جشن های ایرانی و آخرین سخنرانی Randy Pausch

جشن های ایرانی، برنامه شنبه های بنیاد فردوسی، شاخه توس در ماه جاری است. مدرس آن آقای دکتر قناعتی است که تسلط بسیار زیادی به ادبیات فارسی و تاریخ ایران باستان دارد. برنامه ها بعد از آن که به صورت زنده پخش شدند به صورت IGTV ذخیره می شوند و بنابراین دسترسی به آنها ممکن است. زمان برنامه ها حدود 45 دقیقه است. Randy Pausch یک مدرس آمریکایی بود که با بیماری سرطان پانکراس در سال 2008 فوت کرد. موضوع مطالعه و تدریس وی علم کامپیوتر و رابطه بین کامپیوتر و انسان بود و با کمپانی دیزنی نیز همکاری تنگاتنگ داشت. پس از مشخص شدن ابتلاء وی به سرطان پانکراس و با توجه به غیرقابل درمان بودن این سرطان، او آخرین سخنرانی خود را با عنوان "دنبال کردن رویاهای کودکی" ایراد کرد و کتابی نیز به همین نام نوشت. فیلم آخرین سخنرانی وی در یوتیوب به همین عنوان موجود است و زمان آن بیشتر از یک ساعت می باشد. جشن های هر قومی بیانگر نهایت اوج و تعالی آن قوم و آرزوهای آن مردمان است. در جشن هاست که مردمان بهترین هایشان را به سرور می نشینند، خوشحال می شوند و شادی می پراکنند، لذت می برند و شکرگزاری به جا می آورند. جشن ها بهترین مکان برای فهم روحیه و هدف نهایی ای است که مردم دنبال می کنند. وقتی جشن های متعدد بهانه ای بوده برای کمک به دیگران، محبت کردن، نشان دادن عشق و علاقه، در کنار هم بودن، هدیه دادن و هدیه گرفتن و در کنار همه اینها شکر خدای را به جا آوردن، نتیجه میگیریم آن مردم زندگی و کار میکردند تا به این اهداف برسند. شک نیست که لذت بردن از مواهب جهان، در قالبی مسئولانه و متعهدانه هدف مهمی برای آن مردم بوده است. ایرانیان باستان انسانهای در خور توجهی بوده اند. علیرغم همه تلاشهایی که در طول تاریخ جهت حذف و نابودیشان شده، چه در تاریخ کهن و در یورشهای مخوف و نابودی هایی از جنس اسکندر و مغول و چه در تاریخ مدرن در قالبهایی روشنفکرانه، همچنان زبانه های زندگی سرشارشان از زیر خاکسترها پیداست. خودشان و کتابخانه هایشان و سرزمینشان و دینشان و هر آن چه که به دستشان می رسیده را به آتش کشیده و سوزانیده اند و منکر وجودشان شده اند. اما آنها همچنان زنده اند. آنها همچنان زنده اند. هر از چندی کسانی پیدا می شوند که ققنوس وار، صدای آنان را از ورای اشعار فردوسی و رودکی و مولانا و سعدی به بانگ بلند می خوانند. آنگاه است که ما به چشمانی که تازه گشوده شده است مردمانی را می بینیم سبکبال، آزاد، راستگو و بدون فریبکاری، توانمند و عزتمند و آگاه و دانشور که می بالند به انسان بودن خویش. مردمانی سرشار و لبالب از اخلاقیات زیبایی که پی افکنده اند از بودن خویش کاخی بلند. کاخی چنان بلند که فراتر از زمان و مکان و همه فریب ها و ریاکاری ها و دغل بازی ها و کارهای دشمنان همچنان می سرایند و می زیند و می روند و می آیند در جهانی که ما به چشم سر نمی بینیم. که زنده اند همه کسانی که به پشتوانه خدای یگانه، بهشت را می آفرینند در لحظه های بودن خویش. مردمانی پاک، چنان پاک که رود روان، مردمانی چنان سپید، سپید به هنگامه سپیده دمان، مردمانی چنان بلند که به بلندایی سرو چمان، مردمان عزیز و عزتمند، ایرانیان.