گزارش برنامه پرسش و پاسخ با معاونت فرهنگی دانشگاه

دوم اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۱ پوستر برنامۀ پرسش و پاسخ با معاونت فرهنگی دانشگاه تهران - آقای دکتر بهرامی - با عنوان «قانون پوشش» در کانال بسیج دانشجویی دانشگاه تهران قرار گرفت و در گروه‌ها و شبکه‌های اجتماعی دانشگاه دست به دست شد. این برنامه حول موضوعاتی چون برنامه‌های آینده دانشگاه، آیین‌نامه‌ها و البته «ضوابط پوشش در دانشگاه» و اقدامات اخیر دانشگاه در خصوص مسئلۀ پوشش طراحی شده بود. پس از پخش شدن اطلاعیۀ برنامه، جریان‌هایی مقابل این برنامه شکل گرفت که نهایتاً منجر به انتشار اطلاعیه‌ای از سوی هدایت‌کنندگان این جریان‌ها و دعوت به تجمع در اعتراض به قانون پوشش دانشگاه شد‌. هماهنگی این تجمع با چندین مرتبه تغییر زمان و مکان آن، ادامه یافت. به نظر می‌رسید این تغییرات ناگهانی جهت سردرگم کردن متولیان فرهنگ و قانون دانشگاه و نیز اخلال در برنامۀ بسیج دانشجویی است. نهایتاً بنا شد تجمع حوالی ساعت ۱۴:۳۰ روز چهارم اردیبهشت ماه ۱۴۰۱ برگزار شود‌.روز تجمع همچنان مکان دقیق تجمع مشخص نبود. برخی افراد در گروه‌های ده بیست نفره در مکان‌های متفاوت دانشگاه جمع شده بودند و مدام در انتظار دیگر نفرات مکان خود را تغییر می‌دادند. تعداد محدودی از دانشجویان مقابل پردیس هنرهای زیبا یک‌ربع قبل از برنامه شعارهایی از جمله «آزادی اندیشه با ریش و پشم نمی‌شه»، «دانشگاه پادگان نیست» و ... سر دادند، اما پس از مدت اندکی به تجمع خود خاتمه دادند و به سمت کتابخانۀ مرکزی حرکت کردند.رأس ساعت ۱۵ برنامۀ پرسش و پاسخ آغاز شد. در بخش ابتدایی برنامه آقای دکتر بهرامی به تغییرات اجتماعی و سبک زندگی در جهان مدرن پرداختند و مهم‌ترین ماموریت دانشگاه را آموزش زندگی سالم برشمردند. آقای غفاریان به عنوان اولین نمایندۀ دانشجویان، در ابتدا به عدم اقناع دانشجویان توسط معاونت فرهنگی دانشگاه قبل از اجرای آیین‌نامه‌ها و اقدامات خود اشاره و از این روند نادرست انتقاد کردند. دکتر بهرامی در پاسخ به نکات مطرح‌شده در خصوص ضعف مدیریت فرهنگی دانشگاه، با اشاره به مدت زمان کمی که مسئولیت‌‌شان را تحویل گرفته‌اند، به گونه‌ای از زیربار پاسخ‌گویی به این مورد فرار کردند و فرصت ‌خواستند. همچنین تایید کردند که دانشگاه تهران کارنامۀ فرهنگی غیرقابل ‌قبولی دارد و ریشۀ بسیاری از آسیب‌ها به مدیریت سال‌های گذشته دانشگاه بازمی‌گردد. ایشان گفتند مدون بودن آیین‌نامه‌های دانشگاه از سال‌های گذشته و تعهد دادن همۀ دانشجویان در زمان ثبت‌نام مبنی بر رعایت موارد این مرام‌نامه است. درحین ارائۀ دکتر بهرامی دانشجویان معترضی که اطلاعیه‌های تجمع را پخش‌ کرده‌ بودند، وارد سالن شدند.