تکثر سیاسی و همگرایی اجتماعی

گاهی اوقات می بینیم یا می شنویم یک فرد یا گروه یا جریانی که مخاطبان قابل توجهی هم جذب کرده، و همسو و در راستای منافع ملی ایران هم فعالیت می کند، اما نظام فکری که ارائه می کنند بطور کامل با نظام فکری ما سازگار نیست.بعنوان مثال ممکن است ما نگاهی علمی و موشکافانه به مسائل داشته باشیم و از این طریق به نتایجی برسیم. از سوی دیگر فرد یا گروهی را می بینیم که از طریق داستان های جن و پری، یا حتی برخی نظریه های غیر دقیق و بحث برانگیز به مسایل می نگرند، اما نهایتا به همان نتایج کلی می رسند که ما رسیده ایم.یا این مطلب می تواند معکوس باشد. شاید ما نگاهمان بر پایه اعتقادات و باورهای سنتی باشد و از این طریق در مسایل کلان و کلی اجتماعی و سیاسی به نتایجی برسیم، و از طرف دیگر گروهی از زاویه نگاه علمی و جهان بینی مدرن به همان نتایج کلی برسند.سوالی که اینجا در ذهن بسیاری از ما مطرح می شود این است که آیا باید طرف مقابل را به دلیل نتیجه گیری های مشابهش تایید کنیم، یا به دلیل اختلافی که در متدولوژی و شیوه رسیدن به آن نتایج میان ما هست، باید از او تبری و دوری بجوییم؟در میان طیف ها و نیروهای سیاسی داخلی چنین تکثری زیاد دیده می شود. جامعه ایرانی از دیرباز جامعه ای متلون و متکثر بوده. قدمت تکثر اقوام و ادیان در ایران به زمان امپراطوری هخامنشی و حتی پیش از آن باز می گردد. اما گویا همیشه یک دست نامرئی وجود داشته که این تکثر را به وحدت تبدیل می کرده. تساهل قومی و مذهبی اولین بار توسط ایرانیان شکل گرفته و اعمال شد.بر کتیبه شاهنشاه داریوش هخامنشی که هنوز در همدان قابل مشاهده است، اینطور نوشته شده:خدای بزرگ است اهورامزدا، که این زمین را آفرید، که آن آسمان را آفرید، که مردم را آفرید، که شادی را برای مردم آفرید، که داریوش را شاه کرد، شاهی از [میان] بسیاری، فرمانروائی از [میان] بسیاری. مَنَم داریوش، شاه بزرگ، شاهِ شاهان، شاهِ سرزمین‌ها[یی] که نژادهای گوناگون دارند، شاه سرزمین دور و دراز، پسر ویشتاسب هخامنشی.در مقاطعی به نظر می رسد این تساهل کمرنگتر شده است. بعنوان مثال، برخی پادشاهان ساسانی با مذاهب جدید مانند آیین مزدک، یا با مسیحیتی که تمایل به امپراطوری روم داشت برخوردهای شدیدی می کردند. اما نکته دقیقا همینجاست که این سخت گیریها در مواردی بود که مذاهب مذکور با آن هویت اصلی ایرانی همسو و همگرا نمی شدند، بلکه یا مسیری به کلی مستقل را پی گرفته، و یا همسو با قدرت ها و رقبای خارجی مانند رومیان می شدند.بعنوان مثال، فردوسی در شاهنامه از شهری به نام نصیبین می گوید که بخشی از قلمرو ایران بود، اما مردم این شهر به دین مسیحی گرویده و خود را تحت الحمایه امپراطوری روم کرده بودند. پادشاه ایران در آن زمان شاپور کبیر، مشهور به شاپور ذوالاکتاف ساسانی بود. ایرانیان شکست سختی به رومیان می دهند و رومیان تقاضای صلح می کنند. شاپور شهر نصیبین را باز پس می خواهد و رومیان هم این شرط را می پذیرند. اما وقتی خبر به مردم نصیبین می رسد، از پذیرش بازگشتن به قلمرو ایران سر باز زده و ادعا می کنند ما چون مسیحی هستیم دوست نداریم حکومت یک پادشاه زرتشتی را بپذیریم.چو اندر نصیبین خبر یافتندهمه جنگ را تیز بشتافتندکه ما را نباید که شاپور شاهنصیبین بگیرد بیارد سپاهکه دین مسیحا ندارد درستهمش کیش زردشت و زند است و اُستچو آید ز ما برنگیرد سخننخواهیم استا و دین کهنزبردست شد مردم زیردستبه کین مرد شهری به زین برنشستوقتی شاه این مطلب را می شنود، می گوید دینی که پیغمبرش را جهودها بکشند به هیچ دردی نمی خورد (اشاره به مصلوب شدن عیسی توسط یهودیان)، و دستور می دهد همه را سرکوب کنند.