زور دیوان نرسید

مروری بر امتیاز فرزندان اعضای هیئت‌علمیدوشنبه، ۱۰ آبان خبری از سوی روزنامه منتشر شد که هم در فضای مجازی بازخوردهای زیادی گرفت و هم بخش خبری ۲۰:۳۰ شبکه دو سیما پی آن را گرفت تا صحت و سقمش را بسنجد. خبر خیلی کوتاه بود: ۲۰ نفر از ورودی‌های ۱۴۰۰ کارشناسی دانشگاه از امتیاز فرزندان اعضای هیئت‌علمی برای انتقال به شریف استفاده کرده‌اند. بررسی بیشتر امتیاز فرزندان اعضای هیئت‌علمی، برخی تغییرات این امتیاز، مخالفت‌هایی که با آن صورت گرفته و وضعیتش در سال‌های مختلف در شریف ماند برای این صفحه از این شماره روزنامه که به صورت مختصر به آن می‌پردازد.ظاهرا سهمیه‌ای در کار نیستامتیاز فرزندان اعضای هیئت‌علمی برای انتقال از یک دانشگاه به دانشگاه دیگر در کلام مردم بیشتر با سهمیه هیئت‌علمی شناخته می‌شود که غلطی مصطلح است، چون سهمیه‌ای در کار نیست و مثل سهمیه مناطق و سهمیه خانواده‌های شاهد و ایثارگر در دفترچه کنکور سهمیه مجزایی برای فرزندان اعضای هیئت‌علمی در نظر گرفته نشده، اما این افراد بعد از اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری و قبولی در یک دانشگاه می‌توانند از امتیازشان استفاده کنند و در صورت داشتن حد نصاب نمره علمی لازم، از دانشگاه مبدأ به دانشگاهی در شهر محل خدمت عضو هیئت‌علمی و ترجیحا همان دانشگاه محل خدمت انتقال پیدا کنند.مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگیهرگونه اختیارات مربوط به تصمیم‌گیری درخصوص نقل و انتقال فرزندان اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی و پژوهشی که در آزمون‌های سراسری ورود به دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی و پژوهشی پذیرفته می‌شوند، به وزرای علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و رئیس دانشگاه آزاد اسلامی تفویض می‌شود.عبارت بالا مصوبه «تفویض اختیار درخصوص نقل و انتقال فرزندان اعضای هیئت علمی» است که بنا به پیشنهاد ۲۵ خرداد ۱۳۹۲ وزرای علوم و بهداشت، در تاریخ ۲۵ تیر ۱۳۹۲ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده است.تلاش‌های نافرجام دیوان عدالت اداریپیش از مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، دیوان عدالت اداری در سه نوبت بخش‌نامه‌ها و قوانینی را که در دولت برای نقل و انتقال فرزندان اعضای هیئت‌علمی تصویب شده بود، باطل اعلام کرده بود:بار اول در تاریخ ۲۴ فروردین ۱۳۸۲ با شکایت دانشجویی از سیستان و بلوچستان، هیئت عمومی دیوان عدالت اداری بخشنامه وزارت علوم درباره انتقال محل تحصیل فرزندان اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌ها را که مربوط به سال ۱۳۶۹ بود، با توجه به عدم اتکا به علل و جهات موجه خاص و قانونی از مصادیق تبعیض ناروا به شمار آورد و آن را باطل کرد.بار دوم در تاریخ ۵ بهمن ۱۳۸۸، با شکایت سازمان بازرسی کل کشور، بخش‌نامه وزرای وقت علوم تحقیقات و فناوری و بهداشت درمان و آموزش پزشکی (مورخ ۱۹ فروردین ۱۳۸۶) مبنی بر ایجاد تسهیلات برای فرزندان اعضای هیئت‌علمی و دستورالعمل اجرایی سازمان سنجش آموزش کشور برای آن (مورخ ۴ خرداد ۱۳۸۶)) از سوی هیئت عمومی دیوان عدالت اداری با توجه به اینکه قانون یک‌مرحله‌ای نمودن آزمون سراسری مصوب ۱۳۷۷ مجلس شورای اسلامی، نحوه پذیرش دانش‌آموزان در کنکور سراسری را موکول به تصویب هیئت وزیران نموده، خلاف این قانون و خارج از صلاحیت و اختیارات قانونی مقامات و مراجع تصویب، تشخیص داده و باطل اعلام شد.