مرجعیت بادآورده‌ی سلبریتی‌ها و انتخابات

در یادداشتی که پیش از این در نشریه‌ی فرهنگ شهرت منتشر شد، به بررسی جایگاه فناوری‌ها و تأثیر آن در ایجاد شهرت برای سلبریتی‌ها و افراد مشهور پرداخته شد. در آن یادداشت مقدمتاً بیان شد که منابع مختلفی در حال حاضر به این موضوع پرداخته‌اند که معنای شهرت از قدیم تا به امروز تفاوت‌های زیادی پیدا کرده است. شهرت دیگر همچون گذشته وابسته به داشتن توانایی یا هنری خاص نیست و نیازی نیست تا به پدیده ها یا رویدادهای مهمی برای مشهور شدن گره خورد. انسان‌های مشهور امروزی و به‌طور‌کلی انسان‌هایی که خواهان شهرت هستند، دیگر از طریق انجام کارهای پیش‌پاافتاده و یا حتی غیراخلاقی ‌می‌توانند به شهرت برسند. انسان امروزی که دیگر زمانی برای پرداختن به هنری خاص یا پروراندن توانایی خاصی در خود ندارد اما همیشه میل به مشهور شدن را در خود احساس می‌کند، تلاش می‌کند تا با انجام کارهای غیرعادی و عجیب برای خود در سریع‌ترین زمان ممکن شهرتی به هم بزند. بیان شد که این نوع از شهرت ابعاد مختلف فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و البته فناورانه دارد و عوامل زیادی از جمله عوامل فناورانه باعث به وجود آمدن چنین شهرتی می‌شود.بیان شد که با بروز و ظهور فناوری‌های نوین که انسان در حال حرکت را در زندگی مدرن همراهی می‌کند، بخش مهمی از اعمال روزمره‌ی زندگی انسان نیز در حال حرکت شده و در حال حرکت شکل گرفته است. شهرت نیز از این داستان مستثنا نیست. انسان مدرن شهرت خود را نیز از طریق فناوری های در حال حرکت یا فناوری‌های سیار به دست می‌آورد که بارزترین آن همان گوشی تلفن همراه است. وابسته شدن موضوعاتی همچون شهرت به فناوری های در حال حرکت یا سیار و البته متکثر باعث شهرت متکثر، سیار و البته بادآورده می‌شود. شهرت در حال حرکت باعث اراده و خواست افراد بیشتری به کسب این نوع از شهرت به سبب آسان شدن به‌دست آوردن آن و کم‌هزینه‌تر بودن آن شده است. دارویی که باعث پرورش و به‌وجود آمدن خرده‌سلبریتی‌های زیادی می شود.همانطور که گفته شد نقش فناوری‌های سیار و «هرجایی» در شکل‌گیری این نوع از شهرت بالاست البته که فناوری در کنار دیگر عوامل خود را نشان می‌دهد اما در این نوشتار و نوشتاری که پیش از این منتشر شد، به عامل فناورانه‌ی شکل‌گیری شهرت امروزی پرداخت شده است.شهرت بادآورده، مرجعیت بادآوردهدر مباحث حوزه‌ی ارتباطات صحبت از مفهومی به عنوان هوادار[1]می‌‌شود. هوادار یا طرفدار کسی است که به‌معنای واقعی کلمه تا حد زیادی خود را دنباله‌روی یک فرد، افراد یا حتی موضوع و پدیده‌های خاص می‌سازد. براساس توضیحاتی که داده شد، افرادی به شهرت می رسند. همانگونه که در برخی منابع گفته شده این نوع از شهرت باعث شکل گیری حلقه ای از هواداران حول آن فرد مشهور می‌‌شود. این هواداران- که البته بقای سلبریتی ها و خرده‌سلبریتی‌ها به بقا و ماندن این حلقه در پیرامونشان است- تلاش می‌کنند تا خود را از همه جهت شبیه آن افراد مشهور کنند. این بدان دلیل است که هوادار یا می‌خواهد خود همچون آن فرد مشهور شود و یا می‌داند که به جایگاه آن فرد مشهور دست پیدا نمی‌کند درنتیجه با شبیه کردن انواع اخلاقیات و ابعاد سبک زندگی خود به آن فرد مشهور تلاش می‌دارد تا خود را کمی به او نزدیک کند تا به این طریق بتواند خود را تا حدی با این فرد مشهور یکی کند(کشمور،1396 و تامپسون،1393). طبیعتاً این نوع از دنباله‌روی موجب شکل‌گیری نوعی از مرجعیت برای آن افراد مشهور می‌شود. مرجعیتی را که براساس شهرت بادآورده شکل می‌گیرد می‌‌توان «مرجعیّت بادآورده» خواند.