واژه ها چِه گونه ها را چِگونه می¬گویند؟

دیروز بدیدم که واژه ای خود را کشتباید به مرام حرف نمی­کردم پشتفردا که موعد نوشتن می­آیدخالی از کلمات و قلمی درمُشت!«پاپی»به قلم : عابدین پاپی(آرام)1-واژه ها از زایش تا پیدایش : واژه ها از دو شاخصه به نام هستی و نیستی برخوردار شده اند و درگذر و گذارزندگی است که این دو شاخصه را درجهانِ معنا به نمایش می­گذارند. هرنشانه ای ( طبیعی و اجتماعی) که وجود خود را به معنی واقعی در جهانِ معنا نمایان می­کند می­تواند یک واژه ی قلمداد شود. خالق واژه هاموجودی به نام انسانِ مُفکر (اندیشنده) می­باشد. بنابراین­تولد وکشف و پردازش واژه ها زمانی به وجود آمد که انسان توانست دربطنِ هرنشانه ای درجهان به یکسری نام و نمادها ومفاهیم ِدرخورِتوجه و تأمل درهمین نام ها و نمادها دست یابد. اندیشیدن انسان دردامنه ی طبیعت و ازمنه ی جامعه درجهتِ نیل به زیر لایه هایی معنایی از نشانه ها از عمده رهیافت هایی محسوب شد که همین انسانِ مُفکر (اندیشنده) کشف و تعریف نمود. می­توان گفت تولدِ واژِگان براساسِ دستاوردها و فکرآوردهای بشر درکُنه طبیعت و جامعه نطفه و شکل گرفت. اگر چه قبل از انسان سایر موالید سه گانه ی جهان حاوی نوعی هستندگی هستنده بودند و به نوبه ی خود درجهان­حائزِ اهمیت و لایق ماهیت بوده اند اما با حضورِ فکر وآگاهی بشر درطبیعت بود که این بشر هم طبیعت را طبیعت شناسی نمود و هم جامعه را به دایره ی جامعه شناختی هدایت کرد. پسوند «شناسی» یکی ازمهم ترین مسائلی بود که به واژِگان اضافه شد و علومی چون: طبیعت شناسی ، انسان شناسی، مردم شناسی، قوم شناسی، انسان شناسی، نسل شناسی، تاریخ شناسی ،جامعه شناسی ، روان شناسی و رفتار شناسی، زیست شناسی، فیزیک و اتم شناسی، صنعت شناسی، شهرشناسی، شیمی شناسی، بوم شناسی، باستان شناسی، نجوم شناسی، روش شناسی و سایر شناخت ها دردامنه ی جهان توسطِ صاحبانِ دانش و بینش مورد بررسی و واکاوی بنیادی قرارگرفت. انسان تا زمانی که خودش را نمی­شناخت و درواقع به یک خودشناسی و وجود شناختی از خودش دست نیافته بود تنها یک موجودِ خنثی و ناکارآمد و معمولی درجهان معنا محسوب می­شد و با حرکتِ فکر و برکتِ اندیشه بود که توانست خودش را شناسایی نماید و با شناختِ ازخودش به شناختِ از طبیعت و سایر علوم اجتماعی پیرامون نیز دست پیدا کرد. توانمندی­ انسانِ مُفکر تا بدآنجا قدکشید که واژِگان متعددی را درژانرهای مختلفی دربطنِ جهان معنا کشف و پردازش نمود. بنابراین آنچه حائزِ اهمیت و ابراز است این که زایش وپیدایش درهرنشانه ای از جهان معنا وجود دارد و واژه ی ها نیز از این قاعده مستثنی نیستند به طوری که هرواژه ای( به مانند یک موجودِ زنده یا غیر زنده )دارای یک تولد، حیات و مرگ است و به مرور زمان ممکن است بعضی از این واژِگان براساسِ اوضاع اجتماعی و شرایط سیاسی زمان و تاریخی مکان دچارتغییر و یا احیانن فراموشی و خاموشی شود. زیست و زیست مندی بعضی از واژه ها به مانند واژه های اجتماعی و انسانی که مرتبطِ با شخصیّت و ویژگی های رفتاری بشر می­شوند با سایر واژِگان درتفاوت عمده است . درواژه های طبیعی ما با تولد و مرگ واژِگان مواجه هستیم و یا درواژِگان انسانی نیز چنین حالتی به مراتب وجود دارد اما درواژِگان مفهومی و فلسفی که زاده ی فکر بشرند درواقع نوع زندگی و شکل و شمایل زیست مندی ها فرق می­کند. برای مثال: خودِ انسان از سه مرحله ی تولد ، زندگی و مرگ تشکیل شده است و نام این انسان می­تواند علی یا میثم و پرویز و یا مریم باشد اما همین علی یا میثم از ویژگی هایی به مانند درستکار ، زیبا، خوش مشرب، توانا، مدیر، و دانا برخوردار است و دراین حالت است که این درستکاری و یا زیبایی و خوش مشربی می­تواند ماندگاری داشته باشد و حتا به مرور زمان ممکن است این خصایص را همین فرد از دست بدهد به طوری­که به فردی خطاکار، زشت ، بد اخلاق ، ناتوان و نادان تبدیل شود. بنابراین زایش وپیدایش یا همان پایندگی و موجودیّت یک واژه بستگی به نوع زندگی و زندگانی آن واژه دارد و چه بسا با تغییر زمان و تعبیر مکان این واژه نیز دچار تغییر و تحول می­شود. به هر روی ، واژه درسیر زمان سه نوع مرحله را طی می­کند تا که بتواند خودش را درطبیعت و جامعه نشان دهد. نخست : مرحله ی ایجاد است: ایجاد به معنی به وجود آمدن است . یعنی یک واژه از نیستی به دایره ی هستی سفر می­کند و این سیر معنایی خود نوعی از موجودیّت آن واژه را نشان می­دهد. ایجاد یعنی پدید آمده و یا پدیدار شده که این پدیداری دریک سیرزمانی به وجود می­آید . سیر معنایی واژه به معنای رسیدنِ آن واژه است . رسیدن به معنی این که این واژه با گذرازدنیای کال به رسیدنی از رسیدگی دست می­یابد. برای مثال: یک درخت تا زمانی­که نهال است