بار سوم هم در تاریخ ۱۴ اسفند ۱۳۹۱، هیئت عمومی دیوان عدالت اداری با شکایت مدیرکل دفتر حقوقی و امور مجلس سازمان بازرسی کل کشور، مصوبه مورخ ۲۷ اسفند ۱۳۸۸ هیئت وزیران درخصوص نقل و انتقال فرزندان اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی را از مصادیق تبعیض ناروا تشخیص داد و آن را باطل اعلام کرد.خط ویژه، با کمک شورای عالی انقلاب فرهنگیوزرای علوم و بهداشت بعد از این دست به دامان شورای عالی انقلاب فرهنگی شدند تا با تصویب این امتیاز در شورا، دست دیوان عدالت اداری از ابطال آن کوتاه بماند و مانعی بر سر راه آنها نباشد. بعد از تصویب این امتیاز در شورا و تفویض اختیار آن به وزرای علوم و بهداشت و رئیس دانشگاه آزاد، دستورالعمل اجرایی آن در تاریخ ۱۴ مرداد ۱۳۹۲ به امضا رسید تا براساس آن پذیرفته‌شدگان آزمون سراسری بتوانند از دانشگاه مبدأ به یکی از دانشگاه‌های واقع در شهر محل خدمت و ترجیحا دانشگاه محل خدمت عضو هیئت‌علمی و یا در صورت نبودن آن رشته در آن شهر به دانشگاه نزدیک‌ترین شهر به محل خدمت عضو هیئت‌علمی، در صورت دارا بودن حد نصاب علمی لازم انتقال یا تغییر رشته بدهند. اما در تاریخ ۱۱ تیر ۱۳۹۹ دستورالعمل دیگری به تصویب رسید و با ابلاغ آن، دستورالعمل سال ۹۲ ملغی شد. مهم‌ترین تفاوت دستورالعمل جدید حذف امکان تغییر رشته برای فرزندان اعضای هیئت‌علمی است. براساس دستورالعمل سال ۱۳۹۹:پذیرفته شدگان آزمون سراسری می‌توانند از دانشگاه مبدأ به یکی از دانشگاه‌های واقع در شهر محل خدمت (ترجیحا دانشگاه محل خدمت) عضو هیئت‌علمی و یا در صورت نبودن آن رشته در آن شهر به دانشگاه نزدیکترین شهر به محل خدمت عضو هیئت‌علمی با تعیین سازمان سنجش آموزش کشور یا دانشگاه آزاد اسلامی مطابق با ضوابط انتقال یابند.انتقال هنگامی امکان‌پذیر است که داوطلب حد نصاب علمی را برایکدرشته‌محل مورد تقاضا دارا باشد و از دانشگاه مبدأ به دانشگاه مقصد در همان رشته و همان گرایش و همان مقطع و همان گروه آزمایشی انجام شود.حد نصاب نمره علمی لازم، برای انتقال ۹۰ درصد نمره کل آخرین نفر پذیرفته‌شده در سهمیه مربوط برای رشته‌محل مورد تقاضا است و تمامی شرایط و ضوابط آزمون (مانند بومی‌پذیری، سهمیه‌بندی، جنسیت و …) اعمال می‌شود. همچنین پذیرفته‌شدگان سهمیه رزمندگان و ایثارگران برای استفاده از این تسهیلات باید حدنصاب نمره در سهمیه آزاد را کسب کنند. شاید ذکر این نکته بد نباشد که در سهمیه ایثارگران نیز حد نصاب ۷۰ درصد نمره آخرین فرد پذیرفته‌شده در گزینش آزاد در هر کدرشته‌محل وجود دارد.انتقال از نوبت دوم (شبانه) به روزانه، از مقطع پایین‌تر به مقطع بالاتر، از دوره‌های غیرحضوری، نیمه‌حضوری و مجازی به دوره حضوری، از دانشگاه‌های غیردولتی وابسته بهوزارتین (به جز رشته‌محل‌های دانشگاه آزاد اسلامی که پذیرش آنها توسط سازمان سنجش انجام می‌شود) ممنوع است.انتقال در یک شهر امکان‌پذیر نیست.