آیا هک کردن فرهنگ نتیجه‌ای هم دارد؟-بخش سوم

تغییرات همیشه اول از ذهن آغاز می‌شودبیش از اینکه به توضیح و تحلیل روش هکِ فرهنگ بپردازم، بهتر است برای ترغیب فعالان اجتماعی به خواندن بیشتر و تفکر عمیق‌تر از نتایج فعالیت‌های هشت ساله TheRules بنویسم. شاید اگر نتیجه را از همین ابتدا بدانیم راحت‌تر درباره این روش فکر یا عمل کنیم.این گروه فکر می‌کنند وضعیتی که در آن گرفتاریم، بخشی از یک داستان بزرگ‌تر متعلق به عصر Anthropocene است. این عصر که به اعتقاد بسیاری از زمین‌شناسان از انقلاب صنعتی آغاز شده روی بسیاری از جنبه‌های زندگی بشر معاصر اثر گذاشته و نتیجه آن هم سرمایه‌داری و همه حواشی مرتبط با آن است. خودشان می‌گویند وقتی کارشان را شروع کردند، مردم تصور می‌کردند این گروه دیوانه است که فکر می‌کند "فقر نتیجه منطقی قوانین سرمایه داری است" یا "سرمایه داری عامل اصلی تغییرات آب و هوایی است" البته الان این روایت‌ها تا حدی به گوش مردم آشناست و حالا آدم‌ها کمی جدی‌تر از قبل به این موضوعات فکر می‌کنند. به اعتقاد این گروه این عصر رو به پایان و سرمایه‌داری به زوال نزدیک شده است. نشانه‌های این تغییر هم از بهار عربی تا جنبش‌های اسپانیا و بیداری در آفریقا گرفته تا اعتراضات مختلف در مکزیک و هنگ کنگ و بسیاری از کشورهای دنیا کاملاً قابل ردیابی است و بازگشت از این مسیر غیرممکن شده است!اما نقش هکِ فرهنگ در تغییرات جهان چیست؟ گروه TheRules به‌عنوان دانشجویان مشتاق روش‌های سیستمی خوب می‌دانستند که رویکرد علمی علت و معلولی در پرداختن به روایتی که عوامل و بازیگران بی‌شماری دارد، پیچیده، نامرتب و تقریبا غیرممکن به نظر می‌رسد. این گروه ادعایی برای اینکه بتواند به شکل سیستماتیک تغییر منسجمی را در جوامع ایجاد کند؛ ندارد. البته که به فشار فرهنگی و تمایل روایت غالب به بیان داستان‌های خوب درباره تأثیر کار، یک شخص در جهان واقف هستند اما فقط توصیه می‌کنند عمل و تغییر در جوامعی که گروه روی آنها کاری انجام داده را مشاهده کنیم و بعد خودمان روایت صحیح را بیابیم.یکی از موارد مطالعاتی گروه TR تلاش برای جایگزینی مفهوم رشد سبز به جای رشد اقتصادی بوده است. این یکی از روش‌های رهاسازی تخیل برای تصور و ایده‌پردازی درباره دنیای پساسرمایه‌داری آینده است. در این روش سعی شده تا یک الگوی رفتاری تحریک‌آمیز ایجاد شود تا انکار واقعیت غیرممکن باشد و مردم مجبور به انتخاب میان رشد یا زندگی شوند.یکی از جنبه‌های چالش‌برانگیز برای توسعه تفکر درباره گزینه‌هایی مثل "پسا سرمایه‌داری" یا "پسا رشد"، یک تعصب شناختی _ ذاتی است که مبتنی بر مثبت انگاشتن بدون چون و چرای مفهوم رشد بنا شده است. دلایل زیادی وجود دارد که مردم اینطور درباره رشد فکر می‌کنند. مثلا مردم فکر می‌کنند رشد برابری، صعود و پیروزی به همراه دارد، درختان و کودکان رشد می‌کنند و این برایشان زیبا و پذیرفتنی است. البته همه این تصورات یک ایده‌آل خوش‌بینانه است همانطور یک سیاست‌مدار رِند به سرعت آن را مساوی با رشد اقتصادی بیشتر یا همان مشاغل بیشتر تفسیر می‌کند.