9%d9%87-%d9%85%db%8c%e2%80%8c%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%87%db%8c-%d8%a8%d9%87%d8%aa%d8%b1%db%8c%d9%86/شما چه کتاب های دیگری در زمینه ی قصه درمانی می شناسید؟