اسماعیل

اسماعیل، قسم به چشم‌هاي سُرخ‌ات اسماعیل عزیزم،که آفتاب، روزي، بهتر از آن روزي که تو مُردي خواهد تابیدقسم به موهاي سفیدت که مدتی هم سرخ بودندکه آفتاب روزي که آفتاب روزي که آفتاب روزيبهتر از آن روزي که تو مُردي خواهد تابیداي آشناي من در باغ‌هاي بنفش جنون و بوسه!اي دراز کشیده بر روي تختخواب فنري بیمارستان «مهرگان»!اي آزادي خوان فقیر بر روي پله‌هاي مهربان!اي اشک‌هاي تنهاي سپرده به نسیم باد تیمارستان!اي شاعرتر از شعرهاي خود و شعرهاي ما!اي تباه شده در دانشگاه، در مدارس، در کافه‌ها، میخانه‌هاو در محبت زن و فرزند و دوستان نمک‌نشناسی چون ما!اي امیدوار به این خیال که زمانی «استالین» در خیابان «چرچیل»ظهور خواهد کردو «رفقايت» براي معالجه‌ي شاش بندت تو را به «مسکو» خواهند فرستاد!اي متناقض ابدي!عاشق«استالین»،«دوگل»، «آل احمد»،« هوش یمینه » زنی رنگین چشم، و« سیاوش کسرایی »،با هم! ،اي که در تیمارستان‌هاي تهران، خواب بیمارستان‌هاي سواحل « کریمه » را می‌دیدي!اي که می‌خواستی پسرت را به شوروي بفرستی به جایش به آمریکا فرستادي!اي که از خانه‌ي اجارهاي‌ات در« امیرآباد » خواب جایزه‌ي ،« لنین » را می‌دیدي!از پله‌هاي گرانقیمت تیمارستانی خصوصی که حقوق تقاعدت را بالا می‌کشید،صلاي آزادي در می دادي!و گمان می‌کردي « ب» از قماش « کاسترو »ست و « ك» از کرباس « لنین »!اي متناقض ابدي! که سادگی روحت به پیچیدگی همه‌ي عقایدت می‌چربید،و سادگی‌ات کندوي عسلی بود که انگار فقط یک ملکه داشت، و زنبورهاي دیگرش نبودند!اي مثل باغی از درختان گردو در ذهن کودکان ساده‌ي شعر!اي اسماعیل!اي ایستاده در صف آزمایشگاه‌هاي شهر، با شیشهاي بلند در دست،و جنگلی از تصاویر رنگین بر سر!اي خوابگرد شرق و غرب!اي خیانت شده!اي بی حافظه شده پس از نوبت‌ها شوك برقی!اي ناشتاي عشق!اي آشناي من در باغ‌هاي بنفش جنون و بوسه!دکمههاي نیمه سیاه و نیمه قهوه‌اي پستان‌هاي ورم کرده‌ات بوي بوسیدن می‌دهنددو شانه‌ي برهنه‌ات به دو غول یک چشم می‌مانند که از پشت پوست ِ مرده، جهان را می‌نگرندتماشا می‌کنینمی‌توانی حرف بزنی، به جاي حرف زدن بوسه می‌زنیبلند نشو، از رختخوابت، بلند نشو، اسماعیل! حرف که می‌زنیگریه‌ام می‌گیرد که چرا حرف نمی‌توانی بزنیاي بهار فقید کلمات بر گلستان مخدوشی از دهانی افسرده،ای اسماعیل بلند نشو از رختخوابت!اي همسن شاه، معاصر اختناق، اي شهروند شکنجه!اي گنجشک دربه‌در در خانه‌هاي اجاره‌اي!اي پسر واقعی « ابراهیم » و« نیما » با هماي بی‌خانه، اي بی‌آسمان، اي بی‌سقف، اي بی‌زمین!اي سایه‌نشین تنگ دست این عصر تنگ‌دلاي شاعر نسلی تهی‌دستگورت کجاست تا که به مدد عشق تو را از اعماق آن بیرون کشم؟اي اسماعیل! اي برادر من، بلند نشو از رختخوابت!یادت صبحانه‌اي است که در روز اول انقلاب خوردمخاطره‌ي مرگت،آب غسلی است که شهیدي سوراخ‌سوراخ‌ شده در انقلاب را دادمبلند نشو از رختخوابت!اي که واژه‌ها را هم یک‌یک و هم دسته‌دسته فراموش کردي،تو را به خدا، بلند نشو از رختخوابت!