شرحی بر یک تناقض ...

باسمه تعالیحق رأی زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران«حضور اعلی حضرت همایونی پس از اهدای تحیت و دعا، به طوری که در روزنامهها منتشر است، دولت در انجمنهای ایالتی و ولایتی، «اسلام» را در رأیدهندگان و منتخبین شرط نکرده و به زنها حق رأی داده است و این امر موجب نگرانی علمای اعلام و سایر طبقات مسلمین است. بر خاطر همایونی مکشوف است که صلاح مملکت در حفظ احکام دین مبین اسلام و آرامش قلوب است. مستدعی است امر بفرمایید مطالبی را که مخالف دیانت مقدسه و مذهب رسمی مملکت است، از برنامههای دولتی و حزبی حذف نمایید تا دعاگوی ملت مسلمان شود. الداعی: روح الله موسوی» آنچه پیشتر خواندید، نامه امام خمینی (ره) در مورخ 1341.07.17 خطاب به محمدرضا پهلوی و در اعتراض به تصویبنامهء انجمنهای ایالتی و ولایتی است که توسط دولت اسدالله علم در 16 مهرماه همانسال مصوب شد. متن این نامه کافی است تا حامیان حقوق زنان در سراسر دنیا داد سخن سردهند که آیتالله خمینی مخالف تحقق حقوق زنان است. این داستان ادامه یافت تا حدود 17 سال بعد در فروردین 1358 و پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، نه تنها ممانعتی از حضور زنان در پای صندوقهای رای به عمل نیامد که در جریان حوادث پیش از آن و راهپیماییها و اعتراضات مردمی هم بشدت بر حضور و نقشآفرینی زنان توصیه و تأکید شده و بسترهای مناسب آن هم فراهم شد. مشاهدهء این دو رویداد در وهلهء اول این موضوع را به ذهن متبادر میسازد که در طی این 17 سال دیدگاه ایشان در اینباره دچار تغییر و تحول شده و یا شاید این سختگیریها صرفا مختص زمان حکومت شاه بوده و بس! اما بهراستی علت این تناقض در چیست؟برای بررسی علت، بهتر است سیری در تاریخ داشته باشیم و چند موضوع مهم را مرور کنیم. در سال 1961 میلادی مصادف با 1340 هجری شمسی، «جان اف کندی» ریاست جمهوری آمریکا را برعهده گرفت که استراتژی او تحت تاثیر «روستو»، نظریه پرداز توسعهء جهان سوم، است. او روستو را که شخصیتی فرهنگی دارد، به سمت ریاست برنامهریزی وزارت امور خارجه منصوب مینماید. سیاست روستو، تغییر ساختارهای اجتماعی و وضعیت زندگی مردم جهت جلوگیری از بروز انقلابهای مردمی است. او دو هدف را بهطور واضح دنبال مینماید؛ اول، آرام کردن جوامع جهان سومی جهت جلوگیری از ایجاد شورش و انقلابهای مردمی و خروج آنها از سلطهء غرب و دوم، ایجاد تغییر در زیرساختهای این کشورها جهت تحقق منافع غرب. از جملهء اقداماتی که جهت رسیدن به این اهداف دنبال میکند تضعیف کشاورزی و افزایش نیروی ارزانقیمت میباشد که از طریق اصلاحات ارضی و حضور زنان به عنوان نیروی انسانی ارزانقیمت در بازارکار محقق میشود. تقریبا مشابه اتفاقی که در انقلاب صنعتی اروپا برای زنان افتاد و قطعا دادن حق رأی به ایشان، میتواند مقدمه خوبی بر این مسأله باشد.در جامعه و دولتی که آزادی به معنای حقیقی آن برای مردان نیز محقق نشده و نمایندگان هم همگی براساس خواست شاه و ساواک انتخاب میشوند، دادن حق رأی به زنان وعدهء زیبایی است که ظاهری فریبنده و باطنی پوچ دارد و این مهم از چشمان تیزبین فردی چون امام خمینی(ره) دور نماندهاست. ایشان در 16 آذر 1357، در مصاحبه با نشریهء لبنانی «امل» و در پاسخ به این پرسش که «زنان توده عظیمی از مسلمانان را تشکیل می‌دهند، چه نقشی، چه حقی شما برای زن در نظامی اسلامی‌ قائل هستید؟» می فرمایند:« در نظام اسلامی، زن همان حقوقی را دارد که مرد دارد، حق تحصیل، حق کار، حق مالکیت، حق رای دادن، حق رای گرفتن. در تمام جهاتی که مرد حق دارد، زن هم حق دارد. لکن در مرد هم مواردی است که چیزهایی به دلیل پیدایش مفاسد بر او حرام است و هم در زن مواردی هست که به دلیل اینکه مفسده می‌آفریند حرام است. اسلام خواسته است که زن و مرد، حیثیت انسانی‌شان محفوظ باشد. اسلام خواسته است که زن ملعبه دست مرد نباشد.» اعتراض ایشان در سال 41، نه در مخالفت با اصل اعطای رأی توسط زنان، بلکه در مخالفت با بسترسازی استفادهء ابزاری از ایشان در جامعه بوده است. ایشان پس از این واقعه و در فرصتهای مختلف، به نقش بیبدیل زنان در مبارزات اشاره میکنند و حتی در سخنرانی خود در 5 اردیبهشت 1358 در جمع بانوان قم، زنان را بهعنوان رهبران نهضت معرفی کرده و میفرمایند :«شما رهبران نهضت هستید، بانوان رهبران نهضت ما هستند، ما دنبالهرو آنها هستیم، من شما را به رهبری قبول دارم و خدمتگزار شماییم.» پس توجه به این نکته ضروری است که هر اقدامی را به صرف داشتن ظاهر و صورت موجه، نمیتوان تأیید کرد بلکه علاوه بر صورت، باید دارای هدف و غایت مشخص و موجهی نیز باشد. در زمانی که دولت کارهای خود را براساس خواست و برنامهء دشمنان اسلام طرحریزی مینماید، هر اقدامی حتی با صورت اسلامی و انسانی، هدف و باطنی غیراسلامی و غیرانسانی را دنبال میکند و اینگونه است که رهبر انقلاب اسلامی ایران، در زمانی که از لحاظ اجتماعی فضا را برای حضور زنان مناسب نمییابد با آن مخالفت میکند اما در زمان پیروزی انقلاب و پس از آن، دائما بر حضور و نقشآفرینی ایشان توصیه و تأکید دارد.