علت پرش پلک چشم چیست؟ + روش‌های درمان

گاهی فعالیت الکتریکی مغز باعث می شود تا سلول های عصبی، بدون وجود هیچ محرک داخلی و یا خارجی، پیام هایی را برای عضلات بدن ارسال کنند و باعث اسپاسم آن ها شوند. البته همان طور که می دانید این نوع اسپاسم، معمولاً مدت زمان زیادی ادامه نمی یابد و پس از چند ثانیه تا چند دقیقه متوقف می شود.اگر پرش پلک تان چند دقیقه تا چند روز ادامه پیدا کند، ممکن است علت آن، تحریک بیش از حد عضله یا خستگی مفرط، به دلیل موارد زیر باشد:مصرف بیش از حد کافئینبرنامه خواب نامنظم یا ناکافیاسترسخشکی چشمو برخی موارد مشابهخواب منظم و بهبود کیفیت خواب، کاهش مصرف قهوه و کافئین و یا استفاده از قطره اشک مصنوعی، معمولاً می تواند یک پریدن پلک ساده را بدون نیاز به مراجعه به پزشک برطرف کند.اما اگر با رعایت این موارد بازهم پرش پلک شما ادامه پیدا کرد، حتماً باید به چشم پزشک مراجعه کنید، زیرا ممکن است به مشکل جدی تری دچار باشید که نیازمند درمان است.بیماری های مرتبط با پرش پلکشایع ترین نوع پرش پلک مزمن را می توان “بلفارواسپاسم خوش خیم” و “اسپاسم همی فاسیال” (پرش های غیر ارادی و مکرر نیمی از صورت) دانست.بلفارواسپاسمبلفارواسپاسم (Blepharospasm) نوعی اختلال عصبی نادر است، که باعث اسپاسم و انقباض عضلات در اطراف چشم می شود.این بیماری ممکن است در ابتدا مانند یک پریدن پلک ساده ظاهر شود اما اگر برای درمان آن اقدامی نکنید، به تدریج بدتر می شود. در برخی موارد این اسپاسم ها، آنقدر شدید هستند که باعث بسته شدن کامل چشم برای چند ساعت می شوند.محققان هنوز درمورد علل قطعی و دقیق “بلفارواسپاسم” اطمینان ندارند. اما اغلب آن ها معتقدند که دلیل این اختلال، ترکیبی از عوامل محیطی و ژنتیکی است.یک نظریه رایج در مورد علت پدیدار شدن این اختلال این است که عوامل ذکر شده، منجر به عملکرد نادرست هسته های قاعده ای مغز می شوند. درواقع هسته های قاعده ای مغز، نقش تنظیم عملکرد حرکتی بدن را بر عهده دارند و در مهار حرکات غیر عادی و نامنظم عضلات بدن، نقش مهمی را ایفا می کنند. در نتیجه زمانی که این نقش تنظیم کننده دچار اختلال شود، یکی از عوارض آن می تواند انقباض و پرش عضلات پلک باشد.بر اساس اعلام سازمان ملی بیماری های نادر ایالات متحده، بلفارواسپاسم خوش خیم، چندین نشانه اولیه دارد که به کمک آن ها می توانید این اختلال را از پریدن پلک ساده تشخیص دهید. این نشانه ها و علایم عبارتند از:درگیری هر دو چشمپلک زدن به طور مداوماسپاسم سایر عضلات صورتتحریک پذیری چشم ها در نور زیاد و موقعیت های استرس زاطولانی شدن زمان اسپاسم ؛ معمولاً یک ساعت یا بیشتر از آناسپاسم نیمه صورت (همی فاسیال)اسپاسم نیمه صورت (Hemifacial spasm) نیز ممکن است با پریدن پلک ساده اشتباه گرفته شود؛ زیرا این اختلال معمولاً با درگیر کردن عضلات اطراف چشم شروع می شود.با این حال، در نهایت این اسپاسم ها، در دیگر عضلات همان سمت از صورت گسترش می یابند و باعث می شوند تا عضلات فک، دهان، گونه و گردن نیز درگیر شده و به صورت خود به خودی دچار انقباض شوند.