- مثل آسمانی که پرندگانش را فوج به فوج فراموش می‌کندمثل شبی که ستارگانش را فراموش می‌کند-بلند نشو از رختخوابت!اي پدر زخمی پرندگان گریان آسمان ایران!اي شعر خوان جوان سی‌سال پیش براي کارگران!وقتی که باید از آنها امضاء می‌گرفتی که شعرت را می‌فهمند،که شعري هست که کارگران هم می‌فهمند-اي تبعید شده از شانه‌ي سوخته‌ي کویر به روسپی‌خانه تهران!تهران، تو را، پیش از آن که بمیري به گوري گمنام بدل کردبلند نشو از رختخوابت،اما به من بگو: گورت کجاست تا ابریشمی از کلمات بر آن بریزم!مرده باد شاعري که راز سنگر و ستاره را نداند!زنده باشی تو که این راز را می‌دانستی!و از وراي سینه‌اي سفید که بر آن خیل حوریان خفته بودندچشم‌هاي مورب آهوان باکره را شیر می‌دادياي نهان گشته از چشم منِ بی‌یار!اي تنها مردي که جنون « اوفیلیا »ي « هملت » را داشتی!اي غرقه در مرداب‌هاي ساکت، در برگ‌هاي پائیز، در شبه جزایر متروکدر بهمن‌هاي فروریخته، در دریاچه‌هاي نمک، در تپه‌هاي طاسیدهدر آشیانه‌هاي پرنده، در آسمان‌هاي بی‌ستاره،در خورشیدهاي بی مدار، در مهتابی‌هاي مشرف به خالی،در کوچه‌هاي تهی از قدم‌هاي عاشق!به مدد عشق از گور بیرونت خواهم کشید!مرده باد شاعري که راز نیزه و خون را نداند!زنده باشی تو که راز سنگر و ستاره را هم می‌دانستی![ نخستین بار که تو را دیدم، گُمت کردم؛ باز دیدمت،باز گمت کردم؛ وقتی یافتمت دیوانه بودي. شعر، شعر، شعر می‌خواندیشعرها را دوباره می‌خواندي، و با یک قیچی تیز و بلنددنبال حنجره‌ي یک غول می‌گشتی. هرگز معلوم نشد که چرا می‌خواستی «رؤیایی » را چاقو بزنی..شاید می خواستی بدانی « رؤیا »چه معنی می دهدو یک بار هم به زنی « فاحشه » گفتی، خانم بفرمائید،من این‌کاره نیستم. یک‌بار هم می‌خواستی از دهنه‌ي یک توپ منفجرشوي،چرا که زنی را که خودکشی کرده بود از مسافر خانه بیرون کشیده بودندو باران روي صورتش می‌ریخت و تو می‌گفتی، نمیر! نمیر! و زن؟ساعت‌ها قبل مرده بود. و بعد مرا به بیماران دیگر تیمارستان معرفی می‌کردی.من و « سیمین دانشور » را به خواستگاري زنی رنگین‌چشم فرستادیکه در تیمارستان عاشقش شده بودي.« ساعدي » می‌گفت، دو دیوانه؟ که چی؟ و انگار ما همه عاقل بودیم !- و آن شب اي بدعت‌گزار شاعران زبان‌پریشی عالم!- به گوش آن زن رنگین چشم چه می خواندي؟ دلداده‌ي هاج و واجموهای سرخت را تماشا می‌کرد. آیا او زنده است تا سراغ حال عاشقانه‌ي چهره‌ي تو را از رنگ نگاه او بگیرم؟و یک‌بار هم گفتی:« زهري » مرد خوبی است و یک نفر پرسید، شاعر خوبی هم هست؟و تو به سکسکه افتادي و من باز گمت کردم، بازیافتمت.مسلول بودي؟ دیوانه بودي؟ سکته کرده بودي؟ از هندبرگشته بودي و من و تو و دخترم و پسرت، رفتیم ،« دربند » یا « درکه ».و باهم عکس گرفتیم. عکس‌ها افسرده‌اند اسماعیل!انگار چشم‌هاي زمان بر آنها گریسته‌اند! عکس‌هاي بعد از مرگ هستند اسماعیل!انگار عکس‌هایی هستند در دست مادرهاي پسر مرده.به مدد عشق از گور بیرونت خواهم کشید!به مدد عشق از گور بیرونت خواهم کشید!به مدد عشق از گور بیرونت خواهم کشید!مرده باد شاعري که راز عشق و مرگ را نداند!