سیستم عامل‌های من، لینوکس، ویندوز و مک - چای - قهوه و شامپاین

لینوکس، ویندوز و مک - چای - قهوه و شامپاینتوی قطار تهران-مشهد بودم (۱) و خرسند از اینکه در اولین عید نوروزی که در پس از شروع دانشگاه گذرونده بودم یک چیز خیلی جالب یاد گرفتم. چیزی به اسم سیستم‌عامل لینوکس. عید ۸۲ بود که یک سیستم عامل لینوکس نصب کردم بر روی کامپیوتر پنتیوم ۴ با ۵۱۲ مگابایت رم. برای من خیلی جذاب بود اما زود دلم را زد. دلیلش هم واضح بود. هیچ کاری باهاش نمیتوانستم بکنم! مرجع آموزشی وجود نداشت. در کتابخانه دانشکده مهندسی تنها چند کتاب انگلیسی قدیمی موجود بود که به درد نمیخورد. اما بیشتر مراجع روی سرویس‌های قابل ارایه توسط این سیستم‌ها بحث می‌کردند. سرویس ایمیل، سرویس آپاچی،‌ سرویس پایگاه‌داده و … اصلاً برای من کاربردی‌ نبود. هیچ استادی هم براش مهم نبود. و از همه مهمتر،‌ اینترنت عملاً وجود نداشت. تمام دوران لیسانس همیشه یک لینوکس در کنار ویندوز XP داشتم اما دروس دانشگاه ما به نحوی بود که اصولاً‌ از لینوکس استفاده نمی کردیم. تابستان ۸۳ به عنوان یک بچه دانشجو رفتم سر کار دانشجویی مفت و مجانی در مرکز کامپیوتر یکی از دانشگاه‌های تهران. تجربه‌ای کسب نکردم بجز اینکه دیدم مهندس‌های آنجا از لینوکس استفاده می‌کنند که یک فرد خاص که فارغ‌التحصیلِ دانشگاهی از آلمان بوده و برگشته بود ایران. در اینجا بود که فهمیدم یواش یواش لینوکس در حال باز کردن مسیر است. فهمیدم ایشان از لینوکس Mandrake استفاده می‌کرد. دنیای بسیط لینوکس برای من نمایان شده بود. مهرماه ۸۳ شد و سال سوم دانشجویی من،‌ مصادف با یک طرحی به اسم فتا (با پلیس فتا اشتباه گرفته نشود). فتا مخفف چنین چیزی بود:‌ فرهنگ‌سازی و تربیت نیروی انسانی در زمینه امنیت شبکه و اطلاعات.. یخورده بالا و پایین. به ابتکار مرکز تحقیقات مخابرات ایران. هدفش این بود که در چند نقطه کشور به عنوان قطب، لابراتوارهایی برای بحث امنیت، با اولویت شبکه، ایجاد کنند و نیروی متخصص تربیت کنند. فراموش نکنیم که این سال‌ها مصادف با شروع استفاده رایج مردم از اینترنت بود و اولین شبکه اجتماعی، ‌اورکات، متولد شده بود. اما در آن سال به جرات میتوانم بگم که نیروی لازم برای آموزش لینوکس به دانشجویان وجود نداشت و این طرح به نظر من شکست سختی بود.در همین اثنا من یه لینوکس SuSe از یکی از اقوام که از آلمان آورده بود گرفتم (دزدیدم). خیلی سیستم‌عامل جذابی بود. ساخت آلمان همه کارهایم را با اون انجام می‌دادم. به یاد دارم که برای پروژه کارشناسی باید از نرم افزار Network Simulator استفاده میکردیم. خود نصبش یک پروژه بود و صد درد سر. ولی اینقدر این لینوکس پکیج‌هایش تکمیل بود که من را جلو انداخت. سریع شبیه‌سازی‌ها را انجام دادم و کار را به اتمام رساندم. این در صورتی بود که همه با Cygwin کارشان را انجام می‌دادند و بعضاً به مشکل برخورد می‌کردند. اولین بارقه امید یادگیری مفید سیستم عامل لینوکس در من زنده شد. لپس از آن با اوبونتو آشنا شدم. سال ۸۶ بود و من دانشجوی ارشد سخت‌افزار. همه روی لپ‌تاپ‌ها اوبونتو نصب کرده بودند و به طرز عجیبی سیستم عامل غالب دانشجویان بود. منوال بر این بود که ویندوز و لینوکس با هم بودند. در این زمان من متوجه یک چیزی شدم،، اینکه ‌یکی برتر از دیگری نبود و این دو سیستم‌عامل مکمل هم بودند.. مهمتر از هر چیزی مکمل کارهای من. بعدش هم باز همینجور بود. یک ویندوز و یک لینوکس.. اما یک چیز دیگر هم چشمک میزد. سیستم عامل مک و سخت‌افزارش. اما لینوکس برای یک کامپیوتری مساله ناموسی بود. کسیکه از لینوکس استفاده نمی‌کرد را نوب میدونستند. وقتی به کل درسم تموم شد و به تهران منزل پدری اومدم، روی کامپیوتر فقط لینوکس اوبونتو نصب کردم و تا مدتها فقط لینوکس داشتم.