اختلافات چین و هند از کجا آب می‌خورد؟

بسم الله الرحمن الرحیمبسم الله الرحمن الرحیم حسین طالبی 1401علوم سیاسیاختلافات چین و هند از کجا آب می خورد؟چکیده :تاریخ جهان و تاریخ تمدن ها، همواره آمیزه ای از جنگ ها و صلح های بسیاری بوده است و بر اثر همین جنگ و صلح ها بوده است که تمدن هایی _مانند سومری ها که بر اثر حمله حمورابی، نام و نشانی از آنها باقی نماند _بر باد رفته اند و تمدن هایی هم زنده ماندند_مانند حمله کوروش و صلح با برخی مناطق_.نکته ای که مهم است این است که این جنگ ها و صلح ها لازمه طبیعی برای کشور ها محسوب می‌شده اند و دوکشور به دلایلی تصمیم می‌گرفتند که یکی از این ابزار ها اتخاذ کنند و از آن در جهت پیشبرد منافع خود استفاده کنند.و در کش و قوس های تاریخی این دو عمل باعث حیات و ممات کشور ها شده است. متن حاضر بیشتر به ناظر به ریشه ای است که باعث شده اختلاف هند و چین دوباره تشدید شود و سر باز کند و به ریشه های اصلی این کار می‌پردازد.مقدمه :به این چند تیتر و بخش خبری نگاه کنید:*٢٢/آذر/١۴٠١،پس از درگیری مرزی امروز، حداقل ٢٠سرباز هندی و ۴سرباز چینی کشته شدند(تابناک، ایرانا)*جدید ترین عامل تزلزل روابط بین این دو کشور پر جمعیت جهان* ١٧/خرداد/١۴٠٢جنگ دیپلماتیک هند و چین، طرفین خبرنگاران یکدیگر را اخراج کردند (کیهان)*روابط میان هند و چین… به سبب افزایش ناسیونالیسم کمابیش افراطی در هر دو کشور… روز به روز تیره تر شده است.خبر ها حاکی از درگیری های شدید و یا نیمه شدید مرزی است میان دو کشور پر جمعیت دنیا که به گفته سازمان ملل هر کدام بالای یک میلیارد و ۴٠٠میلیون نفر جمعیت دارند.و اما این اختلافات ناشی از چیست؟ کدام عامل باعث شده است که این دوکشور همسایه مسلح به سلاح هسته ای به جان هم بیفتند.بنده میخواهم از دید فرهنگی و تمدنی نگاهی به این دو کشور در حد بسیار خلاصه بیاندازم و ریشه این اختلافات را بررسی کنم.ابتدا تعریفی کوتاه از این دو تمدن داشته‌باشیم.دو کشور چین و هند فقط دو کشور تازه ساخته شده در حیات سیاسی دنیا نیستند بلکه دو تمدن با پیشینه ای بلند و عظیم هستند و هرکدام جایگاه و نفوذ ویژه ای در مولفه های سیاسی دنیا دارند و نقش مهمی را بازی می‌کنند.تمدن چینبسیاری تمدن چین را سر آمد همه تمدن های جهان می‌دانند واساسا نقطه آغازی برای آن نمی‌توان قایل شد. این سرزمین خاموش و خفته بر خلاف برخی همسایگانش (ژاپن و مغولستان…) که ذاتاً مردمش جنگجو بوده اند و هستند و خب طبیعت شان اقتضای این را می‌کند؛ در عین اینکه کشوری وسیع بوده است ولی هیچ وقت به اقوام دیگر تجاوز نکرد و وادار نشد با کشور یا تمدنی در مقیاس و کمال خودش درگیر شود. البته جنایات مائو سر جای خودش است ولی طبیعت اکثر مردم چین اینگونه است.دیدرو درباره چینی ها می گوید :این اقوام از لحاظ قدمت تاریخی، هنر، هوش و فلسفه دوستی از سایر اقوام اروپایی برترند. ولتر هم به ستایش نظام شاهنشاهی این کشور می‌پردازد و آنرا بهترین سازمانی می‌خواند که ۴٠٠٠سال دوام آورده است آنهم بدون تغییر در قوانین و رسوم و زبانشان.چین به عبارتی بهشت تاریخ گزاران است. و کمترین تعصب مذهبی را دارند ولی خب در زمینه آیین و دین فقط یک آیین را به رسمیت می‌شناسند.