هانا آرنت

هانا آرنتورود به دنیای هانا آرنت به منزلهٔ برخورد با فاجعه‌های سیاسی و اخلاقی قرن بیستم استآرنت در ۱۹۰۶ در هانوفر زاده شد و تحت تربیت والدینی یهودی و سکولار در شهر کونیگسبرگ پروس بار آمد. در نوجوانی یونانی و لاتین آموخت و حریصانه به مطالعۀ آثار ایمانوئل کانت، سورن کیرکگور و کارل یاسپرس پرداخت. در سمینارهای نوآورانۀ مارتین هایدگر دربارۀ فلسفۀ یونان در دانشگاه ماربورگ حضور یافت؛ به او دل باخت و در طول دهۀ ۱۹۲۰ در خفا درگیر رابطۀ عاشقانه‌ای با او شد.او سال‌ها در دانشگاه‌های ایالات متحده در رشتهٔ تئوری سیاسی تدریس کرد، از چندین کشور، ده‌ها دکترای افتخاری گرفت و نیز برنده جایزهٔ آلمانی‌زبان لِسینگ و فروید شد. او از یهودیانی بود که از هولوکاست جان سالم به در برد و به آمریکا مهاجرت کرد. زمینهٔ فلسفه و آثار او، موضوعاتی هم‌چون دموکراسی مستقیم یا اقتدارگرایی و تمامیت‌خواهی حکومت‌های استبدادی است.کسی که ابتدای قرن بیستم به دنیا بیاید و ویرانی‌های بهت‌آور هر دو جنگ جهانی را به‌خوبی تماشا کند، احتمالاً دیگر امیدی به بهبود اوضاع نخواهد داشت. اما هانا آرنت چنین کسی نبود. دقیقاً در میانۀ همین دو جنگ، وقتی که مرگ و آوارگی در تعقیب انسان بود، او به پرسشی رادیکال فکر می‌کرد: چگونه می‌توان سیاستی را ساخت که در آن همۀ مردم، و نه نخبگان تحصیل‌کرده یا دیکتاتورهایی مثل هیتلر و استالین، بر جهان فرمانروایی کنند؟ورود به دنیای هانا آرنت به منزلهٔ برخورد با فاجعه‌های سیاسی و اخلاقی قرن بیستم است. زندگی او مصادف بود با تشنج‌های بین دو جنگ، انقلابات و جنگ‌های داخلی و رویدادهای بدتر از جنگ که به قلع و قمع و نابودی زندگی انسان‌ها در مقیاسی انجامید که پیش از آن هرگز دیده نشده بود. او چیزی را تجربه کرد که خودش «دوران ظلمت» می‌نامید؛ آرنت نخست در شرایطی اندیشهٔ سیاسی را شروع کرد که با ناامنی سرزمین مادری‌اش و خطر پیش‌بینی‌نشدهٔ یهودی‌تباری روبه‌رو شد؛ در حالی که وی نه بنا به سرشتش و نه از نظر تعالیمی که دیده بود برای این وضع آمادگی نداشت.آرنت از دهۀ ۱۹۳۰ پشتیبان طرح تأسیس وطنی یهودی در فلسطین بود، البته با نظامی سیاسی متشکل از شوراهای شهری مختلط عربی‌یهودی، اما با ایدۀ دولت یهود مخالف بود و در ناسیونالیسم صهیونیستی همان زشتی و شناعتی را می‌دید که در شوونیسم نژادپرستانۀ اروپایی وجود داشت و یهودیانِ اروپا از آن گریخته بودند. دو اثر او دربارۀ بلشویسم و نازیسم، با عنوان خاستگاه‌های توتالیتاریسم۳ (۱۹۵۱) و شرح و تفسیرش در مورد دادگاه آدولف آیشمن با نام آیشمن در اورشلیم۴ (۱۹۶۳) مشهورترین و صریح‌ترین مباحث او دربارۀ فاجعۀ اروپایی دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ را در خود جای داده‌اند.