شرکت های تجاری چه نیازی به بازرسی کالا دارند و این بازرسی چگونه انجام می شود؟

به علت رشد و توسعه تجارت جهانی در دهه‌های اخیر، هیچ کشوری نمی‌تواند خود را بی‌نیاز از مبادله کالا بداند. این گسترش تجارت جهانی، دنیا را به ایده دهکده جهانی بسیار نزدیک کرده است و رقابت را بیشتر و البته بازار داد و ستد خارجی را نیز پیچیده‌تر کرده است. لذا مبادله کالا دیگر مانند بازارهای سنتی فقط شامل خریدار و فروشنده نیست، بلکه افراد و شرکت‌های دیگری از قبیل شرکت های بازرسی کالا نیز در امر صادرات و واردات کالا دخیل بوده و خدمات بسیاری را عرضه می کنند.شرکت های بازرسی کالا بصورت مستقل فعالیت می کنند. شرکت بازرسی برای جلوگیری از هرگونه اختلاف بین خریدار و فروشنده بر کالای مبادله شده در یکی از مراحل ساخت و تولید، پیش از حمل، در مبدا و یا مقصد بنابر درخواست شرکت خریدار نظارت و بازرسی می کند. این بازرسی شامل انواع کالای وارداتی و صادراتی، انواع مواد معدنی و صنعتی، بازرسی های بانکی و همچنین نمونه برداری از واحدهای تولیدی داخل کشور است. هر کشوری لیستی از استانداردهای اجباری برای کالاهای وارداتی دارد. چنانچه کد شناسایی (HS Code) کالای مذکور در آن لیست باشد بایستی استاندارد مربوطه در کشور مقصد نیز رعایت شود. به علاوه آزمایشگاه هایی داخل کشور هستند که مورد تایید سازمان استاندارد بوده و وظیفه شان نمونه گیری و آزمایش کالاها است. نتایج این آزمایشگاه ها مورد استناد شرکت های بازرسی کالا قرار می گیرد. در پایان همه این بازرسی ها، گواهی بازرسی کالا توسط شرکت های بازرسی صادر شده و به این صورت امکان ترخیص کالا از گمرک فراهم می گردد.بازرسی کالابازرسی کالا چیست؟در تجارت جهانی یکی از عمده نگرانی های خریدار، انجام تعهدات فروشنده بر طبق قراداد است تا محصول را با همان کیفیت و کمیتی که در قرارداد ذکر شده ارسال نماید. برای جلوگیری از هر گونه مشکل و مغایرتی، شرکت های مستقلی تحت عنوان شرکت بازرسی کالا(commodity inspection company) حضور دارند تا محصول را از هر لحاظ بررسی نمایند. به طور کلی به تمام عملیات بازرسی، نمونه‌برداری، آزمایش، اندازه‌گیری و دیگر فرآیندهایی که توسط شرکت بازرسی کننده به منظور تعیین کمیت و کیفیت محصولات، خدمات یا تأسیسات انجام می‌شود بازرسی کالا گفته می شود. بعد از بازرسی، نتایج حاصل را با مشخصات مندرج در قرارداد خرید تطبیق می دهند و بعد از تایید، گواهی بازرسی کالا صادر می شودوظایف شرکت بازرسی کالادر انجام معاملات در تجارت جهانی، برای جلوگیری از ایجاد اختلاف مابین خریدار و فروشنده، شرکت های بازرسی کالا به وجود آمدند. این شرکت‌ها با اعمال نظارت و کنترل کمی و کیفی و همچنین استفاده از مکانیزم های خاص، احتمال ایجاد اختلاف بین خریدار و فروشنده را به حداقل ممکن کاهش می دهند. وظیفه اصلی این شرکت‌ها بررسی و نظارت بر کیفیت و کمیت کالاهای وارداتی و صادراتی و صدور گواهی نامه‌ های مربوطه است‌. شرح وظایف، تعهدات و مسئولیت های شرکت های بازرسی کالا در قوانین سازمان های بین‌المللی آمده است که در ادامه به مهم ترین آنها می پردازیم.· بررسی صلاحیت و توانایی‌های کیفی فروشنده ( بازرسی اصالت فروشنده کالا)· بررسی کالا جهت تطابق کیفیت آن با سفارش صورت گرفته· ارزیابی کمیت کالا و تائید میزان سفارش شده· بررسی سال ساخت کالا و اطمینان از نو یا مستعمل‌ بودن آن· تائید محل تولید یا کشور سازنده کالا· بررسی نحوه بسته بندی و تائید آن· تائید وسیله حملاهمیت بازرسی کالا و تخصصی شدن آن سبب شد تا شاهد پدید آمدن تعداد زیادی شرکت‌ بازرسی در سطح جهان باشیم. از آنجایی‌ که بازرسی کالا به شیوه های گوناگون و در مراحل مختلف قابل انجام است، بازرسان این شرکت ها بر اساس توافق صورت گرفته بین خریدار (واردکننده کالا) و فروشنده (صادرکننده کالا) اقدام به کنترل و نظارت می‌نمایند. این اقدامات شامل موارد زیر است:نظارت بر روند ساختبررسی نهایی محمولهبررسی نهایی اسناد فنی تولید قبل از بارگیریآزمایش و نمونه‌برداری از کالا جهت انطباق محصول با متن قراردادصدور گواهی‌نامه‌های لازموظایف شرکت بازرسی کالاقرارداد بازرسی کالاقرارداد بازرسی کالا به سندی اطلاق می شود که بین مشتری و سازمان بازرسی کننده در خصوص «موضـوع بازرسـی» منعقد می شود. در قرارداد بازرسی کالا محورهای ذیل باید مشخص شده باشد:کالای مورد بازرسـی (ازجهـت مشخـصات ظـاهری، فهرسـت کـالا (list Packing) نـام سازنده، سال ساخت، نو یا دست دوم بودن کالا، سری ساخت، مارک، برند، نوع کـالا، ارزش کالا و …)کمیت شامل مقدار، تعداد، حجم و … به تفکیک فهرست کالابسته بندی و نشانه گذاری (نحوه، نوع و کیفیت آن)کیفیت کالا شامل مشخصات فنی یا استاندارد مورد نظر که درقرارداد درج می شود.