همه برای وطن ، وطن برای همه

همایش «آموزش در مسیر محرومیت‌زدایی»در ادامه تمامی تجربیات جدیدمان از فضای مجازی ، این بار همایشی بر بستر مجازی به همت مدرسه توسعه پایدار دانشگاه شریف از ۱۷ تا ۱۹ اردیبهشت با موضوع «آموزش در مسیر محرومیت‌زدایی» برگزار شد. با شرکت حدود ۲۰۰ مخاطب و با ارائه یازده نفر از فعالین این حوزه به جرأت می‌توان گفت که در مقایسه با همایش‌های حضوری از بعضی جوانب موفق‌تر هم بود. حضور فعالین محلی از نقاط بسیار متنوع ایران و حضور مخاطبینی از کشورهای دیگر از اتفاقات جالب توجهی بود که به مدد فضای مجازی ممکن شد. در ادامه به اختصار چکیده مطالب مطرح‌شده را مرور می‌کنیم:صبر ایوب می‌خواهد و مرد کهنمسئله مناطق به اصطلاح محروم و محرومیت‌زدایی از مسائل پیچیده در حکم‌رانی و از مشکلات قدیمی‌ست که کشور با آن دست‌وپنجه نرم می‌کند. در این مسیر جهاد سازندگی، گروه‌های جهادی، خیرین و سازمان‌های مردم‌نهاد زیادی هرکدام با روش و نگاه خود به مسئله ورود کرده‌اند. مداخلات صورت‌گرفته در طول سالیان زیاد درس‌های زیادی برای فعالین این عرصه داشته؛ فعالینی که گاهی با نگاه از بالا به منطقه ورود کرده و بدون درنظر گرفتن شرایط فرهنگی منطقه مداخلاتی کرده‌اند که در انتها به ضرر منطقه تمام شده است. در این راه طولانی نتیجه تجربیات بسیاری از گروه‌ها نشان‌دهنده این واقعیت است که مهم‌ترین راه حل، توانمندسازی منطقه برای مواجهه با مشکلات پیش‌رو و آموزش روش‌های حل تعارضات است، چرا که مداخله‌گران نمی‌توانند همه مشکلات منطقه را حل کنند، هم بضاعت زمانی‌شان محدود است و هم شناخت کمی نسبت به معضلات منطقه دارند. از طرفی علاقه مداخله‌گران به نتیجه گرفتن در کوتاه‌ترین زمان از بزرگ‌ترین مشکلاتی‌ست که در ورود به این مناطق پیش می‌آید.محرومیت را باور نکنبه باور بسیاری از صاحب‌نظران، آموزش به کودکان و نوجوانان این مناطق می‌تواند یکی از بهترین فعالیت‌ها جهت توانمندسازی منطقه باشد، زیرا پرداختن به آموزش کودکان توجیه اجتماعی، آموزشی ، بیولوژیک و اقتصادی دارد. در مسیر آموزش با هدف محرومیت‌زدایی اولین و مهم‌ترین گام از بین بردن باور محرومیت در منطقه است؛ باوری که در طول سالیان سال ریشه دوانده است. گاهی شیوه‌های برخورد مداخله‌گران و گاه ندیدن داشته‌ها و نقاط قوت مسئله باعث شده مردم مناطق باور داشته باشند که به طبقه‌ای به عنوان طبقه محرومین تعلق دارند و برای حل مشکلات خود باید چشم به کمک‌های خارج از منطقه بدوزند. در مواجهه با مناطق کمتربرخوردار که متأسفانه به مناطق محروم شهرت پیدا کرده‌اند، دائما تکیه بر ناتوانی‌ها و نداشته‌هاست، در صورتی که وقتی به این مناطق با دقت نگاه می‌کنیم متوجه می‌شویم که در بسیاری از زمینه‌ها اتفاقا دست منطقه خالی نیست. باور محرومیت از تمام جلوه‌های محرومیت سخت‌تر و سنگین‌تر است. این باور نقش سرعتکاهِ چشم‌انداز‌های رشد و توسعه در منطقه را بازی می‌کند. همین باور است که باعث می‌شود گاهی اوقات جوانان این مناطق در آرزوی مهاجرت به شهر باشند و علاقه‌ای به کار برای منطقه خود نشان ندهند.در نتیجه همین باور گاهی جامعه محلی به گرفتن کمک‌های مادی یا بسته‌های غذایی و ... راضی است و تمایلی به کار و فعالیت برای خودکفایی منطقه ندارد. ذهنیت خودباوری و از بین رفتن باور محرومیت می‌تواند به از بین رفتن فضای رخوت در منطقه کمک کند.ده تجربه از جنس حال خوباز نظر اغلب ارائه‌دهندگان همایش اگر خواستار پیشرفت کودکان مناطق کمتربرخوردار هستیم ابتدا باید تلاش کنیم که به خودباوری برسند. در این راه هرکدام از مسیر متفاوتی به موفقیت‌هایی دست پیدا کرده‌اند.