پس از آن، خانم عوادزاده نمایندۀ انجمن اسلامی دانشجویان مستقل، نمایندۀ دومی بودند که بایستی نکاتشان را مطرح می‌کردند؛ اما عده‌ای از دانشجویان ناظر، به نحوۀ انتخاب نماینده‌های برنامه اعتراض کرده و باعث ایجاد بی‌نظمی در روند جلسه شدند. مجریان برنامه از آن‌ها دعوت نمودند که نوبت بگیرند و پشت تریبون صحبت کنند. باآرام شدن فضای سالن نمایندۀ انجمن دانشجویان مستقل با تصریح به وقوع برخوردهایی گشت‌ارشادگونه از سوی حراست با دانشجویان ابراز شکایت نمودند و خواستار بیان شدن اقدامات دیگر مدیریت دانشگاه در این مقوله شدند. دکتر بهرامی تصریح کردند که راهبردهای پوشش در دانشگاه محدود به امضای آیین نامه نبوده و افزودند علاوه بر این موضوع، در مسائل فرهنگی دیگر نیز برخورد درست، عاقلانه و منطقی صورت نگرفته‌است. همچنین در ادامه افزودند: «راهبرد من ارتقای مهارت‌ها، دانش‌ شما و فراهم کردن یک محیط برای یادگیری استانداردهایی است که جهان قبول دارد. ... ما از اینگونه اقدامات اگرچه هم اکنون هم انجام می‌دهیم، برنامه‌ریزی خواهیم کرد برای آینده».نفر بعدی، آقای رشیدی به عنوان نمایندۀ جمعی از دانشجویان حاضر در جلسه بودند که پشت‌ جایگاه رفتند. ایشان پس از اشاره به برخورد حراست با دانشجویان به علت پوشش‌، تذکر دادن، چک کردن و بعضا گرفتن کارت دانشجویی‌شان بعد از بازگشایی دانشگاه، افزودند «امروز تجمعی با تعداد محدودی برگزار شده و در این هنگام تعدادی از نیروهای حراست شروع به فیلم‌برداری و تهدید ما به تبعات پسینی می‌کنند». همچنین اشاره کردند که امروز دانشگاه پر از نیروهای لباس شخصی بوده‌ که نه کارمندند و نه دانشجو و جای سوال است که چرا در دانشگاه هستند. آقای دکتر بهرامی در پاسخ اشاره کردند که تا به امروز یک مورد گزارش مبنی برگرفتن کارت دانشجویان نداشته‌اند که با اعتراض جمعی از دانشجویان حاضر در برنامه روبرو شد.در ادامه با اشاره به اینکه بعضی از دانشجویان با لباس خانگی و یا پاره در دانشگاه دیده شده‌اند، فرمودند: «آیا کرامت را خود شما نباید حفظ کنید؟». در این قسمت از برنامه بعضی از حضار کاملا مخل نظم جلسه شدند و به صورت مکرر صحبت‌های معاونت فرهنگی را قطع نمودند و تذکر چند باره و دعوت مجری به صحبت‌کردن پشت ‌تریبون نیز کارساز واقع نشد. در سالن نیز دانشجویان با سر دادن شعارهای «گفتگو، گفتگو حق مسلم ماست»، «دانشجو، دانشگاه بی‌قانون نمی‌شه» و «آزادی انتخاب حق مسلم ماست» سعی در آرام کردن فضای جلسه داشتند. در نهایت پس از تذکر دوبارۀ مجری، دکتر بهرامی با بیان اینکه اولین فرد برای محافظت از خود، شخص خود انسان است.آقای گلیکانی فعال دانشجویی و از حاضرین و شاهدین تجمع اردیبهشت ماه سال ۹۸ اظهار داشتند که تمایلی به ورود به بحث حجاب و فضای قطبیت‌زدۀ آن ندارند و ترجیح می‌دهند تا خود خواهران دربارۀ این مسئله صحبت کنند. ایشان در پاسخ به ادعای آقای رشیدی فرمودند که اشتباهی که دائما در خصوص حضور لباس شخصی‌ها در حال تکرار آن هستیم، این است که بخشی از دانشجویان، طیف دیگری از دانشجویان را در فضای دانشگاه به رسمیت نمی‌شناسند و حضور و بروز اجتماعی افرادی که مثل آنها نیستند را نادیده‌ می‌گیرند. در این زمان بود که باز با دخالت یک دانشجو صحبت ایشان قطع شد! ایشان مجدداً تاکید کردند که مشکل شما به رسمیت نشناختن طیف مقابل خودتان است. همچنین مطرح کردند که با شعار آزادی تبدیل به بزرگ‌ترین سرکوب‌گر