همه برای «من نه، ما»

درس‌هایی از سازماندهی یک جنبش ترقی‌خواهگرچه در انتخابات مقدماتی حزب دموکرات آمریکا برنی سندرز نتوانست به نامزدی حزب دست یابد اما توانست که بر برنامه‌ی حزبی دموکرات‌ها اثرگذار باشد و آن را از یک برنامۀ حزبی میانه‌رو به سمت چپ متمایل کند. اتفاقی که حتی کنش سیاستمداران حزبی را نیز تغییر داد و نکاتی را برای آن‍‌ها جذاب کرد که پیش‌تر از آن فرار می‌کردند و یا حداقل نسبت به آن بی‌تمایل بودند اما شاید جالب باشد که بدانیم داستان این اثرگذاری چگونه شکل گرفت؟ سندرز توانست با کمک ارتش دیجیتالی خود، مواضع حزبی دموکرات‌ها را جابه‌جا کند و اصطلاحا، دموکرات‌های شرکتی (جناحی از حزب که ارتباطات گسترده با وال‌استریت دارند) را کمرنگ کند. سندرز در دوران انتخابات خود وعده داده بود که به اینترنت پرسرعت هم مانند آب، برق و فاضلاب نگاه کند که جزو سازمان‌های خدمات عمومی خواهند بود. از همین جهت، او نمی‌تواند فرصت‌ها در این فضا را نادیده بگیرد. او هم در صحنۀ عمومی و هم در نحوۀ ساماندهی نیروهای خود از این ابزار بهره می‌گیرد.نمایش بیرونی جنبشاز زمان آغاز اولین مبارزات انتخاباتی ریاست جمهوری سندرز در سال 2016، پایگاه پشتیبانی عظیم آنلاین او به منبع قدرتی بی‎نظیر تبدیل شد، چیزی که البته به دست آمدن و همچنین حفظ‌ش برای 2020 ساده نبود و البته از سوی رقبای داخل حزبی نیز با انتقاد همراه بود. دموکرات‌هایی که گاه با واکنش‌های طرفداران سندرز مواجه شده بودند و می‌گفتند که این کمپین اینترنتی موجب آزار آن‌ها شده است. سرزنشی که البته خیلی هم دور از واقع نبود، گاهی اعضای کمپین به طرفداران دیگر رقبا حمله می‌کردند، اطلاعات شخصی آن‌ها را منتشر می‌کردند و با تهدید یا کارهای دیگر، فضا را برای آنها تنگ و تلخ می‌کردند. نیویورک‌تایمز، از رسانه‌های نزدیک به دموکرات‌های شرکتی، به نقل قولی از وکیلی در پورتلند اشاره می‌کند که پس از مشاجره با طرفداران سندرز در یک سایت بررسی آنلاین، درجه کسب و کارش سقوط کرد. این موضوع آنقدر در جدال‌ها و مصاحبه‌ها با سندرز تکرار شد که سندرز مشخصا در برابر آن واکنش نشان داد و اندکی پس از اعلام نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری در فوریه 2019 نامه‌ای برای حامیانش فرستاد و گفت که «من می‌خواهم صریح بگویم که قلدری و آزار و اذیت از هر نوع و در هر فضایی را محكوم می كنم». موضوعی که بعدا از سوی سخنگوی کمپینش، سارا فورد نیز مورد تاکید قرار گرفت و بیان کرد که همانطور که سناتور با صدای بلند و واضح گفته است، در انقلاب سیاسی جایی برای آزار و اذیت آنلاین نیست.طرفداران سندرز که عموما با گل سرخ شناخته می‌شوند و در گروه‌های سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا (DSA) حضور دارند، در کانال‌های خصوصی اسلک (Slack) و در ردیت (Reddit) جمع می شوند، به راحتی هماهنگ می‌کنند، و میم‌ها، اخبار و جوک‌ها را ارسال می‌کنند. در یکی از این گروه‌های آنلاین، 384 هزار طرفدار سندرز در گروه SandersForPresident در Reddit حضور دارند در حالی که همزمان با پایان کمپین سندرز، این عدد برای طرفداران بایدن 3100 نفر بود. این در حالی است که سندرز می‌گوید که خود روی موبایلش، توییتر یا برنامه دیگری ندارد اما از قدرت پلتفرم آنلاین خود آگاه است. وی به هیئت تحریریه نیویورک تایمز گفت:«با توجه به این واقعیت که تعداد دنبال‌کنندگان شبکه‌های اجتماعی من بیش از همه مخالفان من است، حدس می‌زنم که ما در این زمینه