زنده باشی تو که راز نیزه و خون را هم می‌دانستی!سرت چه پرچم خونینی بود که در خیابان ها می تاخت!و بنفش آسمان، چه زیبا، چه بهت انگیز، قیقاج چشمهایت را می شستهمیشه من آسمان را جیغ خواهم کشید، بگذار متوسط ها هرچه می خواهند بگویندپنجره را باز کردمباز کردم تا بادبادکی را که هوا کرده بودي تماشا کنماولین شاعري بودي که پاي « بادبادك » را به شعر باز کردي« فروغ » نیز کنار پنجره ایستاده بوداو هم دید که بادبادك بال درآورده است و می رودمتوسط ها ندیدند، که صفاي جنون، چشم تماشا می خواستعینکت را بردار، اسماعیل عزیزم تا ببینی که راست می گویماز پله ها هول‌هولکی پایین دویدممسیر بادبادك را تعقیب کردم از تهران بیرون آمدمهمانطور داشت می رفت. من به دنبال او رفتم. او به دنبال چه چیز؟کویر تمام شد. از بالاسرِ تنگه‌ي هرمز پریدم، می رفت،از بالای جزایر گل مانند، می رفتم شیوخ عرب را دیدم در کاخ هاشان که طلاهاشان را مثل شپش می شمردنداز روي موجها می رفتم، بی خیال، و به فرمان بادها و ابرهابادبادکی که تو هوا کرده بودي می رفتاز بالا سر کشتی هاي نفتکش، از کنار ماه، آفتاب، ستاره و از بالاسر قاره هاي خیالی،پرنده هاي نورانی، اقمار مصنوعی کراتِ ارتجالی حرکت می کردمی رفت. می رفتم. پایم را از این کره روي کره ي دیگري می گذاشتمآزاد شده از تنم، از چشم ها، گوش ها، شانه ها، قلب و شش ها و زانوها و پاشنه هارها شده از مَنِ بیدارمآه، اي جنون! اي مرگ! اي شعر! اسماعیل! عینکت را بردارتا ببینی که راست می گویممی رفتم. می رفت. می رفتم.اسماعیل! اي کسی که گذشته را این همه دوست داشتی، چرا به سوي آینده رفتیو مرگ را چون خنجري تصادفی بر گلوگاه بادبادکی پذیرا شدي؟من وتو اینک بر گوش ابوالهولی نشسته ایم و خدایان را تماشا می کنیمو رنگ ها همه شادند!تو نمرده اي، تو دیوانه تر شده اي، باورکن تو فقط دیوانه تر شده ايو ما بر دوش ابوالهولی به تماشا نشسته ایمو سازهاي آسمان قطعه‌ي قلب هاي ما را می نوازندتو دیوانه تر شدي!اي دل سپرده بوده به درناها!تو زیباتر از آنی که بر شانه هایت تنها ملیله دوزي موریانه ها بیفتدپرواز کن! پرواز کن از قفس خاك!تو زیباتر از آنی که بر شانه ي آسمان ننشینی و کهکشان ها را مثل تخمه نشکنیبه مدد عشق از گور بیرونت خواهم کشیدتو نمرده اي، فقط دیوانه تر شديو من و تو بر دوش ابوالهولی نشسته ایمقسم به چشم حیوان ها در تنهایی نیمه شبان جنگل که با معصومیت مازندران را می نگرندکه من در زیر خاك سفر می کردم که تو را به خاك سپردندوقتی که در زیر خاك سفرمی کردم در معصومیت جهان را می نگریستمچرا من در زیر خاك بوده باشم، و تو مرده باشی؟در کابوس هایم موش هایی بودند درشت تر از روباه هاو به سرعت انگشت هاي « پاگانینی »از این سوراخ به آن سوراخ سفر می کردندمن آن شکنجه را می شناختماز پلکان گورها پائین می رفتم، در جایی، در کجا؟ بلخ؟ ري؟تروي؟ قم؟ رم؟آتن؟ پکن؟ اصفهان؟ بخارا؟ هیچ!