اختلال شخصیت اجتنابی چیست؟

هیچ کس از انتقاد، شرمنده شدن یا رد شدن توسط دیگران لذت نمی‌برد، اما برخی اوقات افراد تمام زندگی خود در تلاش هستند تا از این احساسات و چنین شرایطی دوری گزینند. فردی که اجتماع را یک چالش پیش روی خود می‌بیند، نسبت به مورد تایید قرار نگرفتن بیش از حد واکنش نشان میدهد و به طور مداوم احساس عدم کفایت دارد، ممکن است از یک بیماری به نام اختلال شخصیت اجتنابی رنج ببرد.اختلال شخصیت اجتنابی (Avoidant Personality Disorder) یا به اختصار APD، به گروهی از اختلالات به نام اختلالات شخصیتی اضطرابی تعلق دارد که مهم‌ترین ویژگیشان ترس و برافروختگی است. افراد با شخصیت اجتنبابی از کمبود عزت نفس رنج می‌برند و ترس شدیدی از عدم پذیرش و مورد قضاوت قرار گرفتن توسط دیگران دارند. این احساسات منفی باعث می‌شود آنان در شرایط اجتماعی احساس ناراحتی و از قرار گرفتن در چنین موقعیت‌هایی اجتناب کنند. با ما همراه باشید تا در این مقاله به بررسی این اختلال و راه‌های کنترل آن بپردازیم.علائم اختلال شخصیت اجتنابینشانگان این اختلال از سه جزء اصلی تشکیل شده‌اند:دوری گزینی اجتماعی احساس عدم کفایت حساسیت به انتقاد یا رد شدن توسط دیگرانفرد باید این علائم را تا دوران بزرگسالی داشته باشد تا بتوان وجود چنین اختلالی را در وی تشخیص داد. همچنین 4 مورد از این نشانگان را باید تجربه کرده باشد: اجتناب از فعالیت‌هایی در محل کار که شامل روابط بین فردی می‌شوند، به دلیل ترس از مورد انتقاد واقع شدنعدم تمایل به ارتباط و تعامل با دیگران مگر زمانی که فرد مطمئن باشد پاسخ مثبتی از طرف مقابل دریافت خواهد کرد تردید و درنگ در شروع کردن روابط صمیمی به دلیل ترس از احساس شرم اشتغال ذهنی به انتقادها در موقعیت‌های اجتماعی (یعنی فرد تمام فکر و ذکرش معطوف مورد انتقاد قرار گرفتن است) احساس عدم کفایت و محدود شدن در موقعیت‌های جدید اجتماعی برداشت ذهنی نسبت به خود به عنوان فردی بی عرضه و فرومایه عدم تمایل به ریسک کردن و قرار گرفتن در موقعیت‌هایی که امکان خجالت زده شدن در آن‌ها وجود داردتشخیص چنین اختلال‌های شخصیتی نیاز به ارزیابی روانشناسی توسط فردی ماهر در این زمینه دارد و فرد نمی‌تواند صرفا با دانستن نشانگان و تطبیق آن‌ها با شرایط خود، وجود چنین اختلالی را تایید کند.دلایل ایجاد اختلال شخصیت اجتنابیمحققان هنوز دقیقا نمی‌دانند چه عاملی باعث ایجاد چنین اختلالی می‌شود، اما آنان بر این باورند که اختلال شخصیت اجتنابی نتیجه‌ای است از ترکیب عوامل ژنتیکی و محیطی (اکتسابی). طبق گفته کلینیک کلیولند: «این حقیقت که اختلال شخصیت اجتنابی بیشتر در برخی خانواده‌های خاص رخ می‌دهد می‌تواند نشان دهنده این باشد که بیماری توسط ژن‌ها بین افراد منتقل شود.»تجربیات اوایل زندگی هر فرد ممکن است به ایجاد چنین اختلالی ارتباط داشته باشد. تحقیقات نشان می‌دهد کودکانی که والدین یا مراقبانی فاقد محبت و شفقت داشته‌اند، از طرف آنان طرد شده‌اند و هیچ تشویقی از طرفشان دریافت نکرده‌اند، بیشتر در معرض ریسک داشتن چنین اختلالی قرار خواهند گرفت. همچنین کودکانی که آزار، مورد غفلت قرار گرفتن و تحت حمایت نبودن را تجربه کرده‌اند بیشتر در معرض خطر هستند. در صورت داشتن چنین شرایطی، کودکان دوری گزینی از دیگران را به عنوان یک واکنش دفاعی برمی‌گزینند.