کاری درست انجام می‌دهیم». سندرز، سالیان درازی است که بر قدرت جنبش‌های توده‌ای اتکا می‌کرد و عضوی از آن بود، استفاده از حرکت‌های آنلاین لزوما غیرمعمول نیست، حتی اگر عملکرد همۀ بخش‌های این جنبش آنلاین را به خوبی نشناسد. عملکرد کمپین سندرز به گونه‌ای بوده است که موجب شده، برای بعضی از طرفداران سندرز، طرفداری آنلاین از او به شکل یک شغل تمام وقت تبدیل شود. رودنی لتستتر، بازنشسته 62 ساله در ایلینوی به همراه همسرش حدود هفت ساعت در روز را صرف اداره‌ی ده‌ها گروه در شبکه‌های اجتماعی طرفدار سندرز می‌کنند.رو خانا، رئیس مشترک مبارزات انتخاباتی سندرز هم بر این باور است که همان طور که اینترنت کمک شایانی به ریاست جمهوری ترامپ و اوباما کرده است، توانسته که سندرز را به عنوان نیروی موثر مطرح کند. او می‌گوید که اگر رسانه‌های اجتماعی و استفاده از ایمیل نبود، برنی سندرز هم هرگز رقیب اصلی نمی‌شد. او از این مسیر به عنوان برداشتی کلی برای آینده‌ی کنشگری سیاسی می‌گوید. موضوعی که شاید نقطه‌ی عطف تغییر نیز باشد.چگونه اینترنت وارد داستان شد؟ستادهای انتخاباتی در آمریکا –و البته هرجا- همچون یک کسب و کار هستند که باید بتوانند به بهترین شکل منابع مالی و انسانی را سازماندهی کنند، تبلیغات موثری داشته باشند و ... برنامه‌هایی که هر کدام نیاز به تامین مالی دارد. عموما ستادهای انتخاباتی برای جذب کمک‌های مالی سراغ پولدارها می‌روند، یک مذاکرۀ موفق در اینجا می‌تواند منابع زیادی عاید ستاد انتخاباتی کند اما همین جنس مذاکره برای دریافت کمک انتخاباتی از طبقات پایین‌تر، با توجه به احتمال شکست و البته میزان کمک احتمالا به صرفه نیست. اما اینترنت شرایط را تغییر داد، هزینۀ درخواست کمک را به شدت کاهش داد و همزمان، اجازه می‌داد که تعداد افراد نیز زیاد شوند. اولین نمونه‌های این چنین کمپینی برای جذب منابع مالی را هاوارد دین در سال 2004 انجام داد. او چیزی را به سیاست وارد کرد که البته بعدا در کمپین هیلاری کلینتون، علیه او و کلینتون‌ها، نزدیک‌ترین اعضای حلقۀ دموکرات‌های جناح راست وارد عمل شد. او در این باره گفته بود که «اینترنت جادو نیست، بلکه فقط ابزاری است که می توان برای انجام کارها متفاوت عمل کرد». در سال 2008 اوباما در حزب دموکرات و ران پال؛ از حزب جمهوری‌خواه بر مبنای اینترنت توانستند فعالیت کمپین خود را گسترش دهند. این نحوه‌ی جمع‌آوری کمک برای مخالف گروه‌های قدرتمند لابی فرصتی استثنایی بود و در 2016 و 2020 به سندرز کمک کرد.اینترنت، یک ابزار لشگرسازیبرای درک بهتر اتفاقی که سندرز رقم زد، خوب است به اواخر سال 2003 برویم. زمانی که زک اگزلی سوار بر دوچرخه خود در واشنگتن حرکت می‌کرد و خود را به تور شش گردهمایی پایتخت که هواداران هاوارد دین در سایت شبکه Meetup ترتیب داده بودند، می‌رساند. بسیاری از آن‌ها در کافه‌ها برگزار می‌شد و برای اولین بار در عرصۀ سیاسی آمریکا بود که فعالیت آنلاین به طور سیستماتیک در دنیای واقعی بازتولید می‌شد. با افزایش محبوبیت کاتالیزوری اینترنت توسط دین، اگزلی شاهد دردسرهایی بود که در مسیر پیش رو قرار داشتند. نشانه‌هایی از یک چرخش غیرقابل تحمل به سمت آنتروپی وجود داشت و نکته‌ی آزاردهنده آن بود که بهترین افراد، بیشترین وقت را در اختیار نداشتند. این همانجایی است که می‌توان به عنوان فضای آزارگری اینترنت بدان اشاره کرد.