انواع کمال گرایی و راه های غلبه بر آن

کمال گرایی ویژگی شخصیتی است که می تواند زندگی را به یک مسابقه تبدیل کند. مسابقه‌ای با خود، دیگران و دنیا.زمانی که کمال گرایی در حد سالم است، موجب انگیزه و میل به پیشرفت و موفقیت می‌شود اما چیزی که کمال گرایی را آسیب زا می‌کند، میل شدید به موفقیت، ترس و نگرانی از شکست و داشتن معیارهای سخت و غیرواقع بینانه‌ای است که به مرور فرد را فرسوده و ناتوان می‌سازد. تا جایی که فرد کمال گرا ممکن است دچاراهمال کاری شود و یا با فشاری که تجربه می‌کند درگیر مسائل روانشناسی مثل افسردگی، اضطراب و… می‌شود.انواع کمال گراییکمال گرایی در چند نوع متمایز دسته بندی می شود و با وجود رفتارهای مشابه، انگیزه ها و نتایج متفاوتی را در بر دارد.کمال گرایی خود محور (Self-oriented)شخصی که دارای کمال گرایی خودمحور است، به مجموعه ای از استانداردها و معیارها پایبند است که معرف موفقیت و ارزشمندی برای اوست. کمال گرایی خودمحور می‌تواند سطح سالم و سازنده‌ای داشته باشد که موجب انگیزه و شوق در فرد شود اما لازم هست میزان این کمال گرایی و شدت آن و همچنین تاثیرات آن بر زندگی روزمره فرد ارزیابی شود.کمال گرایی خودمحور شدید می تواند باعث مسائلی همچون اضطراب، افسردگی، وسواس، پرخاشگری و… در افراد ‌شود.کمال گرایی دگرمحور (Other-oriented)در این نوع از کمال گرایی، فرد کمال گرا از دیگران انتظار عملکردی مطابق با استانداردهای بسیار بالا را دارد و اغلب این نوع با قضاوت و انتقاد از عملکرد دیگران همراه است. وجود چنین رویکردی به دلیل ترس از خراب کردن کار، می تواند موجب عدم واگذاری کار به دیگران شود و به دنبال آن منجر به بروز مشکلاتی در روابط کاری گردد. شدت این نوع از کمال گرایی نیز لازم به بررسی است تا میزان سالم بودن یا آسیب آن مشخص شود.کمال گرایی تجویز شده از سوی جامعه (Socially Prescribed)در این نوع از کمال گرایی فرد احساس فشار زیادی از سوی جامعه برای انجام کامل و بی نقص هر کاری دارد. در کمال گرایی تجویز شده از سوی جامعه، ارزش فرد با احساس عمل به استانداردهای غیرواقعی بالایی که مورد انتظار جامعه است، گره می خورد. همان گونه که احتمالا تصور می کنید، کمال گرایان اجتماعی نسبت به عملکردهای خود مضطرب بوده و ممکن است دچار وسواس شوند که آیا به اندازه کافی خوب هستند تا بتوانند استانداردهای مورد انتظار جامعه را پاسخگو باشند یا خیر و شکست در اهداف برای کمال گرایان اجتماعی ممکن است بسیار سخت و مشکل ساز باشد.خطرات و آسیب های کمال گراییکمال گرایی ویژگی ایست که در صورت وجود، می تواند زندگی را تبدیل به یک مسابقه بی پایان درباره دستاوردها تبدیل کند. اگر کمال گرایی به اندازه سالم باشد، می تواند انگیزه ای در جهت سوق دادن فرد برای غلبه بر ناملایمات و رسیدن به موفقیت باشد. اما اگر به گونه ای ناسالم تجربه شود، می تواند فرد را دائماً در حالتی ناراضی نگه دارد.تمرکز افراد بر اجتناب از شکست و ترس از قرار گرفتن در موقعیت شکست باعث می شود کمال گرایی افراطی بسیار آسیب زننده باشد. همچنین موجب می‌شود فرد احساس تردید دائمی نسبت به ارزشمندی خود و زندگی خود داشته باشد.