شده‌اید. در این لحظه باز دانشجویان معترض با ایجاد سروصدا امکان ادامۀ صحبت را از ایشان گرفتند. آقای گلیکانی در ادامۀ صحبت‌شان در اشاره به برادری که گفته بودند: «ما تجمع شکل داده بودیم آمده‌اند ما رو سرکوب کنند»، عنوان کردند: «در جدول زمانی برنامه اگر رجوع کنید از دو روز گذشته پوستر این برنامه اطلاع رسانی شده بود و شما در واکنش به این برنامه اطلاعیۀ تجمعی رو منتشر کردید». در ادامه نیز عنوان کردند عدم توانمندی فرهنگی‌ آقای دکتر بهرامی برای بنده مسجل شده است، که دکتر بهرامی در واکنشی درخواست کردند جناب گلیکانی تشویق شوند. آقای گلیکانی مجدداً در اشاره به صحبت ابتدای جلسۀ دکتر بهرامی خاطرنشان کردند: «اتفاقی را گازانبری انجام‌دادن نشان‌دهندۀ ضعف مدیریتی شما است». در این هنگام یکی از دانشجویان مجدد صحبت ایشان را قطع کردند و مطرح کردند که: «بسیج بودجه می‌گیرد اما دانشجویانی که اینجا هستند با چند زنگ جمع شده‌اند». در پاسخ به این سخنان که نظم و سمت‌وسوی صحبت ایشان را عوض کرد، آقای گلیکانی مطرح نمودند که «آری ما همیشه با پول جمع می‌شویم، ما همیشه با رانت جمع می‌شویم، ما همیشه با کسری سربازی جمع می‌شویم، فقط شما هستید که اعتقاد دارید، فقط شما هستید که پای اعتقاداتتان می‌ایستید، فقط شما هستید که هزینه می‌دهید، ما هم که یه مشت مزدوری هستیم که...»؛ که این سخنان تشویق حضار را به همراه داشت و در ادامه باز با بی‌احترامی و صحبت‌های ناشایست که دور از شان محیطی آزاد برای گفت‌وگوست، به‌همراه بود؛ رفتارهایی که جایی برای ادامۀ صحبت‌های ایشان باقی نگذاشت درحالی که بخشی از سخنان ایشان باقی مانده‌‌بود.گرچه همۀ دانشجویان در پوستر و فراخوان برنامه از دو روز قبل، دعوت به گفت‌وگو و طرح پرسش از معاونت فرهنگی دانشگاه شده‌‌بودند، اما افرادی در حین جلسه با اظهارات بی‌اساس، کسانی را که پشت تریبون می‌ایستادند گزینشی خطاب می‌کردند و نظم جلسه را به حاشیه می‌کشاندند. این افراد به صورت مکرر توسط مجریان برنامه دعوت به صحبت می‌شدند، اما در بین برخی از حضار تقیدی به نظم و رعایت قواعد و ضوابط برنامه وجود نداشت.نفر بعد آقای بهرامی از فعالان سابق صنفی خوابگاه‌های سطح شهر پشت تریبون قرار گرفتند و در ابتدا خواستار حفظ نظم جلسه شدند. سپس در خطاب به دکتر بهرامی عنوان کردند: «حراست چه زمانی امر به معروف کرده‌اند که الان سعی به نهی از منکر دارند و دانشجویان را تهدید می‌نمایند؟». در ادامه ایشان نسبت به حضور افرادی مسن که جزو کادر و اساتید دانشگاه نیستند ولی در دانشگاه به دنبال دانشجوها می‌روند اعتراض نمودند. مطلب بعدی که مطرح شد اشاره به قواعد و ضوابط ارسالی از وزارت علوم بود و تصریح به این مورد که اگر قواعدی قرار است رعایت بشود؛ چرا ابتدا در سطح جامعه اجرا نمی‌شود و سپس به دانشگاه نمی‌آید؟ایشان با اذعان به لزوم اجرا و اطاعت از ضوابط که جزو قوانین است و باید اطاعت شود، نحوۀ برخورد حراست با دانشجویان را از ابتدا ناشایست خواندند.