بحران کمبود آب از مهم‌ترین مشکلات حوزه کشاورزی

بررسی آسیب‌های کم آبی تا ارائه راه‌حل‌های منطقیکشاورزی دانش و هنر پرورش گیاهان است.کشاورزی نقش مهمی در شکل گیری و پیشرفت تمدن‌ها داشته و دارد. همانطور که می‌دانیم در گذشته بشر برای به دست آوردن غذا شکار می‌کرد و در واقع جمع کننده غذا بود و ناچارا گاهی مجبور می‌شد برای شکارکردن مهاجرت کند اما پس از یادگیری مهارت اهلی کردن نباتات و حیوانات، تحول بزرگی در زندگی او ایجاد شده و تولید کننده غذا شد نه جمع کننده! در واقع انقلاب کشاورزی پله اول برای حرکت بشر به سمت پیشرفت و بهتر شدن بود. با توسعه کشاورزی و افزایش غذا کم کم شهرها پدید آمدند و صنایع مختلفی شکل گرفتند. پیشرفت انسان در کشاورزی در زمینه اصلاح نباتات، مواد شیمیایی مانند سموم و کودها و... سبب افزایش بازدهی مزارع شد؛ همچنین حس کنجکاوی انسان و تلاش برای کشف بیشتر باعث شد طبیعت، آسیب‌هایی ببیند، طوری که ما الان شاهد تعدادی از آنها هستیم؛ گرم شدن زمین، تخلیه سفره‌های زیر زمینی، جنگل زدایی و....از آنجا که بیش از ۱/۳ کارگران جهان در بخش کشاورزی مشغول به کار هستند و با توجه به اهمیت این بخش در تولید محصول و غذا، دیگر مانند گذشته نمی‌توان با روش‌های ساده و سنتی کشاورزی نمود بلکه نیاز به یادگیری یکسری علوم و فنون می‌باشد که بتوان به وسیله آن‌ها، پاسخگوی نیازهای نامحدود بشر باشیم. امروزه کشاورزی هم مانند هر علمی دارای مسائل و مشکلاتی است که البته این مسائل و مشکلات به تازگی ایجاد نشده‌اند بلکه در طول زمان به تدریج شکل گرفته‌اند. همانطور که می‌دانیم استفاده زیاد از مواد شیمیایی مانند سموم برای دفع آفات، استفاده از کودهای مصنوعی و... اثرات مخرب زیست محیطی فراوانی از جمله از بین رفتن گونه‌های مفیدی از حشرات، بر هم زدن تعادل محیط زیست و... را بر ما تحمیل کرده و همین امر سبب جنبش کشورها به سمت کشاورزی پایدار و کشاورزی ارگانیک شده است. متاسفانه یکی از مسائل کشاورزی، بحث بحران کمبود آب است که علاوه بر کشور ایران در سایر کشورها نیز رخ داده و پیش بینی شده که در ۲۰ سال آینده ۸۰٪ کشور ایران با تنش آبی مواجه شود. حال سؤالی که مطرح است این می‌باشد که برای جلوگیری از این بحران چه راهکارها و راه حل‌هایی وجود دارد؟ چه برنامه‌های مدیریتی باید اصلاح و یا ایجاد و اجرا شوند؟ چگونه می‌توان همکاری بین مردم و مدیران ایجاد کرد تا نتیجه بهتری حاصل شود؟آب یک عنصر حیاتی برای تمام کره زمین است، در چرخه‌های طبیعی شرکت دارد، در ساختار موجودات وجود دارد، در صنایع مختلف برای انجام فعالیت‌های متفاوتی از آن استفاده می‌شود و.... طبیعتا اگر آب کافی نداشته باشیم، در کشاورزی و تولید غذا هم به مشکل برخورد می‌کنیم؛ چرا که بخش عمده انجام واکنش‌های گیاهی با آب انجام می‌گیرد. آب حلالی برای انجام فعل و افعالات گیاهی، کمک به حفظ ساختمان گیاه، خنک کردن گیاه(تعرق)، محیطی مناسب برای انتقال مواد آلی و معدنی و... است. متاسفانه ۶۵٪ آب در کشاورزی به دلیل روش‌های سنتی آبیاری هدر می‌رود، همچنین امروزه به دلیل استفاده زیاد از منابع آب‌های زیر زمینی شاهد ایجاد فرونشت در تعدادی از استان‌ها هستیم که کشاورزی آن استان‌ها را تهدید می‌کند. از طرفی دیگر افزایش حفر چاه‌های غیر مجاز و برداشت بی رویه و غیر مجاز از آب سبب افزایش وسعت چشمه‌های تولید گرد و خاک شده است. مشکل آب را اگرچه وضع شرایط اقلیمی و تحریم‌ها سخت‌تر کرده اما همانطور که پیش‌تر هم اشاره شد به تازگی ایجاد نشده و محصول سال‌ها مدیریت نامناسب است.ساده‌ترین راه برای حل مسئه آب، کاهش مصرف آب در سطح ملی می باشد که اگر به عنوان یک وظیفه و حتی قانون در خانواده‌ها اجرا و عملی گردد، در حل مسئله آب بسیار کمک کننده است. اما در گام‌های بعدی، جلوگیری از حفر چاه‌های غیر مجاز به منظور کاهش استفاده از آب‌های زیرزمینی، تغذیه آب‌های زیرزمینی به وسیله جلوگیری از هدر رفتن بخش‌هایی از نزولات و اجتناب از آلودگی آب‌های زیرزمینی، کاهش استفاده از کودهای شیمیایی، به کارگرفتن شیوه‌های جدید مدیریتی برای حفاظت از آب و... قابل توجه می‌باشد.صبا گودرزی | کارشناسی گیاه پزشکی