یک مردِ جدی که آنجا نبود !!!

جان دو : پروردگار کارهاشو با راه های عجیب و مبهمی انجام میده (1995 - Se7en)درگیری ها و مشغله های امروزی انسان او را سخت به زندگی یا بهتر بگوییم ، زنده ماندن !!! ، مشغول کرده ، اگر به تاریخ قرن های قبل نگاه کنیم با فجایع مرگ آوری مانند شیوع طاعون ، چنگیز خان مغول یا جنگ‌های جهانی مواجه می‌شویم ، با وجود این مسائل آیا درست است که عصر حاضر را سخت تر از قرون گذشته بدانیم ؟ پاسخ از دید من مثبت است ، عصر حاضر عصرِ اطلاعات است ، مردم حجم انبوهی از داده ها را از رسانه ها دریافت می‌کنند که قادر به پردازش آن نیستند و این باعث یک سردرگمی شدید در بین آن‌ها می‌شود ، به خاطر وجود این حجم از داده ، خود را با مردمان قرون گذشته مقایسه می‌کنند و تصور می‌کنند بسیار از آنها آگاه‌تر هستند (یک بار دیدم شخصی می‌گفت یک بچه دبستانی در عصرِ حاضر از نیوتون سواد بیشتری دارد !!!) در چنین عصری کمتر انسانی را می‌بینیم که اندیشه‌ای معنوی یا عرفانی داشته باشد و اگر هم داشته باشد یک تفسیر خام یا نادرست از این موضوعات را در ذهن خود می‌پروراند و بر آن پافشاری می‌کند ، شاید در این عصر کمتر انسان هایی را مانند "برادرانِ کوئن" پیدا کنیم که در جست و جوی حقیقتِ هستی باشند ، محوریت این نوشته بررسی یک دیدگاه از دو فیلم از این دو نفر است ، جوئل کوئن و ایتن کوئن !فیلم اول ، یک مردِ جدیداستان فیلم روایتگر یک استاد دانشگاه در رشته فیزیک است ، شخصی که پشتوانه مذهبی (یهودی) دارد ، دچار مشکلات خانوادگی و مالی است ، دوستی ندارد و انواع مصائب بر سر او می‌بارند."لری" ، شخصیت اول این فیلم در نقش پدر یک خانواده یهودی ساکن آمریکا ، نمونه یک انسان مفلوک است ، همسر او به او خیانت کرده و از او جدا می‌شود ، ارتباط خوبی با فرزندان خود ندارد ، دخترش علاقه به جراحی بینی دارد (که نشانه عدم اعتماد به نفس کافی‌ و تمایل به جلب توجه است) و پسرش مخفیانه در مدرسه علف می‌کشد ، برادرش یک انسانِ عجیب است که علاقه خاصی به قمار دارد و تحت تعقیب پلیس است . در چنین شرایط اسفناکی به لری یک پیشنهاد داده می‌شود ، "رشوه" از سمت دانشجویی که درسی را افتاده ، لری قاطعانه این پیشنهاد را رد می‌کند و به دنبال سرچمشه بدبختی‌های خودش می‌گردد ، نزد خاخام های یهودی می‌رود ولی متوجه می‌شود آنها هم قادر به کمک او نیستند .من اخیرا یه سری مشکلات داشتم ، اسمشو میشه گذاشت مشکلات زناشویی و چیزی که ازتون میخوام یه درخواست بد نیست ، من سعی میکنم توی این قضیه جدی باشم ، متوجه هستید ؟شخصیتی که از لری در این فیلم به نمایش درآمده شخصیتی نیست که در مواجهه با عموم مردم آنرا ببینیم ، در واقع لری یک سوژه آزمایش از سمت خداست ! مصائب سختی بر او وارد شده و می‌توانیم او را با ایوب نبی مقایسه کنیم که خداوند یکی از سخت ترین آزمایش های بشریت را روی او انجام داد ، آزمایش "صبر" ، اما لری یک پیامبر نیست ، یک انسان معمولی است و در این آزمایش موفق نمی‌شود ، در انتهای فیلم لری پیشنهاد رشوه را قبول می‌کند (گناه) و در سکانس آخرِ فیلم طوفانی رو می‌بینیم که می‌تواند نشانگر "عذاب الهی" باشد .سوالی که در اینجا برای بیینده مطرح می‌شود این است که چرا افراد عادی درگیر این آزمایش نمی‌شوند و "لری" که انسانِ پرهیزگاری است صرفا با یک گناه به این عذاب مبتلا می‌شود ؟«أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ» «آيا پنداشته ‏ايد كه شما را بيهوده آفريده ‏ايم و به سوى ما بازگشت نمى‏ كنيد؟» - مؤمنون ، آيه 115فیلم دوم ، مردی که آنجا نبودمردی که آنجا نبود بیانگر دیدگاهی مشابه فیلم اول است ، "اِد کِرین" آرایشگری ساده است که زندگی پرنشیب و فرازی ندارد ، همسر او (دوریس) خیانت کار است و در کلِ سکانس های فیلم به جز چند مورد "اِد" را تماما در حال استعمال سیگار می‌بینیم که بیانگر افسردگی یا بیخیالی یا گنگی شخص است ، در این میان یک بازاریاب پیشنهادی به "اِد" می‌دهد ، او یک اختراع جدید (یک ماشینِ خشک‌شویی) دارد ، "اِد" در ابتدا موافقت نمی‌کند اما وقتی متوجه خیانت همسر خود می‌شود این پیشنهاد را می‌پذیرد . تا اینجا ما هنوز به قسمت "گناه" نرسیدیم ! گناه "اِد" در نحوه جور کردن پول برای شراکت است . او به دوستش ، "بیگ دِیو" (که با همسرش به او خیانت کردند) نامه ای به صورت ناشناس می‌فرستد و او را تهدید به گرفتن باج می‌کند تا به "اِد" چیزی از قضیه خیانت گفته نشود . "بیگ دِیو" در سکانس های بعدی این قضیه را برای او مطرح می‌کند بدون اینکه بداند خود "اِد" نویسنده این نامه بوده است و با "اِد" درددلی در این باب می‌کند .یه جوریایی واسه بیگ دیو ناراحت شدم ، می‌دونستم که این پول دقیقا به نقطه ضعفش ضربه می‌زنه ، ولی دوریس هم داشت به من خیانت می‌کرد و فکر کنم اینم یه کم به من ضربه می‌زد .گناه در همین جا اتفاق افتاد ، شاید فکر کنید گناهِ اِد درخواست باج بوده است ، اما نه ، گناه اِد این بوده که صبر نکرده و سعی کرده از راه نادرست (و نه لزوما خلاف و گناه) پول را جور کند ، گناه او فقط بر سر مساله "صبر" است !همین یک نامه کوچک موجب می‌شود که "بیگ دِیو" ته توی قضیه را در بیاورد و با "اِد" درگیری داشته باشد که منجر به قتل غیر عمد او توسط "اِد" بشود ، همسر او به اشتباه توسط پلیس دستگیر می‌شود ، "اِد" برای نجات جان همسرش وکیل می‌گیرد و در این بین فاش می‌کند که قاتل اوست . یکی از معرکه ترین سکانس های فیلم گفت و گوی آنها با وکیل است .یه یارو تو آلمان بود ، فریتز یا همچین چیزی ، شایدم اسمش ورنر بود ، خلاصه این یارو داشت رو یه نظریه کار می‌کرد : وقتی می‌خوای یه چیزی رو از نظر عملی آزمایش کنی مثلا اینکه چرا آب از سوراخ جاری میشه باید خوب بهش نگاه کنی ، ولی بعضی وقتا اونقدر بهش نگاه می‌کنی که نگاهِ تو اونو عوض می‌کنه ، تو نمیتونی از واقعیت اتفاقاتی که افتاد سردربیاری یا از اینکه چه اتفاقایی می‌تونست بیفته چیزی بفهمی پس چیزی به اسم "چه اتفاقی افتاد" وجود نداره ، طرز نگاه کردن به چیزی ماهیت اونو عوض می‌کنه ، بهش میگن عاقده عدم قطعیت ، شاید مسخره به نظر برسه ولی حتی اینشتین هم بهش اعتقاد داشت !نقل قولی که در تصویر مشاهده می‌کنید همان مضمونی را دارد که در تصویر اول برای شما نوشتم ، اراده خداوند همچنان برای بشر مجهول است ، هر انسانی به میزان فهم خودش می‌تواند تفسیری خاص از وقایع داشته باشد ، در واقع این مساله در این نقلِ قول بیان می‌شود که "همه چیز نسبی است" ، در سکانسی اد به مو های ریخته شده بر روی زمین نگاه می‌کند و تعجب می‌کند که چرا مو ها مرتبا رشد می‌کنند و ما باید آنها را کوتاه کنیم (شاید به نوعی به یک دید پوچ نسبت به زندگی نزدیک می‌شود و سعی می‌کند با یافتن هدف این پوچی را برطرف کند) .افشای ماجرای قتلِ "بیگ دِیو" کمکی به دوریس نمی‌کند زیرا او خودکشی می‌کند ، سوالی که مطرح است این است که آیا "اِد" به موجب گناهش موجب این خودکشی شده یا این خودکشی عذاب الهی به خاطر خیانتی است که دوریس مرتکب شده ؟