سپس خانم خلیل‌زاده به جایگاه تشریف آوردند، ایشان با اشاره به صحبت آقای بهرامی، نمایندۀ سابق صنفی خوابگاه‌ها عنوان کردند که مبدع تحول، دانشگاه است و نه جامعه! در ادامه افزودند، نیاز است برای حفظ شان اکادمیک دانشگاه در برابر هنجارها و آسیب‌های اجتماعی، حراست فیزیکی شایسته‌ای از آن داشته‌ باشیم. از جمله مواردی که در این مورد مطرح شد، حضور افراد غیر دانشجو در دانشگاه، عدم کنترل ورود و خروج، استعمال دخانیات و روابط خارج از چهارچوب و مکان‌هایی که نظارتی بر آن‌ها وجود ندارد، بود.در این قسمت از صحبت‌های ایشان عده‌ای از حضار با قهقهۀ بلند علاوه بر اخلال در نظم برنامه، اقدام به تمسخر اعتقادات و مطالب ایشان نمودند. جای تعجب بسیار است که چگونه افرادی که شعار «آزادی انتخاب، حق مسلم ماست» را می‌دهند، در برابر نظرات دیگران دست به چنین اقدامی می‌زنند که مشخصا لوازم آزادی را از بین می‌برد!در انتها خانم خلیل‌زاده اشاره‌ کردند که دانشگاه کماکان تعریف دقیق و مشخصی در مورد پوشش ندارد و به دانشجویان نیز آن را ابلاغ نکرده است. همچنین اعلام دقیق و غیرمحافظه‌کارانه در خصوص جزئیات آیین نامۀ انضباطی را از آقای دکتر بهرامی خواستار شدند.آقای دکتر بهرامی ضمن اشاره به دردسترس بودن آیین‌نامۀ عفاف و حجاب از سال ۷۴ در اینترنت، فرمودند که مصادیق مشخص آن در حال حاضر موجود است. معاونت فرهنگی قول دادند که این مصادیق و موارد آیین‌نامه را در طی دوهفتۀ آینده از طرق مختلف به اطلاع دانشجویان خواهد رساند. ایشان در رابطه با ایجاد فضای فیزیکی مناسب در دانشگاه عنوان کردند که توانایی این اقدام از اختیار معاونت فرهنگی به تنهایی خارج است و نیاز به همت سازمانی در مدیریت دانشگاه دارد.نفر بعدی که پشت تریبون رفتند خانم داوودی بودند. ایشان در ابتدای صحبت‌هایشان اشاره کردند که قواعد و ضوابط دانشگاه مشخص نیست که از کجا و از چه طریقی مشخص می‌شود و این وضعیت حجاب را نشانۀ هویت‌ و مقاومت‌ خود قلمداد کردند. در ادامه ایشان با تاکید آقای رشیدی مبنی بر تذکر افراد لباس شخصی در دانشگاه، از دانشجویان بسیج دانشجویی خواستار مطالبۀ عدم حضور افراد لباس شخصی در دانشگاه شدند. همچنین ایشان در رابطه با محدودیت‌های ناشی از قواعد و قوانین دانشگاه عنوان کردند تا جایی که رفتار و تفریحات من منجر به آزار و اذیت دیگران نشود، نیاز به قانون و مقرراتی وجود ندارد. ایشان صراحتاً مطرح کردند که قانون را صرفا تا جایی که حافظ حریم شخصی‌ خودشان باشد مشروع می‌دانند.آقای دکتر بهرامی در مقام پاسخ‌گویی مجدداً کمبود کادر حراست برای بازگشایی سردر دانشگاه را مطرح کردند. در ادامه ناظر به صحبت خانم داوودی مبنی بر رعایت قانون در صورت تطابق با حریم شخصی، ایشان فرمودند که با چنین استدلالی هر فردی می‌تواند مبتنی بر مصالح شخصی خود قوانین اجتماعی را زیر پا بگذارد! در این قسمت از برنامه با بی‌ادبی یکی از دانشجویان سابقِ دکتر بهرامی و بی‌احترامی به ایشان، نظم جلسه بر هم خورد که با واکنش‌هایی از سوی ایشان و دانشجویان روبرو شد.