همچنین براساس متمم این دستورالعمل اجرایی، اگر فرزند عضو هیئت‌علمی دارای حد نصاب لازم برای انتقال نباشد، در صورت احراز سایر شرایط، سازمان سنجش او را به‌صورت انتقال مشروط (مهمان) به دانشگاه مقصد، که لزوما باید در شهر محل خدمت عضو هیئت‌علمی باشد، معرفی می‌نماید. تبدیل انتقال مشروط به انتقال دائم منوط به احراز وضعیت علمی مناسب طی حداقل دو ترم اول تحصیلی به تشخیص دانشگاه مقصد است. البته در دوره انتقال مشروط از این افراد برخلاف دیگر افرادی که در یک دانشگاه مهمان می‌شوند، شهریه‌ای دریافت نمی‌گردد.امتیاز هم‌چنان پابرجاستهیئت عمومی دیوان عدالت اداری ۲۲ تیر امسال دستورالعمل اجرایی مورخ ۱۴ مرداد ۱۳۹۲ وزاری علوم و بهداشت و رئیس دانشگاه آزاد برای مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی را باز هم به دلیل تبعیض ناروا باطل اعلام کرد، اما با توجه به دستورالعمل ۱۱ تیر ۱۳۹۹ این مصوبه، در سال ۱۴۰۰ هم فرزندان اعضای هیئت‌علمی از این امتیاز استفاده کردند.دکتر رشتچیان، معاون آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه در گفت‌وگو با بخش خبری ۲۰:۳۰ شبکه دوی سیما در تاریخ ۱۱ آبان ۱۴۰۰، ضمن تأیید خبر روزنامه این‌طور گفت که ۱۴ نفر از این ۲۰ نفر ۹۰ درصد آخرین نمره قبولی در رشته مربوطه را داشته‌اند و این امتیاز را به مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی و آیین‌نامه‌ها و بخش‌نامه‌های وزارت علوم مرتبط دانست. مسئولان وزارت علوم نیز ماجرا را به سازمان سنجش پاس دادند و سخنگوی سازمان سنجش نیز در پاسخ گفت که هیئت عمومی دیوان عدالت اداری دستورالعمل سال ۹۲ را لغو کرده که در آن هم انتقال و هم تغییر رشته مطرح است، در حالی که در بازنگری صورت‌گرفته در سال ۹۹ تنها انتقال به دانشگاه محل خدمت عضو هیئت‌علمی مجاز دانسته شده و این دستورالعمل کماکان پابرجاست.چند نفر؟از تعداد افرادی که در سال‌های مختلف در سطح کشور از این امتیاز استفاده کرده‌اند، آمار دقیقی منتشر نشده، هرچند منصور غلامی، وزیر علوم وقت در مرداد ۹۸ این‌طور گفت که در سال ۹۸ از کل اعضای هیئت‌علمی که ۸۰ هزار نفر هستند، فقط ۱۵۰۰ نفر از این امتیاز استفاده کردند که از این تعداد ۹۰۰ نفر برای انتقال بوده و ۶۰۰ نفر دیگر هم برای تغییر رشته. درمورد خود شریف اما روزنامه به آماری دست پیدا کرده که نشان می‌دهد در هر سال چه تعداد از فرزندان اعضای هیئت‌علمی برای انتقال به شریف از این امتیاز استفاده کرده‌اند.هیچ سهمیه و امتیازی مازاد نیستبرخی از موافقان امتیاز فرزندان اعضای هیئت‌علمی مدعی می‌شوند که این امتیاز مازاد بر ظرفیت دانشگاه‌هاست و بنابراین جای فرد دیگری اشغال نمی‌شود، اما در پاسخ به آنها می‌توان گفت که اگر دانشگاه‌ها واقعا ظرفیتی برای پذیرش دانشجو دارند که بعدا به این امتیاز اختصاص دهند، می‌توانند آن را از همان ابتدا در دفترچه کنکور اعلام کنند تا همگان برای رسیدن به آن تلاش نمایند. همچنین با توجه به اینکه این انتقال به دانشگاه‌های برتر صورت می‌گیرد، فراتر از امکان انتقالی‌ست که دانشجوهای عادی می‌توانند از آن بهره ببرند. این را هم باید در نظر گرفت که امکان انتقال مشروط بدون پرداخت شهریه نیز در صورت نداشتن حد نصاب لازم برای فرزندان اعضای هیئت‌علمی در نظر گرفته شده که برای دیگر دانشجوها وجود ندارد.