چرا بازی می کنیم؟

این سوال که «چرا بازی می‌کنیم؟» بیشتر به این شباهت دارد که بپرسیم «چرا غذا می‌خوریم؟» یا «چرا می‌خوابیم؟». ما نیاز نداریم بدانیم چرا غذا می‌خوریم تا بتوانیم غذا بخوریم، یا نیاز نداریم بدانیم چرا می‌خوابیم که بتوانیم بخوابیم. اگر کسی هم از ما دلیل این اعمال پیش‌پاافتاده را بپرسد، احتمالاً می‌گوییم «برای رفع گرسنگی» یا «برای رفع خستگی»، اما بررسی همین سوالات به ظاهر ساده ولی عمیق، کل علم تغذیه یا بخشی از علوم پزشکی را تحت تاثیر قرار داده‌ است. انسان در یک نقطه به این نتیجه رسیده که «رفع گرسنگی» پاسخ کافی برای سوال «چرا غذا می‌خوریم» نیست، گرچه جواب ابتدایی آن است. چون بعد از آن، این سوال به وجود می‌آید که چرا گرسنه می‌شویم؟ و بعد از اینکه جوابی دست و پا شکسته برای این موضوع هم جور کردیم و گفتیم که «چون بدن ما برای ادامه‌ی زندگی به انرژی احتیاج دارد و انرژی از غذا تامین می‌شود»، این سوال پیش می‌آید که چرا بدن ما به انرژی احتیاج دارد؟ در آخر شاید همه‌ی این سوالات یک جواب خاص و نهایی نداشته باشند، اما مجموع آن‌ها کمک می‌کنند تا عمیقاً بفهمیم بدن و ذهن‌مان چطور کار می‌کنند و وقتی این را فهمیدیم، نهایتاً یک قدم به پاسخ سوالات فلسفی بزرگ‌تری مانند اینکه «چرا زنده‌ایم؟» و «هدف از زندگی چیست؟» نزدیک‌تر می‌شویم. این یک طرف قضیه است و طرف دیگر آن این است که پاسخ به این سری از سوالات، باعث می‌شود محصولاتی هدفمندتر تولید شود.بازی چیست؟تعاریف زیادی برای این مفهوم وجود دارد. معمولاً به فعالیتی که قوانین خاصی داشته باشد و به هدف خاصی (بُردن) منجر شود، بازی گفته می‌شود. یکی از تعاریف معروفی که درباره‌ی بازی وجود دارد، تعریف آقای کریس کرافورد (Chris Crawford)، نظریه‌پرداز و طراح بازی‌های کامپیوتری است. آقای کرافورد نموداری دارد که می‌گوید فُرمی از سرگرمی که تعامل در آن نباشد، شامل فیلم، کتاب و مانند آن می‌شود. هنگامی که ما با هر یک از این‌ها سرگرم می‌شویم، وارد دنیای تخیل و افکار فرد دیگری (در اینجا نویسنده یا کارگردان) می‌شویم و از آن لذت می‌بریم. در فیلم و کتاب، داستان از قبل نوشته شده است، نه می‌توانید چیزی را تغییر دهید، نه می‌توانید راهی متفاوت‌تر از راهی که نویسنده برای شما رسم کرده پیش گیرید. حال اگر این سرگرمی حالت تعاملی به خود بگیرد، دیگر با یک سرگرمی خالص طرف نیستید و کنترل آن در دست خودتان است. اگر هدفی از به کنترل گرفتن یک وسیله‌ی سرگرمی نداشته باشید، از آن وسیله به عنوان اسباب بازی یاد می‌شود. برای مثال وقتی شما یک ماشین کنترلی دارید، تنها چیزی که باعث می‌شود آن را عقب و جلو کنید، حس نیاز به سرگرمی است و هدف خاصی از این کار ندارید. حال اگر هدف اضافه شود، با یک چالش روبرو می‌شوید. در صورتی که این چالش شما تک‌نفره باشد، پازل‌ها یا معماها به