آقای دکتر بهرامی در این قسمت از برنامه اطلاع دادند که به علت محدودیت زمانی نمی‌توانند برای پرسش و پاسخ بمانند که با رایزنی مسئول بسیج دانشجویی، ایشان برای شنیدن صحبت‌های سه نفر باقی مانده نیز حضور داشتند.آقای کیوان به عنوان نمایندۀ انجمن اسلامی روان‌شناسی پشت تریبون رفتند و نکات‌شان را ناظر به برخورد‌های خشن برای رعایت قوانین یادآور شدند و خاطرنشان کردند که همۀ دانشجویان در تشکل‌های مختلف نسبت به محدودیت‌هایی که ناظر به مدعوین برنامه‌ها اعمال می‌شود اعتراض دارند.پس از اتمام صحبت‌های ایشان تعدادی از دانشجویان دانشکدۀ الهیات که نوبت آن‌ها در انتهای لیست قرار داشت و احتمال می‌رفت به آن‌ها نوبت نرسد، شروع به اعتراض کردند و قصد داشتند بدون نوبت صحبت کنند که به علت محدودیت زمانی و رسیدن نوبت دیگران از صحبت آن‌ها جلوگیری شد.نفر بعدی، آقای عبدی بودند. ایشان ابتدا با اشاره به تصمیم بعضی از دانشجویان که قصد تحریم برنامه را داشتند؛ حضور آنان در جلسه را نشانۀ خوبی قلمداد کردند. همچنین اعلام خوش‌حالی کردند که سطح صحبت‌‌ها از کشف حجاب در گروه‌ها در روزهای قبل، به قواعد و قوانین پوشش در دانشگاه رسیده‌است. ایشان افزودند کنترل ورود و خروج در دانشگاه مطلب درستی بود که مطرح شد و قابل پیگیری است، اما هم از ورود افراد لباس شخصی جلوگیری شود و هم مانع ورود لات‌والوات‌هایی که فضای دانشگاه را پاتوق شخصی‌شان کرده‌اند شود. ایشان افزودند که در مورد آزادی صحبت می‌شود، اما به آسیب‌های آن اشاره‌ای نمی‌شود و مسئولیت آن نیز برعهده گرفته ‌نمی‌شود. ایشان خطاب به دیگر دانشجویان روان‌شناسی فرمودند که اگر دربارۀ آزادی سخن می‌گویید، در رابطه با تاثیر ناهنجاری‌ها و بی بندوباری‌های جنسی در کاهش میزان بازده تحصیلی دانشجویان نیز صحبت ‌کنید و مسئولیت آن را بپذیرید. در ادامه ایشان در پاسخ به خانم داوودی مبنی بر به قیم نداشتن دانشجوها فرمودند: «شما هستید که با شعارهایی عده‌ای از دانشجویان را با خودتان همراه کرده‌اید و اعتراض خرد آن‌ها به مقنعه را به مطالب فراتر از آن تعمیم داده و از آن در جهت مصالح‌تان استفاده می‌کنید. شما هم نقش قیم دانشجوها را بازی نکنید».در انتها آقای امیری به عنوان آخرین نمایندۀ دانشجویی پشت تریبون رفتند و نکات‌شان را ابتدا با تقدیر از روحیۀ پاسخ‌گویی و تواضع‌ آقای بهرامی آغاز کردند و سپس نگرانی‌شان را ناظر به اقدامات پسینی نیروهای امنیتی و حراست نسبت به افرادی که در این برنامه صحبت می‌کنند، مطرح نمودند و عنوان کردند: «افرادی که پشت این تریبون‌ها صحبت‌ها می‌کنند، ریسک کرده‌اند که اینجا حضور پیدا کرده‌اند».در نهایت مجری برنامه ضمن اشاره به اهمیت کرسی‌های آزاداندیشی و لزوم گفت‌وگوی آزاد در فضای دانشگاه، نداشتن آزادی پس ‌از بیان را یکی از عوامل شایع در میان دانشجویان برای شرکت نکردن در این کرسی‌ها دانستند و خواستار تصویب مصوبه‌ای در هیئت رئیسۀ دانشگاه برای عدم وجود این رفتارها در دانشگاه شدند.آقای دکتر بهرامی صراحتا بیان کردند که درصورت بحث منطقی، هیچ کس مانع شما نخواهد بود. در ادامه ایشان خود شخصاً ضمانت کردند که مشکلی برای هیچ یک از دانشجویان رخ ندهد.