جایگاه حجاب و تحمیل و اجبار آن در پازل انسانیت

به قلم: روح‌الله جلالی؛ مدرس حوزه و دانشگاهآیا تحمیل حجاب توهین به مقام انسانیت است؟انسان آزاد خلق شده است و هیچ‌کس حق سلب این آزادی را از او ندارد.برخی بر این باورند که تحمیل حجاب _هرچند که حجاب، امری نیک باشد_ بد است. امری است خلاف حق آزادی و حق انتخاب. آنچه به‌عنوان مصونیت بر قامت زنان به اسم حجاب می‌پیچیم، اگر به انتخاب آدمی نباشد، از آدمیت به‌دور است. کدام فریضه را می‌توان بر منکِرش تکلیف کرد؟ نمازی که از سر اکراه خوانده شود، دل را کریه می‌کند. دینی که به زور بر سر جامعه پوشانده شود، لباس خود را از دست می‌دهد.اما در این باب، نکاتی قابل توجه است:نخست آنکه فرائض و تکالیف، دو دسته‌اند؛ فردی و اجتماعیدر فرائض فردی، مسئولیت ما به اندازه دامنه‌ی اثر ما است. اگر این اثر بر خود است، در مقابل خود بایستی پاسخ‌گو باشیم. اگر در مقابل خانواده است، باید به خانواده‌‌ی خود جواب بدهیم. اما اگر دامنه‌ی اثر ما شامل یک جامعه می‌گردد، چیزی به اسم اعتقاد من و فریضه فردی باقی نمی‌ماند. این همان فرائض و تکالیف اجتماعی است.در فریضه اجتماعی ما به یک جامعه باید پاسخگو باشیم.اگر در نقطه‌ای از عالم، توانستیم جامعه‌ای را بیابیم که هر امری از امور اجتماعی را بدون تحمیل و اجبار سامان می‌دهد، استدلال‌مان باطل است. البته اینکه آن مورد تحمیلی، چقدر درست و عاقلانه است، بحث دیگری است. اما قوانین اجتماعی، با در نظر گرفتن مصالح جامعه و از مجاری قانونی وضع و اجرا می‌گردد نه مصالح فرد.اگر بخش بزرگی از جامعه، خواستار آزادسازی توزیع و استعمال مواد روانگردان باشند، نظام سیاسی هیچ کشوری زیر بار چنین حماقتی نمی‌رود و کسی آنان را بابت چنین تحمیلی ملامت نمی‌کند.حتی در رابطه با حجاب، کشورهای فراوانی را شاهد هستیم که به بهانه‌های مختلف، نداشتن آن را تحمیل می‌کنند و به زن مسلمان، اجازه رعایت مناسک شرعی و اخلاقی‌اش را نمی‌دهند و در عین حال مزورانه دم از جنایت بودن ایدئولوژیِ تحمیلی و ستایش تکثرگرایی می‌زنند.بله. یکی از لوازم پاسداشت انسانیت، احترام به اصل "حق انتخاب" است. یعنی همان کلمه مقدس آزادی.این نیز از آن دسته مفاهیمی است که قربانی عوامزدگی شده است. برخی ول‌انگاری در انتخاب را با "امکان انتخاب برتر" جابجا کرده‌اند. مگر به‌جز غافل یا جاهل، کسی در عالم قائل به ول‌انگاری در انتخاب است؟ مثلا اگر کسی داعشیسم را بپذیرد، تشویق می‌شود؟ اگر کسی کودک‌آزاری را انتخاب کند، به انتخاب وی احترام گذاشته می‌شود؟پس منظورمان این است که بایستی عقاید را تحمیل کرد؟ ابدا! منظورمان این است که عقیده‌ی تحمیلی ارزش فردی ندارد اما یک اصل پذیرفته‌شده اجتماعی است.به عبارت دیگر عقیده زمانی ارزشمند است که منتخب آگاهانه‌ی فرد باشد. به همین دلیل است که هیچ کس به حمایت یا دشمنی یک کودک به هیتلر وقعی نمی‌نهد. چون انتخابی ناآگاهانه و بدون قابلیت ارزش‌گذاری است. اما هیچ‌کس نمی‌تواند با هر عقیده‌ای پا به عرصه اجتماعی بگذارد. مثلا به همان کودک اجازه نمی‌دهند که تنهایی به خیابان برود. وقتی انسان پا به عرصه اجتماع می‌گذارد، عقایدش را با جامعه منطبق می‌کند. و تمام جوامع با تحمیل و الزامات اجتماعی زندگی کرده‌ و خواهند کرد.در طول تاریخ و در تمام جوامع، خواص و نخبگان، به دنبال تحمیل و تحدید اعتقادات و انتخابات بشر بوده‌اند. هر کسی با هر دلیلی به دنبال هدایت افکار عمومی به سمت مکتب و مسلک خویش است. طرفداران آزادیِ حجاب و پوشش نیز به دنبال تحمیل عقیده خود به آنان هستند که ولنگاری در امر پوشش را بنیان‌کن و خانمانسوز می‌دانند.