به طرز عجیبی مادرم به راحتی ازش استفاده می‌کرد.در این سال بود که چند تفاوت در مورد سیستم‌عامل‌های لینوکس و ویندوز برای من خیلی برجسته شد. به عنوان مثال خروجی گرفتن از مهمترین نرم‌افزار پردازش سیگنال. یک آزمایشی رو شخصاً انجام دادم. یک سخت افزار جمع و ضرب برای FPGA ساختم و همه چیز مرتب و بدون ایراد بود. بعدش یک عدد ‌DDS برای ‌Xilinx تولید کردم. روی ویندوز و روی لینوکس. روی لینوکس تولید شد و تمام. اما روی ویندوز به طرز عجیبی، در حین سنتز سخت‌افزار، بر روی شبکه سیستم هم ارسال شدیدی داشت. آروم آروم داشت جاسوسی اون ابزار مبرهن میشد و من به عنوان کسی که از لینوکس استفاده بیزینسی و صنعتی میکنه خوشحال که این ماجرا میتونه من رو وارد بیزینس به نسبت بایر و پر رونقی بکند که خیلی هنوز رقیبی وجود نداشتند. اما خوب، ‌ مساله امنیت نرم‌‌افزار کشک بود. جواب ساده بود. سیمش رو بکش و خلاص. مثال دیگه این بود که طراحی دیجیتال داشتم که تعداد زیادی DDS و فیلتر FIR داشت که توسطش Correlation و Cross-Correlation می‌گرفتم. در لینوکس ۳۰ دقیقه‌ای خروجی ‌Netlist گرفتم ولی در ویندوز باعث crash کردن شد. علت امر هم این بود که در ویندوز یک جوری اسکریپت‌ها در کنسول اجرا میشد که رم کامپیوتر رو پر می‌کرد ولی خالی نمیکرد. Xilinx System GeneratorXاینجا بود که لینوکس داشت نشون میداد که در عمل داره جاهایی بهتر از ویندوز عمل میکنه. اونم در بحثی به جز حوزه Develope نرم‌افزار.اما یکی دیگر از مسایلی که همواره کاربران لینوکس با اون مواجه هستند اینست که، یک نرم‌افزار و فقط یک نرم‌افزار باعث میشه که مجبور به نصب ویندوز بشید (۲). فقط یک سیستم‌عامل لینوکس نمیتواند کاربر را از استفاده از ویندوز بی‌نیاز کند. اما یک پاشنه آشیل عمده لینوکس برای من نوشتن گزارشات بود. تا سالها لاتک فارسی به صحت و درستی کار نمی‌کرد. آفیس با فاصله زیادی از معادل‌های خود جلوتر بود و تا مدت‌ها زبان فارسی در معادلهای آفیس قابل استفاده نبودند. کاربرد Embeddedسال ۲۰۱۳ بود که یک مدل RaspberryPi به دست من رسید. لینوکس خودش را نصب کردم و شروع به استفاده. اینکه لینوکس بر روی سخت‌افزارهای مبتنی بر ARM قابل نصب بود، یکی از برتری‌های عمده لینوکس بر دیگر سیستم‌عامل‌ها بود. تا کنون هم همواره لینوکس برتری خود را در پردازشگرهای ARM حفظ کرده و اگر کسی در سیستم‌های Embedded فعالیت دارد برخورد زیادی با آن خواهد داشت. یک کاربرد مهندسی دیگر که لینوکس در توسعه و کاربری آن نقش پر رنگی ایفا میکرد، Software Defined Radioها و Universal Software Radio Peripheral و GNU Radio بود. اصولاً همه توسعه‌دهندگان این سیستم‌ها از لینوکس استفاده می‌کردند. اینجا بود که عملیاتی‌ترین کاربر سیستم‌عامل لینوکس رو می‌دیدم. یعنی بر روی یک برد سخت‌افزاری یک لینوکس به گونه‌ای پیکربندی میشد که