وجود می‌آیند (مانند وقتی که جدول یا سودوکو حل می‌کنید یا تکه‌های لِگو را کنار هم می‌چینید تا حجمی به وجود بیاورید). اگر این سرگرمیِ هدفمند شامل رقیبانی هم شود، با یک نبرد روبرو هستید که باز به دو نوع تقسیم می‌شود. نوع اول مسابقاتی مانند دومیدانی یا شنا هستند که تعامل مستقیمی با رقیب خود ندارید، گرچه هدف‌تان پیروز شدن است. به این نوع «رقابت» گفته می‌شود و در نهایت اگر در نبردی که صورت می‌گیرد، تعاملی بین شما و رقبا وجود داشته باشد و اصطلاحاً «حمله» صورت بگیرد، با یک بازی یا گیم روبرو هستید. ما انسان‌ها، به عنوان موجوداتی که قابلیت تفکر و تصمیم‌گیری دارند، به شکل خواسته یا ناخواسته در حال بازی کردنیم، چون تعاریف ما از بازی، خود مفهوم زندگی را نیز در بر می‌گیرد. اما حالا سوال بعدی اینجا به وجود می‌آید که چرا ما از بازی ها، مانند فوتبال، شطرنج یا بازی‌های رایانه ای استفاده می کنیم؟چرا بازی می کنیم؟حالا که فهمیدیم بازی چیست، زمان پاسخ به سوال اصلی‌مان می‌رسد. چرا بازی می‌کنیم، بگذارید با یک مثال، تصویری را برای شما رسم کنم. فرض کنید برای رسیدن به یک شغل، باید یک مصاحبه‌ی کاری انجام دهید. برای این کار به بخش استخدام یا مستقیماً پیش رییس آن اداره یا شرکت می‌روید. تعدادی سوال از شما می‌پرسند مانند اینکه «هدف‌تان از انتخاب این شغل چیست؟». فکر کنم همه‌مان می‌دانیم هدف‌مان از انتخاب شغل و کار کردن چیست و این موضوع پیچیده‌ای نیست، ما کار می‌کنیم تا پول در بیاوریم و پول در می‌آوریم تا بتوانیم غذا بخوریم، مسکن داشته باشیم و لباس تن‌مان کنیم. ما کار می‌کنیم تا از گرسنگی نمیریم! اما کسی را سراغ دارید که در مصاحبه‌ی کاری این را بگوید؟ و اگر هم بگوید، به احتمال زیاد همان‌جا عذر او را می‌خواهند! یا مثالی دیگر؛ یکی از نیاز‌های ما، دوست شدن و ارتباط با انسان‌های دیگر است. اما ما نمی‌رویم دست فردی را در خیابان بگیریم، او را روی نیمکت بنشانیم و بگوییم «زود باش هر چیزی که می‌دانی درباره‌ی خودت بگو و تمام رازهایت را با من در میان بگذار، بعد هم من همه چیز را درباره‌ی خودم می‌گویم تا دوست شویم!» نه، این کار نه تنها باعث دوست شدن ما با فرد مقابل نمی‌شود، بلکه احتمالاً طرف را خواهد ترساند، چون این رفتاری نیست که ما انسان‌ها در رابطه با زندگی پیش گرفته‌ایم. واقعیت این است ما شغل می‌خواهیم تا پول در بیاوریم و از گرسنگی نمیریم، یا دوست می‌خواهیم تا به عنوان یک موجود اجتماعی احساس ارزشمندی و تعلق بکنیم، اما این‌ها را به این شکل به زبان نمی‌آوریم، بلکه راهی غیرمستقیم برای رسیدن به آن پیش می‌گیریم. می‌نشینیم و از اهداف‌مان برای رییس شرکت می‌گوییم و از اینکه چه‌قدر به آن شغل علاقه‌مندیم. اشتباه برداشت نکنید، نمی‌خواهم بگویم علاقه‌ای در کار نیست و همه‌چیز برای پر کردن شکم است، اما نیازهای