سرزنش؛ قیچی رابطه و چند راهکار سازنده

" سرزنش‌گر؛ سد راه ارتباط و آرامش "?«من از اول می‌دونستم این اتفاق می‌افته»?«نباید بهت اعتماد میکردیم»?«تقصیر خودته، نباید این کار رو می‌کردی»?«هیچ وقت یه کار رو درست حسابی انجام نمیدی»با خودتان می گویید چه جملات آشنایی. نه؟! اینها را بارها شنیده ایم و بارها گفته ایم. تعارف را کنار بگذاریم. بعضی وقتها چاره کار در مواجهه مستقیم با واقعیت هاست.پس بیایید پیش برویم...این موقعیت ها را نسبت به یکی از نزدیکان تان ( همسر، فرزند، پدر، مادر و ... ) در نظر بگیرید:خطایی انجام داده،شکستی خورده است.اشتباهش برملا شده.باعث ایجاد حادثه ای شده است ... در چنین شرایطی، عکس العمل شما چه خواهد بود؟سرزنش؟ تحقیر؟ خشم؟ مچ گیری؟ یا ... ؟به احتمال زیاد و در اولین عکس العمل؛ ناخودآگاه به سرزنش فرد روی خواهیم آورد. سرزنشگری، روحیه‌ای ست که در جوامع انسانی رایج است. این ویژگی تخریبگر شاید بازتابی ست از چرخه‌ی معیوب سرزنش گر محیطهای خانواده، فامیل و محیط های آموزشی. ما به مثابه اسفنج، آنچه را که از محیط گرفته ایم، در قالب مدل هایی ذهنی و پیش فرض های رفتاری و واکنش های تکانشی پس میدهیم و اینچنین مخرب و سرزنشگر شده ایم." ما به مثابه اسفنج، آنچه را که از محیط گرفته ایم، در ارتباطات مان پس میدهیم "و یا بازتابی است از نبود آموزش های کنترل هیجان و احساسات. در محیط های آموزشی آنقدری که به ارسطو و منطق صوری اش و استدلال و برهان و تفکر و نهایتا پرورش نیروی عقل سرمایه گذاری و توجه میشود به بعد دیگر انسان یعنی احساس و عواطف و هیجان به مراتب بسیار کمتر پرداخت می شود. غافل از آنکه یکی از پایه های زندگی عاقلانه، مهارت های از پیش آموخته مدیریت و هدایت احساسات است. واژه ی «احساسات غیرمنطقی» اشاره به این دسته دارد. بروز فوران هیجان و احساس چشم عقل و تفکر را کور می کند.سلطان سخن؛ سعدی این مضمون را در بوستان و در ضمن حکایت سلطان محمود و سیرت ایاز آورده است. ایشان حقیقت را به سرایی آراسته و هواو و هوس را به گرد برخاسته تشبیه نموده که با بلند شدن موج گرد و غبار، دیگر امکان دیدن حقیقت وجود ندارد: حقیقت سرایی است آراسته / هوی و هوس گرد برخاستهنبینی که جایی که برخاست گرد / نبیند نظر گرچه بیناست مرد. اما، این چرخه معیوب، مثل خیلی چیزهای دیگر، قطع و متوقف نمی شود مگر به همت خودمان. لحن سرزنش‌گر؛ پسوندهایی منفی یعنی تحقیر و تمسخر و عیب یابی را در پی دارد. طبیعتا واکنش فرد ایستاده در سمت دیگر رابطه، چیزی جز کاهش اعتماد به نفس، قهر، لجبازی، خشم و پرخاشگری نخواهد بود.چنین برخوردی مانع از حل مسئله شده، امکان بروز همین رفتار و اشتباه را تشدید می‌کند.و باعث شکاف و تعارض فزاینده آن دو نفر خواهد شد و ...در مواجهه با این موقعیت ها راه های سازنده ای وجود دارد:رویکرد حل مسئله، شناخت مسئله را ممکن و امکان حل و فصل و حتی پیشگیری را فراهم می کند.ابتدا پرهیز از فاجعه سازی اتفاق؛ کار را از چیزی که هست گنده تر نکنیم. به ماجراها الکی شاخ و برگ ندهیم.اشتباه فرد را از خود فرد جدا کنیم. تمامیت فرد را در نظر داشته باشیم. همین فرد دهها نقطه قوت، کارهای موفق و استعدادهای نهفته منحصربفردی دارد.همدلی را سرمشق خود بکنیم. با این رویکرد دیگر به جای مچ گیری، دست گیری خواهیم کرد. وی را برای جبران و برگشتن به حالت عادی و حل مسئله یاری خواهیم نمود.سوالات همدلانه و با جهت کشف و با نیت علت یابی بپرسیم. به نحوی که فرد از خودش الهام بگیرد. دلیل را متوجه بشود. راهکارش را هم خودش پیدا کند. سوال‌های کاوشگرانه باعث میشود فرد تکلیفش با خودش مشخص بشود. خیلی وقتها ما اصلا نمی دانیم چرا بعضی کارها را می کنیم. سوال به ما مجال می دهد از دنیای شلوغ بیرون، چند لمحه ای به درون خودمان بخزیم و خودکاری کنیم.به نظرت چرا این اتفاق افتاد؟من چه کمکی می تونم بکنم؟آیا می شد روش و شیوه دیگری انتخاب کرد؟چه ایده و پیشنهادی داری تا دفعه بعد این اتفاق نیفتد؟اینجاست که فرد لب باز می کند و در محیط امن این گفت و گوی سازنده، پی می برد که مثلا: در آن موقعیت استرس داشته و دلیل استرس وی عجله ای بوده که در انجام چند کار همزمان داشته است. باور کنید گره بسیاری از تعارضها، اختلافات و تنشها نیازی به دندان نداشته و به راحتی با دست باز میشوند. از اینکه این نوشتار را خواندید ممنون هستم و خوشحال و قدردان.صابر بخشیبر مدار رشد زندگی باید کردتلگرام | اینستاگرام : https://t.me/barmadareroshd