و چه زندگی هایی داشتم اسماعیل! تنها دیوانگان می دانند که چه زندگی هایی داشتمزجر روانم بود که این چنین مرا شطح خوان کردفهمیدم که به برادري تو برگزیده شدمباید با بال مشترك جنون پرواز کنیمبیهوده نیست که بر دوش ابوالهولی نشسته ایم و خدایان را تماشا می کنیمزجر روانم بود اسماعیل که مرا شطح خوان کردبه گورستان ها و سنگرها و بیمارستان ها بگذر!بیرون باغ نیست، زندگی نیست، مرگ هم در باغ نیست!از اهواز تا سرخس پچپچه ي شهدا با نم نم باران و چه‌چه‌ي چلچله‌ها می‌آمیزداره‌هاي تیز در پاي زخمی‌ها فرو می‌رودو خمپاره ها خانه ها و خاك ها را با هم به بالا می پرانندو آدم ها به پشت بام هاي دورتر پرتاب می شوند{«سه تا از بچه ها مردند. خودش؟ دکتر می گوید سرش ضربهدیده. بدجوري. پایگاه مغزش تکان خورده. گلویش را سوراخکردند، از آن جا بهش اکسیژن می دهند. شش روز است سقف رانگاه می کند. باقی، سلامت شما. به خانم سلام برسانید. سایه تان…حتماً. حتماً»}و سایه اي از اعماق برمی خیزدو مسلسل ها جهان را ناگهان مرس می زنندجنگ است اسماعیل، جنگ است، و اسماعیل ها براستی ذبح می شوندو ستاره اي در آسمان زمین ما نیست که نیفتاده باشدبه یاد شبی می افتم که پسرم دو روزه بودبا گونه هایی مثل حباب نارنجچه نیمه شبی بود در بیمارستان!زنم از کنار پرده ماه را می پایید که در آسمان بولوار شناکنان می رفتتو ناگهان کنار در اتاق با آغوشی از گل ظاهر شدي«چگونه آمدي؟ ساعت ها از وقت ملاقات گذشته است اسماعیل!»گفتی:«بیمارستان ها و تیمارستان ها به‌روي آینده بازند! »و حالا بلند شو، اسماعیل! به بیمارستان ها و تیمارستان ها و آینده هابگذر!و به گورستان ها و اردوگاه ها، جنگ است اسماعیل، جنگ است واسماعیل ها براستی ذبح می شوندزجر روانم بود که مرا این چنین شطح خوان کرداي دیوانه، دیوانه تر از خود، چرا مرده باشی و من ندانسته باشم؟چرا من زنده باشم و تو مرده باشی؟جنگ است اسماعیل، جنگ!بین همسایه و همسایه، پدر و پسر، مادر و دخترو بیمارستان ها و تیمارستان ها به روي آینده بازندو این را تو گفته بوديعینکت را بردار اسماعیل، این جهان قیقاج را با چشم هاي قیقاجت ببینمواظب باش روي مین ها پا نگذاريجنگ است اسماعیل، جنگو کوسه ها از خلیج فارس عقب نشسته اندماهی ها کشته شده اندو از قشقرق موزون موسیقی الکترونیکی نهنگ ها خبري نیستموشک زمین و موج را با هم می دردولی هنوز نفتکش ها دست نخورده باقی مانده اند-مثل عروسک هاي پولدار که به رغم دستمالیِ نوکر، گماشته، برادر،حتی پدر و دوستان پدرشب زفاف متاعی از معجزه دارند تا تقدیم شاه- داماد تاریخ – بکنندجنگ است اسماعیل،و هم نام هاي تو ذبح می شوند تا شهرهاي دوردست جهان چراغانباقی بماندرا ه ها بسته انددهان سنگرها را با تل جسدها قفل کرده اندزمین به آسمان پریده، اسماعیل!خونین شهر نفتکشی است بمباران شده که در موزه اي به تماشایش گذاشته اندنفتکش ها می غلتند و می روند و از بالاسر نهنگ هاي هراسان عمانبه سوي اقیانوس سوت می کشندجهان صبحانه ي رنگینی است که به رغم میل تو، سرمایه‌ي آن را با اشتها می بلعدجنگ است اسماعیل، جنگ است!با جنون همیشه جوان تو همرنگ است!