سود عملیاتی چیست و چه ویژگی هایی دارد؟

سود و زیان یکی از مهم‌ترین مفاهیمی است که سهامداران در فعالیت‌های اقتصادی خود باید به آن توجه کنند. از همین روی آشنایی با مفاهیم متنوع سود و انواع آن بسیار حائز اهمیت است. اینکه سود عملیاتی و سود غیرعملیاتی چه مفهومی دارند، از جمله مواردی هستند که سهامداران برای تصمیم‌گیری درست در حوزه سرمایه‌گذاری باید درباره آن به‌طور دقیق بدانند.سود عملیاتی چیست و چه ویژگی هایی دارد؟سود عملیاتیسود عملیاتی نشان‌دهنده‌ باقیمانده‌ سود بعد از محاسبه‌ تمام هزینه‌های عملیاتی مربوط به واحد تجاری است. علاوه بر بهای تمام‌شده‌ کالای فروش رفته، هزینه‌های اداری، عمومی و هزینه‌هایی نظیر اجاره و بیمه، حمل‌ونقل و کرایه در محاسبه‌ سود عملیاتی در نظر گرفته می‌شوند.در حقیقت تمام هزینه‌هایی که برای حفظ فعالیت واحد تجاری ضروری هستند و در نرم افزار حسابداری شرکتی ساده هستند، باید در محاسبه‌ سود عملیاتی در نظر گرفته شوند.با این‌حال سود عملیاتی نیز همانند سود ناخالص دربردارنده‌ بهره‌های پرداختی بابت بدهی‌ها، درآمد ناشی از سرمایه‌گذاری‌ها و مالیات نمی‌شود. سود عملیاتی قابلیت سوددهی عملیاتی یک واحد تجاری را مشخص می‌کند.گفتنی است همه درآمدهایی که شرکت‌ها از طریق انجام عملیات اصلی خود کسب می‌کنند، درآمدهای عملیاتی شرکت محسوب می‌شود. همچنین همه هزینه‌هایی که در فرایند این درآمدهای عملیاتی ایجاد شوند، جزء هزینه‌های عملیاتی شرکت هستند.اختلاف بین درآمدهای عملیاتی و هزینه‌های عملیاتی را سود عملیاتی می‌گویند. چنانچه شرکتی از محل فعالیت‌های غیر مرتبط با موضوع خود سودی کسب کند، در علم اقتصاد آن سود را سود غیرعملیاتی می‌نامند.جزئیاتی بیشتر از سود عملیاتیسود عملیاتی به‌عنوان یک شاخص بسیار دقیق در مورد سودآفرینی بالقوه یک کسب‌وکار عمل می‌کند زیرا تمام فاکتورهای اضافه را از محاسبات حذف می‌کند.تمام هزینه‌هایی که برای مدیریت و اجرای شرکت یا کسب‌وکار مذکور ضروری هستند در این محاسبات لحاظ می‌شوند، به همین دلیل سود عملیاتی استهلاک مربوط به دارایی را در نظر می‌گیرد.بنابراین، سود عملیاتی با درآمد خالص متفاوت است که به‌علت استثنائاتی که در سود عملیاتی شرکت در نظر گرفته نمی‌شوند ممکن است سال به سال تغییر کند.به سود عملیاتی درآمد پیش از پرداخت بهره و مالیات(EBIT) نیز گفته می‌شود، که البته ممکن است گاهی شامل درآمد غیرعملیاتی نیز باشد که به‌عنوان سود عملیاتی در نظر گرفته نمی‌شود. اگر شرکتی درآمد غیرعملیاتی نداشته باشد، آنگاه سود عملیاتی آن برابر با درآمد پیش از بهره و مالیات است.با توجه به فرمول درآمد ناخالص (درآمد منهای هزینه‌ کالاهای فروخته‌شده)، فرمول استفاده‌شده برای محاسبه سود عملیاتی معمولا به این شکل ساده‌سازی می‌شود:سود عملیاتی = استهلاک – هزینه‌های عملیاتی – سود ناخالصسود عملیاتی و غیر عملیاتی چیست؟سود غیرعملیاتی برخلاف سود عملیاتی ناشی از فعالیت‌های غیرمرتبط با موضوع اصلی شرکت می باشد. سود غیرعملیاتی معمولا مربوط به سود حاصل از سرمایه‌گذاری‌ها و سهام، سود حاصل از فروش دارایی‌های غیرمنقول، سود حاصل از اوراق مشارکت و… است که امکان دارد قسمتی از آن سود غیر مستمر باشد.برای تعیین و محاسبه سود غیر عملیاتی و غیر مستمر که ناشی از فروش دارایی‌های غیرمنقول هم می باشد باید درآمد حاصل از فروش دارایی ذکر شده را از بهای تمام شده تاریخی آن کم کرده تا سود غیرعملیاتی آن بدست بیاید.نحوه محاسبه این دو امر در نرم افزارهای حسابداری،تاثیر زیادی بر قیمت نرم افزار حسابداری آنلاین دارد.