یک ایجاد کال است اما زمانی که شاخ و برگ و ثمر می­دهد درواقع به یک سیر معنایی به معنای واقعی دست یافته و دراین حالت است که ایجاد مثمن خود را به دست آورده است و انسان هم به مانند درخت از چنین خصایصی بهره مند شده و تنها نوع رشد و بالندگی و شیوه و شکل پالندگی و بلوغ فرق می­کند. دوم: ایجاب است. ایجاب به معنی چیزی است که لازم و ضروری است که دریک برهه ی زمانی یا مکانی وجود خود را مسجل نماید و یا به اصطلاح موجودیّت آن دریک مکان مهم و سرنوشت ساز و کارآمد است . اغلبِ واژِگانی که در یک برهه ی زمانی خودشان را درجامعه نشان می­دهند درواقع براساس نوعی واجب بودن و ضروری بودن است که خودیّت خود را درآن زمان به بایش و نمایش می­گذارند. بنابراین هر واژه ای از دو شاخصه ی مهم به نام ایجابی و سلبی برخوردار است و درسیر زمان ممکن است که حالتی ایجابی را درجامعه به تصویر بکشد و یا حالتی سلبی را به نمایش بگذارد. ایجاب شدنِ یک واژه براساسِ جبراجتماعی و تاریخی شکل می­گیرد و سلبی شدن یا سلب شدن یک واژه نیز حالتی جبری و یا اختیاری را درجهان معنا دارد . بدین سبب، واژگان درمرحله ی ایجاب هم دارای اختیار و انتخاب هستند و هم تحتِ تأثیر مقوله ی جبر قرار می­گیرند. جبرو اختیاردو عنصر مهم و فرآرونده و سازنده در زایش وپیدایش واژِگان درهر شرایط زمانی و روابطِ مکانی و زبانی محسوب می­شوند . سوم: تثبیت است . هر واژه ای علاوه براین موارد که ذکر آن رفت از سه نوع خصیصه و شاخصه ی دیگر هم برخوردار است که این خصایص عبارتند از : امتحان، گذار و تثبیت . واژِگان به مانند انسان ها بایستی این سه مرحله و دوره را دربطنِ زندگی تجربه نمایند بنابراین مهم ترین مرحله ی سیر یک واژه درجهتِ نیل به مقصد:« مرحله ی تثبیت» است .تثبیت آخرین مرحله ای است که یک واژه دردامان جامعه تجربه می­کند. گذرازامتحانِ زمان و گام درگذارِ زمان و حرکت به سمت تثبیت از خصایص هر واژه ای به شمار می­رود که این واژه درذهن خود می­پروراند. بنابراین تثبیت آخرین مرحله ی یک واژه دربطنِ طبیعت و اجتماع محسوب می­شود. تثبیت یک واژه را خودِ واژه با زبانِ بی زبانی درکُنه طبیعت و حتا جامعه مشخص و معین کرده است اما مُعَرِّف و تعریف این واژِگان به دست انسانِ مُفکر است که این زیرلایه های معنایی را درقالبی هنرمندانه به سخن وا می­دارد و حیات این واژِگان را با زبانی سلیس و خلاق ، گویا و پویا می­کند. دردامنه های طبیعت و ازمنه های جامعه تا به امروز هر واژه ای یک مُعَرَف بوده و مَعَرِّف این واژِگان نیز درجهت نیل به تعریف، موجودی به نام انسان مُفکر بوده که این فرآیند را به دایره ی تثبیت رسانده است .2- تفاوت واژه با کلمه چیست؟ واژه را درابعادی همان کلمه تعریف کرده اند و کلمه نیز به معنی واژه به کار رفته است اما دربُعد فلسفی آن که می­تواند یک شناخت شناسی قابلِ توجه درمورد واژه و کلمه محسوب شود و یا دربُعد جامعه شناختی و روان شناختی واژه یا کلمه با تفاوت هایی قابل توجه از حیث کلماتیک و زبان می­توان برخورد کرد. واژه از مجموع چند حرف یا واک که درکنار هم قرار می­گیرند و به دنبالِ ساختنِ یک کلمه اند واژه می­گویند. واژه می­تواند با کلام یا بی­کلام باشد. واژه ی با کلام به آنگونه واژه ای اطلاق می­شود که دارای زیر لایه هایی معنایی و وجود شناسانه است . هر واژه ای که درآن نوعی کلامیّت را می­توان مُبیّن ساخت واژه ی با کلام می­گویند. واژه ی بی­کلام به واژه ای گفته می­شود که درآن کلامیّت انسان یا فکر و اندیشه ی انسانِ کم تر اعمال می­شود و یا فکرآورد آن انسانِ مُفکر نیست. بنابراین به واژه ای که فکرآورد یا دستاورد آن انسانِ مُفکر نیست را می­توان واژه ی بی­کلام گفت. اغلبِ واژِگان مصنوعی که ازصبغه ای فلسفی – معنوی برخوردار نیستند را می­توان واژه ی بی­کلام برشمرد. واژه کوچک ترین دسته ی معنادار از واک ها به شمار می­رود . حروف با کمک مصوت های کوتاه و بلند و با همراهی صامت ها و نقطه ها واژه را تشکیل می­دهند. واژه ها ازحیث ریخت شناسی به دو گروه نقطه دار و بی­نقطه تقسیم می­شوند که هرکدام از این واژگان بیانگر معنایی از جهان هستند . واژه باید بتواند به تنهایی مفهوم خود را برساند وگرنه آن واژه ناقص است و نمی­توان آن را یک واژه ی کامل و کارآمد برشمرد. برای نمونه: انه درواژه هایی چون: مردانه، زنانه، مهربانانه، دارای معنی ویژه ی خود است اما از آن جا که نمی­توان به تنهایی آن ها را به کار برد واژه محسوب نمی­شوند. بسیاری از واژه ها به بخش های کوچکتری بخش پذیرند که به آن ها تکواژ گفته می­شود. تکواژ کوچک ترین بخش واژه به شمار می­آید که دربسیاری از نمونه ها یک واژه ی مستقل و خود سالار محسوب شده و دربرخی دیگر نیز واژه به شمار نمی­آید. بنابراین