اسپاسم نیمه صورت یا همی فاسیال نیز یک اختلال عصبی نادر است، اما علت بروز آن همانند بلفارواسپاسم، عملکرد نادرست ساختارهای عمقی مغز نیست.محققان معتقدند که اسپاسم همی فاسیال بر اثر تحریک عصب صورت ایجاد می شود. این تحریک زمانی اتفاق می افتد که یک رگ خونی مجاور، فشار زیادی بر عصب وارد کند.علائمی که توسط آن می توانید به تشخیص و تفاوت اسپاسم نیمه صورت، از بلفارواسپاسم و پریدن پلک ساده برسید؛ شامل موارد زیر می شود:این مشکل عمدتاً یک چشم را درگیر می کند.در صورت ابتلا ممکن است در فاصله بین انقباضات، ضعف عضلات صورت را نیز تجربه کنید.شدت اسپاسم نیمه صورت معمولاً ثابت است و تغییر نمی کند.برخی از افراد در گوش سمت درگیر اسپاسم نیمه صورت، صدایی مانند کلیک می شنوند.اسپاسم نیمه صورت ممکن است از چند ساعت تا چند روز ادامه پیدا کند.سایر اختلالات مرتبط با پریدن پلکاختلالات حرکتی دیگری که ویژگی هایی مشابه با بلفارواسپاسم خوش خیم و اسپاسم نیمه صورت دارند، عبارتند از:فلج بِل: در اثر التهاب یا آسیب به عصب های صورت ، این اختلال باعث فلج شدن موقت یک سمت صورت می شود. اکثر دانشمندان معتقدند که این بیماری در اثر یک عفونت ویروسی اتفاق می افتد.سندرم مِیگ (Meige Syndrome): نوعی اختلال عصبی نادر است که سبب ایجاد اسپاسم های هم زمان در گونه ها، دهان، زبان و گردن می شود.دیسکینزی تاخیری: نوعی اختلال حرکتی است که با پیچ خوردگی غیر ارادی زبان، دهان یا لب ها و همچنین افزایش تعداد پلک زدن مشخص می شود. در اکثر موارد، این اختلال در اثر عوارض جانبی مصرف طولانی مدت داروهای ضد سایکوز بروز پیدا می کند.افراد مبتلا به بیماری های تحلیل برنده سیستم عصبی مانند ام اس یا بیماری پارکینسون، ممکن است اسپاسم پلک چشم را نیز تجربه کنند. با این حال، فرد در صورت ابتلا به این نوع بیماری ها، علائم متعدد دیگری از جمله مشکلات شناختی، لرزش اندام ها و دشواری در تحرک را نیز تجربه خواهد کرد.سندرم تورت (Tourette) یا اختلال تیک نیز ممکن است شامل یک الگوی مکرر پریدن پلک باشد، که البته معمولاً با حداقل یک تیک حرکتی یا صوتی دیگر همراه می شود.گفتنی است در برخی موارد نیز، پرش پلک می تواند در اثر یک آسیب فیزیکی یا تحریک خود چشم اتفاق بیافتد و دلیل بروز آن تحریک عصب یا اختلال عملکرد عصبی نباشد. چند مثال معمول در این زمینه عبارتند از:خراشیدگی قرنیهرشد مژه ها به سمت داخل چشم یا تریکیازیسالتهاب پلک یا بلفاریتبرگشتگی پلک به سمت داخل یا انتروپیونتشخیص و درمان پریدن پلکاختلال بلفارواسپاسم و اسپاسم نیمه صورت، هر دو، نیاز به تشخیص و درمان توسط متخصص دارند.درمان پریدن پلک ناشی از بلفارواسپاسمهیچ تست آزمایشگاهی خاصی برای تشخیص بلفارواسپاسم وجود ندارد. بنابراین ضروری است که برای تشخیص آن به یک چشم پزشک مراجعه کنید.برای تشخیص این عارضه، پزشک یک ارزیابی بالینی کامل انجام داده و سابقه پزشکی شما را (در صورت ابتلا به پریدن پلک) در نظر می گیرد.اگر بلفارواسپاسم شما مثبت تشخیص داده شود، راه های متعددی برای درمان آن وجود دارد. از جمله:تزریق بوتاکس (سم بوتولینوم): این روش به عنوان بهترین راه درمان در نظر گرفته می شود. تزریق بوتاکس باعث تضعیف عضلات کنترل کننده پلک شده و در نتیجه به تسکین اسپاسم ها کمک می کند. آثار بوتاکس معمولاً تا سه ماه ماندگاری دارد و بعد از این مدت باید آن را تکرار کرد.