از نظر آرنت والاترین فعالیت در دسترس بشر کردوکار عمومی است که او اصطلاح «کنش» را برای آن به کار می‌برد. همان‌گونه که توسعۀ دولت‌شهر یونانی (polis) و جمهوری رومی (res publica) جای جهانِ پهلوانی هومری را گرفت، جوهرۀ فعل بشری از تهور در عمل به قوۀ سخنوری تغییر جهت داد و، در این فرایند، «آزادی» به عمل سیاسیِ مشارکت در گفت‌وگوی عمومی تبدیل شد. به نظر آرنت، کنشْ بی‌معناییِ زیست بشر را با پرده‌برداشتن از قابلیت منحصربه‌فرد ما در سخن‌پردازی و انجام امور پیش‌بینی‌ناشده علاج می‌کند تا ما را، با دروجودآوردنِ آنچه بدیع و نامحتمل است، از روابط علّی و تفکر غایت‌‌ابزار رهایی بخشد. کنش به تعبیر مشهور او «یگانه قوۀ اعجازآفرین انسان» است.ورود به دنیای هانا آرنت به منزلهٔ برخورد با فاجعه‌های سیاسی و اخلاقی قرن بیستم است. زندگی او مصادف بود با تشنج‌های بین دو جنگ، انقلابات و جنگ‌های داخلی و رویدادهای بدتر از جنگ که به قلع و قمع و نابودی زندگی انسان‌ها در مقیاسی انجامید که پیش از آن هرگز دیده نشده بود. او چیزی را تجربه کرد که خودش «دوران ظلمت» می‌نامید؛ آرنت نخست در شرایطی اندیشهٔ سیاسی را شروع کرد که با ناامنی سرزمین مادری‌اش و خطر پیش‌بینی‌نشدهٔ یهودی‌تباری روبه‌رو شد؛ در حالی که وی نه بنا به سرشتش و نه از نظر تعالیمی که دیده بود برای این وضع آمادگی نداشت.زندگی هیچ متفکر سیاسی دیگری به اندازه هانا آرنت مظهر تاریخ سیاسی عصر حاضر نبوده است. شاخص بودن اندیشه او تا حدودی نتیجه قدرت فکری اوست، اما به همان اندازه یا بیشتر حاصل تجارب زندگی‌اش و اصالت و بکر بودن واکنش او به آنهاست. آرنت، برخلاف سنت غالب غربی، عمل همراه با نظرورزی را به عنوان فعالیتی ذاتا انسانی می‌ستود. او می‌کوشید که به سلطه نظر بر عمل پایان بخشد و یکپارچگی را به زندگی عمل ورزانه بازگرداند. آرنت معتقد بود که عمل و گفتار عالی ترین تجليات تمدن هستند، زیرا تکثر و آزادی را در مقام عناصر سازنده هستی شاخص بشری نشان می دهند. از این روست که آرنت فرضیات شیوه های کهن و شیوه های مدرن نظریه پردازی را رد می کند. او در برابر این اندیشه ایستادگی می کند که موضوعی استعلایی برای نظرورزی و تأمل وجود دارد که از منظر آن موضوع می توان به داوری امور جهان نشست و نیز در برابر این اندیشه که تاریخ مولد معنایی جامع است که این معنا «در پشت سر انسانها عمل می کند.» او شرحی از قلمرو سیاسی عرضه می کند که عامدانه خود را در برابر زندگی نظرورزانه قرار می دهد و «در تناقض آشکار با این سنت» است. آرنت که سخنش را از این موضع می آغازد تلاش می کند استبداد نظر بر عمل را حذف کند و یکپارچگی زندگی عمل ورزانه را بدان بازگرداند. آرنت در دو اثر «وضع بشری» و «حیات ذهن»، مسائل هستی شناختی را در مرکز توجه قرار می دهد. با اینهمه تفاوت عمده ای میان دو اثر هست که فقط با سر هم کردن تجربه ها و اندیشه های آرنت در فاصله بیست و پنج سال میان انتشار این دو اثر می توان آن تفاوت را درست درک