هندتفکر هندی ها که بیشتر ناشی از آیین و مذهبشان میباشد بر اساس نفی واقعیات و پدیده های مادی و ظاهری و ارائه تفسیری غیر مادی از عالم و منتسب کردن همه چیز به خدایان، شکل گرفته است و بر ریاضت های رنج بار و ترک لذات دنیوی و مادی و دستیابی به لذت های معنوی تاکید دارد.در کل هندی ها زندگی درون گرایانه ای داشته اند و این ناشی از تفکرات بودایی و #فرهنگشان بود است.واگر بخواهیم یک ویژگی کلی برای این مناطق نام ببریم این است که در این مناطق جنگ و ستیز و کشور گشایی از طرف این کشور ها نبوده است و به همین علت هم تغییرات کلی کم و آرام آرام رخ می‌داد است.روابط این دو تمدنمائو می گوید، چینی ها، هندوستان را خوب می‌شناختند و می‌دانستند که آن کشور از مجموعه فرمانروایی های نامنسجم و ناپیوسته تشکیل شده است.این دو تمدن در مسیر جاده ابریشم، کالا و نفوذ آیین بودایی مبادله می‌کردند، اما خوب در نواحی دیگر راه های ارتباطی مسدود بود به خاطر گردنه ها و بلندی های صعب العبور هیمالیا و فلات تبت.و شاید به این دلیل بوده که چین با کشوری ستیز نداشته چونکه که راه های ارتباطی آن با دیگر کشور ها سخت بوده و همین رفت و آمد را سخن میکرده مثلا صحرا های بیکرانی بین چین و بابل و ایران جدایی می انداخته اند و اروپا هم که چینی ها به اقیانوس باختری می‌گفتند، خارج از دسترس فرهنگ و ارتباط بازرگانی و تجاری و… چین بوده است.اختلافات مرزی این دوکشور از مهم ترین مسائل دو روابط بوده است و تازگی هم ندارد. شکافی که از دهه ۵٠میلادی،پدید آمد و در ١٩۶٢به اوج خود رسید، نقطه عطفی در تاریخ روابط دو کشور آسیایی در روند سیاست بین المللی محسوب می‌شود.دو کشور با هم حدود ۴٠٠٠کیلومتر مرز دارند و از مناطقی که مورد مناقشه بین این دو کشور بوده است یکی لاداخ و دیگری تبت بوده است و از میراثی که انگلیسی ها برای هند باقی گذاشتند، اختلافات در شمال هند بوده است.منطقه لاداخ قبل از اینکه زیر سلطه سیاسی مغولها قرار گیرد، کشوری مستقل محسوب می‌شد و پس از کش و قوس های فراوان تحت سلطه سیاسی کشمیر آمد و حتی تبت که بدان حمله کرد، ناکام ماند.بعد از به قدرت رسیدن کمونیستها در چین، توسط حکومت جدید در پکن، اعلام شد که تبت بخشی از خاک چین است و هند هم که با واقعیت نفوذ چین در تبت آشنا بود، سیاست دوستانه ای را دنبال کرد و دوستی با چین، یکی از اصول سیاست خارجی، جواهر لعل نهرو شد. زیرا نهرو پیروزی انقلاب کمونیستی چین و استقرار جمهوری خلق چین را یک پیروزی ملی گرایانه می‌دانست ولی به هنگامی که در سال ١٩۵۴به چین سفر می‌کند از توان و انضباط چینی در ساختن کشور خود متعجب شد و آنرا قدرت ترسناک توصیف کرد.بعد ها نهرو اظهار داشت می‌کند که چین در دوره اتحاد و نیرومندی به سوی تجاوز طلبی گرایش می‌باید و بعد آنرا به عنوان یک تهدیدی امنیتی برای خود خواند.پس از جنگ ١٩۶٢که تنش ها بالا گرفت. از سال ١٩۶٢تا ١٩٧۶، روابط سرد و غیر دوستانه بود. و هر زمان که یکی از طرفین می خواست دوباره با پیمانی روابط را درست کند، یا اعضای پارلمان اجازه نمی‌دادند و یا بحران های داخلی پیش می آمد. _جنگ هند و پاکستان _حتی در اواسط سال ١٩٧۴انفجار بمب اتمی در هند باعث شد که دوباره روابط به تیرگی گرايش پیدا کند.بالاخره در سال ١٩٧٧تجارت مستقیم بین دو کشور تجدید یافت و حجم مبادلات بازرگانی رو به افزایش نهاد.و این پستی و بلندی های روابطی به قوت ادامه یافت.