جواب کرونا خاموشی‌ست...

پرونده شماره۷۴- علی کاشف/ نیما کلیدریویروس کرونا در کنار تمام مصائب و مشکلاتی که برای هرکدام از ما به‌جود آورده، سایه‌ای از ابهام و سردرگمی بر وضعیت تحصیل اکثر ما انداخته‌است. در پرونده این شماره از «در دانشکده» به مرور وضعیت و مشکلات آموزشی هم‌دانشکده‌ای‌هایمان -حاصل از مصاحبه با نزدیک به ۴۰ نفر از آن‌ها- در این دوران که برنامه‌ها و تصمیمات آموزشی بیش‌تر از هر موقع وابسته به زمان است، می‌پردازیم و پاسخ مسئولین مربوطه را در رابطه با برخی دغدغه‌ها در اختیارتان می‌گذاریم.اسامی راویان در متن پیشِ‌رو به صورت مستعار آورده شده‌اند. آموزش غیرحقیقیبرخط، برون‌خط؛ پاس‌کاری!حتی بعد از اتمام تعطیلات عید هم ویروس کرونا از موضع خود پایین نیامد و استادهایی را هم که پیش از عید، به امید آموزش حضوری، اقدامی نکرده‌بودند به صرافت تشکیل کلاس مجازی انداخت. حالا دروس نظری به صورت برخط و برون خط و حتی شده با ادغام دو کلاس برگزار می‌شوند. نتیجه این امید به برگزاری کلاس حضوری، فشردگی کلاس‌های بعد از عید است؛ امری که حتی با اتمام قرنطینه هم اجتناب‌ناپذیر بود. دکتر غضنفری علت انفعال در زمینه پیگیری برگزاری کلاس‌های مجازی پیش از عید را بی‌اطلاعی از ادامه‌دارشدن وضعیت قرنطینه دانست و اضافه کرد از نزدیک عید که نیاز به اقدام دانشکده بوده، پیگیری‌های آموزش هم آغاز شده و این فشردگی کلاس‌ها در سال‌های گذشته هم به دلایل متعدد صورت می‌گرفته. در ادامه گفت با توجه به بازخوردها به نظر می‌آید وضعیت برگزاری کلاس‌ها بعد از عید از لحاظ کمی بسیار خوب است. ما از برنامه دانشکده برای کنترل کیفیت کلاس‌ها، مخصوصا کلاس‌هایی که از پیش اعتراضاتی به آن‌ها وارد بوده، هم پرسیدیم که دکتر غضنفری با توجه به دقت نظر و سخت‌گیری دانشگاه در انتخاب استادان از این بابت ابراز آسودگی خاطر کرد. در ارتباط با آزمایشگاه‌ها نیز دانشکده به دنبال روندی جایگزین است و فعلا تفکیک آزمایشگاه به حضوری و مجازی و برگزاری بخش حضوری در فرصت تابستان(بعد از برطرف شدن مسئله کرونا)، طرحِ مدنظرشان است. چالش ارزیابیبا مجازی‌شدن آموزش و پیچیده‌شدن اوضاع امتحانات میان‌ترم، استادها روی به تمرینات تحویلی بیش‌تر و بعضا ارزشیابی‌های مستمر آورده‌اند. دکتر غضنفری نیز در این‌باره با اشاره به جمع‌بندیِ اصولی معاونت آموزشی دانشگاه -حاصل از هم‌فکری با دانشکده‌ها- دستورالعمل کلیِ ارزیابی را شامل بخش‌های فعالیت کلاسی، تکلیف، پروژه، سمینار و امتحانات مجازی عنوان کرد. مشخصا ایراد وارد به تمرین‌ها وجود این امکان است که همه یا بخشی از پاسخ‌های دانشجو، حاصل از دانسته‌های خودش نباشد و اعتبار کوئیزهای مجازی را امکان تقلب در آن‌ها و ناآشنا بودن شرایط امتحان برای دانشجو پایین می‌آورد. هم‌چنین امتحانات شفاهی مشکل زمان‌بر بودن را دارند. از طرفی این روش‌ها تا پیش از این فرصت یادگیری درس برای دانشجو بوده‌اند و با تقسیم نمره امتحان‌های میان‌ترم و احیانا پایانی روی آن‌ها این فرصت به‌نوعی از دانشجو سلب خواهد شد. لازم به ذکر است به دلیل بار کاری بیشتری که این روش بر دوش استادان می‌گذارد، اجرایی شدن آن نیازمند نظارت آموزش دانشکده است. تلفات واسه آخراشهدر این میان دغدغه مشترک دانشگاه و دانشجوهای ترم ۶ و بالاتر، فارغ‌التحصیلی است. نامشخص بودن وضعیت امور، از ‌آزمایشگاه‌ها و دروس عملی گرفته تا پروژه کارشناسی و کارآموزی، وضعیت را برای فارغ‌التحصیل کردن دانشجویان، علی‌الخصوص ترم ۸ و ۱۰ای‌ها سخت و مبهم کرده. آن‌طور که از صحبت‌های مسئولین و طرح‌های این‌طرف و آن‌طرف برمی‌آید کسی جواب مشخصی برای رفع این سردرگمی دانشجویان ندارد. از طرفی واقعیت مسلم این‌ است که دانشگاه نیز چاره‌ای جز فارغ‌التحصیل کردن بچه‌های ترم آخری ندارد چراکه گنجایش خوابگاه، غذای سلف و حتی خود کلاس‌ها گزینه‌ دیگری برای آن قرار نمی‌دهد. در ادامه به برخی از موارد مشکلاتی که میان دانشجوها شایع بوده می‌پردازیم.