زمان و محل بازرسی (در محل تولید یا محل نگهداری واستقرار کالا)دفعات بازرسیحدود و دامنه بازرسی کالاهای مشمول مقـررات اسـتاندارداجبـاری (گـواهی COI): مطابق ضوابط موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایرانروش بازرسی و ارزیابی انطباق اعم از : «بازرسی چشمی وفیزیکی» یا « بازرسـی چـشمی و فیزیکـی همـراه بـا ارزیـابی مـستندات » یـا « بازرس چشمی و فیزیکی همراه با نمونه بردار و آزمون» مشخص گردد.گزارشات و گواهی نامه های مورد نظر طرفیننوع تسهیلات و تعهدات مورد نظر طرفینکارمزد بازرسی و نحوه پرداخت آنحدود و دامنه بازرسی های اختیاری (گواهی PSI) که می تواند شامل یک یا چنـد مـورد از موارد ذیل باشد: بازرسی ظاهری و فیزیکی کالا، ارزیابی و تایید مستندات سازنده کالا، ارزیابی و تایید مستندات کـالا توسط شخص ثالت، نمونه برداری و آزمون کالا در آزمایشگاه سـازنده (Witness) ،نمونـه بـرداری و آزمون کالا در آزمایشگاه مستقل و اکرودیته، آزمون ارزیابی عملکرد کالا حـین کـار، بازرسـی حـین ساخت جهت تایید کمیت، کیفیت و بسته بندی کالا و …بازرسی کالا در تجارت بین‌المللاطمینان از کیفیت و مرغوبیت کالا‌ی وارداتی و صادراتی، همواره دغدغه اصلی تجار و دیگر فعالان بخش بازرگانی و از همه مهم‌تر مسئولین کشورهای مقصد بوده است. امروزه بازرسی کالا (commodity inspection) جزئی جدائی‌ناپذیر از پروسه واردات و صادرات است. گسترش این موضوع در سطح جهانی تا حدی بوده که از بازرسی کالا به عنوان یکی از مراحل پیچیده و کاملاً تخصصی بازرگانی یاد می شود. در این راستا کمیته جهانی استاندارد(ISO) به منظور تسهیل این امر، اقدام به تدوین دستورالعمل‌هایی در زمینه بازرسی کالا نموده است. در حال حاضر این استانداردها مرجع و منبع کشورهای مختلف جهان در مبحث بازرسی کالا شده است.بازرسی کالای وارداتی و صادراتی چیست؟بازرسی کالای وارداتی یا Surveillance (که به اشتباه در ایران سورویانس خوانده می‌شود) عبارت است از هرگونه کنترل، نظارت، بررسی، بازبینی، آزمایش، نمونه برداری، اندازه گیری و عملیات مشابه که در مورد کیفیت و کمیت و سایر موارد خصوصیات کالا صورت می گیرد. این بازرسی ها شامل خدمات، تاسیسات ، تجهیزات و فرآیندها نیز می شود. بازرسی به منظور تعیین مطابقت کالا با شرایط قراردادی و یا مشخصات از پیش تعیین شده و یا به جهت اعلام نظرات حرفه ای انجام گرفته و نهایتاً به صدور گواهینامه بازرسی منجر می شود.صادرات و واردات کالابازرسی کالاهای صادراتی و وارداتی می تواند قبل از حمل، در کشور مبدا و یا در کشور مقصد صورت بگیرد. مسئله دیگر بازرسی استاندارد اجباری است که لیست کالاهای مشمول استاندارد اجباری ( وارداتی و صادراتی) هر ساله براساس مصوبات شورای عالی استاندارد مشخص می شود. شرکت ها برای تولید، توزیع، واردات و صادرات آن ها مستلزم اخذ گواهینامه انطباق با استاندارد ایران هستند. شرکت بازرسی کالا باید نیروی انسانی ماهر با صلاحیت فنی و علمی را در اختیار داشته و از مراحل و روند بازرسی کالا گزارش دقیق فنی ارائه بدهند. چگونگی زمان و مکان بازرسی کالا در اعتبارات اسنادی باید به طور دقیق ذکر شده باشد. در صورت عدم اخذ گواهی بازرسی، کالا نمی تواند از گمرک ترخیص گردد. کلیه مشخصاتی که برای بررسی از لحاظ کمیت و کیفیت و بسته بندی مورد نظر است محدود به مواردی است که در سفارش بازرسی کالا آمده است و هر گونه تغییری توسط شرکت های ترخیص باید در اسرع وقت به اطلاع شرکت بازرسی کالا رسانده شود.یکی از معتبرترین و شایسته ترین شرکت های بازرسی کالا که با خیالی آسوده می توانید بازرسی کالاهای خود را به آنها بسپارید، شرکت بازرسی آستا می باشد..