پس مرده باد شاعري که راز نیزه و خون را نداندزنده باشی تو که راز سنگر و ستاره را هم می دانستیگاهی براي شاعر شدن باید جاي ازل را با ابد عوض کنیاز دوزخ باید عبور کنیقرار بود بعداً عبور کنی، حالا باید اول عبور کنی –مثل دانته-در کنار بقبقوي کف کرده‌ي موج به جدار لوله هاي نفتحفره اي هست که شیطان آن را کندهاز حفره که پایین برویم، در حجره ها، پشت میله هاي ابلیسی،شاعرها را خواهیم دیدکه نمی دانند که شاعر هستند، اما هستند، زیرا شاعر کسی است کهدوزخ را تجربه کرده باشد،حتی اگر شعري هم نگفته باشدو دوزخ تجربی استتو آن را تجربه کرده اي، حتی اگر شعرهاي چندان عالی هم نگفته باشیگفتم که شاعرتر از شعرهاي خودت هستی. و انسان باید این طور باشدشعرهایی هستند که شاعرتر از شاعرهاشان هستند –مثل شعرهاياحمد و شاعرهایی هستند شاعرتر از شعرهاشان- مثل تو از آن حفره پایین می رویمموهاي سرخ تو و ریش سفید من در چشم ساکنان حجره ها منعکس استعینکت را بردار اسماعیل عزیزم، بگذار دوزخ از چشم هاي قیقاجتفرو بلغزد!چه جوانانی! اسماعیل، می بینی؟ چه جوانانی!بسیاری‌شان هنوز صورت عشق را بر سینه نفشرده اندو موهاي صورت پسرها هنوز درنیامده. و دخترها را می بینی؟چه پاهاي لطیفی دارند!جنگ است، اینجا هم جنگ است اسماعیل!گریه نکن! فریاد نکن! دهنش را ببندید، قوانین را به هم زده است!گریه نکن اسماعیل، جنگ است!نفت از کنار حجره ها بالا می رودچه معجون عجیبی! چاه هاي نفت در کنار حجره هاستو در حجره ها جوانان نشسته اند!آه، چه نفتی! شیرظلمت است این نفت!و نفتکش‌ها در سکوت پر می شوندو جوانان در سکوت پیر می شوندو در اعماق زمین، و در بالاسر، و بین دست یک بدن،جنگ است اسماعیل، جنگ است!مرده باد شاعري که راز حجره و چاه را نداندزنده باشی تو که این راز را می دانستیهر تاریخی لایه اي از ناخودآگاهی داردبا هر دگرگونیمن و تو از ناخودآگاهی بیرون می پریم-مثل دختران طناب باز که به سرعت طناب را از بالا سر و زیرپاشان می گذرانند-در آن سو که پایین آمدیم، احساس می کنیم در، آگاهی، هستیم ولیهیچ آگاهی اي کامل نیستموجی بلند – مثل دیوار بتون‌آرمه اي که انفجار شدید کجش کرده باشد-می آید و ما را در خود فرو می برددر حجره هاي کنار چاه ها، چشم هامان را باز مي کنیمعینک هامان را برمی داریم، به میخ آویزان می کنیمو منتظر پرش بعدي می مانیمبراي شاعر شدن، تنها کلمه کافی نیست!کسی که دوزخ را تجربه نکرده باشد، مصداق «یقولون مالا یفعلون»خواهد بوددوزخ باید تو را بطلبدتو هم باید دوزخ را طلبیده باشیاین، آن کشمکش اعماق استزجر روانم مرا شطح خوان کرد{دوزخ از هر نوع: دوزخ رانده شدن از بهشت، دوزخ جدا شدناز معشوق، دوزخ قهر ابدي پسر، دوزخ تفرعن حاکمان، دوزخغارت زیبایی از معابر، دوزخ بی نوازشی زندگی، دوزخبدگمانی، دوزخ سین جیم درونی در کابوس هاي بی انتها، وقتیاز که موش ها به بزرگی روباه ها هستند و گورستان هاي «رم »از « قم »، « بلخ »از« ري »و « تروي » و « بخارا »از« اصفهان »قابل تمیز نیستند، دوزخ حجره هاي نشانده شده در کنار لوله هاي نفت}زجر روانم مرا شطح خوان کردبراي شاعر شدن، تنها کلمه کافی نیستتجربه ي دوزخ به اضافه ي کلمه یعنی شاعروقتی از پشت پنجره‌ي تیمارستان خیابان را می دیدي و برگ ها می ریختندو حافظه ات یاري نمی کرد که برگ ها را کجا دیده ايوقتی می خواستی رهگذران برگردند و تو را ببینند، ولی همه سر در گریبان عبور می کردند-و تازه یک عده می گفتند چرا شعر اینها فصیح نیست!