سوره ی مرگ ١

«من عمیقا معتقدم انسان تنها توان عوض کردن خودش را دارد، اما عوض کردن دیگران را هرگز. حداقل نه تا زمانی که خودشان بخواهند تغییر کنند. ایراد معلم همین است، میخواهد من را تغیر دهد غافل از آن که او تنها میتواند مرا مجاب کند که باید تغییر کنم.» شنیده بودم عده ای شغلشان در تهران است و خانه شان در کرج. تهران‌نشین‌های لعنتی! قبل از این که باقی امکاناتشان به ما برسد این رسمشان به ما رسید.باورم نمیشد وقتی فهمیدم جوانک آلونکی کوچک در قوژد خریده و هر روز با موتور برای کار به گناباد می‌آید. شنیده بودم در تهران عده ای روی پشت بام ها زندگی میکنند اما باورم نمیشد در قنبر‌آبادِ گناباد هم مردم روی بام خانه شان برای فرزندشان خانه بسازند آن هم زمانی که به قرار بود به جوانان زمین با قیمت مناسب بدهند. شهردار که نداریم اما جدیدا سرپرست شهرداری گفته دنبال مجوزش هم هستیم.جوانک یک سالی بود که در تالاری کار میکرد. دلخوشی اش زمانی بود که مهمانی شیرینی اش یا میوه اش را نخورَد. مدیر تالار غذا و میوه های پخش نشده را به میزبان پس میداد اما نوشابه و میوه ی دست نخورده سهم کارکنان تالار بود.تالاری که الآن که این متن را می‌نویسم یک سال از آخرین مراسمش میگذرد. شاید اگر روزی کرونا تمام شد و برای مهمانی به آن تالار رفتم نوشابه ام را نخوردم. شاید حتی به بغل دستی هایم گفتم نوشابه تان را نخورید و بیایید برویم بیرون دلستر یا دوغ به حساب من. قانون هم که همیشه ی خدا شاخ است برای ضعیف‌ترها. کارگری که قراردادش ماهانه است نه عیدی دارد و نه مزایا. انعام و مشتلق و این حرف ها هم که در این جور شهرها از مظاهر فسق و فجور است. بیمه ی بی‌کاری فقط اسمش برای بی‌کار است. بیکار اینجا یعنی محکوم به مرگ. شما چه میدانید موتوری که سال 96 صد هزار تومن‌، قولنامه ای خریده، نه سندی دارد و نه کارتی و نه حتی کارت سوختی را چطور میشود سالانه 500 هزار تومان بیمه کرد. منظورم این نیست که جوانک خیلی در بند این بود که موتورش بیمه داشته باشد که اگر داشت یا می‌ارزید قبل از این حرف ها پی سندش میرفت. یا اگر پول داشت یک موتور بهتر یا یک ماشین میخرید. اگر نمیدانید، بیمه ی این جور موتور ها مال وقتیست که پلیس آن را به هر دلیلی پارکینگ منتقل کرده. البته از حق نگذریم همه ی این موتور ها نمیماند تا آخر سال به مزایده فروخته شوند. خیلی ها با بیمه ی یک ماهه یا بخشودگی آزاد میشوند اما به هر حال شاخ این قانون خار چشم جوانک و امثال اوست. وگرنه جوان هایی هستند که با یک جمله ی «جریمش رو میدم» از کنار پلیس رد میشوند.شاید الآن که این متن را میخوانید حس کنید نویسنده دارد با احساسات شما بازی میکند و یک مشت خزعبلات به هم میبافد. شاید حال و روز جوانک را باور نکنید. شاید حتی باور کنید اما درک نکنید، به شما حق میدهم. گاهی این چنین چیز هایی را میبینی و باز هم درک نمیکنی. از شما چه پنهان خود من هم چیز هایی که میشنوم را درک نمیکنم. مثلا پیرزنی که تعریف میکرد در دوران قحطی مشهور انگلیسی که نزدیک به نیمی از جمعیت ایران تلف شدند، مادرش گندم را جیره بندی میکرده. هر صبح قبل از سحر نان میپخته و یک تکه نان که از کاه و آرد درست میکرده، زیر متکای هر کدام از خانواده میگذاشته. قطعه نانی که حتی بچه ها را هم سیر نمیکرده. پیر زنی که این را برایم تعریف کرده از بدو تولدم میشناسم. از قول مادرش میگفت یک شب که یکی از بچه ها از گرسنگی بی تاب شده بود تکه ای سرگین گاو که زیر سُم گاو سفت شده بود به او دادم و او هم در تاریکای شب همه را خورد. من باورم نمیشد. میدانستم پیر زن راست میگوید اما تصور من از زندگی چیز دیگریست. تا این که کاغذ مهر و امضا شده ی نیمی از خانه را دیدم. در آن دوران قحطی نیمی از خانه و یک درخت را به ده قُرص نان فروخته بودند. هنوز گه‌گاهی آن زمین و پیردرخت را میبینم و با خودم فکر میکنم که چقدر دنیای تصورات من کوچک است. خودم را گول میزنم که قبل از سفر در صندوق صدقات سر کوچه مبلغی انداخته ام که یک وعده غذا هم نمیشود. دلم را خوش میکنم به شاخه گلی که با قیمت چند برابر مغازه از کودک دستفروش گرفته ام. بله، اعتراف میکنم من حال و روز جوانک را با دو چشمم دیده ام اما درک نکرده ام. اتفاقا من ماجرای جوانک را میگویم چون اگر به دور و برت نگاه کنی شاید چند تایشان را ببینی، شاید بتوانی درک کنی. شاید بگویی فشار فقر برای کسی که در این دنیا دلخوشی ای دارد یک ماساژ هم حساب نشود. هرچند دلخوشی اش به کوچکی قایم کردن یک نوشابه زیر لباس باشد. اما وقتی زیر این فشار له میشوی که عزیزانت از تو دور شوند. همسرت، مادرت، دختر یا خواهرت از وجود تو در کنارشان خجالت بکشند. حالا شما که این دردنامه را میخوانی لازم نیست بزنی توی سر خانواده که شما باید مراعات حال او را بکنید و پدر و همسر کارگر که عیبی ندارد ارزش لقمه ی حلال را به رخ من بکشی. من عمیقا معتقدم انسان تنها توان عوض کردن خودش را دارد، نه دیگران را. حداقل نه تا زمانی که خودشان بخواهند. ایراد معلم هم همین است، میخواهد من را تغیر دهد غافل از آن که او تنها میتواند مرا مجاب کند که باید تغییر کنم.طفره رفتن بس است. بیشتر از داستان گفتن دارم سخنرانی میکنم. جوانک آن جایی له شد که با لبخندی به عمق اقیانوس بهترین لباس هایش پوشید و خودش را نشان دخترش داد. دستانش را مثل وقتی کودکی دخرک، زمانی که میخواست نشان دهد چقدر او را دوست دارد باز کرد و نظرش را خواست. دخترک با بی شرمی نگاهش را به سمت پدر پرتاب کرد. لبخندی به بی روحی سنگ قبر زد و گفت: «میشه ازت خواهش کنم امشب با ما نیای!»