در اهمیت جنگلهای هیرکانی

جنگل هایی که موفق به گذر از عصر یخ بندان شدند، 7درصد از مساحت ایران متعلق به جنگل های هیرکانی ست، حدود 55هزار کیلومتر مربع وسعت دارند. این جنگلها مورد حفاظت مشترک محیط زیست و میراث فرهنگی ست، چون این جنگل موزه طبیعی ملی ایران به حساب می آید. بخشی از آن ثبت جهانی شده اما حفاظت از آن شایسته عظمت 25 الی 50 میلیون ساله آن نیست. ما دارای یکی از ارزشمند ترین جنگلهای جهان هستیم. این زیست بوم بیش از ۳۲۰۰ گونه گیاهی از جمله ۱۵۰ گیاه بومی درختی و بوته‌ای، ۴۴ درصد آوندداران، 296 گونه پرنده، 98 گونه پستاندار از جمله پلنگ ایرانی را در خود جای داده است، نزدیک به هفت و نیم میلیون نفر در این جنگل‌ها زندگی می‌کنند.در نوع تخریب جنگل های هیرکانیطرح‌های جنگلداری کلاسیک، ارزش جنگل را صرفاً در جسم درخت دیده و می‌بیند، نه در مواهب درخت.همان مواهبی که طی سالیان دراز عمر خود (میلیون ها سال ) بر بستر حیات انسان‌ها و جانداران به رایگان تقدیم کرده‌ است و حالا بخش‌هاي وسيعي از جنگل های هيركاني تا دهه‌هاي آينده ديگر استمرار تجديد حيات طبيعي نخواهند داشت.ما نمي‌دانستيم كه با جنگلداری کلاسیک و قطع درختان و ايجاد مسكن، پيوندهاي همزيستي بين واحدهاي طبيعي و مستقل جنگل را برهم ‏مي‌زنيم. خيلي‌ها به جنگل مي‌روند و از زيبايي آن مسحور مي‌شوند اما پيوندها در جنگل ‏فقط ناشي از حضور درختان نيست بلكه آن عوامل پيوند اكولوژيكي كه همزيستي اجزاي يك اكوسيستم جنگلي را شكل مي‌دهد عمدتا در درون زمين قرار دارند كه ما قادر به ديدن آن نيستيم. به واقع، جنگل زماني اهميت دارد كه زنجيره حيات آن حفظ ‏شود. شروع حيات در جنگل با تجزيه لاش‌برگ‌هاي خزان شده و تشكيل لايه هوموس خاك كه مملو از مواد آلي است، شكل مي‌گيرد.هر عرصه‌اي از جنگل كه در آن هوموس خاك تشكيل شود يعني ‏سايه، رطوبت، مواد معدني و زاد و ولد طبيعي هم هست. اما الان در اثر قطع درختان و فراواني فضاي باز تشكيل هوموس در جنگل كم شده پس اگر كسي ‏در عرصه جنگلي سا خت‌و‌سازي كرده و اگر حتي يك يا دو درخت را قطع كرده باشد بايد ‏بداند كه پيوند همزيستي گروه‌هاي درختي و علفي كه در واقع اجزاي اصلي يك اكوسيستم جنگلي هستند را از بين برده است. با قطع هر درخت، يك اكوسيستم جنگلي خرد ۱۰۰ تا ۳۰۰ مترمربعي از بين ‏مي‌رود. زماني كه اكوسيستم خرد از بين برود، تخريب جنگل آغاز مي‌شود و ما با تخريب حاصله، ‏زمينه را براي ورود آفات و آسيب‌پذيري جنگل بيشتر كرده‌ايم. و ماجرا به اینجا ختم نمی شود؛ ميليون‌ها درخت قطور را در جنگل هيركاني قطع كرديم در حالي كه پاي درختان قطور يعني در منتهي‌اليه ريشه‌ عمودي هر درخت قطور يك چشمه‌سار وجود داشت. درخت طي مراحلي، گاز كربنيك را از طريق روزنه برگ‌هايش جذب مي‌كند در مقابل اكسيژن را به هوا پس مي‌دهد. خوراك اصلي درخت گازكربنيك است كه پس از انباشت كامل گازكربنيك در تمامي اندامش، مازاد آن را از طريق ريشه‌هاي موئين ريشه عمودي خود به ‏سنگ مادري زمين(عمق ۱۵يا ۲۰متر) تزريق مي‌كند. طي بارش، آب باران از طريق ريشه‌ها جذب و باCO2‏ تركيب شده و نهايتا اسيدكربنيك تشكيل مي‌شود كه بي‌رنگ‌‌ترين و بي‌بوترين اسيد دنياست. اسيدكربنيك سنگ مادري را تجزيه و حل مي‌كند، بدين‌ترتيب پاي ريشه درخت، حفره ‏يا كارست ايجاد مي‌شود. باراني كه در جنگل مي‌بارد در آن حفره عمق ۱۵يا ۲۰ متري جمع مي‌شود و ‏چشمه را پديد مي‌آورد، و قطع درخت به معناي خشكاندن چشمه‌ها و بستن ‏راه‌ آب سفره‌هاي زيرزميني است. پس به همين راحتي ما تيشه بر ريشه اكوسيستم‌هاي جنگلي خرد ‏جنگل هيركاني زديم.