-آه، اي مجنونِ پشت میله هاي درون!صورتت را که می دیدم، انگار به ته چاه عمیقی نگاه می کردیمو فصیح تر از آن صورت دیگري نداریمآه، اي اسماعیل، اي دوزخیِ سر سرخ کرده در تابه ي وحشت!دوزخ به اضافه ي کلمه یعنی شاعر!زجر روانم بود که مرا شطح خوان کرداي بدگمان به پزشک و پرستار، به زن و معشوق و پسر، اي بدگمان به خویشتن!اي مفتش عقاید خود چند لحظه پیش از شُکِ برقی!اي خوابگرد، اي بی خواب، اي چشم دوخته به قرص هاي خواب!و قرص هایی که قرار بود بخش چپ مغزت را راه بیندازند!اي بدگمان به قلب، به کلیه، به مثانه!آموخته بودي که هر عضو بدن حافظه اي مخصوص دارند«حافظه ي کلیه ام مخدوش شده است !»-انگار کلیه کامپیوتر است-اي تجسّد زجر رگ و پی!سر هیولایی ات را از پشت پنجره ي تیمارستان به سوي خیابان برگردان!فصل دارد تکرار می شود و برف از پارو بالا می رودوخروس هاي کز کرده زیر طاقی بقالی ایستاده اندو لنگ هاي حمام پایین تیمارستان در پشت بام یخ بسته اندو ماشین ها با زنجیر چرخ هاشان زمین را بی رحمانه کتک می زنندبرق از نوك موهاي سرخت فرو می رود و به یک چشم زدن از ناخنپایت بیرون می جهدو حافظه ي اندام هایت مخدوش می شودو تو حافظه نداريو حتی مرا که لب‌هایت را می‌بوسم، نمی شناسیبراي شاعر شدن تنها حافظه کافی نیستدوزخ به اضافه ي کلمه یعنی شاعرزجر روانم مرا شطح خوان کرددانستن این نکته« حافظ »را « حافظ » کرد ، « سعدي »را « حافظ » نکرد«سعدي »دوزخ و فردوس نداشتمثل اسبی که برآمدگی کفلش را داغ کرده باشند تا صاحب پِِیدا کند،ما از آنِ عصرِ خویش شده ایمما آن داغ را نمی بینیم، اما تماشاگرانِ ما آن را می بینندولی علامت ما از آن داغ، بالاتر و عمیق تر بودمثل مسی که به هنگام سکه خوردن چنان تند و عمیق سوختیم که مسخ شدیمما با صداي مشترك مسخ شده اي آواز می خوانیمدوزخ در آواز ماست، نیاز به فردوس در آواز ماستولی نشانی فردوس را نمی دانیم، تنها نیازش را می دانیممن نیاز به فردوس دیگري دارمفردوس تو در گام هاي استالینی است که زمانی در خیابان « چرچیل »ظهور خواهد کردفردوس من فردوس تو نیستمن« استالین »و« چرچیل » را نابود شده می خواهم، اسماعیل!دواي چپ فلج تو در جیب آن« رفقا » نیستشاش بند تو تلمبه اِي دیگر می خواهد اسماعیل، اسماعیل!چشم بندت را از روي چشمت بردار، اسماعیل!شعر تو مشتی است که در سینه‌ي تو گره شده استازل و ابد آنجاستدوزخ و فردوس آنجاستسینه را گشاده کنآن مشت را به جهان هدیه کن، اسماعیل!-مثل گلوله اي که به هنگام فرورفتن یک سرانگشت اثر می گذاردولی در آن سو، خندقی متلاشی از گوشت و عصب و استخوان می سازد-این است معامله اي که عصر ما با ما کرده است!