چرنوبیل

نیروگاه هسته ای چرنوبیل بعد از انفجارویروسی به نام کرونا این روزها باعث شده که برای پر کردن وقت هام به غیر از کتاب و دورکاری بشینم و چندتا سریال تاریخی رو ببینم .اولین گزینه سریال 5قسمتی چرنوبیل بود. فیلم از زندگی یک پیرمرد که داره سال ها قبل رو روایت می کنه شروع میشه. سکانس های بعد داخل یک راکتور هسته ایهه در حال یک تست روی راکتور. به سال 1365 هجری شمسییک مدیر یک دنده که چند تا مهندس بی تجربه رو نشونده و تنها هدفش انجام یک تست برای تاییدیه راکتورشه. منی که از فیزیک هسته ای در حد فیزیک پیش دانشگاهی میدونم دقیقه های اول در قسمت اول فیلم متوجه شدم که چه فاجعه ای رخ میده !فعال شدن هسته راکتور و یک فاجعه جهانی !اما مدیر این تست به طرز عجیبی میخواد انکار کنه و صرفا بگه که این یک آتش سوزی ساده در راکتور بوده!در جای جای ابتدای فیلم انکار، دروغ، و حاشا رو می بینید فقط و فقط برای حفظ جایگاه و نرفتن آبروی مدیریتی! درحالی که شوروی باید از همون ابتدا میدونست چه کار به جهان کرده!نمیدونم شاید این انکار تا به الان هم وجود داشته باشه چون حتی یک بار نشد که اساتید فیزیک ما در این چند سال یک بار اسم از این فاجعه بیارن ( من سال آخر یک رشته مهندسی با 7 واحد فیزیک پاس کرده هستم، شاید هم آمده اما چرا منی که عشق فیزیک هسته ایم خاطرم نیست)چیزی که واقعا آزارم داد در طول این فیلم این بود که تمام آدم هایی که در این فیلم مسئولیت داشتند اعم از مدیر و مهندس راکتور ، مدیر ارشد چرنوبیل و مهندسی که مسئول مهار این فاجعه شده بود همه و همه فقط برای حفظ قدرت و جایگاه خودشون چه در داخل کشور و چه در جامعه جهانی سعی داشتن که این حادثه رو انکار کنند. و آزار دهنده تر مردمی بودند که بازیچه دست دولتی ها شدند، آدم هایی که با پول جونشونو گرفتن و فرستادنشون داخل یک نیروگاه هسته ای ، آدمایی که حتی نمیدونستن چه اتفاقی افتاده و محکوم به ترک محل زندگیشون بودن! مادرهایی که بچه هاشونو 4 ساعت بعد تولد از دست دادند تحت تاثیر این تشاشعات! درد این مردم و اتفاقی که تا همین امروز هم تبعاتش هنوز هست واقعا رو سینه ام سنگینی میکنه !من از ته دل سوختم برای اون آتشنشانی که فکر می کرد یک آتش سوزی ساده است و به راحتی داشت می رفت تو دل آتیش تا یه تیکه گرافیت دستش رو کامل ذوب میکنه !برای اون زنی که منتظر بود شوهرش بعد از مهار آتیش برگرده خونه و بهش بگه که بابا شده !برای همه مردمی که فدا شدند تا شوروی دروغ بگه و خودش رو حفظ کنه!این یک قسمتی از گزارش YJC : شوروی برای حفظ آبرو و قدرت خود آمار دقیقی از این فاجعه را منتشر نکرد. در همان سال صحبت کردن در این باره هم ممنوع اعلام شد، جنایتی بزرگ که مسئولان آن در تمام سطوح به دنبال تبرئه کردن خودشان بودند. ضعف در کنترل فاجعه، امداد رسانی و ساختار تخلیه شهر بیانگر ضعف حکومت شوروی بود.