اوجی که در اوج نبود!

نقدی بر شماره‌ی سی و هفتم نشریه‌ی «اوج» انجمن علمی دانشکده هوافضای شریفجلد ماه‌نامه‌ی اوج، شماره‌ی سی و هفتمشماره‌ی سی و هفتم ماه­نامه‌ی «اوج» در اولین برخوردی که مخاطب با آن دارد، تداعی بخش جان­باختگان پرواز 655 خطوط هوایی «هواپیمایی جمهوری اسلامی» می­باشد. اما پس از کمی دقت به جلد، با فضای زیاد و خالی­ای مواجه می­‌شویم که در ذوق خواننده می­زند. تیتر روی جلد و زیرتیتر آن در گوشه‌ی تصویر آن‌هم درحالی‌که فضای زیادی در نیمه‌ی بالایی خالی است، خوب جلوه نمی­‌کند و ایرادی اساسی به طراح جلد وارد است.صفحه‌­آرایی این شماره­‌ی اوج خوب نمی­‌باشد. صفحه‌­بندی از شماره‌ی 2 شروع شده‌ است، اندازه‌­ی متون در برخی مقالات با دیگری متفاوت است، عکس‌­ها توضیح مناسبی ندارند؛ و اوج آن در مقاله‌ی «تنفس مرگ» رخ می‌­نماید. جایی که عکس انتهایی مقاله همراه با توضیح انگلیسی و با شماره‌­های نامربوط به مقاله منتشر شده است. به‌طور کلی در بخش گرافیک، صفحه‌­آرایی و طراحی جلد، اوج نمره‌­ی خوبی نمی‌گیرد. حتی پشت جلد آن­‌ها نیز خالی از خلاقیت و هرگونه کار گرافیکی منحصربه‌فرد است؛ تنها نام تیم گردآورنده‌­ی نشریه، آن هم با سایزی درشت به‌گونه‌­ای که فضای پشت جلد را پر کند، نوشته شده است.نقطه­‌ی قوت اوج، در مطالب و تولید محتوای خوب این شماره­‌ی آن می­باشد. به‌طورکلی هم وقایع روز را پوشش داده‌­اند و هم مطالبی درخور دانشکده‌­ی هوافضا. هم‌چنین شامل گزارش­‌هایی از اخبار دانشکده می‌باشد. در این بین به فرهنگ و هنر هم بی‌­توجه نبوده و یک معرفی فیلم در انتها و یک متن ادبی متناسب با «جشن تیرگان» در نیمه­‌ی اول این شماره از نشریه جای داده‌اند.در این شماره ترتیب چینش مقالات، حکایت آب سرد ریختن در لیوانی است که پیش از آن چای داغ در آن بوده! شاید بهتر بود در این شماره نیز هم‌چون شماره‌­ی قبل مقاله‌­ی خانم حجابی پیش از مقاله‌ی «عرشه‌­ی پرواز» چاپ می­‌گردید. گرچه اوج متعلق به انجمن علمی دانشکده­ی هوافضا می­‌باشد، شاید بهتر بود مقاله­‌ی «تنفس مرگ» در نشریه‌­ای دیگر که با موضوع آن نشریه نیز متناسب باشد چاپ می­‌شد چرا که تنها ارتباط این مقاله، گرچه مقاله‌­ی خوبی است، با انجمن علمی دانشکده­‌ی هوافضا و نشریه­‌ی اوج؛ اصطلاحا هوافضایی بودن نویسنده­‌ی اثر است.یکی از مهم‌­ترین نکات در خوانش نشریات، بحث ویراستاری آن است. ویراستاری اوج برخلاف انتظار ظاهر شد و ضعیف بود. سرآمد این اشتباه‌­ها در سرمقاله و جمع‌بندی عربی لغات فارسی بود. متن سرمقاله جایی محاوره‌­ای و جایی رسمی بود، هم‌چنین در برخی جملات قواعد ویراستاری رعایت نشده بود و جملات با پایان درستی همراه نبودند. از طرفی لغاتی مانند «کلیاک» شاید بهتر بود اعراب‌گذاری شوند، حداقل بار اولی که نوشته می­‌شدند، تا خواننده دچار بدخوانی نشود. کلماتی مانند گزارش و آزمایش نیز کلماتی فارسی هستند و بهتر بود به‌صورت عربی جمع بسته نشوند.یکی دیگر از ضعف­‌هایی که در اکثر مقالات این شماره اوج به چشم می­‌خورد، عنوان­‌های برخی مقالات است که چندان خوب نبوده و در برخی حکم زیرتیترِ نداشته را ایفا می­‌کنند. عدم اختصاص زیرتیتر به اکثر مقالات از دیگر نقاط ضعف این شماره­‌ی اوج می­باشد.حال اگر بخواهیم نگاهی ترتیبی به متن‌­ها داشته باشم؛ می­‌توانم بگویم سرمقاله، حکایت یک تجربه‌­ی شنیدنی برای یک دانشجوی هوافضا است که تجربیات خود در تابستان­ه‌ای تحصیلی خود را به رشته‌ی تحریر درآورده است. حضور متنی از شورای صنفی دانشکده­ی هوافضا و یک گزارش‌­دهی مناسب در اوج، بیش از پیش به افزایش ارتباط اوج و مخاطب دانشکده‌­ای این نشریه می­‌افزاید و از نقاط قوت این نشریه می‌باشد.در عرشه‌ی پرواز(4)، نویسنده به معرفی بخشی از دستگاه‌های کنترل هواپیمای ایرباس 300 سری 600 پرداخته است. مقاله صرفا جنبه‌ی معرفی دارد. مسئله‌ای که قابل تامل است، عدم وجود توضیح زیر عکس در تمامی عکس‌های مقاله است. گرچه هر قسمت متن مشخصا مربوط به عکس روبروری آن است و تفکیک خوبی صورت پذیرفته است، اما بهتر بود خط اول که توضیح مختصری از هر قسمت است به توضیح زیر عکس اختصاص داده می­‌شد.