حقوق شهروندی و رسانه

پیشرفت تکنولوژی و گسترش رو به فزونی شهرنشینی و پیچیدگیهایی که در حوزه های اجتماعی ؛ سیاسی ؛ فرهنگی بوجود آمده است لزوم برخی سازوکارها برای احقاق حقوق طبیعی فردی و حقوقی که جامعه و قانونگزار برای اعضای یک جامعه در نظر می گیرد را ضروری می سازد. بنا به تعریف فرهنگ معین شهروند به کسی اطلاق می شود که اهل یک کشور و ساکن یک شهر می باشد .البته به نظر می رسد این تعریف لغوی به تنهایی نمی تواند واژه شهروند را تعبیر و تفسیر نماید .به نظر می رسد شهروند کسی است که علاوه بر سکونت در یک شهر از مجموعه ای از آزادی ها ، آگاهی های فردی و اجتماعی ،سیاسی با توجه به قوانین هر کشور برخوردار است و آنها را از سایر افراد ، نظام سیاسی و مدنی حاکم بر جامعه مطالبه می کند .برخی از اصول قانون اساسی کشور جمهوری اسلامی ایران نیز بر حقوق مساوی مرد و زن از هر قوم و قبیله رنگ و نژاد و زبان و برخوردار از حقوق انسانی ،سیاسی ؛ اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی با رعایت موازین اسلامی تاکید دارد.رسانه ها اعم از دیداری یا شنیداری ،مکتوب یا الکترونیک ، واقعی یا مجازی بعنوان رکن چهارم دموکراسی و از ابزارهای رشد و توسعه یک جامعه به شمار می آیند که مطابق با قانون اساسی ایران در بیان مطالب آزادند مگر آن که مخل به مبانی اسلام یا حقوق عمومی باشند. در واقع رسانه ها با نقش ها و کارکردهای متفاوتی که دارند از جمله انتقال مفاهیم ، ارزشها ، هنجارها و پیشگیری از جرائم و افزایش ضریب امنیت جامعه و ... در بسیاری ازموارد بازتاب دهنده جریانات و رویدادهای سیاسی اجتماعی و فرهنگی در یک کشور هستند و در واقع کانالی به حساب می آیند بین حاکمیت و مردم و بالعکس برای بیان انتظارات و خواسته های طرفین و نقش بسیار مهمی را درشکل دادن افکار عمومی و توسعه جامعه و مشارکتهای مدنی و تصمیم گیریهای اجتماعی ،سیاسی افراد ایفا می کنند. به نظر می رسد با توجه به گستردگی و گوناگونی رسانه ها و حجم اطلاعاتی که روزانه توسط این مراکز به سمت مخاطبین سرازیر می شود علاوه بر داشتن سواد خواندن نوشتن که استفاده بهتر از هر محتوای ایجاد شده توسط رسانه را میسر می سازد باید به نوعی دیگر از سواد که ما را در انتخاب و شیوه استفاده از خود ابزار رسانه یاری می کند هر شهروند مجهز گردد ، که امروزه تحت عنوان سواد رسانه ای مطرح و هر روز با ابعاد تازه ای از آن آشنا می شویم که به نوعی شیوه درست استفاده از رسانه و محتوی ارائه شده و درک درست و بهتر آن را میسر می سازد و لزوما هر شهروند درهر سطح و رده ای بایستی به این مقوله توجه جدی و ویژه داشته باشد.اکنون نوبت آن رسیده است که با برخی از کارکردهای یک رسانه آشنا شویم از جمله کارکردها و نقش هایی که یک رسانه بر عهده دارد نقش آگاهی بخشی و اطلاع رسانی است که این مهم می تواند با شناساندن حقوق مختلف افراد یک جامعه به آنها در حوزه ها ی گوناگون به نوعی به امر دانایی بخشی بپردازد. که این مهم در راستای مساله به حق دسترسی آزاد به اطلاعات ،آزادیهای فردی ، مدنی و سیاسی ، قرار می گیرد. بی شک عدم اطلاع از برخی از حقوق و قوانینی که بعنوان حق یک شهروند محسوب می شود باعث می شود افراد یک جامعه از آن حقوق بی بهره یا کم بهره باشند و بر اثر عدم آگاهی یا کم اطلاعی یا نقص در اطلاعات دریافتی به درستی نتوانند از حقوقی که قانونگزار برایشان تدارک دیده است بهره مند شوند.حال که هر شهروند به مدد بهره گیری از سواد رسانه ای یعنی استفاده درست از رسانه و تا اندازه ای تحلیل تولیدات رسانه ای نسبت به حقوق خود به درستی مطلع گردید بایستی باز به کمک رسانه ها و شیوه ها وتاکتیک هایی که برای جذابیت و تاثیر گذاری و اقناع مخاطب استفاده می شود به آموزش افراد در جهت دانستن و چگونگی بهره گیری از حقوق خود پرداخت و به نوعی کارکردی دیگر از رسانه را که کارکردی است آموزشی به کار گرفت تا در کنار نقش اطلاع رسانی و آگاهی بخشی شیوه های بکارگیری و استفاده از حقوق شهروندی را به شهروندان آموزش داد.البته در اینجا لازم است این نکته را یادآور گردم که این مهم تنها بر عهده رسانه نیست بلکه سازمانها ،نهادها و ارگانهای دیگری از جمله خانواده ، آموزش و پرورش ، وزارت فرهنگ و ارشاد،وزارت بهداشت ، شهرداری ، حوزه های علمیه ،تشکلهای اجتماعی و سیاسی و ... به نوعی سازمانهای مردم نهاد و سازمانهایی که به نوعی با شهروند ارتباطی مستقیم یا غیر مستقیم دارند در جامعه نقش دارند نیز در این آموزش سهم بسزایی دارند تا شهروندان یاد بگیرند تا در حوزه های مختلف بهداشت ،سلامت ، امنیت ،آموزش ، سیاست ، نسبت به خود یا دیگران چه حقوقی دارند و چه مسیری را بایستی برای رسیدن به حقوق خود طی کنند در واقع رسانه ها به مدد ابزارهای متفاوت از جمله رنگ ،نور ،صدا ،متن ،چهره ،معروفیت افراد در قالب برنامه های خبری ،مستند ،داستانی ،گزارش ،مصاحبه ؛گفتگو ،عکس ،فیلم و سایر تولیدات و امروزه با گسترش تکنولوژی شبکه های اجتماعی که به نوعی در رده رسانه های مجازی قرار می گیرند سعی می نمایند تا به نوعی حقوق شهروندی و ارزشها و هنجارها و معزلاتی که در این حوزه وجود دارد را گاه به صورت مستقیم در قالب اخبار و رویدادهای خبری و مستند و گاه در قالب عکس ، متن ، فیلم و سرگرمی با توجه به رده های مختلف سنی تولید و ارایه نمایند تا افراد نسبت به شهروند و حقوق شهروندی آگاهی بیشتری کسب نمایند بی شک رسانه ها در دنیای امروز که دانش بشری به صورتی باور نکردنی در حال رشد می باشد و تکنولوژی نیز به سرعت در حالت تغییر است و ماهیت خیلی از امور به شدت دستخوش این گونه تحولات است نقش مهم و بسزایی دارند در ایجاد و بازنمایی و هویت بخشی حقوق شهروندی در جامعه امروزی ما / والسلام