پست مدرن علیه دیکتاتوری! درباره‌ی تئاتر فلزات چکش‌خوار

چند نفر با لباس‌های رنگارنگ طناب‌هایی که در دست دارند میچرخانند و موزیک تندی پخش میشود. صحنه سیاه میشود و دو زن روی صحنه می‌آیند، درباره‌ی شخصیت عجیبی به نام فرشته‌ساز حرف میزنند و میروند. مرتضی عقیلی، همبازیِ قدیمِ بهروز وثوقی و ناصر ملک‌مطیعی بعد از 43 سال روی صحنه می‌آید و از غربت این سال‌ها میگوید. درحالی که با تمام وجود تلاش میکنید ارتباط این اجزا را باهم درک کنید یا به مفهوم کلی این نمایش پی ببرید، نمایش مثل مار دور شما میپیچد و شما را بیشتر درگیر میکند.ادامه دادن این تئاتر و نشستن روی صندلی انتخاب شماست، اما درگیر شدن ذهنتان در این هزارتوی عجیب و حرفه‌ای که آرش سنجابی طراحی کرده تا مدت‌ها با شما خواهد بود. اصلا مگر اثر هنری خوب اثری نیست که بعد از تمام شدن تازه در ذهن شروع شود؟ فلزات چکش‌خوار دنیای خودش را به شما القا میکند و مخاطب در این 150 دقیقه هیچ انتخاب و راه فراری ندارد. فلزات چکش‌خوار یک جنگل متروکه است که شما با یک قطبنما در آن دنبال راه خروج هستید. هرلحظه فکر میکنید به رسیدن نزدیک شده‌اید اما هربار با دیدن چیزهای تازه‌ای میفهمید چقد از راه اصلی فاصله دارید.فلزات، علاوه بر محتوای عمیقی که قصد دارد مفهوم ملال، تکرار و انزجار را درون شما ایجاد کند، با فرم قدرتمند و کوبنده‌ی خود نیز همین کار را با شما میکند. اینکه شما خیلی از حرف‌ها و اکت‌ها را نمیفهمید، اینکه مدام درگیر ربط دادن بخش‌های مختلف داستان به هم هستید، اینکه هرلحظه با دیدن گریم‌های حرفه‌ای و حرکات تمرین شده‌ی دقیق نمیتواند روی دیالوگ‌هایی که تندتند و پشت سر هم بیان میشوند تمرکز کنید و درنهایت اینکه این تئاتر آنقدر طولانی است که شما باور میکنید ممکن است هیچوقت تمام نشود و شما تا ابد در یک بلک‌باکس بمانید. شبیه اتفاقی که در فیلم Code Unknown میشل هانکه برای ژولیت بینوش می‌افتد. صحبت از پیرزنی که تکنولوژی را درک نمیکند و با صدای ضبط شد‌ی مخابرات درگیر شده، بسیار شبیه به وضعیت ذهن مخاطب است که با این نمایش عجیب درگیر شده و به هرنحوی سعی در فهمیدن آن دارد، اما نفس کار فهمیدنی نیست؛ همانطور که صدای ظبط شده نمیتواند به شما جواب بدهد."رافائل لئونیداس تروخیو مولینا، دیکتاتور بزرگ جمهوریِ دومنیکن، در یک نیمه شب به دست 8 نفر فرد مسلح ترور شد.""هگل در جایی اظهار می‌کند که تمام وقایع بزرگ و شخصیت‌های جهان تاریخی دوبار ظاهر می‌شوند. او فراموش می‌کند اضافه کند که: بار اول به‌صورت تراژدی، بار دوم به‌صورت نمایش کمدی."درمیان همه‌‌ی انزجار و درگیری با متن، با فرم، با صحنه و با ذهن خودمان ناگهان انگار میفهمیم دیالوگ‌هایی که با رنگ و بوی متفاوت بیان میشوند، ما به یک بحث عاشقانه یا فلسفی یا عرفانی طرف نیستیم. متن درباره‌ی پایان زندگی یا پوچی دنیا نیست، ما با مفاهیم پیچیده‌تری درگیر هستیم. در اینجا با خودمان بیش از هر چیزی درگیر میشویم.حالا من درمیان این همه انزجار و ملال چه خواهم کرد؟ اگر من همان کسی باشم که در زمان دیکتاتوریِ رافائل لئونیداس تروخیو مولینا در دومنیکن زندگی میکنم، اگر من همان تماشاچیِ لینگچی هستم که درواقع مجوز همچنین قتل بی‌رحمانه‌ای را صادر کرده‌ام، اگر من همان کسی باشم این ملال و انزجار را پذیرفته باشد چه؟زمانی که هانسل و گرتل در جنگل مخوف گمشدند، خسته و گرسنه بودند. در این زمان جادگر اسرار‌آمیز ظاهر شد و آنها را با غذاها و شیرینی های خوشمزه فریب داد. فلزات چکش‌خوار هم دقیقا زمانی که شما با تمام وجود با نمایش درگیر هستید و تشنه‌ی درک ذره‌ای از متن هستید با یک ظاهر فریبنده به سراغ شما می‌آید و با وعده‌ی بهتر توضیح دادن داستان و آرام کردن ذهن شما، شما را در یک تنگنای تازه و پیچیدگی‌های جدید غرق میکند. بعد از اینکه از راوی فریبکار داستان هم فریب خوردید، میفهمید حتی به نمایشی که همین الان میبینید و تا همین الان درحال تماشای آن بودید هم نمیتوانید اعتماد کنید. اینجاست که تقلا را کنار میگذارید و اقرار میکنید از درک یا مرتبط کردن اجزای داستان ناتوان هستید.اینجاست که شما به عنوان یک فرد تسلیم صحنه میشوید، حتی جزئی از نمایش میشوید، تازه میفهمید که تمام تقلاها و تلاش‌هایی که کردید برای تسلیم کردن خودتان بوده، دیکتاتورها در طول تاریخ تکرار میشوند، صندلی‌های الکتریکی و لینگچی‌ها در اختیار افراد زورگویان متفاوتی قرار خواهند گرفت، اما نهایتا مبارزه‌ای که شما پیش رو دارید، با دیکتاتور بزرگِ درون ذهن خودتان خواهد بود.