از روي خندق متلاشی لباس مرتبی پوشیده ایمراه می رویم، دوستانمان را می بوسیم، در جلسات مربوط بهدموکراسی می نشینیمدر حالی که، مسئله اصلاً این نیست! چیزي در درون ما مداممی سوزد و می پوسدپی ها، مویر گها، سرخرگ ها پاره می شوند، خونریزي ادامه داردخندق دارد درشت تر از تن ما می شود. ما خود همان خندق دهان باز کرده هستیمو آ نوقت ، یکی مان می شود اسماعیل، دیوانه اي دوقبضه،که هم «استالین »را خدا می داند، و هم زنش، به پسرش، بهبرادرش، به دوستانش بدگمان استو می خواهد استالین بیاید و او را از دست همه نجات دهدخندق درشت تر از تن تو می شوداسماعیل، اي چهره بر خاك نرم جهان نهاده تا پایان ابدیت!حقیقت تو چیزي جز این نیستمن نباید حرفی از گل نازك تر به تو می زدم، ولی حقیقت تو چیزي جز این نیستچشم بندت را برداري می فهمی، چشم بندت را بردار!از حجر ه هاي تو در توي کنار چاه هاي نفت که بالا خزیدم، به لبه ي چاه رسیدمکابوس هایم با من آمدند و در کنار کابوس هاي بیرون صف کشیدندکابوس هاي بیرون بهتر از کابوس هاي درون نیستندهوشنگ می گوید، چرا چیزي جز تفسیر طبري می خوانم؟ رسیده ام وسط جلد دوم، نثر خوبی است.دختر هفده ساله ي « نون »را مجبور کرده اند که راجع به پدرش به « رفقا »گزارش بدهدوسعت خندق را می بینی؟«پدرم مرد خوبی است! از مادرم جدا شده. گاهی با آدم هاي مشکوك قهوه می خورداگر لازم باشد، به خاطر حزب می کشمش!»و بعضی ها معلوم نیست کجا هستند. احمد در یک چاه درون چاه، درون چاه فرو رفته.می گویند غلام سر و سبیلش را تراشیده. تا حال بی گیس و سبیل ندیدمشو جنگ ادامه دارد. در همه جا.و دختر « نون »گزارش می دهد :« می کشمش! » و این است خندق!اي آشناي من در باغ هاي بنفش جنون و بوسه!اي اسماعیل! اي چشم بند به چشم تا کنار مذبح رفته، اي سربریده!عینکت را از روي چشم هاي قیقاجت بردارعینک زده هاي دیگر می آیندو زنان اشباحی هستند که فقط لب هاي کبود و چانه هاي تبخال زده شان را می بینیاز گیسوهاي زیباشان خبري نیستصورت هاي بی سرِ یک بُعدي دارندو از شب و روز آفاق بی خبرنددست بر شانه ي نفر جلویی گذاشته اند و از کنار چاه نفت بالا می آیندو هیچ کس چیزي نمی گویدو چیزي هم نیست که بگویدو فقط از سنگرهاي پدر و پسر، پدر و دختر، از سنگرهاي همسایه وهمسایه، صداي تیر شنیده می شودو بدن هاي راست در باران هاي خونین به زمین می خورندو باران که بند می آید، ماهی خائن را می بینی که از پشت دکل هاي نفت بالا آمده استچه مهتابی اسماعیل، چه مهتابی! با نورش نیمه جان ها را لو می دهد وبعد، مسلسل ها، ستاره ها را مُرس می زنندو موشک، خانه ها را مثل اسباب بازي به هوا می پراندو آ نچه در بازگشت به سوي زمین برمی گردد به خرمن افشان می ماندکه سریع تر از یک خرمن پایین می آیدآفتاب که می زند، نخل ها در برابر دکل نفتبه کودکان دبستانی صف بسته در برابر ناظمی سخت گیر می مانندجنگ است، اسماعیل، جنگ است،و بعضی از جسدها را بی نام و نشان دفن می کنندو بعضی ها را با نام و نشانو موش و موریانه چه می دانند که مردگان شناسنامه ي تاریخی دارندیا نهآفتاب بر گورستان و گلستان یکسان می تابدو باران خادم و خائن نمی شناسداسماعیل!