در ستایش افسردگی: بخش پانزدهم، افسردگی را برای خودت جعل نکن

در یکی از درس های عمومی چند ترم قبل، استادی داشتم که جمله زیبایی را به من یاد داد:فرق دارد ماتمی با ماتمیاینکه همه ما در اجرای قانون رنج ها در زندگی یکسانیم ولی در نوع رنج هایمان متفاوت. اینکه فرقی ندارد کجا هستیم و که هستیم. همه ما انسانیم به رنج هایمان.که رنج برای همه است و به اندازه آسایش محترم است. که ما نباید رنج دیگران را با خط کش زندگی خود اندازه بگیریم و قضاوت کنیم. که گاهی چیزی که برای کسی رنجش خاطر است برای ما خنده دار میشود؛ ولی شاید اگر ما هم در زندگی آن فرد بودیم با همان دوز رنج از پا در می آمدیم.ولی تفاوت فاحشی میان رنج کشیدن و رخت رنجیدگان پوشیدن وجود دارد. تفاوت فاحشی میان قربانی بودن و نقش قربانی را بازی کردن وجود دارد.تفاوت زیادی بین افسردگی بالینی و افسردگی حاصل از رخوت و تنبلی است.اینکه بین کسی که افسرده است و کسی که نقاب افسردگان را زده است تفاوت از زمین تا اقمار سیاره مشتری است.میدانم؛ به خوبی میدانم سونامی دریای زندگی، چقدر امواج ویرانگر دارد که با هر قدرتی زمانی در برابرش خرد میشوی. ولی گاهی اوقات این ما هستیم که در استخر یک متری دست و پا میزنیم. اینکه حس میکنیم داریم غرق میشویم. کم کم آب تمام فضای حلق مان را پر میکند و نفس مان تمام میشود. ولی این آب تنها یک متر است.اینکه گاهی حس میکنیم افسردگی با چاقوی خود دارد به گردن مان ضربه میزند. ما روی زمین میفتیم و گلوی مان را میگیریم. حس میکنیم خون با فشار از لای انگشتان مان بیرون میریزد ولی آن چاقو پلاستیکی بوده است.ما گاهی نه قربانی افسردگی بلکه قربانی بازیگری خوبمان میشویم. اینکه گاهی انقدر این نقاب را روی صورت مان نگه میداریم که کم کم با پوست مان یکی میشود. گاهی انقدر این دیالوگ ها را تکرار میکنیم که از یک جایی به بعد تفاوتی با حرف خودمان ندارد.که شاید ما قربانی نیستیم ما فقط نقش قربانی را بازی میکنیم.ماجرا خیلی ساده است. در استخر با عمق یک متر اگر روی زمین نشسته باشی آب به بالای سرت میرسد و غرق میشوی. شاید اگر الآن در حال غرق شدنی چون نمیخواهی در این استخر روی پای خودت بایستی.چون روی پای خودت بودن زحمت دارد، مغزت تو را فریب میدهد. میدانی چرا؟ چون وظیفه اش همین است. که پرونده کار های پر زحمت را ببندد. دوست دارد قبول کند که تو یک بازنده ای و داری غرق میشوی؛ حتی اگر نباشی.پس گاهی فاصله میان افسردگی تا التیام آن همین است. دست و پای الکی نزن. فقط بلند شو و روی پاهای خودت باش. آنوقت میبینی همین آبی که داشت خفه ات میکرد به زانوهایت هم نمیرسد.اینکه اگر الآن همه چیز در تاریکی مطلق است شاید فقط یک راه حل دارد. که چشم هایمان را باز کنیم. خیلی از ما، پلک هایمان را محکم روی هم فشار میدهیم و از تاریکی فریاد میزنیم. چشم هایت را باز کن. تو در نور هستی. همین...گاهی اوقات کف اتاقی نمور و تاریک افتاده ایم و جان میدهیم. شاید تنها راه نجات این است که زحمت بلند شدن را به خودمان بدهیم تا پرده ها را کنار بزنیم.بین افسردگی بالینی تا نقاب افسردگی تفاوت است.خیلی از ما یک برچسب "من افسرده ام" زده ایم که غم و درد برایمان توجیه پذیر باشد. چون نمیخواهیم زحمت تغییر شرایط را به خودمان بدهیم.میدانید که تسلیم درد و رنج شدن بسیار راحت تر از مقاومت در برابرشان است.گاهی افسردگی تنها رکب مغزمان است. مغز ما وقتی به مشکلی بر میخورد که برایش راه حل ساده ای ندارد یا که دارد ولی اجرای آن زحمت دارد، این بازی را راه می اندازد. بازی "جعل افسردگی".روزی به پدرم گفتم "من به هیچ دردی نمیخورم". پدرم گفت "خب به درد بخور. اگه بخوای به درد میخوری".اول از جمله اش ناراحت شدم. من دوست داشتم دلداری ببینم. درک شوم. پذیرفته شوم ولی جمله پدرم دستوری بود.کمی که خودم فکر کردم دیدم واقعا هم همین است. احساس حقارت و به درد نخور بودن داری؟! خب به خودت تکان بده تا به درد بخوری.احساس پوچی داری؟! به خودت زحمت بده و کار های مفید بکن. به همین سادگی!ولی گاهی ما به خوردن زهر و خون بالا آوردن عادت کرده ایم. ترجیح میدهیم به جای دویدن و عرق ریختن، بخوابیم و اشک بریزیم. همین...به پدرم گفتم "به آخر خط رسیدم". بهم گفت "تو تازه اول خطی". و این یعنی تو اول خطی و چون پیمودن این مسیر قرار است برایت پر از زحمت باشد ترجیح میدهی خودت را یک رنجورِ بدبختِ به تهِ خط رسیده نشان دهی. خب این بسیار کار راحتی است.با خودم ساعت ها فکر کردم. اولین دوره افسردگی ام بسیار سخت بود ولی واقعی بود. این دوره دوم شاید جعلی است. شاید واقعا افسرده نیستم و فقط در عمق کم استخر روی زمین نشسته ام.در این بخش آمدم بگویم شاید تو هم در حال اجرای سناریوی من هستی. شاید تو هم کنار من کف استخر نشسته ای. آمدم بگویم شاید تنها فاصله ات با بهبودی همین است که زحمت بلند شدن را به خودت بدهی و یک بار برای همیشه این ماجرای غم انگیز را تمامش کنی.میدانم؛ میدانم بسیار زحمت دارد. استرس دارد. اضطراب دارد. ولی این نقاب قربانی بودن زمانی باید از صورت مان به زمین بیفتد.امیدوارم بتوانم. امیدوارم بتوانید.ادامه دارد...ورژن دیگر در ستایش افسردگی