چو آگاهی آمد به شاپور شاهکه اندر نصیبین ندادند راهز دین مسیحا برآشفت شاهسپاهی فرستاد بی‌مر به راههمی گفت پیغمبری کش جهودکُشد دین او را نشاید ستودرفتند لشکر به کردار گردسواران و شیران روز نبردبه یک هفته آنجا همی جنگ بوددران شهر از جنگ بس تنگ بودبکشتند زیشان فراوان سراننهادند بر زنده بند گرانهمه خواستند آن زمان زینهارنوشتند نامه بر شهریارببخشیدشان نامبردار شاهبفرمود تا بازگردد سپاهبه هر کشوری نامداری گرفتهمان بر جهان کامگاری گرفتهمی خواندندیش پیروز شاههمی بود یک چند با تاج و گاهبنابراین، مردمان نصیبین به ایران خیانت کرده و به دشمنان ایران پیوسته بودند. پس مساله تنها تفاوت عقاید مذهبی نبوده، بلکه مذهب بهانه یا نهایتا عاملی بوده در جهت واگرایی اینها نسبت به کلیت ایران و تمدن ایرانی.کما اینکه امروز می بینیم حتی بسیاری از زرتشتیان و شیعیان هم به سمت دشمنان ایران مانند آمریکا و اسرائیل گرایش پیدا می کنند و در جبهه مقابل و در دشمنی با ایران و ایرانیت قرار می گیرند. پس مساله اصلی دین یا نظرگاه یا جهانبینی نیست. بلکه آن نتیجه گیری نهایی است که اهمیت دارد. به قول آن جمله معروف که در فیلم سینمایی «مارمولک» بارها تکرار می شد: «راه های رسیدن به خدا بسیارند».مفهوم کلیدی و اصلی در اینجا همین همگرایی اجتماعی است.وقتی معنا و مفهوم همگرایی اجتماعی را درک نکنیم، نتیجه همین می شود که یا از اینطرف بام سقوط می کنیم یا از آنطرف. یا نتیجه می گیریم همه باید دقیقا همانطور بیاندیشند که ما می اندیشیم، و دقیقا از همان زاویه ای جهان را ببینند که ما می بینیم. یا از آنطرف، نتیجه می گیریم هر کس هر طوری دوست داشت بیاندیشد و عمل کند و هیچ احدی حق اعتراض ندارد.حالت اول که دقیقا تعریف دیکتاتوری است و حاصلش جز فساد و زوال در جامعه ای که به آن مبتلا شود چیز دیگری نخواهد بود. و حالت دوم هم نتیجه اش تشویق و ترغیب خیانت و وطن فروشی است، البته با عناوینی ظاهر الصلاح مانند آزادی اندیشه و آزادی ادیان و غیره. بعنوان مثال تشکیلات بهائیت را که ارتباطی تنگاتنگ با رژیم صهیونیستی دارد تطهیر می کنیم، یا انواع فرقه های انحرافی را آزاد می گذاریم تا مغز جوانان ما را فاسد کنند، چرا؟ چون به آزادی ادیان و عقاید معتقدیم!معنای دقیق تکثر توام با همگرایی را مولانا به نحو احسن در داستان موسی و شبان نقل می کند.شبانی (چوپانی) در بیابان نشسته بود و با زبان خودش با خدای خود خلوت کرده بود.دید موسی یک شبانی را براهکو همی‌گفت ای گزیننده الهتو کجایی تا شوم من چاکرتچارقت دوزم کنم شانه سرتجامه‌ات شویم شپشهااَت کشمشیر پیشت آورم ای محتشمدستکت بوسم بمالم پایکتوقت خواب آید بروبم جایکتای فدای تو همه بزهای منای بیادت هیهی و هیهای منموسی وقتی می بیند که شبان اینچنین سخن های کفر آلوده بر زبان می راند، بسیار خشمگین شده و او را عتاب می نماید.این نمط بیهوده می‌گفت آن شبانگفت موسی با کی است این ای فلانگفت با آنکس که ما را آفریداین زمین و چرخ ازو آمد پدیدگفت موسی های بس مُدبَر شدیخود مسلمان ناشده کافر شدیاین چه ژاژست این چه کفرست و فشارپنبه‌ای اندر دهان خود فشارگند کفر تو جهان را گنده کردکفر تو دیبای دین را ژنده کردچارق و پاتابه لایق مر تراستآفتابی را چنینها کی رواستگر نبندی زین سخن تو حلق راآتشی آید بسوزد خلق راآتشی گر نامدست این دود چیستجان سیه گشته روان مردود چیستگر همی‌دانی که یزدان داورستژاژ و گستاخی ترا چون باورستدوستی بی‌خرد خود دشمنیستحق تعالی زین چنین خدمت غنیستبا کی می‌گویی تو این با عم و خالجسم و حاجت در صفات ذوالجلالشیر او نوشد که در نشو و نماستچارق او پوشد که او محتاج پاستور برای بنده‌شست این گفت توآنک حق گفت او منست و من خود اوآنک گفت انی مرضت لم تعدمن شدم رنجور او تنها نشدآنک بی یسمع و بی یبصر شده‌ستدر حق آن بنده این هم بیهده‌ستبی ادب گفتن سخن با خاص حقدل بمیراند سیه دارد ورقگر تو مردی را بخوانی فاطمهگرچه یک جنس‌اند مرد و زن همهقصد خون تو کند تا ممکنستگرچه خوش‌خو و حلیم و ساکنستفاطمه مدحست در حق زنانمرد را گویی بود زخم سناندست و پا در حق ما استایش استدر حق پاکی حق آلایش استلم یلد لم یولد او را لایق استوالد و مولود را او خالق استهرچه جسم آمد ولادت وصف اوستهرچه مولودست او زین سوی جوستزانک از کون و فساد است و مهینحادثست و محدثی خواهد یقینشبان وقتی این عتاب های تند را می شنود بسیار دلشکسته شده و دهانش را بسته و راهش را می گیرد و می رود.