دانستن یا ندانستن

وقتی دچار بیماری سخت شده ای، کنجکاو هستی تا به تجربیات زیسته کسانی که بیماری ای چون تو را از سر گذرانده اند، نگاه کنی. برای ما بیماران در همان اوایل ابتلا، برگه پاتولوژی مانند شناسنامه ای جدید، مشخص کننده نوع و شدت بیماری است. آنچه اغلب به عنوان یک مبتدی غیرمتخصص می شنویم یا از جانب افرادی که با این بیماری آشنایی دارند، مورد سوال قرار می گیریم «استیج و گرید» بیماری مان هست. دیده ام که برخی بیماران تمایلی به زیاد دانستن ندارند و بی خبری را خوش خبری می دانند و اظهار می کنند که با ندانستن بیشتر راحت ترند. اما اغلب بیماران، به خصوص بیماران جوان تر شروع به پرسش می کنند و می خواهند هر چه بیشتر بدانند. آنها در اینترنت و شبکه های اجتماعی درباره بیماری شان جست وجو می کنند و می خواهند دشمن خانه تن خود را بهتر بشناسند و با تجربیات زیسته آنهایی که قبلا این مسیر را رفته اند، آشنا شوند. در سالن انتظار پزشک یا به وقت شیمی درمانی یا در فضای مجازی، بیماران یا همراهان بیماری را دیده ام که سعی کرده اند از تمامی زیر و بم مراحل درمان، داروها و جزییات بیماری سردربیاورند، به نحوی که در نگاه اول به نظر می رسد متخصصی شده اند در شناخت بیماری شان. با این حال این را هم دیده ام که برای بعضی، این دانش نسبی نوعی توهم ایجاد کرده که در کار پزشک متخصص مداخله کنند یا مسیر درمان را به صلاحدید خود تغییر دهند و کارهایی انجام دهند که در نهایت برای خودشان مشکل و مساله بیشتر ایجاد و گاهی پروسه درمان را طولانی تر کند.اگر در گذشته نبود اینترنت موجب می شد که بیماران مبتلا به سرطان نتوانند به اطلاعاتی از بیماری شان دست پیدا کنند و در بعضی موارد این ندانستن موجب می شد که خویشاوندان و نزدیکان دروغ هایی را به خورد بیمار دهند تا به این طریق بتوانند برای بیمارشان آرامش بخرند، این روزها دسترسی به اطلاعات بسیار زیاد و متنوع باعث سردرگمی و دغدغه ذهنی بیماران و نزدیکان آنها می شود. شما مقاله ای را در اینترنت می بینی که از بیماری ات نوشته اند و احتمال بقای بیمار مبتلا را دو تا پنج سال ذکر کرده اند و متوجه نمی شوی که با این معلومات سردستی و دانشی که فقط به رویه اش ناخنک زده ای نمی توانی به این راحتی چنین نتیجه گیری عجیبی درباره خودت کنی!هر چند تحریف واقعیت بیماری، برای ما که در عصر ارتباطات به سر می بریم چندان جواب نمی دهد. با این حال بعضا برای بیماران در حال احتضار یا بیمارانی که در مراحل پیشرفت بیماری هستند همچنان کاربرد دارد: نگفتن تمام یا قسمتی از حقیقت به بیمار که به دلیل نبود دسترسی به اینترنت در دهه های قبل به صورتی فراگیر انجام می شد.کاری که سیمون دوبووار و خواهرش در مواجهه با بیماری سرطان مادرشان سال ها پیش انجام دادند. دوبوار در کتابش با عنوان مرگی بسیار آرام می نویسد که پزشکان به مادرش مادام دوبوار پیر گفته بودند که او به التهاب پرده صفاق مبتلاست نه سرطان و مادام دوبوار پیر از بیماری اش کاملا بی خبر بود و تا آخرین لحظات زندگی اش ذهنی آرام داشت، دور از جسم در حال مرگ خویش.با وجودی که همیشه دانستن درباره بیماری را بر ندانستن ترجیح می دهم، ولی بعضی وقت ها دچار تردید می شوم که دانستن درباره بسیاری از جزییات درمان چه سودی به حال من دارد، جز آنکه نگرانی ام را پیشاپیش از عوارضی که هنوز بر سرم نیامده است، بیشتر کند. کاش می شد فهمید مرز دانستن در قلمرو بیماری تا کجاست؟ شناخت حدود اربعه اش کافی است یا ضرورت دارد به مختصات بیشتری از این سرزمین نامیمون احاطه پیدا کنیم؟ و آیا گشتن و پرسه زدن مستمر در این اقلیم ما را پابند زیستن بیشتر در حال و هوای بیماری نمی کند؟ نمی دانم، کاش این پرسش را پاسخی بود. تنها این را فهمیده ام که در انبوه اطلاعاتی که محصورم کرده است شاید «اعتدال» گزینه مناسبی باشد؛ تا آنجا که حال دلت خوب می شود بدان و بیش از آن جست وجو نکن!