این شماره‌­ی اوج شامل دو گزارش از تیم‌­های شرکت­‌کننده‌­ی دانشکده‌­ی هوافضا در رقابت­‌های بین‌­المللی است. پرداختن به موضوع‌های درون دانشکده‌ای، معرفی تیم‌های برتر و تهیه‌ی گزارش از چنین رویدادی از بخش‌های جذاب و خواندنی این شماره است. اما مسئله‌ای که باز به صفحه‌آرایی این شماره برمی‌گردد؛ عدم یکسانی اندازه‌ی لغات دو مقاله است.«تیرگان» اما جز در ایراد ویرستاری و نوع چینش آن، مقاله‌­ای خوب و خواندنی بود. حجابی با تاکید بر ریشه‌های ملی‌­گرایانه و سنن ایرانی، با بهره‌­گیری از منظومه‌­ی «آرش کمان‌گیر» مقاله­‌ای با ارزش ادبی خوب به رشته‌­ی تحریر درآورده است. مقاله‌­ی «آشیانی در آسمان هفتم» نیز تنها ایرادش در توضیح شکل‌­ها و زیرتیتر بود و غیر از این دو ایراد، مقاله‌­ی خوبی در معرفی نسلی از هواپیماهای بدون سرنشین است. به‌طور کلی این شماره از نشریه اوج به معرفی و بررسی پهپادها پرداخته است و توانسته به‌خوبی موضوع‌های روز پیرامون پهپادها -سرنگونی پهپاد آمریکایی- را، پوشش دهد. نکته‌ی جالب‌تر حتی معرفی پهپاد سرنگون شده‌ی ایالات متحده بر فراز خاک ایران است.از جمله مقالاتی که توجه بنده را به خود جلب کرد، مقاله‌­ی مربوط به طرح جلد شماره‌­ی تیرماه نشریه‌­ی اوج می باشد. گزارشی از انهدام پرواز 655 هُما به مقصد دوبی. تناسب نگارش چنین مقاله‌­ای با تاریخ این رویداد از نقاط قوت این شماره­‌ می‌باشد. اما ایراد این مقاله در نوع مرجع‌­دهی و راستی­‌آزمایی سخنان نویسنده است، گرچه در خلال متن از یک مستند صحبت به‌میان آمده اما به گفته‌ی خود نویسنده صحبت‌هایی از یک سری منابع آمریکایی کرده است که آن‌ها نیز معرفی نشده‌اند. نویسنده در ابتدای متن، اذعان دارد قسمت­‌هایی که نقل قول است را با خطوطی زیر متن مشخص کرده است. از طرفی سردبیر و ویراستار در این قسمت باید این نکته را به نویسنده گوش­زد کرده و مقاله‌­ای استاندارد چاپ می‌­کردند، چرا که نقل قول‌ها و چنین سخنانی که متعلق به خود نویسنده نمی‌باشد، می‌بایست در گیومه و با ذکر منبع منتشر شوند. دیگر ایراد این مقاله در قسمت‌هایی است که اصرار دارد برخی از بخش­‌های مقاله نوشته‌­ی نویسنده­‌ی مقاله است و طبیعی است وقتی تحلیلی ارائه می‌شود که طبق ادعای نویسنده و هم‌چنین استانداردها، نشان از نقل قول یا انتشار متن توسط نهاد دیگری را ندارد، اظهار نظر نویسنده است. ایراد دیگر باز هم نداشتن توضیح زیرعکسی می­‌باشد که حداقل نام کاریکاتوریست عکس و منابع عکس‌ها را معرفی کند. مقاله‌­ی بهاری هم مقاله­‌ای با محتوای خوب و بیشتر گزارشی از تاریخ هواپیماهای بدون سرنشین است که همان ایرادهای مقالات دیگر اوج نظیر توضیح زیر عکس و مشکلات ویراستاری را به‌همراه دارد. این مقاله به ریشه‌ی تاریخ پهپادها پرداخته و صرفا جنبه‌ی افزایش معلومات مخاطب را دارد. دیگر ایراد در چینش مقالات، خود را در این قسمت نشان می‌دهد؛ این شماره‌ی اوج همان‌طور که گفتم به موضوع پهپادها پرداخته و بهتر بود مقاله‌ای با رویکرد تاریخی در این موضوع پیش‌تر از مقاله‌ی «شاهینی در آسمان هفتم» منتشر می‌­شد.«تنفس مرگ» اما مقاله­‌ی خوبی است، گرچه، همان‌طور که اشاره شد، جای این مقاله شاید در اوج نباشد اما مقاله­‌ای است با رویکرد افزایش معلومات خواننده. بارز‌ترین ایراد آن نیز توضیح عکسِ نمودارهای دایره­ای انتهای مقاله می‌­باشد که به زبان انگلیسی و با شماره­‌های مربوط به مرجع نمودارها می­‌باشد. «نخستین انسان»، مقاله‌­ای قابل توجه و خواندنی است که به معرفی فیلمی با همین عنوان می­‌پردازد. با توجه به اطلاعات ارائه‌ شده در متن می‌­توان پی به توانایی بالای نویسنده در معرفی فیلم برد.در نهایت نیز می­‌توان گفت در گام اول با رفع ایرادهای صفحه‌­آرایی و ویراستاری می­‌توانیم شاهدی اوجی قوی‌­تر در دانشکده هوافضا باشیم.علی بهرامی ثانی، دانشجوی مهندسی و علم مواد شریف