انگاری که اینان عصاره فخر بشریت اند. انگاری که آنها بودند و زیستند تا بدانیم و بفهمیم که اینگونه زیستن هم ممکن است. آنها بودند و زیستند تا زندگی یک انسان، یک انسان ورجاوند و فهیم و دانا، که دانایی اش توانایی اش بوده را برای ما تصویرکنند. لذت عظیمی بوده در کنار اینان زیستن، با آنها قدم زدن، طی طریق کردن، جهان را به روشنایی مزین کردن. و شاید این غم نهان دل ما از رفتن آنهاست. غمی که در پرده پرده موسیقی ما نغمه سر میدهد و ساز می زند. این غم بگونه ای در دل می نشیند که انگاری خانه خود اوست. باید لمس کرد نسیمی که از بودن آنها در فرای زمان می وزد. آن مردمان رفتند و از نسل آنها تنها تک به تک، انسانهایی سترگ باقی ماندند. نسل آنها موضوعی ژنتیکی نیست، نسل آنها هویتی است که از زیستن انسان در گذر زمان زاده می شود. که هیچکدام از بزرگان، از مادر بزرگ زاده نشدند و در طول زندگی پربارشان به درختی تناور تبدیل گشتند که سرش از زیادی بار خمیده است. آنها مردمی دیندار بودند. شاید که این کلمه اکنون طنین ناخوشایندی پیدا کرده باشد و چه دردناک. که انسان بدون هویتی فراتر از ماده، انسان نیست. حتی حیوان هم نیست. چرا که حیوان هم هویتی فراتر از ماده دارد. حیوانات و کل طبیعت از شعوری تبعیت می کنند که فرای کون و مکان است. طبیعت، این وجود شگفت انگیز رو به رشد، رو به تحول، رو به نو شدن و بهتر شدن، که هیچ چیز در او نمی میرد و از گونه ای به گونه ای دیگر تبدیل می شود، این وجود عظیم، بی مغز و بی شعور نیست. حتی اگر ما از شعورش آگاه نباشیم. آنها مردمی دیندار بودند. دین آنها در قالب مغ ها و آتشکده ها و مراسم نبود، دین آنها در زندگی هر فردی، به مسئولیت هر فردی، در تصمیم گیری هر فردی و در حرکت و جهت زندگی هر فردی نمود داشت. آنها برای پرستیدن خدای، منتظر اجازه و فرمان کسی نبودند. آنها، هر کدام، خودشان استوار و قدرتمند، بر پای باورهایشان بودند. زمان برآنها گذشت و کهن شد. دین آنها از زرتشتی به بهدینی تغییر یافت و به دست مغان افتاد. شاهان که باید صاحب فره ایزدی می بودند به فساد دچار شدند و با یکدیگر به جنگ برخاستند. مغان فاسد دین را به تباهی کشاندند و تمامی معانی را تهی کردند. از پاسداری آب به جایی رسیدند که مردمان را مجبور می کردند تا با ادرار گاو روی بشویند و از پاسداری هوا به جایی رسیدند که مردمان را پوزه بند زدند تا هوا را آلوده نکنند. دیگر مردم، مردم پاک سیرت و پاک طینت، پاسدار دین نبودند. دین به پستوی خانه ها رفت و ترس جای آزادگی را گرفت. مردمان به بردگی گرفته شدند تا جایی که قادر نبودند طبقه اجتماعی که در آن متولد شده بودند را عوض کنند. آن همه فر و شکوه و جلال انسانی از دست رفت و حمله اعراب جز نسیمی سبک بر جان خسته و ویران ایران زمین نبود. نسیمی که ویرانگر شد. اگر بتوانیم ورای زمان به آفرینش های انسانی بنگریم و اگر به نامیرایی آفرینش های انسانی باور داشته باشیم ایرانیان باستان در روزگار شکوهمندشان هنوز زنده اند و زندگی می کنند. که خوبی و نیکی و زیبایی در جهان نمی میرد و رنگ کهنگی نمی گیرد. چگونه می شود آنها رفته باشند ونباشند وقتی زنگ صدایشان در جوی مولیان طنین انداز است؟ چطور می شود فکر کرد که آنها نیستند وقتی در ورق ورق شاهنامه به دلاوری و جوانمردی می جنگند و پیروز می شوند و شادخواری می کنند؟ چطور ممکنست آنها نباشند و ما بتوانیم رنگ بودنشان را ببینیم و جلوه زندگی کردنشان را نظاره گر باشیم؟ ممکن نیست. باید جایی باشد، باید فضایی باشد که در آن زمان و مکان در نوردیده شود به قدرت نور نیکی و سپهر ایزدی.و چطور می توان بوی خوش بودن آن انسانهای عزیز و شاد را فراموش کرد وقتی حتی برای یک بار آن را در مشام جان استشمام می کنیم؟ و ما خوشوقت و شادمانیم که می توانیم گریزی به وجود آنان بزنیم. ما وامدار کسانی هستیم که این رشته را حفظ کردند و نگذاشتند که ما از گذشتگانی چنین فرهمند ببُریم. آنها خواندند، زیستند و نوشتند و با تن و روح خویش پل شدند تا به نامیرایی جهان نیک، گواهی دهند.جهان امروز به کجا رفته است؟ به برکت تکنولوژی روز ما می توانیم شاهد آن چیزی باشیم که در اقصا نقاط جهان می گذرد. حتی به برکت همان تکنولوژی ما می توانیم راهی را که بشر در این دوصد سال اخیر پیموده است را از کنون تا دیروز، مجدد بپیماییم و بفهمیم که چگونه بشر به این سرمنزل رسیده است. سرمنزلی که جز پوچی و بیهودگی به همراه ندارد.بشر آفریده خداست و آسان نیست که به آفریده خدای پوچ و بیهوده بگوییم. چنین کلامی زخم میزند و به خنجر می شکافد قلب گوینده را که بشر اعتلای آفرینش است. بشر می تواند با دست خود آن جهان نادیده را بیافریند. هر لحظه ای که به انسانیت می زید، هر دقیقه ای که به شادی می خرامد، هر عشقی که می ورزد همه و همه یک جهان را می سازند. و ما وقتی انسان را می بینیم و دمی در فضایش دم می زنیم آن جهان را حس می کنیم: چه انسان عزیزی بود، چه انسان شریفی بود، چه وجود تابناکی بود... و البته عکس آن هم هست: چقدر بدی از او می تراوید....اما این همه فکر و اندیشه و تکنولوژی و به خدمت گرفتن تمام مواهب طبیعی به کجا رفته است؟ نگاهی کنیم به آخرین سخنرانی Randy Pausch. شاید ساده تر و بهتر از هر کتابی همین یک ساعت و نیم سخنرانی می تواند رویای آمریکایی و زندگی آمریکایی را برای ما به تصویر بکشد. یک انسان موفق در کاری موفق در کنار آدمهایی موفق. موفقیتی برای هیچ. همه چیز یک سرگرمی تمام نشدنی است و در کنار آن تخدیر که نفهمیم چطور از طبیعت استفاده می کنیم و به بهای نابودی آن لحظاتی را به حماقت و سرگرمی برای خودمان رقم می زنیم. تخدیری که نفهمیم مملکتی که در آن زندگی می کنیم و مالیاتی که می پردازیم خرج قطعه قطعه کردن انسانهایی دیگر در جایی دیگر ازکره خاکی می شود. تخدیری که باعث شود در مقابل چیزهایی باید ما را برانگیزاند و به حرکت وادارد سکوتی احمقانه و ناشعورانه پیشه کنیم. آن بشود که به دانشجویانمان توصیه کنیم که برای VR دنبال پورنوگرافی و خشونت نرویم چون قبلاً رویش کار شده! (خنده حضار!!!) آن گیاهان وجانورانی که منقرض شدند هیچ، آن جانهای عزیز انسانی که از دست رفتند هیچ، آن تمدن ها که در آتش جنگ سوختند هیچ، کل این همه تکنولوژی هم جز برای زباله سازی و نابودی نبوده است که مردمان آن دیار اگر هم از آسودگی بیشتری برخوردارند از خوشحالی بیشتری برخوردار نیستند.این روزهای ما پر است از صدای ناقوس، ناقوسی کر کننده، ناقوسی که آوای مرگ را در هر گوشه ای به صدا در آورده است. این ناقوس تمام تخدیرها را بی اثر می کند، تمام خواب ها را می پراند و تمام حواس را بیدار و هوشیار نگه می دارد. این روزها برای آنان که به دنیای نادیده باورمندند روزهای پرکاری است. روزهایی که هر قدم و هر گفته و هر حرکت را به هدفی پیش می برند. هدفی که امروز و آینده را روشن می کند، هم برای خودشان و هم برای دیگران و آیندگان. برای کسانی که میدانند خوبی می ماند و نیکی و نیکمردی پایدار است. برای آنان که می دانند جاودانگی در نیک سیرتی است و برای آنان که ایمان دارند هیچ ذره ای از گفتار نیک، پندار نیک و کردار نیکشان نادیده نمی ماند و پیش خدای جهاندار محفوظ است. این روزها، روزهای انتخاب است. روزهایی که می شود خواند، می شود دید، می شود دوباره زنجیرها را به هم وصل کرد و در راستای آنان که نیک زیستند به زندگی ادامه داد به شادخواری و فرّهی. که روان و روح انسان آن ثروت بی مانندی است که به او داده شده نه آن چه که از این دقیقه به آن دقیقه نگذشته نابود می شود و رنگ کهنگی می گیرد. یا می شود کنار آنان که بی دغدغه چگونه زیستن، دمی می آیند و می روند و بخشی از پوسیدگی و از میان رفتنی ها می شوند و یا شاید بدتر از آن، بخشی از عبرت مردمان، ماند و هیچ بود و هیچ شد و هیچ رفت. زندگی تنها انتخاب خود ماست.