انسان خطاکار

بیشتر ما هرکاری میکنیم تا به اشتباه کردن فکر نکنیم و احتمال اینکه ما در اشتباه هستیم. در یک نگاه انتزاعی همه میدانیم که بشر جایزالخطاست و انسان اشتباه می کند، اما وقتی موضوع خود شخص "من" باشد و اعتقاداتم در "زمان حال"، بطرز شگفت آوری تمام آن نگاه انتزاعی ناپدید می شود و من نمیتوانم به هیچ موضوعی اشاره کنم که در آن اشتباه میکنم. و مساله اینست که ما در "زمان حال" زندگی میکنیم، در زمان حال به گردش می رویم، کار میکنیم، و رای میدهیم. پس به نوعی در تمام سفر خود در طول زندگی درون این حباب توهمی سر میکنیم که حق با ماست. اما چرا ما درون این حباب گرفتار میشویم؟اول بگذارید این سوال را از شما بپرسم: اشتباه کردن چه حسی دارد؟ بد؟ وحشتناک؟ خجالت و شرم؟ اما این پاسخ ها مربوط به سوال دیگری هستند: اینکه وقتی متوجه میشویم اشتباه کرده ایم چه حسی بما دست می دهد. در واقع اشتباه کردن هیچ حس خاصی ندارد چون تا زمانی که متوجه اشتباه خود نشده ایم همچنان حس می کنیم حق باماست. ما نسبت به اشتباه خود نابینا هستیم و هیچ راهنمایی درونی هم وجود ندارد که بما در تشخیص آن کمک کند. دلیل دوم اما اجتماعی است. ما در مدرسه یاد می گیریم هر کسی که در امتحان پاسخ اشتباه به سوالات میدهد شخصی نادان، بی مسئولیت و کند ذهن است و تنها راه موفقیت در زندگی اشتباه نکردن است. این یعنی تلاش میکنیم کمال گرا شویم. کسب موفقیت های بسیار ایرادی ندارد اما در این وضعیت، تصور احتمال اینکه در مورد چیزی اشتباه کنیم ما را به وحشت می اندازد زیرا به ما آموزش داده اند که اشتباه کردن یعنی شخص "من" مشکل دارد. بنابراین اصرار میکنیم که حق با ماست تا حس کنیم که باهوش و مسئولیت پذیر و خوب هستیم.کاترین شولز نویسنده کتاب اشتباهاما این حس دائما محق بودن از نظر اجتماعی به این معنی است که من فکر میکنم اعتقادات من دقیقا آینه تمام نمای جهان واقعی است. ولی این طرز فکر مشکل و پرسشی به همراه دارد و آن اینکه پس چرا افراد بسیاری با نظر من مخالف هستند؟! پاسخ ما در اینجا عموما مجموعه ای از فرضیات تاسف آور است.در ابتدای هر اختلاف نظری ما فرض میکنیم که شخص مقابل نادان است. اینکه او به دانشی که ما داریم دسترسی ندارد، و وقتی اطلاعات خود را در اختیارش بگذاریم، نور حقیقت را دیده و به تیم ما ملحق می شود. اما وقتی این فرضیه عمل نمی کند، یعنی فرد مقابل به همه آن اطلاعات دسترسی دارد ولی همچنان مخالف ماست، به سراغ فرضیه دوم میرویم، که او احمق است و حتی با داشتن تمام قطعات پازل توانایی کنار هم قراردادنشان و دیدن حقیقت را ندارد. و وقتی این هم عمل نمی کند و مشخص می شود شخص مقابل ضمن داشتن اطلاعات لازم، فرد باهوشی است به سراغ فرضیه سوم میرویم، که حقیقت را میدانند ولی از روی عمد و برای اهداف شیطانی خود آن را مخدوش می کند. اما این فاجعه است. این تعلق خاطر به عقاید خود مانع اجتناب از اشتباه شده و باعث می شود با همدیگر بدترین رفتار را داشته باشیم. این طرز نگاه یعنی سوتفاهم اساسی در مورد مفهوم انسان بودن، مانند اینکه تصور کنیم ذهن یک پنجره صاف و شفاف است و از دورن آن میتوانیم به راحتی جهان واقعی را ببینیم، و انتظار داشته باشیم که بقیه انسان ها هم از دورن همان پنجره به بیرون نگاه کرده و همانی را ببینند که ما میبینیم. این نگاه نه تنها صحیح نیست که حتی اگر درست بود زندگی بسیار کسل کننده می بود. معجزه ذهن ما اینست که می توانیم جهان را فراتر از آنچه هست ببینیم، به خاطر آوردن گذشته، پیش بینی آینده، و تصور زندگی کردن بجای انسان های دیگر.هزار و دویست سال پیش از دکارت و جمله معروف "من فکر میکنم پس هستم"، سنت آگوستین نوشت "من خطا میکنم پس هستم". او درک کرد که توانایی ما در اشتباه کردن یک ایراد شرم آور در سیستم انسانی نیست که باید از بین برود، بلکه اساس طبیعت ماست. برخلاف خدا، ما انسان ها به ذات جهان آگاهی نداریم، و برخلاف همه حیوانات، ما بطرز عجیبی دچار وسواس هستیم که آن را درک کنیم.اگر واقعا می خواهیم شگفتی جهان را دریابیم باید از درون آن فضای تنگ و ترسناک حس بر حق بودن قدم بیرون گذاشته و نگاهی به عظمت و پیچیدگی جهان بیاندازیم و بتوانیم بگوییم:"عجب...! من نمیدانم، شاید من اشتباه میکنم!"کاترین شولز - نویسنده و روزنامه نگارمنیع https://bit.ly/1wc2wCR