شوروی با اعلام نکردن شدت فاجعه، باعث به تاخیر افتادن تمام کار‌هایی شد که باید فوری صورت می‌گرفتند. اموری مثل تخلیه شهر و نزدیک نشدن آتش نشانان و کارمندان بدون محافظ به نیروگاه. با وقوع حادثه، مقادیر زیادی مواد سمی وارد آب شد و هیچ کس نمی‌داند این آب چه تاثیراتی که بر انسان‌ها، گیاهان و حیوانات نگذاشت. در سال‌های آینده هم بسیاری از کودکان متولد شده دچار بیماری‌های شدید ژنتیکی شدند و ناقص به دنیا آمدند. «آناتولی دیاتلوف» معاون ارشد نیروگاه با ارتکاب چند اشتباه مهلک در شب حادثه باعث رخداد چنین فاجعه‌ای شد. او بدون بررسی موارد امنیتی و با اطمینان از درست بودن فرضیات خود، آزمایش مد نظر را اجرایی کرد. دیاتلوف بعد‌ها محاکمه شد و تنها ۱۰ سال زندان برای او بریدند. ۱۰ سالی که پنج سال آن هم مورد عفو قرار گرفت. بعد از سقوط شوروی مشخص شد چه کوتاهی بزرگی در طراحی راکتور چرنوبیل صورت گرفته است. در زمان ساخت این راکتور، سازمان اطلاعات شوروی روند مسابقه‌ای را تعیین می‌کند که اگر تیم طراح موفق به ساخت هر چه سریع‌تر این راکتور شود هدایای ویژه‌ای در اختیار طراحان قرار خواهد داد. طراحان چرنوبیل برای رسیدن به جوایز، از قرار دادن چندین ساختار امنیتی و حفاظتی در سیستم طراحی شده خود صرف نظر می‌کنند. مسائلی مانند سقف ضد حریق و دیگر نکات ریز و با اهمیت.۴۰۰ بار قوی‌تر از بمب انفجاری در هیروشیما!ربع قرن از حادثه نیروگاه اتمی چرنوبیل می‌گذردکه بیش از ۶۰۰ میلیون نفر از این فاجعه اتمی آسیب دیدند، اما این تمام ماجرا نیست. در ادامه چند عدد مهم درباره این فاجعه را مرور خواهیم کرد.۲۰۰ هزار کیلومتر مربع، حداقل آلودگی منطقه‌ای این فاجعه است. تنها در راکتور شماره ۴ نیروگاه چرنوبیل حدود ۱۹۰ تن مواد رادیواکتیو از جمله سزیوم و پلوتونیوم انبار شده بود و بخش قابل توجهی از این مواد پس از انفجار نیروگاه به خارج نشت کرد و در منطقه‌ای به وسعت ۲۰۰ هزار کیلومتر مربع پخش شد. این منطقه شامل بخش بزرگی از خاک اوکراین، روسیه سفید و روسیه می‌شود. افزون بر این، مواد رادیواکتیو همراه باد و تود‌ه‌های ابر در منطقه گسترد‌ه‌ای از خاک اروپا پخش شده است.۱۰ هزار تا ۱۰۰ هزار نفر، بازه عددی است که آمار قربانیان فاجعه اتمی چرنوبیل تخمین زده می‌شود. این آمار از این رو متغیر است که پزشکان هنوز نتوانسته‌اند تأثیر مواد رادیواکتیو و بیماری یا مرگ افرادی را که در معرض تشعشعات رادیواکتیو قرار داشتند، دقیقا مشخص کنند.۱ میلیون نفر توسط مقامات اتحاد جماهیر شوروی برای مهار بحران و پاک سازی مناطق آلوده راهی چرنوبیل شدند. بسیاری از این افراد سربازان جوانی بودند که اطلاعی از خطرات تشعشعات مواد رادیواکتیو نداشتند.۴۰۰ بار قوی‌تر بودن حادثه چرنوبیل از بمبی که در هیروشیما منفجر شد، برای بسیاری از مردم آن روزگار باورکردنی نبود. با این حال، عمده‌ترین مشکل چرنوبیل ادامۀ آلودگی رادیو اکتیو منطقه و تاسیسات نیروگاه حتی با گذشت ربع قرن از وقوع فاجعه است.۳۰ کیلومتری نیروگاه چرنوبیل تا به امروز منطقه ممنوعه و به شدت حفاظت شده است، اما خارج از این محدوده هنوز هم ماده رادیواکتیو سزیوم ۱۳۷ در بسیاری از مواد غذایی یافت می‌شود.