بر اساس این تعاریف ناقص و کوتاه که از این دو تمدن به دست آمد، تفاوت هایی مهم وجدی میان این دو کشور بدست می‌آیدکه توضیح داده می‌شود و با اینکه این دو کشور در نزدیکی هم و همسایه هم به شمار می‌آیند اما گاهی در زمینه #فرهنگی با هم اختلافات بزرگی دارند.اولین اختلاف میان چین و هند از این بر می‌آید که چینی ها بر خلاف هندی ها فرهنگی طبیعت گرا دارند و طبیعت را تقدیس می‌کنند و با اینکه حتی باروت و دستگاه چاپ را اختراع کردند و واقف به نیروی مغناطیس بوده اند، ولی هیچگاه از این ابزار ها برای جنگ یا بهره وری افراطی از طبیعت استفاده نکرده اند و مثل غربی ها نبوده اند که انسان را محور قرار داده و به خود اجازه هر گونه دخل و تصرف در طبیعت را بدهند و برای همین است که تاکنون طبیعت چین هنوز یک طبیعت حاصلخیز و بکر است و با مساحت ٩/۶میلیون کیلومتر مربعی اش از کشور های وسیع به حساب می‌آید. و چین تا حد زیادی خودکفا بود و به قول دوهالد فرانسوی _از اعضای انجمن عیسویون قرن ١٨_،تجارت درون مرزی چین آنقدر گسترده است که بازرگانی تمامی اروپا هم با آن قابل مقایسه نیست. گویی هر ایالت، خود به تنهایی یک نظام پادشاهی است که بواسطه تولیداتش با ایالت های دیگر، ارتباط تجاری برقرار کرده است.تفاوت مهم و بنیادین دیگر میان چین و هند این است که چینی ها به شدت اهل کار و فعالیت دنیوی بوده اند و آروزی یک چینی بیشتر رشد و پیشرفت کشورش باشد تا مقادیر دیگری. چینی ها بر خلاف هندو ها که معرفت گرا هستند، عملگرا هستند و به همین خاطر بود که آیین کنفسیوس که بر اخلاق بیشتر متمرکز بوده تا الهیات و عوالم معنوی در چین همه گیر شده است. و ریشه ارزش های مسلط جامعه چینی، از پند و اندرز های فیلسوف باستانی چین، کانگ فو _زی، گرفته شده است. وی، هدفش پرورش و ترویج توازن و هماهنگی اجتماعی بود. با اینکه در زمان حیاتش کسی به آموزه هایش عمل نکرد _او در پایان دوره بهار و پاییز، که دوره ای پر آشوب در تاریخ سیاسی چین است که طی آن بیش از ١٧٠دولت خود مختار در گوشه و کنار کشور بر سر سلطه با یکدیگر جنگیدند_ولی پس از مرگ او که وحدت چین به دست آمد، امپراتوری های دودمان هان، نگرش و اندیشه هایش را به عنوان زیر بنای فلسفه حکومتی خودشان بکار گرفتند.نتیجهفرهنگ عنصر بسیار مهمی در تشکیل عناصر و مولفه های مربوط به یک جامعه و اجتماع میباشد و اگر از یک دیدگاه کلی و بالا بخواهیم به این موضوع بنگریم، می‌توانیم به جرئت بگوییم که بله این اختلافات ناشی از فرهنگ و بستر فرهنگی و فرهنگ اجتماعی و اجتماع فرهنگی است که مردم چین و هند درونش تنفس داشته اند و از این عینک خود را نگاه میکرده اند و با این فرهنگ، خود را معرفی می‌کرده اند.اهمیت این فرهنگ تا حدی بالاست که ممکن است یک گروه که فرهنگ متمایزی دارند به یه نوع انحصار گرایی در قومیت خود برسند و هویتی ناسیونالیستی را برای خود برگزینند و در کل برای خود و جوامع اطرافشان تنش را و غیر قابل درک باشند.منابع :1.جلد یکم از مجموعه کتب روایت تفکر، فرهنگ و تمدن از آغاز تا کنون.2.سایت کیهان مورخ ١۴٠٢/٣/١٧3.رسانه های تابناک و ایرنا4.چین، هنری کیسینجر5.روابط چین و هند، مریم دفتری6.اسفار اربعه، علی حجتی کرمانیوسایت های اینترنتی.همچنین می‌توانید برای مطالعه بیشتر مراجعه کنید به :درگیری مرزی چین و هندوستان