مادرانه

صحنه اول. راننده اتوبوس عوارضی کرج را رد کرده و تلفنی نشانی پلی را می دهد که یک ربع دیگر به آنجا خواهد رسید. می گوید زیر پل منتظر باشید تا برسیم‌. زیر پل، چند نفر در تاریکی کنار جاده ایستاده اند و ماشین هایی که رد می شوند را تعقیب می کنند. متوجه رسیدن اتوبوس که میشوند، همه باهم دنبال اتوبوس میدوند تا توقف کند‌. نزدیک که میشوند میبینی یک خانواده اند. دو تا مرد و یک زن، چندتا هم دختر و پسر کوچک و بزرگ. یکیشان، پسری هم سن و سال خودم، با همه روبوسی میکند و ساکش را میگذارد توی صندوق و میاید بالا. مادرش هم پا به پایش سعی می کند تا جایی که میتواند خودش را از پله های اتوبوس بالا بکشد و با نگاهش پسرش را همراهی میکند تا بنشیند. راننده میگوید عجله دارد و باید حرکت کند. مادر تسلیم میشود. پایین میرود. و چشمش را میدوزد به پنجره. دست تکان می دهد. پسرک دست تکان می دهد. اتوبوس راه می افتد. ده دقیقه بعد گوشی پسرک زنگ میخورد. جواب میدهد و توضیح میدهد که جایش راحت است و همه چیز اوکی. میگوید که دیگر بروید خانه، گوشیم را صبح خاموش میکنم و به محض اینکه تلفنی پیدا کردم زنگ خواهم زد...صبح که میرسیم، ساعت ۵ صبح، در سرما و تاریکی ترمینال، خواب آلوده و با اضطراب، آدرس پادگان سلماس را میپرسد. سرباز است. شروع ۱۹ ماه خدمت. آخرین زنگ را میزند و رسیدنش را خبر میدهد. خدا میداند اصلا تمام شب را نخوابیده، مادر. صحنه دوم. نگهبان می گوید خانم ها نمیتوانند وارد خابگاه شوند‌. پسرک مادرش را نگاه می کند و می گوید مامان شما همینجا منتظر بمان تا من و داداش ببریم. ساک و چمدانش را بر میدارند و وارد خابگاه میشوند. چند طبقه بالا میبرند، در اتاق را باز می کنند، اتاقی نهایتا سه در چهارمتر، یک موکت و دوتا اسکلت فلزی که شبیه تخت اند‌‌. باقیش کلی آشغال و ظرف و کیسه و کاغذ کتاب گرد و خاک خورده. احتمالا مال ساکنین قبلی اتاق. رتبه کنکورش یادش می آید. اشتیاق چندماه گذشته و رویای دانشگاه تهران. و حالا امشب باید تنها در این اتاق بخوابد. برمی گردد پایین‌. مادرش جلوی خابگاه منتظر است. پشت سرهم توصیه های آخر را میکند‌. فلان چیز را فلان جای چمدانت گذاشتم. فلان چیز را فلان کن. اگر فلان چیز لازمت شد اینکار را بکن. مواظب آن یکی باش. پسرک فقط با چَشم گفتن هایش تائید می کند، انگار که دوست دارد این لحظه ها هر چه زودتر تمام شود. چَشم. چَشم. هوا دارد تاریک میشود. کم کم راه بیفتید تا به قطار برسید. دیشب سه تایی، مادر و دو برادر، با قطار آمده بودند برای ثبت نام و معارفه دانشگاه. امشب دوتایی، مادر و برادر، برمی گردند‌ خانه. و او میماند. و خدا میداند چقدر ته دلش میخواهد همراه مادر برگردد خانه. این اتاق بجای خانه و مادر، شوخی می کنید؟ خدا میداند که شاید تمام شب را نخواهد خوابید، مادر. صحنه سوم. چند دقیقه بیشتر به ساعت هشت و نیم نمانده‌. چند صدمتر هم بیشتر به ترمینال نمانده. پسرک یک کوله پشتی بزرگ پشتش آویخته و یک دسته ی ساک مشکی بزرگی را هم در دست گرفته. دسته دیگر ساک را مادرش گرفته‌. با یک دست چادرش و با دست دیگر ساک را. دوتایی دارند با عجله به سمت درب ترمینال قدم برمی دارند. درب ورودی شلوغ است. صف ماشین هایی که هرکدام مسافری آورده اند‌. دم در ساختمان ترمینال، چند کلمه ای بینشان رد و بدل میشود. مادر می ایستد کنار ساک و کوله. پسرک میرود داخل ساختمان. احتمالا برای اینکه بلیطش را بگیرد. برمی گردد. مادر و پسر بالاخره می رسند دم اتوبوس. ساک سیاه سنگین را تحویل اتوبوس میدهند. نفسی میکشند. کار دیگری نمانده. جز خداحافظی. خدا میداند…صحنه چهارم. روستا که ترمینال و اتوبوس ندارد. باید تا کنار جاده پیاده بیایند. کلی منتظر بمانند تا ماشینی گذری گیر بیاید و تا ترمینال تبریز بروند. مینی بوسها و خطی های شهرهای اطراف هم گاهی رد میشوند و صندلی خالی دارند. پدر و پسر و مادر تا لب جاده آمده اند و منتظرند. عصر جمعه آخرین روز تعطیلات است. هوا نیمه تاریک است. مادر، چادر گل گلی اش را دور صورت محکم گرفته. یکی دو متر عقب تر ایستاده، تلاش پدر و پسر کنار جاده برای گرفتن ماشین را با حسرت تماشا می کند. یک ساک خاکستری سربازی بینشان جا خوش کرده. نباشد هم از کلاه و لباس پسر میشود ماجرا را فهمید. اگر فرزند دیگری نداشته باشند، که بنظر میرسد ندارند، امشب باز خانه ساکت و خلوت میشود. این شب آخر مرخصی چند روزه پسرک، اول عزای چند روزه مادر است. خدا میداند…◾برای من تراژدی یعنی صحنه وداع مادری با فرزندش. وقتی بدرقه اش میکند تا راهی راهِ درازی شود. وقتی بند بند وجودش میخواهند که مانع رفتنش شوند، ولی دیگر تسلیم شده، رفتنش را پذیرفته، و فقط سعی میکند آن دم آخری هرکاری از دستش بر می آید بکند تا هرچقدر که میتواند "خانه" را هم همراه فرزندش بفرستد. مهدی یکبار برای مادرش نوشته بود که اولین پیامبر زن خداست. تنها پیامبری که دردی دوا کرده. زندگی را معنایی بخشیده. همه شان هستند. همه شان، تنها پیامبران معنابخش و دردکاه تاریخ اند.◾این چهارصحنه، و چندتای دیگر، در لحظه هایی که شاهدشان بودم، آنقدر رویم تاثیرگذاشته اند که واژه "مادر" خیلی وقتها، بعد از تصویر مادرم، بلافاصله اینها را برایم تداعی میکند. ضعف توصیف و بیرنگی روایتها از من است، و الا که ثانیه های تجربه کردنشان، حتی برای من تماشاگر هم، هرکدام یک تراژدی تمام عیار بودند. خدا میداند که برای…