از اینستاگرام و اسنپ‌چت برای خاطرات محو شدۀ ذهنتان تشکر کنید

مستندسازی اتفاقات هیجان انگیزِ زندگی‌تان به شیوه‌های کنونی، ممکن است به قیمت فراموش کردنشان تمام شود! جولیا سوارس، دانشجوی دکترای روانشناسی دانشگاه سانتاکروز تاکید می‌کند: “هر زمان که (افراد مورد تحقیق) برای ثبت خاطرات خود از دوربین و گوشی استفاده کرده‌اند، نسبت به زمانی که فقط شاهد اتفاقات بودند، کمتر خاطرات را به یاد می آوردند.”برای خاطرات خود چقدر ارزش قائلید؟ وقتش نرسیده کمی از آن عکس‌های شگفت‌انگیز اینستاگرام بگذرید؟ تحقیق دانشجوی دکترای دانشگاه سنتاکروز، جولیا سوارس شواهد قانع کننده‌ای برای قبول این موضوع ارائه می‌دهد که اقدام به گرفتن یک عکس خاطرات انسان از یک رویداد را مختل می‌کند.سوارس می‌گوید: “مردم فکر می‌کنند گرفتن یک عکس به آن‌ها کمک می‌کند چیزها را بهتر به خاطر بسپارند، اما در واقع کاملاً برعکس است.”در مجموعه‌ای از آزمایش‌ها، او مردم را به آزمایشگاه خود دعوت کرد تا در یک تور مجازی موزه‌ای شرکت کنند که در آن‌ها نقاشی‌ها روی صفحه‌نمایش کامپیوتر نمایش داده می‌شد.او کیفیت یادآوری نقاشی‌ها توسط شرکت‌کنندگان را تحت سه سناریو با هم مقایسه کرد: زمانی که آن‌ها فقط به تصاویر نگاه کردند؛ زمانی که آن‌ها با استفاده از یک تلفن دوربین‌دار به نقاشی‌ها نگاه می‌کردند و عکس می‌گرفتند و هنگامی‌که با اسنپ‌چت عکس گرفتند. تصویربرداران به‌طور مداوم در آزمون‌های چند گزینه‌ای در مورد آنچه دیده بودند، بدتر عمل می‌کردند( تا حدود ۲۰ درصد). “هر زمان که آن‌ها از یک دوربین استفاده می‌کردند، کمتر از زمانی که فقط مشاهده می‌کردند تصاویر را به یاد می‌آوردند.”سوراس فکر کرد که نتیجه می‌تواند به پدیده شناخته شده با عنوان “رهاسازی شناختی” مرتبط باشد: ذهن به‌طور ناخودآگاه به یاد نمی‌آورد، زیرا می‌داند که دوربین به‌جای او خاطرات را به یاد خواهد آورد.حتی افرادی که تصاویر را با استفاده از اسنپ‌چت گرفته بودند(که در آن تصاویر فقط ۱۰ ثانیه دوام می‌آورد) کمتر جزئیات تصاویر را به یاد می‌آوردند. افرادی که از آن‌ها خواسته شد عکس بگیرند و سپس تصویر را حذف کنند نیز بدتر عمل کردند.به طرز تناقض‌آمیزی، بسیاری از عکس‌برداران اطمینان دادند که گرفتن تصاویر باعث بهبود یادآوری آن‌ها شده است. اما نتایج به دست آمده توسط سوارس باعث شد که آن‌ها در این مورد تجدیدنظر کنند.“من نمی‌گویم که مردم هرگز نباید عکس بگیرند، اما ممکن است بخواهند در مورد تعیین زمان این کار بیشتر فکر کنند”.حافظۀ خارجی برای خوانده شدن و بازیابی نیاز به تلاش و صرف وقت و انرژی داشت، اما با ظهور اینترنت قابل‌حمل، تقریباً هر نوع اطلاعاتی در عرض چند ثانیه قابل‌دسترسی است. این سهولت دسترسی، آنچه محققان “اثر گوگل” نامیده‌اند را به وجود آورد که در آن ذهن به‌طور خودکار در ثبت اطلاعات در حافظه تنبل و ضعیف می‌شود. این در دسترس بودن اطلاعات باعث می‌شود ما اطلاعات درون ذهن خود را نادیده بگیریم و در عوض محل‌های ذخیره‌سازی آن‌ها را به خاطر بسپاریم! به‌عنوان‌مثال، یک مطالعه نشان داد اگر افراد در یک بازی کامپیوتری بدانند که کامپیوتر خرده اطلاعات مورد نیاز را ذخیره می‌کند، آن را حفظ نمی‌کنند و در عوض مکان ذخیره‌سازی آن را خوب به حافظه می‌سپارند.هر روز صدها میلیون نفر از مردم سعی می‌کنند تجربیات خود را در مورد رسانه‌های اجتماعی، از میهمانی‌های شلوغ گرفته تا لحظه‌های صمیمی خانوادگی به اشتراک بگذارند. سیستم‌های اجتماعی به ما اجازه می‌دهد با دوستانمان ارتباط برقرار کرده و روابط جدیدی را که مانند آن در گذشته هرگز ممکن نبود را ایجاد کنیم، اما این افزایش در ارتباطات اجتماعی ممکن است هزینه‌ای داشته باشد. محققان در یک مقاله جدید در مجله “روانشناسی اجتماعی تجربی” نشان دادند: کسانی که تجارب خود را در رسانه‌های اجتماعی ثبت کرده و به اشتراک می‌گذارند، خاطرات دقیقی از آن رویدادها در ذهن خود ندارند. محققان در یک سری تحقیق سه قسمتی که توسط دیانا تامیر از دانشگاه پرینستون انجام شد، بررسی کردند که چگونه به اشتراک‌گذاری عکس و فیلم در رسانه‌های اجتماعی بر روی نحوۀ لذت، تعامل و حافظه افراد تأثیر می‌گذارد. تامیر و تیم او دریافتند که به اشتراک‌گذاری تجربیات در رسانه‌های اجتماعی، اگرچه به نظر نمی‌رسد تأثیر به سزایی در میزان لذت افراد از تجربیات خود داشته باشد، با این حال کسانی که تجربیات خود را “ضبط کرده” یا به اشتراک گذاشتند، در حدود ۱۰ درصد در آزمون‌های حافظه در همه آزمایش‌ها بدتر عمل کردند.