فرق بین واژه وکلمه درمعنا و مفهوم و کلامیّت است . در واژه ممکن است زیرلایه های معنایی وجود داشته باشد و شاید هم چنین مفاهیمی یافت و دریافت نشود اما درکلمه ما با کلامیّت درکلمه مواجه هستیم و بانی و مبانی این کلامیّت ( سخن رسا) انسانِ مُفکر (اندیشنده) است . هر نشانه ای می­تواند یک واژه باشد که از نوعی اهمیّت حیاتی هم در جهانِ معنا برخوردار است ولی هرکلمه ای نمی­تواند یک نشانه باشد بلکه اغلبِ نشانه های اجتماعی و انسانی که ساخته ی دست بشرند کلمه محسوب نمی شوند. کلام دارای جایگاه ِ زبانی است و این جایگاه مفهوم ساز است اما واژه از پایگاهی عمومی و زمانی برخوردار است و پایداری و استواری آن دربطن طبیعت و جامعه با نوعی پارفت( رفت وآمد) پایدار و ناپایدار مواجه است .واژه های مورد مصرف انسان در زبان های طبیعی را می­توان به دو دسته تقسیم کرد: نخست واژه های ساده است و دو دیگر، واژه های پیچیده و تقیّد برانگیز. درعلمِ زبان شناسی واژِگان می­توانند ساده و کارآمد اعمال شوند و یا پیچیده و سخت که تحت هر شرایطی کاربرد واژِگان درزبان بستگی به نوع فکر و پایه ی مطالعاتی و مناسبات اجتماعی و حتا مطالبات فرهنگی افراد دارد و تقریبن می­توان گفت هرانسانی تابع یکسری واژِگان است و فرهنگ زبان خود را با این واژِگان تعبیه و ترسیم می­کند. چند صدایی زبان و چند آوایی زمان دو نکته ی مهم درایجاد واژِگان محسوب می­شوند . یک فرد ممکن است که دارای چند زبان متفاوت باشد و درهرمکان اجتماعی از واژِگانی استفاده نماید و حتا ممکن است تنها یک زبان ساده داشته باشد و درهرجایی از همین زبان استفاده کند. چندآوایی زمان به معنی آهنگ ها و آواهایی است که درطول و عرض زندگی تجربه می­شوند . زندگی یک طول و یک عرض دارد که دراین طول و عرض ما با چند آوایی زمان مواجه هستیم که پشت بند این چندآوایی ها نیز واژِگان اند. با تغییر زمان واژِگان نیز متحول می­شوند و این تحول ممکن است که به یک تطور( برکندن) نیز تبدیل شود.3-گونه های شکلی و نمونه های معنایی واژه کدامند؟ واژه را روی هم رفته به هفت دسته یا نمونه تقسیم کرده اند که شامل دوبخشِ گونه های شکلی و نمونه های معنایی می­شود :الف) گونه های شکلی: 1- نام: هر واژه ای دارای یک نامی است که جامعه با همین نام او را می­شناسد. برای مثال: موجودی به نام :«انسان» یک نام کلی برای همه ی انسان هاست . انسان را موجودی دو پا می­دانند که دارای ویژگی هایی مختصِ به خویش است . بنابراین همین انسان به دو بخش زن و مرد از حیثِ جنسیّت تقسیم می­شود و هر مرد و زنی به شخصه نامی مشخص دارد و یا کوه یک نشانه ی طبیعی است اما همین کوه شامل نام هایی چون: قله، کوه ، کوهپایه و تپه سنگی و غیره است و هرکوهی هم برای خودش نامی دارد که با آن نام او را می­شناسیم به مانند قله ی هیمالیا یا اورست و یا کوه دنا و یا پرنده که اغلب دوبال ها را پرنده می­گویند اما هر پرنده ای نامی دارد به مانند: عقاب، کلاغ، کبوتر، جغد، قوش، سهره، گنجشک و غیره و یا چهار پایان و خزندگان که به گروها و دسته های مختلفی تقسیم می­شوند و هرکدام دارای نام و نشانی هستند و ما با این نام ها آن ها را از همدیگر جدا می­کنم. 2- حرف: حرف به معنی حروف و احراف است و این حروف یا احراف می­تواند یک سخن باشد یا گفتار و یا دردستور زبان کلمه ای است که معنی مستقلی ندارد و تنها با پیوند شدن به کلمه یا کلمات یا نسبت دادن کلمه ای به کلمه ی دیگر حاصل می­آید. حرف به معنی تکلم و کناره و لبه و کرانه هم به کار می­رود. بنابراین حرف یک تعریف چند وجهی دارد که بستگی به نوع کاربرد عملی وکارکردِ علمی آن دارد که درچه زمانی و درچه مکانی قابل بحث و نظر باشد. حرف بخشی ازکلمه است و به تنهایی کارکردی کارآمد را در همه ی جوانب نمی­تواند داشته باشد و به همین خاطر این قلم آن را گونه ای شکلی از واژه به شمار می­آورم.ب) نمونه های معنایی: 1- پویه: پویه به معنی رفتاری متعادل، فرآیند و طی طریق کردن به طور آهسته و پیوسته و دویدن متعادل هم معنا شده است . بنابراین یک واژه درسیر و مسیر زندگی خویش از نوعی پویه و پویندگی هم برخوردار شده است . پوئیدن واژه به معنی زیست مندی واژه در حالتی متفاوت است . فرآیند واژه نوعی فرآیند طبیعی(فرآبند) است که دریک برهه ی زمانی این فرآیند را به سرانجام می­رساند.