در این بین "اِد" سعی در جبران اشتباه دارد و بهترین راه را کمک به دختری نوازنده می‌بیند ، سعی می‌کند او را به کلاس موسیقی بفرستد اما استادِ کلاس او را به دلایل احمقانه ای رد ‌می‌کند ، آن دختر که ناراحت است سعی می‌کند با درخواست رابطه جنسی به "اِد" از او تشکر کند ولی "اِد" مایل به این کار نیست (که اینجا پرهیزگار بودن شخصیت اصلی به وضوح مشخص می‌شود) اما در این بین تصادفی رخ می‌دهد که موجب کشته شدن دختر و به کما رفتن "اِد" می‌شود.وقتی "اِد" از کما بیرون می‌آید متوجه می‌شود بازاریاب که مدتی خبری از او نبود در حقیقت کشته شده و این قتل را "بیگ دیو" انجام داده اما دادگاه او را مقصر می‌شناسد ، در دادگاه تمام ماجرا چه قتل بازاریاب چه خودکشی دوریس گردن اِد افتاده و در نهایت با صندلی الکتریکی اعدام می‌شود .من یه مرد عادی بودم و تنها جرمم زندگی در دنیایی بود که جایی برای من نداشت !یک مردِ جدی که آنجا نبودخب نتیجه چیست ؟ به زندگی روزمره خودتان نگاه کنید ، آیا آثاری از وجود خداوند در آن می‌بینید ؟ به نظرِ من وجودی مانند خدا قطع به یقین وجود دارد (از لفظ وجود به جای موجود استفاده می‌کنم زیرا موجود را صرفا برای ماده استفاده می‌کنند و خداوند فراتر از ماده و جرم است) ، اما چه هدفی پشت خلقت شماست ؟شما از روحِ دمیده شده خداوند هستید ، پس باید خلق کنید ! انسان در طول حیات خود همواره در حال خلق کردن است ، خلق یک کار ، خلق یک ساختمان ، خلق یک اثر هنری و حتی خلق یک نوزاد که این خلقت را بعد از او ادامه دهد . اما وقتی به انسانِ امروزی نگاه کنیم متوجه می‌شویم که او خلق می‌کند بدون آنکه بداند چرا باید خلق کند ؟ چرا خداوند اینگونه تصمیم می‌گیرد و رازِ هستی در چیست ؟ چرا شخصی مانند "شیطان" با وجودی که می‌داند خداوند وجود دارد نسبت به او کفر می‌کند ؟ کفر شیطان نتیجه عدمِ درک او از واژه هدف است .شیطان خطاب به فرشتگان : به من بگویید اگر خداوند می‌دانست من این انتخاب را خواهم کرد پس چرا من را خلق کرد تا من هم به شما بگویم چرا از فرمان او سرپیچی کردم .چرا در آن سوی جهان در آفریقا کودکی که نماد معصومیت است به بدترین فجایا دچار می‌شود اما در یک کشور پیشرفته یک انسان خطاکار از بالاترین حد مال و ثروت برخوردار است ؟ این تصمیمات خداوند از چه نشات می‌گیرند یا ناشی از تصمیمات و انتخابات بشر است ؟ در طول زندگی خودم افراد مستعدی را دیده‌ام که فشار زندگی و فشار روحی مانعی بر پیشرفت آنها شده و در کنار این افراد ، اشخاصی دیگری را دیدم که با استعدادی به شدت کمتر به بالاترین مقام‌های دنیوی می‌رسند ، سوال اصلی من این است که چرا آزمایش الهی برای افراد گروه اول سخت تر است ؟وقتی به مردم نگاه کنیم می‌بینیم آنها اصلا نمی‌دانند برای چه تلاش می‌کنند ، وقتی به انسان هایی مانند "لری" و "اِد" نگاه می‌کنیم می‌بینیم آنها می‌خواهنند بدانند برای چه تلاش می‌کنند ولی به آن نمی‌رسند ، آیا زندگی با این تفاسیر پوچ است ؟ اصلا این مقدار تلاش کنیم که در انتها بمیریم ؟احتمالا زندگی پوچ نیست ، ممکن است مشکلاتی که بر سر "لری" و "اد" می‌آیند نه به خاطر خودِ آن‌ها بلکه به خاطر خطای مردمان دیگر باشد و آن‌ها صرفا یک قربانی باشند پس لازم است هدف را پیدا کنیم تا از این مسائل جلوگیری شود ، یک هدف می‌تواند به این زندگی معنا می‌دهد اما این هدف چیست ؟ آیا هدف خداست ؟ هدف رسیدن به هدف است ، هدف پیدا کردن هدف است و هدف ساختن هدف است ، پیاده کردن هدفی که به سبب آن خداوند ما را خلق کرده است .