در آن زمان، اگزلی هم کوله‌باری از تجربه داشت. او در انتخابات پیشین نیز از اینترنت استفاده کرده بود. او در انتخابات 2000 یک سایت با نام gwbush.comراه‌اندازی کرده بود. ایده مشخص بود، یک سایت طنز-و نه فقط طنز، بلکه تمسخر- سیاسی که بوش را محل حملۀ خود قرار داده بود. توجه کنید که انتخاب این فضا به عنوان اولین پلتفرم آنلاین بود و هنوز در این دوران، خبری از شبکه‌های اجتماعی نبود. این سایت البته با واکنش بوش همراه شده بود و گفته بود که برای آزادی باید محدودیت‌هایی وجود داشته باشد. با پیروزی بوش، فعالیت‌های اگزلی هم ادامه یافت. او به فعالین ضد جنگ کمک کرد که بتوانند دادخواست‌های خود را علیه جنگ عراق به کنگره بدهند. این کار از طریق سایت‌های جمع‌آوری امضا MoveOn.org انجام شد. او بعدا هم پس از اینکه اعضای پایگاه MoveOn در مقدماتی آنلاین به حمایت از دین رأی دادند، اگزلی در دفتر خود در بورلینگتون جزئیات استفاده از تخصص و برخی از ابزارهای MoveOn را با مدیر ستاد انتخاباتی دین که شیفته استفاده از اینترنت برای جذب حامیان شده بود، به اشتراک گذاشت.درس‌هایی از کمپین دین و اوبامادین اولین نامزدی بود که به سرعت از طریق اینترنت مبالغ هنگفتی را جمع‌آوری کرد و کارمندان او مشاهده کردند که بسیاری از کسانی که کمک مالی می‌کنند در سازماندهی اجتماعات محلی حامیان در Meetup هم فعال هستند اما این نرم‌افزار فاقد کارایی گروه‌های محلی برای تعیین یک رهبر واحد بود و کمپین هم هیچ نقشی رسمی در گردهمایی‌هایی که به نامش برگزار می‌شد نداشت. بکی باند، دستیار کمپین سندرز می‌گوید که شما از تجربه دین و این ایده استفاده می‌كنید كه جمع آوری پول با دلار كم می‌تواند این مشروعیت و این دوام را فراهم كند، حالا نوبت خلاقیت بود و عنصر دیگری را اضافه کردیم. همه افرادی که علاقه‌مند برنی هستند، نه تنها به او کمک مالی می‌کنند بلکه می‌توانند برای انجام برخی از کارهای انتخاباتی نیز کمک کنند.باند آن را «سازماندهی بزرگ» می‌نامد، یك دستگاه ملی داوطلب كه توسط یك سری نوآوری‌های فنی ظاهراً كوچك فراهم شده است. اگزلی از این ایده به عنوان آرزوی تحقق نیافتۀ جنبش‌های وال استریت، میدان تحریر و فرگوسن یاد می‌کند. او اضافه می‌کند که ما محدودیت‌های مدلی را دیده‌ایم كه می‌گوید اگر فقط افراد زیادی را به انجام کاری وا می‌دارید - فقط در خیابان‌ها سیل ایجاد می‌كنید. او با اشاره به مصر معتقد است که بدون ایجاد سازمانی که بتواند رهبری را تأمین کند، پس از سرنگونی مبارک چه چیزی بدست می‌آورید؟ازدحام گسترده مردم در راهپیمایی‌های سندرز یکی از اصلی‌ترین موارد در پوشش تبلیغات رسانه‌ای کمپین او است، اما چشم‌گیرترین و آشکارترین آمار حضور نزدیک به 50 هزار طرفدار سندرز است که بدون حضور نامزد در جلسه سراسر کشور حاضر شده‌اند. این جایی است که سازماندهی آنلاین قدرت ماندگار خود را نشان داده است.اکسلی اشاره می‌کند که در تابستان 2019 به این نتیجه می‌رسند که شرایط را با میزان تماسی که با رأی‌دهندگان گرفته می‌شود، نسنجند بلکه با تعداد داوطلبانی كه در حال استخدام، آموزش و آزمایش هستند، ارزیابی عملکرد خود را انجام دهند. این موضوعی بود که از کمپین اوباما یاد گرفته بودند و معلوم بود که کارمندان با حقوق تمام وقت ضروری هستند زیرا آنها بسیاری از کارهای تدارکاتی استخدام، آموزش و ایجاد انگیزه را برای داوطلبان تسهیل می‌کردند.