برخاستن از نو در نیمۀ دوم عمر (قسمت نهم)

خداحافظی که کرد گوشی را قطع کردم اما منگ بودم. حیرت‌زده و پر از افکار گوناگون.مریم کاش قدر خودت را می‌دانستی و از انفعال دست برمی‌داشتی. واقعا حیف توست که رشد نکنی. در دلم به او گفتم.تمام مدتی که در آشپزخانه به آشپزی و کارهایم مشغول بودم فقط دلم می‌خواست تمام شود بیایم حرف‌های مریم را در دفترم مکتوب کنم. هم بعنوان خاطره روزانه هم مطلبی که بیشتر به آن بیندیشم. مریم مدتها بود با پدر و مادر و مابقی تلخ‌تر شده بود و انگار همۀ نفرت‌ها مدام با فشار درونی و بیرونی باز تولید و باز نشر می‌شد و او بر سر خودش و افراد نفرت انگیز خانواده می‌ریخت. و بعد هم عذاب وجدان و ترس بود که به جانش می ریخت. یکی از دوستان مریم هم به او گوشزد کرده‌بود که اگر روزی مادرت از خواب بر‌نخواست چه. مادرش بدون اینکه بگوید چه گفته بینشان دعوا شده شکایت به خواهر و برادر کوچکش برده بود. خواهر کوچکش عنوان کرده بود اگر مادر سکته کند من و ما از چشم تو می‌بینیم و خلاصه همۀ آن شرایط بد نتوانسته بود چیزی را تغییر دهد. فقط مریم عصبی‌تر شده بود. هر شب یا صبح که از خواب برمی‌خواست می‌نوشت کاغذی و می‌زد به دیوار که ظلم نکن یا دعوا نکن یا این و آن را انجام نده. اما گاهی کاملا شرایط سیصد وشصت درجه ویران‌تر می‌شد.تقریبا هشت ماهی بود شرایط خیلی خرابتر شده بود. نکته جالب این بود که مریم می‌گفت نیازمند محبت نداشتۀ این زن و مرد خرفت نیستم اما وقتی مادرش می‌گفت هیچ کسی هم از تو خوشم نمی‌آید او به شکل بدی قفل می‌کرد و مژه ها و ابروها ویران می‌شد. دوباره چرخه غلط و قیافه زشت و حال بد. در یک دعوا که او بود و مادر و خواهر و برادر کوچک، حرف زدند. از حرفهای سیاه و تندی که بین شان گذشت چیز زیادی نگفت و بغض می‌کرد و من هم گفتم اصلا راجعش حرف نزن، بی‌خیال.خلاصه که در آن بین برادر کوچک ضمن دلجویی از مریم گفته بود بیماری یا مشکل فقط مربوط به پیری و سن بالا نیست ممکن است به هردلیلی رخ دهد برویم بیرون و تصادفی چیزی و ... بنابراین واقعا ما نیاز داریم به همدیگر و... خلاصه حرف هردو طرف را شنید و حرف مادره را از روی عصبانیت دانسته بود و گفته بود ما همدیگر را دوست داریم. من خودم به خاطر خوبیهات در کودکی‌ام دوستت دارم و ... هرچند برای مریم خوشایند بود اما باورپذیر نبود. سپس با همه ی حرف‌هایی که رد و بدل شده بود گفته بود که نکتۀ طلایی:و اشاره کرده بود که اگر نمی‌توانیم همدیگر را دوست داشته باشیم می‌توانیم مسالمت آمیز کنار هم زندگی کنیم .مثل ما و همسایه‌ها. کاری به هم نداریم اما با همدیگر هم دعوا نداریم. ما در خانه نیز می‌توانیم چنین باشیم. انگار با این حرف بار روانی از روان مریم برداشته شد. بله مریم ناخواسته اسیر این مساله بود هم مهرشان را می‌خواست ناخودآگاه هم این که می‌گفت از آن‌ها بیزارم. یکهو انگار نگاه سوم و زاویه جدیدی پیش رویش گشوده شد.در درون پذیرفت که وقتی می‌گویند باید جایی به آشتی با والدین یا خانواده رسید و رها شد از این موضوع این به معنای دوست داشتن و علاقه به آنها نیست. این چرخۀ غلط با مسالمت نیز متوقف می‌شود. تصمیم گرفت دست بردارد از اخطار وزن زیاد مادرش و غذاهای چرب وسرخ کرده و کارهای مادرش و جاروبرقی بودن پدرش. هیچ قطعیتی برای هیچ چیز وجود نداشت و در ضمن بقول برادر کوچکش هر کدام مسیر خود طی کنیم و بر دیگری دیکته نکنیم و البته که به کار دیگری دخالت نکنیم.