عوامل شکست مدیریت دانش در سازمان

عوامل شکست مدیریت دانش در سازمانآقای زک وال ، مشاور مدیریت دانش در شرکت‌های مطرح بین‌المللی اخیرا در مطلبی به معرفی 11 عامل کلیدی در شکست پروژ‌های مدیریت دانش پرداخته است. با توجه به این‌که بسیاری از این موارد در سازمان‌‌ها و شرکت‌های ایرانی نیز به چشم می‌خورد، مرور مختصری بر آن خالی از لطف نیست و می‌تواند الگوی مناسبی برای شناسایی عوامل موثر بر شکست مدیریت دانش در سازمان‌‌های ایرانی نیز باشد.1- عدم حمایت رهبران سازمانیکی از شایع‌ترین دلایل شکست تلاش‌های مدیریت دانش، عدم وجود سطح حمایتی مناسب از جانب رهبران سازمان است. عدم حمایت لزوما به‌معنای کمبود بودجه تخصیصی به مدیریت دانش نیست!!! برای این‌که تلاش‌های مدیریت دانش به موفقیت بیانجامد، نیاز به حمایت فعالانه رهبران سازمان وجود دارد. پشتیبانی رهبری برای از میان برداشتن موانع پیش‌ روی اقدامات مدیریت دانش و کاهش مقاومت کارکنان در سراسر سازمان حیاتی است.مؤثرترین ابزار درگیر شدن رهبران و جلب حمایتشان این است که تاثیر نتایج مدیریت دانش بر شاخص‌های کلیدی کسب و کار و ارزش تجاری سازمان را به آن‌ها نشان دهیم. محاسبه هدر رفت سرمایه‌های سازمان در اثر دوباره‌کاری، محاسبه سود ناشی از اجرای راه‌کارهای مدیریت دانش و توسعه بهترین تجارب و به‌طور کلی محاسبه نرخ بازگشت سرمایه(ROI) مدیریت دانش مهم‌ترین ابزار همراه‌سازی رهبران سازمان است.2- عدم تناسب نیارهای کاربران با مدیریت دانشیکی دیگر از دلایل شکست پروژه‌های مدیریت دانش، عدم توجه کافی به نیازهای کاربران نهایی آن است. توجه نکردن به تمامی ذی‌نفعان درگیر در فرآیند مدیریت دانش و طراحی نامناسب فرآیندها و ساختارهای مرتبط با ابزارها و رویکردهای اجرای، بسیاری از تلاش‌های مدیریت دانش را با شکست مواجه می‌کند.برای غلبه بر این چالش، متولیان مدیریت دانش در سازمان باید طراحی فرآیندها و رویکردهای اجرایی مدیریت دانش را بر اساس نیازهای واقعی کاربران انجام دهند. طراحی ساده و در عین حال کاربردی سیستم‌های مدیریت دانش نقش به‌سزایی در موفقیت عملکرد آن دارد.3- چشم انداز گم شدهیکی دیگر از دلایل اصلی شکست مدیریت دانش، فقدان تعریف و اجماع در مورد نقطه‌ای است که سازمان می‌خواهد برود. برای بسیاری از سازمان‌ها، رسیدن به سطح مطلوب مدیریت دانش یک تلاش چند ساله خواهد بود و در صورتی امکان تحقق اهداف وجود دارد که چشم‌انداز مورد نظر برای تمامی کارکنان شفاف باشد.بدون داشتن چشم‌انداز روشن، اولویت‌های درونی و بیرونی سازمان می‌تواند دستخوش تغییرات بسیاری شود و این امر موجب سردرگمی کارکنان در اولویت‌بندی موضوعات مختلف از جمله مدیریت دانش خواهد شد. اکثر سازمان‌ها معتقدند که دیدگاهی مشترک در هدف‌گذاری و اجرای مدیریت دانش دارند. اما زمانی که نیازها و اهداف ذینفعان مختلف بررسی می‌شود، پاسخ‌ها به‌طرز چشمگیری متفاوت است و این نشانگر عدم وجود یک چشم‌انداز روشن در سازمان است.4- بیش از حد تئوری، کم‌تر عملیتمرکز بیش از حد بر مباحث تئوری و آکادمیک مدیریت دانش قطعا منجر به شکست پروژه خواهد شد. توجه به کارهای عملی مدیریت دانش که نیازهای واقعی کسب‌وکار را حل کند یکی از عوامل موفقیت مدیریت دانش در سازمان خواهد بود. با این کار علاوه بر افزایش رضایت کاربران نهایی سیستم، جلب حمایت رهبران نیر بسیار ساده‌تر خواهد شد، چون نتایج کافی برای ارائه به آن‌ها وجود دارد.5- پیچیدگی بیش از حدیکی دیگر از دلایل اصلی شکست پروژه مدیریت دانش طراحی بسیار پیچیده آن است. بسیاری از سازمان‌ها با طراحی پیچیده فرآیند مدیریت دانش و چگونگی به‌‌کارگیری ابزارها و تکینک‌های آن هرگز از مرحله برنامه‌ریزی حرکت نمی‌کند. به‌عنوان یک حوزه، همواره از مبارزه با پیچیدگی و وضوح رنج می‌برد.