تفکرات منفی، اهمال کاری، تمایل به اجتناب از چالش ها، پیروی از تفکری سفت و سخت، همه یا هیچ، گیر کردن در مقایسه‌های سمی و کمبود خلاقیت از عوارض زندگی کمال گرایانه است.کمال گرایی ناسازگار اغلب در نتیجه تجربیات نامطلوب دوران کودکی و سبک تربیتی سخت گیرانه والدین است. این سبک از نگرش به زندگی و خود به مرور زمان و در طول تجربیات زندگی آموخته شده است و به نسبت شدت آن می تواند با افسردگی، اضطراب، اختلال وسواس فکری-عملی، اختلالات خوردن و حتی انگیزه های خودکشی همراه است.چه عواملی باعث کمال گرایی در افراد می شود؟از جمله مهم ترین عوامل بوجود آمدن کمال گرایی، سبک فرزندپروی والدین هست. والدینی که میل به مراقبت بیش از حد از فرزندان خود دارند و توان شکست خوردن فرزند خود را ندارند، زمینه شکل گیری کمال گرایی را در فرزندان خود ایجاد می‌کند.دوست داشتن شرطی فرزندان در صورتی که نمرات و عملکرد خوبی در میان همسالان خود داشته باشد و مقایسه فرزندان با سایر افراد از تجارب ناسالم کودکی است که موجب کمال گرایی آسیب‌زا در بزرگسالی می‌شود و باعث می‌شود فرد نسبت به خود و عملکرد خود تردید دائمی داشته باشد.هرچند به خاطر داشته باشید که عامل شکل گیری کمال گرایی برای هر فرد طبق بستر و شرایط زندگی خود می‌تواند متفاوت باشد و لازم به ریشه یابی است.آسیب هایی که کمال گرایی با خود به همراه دارند، آنقدری مهم و جدی هستند که نیاز باشد برای بهبود آن با یک درمانگر صحبت کنیم.چگونه می توان بر کمال گرایی غلبه کرد؟یکی از عواملی که می تواند به افراد کمال گرای افراطی برای غلبه بر این نوع گرایشات کمک کند، کنار گذاشتن طرز فکر مقایسه ای است. دوری از این خصیصه می تواند کمک کند تا افراد به سطح بالایی از کمال واقعی و دست یافتنی برسند بدون اینکه به ایده‌آل غیرممکنی پایبند باشند.این کار می تواند بوسیله تمرین ذهنی و حضور در لحظه، استفاده از خودگفتاری شفقت آمیز و به چالش کشیدن قضاوت های منفی خود انجام گیرد.نکته مهم این است که بدانید یک تلاش حتی اگر کامل نباشد می تواند ارزشمند و قابل تمجید باشد. در ادامه به تشریح روش‌هایی که با استفاده از آنها می‌توان به کمال‌گرایی افراطی و ناسازگار غلبه کرد، خواهیم پرداخت:شناسایی عوامل زمینه ساز کمال گراییبرای درمان عمیق، نیاز است بررسی شود که چه عواملی باعث بوجود آمدن آن نشانه شده است. کمال گرایی مساله‌ای چند بعدی است و عوامل بوجود آورده آن به نسبت هر فرد می‌تواند متفاوت باشد. پس درمان یکسان و واحدی برای تمامی افراد دنیا وجود ندارد و لازم هست هر فرد، راه حل های متناسب با شرایط خود را پیدا کند. همراهی با درمانگری متخصص که بتواند نوری بر جنبه‌هایی از خودمان که قابل مشاهده برای ما نیست و دریافت یک کمک تخصصی باعث درمان زودتر و خلق تغییرات سازنده بیشتری می‌شود.شناسایی و اصلاح افکار تقویت کننده کمال گراییافکار تقویت کننده کمال گرایی به عنوان موتور محرکه عمل بر مبنای کمال گرایی عمل می‌کنند و می توانند سوخت مورد نیاز برای پیشبرد افراد در این مسیر را فراهم سازند. بنابراین می توانید با شناسایی و اقدام در جهت اصلاح این گونه افکار، گام اول در جهت غلبه بر کمال گرایی را بردارید.