آگاهی شدن سلم و تور از منوچهر (بخش اول)

تاچ‌گذاری منوچهرقراره با هم یکی از بلندترین شعرهای شاهنامه (تا اینجای کار) رو بخونیم. این شعر رو توی چند بخش منتشر می‌کنم که خسته‌تون نکنه.برای مشاهده بخش قبلی شاهنامه (زادن منوچهر از مادرش)، اینجا کلیک کنید.شعر آگاهی شدن سلم و تور از منوچهربه سلم و به تور آمد این آگهی ... که شد روشن آن تخت شاهنشهیدل هر دو بیدادگر پر نهیب ... که اختر همی رفت سوی نشیبنشستند هر دو به اندیشگان ... شده تیره روز جفاپیشگانیکایک بران رایشان شد درست ... کزان روی شان چاره بایست جستکه سوی فریدون فرستند کس ... به پوزش کجا چاره این بود بسبجستند از آن انجمن هردوان ... یکی پاک دل مرد چیره‌زبانبدان مرد باهوش و با رای و شرم ... بگفتند با لابه بسیار گرمدر گنج خاور گشادند باز ... بدیدند هول نشیب از فرازز گنج گهر تاج زر خواستند ... همی پشت پیلان بیاراستندبه گردونه‌ها بر چه مشک و عبیر ... چه دیبا و دینار و خز و حریرابا پیل گردونکش و رنگ و بوی ... ز خاور به ایران نهادند رویهر آنکس که بد بر در شهریار ... یکایک فرستادشان یادگارچو پردخته‌شان شد دل از خواسته ... فرستاده آمد برآراستهبدادند نزد فریدون پیام ... نخست از جهاندار بردند نامکه جاوید باد آفریدون گرد ... همه فرهی ایزد او را سپردسرش سبز باد و تنش ارجمند ... منش برگذشته ز چرخ بلندبدان کان دو بدخواه بیدادگر ... پر از آب دیده ز شرم پدرپشیمان شده داغ دل بر گناه ... همی سوی پوزش نمایند راهچه گفتند دانندگان خرد ... که هر کس که بد کرد کیفر بردبماند به تیمار و دل پر ز درد ... چو ما مانده‌ایم ای شه رادمردنوشته چنین بودمان از بوش ... به رسم بوش اندر آمد روشهژبر جهانسوز و نر اژدها ... ز دام قضا هم نیابد رهاو دیگر که فرمان ناپاک دیو ... ببرد دل از ترس گیهان خدیوبه ما بر چنین خیره شد رای بد ... که مغز دو فرزند شد جای بدهمی چشم داریم از آن تاجور ... که بخشایش آرد به ما بر مگراگر چه بزرگست ما را گناه ... به بی‌دانشی برنهد پیشگاهو دیگر بهانه سپهر بلند ... که گاهی پناهست و گاهی گزندسوم دیو کاندر میان چون نوند ... میان بسته دارد ز بهر گزنداگر پادشا را سر از کین ما ... شود پاک و روشن شود دین مامنوچهر را با سپاه گران ... فرستد به نزدیک خواهشگرانبدان تا چو بنده به پیشش به پای ... بباشیم جاوید و اینست رایمگر کان درختی کزین کین برست ... به آب دو دیده توانیم شستبپوییم تا آب و رنجش دهیم ... چو تازه شود تاج و گنجش دهیمداستان بخش اول شعر آگاهی شدن سلم و تور از منوچهرسلم و تور هم از بودن منوچهر و به پادشاهی رسیدنش در ایران باخبر می‌شوند. می‌ترسند و به دنبال چاره می‌گردند. پس تصمیم می‌گیرند فرستاده‌ای خوش‌زبان را نزد فریدون بفرستند. گنج‌های بسیاری را هم آماده می‌کنند و برای فریدون پیغام می‌فرستند که: «ای پادشاه جاوید، ما از کرده‌ی خویش پشیمانیم و گناهمان تقدیر بود و از سر طمع. حالا این همه زمان گذشته و ما خدمت‌گذار تو هستیم؛ اگر صلاح می‌دانی منوچهر را با سپاهش نزد ما بفرست تا سرزمین‌هایمان را پیشکش او کنیم و کدورت‌هایمان را از بین ببریم.»