«چرنوبیل» با تصاویر یک فرد سالخورده، در حال ضبط کردن صدای خودش، شروع می‌شود. شخصی که انگار طعم تلخ دنیا را چشیده و حقیقت را روشن‌تر از دیگران درک کرده است. حقایقی که در ادامه سریال، پرده از اسرار چرنوبیل بر خواهند برداشت.دقایقی بعد مرد سالخورده، کاست‌های ضبط شده را در گوشه‌ای مخفی و اقدام به خودکشی می‌کند. با اتمامِ این سکانس سوال برانگیز، سریال آغاز شده و مخاطب در اولین جرقه‌های چرنوبیل پرتاب می‌شود. در خانه یکی از آتش‌نشانان حادثه چرنوبیل، «وسلی اِگنِتِکو». مخاطب از زاویه دید همسر وسلی ماجرا را دنبال می‌کند و تا پایان سریال قدم به قدم شاهد از بین رفتن یک خانواده خواهد بود. شاهد بدن‌هایی که از درون ذوب می‌شوند و سیاه. جنازه‌هایی که درون دو تابوت چوبی و فلزی ایزوله می‌شوند و در قبر‌های دسته جمعی، زیر دریایی از قیر و بتن دفن می‌شوند. مردمی که دلِ کندن از سرزمین خود را ندارند و مردن را به رفتن ترجیح می‌دهند. بخش دیگر داستان در کنار سه شخصیت تاثیرگذار دیگر روایت می‌شود. «بوریس شبربینا»، «والری لگاسف» و «اولیانا کومیوک» تنها افرادی هستند که باید در نهایت خفقان و بی‌توجهی، کمبود نیرو و وضعیت محدود شده و اسفباری که رژیم بر آن‌ها تحمیل کرده تصمیم‌های بزرگی را بگیرند، راهکار ارائه دهند و دست به ریسک بزنند. لگاسوف یک دانشمندی بود که تمام تبعات مخالفت با شوروی رو پذیرفت و حقیقت رو گفت.مشکل فنی و مشکل نیروی انسانی قدرت طلب باعث شد چنین فاجعه ای به وجود بیاد که حتی ممکنه اون تشعشعات تو بدن من و شما هم وجود داشته باشه! البته که کل دنیا رو دخیل کرده !این آیه قرآن در کل فیلم در ذهن من مرور می شد: ظهر الفساد فی البر و البحر بما کسبت ایدی الناس یعنی به واسطه این چیزی که انسان به دست میاره خشکی و دریا رو به فساد میکشونه !یک حادثه تلخ هم شاید یک ماه پیش در کشور ما اتفاق افتاد که نتیجه اش خطای انسانی بود، اما نه خطای انسانی غیر متعهد ، خطایی که هنوز نمیدونیم چیشد که اون اتفاق افتاد اما رویکرد دستگاه مسئول اون اتفاق چیبود؟چیزی به جز تعهد دیده می شد؟شهید آوینی می گوید: تعریفی که غرب از انسان دارد حیوان ناطق است که در یک سیر هزاران ساله تکامل طبیعی از هوش و فراستی که بتواند به تصرف طبیعت بپردازد و خود را در ابزار ساخته دست خویش گشترش دهد برخوردار شده است تصرف طبیعت همان چیزی است که باعث شده بشر زمین را تبدیل به جایی کند که خودش از آن پا به فرار بگذارد. حتی فیلم هایی که غرب از آینده زمین ساخته مثل فیلم 100 نشان از روزی می دهد که بشر سیاره ای دیگر را انتخاب می کند برای زندگی کردن.یا آدم هایی مثل جف بزوس که آینده زندگی بشری را در کپسول های معلق در فضا می پندارد و برایش سرمایه جمع میکند!اما این دور باطل چیست که بشر درونش افتاده ؟بهتر نیست این سرکشی را کنار بگذارد؟ و اصالت خودش را پیدا کند؟اینجاست که باید گفت:های آدم! به کجا چنین شتابان!