آدامس... خوب یا بد؟!

آدامس نوعی جویدنی مصنوعی است که به منظور تازه کردن دهان یا بو‌بَری و یا سرگرمی به کار می‌رود.در قدیم به گونه‌ای آدامس رایج در ایران سَقِّز گفته می‌شد.نام آدامس تلفظ نادرستی است از مارک ادمز (Adams) که بر روی سقزهای وارداتی اولیه به ایران دیده می‌شد. این آدامس‌ها توسط توماس ادمز آمریکایی تولید شده‌ بود که از نخستین سازندگان آدامس‌ها به شکل امروزی بود. وی نام محصول خود را سقز جویدنی نیویورکی ادمز گذاشته بود.جناب «ادمز» (آدامس!)سده‌هاست که از آدامس برای تمیز کردن دهان و یا خوشبو کردن تنفس استفاده شده‌ است. نخستین روش آدامس‌سازی در سال ۱۸۶۹ ابداع شد و ۵۹ سال بعد یعنی در سال ۱۹۲۸، آدامس‌هایی تولید شد که مواد دارویی به آنها اضافه می‌شد تا هنگام جویدن، مصرف کننده آنها را دریافت کند.امروزه اغلب از شیرین کننده‌های مصنوعی از قبیل ساخارین، آسپارتام، آس‌سولفام و سیکلامات جهت طعم‌دار کردن آدامس‌ها استفاده می‌شود. مقدار موجود چنین شیرین‌کننده‌هایی در موادی از قبیل برخی مواد شیرین از جمله، نوشابه‌های رژیمی و آدامس‌ها آنقدر نیست که از حد مجاز بیشتر شود و بنابراین خطری مصرف کنندگان را تهدید نمی‌کند.در سال ۱۹۹۱ تشکیلات دارویی اروپا، طرح استفاده از آدامسی را داد که به کمک آن بیماری‌های دهانی و یا بیماری‌های سایر نقاط بدن به کمک موادی که از راه دهان و یا سامانه گوارشی جذب می‌شوند قابل درمان هستند. با جای دادن مواد دارویی در ترکیبات محلول در آب و یا در ترکیبات محلول در چربی، می‌توان این داروها را خیلی سریع (در عرض 10 تا 15 دقیقه) پس از آغاز جویدن آدامس و یا به کندی (طی ساعت‌ها) به بدن فرد رساند. از این داروها می‌توان فلوراید (برای درمان و کاهش پوسیدگی‌های دندان)، کلرهگزیدین (نوعی ضدعفونی‌کننده موضعی)، نیکوتین (برای کاهش کشیدن سیگار با دریافت نیکوتین سیگار از طریق جویدن آدامس)، آسپیرین (ضد درد و التهاب)، دیمن هیدرینات (برای بیماری‌های روانی)، دیفن هیدرامین (داروی ضد حساسیت)، نیترات میکونازول (درمانگر بیماری قارچی برفک دهانی)، آنتی‌اسیدها (در تسکین و درمان ناراحتی معده)، و کافئین (کاهش دهنده خواب) را نام برد. جویدن آدامس به ویژه برای کودکان به عنوان روشی برای دریافت داروها بیشتر مورد توجه ‌است.◄ نکات منفی در مورد آدامساستفاده از برخی خمیر دندان‌ها و برخی آدامس‌ها بیش از خرابی دندان‌ها، موجب انتقال و حفظ باکتری‌هایی می‌شوند که عفونت ایجاد شده توسط آن باکتری‌ها در بدن، نهایتاً موجب ایجاد و یا تشدید بیماری‌های قلبی می‌شود.جویدن برخی آدامس‌ها، موجب افت فشار خون مینیمم و افزایش ضربان قلب در بیماران قلبی شده و احتمال خطر را در آنان افزایش می‌دهد.گاهی جویدن آدامس‌های شیرین شده با برخی شیرین کننده‌ها موجب بروز واکنش‌های حساسیتی در برخی افراد می‌گردد. ضمناً محققان اعلام کرده‌اند که جویدن آدامس در بعضی افراد حساس و مستعد، موجب تحریک دستگاه گوارش می‌شود. به علاوه مطالعه دیگر، مؤید بالا رفتن احتمال خطر سرطان زبان در کسانی بود که آدامس‌های با طعم دارچین، زیاد جویده بودند.