معنی شعر آگاهی شدن سلم و تور از منوچهر (بخش اول)به سلم و به تور آمد این آگهی ... که شد روشن آنْ تختِ شاهنشهیبه سلم و تور خبر رسید که پادشاه جدیدی روی تخت پادشاهی ایران نشسته است.دل هر دو بیدادگر پر نهیب ... که اختر همی رفت سوی نشیبترسیدند که روزگارمان دارد افول می‌کند و بدبخت شدیم.نشیب: نمادی از خواری و تیره‌روزینشستند هر دو به اندیشگان ... شده تیره روزِ جفاپیشگانزندگی‌شان تیره و تاز شد و به فکر فرو رفتند که چاره‌ای پیدا کنند.اندیشه در شاهنامه عموما به معنی «نگرانی» به کار رفته است.یکایک بَران رایِشان شد درست ... کزان روی شان چاره بایست جستکه سوی فریدون فرستندْ کس ... به پوزشْ کجا چاره این بود بسدر نهایت فقط یک راهِ چاره پیدا کردند: فرستاده‌ای نزد فریدون بفرستند و عذرخواهی کنند.بجستند از آن انجمن هردُوان ... یکی پاک دل مردِ چیره‌زباندر بین درباریان گشتند و مرد چرب‌زبانی را پیدا کردند.بدان مرد باهوش و با رای و شرم ... بگفتند با لابه بسیار گرمبه او (که نیک و باهوش و خردمند بود)، با شرم و فروتنی گفتند که چه حرف‌هایی بزند.در گنجِ خاور گشادندْ باز ... بِدیدند هول نشیب از فرازز گنجِ گهرْ تاجِ زر خواستند ... همی پشتِ پیلان بیاراستندبه گردونه‌ها بر چه مشک و عبیر ... چه دیبا و دینار و خز و حریرابا پیل گردونکش و رنگ و بوی ... ز خاور به ایران نهادند رویاز ترسِ آینده‌ای که در انتظارشان بود، در گنج‌هایشان را باز کردند و طلا و پارچه و مشک و چیزهای بسیار گران‌قیمتی را بر پشت فیل‌ها بار کردند تا به سوی ایران بفرستند. فراز: نماد ارجمندیگردونکش: حیوانی که ارابه را می‌کشد.روی: راه و روشرنگ و بو: به معنی زیبایی و آراستگیهر آنکس که بُد بر درِ شهریار ... یکایک فرستادشانْ یادگاربرای تمام درباریانِ فریدون یادگاری فرستادند (یعنی فقط به فریدون بسنده نکردند)یکایک: یک‌سره - به تمامیچو پردخته‌شان شد دل از خواسته ... فرستاده آمد برآراستهوقتی کار سلم و تور تمام شد (پیغامشان را کامل کردند و هدایا را بار زدند)، فرستاده راهی شد.بدادند نزد فریدون پیام ... نخست از جهاندار بردند نامبرای فریدون پیام فرستادند. اول ذکر خودش را کردند که ...که جاوید باد آفریدونِ گُرد ... همه فرهیْ ایزد او را سپرد... پادشاه فریدون جاویدان باشد که خدا تمام فره ایزدی‌اش را به او سپردسرش سبز باد و تنش ارجمند ... منش برگذشته ز چرخ بلندهمیشه سالم و سلامت باشد و روزگار به کام او باشد.سبز بودن سر: کنایه از استعاره از نیک‌بخت بودن - دنیا به کام بودنبدان کان دو بدخواه بیدادگر ... پر از آب دیدهْ زِ شرم پدرای فریدون، بدان و آگاه باش که دو پسرِ ستمکارت، بسیار شرمگین هستند.