برای مقابله با این چالش کافی است بر طراحی چابک استراتژی‌های مدیریت دانش متمرکز شوید. شناسایی پایلوت‌‌هایی با آمادگی بالا و همراه‌سازی مدیران و کارکنان در آن بخش می‌تواند نتایج اولیه سریع و قابل ارائه‌ را در بر داشته باشد6- بازاریابی و ارتباطات ناکافییکی دیگر از دلایل اصلی برای طرح‌های شکست خورده مدیریت دانش، پیش‌فرض اشتباه است. پیش‌فرض اشتباهی که بر این شعار تکیه دارد؛ "اگر شما سیستم را ایجاد کنید، کارکنان می‌آیند و مشارکت می‌کنند ". سرمایه‌گذاری اولیه مطلوب، توجه به بومی‌سازی روش‌های اجرایی متناسب با فرهنگ سازمانی، بهره‌مندی از رویکردهای مدیریت تغییر و ... از جمله اقداماتی است که می‌تواند منجر به تقویت مدیریت دانش در سازمان شود.تلاش‌های مدیریت دانش در سازمان باید بر اساس یک برنامه مشخص جهت عرضه و تقاضای دانش بین کارکنان باشد. همچنین نتایج به‌کارگیری رویکردهای اجرایی مدیریت دانش باید برای کلیه ذی‌نفعان ارزش فردی و سازمانی ایجاد کند، در غیر این صورت تمایل به استفاده از این سیستم به شدت کاهش می‌یابد.7- ندیدن داستان‌های موفقیتدر اغلب پروژه‌‌های مدیریت دانش، محاسبه نرخ بازگشت سرمایه و ارزش واقعی ایجاد شده در اثر اجرای رویکردهای دانشی، نیاز به طی کردن زمان طولانی دارد. (برخی محققان مدیریت دانش این زمان را بیش از هشت سال تخمین زده‌اند). اما همان‌طور که پیش‌تر نیز اشاره شد، عدم ارائه نتایج ملموس نیز منجر به از دست دادن حمایت رهبران سازمان و کاربران سیستم می‌شود.برای رفع این چالش باید به یک نکته کلیدی توجه کرد؛ "به دنبال بیگ بنگ نباشید!!! ". هم‌زمان با توسعه و پیاده‌سازی ابزارهای و تکنیک‌های مورد نظر بایستی نتایج کسب‌ شده در پایلوت‌های اولیه را به اطلاع کلیه ذی‌نفعان درون سازمانی برسانیم. بهبودهای ایجاد شده در هر سطحی می‌تواند جذابیت‌های خودش را داشته باشد. این کار کمک می‌کند تا مدیران و کارکنان سازمان از مفید بودن مدیریت دانش اطمینان حاصل کنند و نتایج آن را ببینند.نیک میلتون در کتاب استراتژی مدیریت دانش برای توسعه مدیریت دانش در برخی سازمان‌ها استراتژی" مدیریت دانش چریکی" را مطرح می‎کند. این استراتژی از چهار بخش کلی تشکیل شده است و بخش سوم آن راه‌کارهایی است که برای انتشار موفقیت‌ها پیشنهاد می‌شود.ابعاد چهارگانه استراتژی" مدیریت دانش چریکی1- انتخاب حوزه عملیاتی(انتخاب پایلوت مناسب)2- طراحی یک استراتژی برای پیاده‌سازی رویکردها و تکینیک‌های مدیریت دانش3- انتشار موفقیت‌ها4- توسعه در سراسر سازمانراه‌کارهای انتشار موفقیت‌های اولیه مدیریت دانش در سازمانجشن‌های پر سر و صدا با تبلیغات بسیار زیاد برگزار کنید. رهبران و مدیران سازمان را به این جشن‌ها دعوت کنید. افراد درگیر در پایلوت‌ها داستان‌‌های موفقیت خود را ارائه کنند.