از دور کار بیاموزیداغلب دانشجوهای ۹۵ سال گذشته کارآموزی‌شان را گذرانده‌اند و الان فرصت پرکردن فرم‌های کارآموزی تابستان برای ورودی‌های ۹۶ است، به همین خاطر عمده کسانی که برای گذراندن کارآموزی در این دوران به مشکل خورده‌اند ۹۴ای‌اند. مهدی، ورودی ۹۴ مهندسی شیمی است. چون دیر برای کارآموزی اقدام کرده‌بود با دردسر توانست تأییدیه کارآموزی را از دانشکده بگیرد.آن روز بالاخره اولین جلسه کارآموزی را گذرانده‌بود و خیالش کمی راحت شده بود که حوالی عصر از پالایشگاه خبر رسید به خاطر وضعیت پیش‌آمده فعلا کارآموزی‌ها را تا بعد از عید لغو کرده‌اند. رسیدن موعد مقررِ بعد از عید برای تعیین وضعیت و حتی موعد تمدید شده‌اش هم در تغییر شرایط تاثیری نمی‌گذارد و آخرین‌بار از طرف پالایشگاه توصیه می‌کنند به گزینه‌های دیگر کارآموزی هم فکر کند. دانشکده اما در جوابش گفته «چند مورد مشابه شما که ممکن است به خاطر کارآموزی برای فارغ‌التحصیلی به مشکل بخورند هستند و جای نگرانی نیست. ما درحال بررسی وضعیت و مشورت با استادهای مربوطه برای تعیین تکلیفتان هستیم». خود مهدی می‌گوید: «باید خودمون از دانشکده پیگیر اوضاع بشیم و با‌این‌که از آخرین ایمیل چند هفته‌ای گذشته، هنوز خبری نیست. سوال‌های مختلفی با فرض هرکدوم از شرایط به‌وجود میاد که پرسیدیم و جواب همشون «جای نگرانی نیست» بوده. از دوستان من کسانی هم هستند که کارآموزی‌شان را در شرکت دیگری می‌گذرانند و فعلا به صورت دورکاری مشغول آن هستند؛ ولی آن‌ها هم هنوز مطمئن نیستند این روش مورد تأیید دانشگاه و دانشکده باشد.»وضعیت کارآموزی شرکت حفاری شمال هم که قرار بود دانشجوهای نفت ۹۵ و ۹۶‌ای که بعضا از سال گذشته برای آن اسم‌نویسی کرده‌بودند مشخص نیست. هرچند این شرکت در اثر شیوع کرونا تعطیل نمی‌شود، با توجه به نامشخص بودن وضعیت کارآموزی آن و روند طولانی لیست‌گیری سال گذشته، احتمال برقراری آن پایین است.گویا فعلا دانشکده برای این امر تصمیمی نگرفته و از دکتر سعادتمند هم که در ارتباط با وضعیت کارآموزی دانشجوها پرسیدیم، جواب داد « پاسخی که آموزش دانشگاه داده این است که تا اواخر اردیبهشت صبر کنیم و اگر شرایط برای کارآموزی حضوری برقرار شد که دانشجویان به صورت فشرده کارآموزی را انجام می‌دهند. در غیر این‌صورت، تصمیم دیگری برای کارآموزی گرفته خواهد شد و اطلاع رسانی می‌گردد. در هر صورت نگران نباشید. تمهیدات لازم برای دانشجویان ترم آخری منظور خواهد شد».پروژه، تئوری یا عملی فشرده!واضح است که امکان پیش‌برد بخش عملی و آزمایشگاهی پروژه‌های کارشناسی و کارشناسی ارشد در این شرایط وجود ندارد و اکنون پروژه‌ها متوقف و یا حتی‌الامکان به صورت تئوری پیش‌برده می‌شود. دکتر غضنفری در ارتباط با این مسئله ابتدا به امکان برگزاری دفاع‌ها در دو نوبت انتهای این ترم و انتهای شهریور به صورت مجازی اشاره کرد و گفت نیازی به تمدید زمان پروژه نیست چراکه برای اعلام نمره پروژه در این نیم‌سال تا انتهای شهریور فرصت وجود دارد. دانشکده درحال بررسی شرایط است تا بخش عملی پروژه‌ها را تا حد امکان با حالت تئوری(برنامه‌نویسی، شبیه‌سازی و...) مناسب جایگزین کند. هم‌چنین دانشجویان می‌توانند از فرصت تابستان(بعد از برطرف شدن مسئله کرونا) برای انجام تست‌های آزمایشگاهی‌شان به صورت فشرده استفاده کنند. اما پای حرف بچه‌ها که می‌نشینیم، می‌بینیم که وضعیت آن‌قدرها هم ساده نیست.