نقد و مروری کوتاه بر فیلم خرچنگ (The Lobster)

این روزها تعطیلات نوروزی را قبل از هر چیزی، تحمل می‌کنم. به خودم پیشنهاد این را داده‌ام که گذران این دوران را با دیدن فیلم آسان‌تر کنم و امّا اکنون، نمی‌خواهم صرفاً بیننده باشم؛ دوست دارم زاویه نقادی به آثار هنری داشته باشم کماکه این نقد‌ها، قرار نیست حرفه‌ای باشند اما حداقل باعث می‌شوند که با دید بازتری به آثار هنری پیرامون خود توجه کنم. ضمناً من تا حد توان از اسپویل فیلم جلوگیری می‌کنم امّا پیشنهاد می‌کنم قبل از خواندن این متن، فیلم را ببینید.خرچنگ برای من مانند غذایی بود که سردشده امّا این سردی به طرز غیرقابل انتظاری آن را خوش‌طعم‌تر کرده است. دیالوگ‌های ‌بی‌روحی که به بهترین شکل بی‌رنگی و فقدان ذوق را به مخاطب انتقال می‌دهند و در عین حال جذاب هستند. به ندرت این تناقض جذاب را مشاهده می‌کنیم و این هنر عجیب کارگردانی این فیلم (یورگوس لانتی‌موس) می‌باشد. فیلم در ژانر دراما-تخیلی بوده است و دنیاهایی فانتزی برای مخاطب خلق می‌کند؛ از هتلی که در آن چهل و پنج روز برای یافتن جفت فرصت داری وگرنه تبدیل به حیوان می‌‍‌شوی تا جنگلی که در آن پیدا کردن جفت ممنوع است. شخصیت اصلی فیلم (دیوید) پس از اینکه همسر خود را از دست داد، وارد فاز اول و آن هتل عجیب و غریب شد. در این هتل رقابت هولناکی بر سر جفت‌‌شدن وجود داشت؛ طوری‌که رقبا از هر روشی برای ایجاد شباهت نسبت به جفت مورد نظر استفاده می‌کردند. برای مثال اگر هدف شَل بود، خود را شل می‌کردند تا به او شبیه‌تر و برای ازدواج مناسب‌تر شوند. تا بقایشان به عنوان انسان به خطر نیوفتد. این کمدیِ مسموم نویسنده ما را گاها به درصد شباهت بالایی با دنیای واقعی خودمان می‌رساند؛ یعنی در عین حالی که ما فضای فیلم را به عنوان یک فضای تخیلی پذیرفته‌ایم، با اندیشه به لایه‌های زیرین فیلم به شباهت‌‌های عجیب این فیلم با دنیای واقعی پی می‌بریم و این یعنی نویسندگان (افتیمیس فیلیپو و یورگوس لانتی‌موس)، کار خود را خیلی خوب انجام داده‌اند. دیوید مصداق بارز آن گونه‌ایست که خلاف طبیعت حرکت می‌کند. در هتل مزدوج‌ها ازدواجی ناموفق داشت و پس از فرار به جنگل مجردها هم عاشق دختری از آن جمعیت شد و عشقی مخفیانه را آغاز کرد. بحث ازدواج ناموفق شد و لازم می‌دانم یادآور دیالوگی دیگر که در زمره همان مفاهیم سورئال و در عین حال رئال فیلم قرار می‌گیرد، شوم: «اگر با مشکلی روبه‌رو شدید که نمی‌تونستید حلش کنید، بچه به‌تون تعلق می‌گیره که معمولا کمک می‌کنه».فکر می‌کنم این دیالوگ به خوبی سخنان تیپیکال عمه، خاله، همسایه و... را برایتان مسجل کرد. این فیلم با کمدی سازنده‌ای که دارد، به نقد روابط عاطفی-زوجی در جهان پرداخته و این کار را ماهرانه به سرانجام رسانیده.از نکات منفی فیلم می‌توان به بازی مصنوعی بازیگران جنگل اشاره کرد. شاید با من همنظر نباشید و بازی عوامل هتل را سرسام‌آور بخوانید اما من با این عقیده مخالفم چرا که هتل سرسام‌آور بود؛ بازیگران هتل باید با بازیشان اعصاب ما را بهم بریزند و این کار را به زیبایی هرچه تمام‌‌تر کردند. امّا در جنگل ما بازی خوبی دریافت نکردیم؛ آن تعهدی که هتلی‌ها به زوجیت داشتند، در جنگلی‌ها به تجردگزینی دیده نمی‌شد. البته که نمی‌توان منکر فیلمنامه و خلق داستان با قوامی نامناسب در جنگل شد و نظر بر این دارم این سستی قوام موجب گنگی کارگردان و بازی ضعیف بازیگران در این جبهه فیلم شده است.فیلم بسیار پایان جالبی دارد. با کلوزآپی بر دیوید به پایان می‌رسد و بیننده خود با فکرکردن سرنوشت این فیلم را متصور می‌شود. نه خبر از پایان قهرمانانه و شاد بود و نه پایانی که نتوان با آن، دستمال کاغذی را از دم دیدگان جمع کرد. البته هدف فیلم هم این چنین نبود و اگر پایانی در محدوده صفر و صدی سینماهای رایج دنیا می‌داشت، باید بر هوش عجیب نویسنده که این چنین دنیاهایی را خلق کرده، شک می‌‌کردیم.