بنابراین واژِگان از نوعی پویندگی و پایندگی قابل توجه درمسیر زمان برخوردار می­باشند. پویایی واژه یکی­از نمونه ها و گونه های واژه محسوب می­شود که واژه این پویندگی را درفرآیند اجتماع احساس و تجربه می­کند.2-ویژگی: به معنی خصیصه یا خصایصی­ است که یک واژه می­تواند داشته باشد. یکی از نمونه های معنایی واژه همین ویژگی است . ماهیّت یک واژه را معنا و مفهوم آن واژه تشکیل می دهد. ویژگی یک واژه به معنی صفت یا صفاتی است که آن واژه داراست و با همان صفات یا علائم می­توان آن واژه را شناخت. ویژگی یا خصوصیات (feature) در زمینه های گوناگونی اهمیّت پیدا می­کند و هر زمینه ای دارای ویژگی های خاص خود است و با همان ویژگی ها می­توان نشانه ها را شناخت. هر واژه ای از یک معنی اصلی و معنی ضمنی برخوردارشده است که ویژگی از معانی ضمنی واژه به شمار می­آید.3-ضمیر یا فرانام: ازدیگر نمونه های معنایی واژه می­توان به ضمیر یا فرانام اشاره نمود. هر واژه ای دارای یک ضمیر یا خمیر مایه و یا سرشت و جوهره ای است که با همین ضمیر آن واژه را به دایره ی شناخت می­توان بُرد. ضمیر دردستور زبان فارسی به معنی پنهان و نهاد است و تقریبن به جای اسم می­نشیند وایفا ی نقش می­کند. ضمیر به دو بخش منفصل و متصل تقسیم می­شود و هر کدام ازاین ضمیرها بیانگر نامی از واژه محسوب می­شوند . برای نمونه: من به جای علی می­نشیند و یا ما به جای میثم ایفای نقش می­کند و یا ایشان به جای اسم ایفای نقش می­کند. آن و این نیزضمیر اشاره به دور و نزدیک هستند که به جای اسم می­نشینند و کاربرد معنایی خود را به تصویر می­کشند.4-گواژه وآوا: ازدیگر نمونه های معنایی واژه می­توان به گواژه یا آوا اشاره نمود . واژِگان دارای ریتم و آهنگ اند و هر واژه ای از یک آوا( صدا) مشخصی بهره مند شده است . هر واژه ای با مصوت ها و صامت ها به وجود می­آید و این مصوت ها و صامت ها گواژه یا آوای واژه را تشکیل می­دهند . زبان رسمی هرکشوری از رسم الخطی بهره مند شده و گونه های زبانی هرکشوری که به آن ها گویش محلی نیز می گویند در شکل گیری زبان رسمی آن کشور مؤثرندو خودِ زبان نیز ازگونه ها و نمونه واژه هایی متعدد تشکیل می­شود. حروف الفبای هرکشوری بیانگر زبان رسمی آن کشورمحسوب می­شود که می توان با آن هم خواند و هم نوشت. به هر روی ویژگی یکی از نمونه های معنایی واژه به شمار می­رود .برای مثال: آهو یک نام است و سبز یک ویژگی است و یا کوروش یک نام است و پادشاه یک ویژگی یا صفت است و یا او یک ضمیراست و بزرگ یک ویژگی برای آن ضمیر محسوب می­شود.و بازبرای نمونه: من هنرمند هستم که من یک ضمیر است و هنرمند یک ویژگی است . تو پادشاه هستی . تو ضمیر منفصل است و پادشاه یک ویژگی برای همین ضمیر محسوب می­شود و یا درضمیرمتصل می­خوانیم: کتابش را خواندم و یا کتابم را آورد و یا کتابمان را بُرد که هرکدام از این ها خود بیانگر یک مفهوم و ارائه ی پیامی به مخاطب است.4- انواع واژه کدامند؟ ازچالش هایی­که دراملای فارسی فرآروی ما قرارگرفته همین وجودِ کلمات مشابه(متشابه) است که این کلمات مشابه اگرچه درزبان فارسی­کم تراست اما تعداد این کلمات در زبان عربی که درزبانِ ما اهمیت پیدا کرده اند به مراتب زیاد و پردامنه داراست . کلمات مشابه به آن­گونه ازکلمات اطلاق می­شود که درتلفظ یکسان اند ولی درنوشتن و معنی و به اصطلاح اشتقاق با هم تفاوت دارند و تشابه این کلمات درواقع هم در آوا و هم درنشانه ها و یا در هردو احساس می­شود. از این رو این کلمات را می­توان به سه قسم منقسم کرد:الف) کلمات هم آوا: به کلماتی گفته می­شود که از لحاظ تولید آوا( تلفظ) یکسان می­باشند اما از حیثِ نوشتاری با هم تفاوت دارند به مانند: خارو خوار ، خوان وخان، روان و روان ، خواست و خاست، خوردو خُرد، خیش وخویش، آبخوست و آبخست، خوال و خال، صواب و ثواب، حیاط و حیات، اَلَم و عَلَم و غیره. این تحول واجی ازعمده مواردی است که با حضور و تداخل زبان عربی در ایران رایج شد و اغلب مشکلات املایی هم مرتبطِ با همین دسته از کلمات است که با درآمیختن زبان فارسی با زبان عربی این حالت رخ داد و تا به امروز این فرآیند زبانی درفرهنگ و تمدن و خط ما وجود دارد.ب)کلمات هم نویسه: به کلماتی گفته می­شود که از نظر نوشتاری مثل هم اند اما از لحاظ آوایی با هم متفاوت اند به مانند: گُل و گِل- کَشتی و کُشتی- مَشک و مُشک ، نِشتسته ونَشُسته، می­کَنَدو می کَنَد، می­بَرَدو می­بُرَد، شِکَرو شُکر، سُم ، سَم ، مَلِک، مَلَک، کِشت و کُشت، سَحَرو سِحر، تَنگ- تُنگ،کِرم و کِرِم وکَرَم، چِشم وچَشم و غیره. این کلمات از لحاظ نوشتن یکی اند اما از لحاظ آوا با هم فرق می­کنند و دلیل عمده ی این فرق نیز اِعراب بندی یا همان حضور مصوت ها ی کوتاه و احیانن بلند درکلمات است و که درایجاد چنین کلماتی نقشی کارآمد دارند.