مصرف آدامس‌های حاوی کافئین (ماده تسکین دهنده موجود در قهوه) ممکن است به قدری بر خواب افراد اثر کند که موجب بی‌خوابی آنان شود.افزون بر ضررهایی که شماری از پژوهشگران برای جویدن آدامس یاد می‌کنند، مواردی از پَریدن آدامس به ریه افراد و خطرات عدیده برای آن ذکر شده‌است. برخی از پژوهندگان بیان کرده‌اند که جویدن آدامس برای کسانی که قرار است بیهوشی پیش از جراحی داشته باشند بسیار خطرناک است و همین کار ممکن است باعث مسدود شدن ریه شود. بنابراین افرادی که قرار است جراحی لوزه داشته باشند، باید از جویدن آدامس در روز جراحی خودداری کنند. همچنین جویدن آدامس قبل از جراحی گوارشی با افزایش ترشحات گوارشی، احتمال خطر را افزایش می‌دهد.◄ نکات مثبت درمورد آدامسبهبود حافظه عملی و افزایش توان یادگیری کوتاه مدت و بلند مدت. نکته قابل توجه دیگر این که برخی از محققان اعلام داشته‌اند، جویدن آدامس بخش جلوی شبکه مغزی را فعال تر کرده و موجب پردازش بهتر اطلاعات مغز انسان می‌شود!محققان معتقد هستند که نه تنها عضلات دهانی، بلکه فعالیت عضله زبان نیز، هنگام جویدن آدامس افزایش می‌یابد و به دفع مواد سمی گروهی ازعضلات بدن کمک می‌کند.نتایج بعضی دیگر از تحقیقات، نشانگر تأثیر مثبت جویدن آدامس در کاهش موارد رفلاکس بوده‌ است. ضمناً جویدن آدامس در حین پیاده روی، از بازگشت اسید معده به مری جلوگیری می‌کند.به نظر برخی از محققان، استفاده از آدامس موجب کاهش احتمال خون ریزی لثه و تشکیل پلاک‌های دندانی می‌شود.جویدن آدامسی که حاوی گزیلیتول و یا سوربیتول (انواعی از قندها که دارای بنیان‌های الکلی شیمیایی با جذب کند بوده و از آن‌ها برای ساخت مربای دیابتی‌ها استفاده می‌شود) باشد، نه تنها به رشد باکتری‌ها کمک نکرده و باعث افزایش پوسیدگی دندان‌ها نمی‌شود، بلکه به کاهش پوسیدگی نیز کمک می‌کند. اثر جویدن آدامس‌های گزیلیتول و فلوراید، حتی از محلول‌های کلرهگزیدین و آمین فلوراید هم بهتر بوده، گرچه استفاده از مسواک و خمیردندان در جلوگیری از پوسیدگی دندان تأثیر بهتری دارد.مطالعاتی حتی بر روی سالمندان هم انجام شد و نتیجه این بود که، جویدن آدامس در سالمندان ساکن خانه‌های سالمندان، موجب بهبود سلامت دهان و دندان آنها می‌شود.برخی محققان بر این باورند که گزیلیتول در جلوگیری از اوتیت میانی (نوعی گوش درد) در افرادی که به دفعات از آدامس‌های حاوی این ماده جویده باشند، موثر است.جالب است که مشتریان اصلی آدامس را جوانان تشکیل می‌دهند و خانم‌ها بیشتر از آقایان آدامس می‌جوند‌‌.داستان‌های زیادی در مورد آدامس و اختراع آن وجود دارد‌. مثلا گفته می‌شود که در سال ۱۹۹۳ باستان‌شناسان جسد مردی با قدمت چندهزار ساله را کشف کردند که شواهد مربوط به جسد نشان می‌داد او در حال جویدن مداوم نوعی ماده رزینی آغشته به عسل بوده که در اثر یک حادثه کشته شده است‌. مطالعات دقیق‌تر نشان داد که این فرد یک نوجوان بوده است‌‌.یونانیان باستان علاقه فراوانی به جویدن آدامس داشته‌اند و سرخپوستان مایا هم مواد رزینی خاصی را می‌جویدند‌. اما فرمولاسیون مدرن آدامس همان طور که گفتیم از دهه ۱۸۶۰ آغاز شد‌. در آن سال‌ها صمغ ازگیل آمریکایی وارد ایالات متحده شد و تلاش‌هایی توسط یک دندانپزشک به نام دکتر تامس ادمز که می‌خواست نوعی لاستیک جدید اختراع کند، به تولید آدامس منتهی شد!