مریم پذیرفت نمی‌تواند دوست‌شان داشته باشد حداقل فعلا. اما می‌تواند با این مسالمت اوضاع را پاکیزه نگه دارد. به امید انکه در روانش نیز به این مسالمت برسد و سپس به وادی بهتری گام نهد. بسیار شنیده بود باید در ذهن نیز این گره گشوده شود. که این گشایش، گشایش های دیگری را در بر‌ دارد. بنابراین این مسالمت به‌جای دوستی تقلبی و ظاهری واقعا به مریم کمک کرده بود.- این مسئله را تازه نفهمیده‌ام مریم جان. سالهاست درگیرم اما تازگی بیشترتر و البته با درگیری و مشکلات بیشتر. در فیلمی در دوران کرونا طرحش در ذهنم ریخته شد. نامش یادم نیست اما آن سرباز در میدان مین که ماجرایش طولانی بود و پا بر روی مین، کم کم در روندی به لحاظ روانی با پدرش که متاسفانه خشن بود به یک صلحی رسیدند. یا نمی دانم بهتر باشد بگویم به یک بخشش و گذر رسید. خلاصه نکته‌ای دیگر هم اینکه دیده‌ا‌‌م در فامیل بسیار که خیلی‌ها مثلا به پدر و مادر خویش ظلم کردند و بعد عقوبت‌های سنگینی پس داده‌اند و یا مثلا فرزندان‌شان همان کار را با ایشان کرده‌اند و بسیار مسائل دیگر. من اما دنبال فراتر از اینها بودم، ریشه‌ای‌تر. چرا عمۀ بزرگم در هشتاد و هفت سالگی از خاطرات تلخش با مادرش(مادربزرگم) می‌گفت و هنوز با بار منفی نه صرفا خاطره‌ای روی دلش مانده‌بود. یا چرا یکی از اقوام که با مادرش مشکل داشت قبل و بعد از مرگ مادرش، می‌گفتند برود سر قبر مادرش حلالیت بطلبد شاید گره کور مشکلاتش گشوده شود؟سوالی که سالها مریم را چون خوره تردید و ترس فرا می‌گرفت و از سویی اینکه واقعا پس چه می‌شود ظلم آن پدر و مادرها؟ و حالا انگار پرده‌ها کنار می‌رفت یکی یکی. این گره کور در روان فرد اگر گشوده نمی‌شد انگار مانعی بزرگ بود و سدی که شریان زندگی به کندی و سختی عبور از آن می‌کرد و فرد با خویش کامل نمی‌شد و همیشه این پازل لنگ بود.بالاخره جایی باید این زنجیزۀ معیوب شکسته می‌شد. عجیب‌ترین تجربه روانی مریم برمی‌گشت به سه روز قبل از مرگ داییش در چند ماه پیش. دایی که اصلا زندگی موفقی نداشت. کودکی اسفبار و دعواهای بسیار برادران ناتنی و شرایط سخت و حتی اختلاف با برادر تنی و دعوا با مادرش. و ثمرۀ دو ازدواج ناموفقش هشت فرزند بود. او که مدتی بود بعد از ابتلای دوباره به کرونا و شرایط سخت زندگی و خستگی کاری، احساس ضعف شدیدی کرده بود و کار فصلی‌اش هم تمام شده بود، گفته بود آنقدرخسته ام که دلم می‌خواهد ساعت‌ها بخوابم. اینها را در تماس با مادر مریم بیان کرده‌بود و بعد گفته‌بود که برود سر قبر مادرشان. و گفته بود من قوت ندارم( ضعف و خستگی). انگار این چرخه دیگر به مراحل آخر رسیده‌بود و باید با خودش کامل می‌شد.پس مریم با خود اندیشیده‌بود که به لحاظ روانی گذر از این رنج‌ها و صلح نه حتی به معنای دوست داشتن البته، یک مرحله رشد روانی است و حتی یک الزام برای رشد چه درون و چه بیرون. گفت بسیار سخت بود برایم رسیدن به این مرحله و چون هنوز با این سن و سال با خانواده یک‌جا زندگی می‌کنم هزار برابر سخت‌تر از روال عادی. زخم‌ها یا مدام تازه می‌شود یا زخم تازه‌ای می‌خوری. اما با پذیرش غم انگیز این ماجرا که باید اینجا زندگی کنی و فعلا امکان دیگری نداری و اینجور حرفها، تصمیم گرفته بود گره کور روانی نفرت به خانواده را شل کند.