چرا کره جنوبی در کنترل کرونا موفق بود؟ درس آموخته شده!

درحالیکه این روزها بسیاری از کشورها برای کاهش سرعت ابتلا به ویروس جدید کرونا به تعطیل گسترده بخش مهمی از اقتصاد خود اقدام کرده‌اند، کره جنوبی در حال بازگشایی کسب‌وکارها و شروع روند عادی‌سازی را آغاز کرده است. اواخر ماه فوریه بود که کره جنوبی خبر شیوع شدید موارد کرونا با بیش از 5000 مورد قطعی را اعلام کرد. در آن زمان کره جنوبی جزو بالاترین موردهای ابتلا در جهان بود ولی بعد از مدتی روند آن تغییری جدی و معنادار کرد. درحالی‌که موارد شیوع بیشتر کشورهای جهان رو به افزایش بود، روند افزایش تعداد مبتلایان در کره جنوبی شروع به کاهش کرد. شکل زیر نشان می‌دهد که چگونه کره جنوبی موفق شد روند گسترش ویروس را تحت کنترل دربیاورد.شکل 1 تعداد مبتلایان روزانه منبع: worldometers.com اما دلیل این موفقیت چه بود؟ نگارنده بر این باور است که آن‎ها به این دلیل توانستند موفق به کنترل بیماری شوند که چند سال پیش از آن تجربه‌ ارزشمند مقابله با شیوع نوع دیگری از خانواده کرونا ویروس "‌ MERS یا سندرم تنفسی خاورمیانه " را داشتند. در آن زمان نیز شمار تلفات در حال افزایش بود و سیستم درمان آن‌ها تمام تلاش خود را برای مهار شیوع این ویروس بکار بست.شکل 2 روند هفتگی ابتلا به بیماری MERS در کره جنوبی، عربستان و سایر کشورها[i] دولت کره جنوبی به‌هیچ‌وجه برای چنین شرایطی آماده نبود و مقامات درمان کره جنوبی تلاش کردند تا هرکس که احتمال ابتلا به بیماری را داشت شناسایی کرده و قرنطینه کنند. این بیماری ازآنجا شروع شد که یک تاجر کره‎ای که از خاورمیانه بازمی‌گشت به علایم تب، سرفه و درنهایت بیماری حاد تنفسی (پنومونی) مبتلا شد. وی تا پیش از آنکه نتیجه آزمایش او برای بیماری MERS مثبت شود برای تشخیص و درمان بیماری خود به چندین مرکز درمانی مراجعه کرد[ii]. مراجعات وی به مراکز مختلف درمانی زنجیره‌ای از موارد ابتلا و انتقال ویروس (بعداً مشخص شد 16 درمانگاه و بیمارستان) را ایجاد کرد و ردیابی آن بسیار سخت بود. مقامات بهداشتی نمی‌دانستند که چه افرادی مبتلا شده‌اند و آن‌ها نیز چه زنجیره‌ای از ابتلا را ایجاد کرده‌اند و شیوع این بیماری نگرانی زیادی در جامعه ایجاد کرده بود. این ویروس نهایتاً 186 نفر را مبتلا و منجر به مرگ 38 نفر در کره جنوبی شد. این عدد بیشترین نرخ ابتلا و مرگ‌ومیر این بیماری در خارج از خاورمیانه بود. دولت کره جنوبی نهایتاً بعد از دو ماه در 6 ژوئیه 2015 پایان همه‎گیری را اعلام نمود. در طی این دو ماه، برای کنترل شیوع بیماری، دولت برای مدت 14 روز 16993 نفر را قرنطینه کرد و خسارت اقتصادی در حدود 9/311 تریلیون وون معادل 8.5 میلیارد دلار آمریکا برآورد شد[iii].شکل 3 خلاصه زنجیره شناسایی‌شده برای شیوع MERS در کره جنوبی[iv] تجربه کره جنوبی در سال 2015 در هنگام شیوع بیماری COVID-19 نقش مؤثری ایفا کرد. در تاریخ 31 دسامبر سال 2019، چین اولین مورد از کروناویروس را گزارش کرد. در هفته‌های بعدازآن، با شروع شیوع بیماری در سراسر جهان، دولت کره جنوبی فقط 30 مورد ویروس را در آن کشور تأیید کرد. علیرغم تعداد کم موارد ابتلا، مقامات بهداشت و درمان پیش‌تر در نخستین روزهای شیوع بیماری در چین کار خود را با شرکت‌های بیوتکنولوژی جهت تهیه کیت شناسایی بیماری کرونا آغاز کرده‌بودند. در مدت کوتاهی، آن‎ها هزاران کیت تست ابتلا به بیماری را آماده کرده[1] و در اختیار تمام بیمارستان‌های کره قرار داده‌بودند[v].