مفهوم "رشد سبز" که اوایل سال 2018 شکل گرفت، آخرین تجلی آزادی‌خواهانه مبتنی بر این پیش‌فرض بود. ایده‌ای که فناوری کارآمدتر را ابزاری موثر برای کاهش تاثیرات سوء زیست محیطی اقتصاد معرفی می‌کرد. در اصل این ایده تاکید می‌کرد باید نرخ تولید ناخالص ملی (GDP) و مصرف منابع و تولید کربن را از هم جدا کرد و در اصل برای رشد(GDP) دیگر نیازی به تخریب محیط زیست وجود نداشت. (شاید به همین دلیل شرکت‌های مبتنی بر تکنولوژی مثل آمازون، فیس بوک، و... اینطور مورد استقبال و علاقه اقتصاددان‌ها و سیاست‌مداران لیبرال قرار گرفتند.) این ایده برای اصلاح‌طلبان جذاب بود و تا حدی می‌توانست حدوسطی را برای اقتصاد جهانی ترسیم کند که خواب سرمایه‌داران را نیز خیلی آشفته نکند.راه‌حل عملی که TR در این بخش ارائه کرده، هکِ روایت رشد غالب است. آنها می‌دانستند که باید به سه مساله رسیدگی کنند. اول اینکه درباره منطق رشد اقتصادی سوال بپرسند، سپس استدلال غیرمنطقی در برابر رشد سبز را حذف کنند و در نهایت ایده بومی‌گرایی، سیستم‌های دانش سنتی بومی، رویکردهای چندفرهنگی را به‌عنوان پادزهر جهانی‌سازی و غلبه فرهنگ سرمایه‌داری ارائه کنند.برای شروع این فرآیند باید حامیانی می‌یافتند و البته که گروه‌هایی از دانشگاهیان وجود داشتند که به کاهش روند رشد معتقد بودند ولی به روش داستان‌گویی و تغییر روایت‌ها چندان خوش بین نبودند. بنابراین TR تصمیم گرفت به جای مذاکره با ائتلافی از اقتصاددانان ارتودکس مسلک، سیاست گذاران و فعالان سیاسی و اجتماعی نمونه‌ای عملی از منطق "پسا رشد" را اجرا کند.«هدف ما این بود که این پیش‌فرض منطقی که رشد ذاتاً خوب و مثبت است را به چالش بکشیم. ما تصمیم گرفتیم رشد را در برابر چیزی که ذاتاً "بهتر" است قرار دهیم تا ناسازگاری شناختی این دو واضح شود. برای همین به سازماندهی مفهوم # رشد_زندگی پرداختیم.»گروه TR کمپین #رشدیازندگی را در سه مرحله تدوین کرد. اول پرداختن به روایت رشد سبز تولید محتوای ویدیویی و ساخت یک صفحه فرود به‌عنوان" پسارشد" که امکان مطالعه همه موارد را به افراد می‌داد.دومین گام ساده سازی تفکرات پیچیده اقتصادی بود. 50 میلیارد تن! مقدار منابع و اشکال مختلف از کره زمین که برای همه افراد قابل استفاده بود آنهم بدون نگرانی از تخریب زیست محیطی! این رقم زیاد و کافی به نظر می‌رسید، اما در سال 2018 چقدر مصرف کرده بودیم؟ 80میلیارد تن! بیش از حد مجاز! نتیجه دلخواه مشخص بود با انتخاب مسیر رشد سبز باید فقط 50 میلیارد مصرف کنیم! و البته نشان دادیم که با وجود الگوهای سرمایه‌داری هرگز این کاهش رخ نخواهد داد! و آخرین مرحله بعد ازچند ماه صبر و تجزیه و تحلیل همه اطلاعات که به آنها اجازه می‌داد با استدلال‌های قوی در اجتماع ظاهر شوند با یک فیلم و چندین مقاله در نشریاتی مثل Fast Company و Truthout با هشتگ رشد_زندگی حمله خود را شروع کردند."من دریاچه را ترجیج می‌دهم"همانطور که علاقه و استفاده از #GrowthOrLife افزایش پیدا می‌کرد، TR تصمیم گرفتند با یک جامعه نمونه این فرآیند هکِ فرهنگ را امتحان کنند. این جامعه Atenco یکی از حاشیه‌های مکزیکوسیتی بود که برای ساخت فرودگاه بین‌المللی مکزیکوسیتی باید جاده‌ای آسفالت شده در آن احداث می‌شد. مردم باید بین یک جاده آسفالت‌شده برای رسیدن به این فرودگاه و حیات و سلامت دریاچه مشرف به محل زندگی‌اشان یکی را انتخاب می‌کردند. دریاچه مقدسی که منبع زندگی ده‌ها هزار نفر مردم بومی و کشاورز بود. هشتگ رشد یا زندگی منبع ذهن آگاهی آنها برای مقابله با این اتفاق و گسترش هشتگ #YoPrefieroElLago ("من دریاچه را ترجیح می دهم") در شبکه‌های اجتماعی شد. https://vrgl.ir/OVeSP https://vrgl.ir/pZTKR