با استفاده از سخت‌افزارهای مخابراتی قابلیت عملیاتی بالایی را برای کاربر پدید می‌آورد. تجربه استفاده از مک اولین باری که روی کامپیوتر شخصی خودم سیستم‌عامل مک نصب کردم، روی یک VMWare بود و اصلاً چیز مالی از آب در نیامد. سرعت پایین و سخت‌افزار حتی نمیگذاشت از نرم‌افزار ‌pages که معادل Word هست استفاده کنم. این ماجرا گذشت و نهایتاًً یک iMac ساده گرفتم. برای مصرف خانگی. یکی از دلایلی که این کار رو کردم این بود که در دهه چهارم زندگی نمیخواستم کامپیوتری در منزل داشته باشم که بشه باهاش کار مهندسی کرد. بسیار گزینه مناسبی بود. خیلی زود باهاش اخت شدم و کارهای روزانه و خانگی رو با اون به راحتی انجام می‌دادم. برای من که عکاسی می‌کنم و مطالعه زیادی با کامپیوتر دارم صفحه نمایش مناسبی دارد. فضای اشغالی و کیبورد و موس برای خانه‌های کوچک ما مناسب است. در طول این ۴ سال یکبار فقط crash کرده است و پایداری سیستم‌عامل بسیار بسیار بالاست. نرم‌افزارهای مهندسی اندکی بر روی یک مک‌بوک نصب کردم، Matlab و SciLab، Maple و یک چیز بسیار مهم؛ لاتک به کل و پکیج‌های فارسیش به درستی بر روی مک نصب میشد و بدون ذره‌ای آزار دادن منِ کاربر کار می‌کرد. مخلص کلام، وقت نوشیدناون چیزی که شمای کاربر ازش استفاده میکنید، لینوکس یا ویندوز یا مک‌ نیست. نرم‌افزارهای کاربردی خودتون هست. هر کدام در بعضی جنبه‌ها خوبند و در برخی ضعیف. حتی نرم‌افزاری که بین هر سه مشترک هست مثل Matlab هم برتری مطلقی در هیچیک از سیستم عامل‌ها بر دیگری ندارد. هیچگاه وارد این بحث که چه چیز خوب است و چه چیز بد است نمی‌شوم. هدف من انجام کارم است. این هدف ابزار من را تعیین می‌کند. کار رو که انجام دادم دیگه وقت زندگی و اوقات فرح و لذت میشود. جمع‌بندی شخصیبرای کار در منزل که سیستم پایدار با نرم‌افزارهایی مورد مصرف عمومی،‌ مک گزینه مناسبیه. عکس،‌ فیلم و سریال،‌ موسیقی،‌ گشت و گذار در اینترنت، ضبط ویدیو و صدا و پادکست. حضور در کلاس‌های مجازی. آموزش زبان و … کاربران رشته هنر و گرافیک هم این ابزارهای روی این سیستم‌عامل رو ترجیح میدهند. اگر مهندس مکانیک، برق و یا مکاترونیک هستید،‌ نرم‌افزارهای اصلی این رشته‌ها بر روی ویندوز فقط ارایه می‌شوند. اتوماسیون صنعتی، طراحی سخت‌افزار، سیستم‌های پردازش سخت‌افزاری نیز از مثال‌های اینجا هستند. پس باید ویندوز داشته باشید. اگر توسعه‌دهنده نرم‌افزار، ادمین شبکه و دیتابیس یا در حوزه IT هستید،‌ لینوکس ابزار اصلی این کار است.اما فراموش نشود، اینها ابزارند نه تنها ابزار و شاید توسعه نرم‌افزاری از ویندوز استفاده کند و ادیتور صدا از لینوکس! ته نوشتپ.ن ۱ - در این نوشته از هزینه سخت‌افزار چشم پوشی شده و فقط تجربه کاربری سطح سیستم‌عامل مورد بررسی قرار گرفته‌است. این تجربه شخصی نگارنده است و یقیناً تجارب دیگران متفاوت است. نوع مصرف هم مدل مصرف ایران بدون پرداخت هزینه نرم‌افزار و استفاده بدون قید است. پ.ن ۲ - یکی از چیزهایی که من با آن آشنا شدم انجمن‌های فارسی اوبونتو بود. یکی آشنایی همزمان خوب و بد. از جوزدگی این انجمن حس خوبی نداشتم. اما تا حد خوبی کاربران تازه کار جوابهای سوالشان را در آنجا میگرفتند. ۱ بنده دانشجوی لیسانس نرم افزار فردوسی مشهد بودم.۲ نرم افزار Altium Designer که معادل لینوکسی نداشت.