آن‎ها برای بدترین شرایط که نهایتاً به وقوع پیوست آماده بودند. در اواخر فوریه 2020، تعداد کل موارد کروناویروس در کره جنوبی به‌طور چشمگیری افزایش یافت و از 3000 مورد عبور کرد، این تعداد، در آن زمان کره جنوبی بزرگ‌ترین مرکز شیوع ویروس کرونا را در خارج از چین تبدیل کرد.بررسی شیوع ویروس کرونای جدید (SARS-CoV-2) در کره جنوبیهمه‌چیز از دائگو (Daegu) آغاز شد، جایی که یک زن 45 ساله با علایم تب به بیمارستان مراجعه کرد. ازآنجاکه دولت قبلاً بیمارستان‌ها را به کیت‎های آزمایش کروناویروس جدید مجهز کرده بود، پزشکان توانستند سریعاً نتیجه تست او را مثبت تشخیص دهند و او به‌عنوان بیمار شماره 31 شناخته شد؛ اما آزمایش در اینجا تنها به وی متوقف نشد. او درحالی‌که علایم بیماری را داشته بیش از یک ساعت در مراسم با صدها نفر دیگر در یک کلیسا شرکت کرده بود. بلافاصله مسوولان درمان کره جنوبی مکان‌هایی را که او تردد کرده بود ردیابی و افرادی که با آن‌ها معاشرت کرده بود را شناسایی کردند. مسئولان بهداشت کره جنوبی آن افراد را نیز آزمایش کردند، چه آنکه علائم داشته باشند یا خیر، نتیجه آزمایش بسیاری از آن‎ها نیز تست مثبت شد؛ بنابراین آن‌ها به‌سرعت جدا و قرنطینه شدند و در خانه یا یک مرکز تحت درمان تحت مراقبت قرار گرفتند. در مرحله بعد، تمام افرادی که با آن‌ها در تماس بوده‌اند نیز مورد آزمایش قرار گرفتند. به این کار Contact Tracing گفته می‌شود. این فرایندی بود که به کره اجازه می‌داد تا برای هر مورد شناسایی‌شده از بیماری بیش از 9000 نفر که به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم با وی در تماس بوده‌اند را آزمایش کند.کره جنوبی پس از دائگو، آزمایش‌های خود را به سراسر کشور گسترش داد، کلیه نظام بهداشت و درمان خصوصی و دولتی کره جنوبی به نیروهای مبارزه با بیماری پیوستند تا آزمایش‌های عمدتاً رایگان را انجام دهند. 600 محدوده تحت پوشش این طرح بود که روزانه حدود 20،000 نفر را آزمایش می‌کردند. از طریق این نظام، وقتی تست فردی مثبت می‌شود، دولت کره جنوبی توانست برای شکستن زنجیره‌های انتقال ویروس کرونا در ابعاد وسیع بلافاصله افراد را ردیابی و آزمایش کند.مطالب پیش‌گفته تنها انتقال انسان به انسان را شامل می‌شد. فرد آلوده در شهر تردد می‌کند و ویروس را روی اجسام و دستگیره‌ها و... به‌جای می‌گذارد. دولت کره جنوبی در این خصوص نیز آمادگی لازم را کسب کرده بود. پس از شیوع MERS، همیشه قادر به ردیابی حرکات ویروس در میان انسان‌ها نبودند، لذا با اصلاح قانون به دولت اجازه داده شد تا کلیه داده‌های مرتبط با بیمار را در هنگام همه‎گیری بیماری جمع‌آوری و پردازش نماید. کلیه تردد فرد بیمار ثبت و سپس با حفظ حریم خصوصی مبتلا با جامعه به اشتراک گذاشته می‌شود و مسیر حرکت بیماری در مناطق شهری برای هشدار به مردم و هم‌چنین شهرداری