همچنین برخی تحقیقات نشان داده تغییر شرایط فیزیکی در نتیجه داشتن نوعی بیماری، می‌تواند به مبتلا شدن به اختلال شخصیت اجتنابی دامن بزند.پژوهش‌های آماری انجام شده، شیوع این اختلال را بین 2.1 تا 6.2 درصد اعلام کرده‌اند. اختلال شخصیت اجتنابی از نوع مزمن است و زنان و مردان به طور مساوی در خطر ابتلا به آن قرار دارند. روند ایجاد آن می‌تواند از کودکی شروع شود و حتی در بچه‌های دو ساله هم چنین اختلالی دیده شده است.کنترل و درمان اختلال شخصیت اجتنابی امکان پذیر استبیشتر افرادی که دارای چنین اختلالی هستند به دنبال درمان آن نمی‌روند. معمولا این اشخاص هنگامی به روانشناس یا روانپزشک مراجعه می‌کنند که خواهان رفع مشکلی خاص در زندگی خود هستند یا حالات آزار دهنده‌ای مانند اضطراب یا افسردگی را تجربه می‌کنند. متاسفانه هنگامی که این مشکلات رفع می‌شوند، بیماران هم درمان خود را نیمه کاره رها می‌کنند. یعنی به جای این که ریشه‌ای به دنبال راه حل بگردند، به دنبال مسکّن‌های موقتی می‌روند.درمان اختلال شخصیت اجتنابی مانند دیگر اختلال‌های شخصیتی امکان پذیر، اما سخت است چرا که برای درمان به تغییر الگوهای پایدار رفتاری نیاز داریم. خیلی اوقات هم اشخاص مبتلا نمی‌دانند بهبودی از طریق راهکارهای موجود چه قدر می‌تواند کارساز باشد و به افزایش کیفیت زندگیشان کمک کند.اما هنگامی که پروسه درمان به طور موثری شروع شود، می‌تواند نشانگان آزار دهنده اختلال را کاهش دهد و بیمار، استراتژی‌های مقابله‌ایِ متنوع‌تری را به جای انزوا و دوری گزینی از اجتماع، برگزیند. در این جا به معرفی راهکار درمانی اصلی موجود، یعنی روان درمانی و دارو درمانی می‌پردازیم: روان درمانیروان درمانی برای کنترل این اختلال شامل معالجه شناختی رفتاری (CBT)، تحلیلی و طرحواره درمانی می‌شود. همچنین گروه درمانی و یادگیری مهارت‌های اجتماعی می‌توانند در این روند مفید واقع شوند.معالجه شناختی رفتاری می‌تواند به فرد کمک کند که با الگوهای فکری مضر مقابله کند. در روش شناختی رفتاری، فرد تکنیک‌هایی منحصر به فرد را فرا می‌گیرد تا بتواند افکار خود را تغییر و در نتیجه رفتارش را عوض کند. درمان تحلیلی روی گذشته فرد تاکید دارد و تلاش می‌کند این آگاهی را به بیمار بدهد که چگونه تجربیات دردناک و برخوردهای گذشته به ایجاد نشانگان کنونی اختلال ختم شده‌اند.طرحواره درمانی یکی از روش‌های جامع در مقابل اختلال شخصیت اجتنابی است که همراه با درمان شناختی رفتاری و یا بسیاری دیگر از روش‌های موجود، به کار می‌رود. این نوع درمان تلاش بر این دارد که رابطه‌ای میان فرد و درمانگر به وجود بیاورد و هدفش این است که شخص مبتلا کارایی‌اش در امور روزمره را باز بیابد.در طرحواره درمانی، بیمار در 4 حوزه آگاهی کسب می‌کند:1. این طرحواره‌ها چگونه به الگویی مداوم در زندگی تبدیل می‌شوند و تکرارپذیر هستند.2. فرد در کودکی چه استراتژی‌های مقابله‌ای را فرا گرفته است (برای مثال فرار کردن یا مواجهه)3. فرد هم اکنون از چه حالت‌هایی برای مقابله بهره می‌گزیند و هر یک از آن‌ها چه قدر مضر هستند (برای مثال دوری گزینی، مجازات یا انطباق)4. چگونه‌ حالت‌های بالغانه را می‌توان جایگزین استراتژی‌های مقابله‌ای قبلی کرد تا نیازهای احساسی فرد ارضا شود. دارو درمانیاگرچه هیچ دارویی به طور خاص برای درمان اختلال شخصیت اجتنابی وجود ندارد، اما اگر فرد در کنار این اختلال از چیزاهایی دیگر مانند افسردگی و اضطراب رنج می‌برد، برای وی دارو تجویز می‌شود تا بتواند راحت‌تر با آن‌ها کنار بیاید. داروهای ضد افسردگی می‌توانند به شخص مبتلا کمک کنند خلق و خوی بهتری داشته باشد، اضطراب کمتری را تحمل کند و حسایستش به رد شدن توسط دیگران را کاهش دهد. دارو درمانی به خصوص اگر همراه با روان درمانی باشد می‌تواند اثرات سازنده بیشتری را به ارمغان بیاورد.