د) کلمات هم آوا و هم نویسه: به کلماتی اطلاق می­شود که هم از نظر نوشتاری و هم از لحاظِ آوایی مثل هم اند اما از نظر معنی متفاوت اند به مانند: بادیه: به معنی بیابان و بادیه : به معنی کاسه ی مسی . پیچ : به معنی خم و تاب و شکن و پیچ : به معی میخ فلزی دنده دار. خیر: به معنی نه و خیر : به معنی خوبی و یا ریش: به معنی صورت و ریش: به معنی زخم. زَهر: به معنی سَم و زَهر: به معنی گل و شکوفه . دوش: به معنی : شانه و دوش: به معنی دیشب. سیر: به معنی کسی که گرسنه نیست و سیر: به معنی نوعی پیازچه. شارع: به معنی قانون گزار و شارع: به معنی راه و خیابان . شیر: به معنی شیرخوردنی و شیر: به معنی حیوان وحشی. رَسته : به معنی صف و بازار و رَسته: به معنی رهاشده. زبان: به معنی عضوی ازدهان و زبان: به معنی زبانِ گفتار. گور: به معنی قبر و گور: به معنی گورخر. بنابراین کلمات از لحاظ شکل یا لباس و محتوا و یا زبان و معنا می­توانند با هم وجه اشتراک داشته باشند .کلمات به مانند انسان ها با هم اشتراک و اختلاف دارند و این اشتراکات و اختلافات می تواند هم ظاهری و هم باطنی باشد و این مهم خود به موسیقی معنوی زبان جلوه و جلایی زیباتر را یخشیده است . واژه ها به انواع دیگری هم دریک ساختارِ کلی­تر تقسیم می­شوند که می­توان به: 1- وآژِگان طبیعی اشاره نمود که به دو بخش طبیعی جاندار و طبیعی غیرجاندار تقسیم می­شوند2- واژِگان انسانی و اجتماعی که یک بخش ازآن ها مرتبطِ به نامِ انسان هاست و بخش دیگر مرتبطِ با ضمیر ، آوا و ویژگی های انسانی می­شود3- واژِگان مصنوعی و صنعتی که شامل واژِگانی می­شوندکه دستاورد این واژِگان خودِ انسان است و با به اصطلاح خالق آن ها انسانِ مُفکر و صاحب علم و عمل می باشد.4- واژِگان آرکائیک یا قدیمی: به واژگانی گفته می­شود که دارای تاریخ و تمدن کهن و قدیمی هستند و درطول زمان و درازمنه های مختلف تاریخ وجود داشته اند که برخی از آن ها در جهان امروز و به ویژه در فرهنگ کارناوال( عامیانه و محلی) کاربرد دارد و برخی دیگر یا از بین رفته اند و یا به کلی به فراموشی سپرده شده اند. این واژگان را باید درتاریخ و زبان باستان یک اقلیم و یا قوم جستجو کرد . اگر چه درجهان امروز کارکردی ندارند اما به عنوان بخشی از زبان یک سرزمین شناخته می­شوند.5- واژِگان آکادمیک یا دانشگاهی: به واژِگانی اطلاق می­شود که با ظهور دانش و دانشگاه ها به وجود آمدند. دنیای مدرن و صنعتی و انقلاب های بزرگ جهان به مانند انقلاب صنعتی انگلیس، انفلاب کبیر فرانسه وانقلاب اُکتبر روسیه و سایر انقلاب ها ی صنعتی و فرهنگی که درجوامع دنیای مدرن رخ داد از عمده عواملی بودند که در شکل گیری واژِگان صنعتی و نو تأثیر مستقیم و سازنده داشتند. از جانبی دیگر، تأسیس دانشگاه ها و تدریس و دانش اندوزی ازعناصری به شمار می­رفت که جامعه را با دنیای واژِگان در بافت و ساختی تازه تر روبرو کرد و از طرفی دیگر رشد و بالندگی دنیای ترجمه در بین جوامع خود از مهم ترین نوآوری هایی محسوب می­شد که دایره ی فرهنگ لغات اقلیمِ و جوامع را گسترش داد.5- چه نوع همبستگی و وابستگی بین کلمات و جمله ها وجود دارد؟ کلام گُزینی درمتن یک صنعت فرآرونده محسوب می­شود. هرانسانی­ به تکلم و جا انداختن کلام خویش درجامعه ، نیاز به همبستگی کلمات دارد و این همبستگی منجر به وابستگی هم می­شود. کلمات حالتی نسبی و سببی را درزندگی اجتماعی ما به نمایش می­گذارند. یک حالتِ خویشاوندی و تباری و حالتی پیوندی را با زبانِ ما برقرار می­کنند تا که این زبان بتواند مفاهیم خود را به نحو احسن و اکمل به جامعه تزریق و تطبیق نماید . زبان برای ایجاد خود نیاز به حروفی دارد و حروف نیز نیازمند تبدیل به کلمه را دارند و کلمات نیز درکنار هم جمله را تشکیل می­دهند. کلمات به یکدیگر نیازمندند و این نیازمندی از برای نیل به نیازِ جمله است . سیر معنایی زبان با تک واژه ها آغاز می­شود و تبدیل به چند واژه می­شود و این حرکت معقول به دنبالِ کشف یک جمله معلوم است . زبان می­تواند با یککلمه ایجاد شود یا چند کلمه و یا با ارائه ی یک جمله خودش را به جامعه در سطحی وسیع تر معرفی می­کند. به جمله ی ذیل توجه کنید:مهربانی رااز کتاب بیاموزیدچونکلمات زیادی را درآغوش دارد.کلمات بارعاطفی را درجمله و حتا کتاب ایجاد می­کنند و زبان ِنویسنده یک زبان عاطفی و سلیس و شگف برانگیز است . نویسنده همبستگی بین کلمات را به یک وابستگی تبدیل می­کند . کار نویسنده ایجادِ انسجام و اتحادِ دربین کلمات در جهتِ تشکیل یک جمله است. ابزار نویسنده کلمات ند و با کلمات است که نویسنده جهانی آکنده از عاطفه و احساس را ردربطنِ زندگی ها به تصویر می­کشد . مُعَرِّف جمله کلمات اند وجمله نیز بدون کلمات به یک تعریف معقول و مقبول نمی­رسد. این که می­گوئیم چه نوع همبستگی و وابستگی در بین کلمات و جمله ها وجود دارد ؟ درواقع نوعِ این همبستگی می­تواند عاطفی یا تریلر( مهییج) و یا اجتماعی و اکشن باشد و این نوع را مُفکر(اندیشنده) به وجود می­آورد. خالقِ هر نوع همبستگی انسان است و اوست که قدرت تمیز ، تشخیص و تحلیل موضوعات را دارد و هر نامفهومی را به مفهوم تبدیل می­کند و یاهر ارزشی را بی ارزش و یا هربی ارزشی را تبدیل به ارزش می­کند . نویسنده استادِ تبدیل است و به سهولت می­تواند مس را به نقره تبدیل کند و یا نقره را به طلا مبدل سازد. زبان نویسنده زبانی بُرنده و سازنده است وبه خوبی تشخیص می­دهد که یک جمله به چه اندازه مس و یا نقره و طلا دارد و به سهولت این مس بودن یا نقره و طلا بودن را مشخص و معین می­کند. کلمه شناسی به مانند طلاشناسی است . کلمه شناس کسی است که بتواند انواع معانی را از نوع همبستگی و وابستگی دربین­کلمات تشخیص دهد . شاعر به عنوان یک نویسنده ی خیالی و عالی چنین همبستگی را در بین کلمات به وجود می­آورد. درشعرِ کلاسیک مهم ترین صنعت شاعر ایجادِ وابستگی دربین کلمات است و درشعر نو، صنعت شاعر، ایجاد همبستگی در بین کلمات است . شما به سهولت در یک بیت شعر :« صنعت اسلوب معادله» را مشاهده می­کنید. یعنی شاعر روش برابری معنا و مفاهیم مصراع ها را به خوبی درشعر لحاظ و گزینش می­کند . صنعت کلمه گُزینی درشعر مهم ترین صنعتی است که شاعر به آسانی از پس این کار بر می­آید . شاعر بایستی مهندس کلمات باشد و به خوبی بداند که در ساختمان شعر چه مواد و مصالحی را باید بکار بُرد.کلمات مهم ترین ابزار زبان به شمار می­روند و هر زبانی با کلماتی متولد، زندگی و می­میرد و تنها بانی و مبانی این زبان همین­کلمات اند که او را به جایگاه واقعی خودش درجهان معنا می رسانند. چینش و بینش شاعر دو عنصر مهم درگزینش کلمات درشعر قلمداد می­شوند . شاعری که درشعرش چینش نداشته باشد درواقع از بینشی سازنده بهره مند نشده است . گرینش کلمات درشعر نیاز به یک چینش و چیدمان حرفه ای را نیاز دارد و دراصل پشت بند این چیدمان نیز بینشی با منش را می­طلبد. نوع همبستگی­ انسان ها به یکدیگر و حتا سایر موجودات زنده و غیر زنده به همدیگر بستگی به وابستگی این موجودات دارد. ویژگی های مشترک از قبیل اندیشه ی رفتار و زبان مشترک می­تواند به این فرآیند کمکی بایسته نماید. . تا انسان ها با هم وجه اشتراک زبانی و رفتاری نداشته باشند در واقع نوع وابستگی شکل نخواهد گرفت. وابستگی درکلمات وقتی به وجود می­آید که این کلمات وجه اشتراک زبانی و مفهومی با هم داشته باشد. کلماتی دریک کاربست اندیشه ای باشند که زادگاه و خواستگاه و حتا خاستگاه آن ها یکی است . با هم زیستن و به جهانی مشترک نگریستن از مهم ترین عواملی است که نوع همبستگی را فی مابین کلمات درجهتِ نیل به یک جمله ی رسا و پارسا ایجاد می­کند.6- صنعت­ گفتگو دربین واژِگان چگونه ایجاد می شود؟ گفتگو به مثابه ی یک صنعت از عمده مباحثی است که در بین واژِگان متداول است . دیالوگ یا گفتگو به معنی هم پرسی و یا از یکدیگر پرسش کردن و یا با هم صحبت کردن است . به یک رابطه ی زبانی که این روابط تبدیل به مفاهیم و نتایجی می­شود گفتگو می­گویند. گفتگو دردو حالت خودش را درجامعه نشان می-دهد. یکی تفاهم درگفتگوست و دو دیگر، تقابلِ در گفتگوست . درتفاهم ، طرفین ِگفتگو یکدیگر را هم ازحیثِ ظاهر و هم از لحاظ باطن فهم و درک می­کنند و این گفتگو به نوعی­گفتگومندی تبدیل می­شود. برای مثال: واژه ی خوب یا واژه ی بد و قشنگ یک ارتباطِ مستقیم و درونی می­گیرد و این دو چون از یک جنس اند لذا یکدیگر را فهم و درک می-کنند. به قول شاعر:کند هم جنس با هم جنس پروازکبوتر با کبوتر باز با بازدراین نوع گفتگو، واژه ها به یک تفاهم دست می­یابند که پیش زمینه این تفاهم می­تواند فهم و درک و حتا درد مشترکی باشد که واژِگان هر مصرع با هم برقرار می­کنند. دیگر نکته ، تقابل در گفتگوست . درتقابلِ واژه ها ، ما با یک مقابله و مناظره فی مابین واژِگان تصادم داریم و تقریبن این نوع گفتگوها بیشتر از صبغه ی جدال و در شمایلِ مجادله و مناظره رخ می­دهد. تضادِ دیالکتیکی دربین واژِگان زمانی به وجود می­آید که این واژِگان با هم درتضاد و تقابل هستند و همین عوامل باعث می­شود تا که یکدیگر را به بوته ی نقد بکشند. اگر چه دردنیای واقعی هیچ زشتی زیبا را قبول ندارد و هیچ پستی هم بلندی را نمی­پذیرد و شکست با پیروزی دائمن درنزاع و تخاصم است و یا خوبی رابطه ی جالبی با بدی نمی­تواند داشته باشد ولی دردنیای خیال و هنر ممکن است که دو نفر از حیثِ رفتا ر و یا فکر و اندیشه و یا زبان با هم دارای وجه اشتراکاتی باشند و ظواهر کار را مدنظر نداشته باشند. دردنیای خیال چون هنرمند بسامدِ خیال دارد بنابراین ممکن است که دربین واژِگان یک نوع:«آشتی تضادها» را برقرار نماید و پی آمد و پیامدِ این تضادها نیز به صلح و هم زیستی تبدیل شود. به هر روی، گفتگو در بین واژِگان به همین سهولت برقرار نمی­شود اما بانی و مبانی اصلی این گفتگوهاکسی نیست جز انسانِ مُفکر که با