یک مثال برای سود غیرعملیاتیبه طور مثال شرکت پتروشیمی شازند اراک با نماد شاراک محصولات شیمیایی زیر را تولید می‌کند که چند محصول شیمیایی آن بصورت زیر است.پلی اتیلن سبک خطیاتیلن گلایکولپلی پروپیلنهیدروکربور A80پلی اتیلن سنگینپلی بوتادایندو اتیل هگزانولهمه محصولات نام برده شده بعد از اینکه به فروش برسند برای شاراک درآمد عملیاتی و سپس سود عملیاتی به وجود می آورند.اما در کنار فروش این محصولات فکر کنید که شاراک در حسابهای بانکی کوتاه‌مدت خود مقداری پول نقد دارد که هر ماه مقداری از بانک سود دبه دست می آورد که این سودِ حاصل از پول نقد سپرده گذاری شده در بانک سود غیر عملیاتی محسوب می شود.و این دو سود کسب شده در دو حساب مختلف با نام سود عملیاتی و سود غیر عملیاتی درج می‌شوند به این صورت که سود فروش محصولات در حساب سود عملیاتی و سود بانکی در حساب سود غیر عملیاتی منظور می گردد.نحوه محاسبه سود غیر عملیاتیبرای پی بردن به نحوه محاسبه سود غیرعملیاتی به مثال زیر توجه کنید:اگر یک شرکت تولیدی در سال 1398 یک زمین به ارزش 2 میلیارد تومان خریداری کرده باشد و در سال 1399 آن را با قیمت 3 میلیارد تومان بفروشد. این 1 میلیارد سود غیرعملیاتی محسوب می‌شود.تفاوت بین سود عملیاتی و سود غیر عملیاتیهمانطور که در لیست بهترین نرم افزارهای حسابداری تحت وب اشاره شده است ، سود عملیاتی حاصل کسر هزینه‌های عملیاتی از درآمدهای عملیاتی است. درحالیکه برای سود غیر عملیاتی این چنین نیست و سود غیر عملیاتی سودی است که شرکت از فعالیت‌های اصلی خود کسب نمی‌کند و حاصل فعالیت‌های غیرعملیاتی شرکت می‌باشد. درواقع سود عملیاتی همیشگی و مستمر است اما سود غیرعملیاتی همیشگی و مستمر نیست.مراحل تهیه سود و زیان عملیاتی و غیر عملیاتیبرای بدست آوردن سود وزیان عملیاتی و غیر عملیاتی دو روش وجود دارد.تک مرحله ای: در این روش ابتدا کلیه درآمدها یکجا آورده و کلیه هزینه‌ها را نیز از آن کم می‌کنیم که حاصل همان سود قبل از بهره و مالیات(EBIT) می‌باشد. که با کسر مالیات و بهره به سود یا زیان بعد از کسر مالیات یا همان سود یا زیان خالص خواهیم رسید.دو مرحله‌ای: در این روش ابتدا درآمدهای عملیاتی آورده شده در ادامه هزینه‌های عملیاتی از آن کسر می‌شود که به سود یا زیان عملیاتی می‌رسیم در مرحله بعد هزینه‌های غیرعملیاتی از درآمدهای غیر عملیاتی کسر می‌شود. درنهایت به سود و زیان قبل از کسر مالیات می‌رسیم که با کسر مالیات و بهره سود و زیان ویژه(خالص) خواهیم رسید. که جزء مهم‌ترین بخش‌های صورت حساب سود و زیان محسوب می‌شود چراکه نتیجه فعالیت یک واحد تجاری را نشان می‌دهد که آیا واحد تجاری در طول دوره مالی فعالیتش سودآور بوده‌است یا خیر.جمع‌بندیبرای سرمایه‌گذاری در سهام شرکت‌ها و انتخاب نرم افزار حسابداری آنلاین بهتر است قبل از هرچیز به بررسی صورت‌های مالی آن‌ها بپردازید. باتوجه به موارد گفته‌شده می‌توانید با بررسی صورت سود و زیان شرکت‌ها به میزان سود عملیاتی آن‌ها پی ببرید و در تحلیل‌های خود از آن استفاده کنید. گاهی اوقات ممکن است شرکتی سود عملیاتی مثبتی داشته باشد اما با توجه به داشتن بدهی‌های زیاد شرکت، همزمان دچار زیان خالص نیز باشد. که باید به این موارد توجه کافی داشته باشید. همچنین توجه داشته باشید که در محاسبهEPS شرکت، سود عملیاتی وزن بیشتری دارد. چراکه سود عملیاتی تکرارشونده و مستمر است درحالیکه سود غیر عملیاتی اینطور نیست و ممکن است در دوره بعدی برای شرکت محاسبه نگردد.