محققان نتیجه گرفتند که احتمالاً مقصر اصلی در این فرایند صرفاً رسانه‌های اجتماعی نیستند، زیرا حتی گرفتن عکس یا نوشتن یادداشت بدون انتشار آن‌ها نیز اثرات مشابهی را نشان می‌داد؛ صرف متوقف کردن تجربه به نظر نمی‌رسد آسیب‌رسان باشد، چرا که کسانی که به آن‌ها دستور داده شد تا در حین گوش دادن به یک سخنرانی، بخش‌هایی از آن را فقط در ذهن خود و بدون یادداشت‌برداری مرور کنند، عملکردی همانند تماشاگران عادی داشتند. در عوض، این عمل بازتولید تجربیات(در هر شکل) بود که به نظر می‌رسید باعث می‌شود که آن‌ها قسمت‌هایی را از دست بدهند.این یافته‌ها ریشه در تحقیقات بر روی رابطۀ حافظه داخلی انسان(چیزی که تصمیم می‌گیریم به یاد بیاوریم) و ذخیره‌سازی خارجی، دارد که عبارت است از اطلاعاتی که در جای دیگری ذخیره می‌کنیم. قبل از اینترنت، اطلاعات به‌طور مستقیم و ساده بین ذهن انسان و بخش ذخیره‌سازی خارجی که منابع چاپ (کتاب، روزنامه، مجله و…) بودند توزیع می‌شد. این نوع ذخیره‌سازی اطلاعات و سپس به اشتراک‌گذاری شفاهی و حضوری آن‌ها در غیاب دردسرها و مشکلات استفاده شبکه‌های اجتماعی منتج به غنی‌تر شدن دانش گروه‌های تخصصی اجتماعی می‌شد و به کارشناسان اجازه می‌داد به درک عمیق‌تری از زمینه مورد مطالعۀ خود برسند. در مقیاس کوچک‌تر، به‌عنوان‌مثال مطالعات نشان می‌داد شرکای عاطفی و جنسی به‌طور ناخودآگاه در حافظه‌های خارجی یکدیگر شریک می‌شدند هر یک از طرفین مسئولیت به یادآوری بخش‌هایی از اطلاعات موجود در خاطرات مشترک را به عهده می‌گرفتند که این به نظر می‌رسد در تحکیم پیوند انسانی-عاطفی میان آن‌ها نقش به سزایی داشت. مطالعه حاضر نشان می‌دهد که همین فرآیند ممکن است برای حافظۀ تجربی(حافظه مربوط به احساسات و حالت‌های روانی) اتفاق بیفتد که در گذشته نمی‌توانست به‌آسانی ضبط و ثبت شده و خارج از ذهن انسان ذخیره شود. با ظهور تلفن‌های هوشمند و رسانه‌های اجتماعی، ما ممکن است نه‌تنها دانش، بلکه خاطره‌های تجربیات سرگرم کننده و خاطرات احساس‌برانگیز خود را نیز به اشتباه از ذهن خود بیرون کنیم. گرچه این تجربیات ممکن است در دستگاه‌های ما حفظ شود، اما آنچه در حافظه ما باقی می‌ماند، کاهش می‌یابد. علاوه بر این، این مطالعات طرز استفاده مردم از رسانه‌های اجتماعی را به‌طور کامل و آن‌طور که در زندگی واقعی اتفاق می‌افتد در نظر نگرفتند، زیرا ممکن است در یک محیط طبیعی این اثرات با حواس‌پرتی ناشی از انجام هم‌زمان چند عمل، مرور پست‌های دوستان و یا انواع پیام‌های اطلاع‌رسانی تشدید شود.این اثر با نگرانی‌های دیگر مرتبط با رسانه‌های اجتماعی مرتبط است: فومو (FOMO:Fear Of Missing Out) “یا ترس از دست دادن”؛ با افزایش سرسام‌آور اشتراک‌گذاری فعالیت‌های هیجان‌انگیزی که می‌تواند در هر لحظه انجام شود در رسانه‌های اجتماعی، نوعی احساس ترس در جامعه بشری به وجود آمده ناشی از اینکه ممکن دیگران تجربه‌های لذت‌بخش و هیجان‌انگیز را بدون شما داشته باشند. شگفت‌آور نیست که فومو باعث شود اغلب انسان‌ها از زندگی خود راضی نباشند و همواره نوعی احساس ناکافی بودن لذت از زندگی را تجربه کنند. اما همان‌طور که مطالعه فعلی نشان می‌دهد، اگر به اشتراک‌گذارنده محتوا خود شما باشید نیز ممکن است به شکل دیگری چیزی را از دست بدهید. اگرچه افراد در این تحقیق گزارش دادند که از مشارکت در هر فعالیتی رضایت دارند، اما کسانی که آن را به تلفن یا کاغذ انتقال دادند، چیزی از تجربه اصلی را از دست دادند؛ جنبه‌ای که نمی‌تواند در یک پست رسانه اجتماعی ضبط شود.نویسنده: کارولین مک میلانمنابع: موسسه تحقیقاتی دانشگاه یو سی سانتاکروز و مجلۀ تایمترجمه اختصاصی سایت مفتا