جهت ضدعفونی به اشتراک گذاشته می‌شود. وب‌سایت‌ها و برنامه‌های موبایل این اطلاعات را گردآوری می‌کنند و این امکان را می‌دهند که دیگران از آن مطلع شوند. نکته حائز اهمیت این است که مثلاً اگر یک فرد بیمار شناسایی شود به افرادی که محل زندگی یا کارشان نزدیک است اطلاع داده می‌شود تا احتیاط لازم را به عمل‌آورند. همچنین این کلیه این داده‌ها در اختیار همه شهروندان قرار می‌گیرد و ده‌ها برنامه توسط توسعه‌گران خصوصی و یا دولتی تهیه‌شده تا نقشه حرکت و زمان حضور یک نفر با علایم بیماری را نمایش و اعلام می‌دهد. هم‌چنین این امکان برای همه وجود دارد که متوجه شوند آیا در مسیر حرکت خود با یک فرد مبتلا برخورد داشته‌اند یا خیر تا بتوانند برای انجام تست اقدام کنند. این امر و دسترسی دولت به داده‌های شهروندان البته در زمان اضطرار و تصریح قانون این سؤال را مطرح می‌کند؛ طبیعی است که کره جنوبی در چنین شرایطی نفع عمومی را بر حقوق اشخاص ارجح شمرده است.شکل 4 یک نمونه از مسیر سفر یک بیمار کره جنوبی موفق شد تا با این روش بیش از 300 هزار نفر را بیش از هر کشور دیگری مورد آزمایش ابتلا به ویروس جدید کرونا قرار دهد (شکل ذیل) و این آزمایش گسترده امکان مشاهده نحوه انتشار و گسترش بیماری را داد.جمع‌آوری و پردازش این داده‌ها بود تا دولت بدون اتخاذ سیاست قرنطینه سراسری بتواند نرخ شیوع بیماری را که با شیب بسیار تندی افزایش می‌یافت را به کنترل درآورد (شکل زیر). هوشیاری و اجرای صحیح موارد ذکرشده باعث شده تا کره جنوبی تاکنون در کنترل شیوع بیماری در مقایسه با سایر کشورها موفق‌تر عمل کند. کره جنوبی تنها کشوری که اقدام به انجام تست در ابعاد وسیع کرد نبود بلکه سنگاپور، تایوان و سایر همسایگان این کشور نیز از تست گسترده را به‌عنوان مهم‌‌ترین سیاست خود برای کنترل بیماری دنبال کردند. پس از آن کشورهایی مانند آلمان و انگلیس نیز شروع به اجرای آزمایش در حجم وسیع کردند. حتی ایالات‌متحده، جایی که در ابتدا انجام آزمایش‌های کافی را در دستور کار قرار نداده بود بعد از شروع همه‌گیری به‌صورت جدی به این سیاست روی آورد.تکرار استراتژی کره برای ردیابی تماس شاید برای سایر کشورها که جمعیت بزرگ‌تری دارند یا زیرساخت‌های لازم جهت دسترسی به داده و یا قوانین آن‌ها پیش‌بینی لازم جهت حمایت از در چنین شرایطی را ندارد آسان نخواهد بود؛ اما آزمایش گسترده ویروس جایگزین یا مکمل مهمی برای کشورهایی است که کماکان تنها سیاست قرنطینه را دنبال کرده‌اند.[1] https://www.sciencemag.org/news/2020/03/coronavirus-cases-have-dropped-sharply-south-korea-whats-secret-its-success[i] Middle East respiratory syndrome: what we learned from the 2015 outbreak in the Republic of Korea https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5840604/[ii] https://wwwnc.cdc.gov/eid/article/23/6/16-0120_article[iii] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5840604/[iv] https://www.researchgate.net/publication/279748434_Lessons_to_learn_from_MERS-CoV_outbreak_in_South_Korea[v] https://www.youtube.com/watch?v=cmceI8H-SUA