کنترل استرس با آدامسبراساس تحقیقات انجام شده در دانشگاه تگزاس، جویدن آدامس در هنگام استرس، احساس بهتری را به شخص می‌دهد و توصیه می‌شود که در زمان استرس و فشار‌های روحی از آدامس استفاده کنید‌‌. هنگامی که عصبی هستید سعی کنید آدامس بجوید چرا که این کار شما را برای جویدنی سخت و شدید آماده می‌کند و در نتیجه این کار می‌تواند فک شما را زود خسته کند‌‌.جویدن خیلی سخت باعث چاقی و درد و سوزش در ناحیه آرواره می‌شود‌. همچنین می‌تواند عارضه‌ای را با نام TMJ به وجود بیاورد‌‌. این حالت باعث درد در ناحیه سر و گردن می‌شود و باز و بسته کردن آرواره را با مشکل مواجه می‌کند‌‌. اگر شما هر کدام از این علائم را در خود مشاهده کردید چند روزی را به آرواره خود استراحت بدهید و از جویدن آدامس پرهیز کنید، در صورتی که علائم از بین نرفت حتما با پزشک خود مشورت کنید‌‌.آدامس بعد از جراحی رودهشواهد علمی بیشتر تایید می‌کند که جویدن آدامس در بهبود حال بیماران پس از جراحی روده تاثیر مفید دارد‌‌. به گفته پژوهشگران؛ عمل جویدن، اعصاب دستگاه هاضمه را تحریک می‌کند‌‌. این یافته که در نشریه «آرشیو جراحی» منتشر شده پس از بازبینی اطلاعات حاصل ۵ آزمایش اخیر با حضور ۱۵۸ بیمار به دست آمده است‌‌. پژوهشگران می‌گویند؛ آدامس جویدن با تحریک اعصاب دستگاه هاضمه روند بازگشت عملکرد روده به حالت طبیعی و سالم را سرعت می‌بخشد‌‌.هم‌اکنون متخصصان در آزمایشات دیگری به دنبال پاسخ این سوال هستند که دریابند آیا با این روش زمان مورد نیاز برای بستری شدن در بیمارستان جهت بهبودی از عمل جراحی هم کاهش پیدا می‌کند؟در هریک از این آزمایشات، ‌یک گروه از بیماران آدامس بدون قند را ۳ بار در روز پس از انجام جراحی و برای یک دوره ۵ تا ۴۵ دقیقه می‌جویدند و بعد با گروه دیگری از بیماران مقایسه شدند که آدامس نجویده بودند‌. آدامس جویدن اندکی شبیه به خوردن است و باعث آغاز حرکات روده‌ای می‌شود‌. هرگونه جراحی شکمی می‌تواند عملکرد روده‌ها را کند و آرام کرده و حداقل تا ۵۰ درصد کاهش دهد‌. این وضعیت می‌تواند مشکلات جدی را در پی داشته باشد‌‌. اما با وجود این مطالعات پژوهشگران معتقدند که مطالعات بیشتر در این زمینه باید صورت گیرد تا مطمئن شوند که نتایج بدست آمده تصادفی نیستند‌‌. پژوهشگران می‌گویند؛ اگر آدامس جویدن بتواند چنین تاثیری داشته باشد در مبلغ قابل توجهی که برای درمان این بیماران مصرف می‌شود، صرفه‌جویی خواهد شد و هزینه بیمارستان کاهش پیدا می‌کند‌‌.... اما آدامس را آهسته بجویدبه توصیه متخصصان، اگرچه آدامس جویدن در مواقعی که دچار تنش و استرس هستید می‌تواند در بهبود حال شما و تخفیف تنش موثر باشد، اما باید مراقب باشید که در این کار افراط و زیاده‌روی نکنید‌‌. متخصصان متذکر می‌شوند که وقتی شما تحت استرس و فشار روانی هستید ممکن است با شدت و فشار آدامس بجوید که این کار می‌تواند آرواره شما را فرسوده کرده و تحلیل ببرد.