اندیشه ی خود می­تواند دربطنِ واژِگان معناسازی و حتا واژه سازی کند. آفرینش مفاهیم متعدد دردلِ واژِگان و آشتی این مفاهیم را با یکدیگر ،کارهنرمند و صاحب ذوق و اندیشه است و درواقع درچنین شرایطی می­توان گفت واژِگان درعین تفاوت با هم به یک تفاهم می­رسند. تفاهم درفهم و درک از تفاوت ها به دست می­آید اگر تفاوت ها را به خوبی شناسایی نمائیم درواقع به نوعی تفاهم دراین تفاوت ها دست خواهیم یافت . . درک از تفاوت ها به معنی فهم از یکدیگر است و این فهم نیز می­تواند به نوعی شناخت مبدل شود. بنابراین ایجاد ِصنعت گفتگو در بین واژِ گان بستگی به نوع وابستگی کلمات دارد . هر اندازه کلمات به هم همبستگی داشته باشند به همان اندازه یکدیگر را درک می­کنند. وابستگی در کلمات زمانی شکل می­گیرد که این کلمات به یک اتحاد و انسجام قابلِ توجهی از حیثِ ظاهر و باطن دست می­یابند. هرچیزی که ایجاد می­شود درواقع نیاز به پذیرش دارد و تازمانی که مورد پذیرش قرار نگیرد خودش را به عنوان یک وجودِ حاوی موجودیت نمی­تواند به جهان ِبرون نشان دهد. گفتگو یک دستاورد است که مبانی و بانی این دستاورد انسانِ سخنور است . سخنوری یک هنر بی بدیل محسوب می­شود که ارتباطِ شما را با عالم بیرون برقرار می­کند. دراغلب کلمات صنعت گفتگو وجود دارد اما این صنعت گفتگو توسطِ انسانِ مُفکر تمیز ، تشخیص و به دایره ی تحلیل کشانده می­شود. صاحبِ جهان ِ معنا و معناگرایی انسانِ مُفکر می­باشد و اوست که جهان معنا را در بافت و ساخت های فرهنگی قابل توجهی به نمایش می­گذارد. واژِگان از ویژگی بارزی به نام هویت و ماهیّت نیز برخوردار شده اند. هویت مبرز واژِگان به معنی این که همین هویت به گفتگوی واژِگان کمک می­کند. هویت نوعی شناسنامه و تبارِ واقعی است که یک واژه را ملزم می­کند تا که با واژِگان دیگر وارد گفتگو شود. دیگر نکته، ماهیّت واژِگان است . واژِگان به مانند اسان ها دارای ماهیت اند و این ماهیت مصداقی از مفاهیم و مصادیق واژِگان است . گفتگوی واژِگان درشرایطی شکل و شمایل می­گیرد که این واژِگان به یک هویت و ماهیت مشترک دست یابند و در آن جاست که صنعت گفتگومندی ایجاد و شاخ و برگ می­گیرد.7- فرهنگ واژه سازی و واژه بازی چِگونه به وجود می­آید؟ درجهان امروز مهم ترین چیزی که حانزِ اهمیت و لایقِ کارکرد است می­تواند همین واژه سازی باشد . واژه سازی نوعی خلاقیّت و نوآوری است . منظوراز واژه سازی می­تواند یکی از موارد ذیل هم باشد : 1- ساختن واژه های نو برپایه ی واژه های یک ریشه یا عبارت ها با یاری قواعد و موازین و مضامین معینی که درزبان پذیرفته شده اند. فرآیند واژه سازی یا کلمه سازی و به اصطلاح ساخت کلمات تازه یا ساخت واژه های نو درصورتی شکل می­گیرد که جهان با نوعی دگرگونی علمی و واژگونی زبانی مواجه شود و دراین شرایط و موقعیّت است که واژه هایی جدید با شاخصه ها و شاکله هایی بکر و تازه خلق می­شوند. جنگ ها و رویدادهای تاریخی و رخدادهای فرهنگی و فکری و تبادلات اجتماعی - سیاسی و اقتصادی زمان و اوضاع و احوال سیاسی هر جامعه ای خود از عواملی است که نوآوری زبان را درجهان به وجود می­آورد. ساوانو ساخته شده از همان ساختِ واژه ی نو است و درزبان و فرهنگ ها ی متنوع و گونه به گون از اهمیت و جایگاهی معنوی و حیاتی برخوردار بوده و هست . نوآوری در واژه ها به مانند نوآوری در طبیعت وجامعه است به طوری که نوآور ارتباط ِموضوعی و معنایی عمیقی را با جهانِ طبیعت و اجتماع برقرار می­کند و به مروز زمان واژِگان دچار پوست اندازی می­شوند و خود را در نان و نشان های دیگری برجسته می نمایند به مانند: مهرکه امروزه خورشید است و یا مهر که به معنی محبت و دوستداری است و یا زمین که سیاره بوده و یا زمین که جایگاه کشت و کار می­باشد. بر اساسِ ریشه ی کلمه می­توان ماهیّت کلمات را تغییر داد و چه بسا با بهره برداری از طبیعت و جامعه و نوع مناسبات اجتماعی می­توان به واژِگان جدیدتر ی هم دست یافت. نوآوری زمانی درجامعه شکل می­گیرد که جامعه دچار نوعی صیرورت ( شدن) می­شود. بودن جامعه خود پایه ای است که زمینه های لازم و مستلزم را برای «شدن» جامعه مهیا می­کند. دیگر مهم یک بخشی از ز بان شناسی است که به ساختار واژه و قانون های ساخته شدن آن می­پردازد و آن را در زبان انگلیسی wordformation می­گویند. این اصطلاح به روال های تکوین واژه به طور طبیعی اطلاق می­شود نه به جلساتی که افراد گرد هم می­آیند و تعدادی واژه یا اصطلاح فرنگی را به میان بگذارند و برای یافتن هم ارز فارسی آن ها رایزنی کنند. دراین بخش از زبان شناسی آنچه مهم به نظر می رسد این است که واژه های تازه از طریق ترکیب ، اشتقاق ، گسترش معنایی ، تکرار واژه و غیره ساخته می­شوند. واژه سازی یک فرآیندی است که با