پشیمان شده داغ دل بر گناه ... همی سوی پوزش نمایند راهاز گناهشان پشیمان شده‌اند و دلیل اینکه فرستاده‌ای برایت فرستادند، این است که می‌خواهند عذرخواهی کنند.چه گفتند دانندگان خرد ... که هر کس که بد کرد کیفر بردبماند به تیمار و دل پر ز درد ... چو ما مانده‌ایم ای شه رادمردافراد دانا و خردمند درست گفته‌اند که هرکسی جزای بدی‌هایش را می‌بیند. همانطور که ما جزایمان را دیدیم و حالا در رنج و عذاب هستیم.نوشته چنین بودمان از بوش ... به رسم بوش اندر آمد روشتقدیر اینطور نوشته بود و باعث این کار شد (ما مقصر نیستم و تقدیر مقصر است)بوش: اسمی از مصدرِ فعلِ بودن - به معنی سرنوشت، تقدیرروش: اسمی از مصدرِ فعلِ رفتن - به معنی رفتار، کردار، آیینهژبر جهانسوز و نر اژدها ... ز دام قضا هم نیابد رهاحتی شیر و اژدها هم نمی‌توانند از قضا و قدر فرار کنند.هژبر: شیرو دیگر که فرمان ناپاک دیو ... ببرد دل از ترس گیهان خدیوبه ما بر چنین خیره شد رای بد ... که مغز دو فرزند شد جای بددلیل دیگرش دیو ناپاک بود که از خدا نمی‌ترسد. او بر ما مسلط شد.خدیو: خداهمی چشم داریم از آنْ تاجور ... که بخشایش آرد به ما بر مگرما از تو که بزرگ هستی توقع داریم که ما را ببخشیچشم داشتن: کنایه از منتظر بودناگر چه بزرگست ما را گناه ... به بی‌دانشی برنهد پیشگاهدرست است که گناه ما بزرگ است، اما جاهل بودیم و امیدواریم که فریدون، این را به کم‌عقلی ما بداند.پیشگاه: استعاره از فریدونو دیگر بهانه سپهر بلند ... که گاهی پناهست و گاهی گزنددلیل دیگرش آسمان و چرخ گردون بود؛ که گاهی به ما خوبی می‌رساند و گاهی بدی (اگر ایرج بدی دید و کشته شد، مقصرش چرخ گردون بود)سوم دیو کاندر میان چون نوند ... میان بسته دارد ز بهر گزنددلیل سوم هم دیو بود که کمر به بدی و آسیب رساندن به مردم بسته است.نوند: پیکِ تندرومیان بسته داشتن: کنایه از آماده بودن.اگر پادشا را سر از کین ما ... شود پاک و روشن شود دین مااگر ما را ببخشی و از کینه‌ی ایرج بگذری، بسیار خوشحال می‌شویم.منوچهر را با سپاهِ گران ... فرستد به نزدیک خواهشگرانبدان تا چو بنده به پیشش به پای ... بباشیم جاوید و اینست رایاگر ما را بخشیدی، منوچهر را با سپاهی نزد ما بفرست تا بنده‌ی او باشیم (این تصمیم ماست)خواهشگران: استعاره از سلم و تورمگر کان درختی کزین کین برست ... به آبِ دو دیده توانیم شستشاید به این طریق بتوانیم کینه‌ای که بینمان وجود دارد را از بین ببریم. (کینه به درخت تشبیه شده است)بپوییم تا آب و رنجش دهیم ... چو تازه شود تاج و گنجش دهیمما تلاش می‌کنیم که این کینه را از دل منوچهر پاک کنیم، او را پرورش می‌دهیم و به او تخت پادشاهی و گنج‌های فراوان بدهیم.رنجش دهیم: برایش رنج می‌کشیم و در پروردنِ او می‌کوشیم.برای مشاهده بخش بعدی شاهنامه (آگهی شدن سلم و تور از منوچهر (بخش دوم)) اینجا کلیک کنید.