کرد. اكثر کتاب هایی که درباره هانا آرنت نوشته شده اند عمدتا به مراحل اول تكوين عقاید آرنت، خصوصا در کتاب «وضع بشری»، توجه نشان داده اند و از تحول عقاید او در مراحل بعدی که در کتاب «حیات ذهن» به اوج خودش رسید غافل مانده اند. «فلسفه سیاسی هانا آرنت» این چرخش و تحول در عقاید آرنت را در مرکز توجه قرار داده است و پیوستگی‌ها و ناپیوستگی‌ها در سیر تحولی عقایدش را به روشنی نشان می‌دهد و از انتقادهای وارد بر اندیشه او را نیز در هر یک از مراحل زندگی‌اش مطرح می‌کند. این کتاب علاوه بر کندوکاو در اندیشه‌های هانا آرنت، کاوشی در نظریه‌پردازی درباره سیاست به مفهوم عام آن هم هست و به رابطه نظر و عمل در سیاست می پردازدبنا بر دیدگاه آرنت، توانایی اصیل و بی‌نظیر و پیش‌بینی‌ناپذیر انسان در تفکر از حیث شرایط پیدایش، کاملاً واضح نیست و همواره رمزآمیز خواهند ماند، بنابراین هرگونه توضیح جامعه‌شناختی دربارهٔ اندیشه آدمی بر حسب اوضاع تاریخی و اجتماعی به هویت مستقل و آزاد آن اندیشه آسیب می‌رساند.'فیلمی دربارهٔ آرنت'مارگارته فون تروتا در سال ۲۰۱۲ بر اساس زندگی آرنت فیلمی ساخته‌است. بابارا سوکوا هنرپیشهٔ آلمانی در این فیلم نقش هانا آرنت را بازی می‌کند. موضوع محوری فیلم گزارشی است که آرنت دربارهٔ محاکمهٔ آدلف آیشمن در مجلهٔ نیویورکر نوشته‌است. این گزارش بعداً بدل به کتابی شد به نام آیشمن در اورشلیم. ایدهٔ ابتذال شر آرنت در این کتاب معرفی شده‌است.هانا آرنتهانا آرنتهانا آرنت (۲۰۱۲) (۱) (۲)(2012) Hannah Arendt کارگردان: مارگارته فون تروتانویسنده: مارگارته فون تروتا / پاملا کاتزتهیه‌کننده: بتینا بروکمپرژانر: درام / بیوگرافیمحصول: آلمان / لوکزامبورگ / فرانسهمدت: ۱۱۰ دقیقهبخشی از افتخارات:۱) برنده‌ی جایزه‌ی بهترین فیلم از جشنواره‌ی فیلم آلمان در سال ۲۰۱۲۲) برنده‌ی جایزه‌ی بهترین بازیگر نقش اول زن از جشنواره‌ی فیلم آلمان در سال ۲۰۱۲۳) برنده‌ی جایزه‌ی اصلی از جشنواره‌ی بین‌المللی فیلم تورنتو در سال ۲۰۱۲۴) برنده‌ی جایزه‌ی اصلی از جشنواره‌ی فیلم یهودیان نیویورک در سال ۲۰۱۲داستان، برشی از زندگی خانم آرنت است در مورد محاکمه‌ی قصاب اروپا، آدولف آیشمان. اتفاقی که موجب می‌شود آرنت نظریه‌ی معروف خود را ارائه کند، «ابتذال امر شر» (۳)، نتیجه‌ای بسیار شبیه به تحقیقاتی که استنلی میلگرام انجام داد و نتایج آن تحقیقات را تحت عنوان کتاب «اطاعت از اتوریته» به چاپ رسانید. (۴)فیلم‌نامه‌ی روان که نه تنها اطلاعات درستی را به اشتراک می‌گذارد و با فلش‌بک‌های به جا، سری هم به رابطه‌ی آرنت و هایدگر می‌زند از یک طرف و بازی استادانه‌ی خانم باربارا اسکووا در نقش هانا که بسیار شبیه به خود ِ خانم آرنت صورت گرفته از طرف دیگر و هم‌چنین بازسازی دقیق ِ صحنه‌های محاکمه‌ی آیشمان، همه و همه از فیلم هانا آرنت، فیلمی اصیل و قابل اطمینان ساخته است.فلسفه