داستان‌های موفقیت را به‌صورت ویدیویی ضبط کنید و به سایر ذی‌نفعان سازمان ارائه کنید.اخبار مرتبط با این رویداد را در مجله‌ها داخلی سازمانی و خارجی چاپ کنید.8- ایمان اشتباه به فناوریرشد فزاینده تکنولوژی در دهه اخیر بسیاری از رویاهای ما را به واقعیت تبدیل کرده است. سازمان‌ها نیز سهم بسیار زیادی از منافع رشد تکنولوژی به دست آورده‌اند و در حال حاضر از ابزارهای مبتنی بر فناوری در راستای مدیریت سرمایه‌های ملموس و ناملموس خود بهره می‌برند. از جمله این موارد می‌توان به هستی‌شناسی‌ها، وب معنایی، ابزار جستجوی پیشرفته، نرم‌افزارهای کنترل ماشین‌آلات و تجهیزات، بسترهای تعاملی سازمانی و ... اشاره نمود.علی‌‌رغم تمامی امکاناتی که استفاده از تکنولوژی‌‌های جدید مدیریت دانش در اختیار سازمان‌‌ها قرار می‌دهد، هنگامی که خود فناوری به عنوان راه‌‌کار اصلی شناخته شود اغلب پروژه‌ها با شکست مواجه می‌شوند. تقریبا تمامی مدل‌های توسعه مدیریت دانش عواملی همچون فرهنگ سازمانی، فرآیندها، کارکنان، رهبری، محتوا و فناوری را به عنوان بسترهای پیاده‌سازی مدیریت دانش در نظر می‌گیرند. به‌عبارت دیگر فناوری یکی از عوامل موثر بر توسعه مدیریت دانش در سازمان است و نمی‌تواند به‌تنهایی جایگزین سایر عوامل شود.9- فراموش کردن محتوایکی دیگر از مسائلی که پروژه‌های مدیریت دانش را با شکست مواجه می‌کند"محتوا" است. بسیاری از سازمان‌ها از بروز بسیاری از مسائلی که در قبل مطرح شد جلوگیری می‌کنند اما با مشکل محتوای قدیمی و نادرست مواجه می‌شوند. آموزش و توانمندسازی کاربران به‌منظور تولید محتوای مناسب و ایجاد ساختارهای کنترلی جهت شناسایی محتوای نامناسب می‌تواند منجر به بهبود در این بخش شود.10-عدم پایداریبرخی پروژه‌های مدیریت دانش در ابتدای راه موفق هستند، اما عدم توجه به پایداری سیستم منجر به شکست اقدامات مدیریت دانش خواهد شد. اگر به‌دنبال موفقیت مدیریت دانش در سازمان هستیم باید آن‌را به‌صورت یک "پروسه" ببینیم نه یک "پروژه"!!!اهداف سازمان‌، اولویت‌ها، فناوری‌ها، مشتریان، استراتژی‌ها و ... همواره در حال تغییر هستند و بدیهی است که استراتژی‌های مدیریت دانش نیز باید به‌عنوان یک سیستم پویا در نظر گرفته شده و متناسب با تغییرات به روز شود. سازمان‌هایی که سرمایه‌گذاری طولانی مدت در مدیریت دانش ندارند و نقشه راه اجرای اقدامات را به‌روزرسانی نمی‌کنند قطعا با شکست مواجه خواهد شد.11-خلع حاکمیتیکی دیگر از چالش‌هایی که می‌تواند تلاش‌های مدیریت دانش در سازمان را با شکست مواجه کند خلع حاکمیت در مدیریت دانش است. نقش نهاد حاکمیتی در موفقیت مدیریت دانش بسیار کلیدی و مهم است و ساختار سازمانی مدیریت دانش، نقش‌ها، وظایف‌، شاخص‌های ارزیابی و ... از جمله مواردی است که می‌تواند در کنار نقش حمایتی متولیان آن در سازمان منجر به یکپارچگی در اقدامات شود.· برای مطالعه مطالب تخصصی مدیریت دانش گروه مشاوره مدیریت داش دانا را دنبال کنید.· صفحه احمد سپهری در لینکدین#مدیریت_دانش #احمد_سپهری #گروه_مشاوره_مدریت_دانش_دانا #مشاوره_مدیریت_دانش #مشاور_مدیریت_دانش #شرکت_مشاور_مدیریت_دانش #شرکت_مشاره_مدیریت_دانش #پیاده_سازی_مدیریت_دانش #استقرار_مدیریت_دانش #آموزش_مدیریت_دانش #شکست_مدیریت_دانش عوامل_شکست_مدیریت_دانش