باید توجه داشت که بعد از عصر يخچال‌هاي طبيعي در دوران چهارم زمين‌شناسي يا كواترنري، تمام جنگل‌هاي خزان‌كننده ‏دنيا به زير يخچال‌هاي طبيعي رفت و نابود شد. اما در دامنه شمالي البرز يخچال‌ها پسروي كردند كه موجب باقي ماندن درختان پهن‌برگ خزان‌كننده از جمله بلوط بلند مازو يا انجيلي با قدمت بيش از ۳۰ ميليون سال شد، اين درختان در جنگل انحصاري هيركاني باقي ماندند تا يك ‏ميراث كهن باشند، درختاني كه هم‌اكنون در اروپا و آلمان تنها فسيل آنها موجود است اما ما بعنوان یک ایرانی چه گامی برای حفظ و نگهداشت این جنگلهای ارزشمند انجام داده ایم؟نقش ما در احیاء جنگلهای هیرکانیسرمايه طبيعي از دو جزء تشكيل ‏شده، يكي منابع طبيعي است و ديگري ارزش خدماتي است كه اين منابع ارايه مي‌كنند. تا ‏زماني كه از خدمات طبيعت استفاده مي‌كنيم، منابع طبيعي حفظ مي‌شود چرا كه در اين ‏شرايط از سود استفاده مي‌كنيم اما اگر از خود منابع طبيعي استفاده كنيم از اصل سرمايه ‏برداشت كرده‌ايم. اين را هم بگويم كه ارزش خدماتي كه جنگل‌ها ارايه مي‌كنند از كالاها و مواد خامي كه از جنگل به دست مي‌آيد خيلي بيشتر است.»تفاوت جنگل‌هاي بكر با جنگل‌هاي دست‌خورده در اين است كه جنگل‌هاي بكر و ‏كمتر دست‌خورده، توانايي تنظيم و كنترل اين قبيل مشكلات را دارند اما جنگل‌هايي كه ‏دستكاري شده‌اند، توانايي تنظيم خود را از دست مي‌دهند.اگر ما به ‏هيركاني كمك نكنيم، اكوسيستم‌هاي هيركاني فرو مي‌پاشند چنانچه در برخي نواحي جنگلي ‏ديگر حتي با حفاظت هم نمي‌توانيم جنگل را نجات دهيم.»بايد بدانيم كه اگر در نقطه‌اي ‏درخت بلوط با قطر ۲ يا ۳ متر قطع شده يعني يك درخت ۷۵۰ ساله را نابود كرده‌ايم. پس ‏اگر همين امروز هم در همان نقطه احيا با همان نهال آغاز شود ۷۵۰ سال زمان مي‌برد كه ‏جنگل به نقطه اولش برگردد.خدمات اكولوژيكي، ارزش بسيار بالاتري از مواد خام دارند. سوم اينكه اگر درست از ‏ارزش‌ها و خدمات استفاده كنيم اين ارزش‌ها و خدمات دايمي خواهد بود۳ بازيگر در حفظ طبيعت وجود دارد؛ اول دولت‌ها، دوم مردم و سوم خود طبيعت؛ در حال حاضر به دليل تخريب‌هايي كه اتفاق افتاده و به دليل شرايط خاص اقتصادي و اجتماعي و... هم مردم، هم دولت و هم جنگل نقش خود را بد بازي مي‌كنندروش تیاور برای کمک به احیاء و استمرار تجدید حیات طبیعی جنگل های هیرکانی.1- جمع آوری بذر درختان بومی جنگلهای هیرکانی در فصل مناسب2- بانک نشاء درختان بومی3- تامین نهال بومی4-کاشت نهال به صورت ماهیانه با همکاری موسسه سبزکاران بالانتیاور بخش عمده ای از درآمد خود را به تامین این چهار مهم اختصاص می دهد تا ما و شما تاثیری جاودان بر سرزمینمان بگذاریم.