نوعی از مرجعیت که براساس همان فرهنگ هواداری و البته مبتنی بر فناوری‌های نوین و درحرکت است. مرجعیتی که خود براساس هیچ به وجود آمده است. شهرتی که در حال حرکت کسب می‌شود و مبتنی بر فناوری‌های همراه است، پتانسیل بالایی دارد تا مرجعیتی در همان حد کوچک اما بزرگ انگاشته‌شده به وجود آورد. به همین دلیل است که این نوع از مرجعیت به همان اندازه که شهرت بادآورده تهی و براساس هیچ است، بر اساس هیچ شکل گرفته است؛ مرجعیتی بر اساس شهرتی که به خاطر توانایی عادی یک فرد یا افراد به وجود آمده است. شاید یک نمود سبک و دم دستی آن، همان اظهارنظرها و تلاش برای تزریق هیجانات از طریق تولید محتوا با همین فناوری‌های سیار و در‌حال‌حرکت و همه جایی توسط این افراد است. طبیعتاً این نوع از مرجعیت می‌تواند در اتفاقات و در جهت منافع و اهداف مختلفی که برای این دسته از افراد مشهور به‌طور مستقیم و یا غیرمستقیم سودآور است، مورداستفاده قرار گیرد. نمونه‌های چنین نوعی از مرجعیت را می‌توان در حوادث غیرمترقبه و بلایای طبیعی و همچنین راه‌اندازی انواع پویش‌ها و کارزارهای با موضوعات مختلف مشاهده کرد. آنچه که به نظر برخی می‌رسد، این است که استفاده از این افراد مشهور در این گونه اتفاقات و رویدادها ‌می‌تواند در جهت اهداف مثبت باشد که خود محل بحث است اما در برخی مواقع که پای انتخاب مهمی از سوی هواداران و مردم در میان است، این گونه مرجعیت بادآورده‌ی سلبریتی‌ها می‌تواند تأثیری کاملاً منفی داشته باشد. تاثیر منفی را می‌‌توان از آنجا فهمید که هواداران خود را به استدلال ضعیف و انتخاب فرد یا افراد مشهور می‌سپارند؛ درنتیجه این مرجعیت بادآورده هر چند که ادعا می‌شود که در عصر دموکراتیزه شدن رسانه‌هاست، می‌‌تواند نوعی از توده‌وارسازی سابق را بازتولید کند.انتخابات و استفاده از مرجعیت بادآورده‌ی سلبریتی‌هاانتخابات یکی از همان عرصه‌هاست که پتانسیل بالایی برای افراد مشهور جهت کشاندن هواداران و مردم عادی به‌سمت خود و انتخاب خود دارد. عموماً بازه‌ی زمانی اصلی انتخابات کوتاه است؛ درنتیجه برای عده‌ای از افراد علاقه‌مند به حضور در عرصه‌ی انتخابات فرصت کافی برای تبلیغات به معنا و رویه‌های صحیح آن وجود ندارد و یا این‌گونه افراد نمی‌‌توانند در این بازه‌ی زمانی کارنامه‌ی مثبتی از خود به شکل درست نشان دهند. درنتیجه نیاز به عواملی دارند که به‌عنوان کاتالیزور بتوانند محبوبیت آن‌ها را شکل داده و روند آن را سرعت بخشد. طبیعتاً برای شکل‌گیری چنین محبوبیتی در بازه‌ی زمانی کوتاه افراد دارای حرفه و مهارت و فرهیختگان امکان جلب و همراهی کمتری دارند. درنتیجه نیاز است تا افرادی که ضمن محبوبیت و شهرت بالا در اجتماع، در بین افراد نفوذ هم دارند، به‌عنوان سفیران و مبلغان این افراد حاضر در