گفتار اندر آفرینش مردم: بخش چهار جلد اول شاهنامه فردوسی

سلام ... من سارا هستم ... علاقه‌مند به تاریخ و ادبیات و هنر ... چند وقتیه که شاهنامه می‌خونم و از اونجایی که برای پیدا کردن معنی کلمات و ابیات دچار مشکل میشم، می‌خوام هرچی پیدا می‌کنم رو اینجا برای شما بنویسم. فقط این رو بگم که من هیچ تخصصی ندارم و تازه‌کار هستم. لطفا اگر نکات بیشتری می‌دونستید یا اشتباهی توی متن‌هام بود، برام بنویسید تا اصلاح کنم.برای مشاهده بخش قبلی (گفتار اندر آفرینش عالم)، اینجا کلیک کنید.بخش چهارم جلد اول شاهنامه: گفتار اندر آفرینش مردمفایل صوتی که در بالای صفحه هست، از این صفحه از سایت گنجور (خوانش سهراب سیفی) برداشته شده است.چو زینْ بُگذری، مردم آمد پدید ... شد این بندها را سراسر کلیدسرش راستْ بَر شد، چو سرو بلند ... به گفتار خوب و خردْ کار بندپذیرندهٔ هوش و رای و خرد ... مَر او را دَد و دام، فرمان بردزِ راه خرد بنگری اندکی ... که مردم به معنی چه باشد یکیمگر مردمی خیره خوانی همی ... جز این را نشانی ندانی همیتو را از دو گیتی بَر آورده‌اند ... به چندین میانجی بِپَرورده‌اندنخستینِ فطرت، پَسینِ شمار ... تویی، خویشتن را به بازی مدارشنیدم ز دانا، دگرگونه زین ... چه دانیم رازِ جهان آفریننگه کن سرانجام خود را ببین ... چو کاری بیابی، از این بِه گزینبه رنج اَندر آری تنت را، رواست ... که خود، رنج بردن به دانش سزاستچو خواهی که یابی زِ هَر بد رها ... سر اَندر نیاری به دام بلانگه کن بدین گنبد تیزگَرد ... که درمان ازوی است و زوی است دردنه گشتِ زمانه، بِفَرسایدش ... نه آنْ رنج و تیمار، بِگْزایدشنه از جنبش آرام گیرد همی ... نه چون ما تباهی پذیرد همیاز او دانْ فزونی، از او هم شمار ... بد و نیک، نزدیکِ او آشکاربریم سراغ معنی ابیات و کلمات و توضیحاتچو زین بگذری مردم آمد پدید ... شد این بندها را سراسر کلیداز آفرینش دنیا (بخش قبلی) که بگذریم، در مرحله‌ی بعدی، انسان‌ها آفریده شدند. پیدایش انسان‌ها، باعث گشودن راز آفرینش شد. (انسان‌ها، هدف آفرینش دنیا و برترین آفریدگان هستند. آفرینش انسان مثل کلیدی است که راز آفرینش، به آن گشوده می‌شود.)سرش راست بر شد چو سرو بلند ... به گفتار خوب و خرد کار بندانسان‌ها مثل درخت سرو، بلند قامت بودند (بعضی‌ها می‌گویند منظور فردوسی در اینجا، انسان‌های راست‌قامت اولیه هستند). این انسان‌ها خوب سخن می‌گفتند و براساس عقل، عمل می‌کردندکاربند: عمل کردن - عمل‌کنندهپذیرندهٔ هوش و رای و خرد ... مر او را دد و دام فرمان بردانسان‌ها هوش و عقل داشتند و صاحب نظر بودند. برای همین توانستند حیوانات وحشی و اهل را به کنترل خودشان در آورنددد: حیوان وحشیدام: حیوان اهلیز راه خرد بنگری اندکی ... که مردم به معنی چه باشد یکیاگر می‌خواهی آفرینش مردم را درک کنی، باید از راه عقل و خرد به آن نگاه کنی.مگر مردمی خیره خوانی همی ... جز این را نشانی ندانی همیدر غیر این صورت، همه‌ی نشانه‌ها به تو می‌گویند که انسان‌ها، بیهوده آفریده شده‌اند و بازیچه هستند.تو را از دو گیتی بر آورده‌اند ... به چندین میانجی بپرورده‌اندحقیقت این است که انسان، شاهکار دو گیتی است و از طریق چندین میانجی به وجود آمده است(منظور پدیده‌ی تکامل است. فردوسی می‌گوید که آفرینش‌های قبل انسان، همه زمینه‌ی آفرینش او را فراهم کرده‌اند و پیش‌زمینه بوده‌اند)نخستین فطرت پسین شمار ... تویی خویشتن را به بازی مدارشاید انسان جز آخرین آفریده‌های خدا باشد، اما از نظر ارج و منزلت و فطرت، اولین است و از همه‌ی آفریدگان برتر است. برای همین نباید آفرینش خودت را بیهوده بدانی.شنیدم ز دانا دگرگونه زین ... چه دانیم راز جهان آفرینسخنان خردمندان بسیاری را درمورد راز آفرینش انسان شنیده‌ام که نظر دیگری داشته‌اند (حرف‌هایشان متفاوت از حرف‌های من بوده است)؛ ولی ما هرگز نمی‌توانیم رازهای آفرینش را به درستی بفهمیم. چون هیچ آفریده‌ای نمی‌تواند از کار آفریدگار سر در بیاورد.نگه کن سرانجام خود را ببین ... چو کاری بیابی از این به گزینپس به دنبال گشودن این راز سر به مهر نباش. به جایش، سرانجام خودت را دنبال کن و به دنبال رستگاری خودت باش. که این کار (شناخت خود)، بهترین کار است. و هیچ کاری مهم‌تر از این نمی‌توانی پیدا کنی.به رنج اندر آری تنت را رواست ... که خود رنج بردن به دانش سزاستحتی اگر لازم است، باید خودت را به سختی و رنج بیاندازی. چرا که سختی کشیدن در راه دانش و آموختن، کاملا شایسته و پذیرفته شده است.چو خواهی که یابی ز هر بد رها ... سر اندر نیاری به دام بلااگر می‌خواهی دچار بدی‌ها نشوی و بلایا را به خوبی از سر بگذرانی،نگه کن بدین گنبد تیزگرد ... که درمان ازوی است و ز اوی است دردبه آسمان نگاه کن. چرا که درد و درمان در همین نهفته است.نه گشت زمانه بفرسایدش ... نه آن رنج و تیمار بگزایدشنه گذشت زمان باعث فرسایش زمین می‌شود؛ و نه دچار بیماری و درد می‌شودنه از جنبش آرام گیرد همی ... نه چون ما تباهی پذیرد همیآسمان هیچوقت از حرکت نمی‌ایستد. و هیچوقت هم مثل ما دچار زوال و تباهی نمی‌شوداز او دان فزونی از او هم شمار ... بد و نیک نزدیک او آشکارهمه‌چیز از آسمان ناشی می‌شود. و بد و خوبی همه‌چیز را می‌توانی با آن بسنجی.برای مشاهده بخش بعدی شاهنامه (گفتار اندر آفرینش آفتاب) اینجا کلیک کنید.