آقای شیخ الاسلامی، مسئول گروه جهادی شهید رحیمی با تهیه یک فیلم از شهرستان بشاگرد با نقش‌آفرینی صددرصدی بازیگران بومی به نتایج ارزنده‌ای دست یافته است. به عقیده او جامعه محلی به دلیل این اعتماد در مسیر خودباوری حرکت کرده است.آقای بهزادی، رئیس شورای شهر گلباف از استان کرمان با تجربه سال‌ها معلمی و فعالیت اجتماعی در این شهر و به‌واسطه برگزاری کارگاه‌ها با همکاری مردم ۳۴ شغل پایدار ایجاد کرده که موجب مهاجرت معکوس نیز شده است.آقای هندیجانی از استان فارس به عنوان طراح و بنیان‌گذار جمعیت نیک‌خواهان سلامت روان شیراز در منطقه هودیان استان سیستان و بلوچستان با ایجاد زمینه مشارکت کودکان در جمع‌آوری زباله، رنگ کردن مدرسه، بازسازی خانه بهداشت قدیمی، آشنایی با خاک، مسابقه خلاقیت در مدارس، پخت غذا و حلوا تلاش کرده تا حس تعلق به منطقه را در کودکان ایجاد کند.آقای اسماعیل آذری‌نژاد با شعار «قصه، توپ، رنگ» بیش از ۶ سال است که در روستاهای استان کهگیلویه و بویر احمد به فعالیت‌های آموزشی و شبکه‌سازی می‌پردازد. بنا به تجربه او حدود ۹۵ٍ٪ از بچه‌های روستا تا پیش از ورود او کتاب قصه ندیده بودند. آذری‌نژاد در حین قصه خواندن با کودکان صحبت و سعی می‌کند تا حین مطالعه، گفت‌وگو پیرامون مطالب شکل بگیرد که باعث شکوفایی قوه تخیل و خلاقیت کودکان می‌شود. از دیگر فعالیت‌های این روحانی می‌توان به تأسیس کتابخانه، آموزش ضمن خدمت برای معلمان، اکران فیلم برای والدین، ایجاد اشتغال کوچک برای والدین فقیر از طریق پرورش مرغ و کاشت حدود ۴۰۰ درخت به همراه کودکان و واگذاری مسئولیت نگهداری و رشد هرکدام از درختان به یکی از کودکان اشاره کرد.خانم نژاد غفوری، متولد و ساکن جزیره قشم با سابقه معلمی ودغدغه برای آموزش‌های پیش از دبستان پروژه «قشم، جزیره‌ای برای کودکان» را راه‌اندازی کرده است. از فعالیت‌های او می‌توان به برگزاری اولین کمپین «ساحل پویا» برای شن‌بازی کودکان، برپایی پویش همگانی «با من بساز» برای ساخت عروسک‌های بومی جزیره در راستای ارتقای شاخص بازی‌های نمایشی، برگزاری جشنواره «ریغ و پیش» به معنای شن و برگ نخل و طرح همگانی «هارگیز کردی» برای ترویج کتاب‌خوانی با استفاده از این سنت بومی محلی (که در آن در روز نیمه شعبان کودکان با مراجعه به خانه همسایه‌ها از آنها هدیه می‌گیرند) نام برد.آقای میثم لورگی، معلم و مدیر مدرسه در کهنوج استان کرمان و موسس انجمن راه مدرسه با هدف تغییر نگاه دانش‌آموزان و جلوگیری از آسیب‌های ناشی از قاچاق مواد مخدر به فعالیت‌های آموزشی پرداخته است.آقای حسینی معلم عشایری از استان خوزستان برای حفظ میراث ارزنده فرهنگی عشایر زحمات شایان توجهی کشیده است.خانم ثریا حبیبی از انجمن حامی از لزوم توجه به سه ضلع معلم، دانش‌آموز و خانواده در برنامه‌های آموزشی مناطق کم‌برخوردار گفت و به تشریح فعالیت‌های تسهیلگرانه خود در این زمینه پرداخت.خانم مینا کامران تجربه ساخت بیش از ۵۰ مدرسه در پویش «ایران من» با هدف توسعه عدالت آموزشی را مطرح کرد.آقای رئوف آذری، فعال اجتماعی در سردشت آذربایجان غربی، به عنوان فعال صلح و مهربانی با همکاری مشاورین و روان‌شناسان منطقه براساس مطالعات، آسیب‌های اولویت‌دار در دانش‌آموزان منطقه را شناسایی و به طراحی کلاس‌های مهربانی و زنگ آشتی در مدرسه‌ها همت کرده است.نمی‌توان انکار کرد که شنیدن تجربیات کسانی که سال‌های زندگی خود را خالصانه برای ایجاد تغییر در محیط خود و آینده کودکان صرف کرده‌اند، امید و انگیزه برای تلاش را در شنونده قوی می‌کند.برای پیگیری گزارش‌های مفصل‌تر در این زمینه می‌توانید به سایت مدرسه توسعه پایدار یا کانال تلگرام و بله آن مراجعه کنید.sdschool.irble.ir/sdschoolt.me/sdschoolفاطمه یزدی‌زاده