کارزار انتخاباتی عمل کنند. بهترین گزینه برای چنین کارکردی سلبریتی‌ها هستند چون سلبریتی‌ها و خرده‌سلبریتی ها براساس سابقه و مهارت خود توانایی همراه کردن افراد مختلف و هواداران خود را در زمانی کم دارند. هوادار با خود می‌گوید:«من می‌خواهم مثل تو باشم، بنابراین سعی می‌کنم رای دادنم هم مثل تو باشد.» و به استدلال‌های ضعیف این‌گونه افراد مشهور تن می‌دهد چون دنباله‌روی آن‌هاست و یا تصور می‌کند فرهیختگی با شهرت اینگونه افراد پیوند خورده است.درکنار آن هواداران این‌گونه افراد مشهور خود در جماعت‌های مختلف با یکدیگر به تبادل می‌پردازند و از طریق ویژگی شبکه‌ای بودن رسانه‌های نوین، این گونه از تبلیغات سیاسی برای افراد حاضر در انتخابات اصطلاحاً وایرال می‌شود. در این مورد می‌توان حضور فیزیکی این‌گونه افراد مشهور در مکان‌های تجمع و تحقق آرزوی دیدار برخی هواداران و افراد با این افراد مشهور را نیز افزود. در فرآیندی که از ابتدای شکل‌گیری این گونه از شهرت تا انتهای آن یعنی شکل‌گیری رأی بخش مهمی از افراد به‌واسطه‌ی این گونه سلبریتی‌ها و خرده‌سلبریتی‌ها طی شده است، عوامل متعددی درگیر هستند که در نوشتارهای متعدد باید به آن‌ها پرداخت اما در این نوشتار یک عامل محل تمرکز است: انسان درحال‌حرکت و همه‌جایی، ازطریق فناوری‌های سیار و همراه شهرت همه‌جایی و درحال‌حرکت کسب می‌کند و از مرجعیت بادآورده‌ی حاصل از این نوع شهرت سوء‌استفاده می کند.نتیجه‌گیریمی‌توان به عنوان جمع‌بندی سیر شکل‌گیری این نوع از شهرت با تأثیر گرفتن از عامل فناوری و تأثیر خود آن برروی پدیده‌هایی همچون انتخابات را به این شکل مختصراً بیان کرد. هرچند همانطور که گفته شد این سیر تنها یک بُعد از ماجرا را نشان می‌دهد و قطعاً عوامل بسیار دیگری بر روی چنین چیزی تاثیرگذارند.می‌توان گفت که فناوری‌های سیار و درحال‌حرکت و میل انسان‌های درحال‌حرکت باعث افزایش سرعت شهرت افراد می‌شود. شهرتی که بر اساس توضیحاتی که گفته شد، نوعی شهرت بادآورده است. شهرت بادآورده خود موجب شکل‌گیری نوعی از مرجعیت می‌شود. مرجعیتی که براساس توضیحات یادشده مرجعیتی بادآورده است. این نوع از مرجعیت بادآورده به‌سبب شکل‌گیری حلقه‌ای از هواداران پیرامون یک فرد یا افراد است که طبیعتاً باعث نوعی از دنباله‌روی می‌شود. این دسته از افراد مشهور که شامل سلبریتی‌ها و خرده‌سلبریتی‌ها و اینفلوئنسرهای شبکه‌های اجتماعی هستند، از این نوع از مرجعیت خود در جهت‌ها و در اتفاقات و رویدادهای مختلفی همچون انتخابات برای سوق دادن هواداران به انتخاب مورد نظر‌خود بهره می‌گیرند. بدین‌ترتیب از یک بُعد و نظر، فناوری‌ها و رسانه‌های نوین باعث تاثیرگذاری افراد مشهور و خرده‌سلبریتی‌ها در جریان اتفاقاتی همچون انتخابات می‌شوند.این مطلب در بهار 1400 در شماره‌ی پنجم نشریه‌ی فرهنگ شهرت منتشر شده است. برای دریافت این شماره از نشریه به اینجا مراجعه کنید.منابع- تامپسون، ج. (1393). رسانه‌ها و مدرنیته،نظریه‌ی اجتماعی رسانه‌ها. ترجمه‌ی مسعود اوحدی. تهران: انتشارات سروش- کشمور، ا. (1396). فرهنگ شهرت. ترجمه‌ی احسان شاه‌قاسمی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات[1] Fan