زایش واژه ها به وجود می­آید. به نطر می­رسد که بسیار فکرکردن و اندیشیدن درنشانه ها و علایم خود می­تواند به خلق نوآوری در واژه مبدل گردد. توجه به بن مایه و ریشه ای که وندها به آن چسبیده از عواملی است که واژه های تازه را به وجود می-آورد. برای مثال: چهار چوب بن کنونی+ نده که این واژِگان را خلق می­کند: پرنده، خزنده، دونده، شنونده، گوینده، راننده، خواننده، گیرنده، بازنده، سازنده و غیره یا چهارچوب بن کنونی+ ان که می شود: باران، گریان ، بیابان، روان، گریزان، آبان، شایان و غیره . دیگر نکته واژه بازی است . واژه بازی به معنی بازی کردنِ با کلمات است . بازی باکلمات نوعی هنر فرآرونده می-باشد که تنها با مهارت هنرمند به دایره ی وجود می­آید . جا به جاکردن واژِگان و واج آرایی درمتن و آوامحوری و حتا جناس پروری و جناس گُزینی از عمده مواردی است که لباس کلمات را شکیل تر می­کند و نوعی نوآوری را دربافت واژه ها خلق می­کند. بازی­کردن با واژِگان به مانند بازی کردن با وسایل وابزاری است که این وسایل یا ابزار ،کاملن یکدیگر را به خوبی می­فهمند. کلمات تا یکدیگر را درک نکنند قادر به بازی با هم نیستند و به همین خاطر است که واژه بازی کار هرکسی نیست و این مهم نیاز به یک هنرتکنیکال و بایسته و شایسته راتوأم با شناخت از فرهنگ کلمات را می­طلبد. هنرمند با مهارت و فنونی که دراختیار دارد می­تواند جای حروف را دریک کلمه جابه جا کند و همین جابه جایی خود منجر به معنا و پیامی سازنده و زیبا می­شود و یا چند کلمه را دریک جمله آنچنان به زیبایی آرایش می­دهد که این کلمات لباس درون و برونِ جمله را با جمال و جلایی دیگر به تصویر می­کشند. کلمات وقتی به یک مرحله کلماتیک برسند هنرمندی خود را با شیوه ها و روش های متعددی دربطنِ جامعه نمایان می­سازند.8- مصوت ها در تصویر صامت ها در واژه ها چه نقشی دارند؟ مصوت ها و صامت ها رابطه ای دیرینه و پر بار وآکنده از سار با کلمات و واژِگان دارند و می­توان ابراز داشت مصوت ها روحِ واژِگان و صامت ها جسم واژِگان به شمار می­روند . هیچ واژه ای بدون روح و جسم نمی­تواند هستی خودش را به نمایش بگذارد . نقش مصوت ها و صامت ها درایجاد واژِگان کاملن نقشی کارآمد و حیاتی است به گونه ای که بدون مصوت ها هیچ صامتی فرم و محتوا ی خود را پیدا نمی­کند و بدون صامت ها نیز مصوت ها بی معنا و مفهوم اند . این رابطه ی معنایی یک قاعده ی اصلی واصولی است که از حیثِ ایجاد ، قابل اجتناب و امتناع نیست. احتراز از هرصامتی درکلمه به منزله ی حذف آن کلمه است زیرا که صامت ها جسم یا خودِ کلمات اند و مصوت ها روح کلمات که این دو ساختمانکلمات را درقالبی معنایی شکل می­دهند. برای مثال: اگر مصوت ها را از کلمه انسان بگیریم این کلمه به جسمی بی روح تبدیل می­شود به طوری که قابل خواندن و تکلم نیست. شما برای خواندن معنای انسان می-توانیددو نوع نگاه را لحاظ کنید: یکی شکل انسان است که می­تواند به طور طبیعی و واقعی و یا تصویری به بایش و نمایش گذاشته شود و دیگر نوشتن خودِکلمه ی انسان است که همان شکل و محتوای انسان را درذهن ما تداعی و تجسم می­کند. دیگر نکته مهم نقش مصوت ها در تصویر و تصویرسازی صامت ها است که دراین زمینه آنچه متبادر به ذهن است این که صامت ها بدون مصوت ها قابل حرکت و تغییر و یا تولید معنا و مفهوم نیستند. صامت ها را باید جسم نامید و مصوت ها را روح که این روح جسم را به حرکت و فعالیت و حضورمنتج و نتیجه بخش وا می­دارد. نقش مصوت ها به همان اندازه درصامت ها ضروری است که نقش آب درتشنگی مهم است و یا نقش مرگ درزندگی حائزِ اهمیت است . یک رایطه ی لازم و ملزوم فی­مابین مصوت ها و صامت ها وجود دارد که گاهی مصوت ها لازم اند و صامت ها ملزوم و گاهی هم مصوت هاملزوم اند و صامت ها لازم . تصویر و تصویرسازی صامت ها به وسیله ی مصوت ها اجرا می­شود به طوری که اگر مصوت ها نباشند تحت هیچ شرایطی صامت ها قادر به خود نمایی نیستند. بایش و نمایش هَمِگانی کلمات با مصوت ها شکل می­گیرد. صامت ها همان حروف کلمات اند که با روح و روان مصوت ها جان می­گیرند. حرکتِ سکونِ صامت ها به وسیله ی مصوت ها شکل می­گیرد. جان دهی و جان بخشی و حتا شخصیّت دادنِ به کلمات توسط مصوت ها ایجاد می­شود . . حتا یک حرف به مانند تو با یک مصوت کوتاه به مانند ضمه شکل می­گیرد وگرنه تو بدون این مصوت بی­معناست و یا من با یک فتحه و ساکن جان می­گیرد تا که بتواند خودش را از حیث معنا نشان دهد.بنابراین جهان بدون کلمات جهانی تار و تاریک است و کلمات به مانند خورشیدی می­مانند که به جهان هستی و نور می­بخشند و البته صامت ها نیز در کلمات بدون مصوت ها مردابی بیش نیستند و این مصوت هایند که مرداب صامت ها را به یک رود خروشان تبدیل می­کنند.