سامان، ورودی ۹۵، این ترم واحدهای کمتری برداشته‌بود تا به راحتی بتواند به بخش‌های آزمایشگاهی پروژه‌اش بپردازد؛ اما مثل اکثر ۹۵ای‌های دیگر برای پروژه به مشکل خورده‌است. پروژه او ارتباط مستقیم با مرکز بیوتکنولوژی(بایو) و نیاز به پیگیری و چک‌کردن مرتب نمونه‌ها دارد. او حتی حدود هفته دوم اسفند و بعد از فراگیر شدن کرونا هم با استفاده از نامه‌ توانسته به نمونه‌های آزمایشگاهی‌اش در مرکز بایو دسترسی داشته‌باشد؛ اما از اواخر اسفندماه برای این امر با او همکاری نشده. خودش در این رابطه می‌گوید: «دو سه روز قبل از عید بود که دوباره به دانشگاه رفتم و حراست من رو راه داد؛ اما مسئولین مرکز بایو علی‌رغم این‌که کارکنانش حضور داشتن، به‌جز مشاهده و چک کردن نمونه‌ها، اجازه‌ دیگه‌ای بهم ندادن و این چک کردن هم تأثیری توی پروژه من نداره.» بعد از این ماجرا استاد پروژه سامان به او پیشنهاد داده برای ادامه پروژه، از نتایج مقالات مشابه استفاده کند و درواقع پروژه بیشتر حالت مرور و بررسی داشته‌باشد. به قول خود او «من، به بیانی، افق‌های روشن‌تری برای پروژه‌ام می‌دیدم و با این اوصاف مجبورم سطح اون رو در حد یک review پایین بیارم و حتی مطمئن نیستم همین هم به‌خوبی قابل انجام باشه، چون خیلی‌ از پایان‌نامه‌هایی که در در حوزه مشابه پایان‌نامه من هستند هنوز دفاع نشدن و قابل دسترسی نیستن. تا اون‌جایی که من خبر دارم اکثر دانشجوهایی که پروژه‌هاشون مرتبط با مرکز بایو هست هم سردرگمن و خط مشی‌ای با توجه به شرایط براشون مشخص نشده. خبر دارم بعضی‌ها پروژه‌های چند مرحله‌ای داشتن و تا این مرحله عملی رو نگذرونن نمی‌تونن برن سراغ قدم‌های بعدی».دکتر غضنفری در ارتباط با این مسئله ابتدا به امکان برگزاری دفاع‌ها در دو نوبت انتهای این ترم و انتهای شهریور به صورت مجازی اشاره کرد و گفت نیازی به تمدید زمان پروژه نیست چراکه برای اعلام نمره پروژه در این نیم‌سال تا انتهای شهریور فرصت وجود دارد.این روزها در میان دانشجوهای ارشد بحث افزایش سنوات به‌خاطر از دست دادن این ترم برای رسیدگی به پروژه‌هایشان، بحث داغی شده. پروژه‌های کارشناسی ارشد بسته به میزان پیشرفتشان بعضا در مرحله تست دادن و نتیجه‌گیری و یا در میانه مسیر و در مرحله سنتز بوده‌اند و تابه‌حال ماده‌هایشان خراب شده است و هزینه‌هایی برایشان به بار آورده. یکی از دانشجویان ارشد می‌گوید: «تقریبا از ۴ام اسفندماه تعطیلی شروع و هنوز هم ادامه داره و می‌شه گفت یک ترم رو از دست داده‌ایم. خیلی از بچه ها خوابگاهی هستند و با این وضع حداقل تا آخر ترم امکان حضورشان در تهران نیست و حداقل کاری که دانشگاه می‌تواند انجام دهد این است که یک ترم به سنوات اضافه کند.»پیش‌بینی وضعیت برای مسئولین ناممکن است و شاید حتی فرصت تابستان که دانشکده و دانشگاه روی آن حساب می‌کنند هم فراهم نشود؛ اما آن‌‌طور که از صحبت‌هایشان برمی‌آمد، در تلاش‌اند چاره‌ای برای مشکلات مطرح‌شده پیدا کنند. از طرفی آن‌چه در صحبت‌های دانشجوها می‌یابیم، ایرادات روش‌های به‌کارگرفته شده‌ و نگرانی‌شان از مشخص نبودن مواضع دانشکده در برابر مشکلاتشان است. هدف ما رساندن حرف‌های دو طرف به گوش هم بوده‌است و امیدواریم حداقل گامی در راستای آن برداشته باشیم.