اگزلی می‌گوید آنچه که کمپین اوباما ساخته بودد واقعاً زیباست، اما همه بر اساس این ایده است که مردم آمریکا قبل از مشارکت باید آگاهی خود را افزایش دهند. داوطلبان در سازمان ادغام می‌شوند، با نقش‌ها و مسئولیت‌ها، اما هر یک از آنها یک قدم با یک کارمند فاصله داشتند. اکسلی معتقد بود که ماهیت طاقت‌فرسا و تکراری این وظیفه فضیلت هدف را تأیید می‌کند. خود اوباما هم بر این وظیفه‌ی «فداکاری مشترک» تاکید داشت. حالا وقت آن بود که تغییر رقم بخورد. سندرز در ابتدا برای جمع‌آوری زیرساخت‌های مبارزات سنتی با کارکنان حاضر در محل در ایالت‌هایی مانند آیووا و نیوهمپشایر کار می‌کردند اما فضا قرار بود تغییر کند. در سه‌شنبه‌ی بزرگ، این کارمندان ستادی نبودند که در ایالت‌ها فعالیت می‌کردند.کوربین ترنت، یک فارغ‌التحصیل از موسسه آشپزی آمریکا کامیون غذافروشی خود را برای فروش قرار داد تا بتواند خود را کاملاً به این کار اختصاص دهد. او چندین گروه متمایز را متحد کرده بود که به طور مستقل برای کمک به سندرز در سراسر ایالت تنسی ظاهر شدند. اگزلی که کاملاً از تاریخ چنین حامیانی که در اثر فلسفه‌های مدرن سازماندهی از صحنه حذف شده بودند، آگاه بود، برنامه هایی را برای سفر مستقیم به تنسی در نظر گرفت. اگزلی می‌گوید که اینجا شاهد حضور انسان سیاسی هستیم که حالا در کلیسا، در محل کار یا ... هرجایی رهبر هستند و می‌توانند که فضای سیاسی را به نفع جنبش برنی بچرخانند. کاری که ترنت با آن شروع کرده بود، جمع‌آوری امضا برای ثبت‌نام برنی در انتخابات ایالتی مقدماتی بود. کمپین تنسی برای سندرز از خلال همین کارهای داوطلبانه شکل گرفت و از طریق ابزارهای اینترنتی کنترل می‌شد. ستاد برای دورهای رای‌گیری کمک می‌کرد که داوطلبان از ایالتی به ایالت دیگر بروند، اما اصل کار بر دوش داوطلبانی بود که دیگر بخشی از کمپین بودند.همچنان جنبشآنها نه فقط در اینترنت حضور داشتند که بر اساس اصول جنبش مردمی (برای ترجمه‌ی grassroots استفاده می‌کنم که در فارسی معادل آن را نداریم) در سطح جامعه نیز حضور دارند و اینترنت برای آن‌ها بخشی از ابزار است. آنها به آگاهی‌بخشی، برندسازی، پیروزی در مبارزات سیاسی و تعمیق مشارکت سیاسی می‌اندیشیدند و در این راه نیز نسبتا موفق بودند. آنها توانسته بودند مشارکت در سیاست را گسترش دهند. آنها قدرت خود را از مردم می‌گیرند و بنابر این حداکثر تلاش آن‌ها این بود که مردم عادی را تا حد ممکن درگیر گفتمان سیاسی کند. دقیقا اینجا باید به وجه فوکویی گفتمان توجه کرد. آنها تلاش می‌کنند که وجه سیاسی هر مشکلی را بیابند و بر آن تاکید کنند و سیاست‌ورزی را راه حل معرفی کنند. این شیوۀ سازمان‌دهی بیان می‌کند که در خیابان یا پیاده‌رو با عابران صحبت کنید، برای دادخواست‌های خود امضا از مردم جمع‌‌آوری کنید. از بسیج توده‌ها برای ایمیل به مقامات دولتی استفاده کنید و برای برای تبلیغات سیاسی یا کارزارهای انتخاباتی خود جمع آوری پول از تعداد زیادی از اهداکنندگان کوچک را در دستور کار قرار دهید. سازماندهی تظاهرات بزرگ، برگزاری فعالیت‌های معطوف به رأی دادن، استفاده از شبکه‌های اجتماعی آنلاین، نمایش‌های رسانه‌ای و هشتگ زدن بخشی از این برنامه است. گزارشی که رشیده طلیب، عضو مجلس نمایندگان از میشیگان از فعالیت سیاسی فوریه تا نوامبر داده است، نشان می‌دهد که مشارکت سیاسی با چه به دست می‌آید. او می‌گوید در این مدت با بیش از 660 هزار رای‌دهنده ارتباط گرفته شد، بیش از 300هزار تماس تلفنی صورت گرفت، 42 هزار درب خانه زده شد، 260 هزار پیامک ارسال شد تا مشارکت انتخابات نوامبر به نفع بایدن باشد. انتخاباتی که شعار برنی در آن این بود، «من نه، ما»نویسنده: محمد ملانوری