حیاتی ما، قبل از هر نیاز دیگری مطرح می‌شوند. پس این‌جا به دو نتیجه‌ی بزرگ می‌رسیم. اول اینکه ما به عنوان نژاد انسان، یاد گرفته‌ایم تا از راهی غیرمستقیم به خواسته‌هایمان برسیم. نقش بازی‌های کوچک‌تر در قبال بزرگ‌ترین بازی، یعنی زندگی نیز دقیقاً همین است. ما در زندگی به بازی‌ها احتیاج داریم تا به یک طرز فکر، جهان‌بینی یا اصطلاحاً به یک Mindset برسیم. تا از طریقی غیرمستقیم بتوانیم به خواسته‌هایمان در زندگی دست پیدا کنیم. ما همواره در زندگی نمی‌دانیم که چه راهی درست و چه راهی غلط است و شاید برخی تصمیمات ما ۱۰ سال، ۲۰ سال یا حتی یک عمر زمان ببرند تا صحت‌شان برایمان مشخص شود، اما در بازی‌های کامپیوتری یا حتی بازی‌های دیگر مانند شطرنج و بُرد گیم‌ها، بسیار سریع‌تر می‌شود به این نتیجه رسید. شما می‌دانید اگر عمل A را در بازی انجام دهید نتیجه‌ی B یا C را خواهد داشت و بعد از چند ثانیه یا نهایتاً چند ساعت می‌توانید بفهمید آیا این پیش‌بینی شما درست بوده یا نه. علاوه بر این، بازی‌های شبیه‌سازی که برای سربازان، خلبانان، افراد فعال در بیزینس و غیره طراحی می‌شوند نیز نمونه‌هایی از انواع بازی‌ها هستند که دقیقاً به شکل غیرمستقیم، سرباز یا خلبان را در شرایطی مشابه قرار می‌دهند تا بتوانند مایندسِت خود را برای شرایط واقعی آماده کنند. بازی کردن به ما انسان‌ها استراتژی چیدن می‌آموزد و استراتژی چیدن باعث می‌شود ما برای بقا شانس بیشتری داشته باشیم. در قدیم تمرین شکار یا بازی با تیر و کمان و نیزه، باعث می‌شد فرد تمرین‌کننده، شانس بیشتری در شکار و در نتیجه بقا داشته باشد. انسان امروز نیز با بازی‌های کامپیوتری می‌تواند به عکس‌العمل و قدرت تصمیم‌گیری بالاتری دست پیدا کند که در دنیای امروز برای موفق شدن مورد نیاز است.جمع بندیانسان موجودی دست‌آورد-محور است. یعنی هرچه‌قدر بیشتر به یک سری دست‌آوردهای مالی یا ذهنی دست پیدا کند، بیشتر حس خوشحالی و رضایت می‌کند. بازی‌ها قبل از هر چیزی این نیاز را در انسان برطرف می‌کنند. حال برخی اعتقاد دارند که بازی وقت تلف کردن است و چیزهایی از این قبیل. در پاسخ به این افراد، باید پرسید که اگر بازی وقت تلف کردن است، پس چرا زندگی می‌کنند؟ آیا زندگی‌شان نیز در مقوله‌ی «وقت تلف کردن» جای می‌گیرد؟ علاوه بر این، اصولاً هر کاری که در این زندگی به شکل اجبار به ما تحمیل شود وقت تلف کردن محسوب می‌شود، نه کارهایی که به آن علاقه داریم. وقتی داریم از یک بازی لذت می‌بریم، سوای همه‌ی فلسفه‌ای که پشت این عمل هست و آن‌ را شکافتیم، داریم «لذت» می‌بریم و فکر نمی‌کنم لحظاتی که با لذت بگذرد، در مقوله‌ی وقت تلف کردن جا بگیرد.پس سری بعد که خواستید بازی کنید و در پس زمینه‌ی ذهن خود احساس گناه کردید، راحت لم دهید و بازی کنید، چون دارید سطح چهارم از نیازهایتان را برطرف می‌کنید!