برای مثال در مورد بایدها و نبایدهای زندگی خود بنویسید. چه بایدهایی در زندگی خود دارید؟ از خودتان انتظار دارید که چجور آدمی باشید؟با عمیق شدن درپاسخ به این سوالات، احتمالا با سخت گیری‌ها و انتظارات غیرمنطقی خود رو به رو می‌شوید.به چالش کشیدن افکار کمال گرایانهافکار کمال گرایانه را یادداشت کرده و به تفکر در مورد آنها بپردازید. آنها را به چالش بکشید و در ذهن خود افرادی را مرور کنید که کامل نیستند ولی در کار و زندگی خود عملکرد موفقی دارند. به چالش کشیدن پیوسته افکار می‌تواند با ایجاد تغییرات شناختی، موتور محرکه افکار کمال گرایانه را خاموش کند.خود را از بند بایدها برهانیدبرای رهایی از بند کمال گرایی، بایستی از حجم بایدهای خود بکاهید. افکار خود را بررسی کنید، به جای توجه به بایدها، به نیازها و خواسته های خود اهمیت دهید، روی نیازهای خود و آن چیزی که در درون به آن نیاز دارید، متمرکز شوید و روش های تحقق آنها را بیابید.در نظر گرفتن اولویت‌هابعد از تمرکز بر نیازها و خواسته های خود، به اولویت بندی آنها بپردازید. خواسته های خود را به ترتیب اولویت مشخص کنید و برای جامه عمل پوشاندن به آنها وارد عمل شوید.از زیبایی های مسیر غافل نشویداز فرایند تلاش خود لذت ببرید. ذهن خود را با فکر کردن به هدف و عجله برای رسیدن به آن خسته نکنید. لازم هست در لحظه بودن و در مسیر بودن در تمرین کنید. به جای آنکه چشمان ذهنتان دائما به آینده خیره باشد به آن کسی که هستید و فعالیت‌هایی که همین لحظه برای راضایتمندی بیشتر خود می‌تواندی انجام دهید، فکر کنید.به یاد داشته باشید درمان یک پروسه و مسیر است و همانطور که کمالگرایی در طول تجربیات زندگی ما شکل گرفته است، لازم است زمان کافی برای درمان آن صرف کنیم.سخن پایانیکمالگرایی بر خلاف ظاهر مفید خود، می‌تواند بسیار فرساینده و ناسازگار باشد. کمال گرایی یک ویژگی تک بعدی نیست و دارای سه بعد، خودمحور، دیگر محور و جامعه محور است. کمالگرایی در طول زندگی و بر اساس تجربیات زندگی فرد شکل می گیرد و برای درمان آن لازم است زمینه شکل گیری کمالگرایی مشخص شود. پیشنهاد می کنیم در صورت داشتن ویژگی کمال گرایی با یک درمانگر در مورد آن صحبت کنید تا با شناسایی شیوه شکل گیری آن، در مسیر درمان آن قدم بردارید.به یاد داشته باشید درمان یک پروسه و مسیر است و همانطور که کمالگرایی در طول تجربیات زندگی ما شکل گرفته است، لازم است زمان کافی برای درمان آن صرف کنیم.منابع https://javoonegroup.com/%d8%a7%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%b9-%da%a9%d9%85%d8%a7%d9%84-%da%af%d8%b1%d8%a7%db%8c%db%8c-%d9%88-%d8%b1%d8%a7%d9%87-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%ba%d9%84%d8%a8%d9%87-%d8%a8%d8%b1-%d8%a2%d9%86/ https://www.verywellmind.com/signs-you-may-be-a-perfectionist-3145233 https://www.healthline.com/health/perfectionism#prevention https://www.psychologytoday.com/us/basics/perfectionism