به این نکته توجه کنید که هیچ گاه به صورت خودسرانه به دنبال دارو درمانی نروید و به اطرافیانتان هم پیشنهادی در خصوص این که به چه دارویی نیاز دارند، ندهید. هرگونه درمان به این طریق باید زیر نظر پزشک شروع شود، ادامه پیدا کند و قطع گردد. هم در پروسه شروع و هم در پروسه قطع دارو امکان دارد بنا بر تشخیص پزشک، دوزهای مختلفی برای فرد تجویز شود.راهکارهایی برای کنترل اختلال شخصیت اجتنابیافرادی که از این اختلال رنج می‌برند، در کنار درمان‌های مرسوم می‌توانند خودشان نیز دست به کار شوند و با انجام کارهایی کنترل بیشتری روی زندگی خود داشته باشند. در بیماری‌های روانی و اختلال‌های شخصیتی، بسیار شایع است که فرد به استراتژی‌های مقابله‌ای زیان بار روی می‌آورد که هیچ سودی برای وی ندارند و حتی وضعیت را وخیم‌تر نیز می‌کنند. استراتژی‌هایی مانند روی آوردن به مشروبات الکلی، مواد مخدر، رفتارهای پر خطر و آزار به خود، همگی شاید برای لحظاتی شخص مبتلا را از نشانگان اختلال رها سازند اما هیچ اثر درمانی دراز مدتی ندارند. بنابراین مهم است که فرد به جای این رفتارهای مضر، راهکارهایی سازنده را فرا بگیرد و به مرور در آن‌ها ماهر شود. در این جا به 4 تکنیک که هم ضرری ندارند و هم در دراز مدت می‌توانند به بهبود کمک کنند، می‌پردازیم: سالم زندگی کنید. خوردن غذاهای سالم، داشتن فعالیت جسمانی به اندازه کافی و خواب به اندازه و با کیفیت همگی می‌توانند به تقویت سلامت روان کمک کنند. گذراندن اوقاتی در طبیعت و در معرض نور خورشید قرار گرفتن هم احساسات بهتری را در فرد به وجود می‌آورند. مهارت‌های اجتماعی کسب کنید. افرادی که برخوردهای اجتماعی برایشان سخت است می‌توانند در کلاس‌هایی در این رابطه شرکت کنند. روانشناسان و مشاوران سلامت روان قادرند چنین کلاس‌ها و امکاناتی را به فرد معرفی کنند. به خودتان فشار نیاورید. هنگامی که برای ارتقای سلامت روان خود تلاش می‌کنید، مهم است که وجود چالش‌ها را با آغوشی باز پذیرا باشید و بدانید احساسات منفی هرازگاهی به سراغتان خواهند آمد. اگر در روند درمان، برای مثال روی تحمل رد شدن توسط دیگران کار می‌کنید، این را بدانید که نیاز به زمان و برنامه‌ای مناسب دارید که بتوانید چنین هدفی را به انجام برسانید. در صورت عدم موفقیت در تمرین‌ها، خود را ملامت نکنید. سرگرمی‌های لذت بخش برای خود دست و پا کنید. داشتن برخوردهای اجتماعی وقتی در حال انجام کاری هستید که مورد علاقه‌تان است، راحت‌تر می‌شود. همچنین در حین انجام چنین کارهایی می‌توانید افرادی را که ذهنیتی شبیه به شما دارند را پیدا کنید و همین موضوع، برقرار ارتباط و داشتن مکالمه را برایتان آسان‌تر می‌کند.برای خواندن مطالب بیشتر در حوزه مهارت‌های نرم، مجله آنلاین راهرو را دنبال کنید.تولید محتوا برای راهرو توسط نویسندگان نویسش انجام می‌شود.