گفت ای موسی دهانم دوختیوز پشیمانی تو جانم سوختیجامه را بدرید و آهی کرد تفتسر نهاد اندر بیابانی و رفتدر همین لحظه خداوند موسی را سرزنش می کند که چرا دل بنده من را شکستی؟! تو قرار بود بندگان را به من وصل کنی، نه اینکه فراری بدهی!وحی آمد سوی موسی از خدابندهٔ ما را ز ما کردی جداتو برای وصل کردن آمدییا برای فصل کردن آمدیتا توانی پا منه اندر فراقابغض الاشیاء عندی الطلاقهر کسی را سیرتی بنهاده‌امهر کسی را اصطلاحی داده‌امدر حق او مدح و در حق تو ذمدر حق او شهد و در حق تو سمما بری از پاک و ناپاکی همهاز گرانجانی و چالاکی همهمن نکردم امر تا سودی کنمبلک تا بر بندگان جودی کنمهندوان را اصطلاح هند مدحسندیان را اصطلاح سند مدحمن نگردم پاک از تسبیحشانپاک هم ایشان شوند و درفشانما زبان را ننگریم و قال راما روان را بنگریم و حال راناظر قلبیم اگر خاشع بودگرچه گفت لفظ ناخاضع رودزانک دل جوهر بود گفتن عرضپس طفیل آمد عرض جوهر غرضچند ازین الفاظ و اضمار و مجازسوز خواهم سوز با آن سوز سازآتشی از عشق در جان بر فروزسر بسر فکر و عبارت را بسوزموسیا آداب‌دانان دیگرندسوخته جان و روانان دیگرندعاشقان را هر نفس سوزیدنیستبر ده ویران خراج و عشر نیستگر خطا گوید ورا خاطی مگوگر بود پر خون شهید او را مشوخون شهیدان را ز آب اولیترستاین خطا را صد صواب اولیترستدر درون کعبه رسم قبله نیستچه غم از غواص را پاچیله نیستتو ز سرمستان قلاوزی مجوجامه‌چاکان را چه فرمایی رفوملت عشق از همه دینها جداستعاشقان را ملت و مذهب خداستلعل را گر مهر نبود باک نیستعشق در دریای غم غمناک نیستکسی که دلش برای ایران می تپد، چه تفاوتی می کند با ریش باشد یا بی ریش؟ چه فرقی می کند بدحجاب باشد یا خوش حجاب؟ چه فرقی می کند نماز خوان باشد یا شراب خوار؟ چه توفیری دارد اگر فارسی زبان باشد یا عربی زبان یا ترکی زبان یا کردی زبان؟از طرف دیگر، وقتی کسی دلش پر است از نفرت نسبت به ایران، و به دشمنان ایران گرایش داشته و عشق می ورزد، چه اهمیتی دارد اگر شیعه باشد یا سنی یا مسیحی یا یهودی یا زرتشتی یا بهایی یا لامذهب یا چند مذهب؟! چنین فردی به هر حال خائن و وطن فروش است، خواه کت و شلوار و کراوات بپوشد و خواه عبا به تن و عمامه به سر و نعلین به پا. چنین موجودی دهانش از یاوه گویی علیه ایران و ایرانی بوی تعفن و گندیدگی می دهد، خواه فارسی صحبت کند و خواه ترکی یا عربی یا انگلیسی.چیزی که نهایتا اهمیت دارد همگرایی است که بر اساس هویت ایرانی باشد، و هویت ایرانی همیشه وابسته به خاک مقدس ایران است، نه خاک نیویورک و تورنتو و سیدنی و لندن و استکهلم. https://virgool.io/@sepehr.samii/%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C-%DB%8C%D8%B9%D9%86%DB%8C-%DA%86%D9%87-l7tkxvxsndoh تکثری که به یک چنین همگرایی منتهی شود نه تنها نامطلوب نیست، بلکه دقیقا همان مطلوب نهایی است که تمام کنش های سیاسی و اجتماعی ما باید در راه دستیابی به آن قرار گرفته باشد. و بالعکس، تکثری که به واگرایی اجتماعی منتهی شود در هیچ کجای دنیا و در هیچ تمدنی پذیرفته نبوده و نیست. https://virgool.io/@sepehr.samii/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D9%85%D8%AA%DA%A9%D8%AB%D8%B1%D9%86%D8%AF-zd8ytee5hv3q https://virgool.io/@sepehr.samii/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%81%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%AA%DA%A9%D8%AB%D8%B1-qulos936bjkz