داروهای خوراکی: اگر تزریق بوتاکس باعث تسکین علائم نشود، پزشک داروهایی را تجویز خواهد کرد که به مهار پیام های حرکتی بیش از حد مغز کمک می کند.عمل جراحی: اگر درمان های ذکر شده موثر نبود، ممکن است پزشک عمل جراحی را ضروری بداند. بر اساس اعلام بنیاد تحقیقات بلفارواسپاسم خوش خیم ایالات متحده، موثرترین درمان جراحی برای این بیماری، عمل میِکتومی یا برداشتن عضله است. در این روش، همه یا تعدادی از عضلاتی که در بسته شدن پلک نقش دارند برداشته می شوند. این گزینه یکی از آخرین راهکار هاست و پزشکان تنها زمانی از آن استفاده می کنند که بلفارواسپاسم، باعث کاهش دید و اختلال در بینایی شود.تحریک عمقی مغز: این درمان، روش نسبتاً جدیدی است که پزشکان از آن برای درمان گروهی از اختلالات عصبی-عضلانی مانند پارکینسون و دیستونیا نیز استفاده می کنند. در این روش، به کمک جراحی، یک الکترود درون جمجمه قرار داده می شود که با ارسال پالس های الکتریکی، به تنظیم نقاط دچار اختلال مغز کمک می کند. به این ترتیب، از ارسال پیام انقباض از مغز به عضلات جلوگیری می شود. مطالعات نشان می دهند این روش می تواند، بلفارواسپاسم را کنترل یا درمان کند.درمان پریدن پلک ناشی از اسپاسم نیمه صورت یا همی فاسیالاسپاسم نیمه صورت نمی تواند با یک تست آزمایشگاهی تشخیص داده شود و نیاز به ارزیابی کامل توسط متخصص دارد.درمان اسپاسم نیمه صورت مشابه بلفارواسپاسم است.دو گزینه رایج درمانی این اختلال عبارتند از:تزریق بوتاکس: این روش رایج ترین راه درمان اسپاسم نیمه صورت است.عمل جراحی: موثرترین جراحی برای اسپاسم نیمه صورت، فشارزدایی میکروواسکولار (microvascular decompression) نام دارد. در این روش، نوعی اسفنج کوچک در امتداد عصب صورت قرار داده می شود تا از آن در برابر فشار رگ تحریک کننده محافظت شود و فشار وارده روی عصب کاهش پیدا کند.درمان علل فیزیکی پرش پلکهمان طور که گفته شد، به جز دو مورد ذکر شده، جراحات و تحریکات فیزیکی پلک یا چشم نیز می توانند باعث پرش پلک شوند. این موارد معمولاً جدی نیستند و درمان آن ها می تواند شامل پماد آنتی بیوتیک و استروئیدها به منظور کاهش التهاب، یا جراحی جزئی برای ترمیم تاخوردگی پلک چشم باشد. در هر حال درمان این موارد نیز نیازمند ویزیت پزشک متخصص است.آیا پریدن پلک نگران کننده است؟پرش پلک بدون وجود علائم دیگر، به ندرت نشانه یک اختلال عصبی جدی است و معمولاً خودبه خود بهبود می یابد. با این حال، در صورتی که این مشکل بیش از یک هفته به طول بیانجامد، ضروری است که حتماً توسط پزشک ارزیابی شود.قابل توجه است که حتی هیچ کدام از موارد نادر بلفارواسپاسم خوش خیم یا اسپاسم نیمه صورت که پیش تر شرح داده شد، کشنده نبوده و هر دو به راحتی قابل درمان هستند. پس اگر دچار پریدن پلک هستید و یکی از این دو اختلال برای شما تشخیص داده است، نگران نباشید. درمان های در دسترس برای این موارد، موفقیت آمیز هستند.