شکاف بین‌نسلی: پدر مادر ما متهمیم

پدرم با اطمینان گفت: «برای ازدواج هم تو و هم دختر باید تقید کافی داشته باشید.» با آرامش جواب دادم: «هر دویمان داریم؛ هم من و هم او». باباجان ادامه داد: « تقید کافی ندارید.»من: «خوب چیزی دیده‌اید که این را می‌گوید؟ اتفاقی افتاده؟»پس بابا آرام و شمرده توضیح داد کسی به او گفته است که من به حلال و حرام توجه کافی ندارم. دلیل دیگر بی‌تقدی‌ام آن که رابطه‌هام با دخترها زیاد از حد صمیمی است. با آن‌ها کوه می‌روم. باباجان هنوز داشت حرف می‌زد؛ نمی‌دانم موارد جدیدی در راه بودند یا در حال شرح و بسط همان دو بود. من در تفکرات خودم فرو رفتم. همین دو مورد به اندازه کافی دلم را سوزاند. به سال‌های ۸۷ فکر کردم که تهران درس می‌خواندم اصفهان کار می‌کردم تا هزینه‌های زندگی‌ام جور باشد. درآمدی که از شرکت داشتم را یادم نمی‌رود؛ چهره رئیس هنگام پرداخت‌های اول ماه، رفت و آمدهای هفتگی اصفهان - تهران. به پروژه‌هایم با شهرداری اصفهان فکر کردم که چطور گذشت. به آن رئیس بی‌کفایت سازمان نوسازی که چقدر عمرم را هدر داد و سرمایه شهر را به باد. شهرداری مثل نان نمادری هزینه پروژه‌های تحقیقاتی می‌پرداخت و نوبر آن که من با آن پول‌ها زندگی می‌کردم. بعد از خدمت سربازی که ماهی ۶۷ هزار تومان درآمد داشت، به عنوان مشاور با شورای شهر همکاری کردم. پرداخت شورا ساعتی بود. و برای هر یک ساعت پرداخت سودمندی‌ام مهم بود. دانشگاه هم که وضع پرداخت‌هایش گفتن ندارد. آخر ترم چیزی می‌ریزند به حساب که معلوم نیست قرار است به کجا برسد. خدارا شکر از تدریس‌های خودم راضی‌ام. کفر آدم درمی‌آید که یک عمر حواسش به یه قرون دوزار سنار سه شای شهرداری، شورای شهر، شرکت و دانشگاه باشد و حالا به جای متهم بنشیند. همیشه خدا بدهکار بودم. پارسال توانستم به لطف کمک هزینه تحصیلی بدهی‌هام را تسویه کنم. خدا را شاهد می‌گیرم همه عمر حواسم به رضایت کارفرما بوده و حساب کتاب کار را نگه داشته‌ام. در مقابل هیچ وقت از پرداخت‌های شهرداری و دانشگاه آزاد راضی نبودم. پروژه‌ای که سال ۹۲ انجام دادیم، پرداخت آخرش امسال بود. این نبود که پول دوست نداشته باشیم، برعکس دویده‌ام و حالا تازه قسط آخرش وصول شده است. آن پرداخت قطره چکانی با منت و این از این طرف زخم زبان شنیدن از پدر. ای کاش یک نفر دیگر می‌گفت، مثلا غریبه‌ای، همکاری، دوستی، آشنایی. اشکم درآمد. © TS Kok, Malaysia, Entry, Open, Landscape & Nature, 2018 Sony World Photography Awards خانواده می‌تواند برای کم بودن پرداخت‌ها به من شکایت کند اما حق ندارد حرف ناروا بزند. باباجان مهندس قابلی ست. تحصیلکرده و باتجربه. کتاب‌خوان و وارد به امور. اگر با ازدواج مخالف است، از آن دختر خوشش نمی‌آید دلیل نمی‌شود که عزت نفس مرا خدشه‌دار کند تا حرفش را بپذیرم. باباجان صحبت از حلال و حرامی می‌کند که در این مملکت فرار مالیاتی، کلاه سرگذاشتن و پیچوندن زرنگی است؛ من ساده و احمق بودم که کارم حساب کتاب داشت. لعنت به این جامعه، تف به این روزگار. از این افکار بیرون آمدم و گفتم: «بابا مگر من را نمی‌شناسی؟ ما چند سال است با هم زندگی می‌کنیم؟ من به شما دروغ گفته‌ام؟ چه بی‌احترامی از من دیده‌اید؟ چرا زحمات مرا نمی‌بینید؟ نمی‌بینید که برای شهرداری و دانشگاه چه تلاشی کردم. این حقوق پاک نبود؟» از خودم شرمنده شدم که نه درآمد خوب داشته‌ام نه ارج و قرب. چند ساعت بعد که حالم سرجا آمد، دوباره گفتگویمان را مرور کردم؛ از ناراحتی گریه کردم و ازشان رد شدم. متاسف شدم که باباجان این جور در مورد من فکر می‌کرد. حرف‌های سرسری و بی‌اهمیتی بودند که مستقیم عزت نفس را هدف قرار می‌دادند پس نشنیده گرفتم. هزار بار من اشتباه کردم باباجان نادیده گرفت، یکبار هم او اشتباه بگوید من زیرسبیلی رد می‌کنم. زندگی همین است. در خیابان راه می‌فتم و با خودم حرف می‌زدم. «زندگی همین است. چندین سال جایی کار می‌کنی و نهایتا مورد بی‌احترامی قرار می‌گیری، پشت سرت حرف می‌زنند و بیرونت می‌کنند. عزیزجان این رسم روزگار است؛ ولی باز ای کاش باباجان این حرف‌ها را نمی‌گفت. یا لااقل به یک شیوه بهتری می‌گفت.» به خودم گفتم: «دست بردار آرمان! حرفی‌ست که زده شده. به مرده که چوب نمی‌زنند. مته به خشخاش نگذار. عصبانی بوده ناراحت بوده فشارش بالا رفته یک چیزی گفته. آدم‌ها که زیاد روی حرف‌شان فکر نمی‌کنند. آرام باش مرد. حتما عیار و معیار منطق‌شان با تو فرق دارد. شاید منظور درست منتقل نشده. آرام باش مرد.» .... کلفت نشنیده نیستم اما این حرف باباجان حسابی دردم آورد. بالاخره آدم عمری می‌دود، آبروداری می‌کند که جلوی خانواده‌اش سربلند باشد و ظاهری حفظ کند.مورد دیگر بی‌تقیدی‌ام، رابطه زیاد از حد صمیمی با دخترها بود. اگر کسی نداند، نبیند و نشناسد چه فکری می‌کند؟ یکبار پدرم و مادرم با ما به کوه نیامدند تا ببینید جز این که از کوه بالا برویم، صبحانه‌ای بخوریم و بگردیم کار دیگری نمی‌کنیم. یکبار به دورهمی‌ها نیامدند. به دید و بازدید نوروز یا به جشن شب یلدا نیامدند. نگهداری از والدین، گرفتاری‌ها و خستگی کاری به جای خود، حتی یکبار هم نیامدند چون اساسا تفریح گروهی دختر و پسر را قبول ندارند. اصول آن‌ها از قرآن می‌آید که باید در مواقع گفتگو با حجب و حیا بود و در راه رفتن با فاصله. دختر هم نباید صدایش را نازک کند و پسر مراقب اعمال و رفتارش باشد. ما هم که به کوه می‌رفتیم بی‌حیا نبوده و نیستیم. به طبیعت می‌رویم، با حفظ حریم و رابطه حرف می‌زنیم و می‌خندیم. اگر بخواهیم در خانه بمانیم و به حال و روز مملکت فکر کنیم که از غصه دق می‌کنیم. اگر هم حین کوه‌نوردی یا هر مناسبت دیگری دو نفری از هم خوششان آمد که چه بهتر. چه جایی بهتر از یک گروه دوستانه برای آشنایی و فهمیدن همدیگر. چه جایی بهتر از یک گروه برای تمرین تعامل و احترام به همدیگر؟ لطفا سریع این اعمال را به هوای و هوس نچسبانید. سریع انگ ناثواب هوسبازی یا بی‌قید را نزنید. باور کنید جوانان این جامعه هم حدود و حریمی دارند. روابط را می‌شناسند، اهل فکر و حساب کتاب هستند. همین اصفهان از بیشترین گروه‌های کوه‌نوردی را در کشور دارد. در همین گروه‌ها افراد متاهل یا مسن هستند. افراد خانواده‌دار و متعهد. اگر این گروه‌ها محل فسق بود، بنابه نفس پاک‌ اعضا گروه‌ها زودتر از هم پاشیده بود. اما چه حیف که الگوهای ذهنی با این حرف‌ها تغییر نمی‌کند. کسی که اردوی مختلط را مضموم می‌داند نظرش با این حرف‌ها تغییر نمی‌کند. از طرف دیگر، من هم که با این روال بزرگ شده‌ام نظرم را تغییر نمی‌دهم. این که بابا مامان حاضر به پذیرش شیوه‌های جدید تفریح و ارتباط نیستند، به خودشان مربوط است. من به نوبه خود تلاشم را کرده‌ام که سلامت این جور محیط‌ها را شرح دهم. البته اشتباه نشود. من اگر با دوستانم، فارغ از جنسیت‌شان، نمی‌جوشیدم به مشکلات روحی روانی مبتلا می‌شدم. مشکلات جامعه ما قابل انکار نیست. بیست و چند سالم که بودم، در دوران احمدی‌نژاد گه گاه به مشاور می‌رفتم و غر می‌زدم. پذیرش بعضی چیزها سخت بود. آن موقع دل و دماغی بود، حال و حوصله‌ای. حالا که دیگر جوانی رفت، شور و حال رفت، و حسرت ماند و حسرت. لعنت به این جامعه. لعنت به این جامعه. © Saba Saremi, Iran, Entry, Open, Landscape & Nature, 2018 Sony World Photography Awards من در مثال‌های بالا تنها نیستم. بسیاری از جوانان با خانواده‌هایشان چنین مشکلاتی دارند. والدین من افراد با فضل کمالات و اهل فکری هستند. هم پدر، هم مادر، هر دو دارای مدارج دانشگاهی و اهل مطالعه. با این وجود بروز چنین تعارض‌هایی اجتناب‌ناپذیر می‌نماید. خاصه آن که ما با باورها و در شرایط متفاوتی رشد کرده‌ایم و اتفاقات متفاوتی را تجربه کرده‌ایم. والدین و فرزندان نسبت به هم حق و حقوقی دارند؛ کاش بتوانیم آن‌ها را در مسیر کارآمد و درست هدایت کنیم. از دوره قاجار تا حالا زمانه عوض شده است. حالا در این مملکت زنان سمت‌های مختلفی دارند؛ پرستار، دبیر، وکیل، بازیگر، هنرمند، فروشنده، راننده و سهم قابل توجهی در تولید ایفا می‌کنند. همین افراد نیاز به تفریح دارند. مامان من دبیر کارکشته‌ای که سمت‌های مهمی در آموزش و پرورش داشته است. با این وجود تفریح را فقط در حریم خانواده یا جمع‌های زنانه می‌داند. اگر کسی حق تفریح را برای خودش قبول نکند، حق تفریح دیگران را هم نمی‌پذیرد. والدین عزیز ما را با کسی مقایسه نکنید. با خودتان هم مقایسه نکنید. شرایط به سرعت در حال تغییر است. فقط در سی سال اخیر سه بار ارزش پول ملی یک سوم افت کرد. این یعنی شما در رفاه به مراتب بیشتری بودید. شغل و درآمد خودتان را حمل بر زرنگی و کارآمدی و بیکاری و مشکلات نسل من را حمل بر تنبلی و بی‌عرضگی نکنید. جامعه ما از نظر اجتماعی هم در حال تحولات جدی است، شاید سریع‌تر از اقتصادی. اگر در زمان‌تان بی‌بندوباری عرف بود حجاب اجباری راه‌حل‌ش دلیل نمی‌شود که تا ابد همین طور باشد. نگران نباشید؛ قرار نیست به دوره پهلوی برگردیم. ما نظم خود را طلب می‌کنیم. ما هم به اخلاقیات باور داریم. ما با شما متفاوتیم در عین حال اشتراکات زیادی هم داریم. امیدوارم ما را بپذیرید.