شما در غرب به دگرباشی و LGBT جماعت بگو بالای چشمت ابرو است تا بفهمی معنای حق انتخاب چیست. یعنی انواع ابزار تحمیل و الزامات اجتماعی در خدمت قدرتمندان است. از قانون و منع حجاب تا هزاران فیلم و سریال پربیینده و جهانی و غول‌های رسانه‌ای قدرتمند تا ساخت میلیون‌ها پورن و ... تا تو بشوی همان که وقتی کسی از چهارچوب‌های اخلاقی حرف بزند، مانند یک احمق قرون وسطایی نگاهش کنی.دوم اینکهدر این مورد، ابتدا مشخص کنیم که انسانیت به چه معنا است که بفهمیم به چه توهین شده است؟انسانیت یعنی آراستگی به کمالاتی که یک انسان می‌تواند به آن دست یابد. مثلا دانش، عقلانیت، تجربه و اخلاق ممدوحه مانند ایثار و غیرت. مثلا انسان، اگر گرسنه بود اما غذایش را به دیگری داد، انسانیت و غیرت روی هم‌نوع و ایثار به خرج داده است. اگر انسانی عصبانی بود و خشمش را کنترل کرد، انسانیت نشان داده است. انسانیت اصولی دارد. جای حیوانیت و انسانیت را عوض کرده‌اند.اگر طبق دستور تمام آیین‌های الهی، مروج حجاب و پوشش شوند و جامعه را بر اساس اولیه‌ترین وظایف یک حکومت خیرخواه، وادرا به رعایت عفاف، حیا و سلامت اخلاقی کنند تا بنیان‌های اخلاقی و خانوادگی مصون بماند و زن تبدیل به یک ابزار و کالای جنسی نشود و بتواند به‌صورت ایمن‌تر به کنش عفیفانه اجتماعی مشغول گردد، انسانیت را ذبح کرده‌اند، اما اگر با تأسیس روسپی‌خانه و کلاب‌های برهنگی و تولید میلیونی پورنوگرافی و فیلم و سریال فاسد و منع حجاب و...، عالَمی را به سمت جنایات اخلاقی مانند زناکاری، سقط جنین، تجاوز، افزایش عقده‌های جنسی، بلوغ زودرسِ ویرانگر، بالا رفتن سن ازدواج، خیانت و فروپاشی خانواده‌ها سوق دهند، در قله تمدن و احترام به مقام انسان و انسانیت قرار گرفته‌اند.اینجا است که بایستی نقش قدرتمند ایدئولوژی تحمیلی را شناخت که چگونه می‌توان رذالت را فضیلت جلوه داد و فضیلت را رذیلت کرد.اما نکته آخر که بسیار مهم است.اگر بخش قابل توجهی از جامعه، قانونی را نخواهند و نپذیرند و فضائل را رذیلت بپندارند، بحران پذیرش، تعادل اجتماعی را به‌هم خواهد زد. به عبارت دیگر، حجاب و هر الزام خردمندانه‌ی اجتماعی را تا زمانی می‌توان موجب سامان اجتماعی دانست که تعادل جامعه در خواستن و نخواستن آن به‌هم نخورد. آنانکه تصور می‌کنند بایستی صرفا با تحمیل، بایدها و فرائض اجتماعی را ادا کرد و بر ارتقای عاقلانه پذیرش اجتماعی سرمایه‌گذاری جدی ننمود، سخت غافلگیر خواهند شد. چراکه در الزامات اجتماعی شما محتاج نیروی انتظامی هستید تا اصل معقول بازدارندگی را تضمین کنید. حالا به‌طور مثال؛ اگر توانستید که توقف پشت چراغ قرمز را تبدیل به هنجار کنید، با حداقل دخالت پلیسی می‌توانید این تحمیل خردمندانه و سامان‌بخش را تضمین کنید. اما اگر نتوانستید ریختن زباله در اماکن عمومی را تبدیل به هنجار کنید، روز سیزده به در، سیزده هزار پلیس هم در تفرجگاه‌ها بگذارید نمی‌توانید آلوده نشدن اماکن تفریحی را تضمین کنید.تا جایی از تخلف، نیروهای انتظامی به هدایت و کنترل عادی جامعه مشغول هستند و از جایی به بعد وارد برخورد و تخاصم با جامعه خواهند شد. که این امر هزینه‌های این الزام را به صورت تساعدی بالا خواهد برد.پس تمام دستگاه‌های مربوطه و تمام مبلغین و مومنین و خیرخواهان، مکلف و موظف هستند که جامعه را به تکالیف ممدوحه‌ی اجتماعی ترغیب و تشویق کنند و آنان را بصورت هنجار در بیاورند و در این مسیر از شگردهای مکارانه دشمنان عفاف و حجاب، غفلت نورزند.منبع: ماهنامه تخصصی گرای انقلاب