مادران موازی

یادداشت های مریم تاواتاو( نویسنده ومنتقد)یادداشت درباره فیلم "مادران موازی" به کارگردانی "پدرو آلمودوار"چاپ شده در روزنامه سازندگی در تاریخ 1401.01.24نویسنده یادداشت : مریم تاواتاو (منتقد)ترسیم دنیای زنانه در سینما جذابیتی فراموش­نشدنی دارد. ویژه آن­که زنان در دوران مدرن، به تناسبِ تغییر شرایط اجتماعی و پذیرش نقش اقتصادی­شان تجربه­­های متفاوتی در ایفای نقش مادری از سر می­گذرانند. هم­راستا با مسائل دوران جدید، این تجربه­ها گاه بسیار منحصربه فرد هستند و شخص را در موقعیت­هایی قرار می­دهد که لایه­های تازه­تری از خود را در مواجهه با بحران کشف می­کند.فیلم اسپانیایی " مادران موازی" به کارگردانی "پدرو آلمودوار" دنیای زنانه دو مادر را با بازی "پنه‌لوپه کروز" و "میلینا اسمیت" به نمایش کشیده­ که پس از تولد فرزندان خود دچار مسائل و مشکلاتی می­شوند. آن­چه مسلم است عشق هر دوی این مادران به فرزندشان وصف­نشدنی است اما مادرانگی این دو زن، تنها داستانی نیست که در این فیلم روایت می­شود. آلمودوار هم­راستا با این داستان، روایتی از گورهای دسته­جمعی و نسل­های چشم­انتظار برای تشییع اجساد اجدادشان را جلو می­برد؛ موضوعی که حال و هوای ضدجنگ را به این ایده­ی در ظاهر نامرتبط اضافه کرده و این­گونه فیلم در کنار موضوع ساده­اش دارای مفهومی سیاسی می شود و منتظربودنِ نسل‌های بعد از کشته­شدگان جنگ در اسپانیا را به تصویر می‌کشد.فیلم در خطی پررنگ خواسته جهان زنانه را ترسیم کند و البته موفق بوده. در این میان حتی به رابطه مادر یکی از این دو زن با فرزندش پرداخته؛ مادر آنا، بازیگر دیر شناخته­شده­ای است که به دنبال رویاهایش رفته و می­خواهد روی صحنه تئاتر دیده شود و زندگی نزیسته خود را زندگی کند. او سمبلی از زنانی است که برای تعادل بین نقش مادری با حرفه خود، دچار تناقض و کشمکش شده­اند.فیلم توانسته تصویر قابل باوری از زحمات و خستگی­های یک مادر را نشان دهد. اما شاید بتوان گفت که هرچه­قدر تصویر زنان در این فیلم، شمایل نجاتگر، قابل مذاکره و حامی دارد اما چهره مردان در مادران موازی، تصویر چندان موجه و متعادلی نیست. جای خالی حضور عمیق مردان در پیشبرد روایت در فیلم احساس می­شود و به نظر، ترازوی عادلانه­ای در طراحی این بخش از شخصیت­پردازی استفاده نشده است.بخش های از فیلم گویی تداعی از صحنه تئاتر بوده و با ریتمی آرام­تر و با تمرکز بر جزییات صحنه پیش رفته و آن را جذاب­تر و پرکشش‌ کرده است. فیلم از همان ابتدا در کنار ایده ساده و شاید نخ­نمایش، روایت مهمی را آغاز می­کند. روایتی که باعث می­شود درجایی دو مادر روبروی هم قرار گیرند و از اهمیت اصالت و آن­چه بر سر اجدادشان آمده گفته شود. این انتظار و هولناکیِ اتفاقی که درگذشته به واسطه مسائل سیاسی بر سر مردم آمده سینه به سینه منتقل شده و به نسلی رسیده که حالا می­خواهد بقایای بدن آن­ها را بیابد و در مراسمی در شان به خاک بسپرد. انگار یافتن پدران و سپردنشان به خاک، رابطه مستقیمی با آرامششان دارد. گویی سرنوشت آنها گره خورده در گذشته­ای که تاریخش با پدران بد تا کرده و آن­ها را از صحنه خانواده ربوده و حالا نسلی دیگر می­خواهد آن­ها را به خانواده بازگرداند.تاکید قصه بر اهمیت غیرقابل انکار ژنتیک ومادر بیولوژیک­بودن، باعث شده تا مفهوم جستجوگری برای یافتن گورهای پدران، کارکرد بیشتری داشته باشد. اگرچه بخشی از علامت سوال­های انتهایی فیلم‌ بی­جواب می ماند اما می­توان گغت که شاید اگر پایان شکوهمند مادران موازی در سایه یافتن گورهای دسته جمعی نبود و پایانش به مفهوم تبعات جنگ گره نمی­خورد، فیلم فاقد یک پایان عمیق محسوب می شد. اما ظاهرا فیلم برای نجات از سادگی ایده اولیه­اش به مفهوم جست­و­جو برای اصالتی پناه برده که به هویت و گذشته می­پردازد و موفق هم بوده.کشته­شدگان جنگ ها و مردمی که بی­گناه و با دست­های بسته در هر دوره­ای زنده به گور شده­اند، بخشی از تاریخ­اند که از ذهن عزیزانشان فراموش نمی­شوند و تاریخِ حضورشان را باید با صدای بلند اعلام کرد تا این چرخه ظلم و اشغالگری متوقف شود. ارزشی که مادران موازی به جان انسان داده در دیالوگ­های فیلم مشخص است . قصه سر به مفاهیمی مختلف زده تا در آخر بگوید تاریخ ساکت نمی­ماند و هستند کسانی که دست­هایشان سمتی از تاریخ را نشان می­دهد که از نظر زمانی تمام شده اما زخمش تازه مانده و باید تیمار شود. این مراقبت درکنار زنانگی موجود در فیلم مادران موازی تبدیل به مفهومی نمادین شده تا تصویر تاریخ و مادرانگی ماندگارتر شود.