برویم از بالاي نخل ها موهاي زنهاي اهواز را جمع کنیمچه چشم هایی داشتید شما پیش از شروع شلوغیمی توانستیم از کودکی عاشق شما شده باشیمبی آ نکه از قانون یا شرع ترسی داشته باشیمو حالا کجایید؟غلطک ها از روي استخوان هاي شما زمین را صاف می کنندخیل موریانه ها مردمک چشم تان را به نیش می کشدو شما مرده خواهید بود تا روزي که دیگر بار زنده شوید!خوزستان!هشتاد سال جهان شیر سیاه تو را نوشیدحق داري که حالا خون سرخ بخواهیاما فروشندگان تو اینان نبودندویلاهاي آنان در سواحل کالیفرنیا و جنوب فرانسه در آفتاب برق می زندانگار سپیده دمان ماهی ها از آب بیرون می آینداز درخت هاي بلند و پیر باغ بالا می آیندو زمانی که پیرمردها در کنار پیرزن ها یا مردهاي جوان در خواببی اختیار غلت می خوردندو صورت مرد در حلقه ي بازوي زن می افتدماهی ها پنجره ها را می لیسند، شیشه ها را می لیسند، ستون ها را می لیسندصبحانه را در آلاچیق خواهند خورد، بعد از شناي مختصر، و به حال نیمه تحریکو بعد از ظهر، از دریا، ویلا را مثل تخم مرغی اتمی یا ئیدوژنی خواهند یافتکه قرار است روزي مثل ستاره اي گمنام منفجر شودقطعاتی از سنگهاي آن ستاره بر سر ما هم خواهد باریدو وقتی که اندام برهنه ي آمریکایی را در آب تماشا می کنندبی آنکه بخواهندبه یاد رعیت هاي به خط ایستاده ي خود در گرگان و مازندران می افتندو مطمئن می شوند:«ایرونی جماعت آدم بشو نیست!»در غروب به انتظار هواپیماهایی هستند که تتمه‌ي دوشندگان خوزستان را می آورندکسانی که برلیان ها را در احشاء زنانه از مرز خارج کرده اندو یا کنج بکارت طاول زده‌‎ي دختران تازه قاعده شدهو یا در اپول هاي کلفت پالتوهاي زمستانیو یا در گچ ساق مصنوعاً شکسته شانبا نامه هایی که نشان می دهند مرض هاي خیالی آنان در ایرانعلاج پذیر نیستو می خندند، از ته دلوقتی که در«اوین»بودند، روزانه پانصد رکعت نماز می خواندنداول بلد نبودند، بعداً یاد گرفتندو فقط یک نیت داشتند: از جنوب فرانسه و کالفرنیا محروم نمانندو حالا می گویند:«داشتم به خاله جون می گفتم: اگه پشت گوشم رادیدم، ایران را هم می بینم.پدر سوخته ها لیاقت ما رانداشتند.»و پول خوزستان، به شکل دیگري در زمین، بانک، صنعت، عیش،دورگردن و انگشت زن هاي خواب آلوده ریشه می اندازدخوزستان!دوشندگان تو جوانان ما نبودنددارندگان باغ هاي سبز بودندکسانی که هوس هاشان هنوز هم به بلندي البرز است، و حتی بهبلندي ابرهاي بالاسر البرزو صبح که می شود از کوه بالا می روند، پشت به جهان مرگ و جنگو با جلدي از« خاطرات و خطرات »،یا « گلستان سعدي »« مونتسکیو » و یا دیوان بغلی حافظو براي احتیاط تقویم کوچکی که چاپ « ناصرخسرو »یا « قم »باشدو از آن بالا تهران را نگاه می کنند: گودالی از خاك و دود و ابهامانگار شهر را کامیونی هیولایی با صدایی شوم در زیر پاي البرز وبالاي شانه ي کویر خالی کرده اطمینان دارند که در بازگشت، باغها و ویلاهاشان سر جاشان خواهند بودو نیز هم هي قباله هاي داخل صندوق هاي قدیمی با آن خط هايپیچیده، اثر انگشت ها و امضاها و مهرهااز کوه بالا می روند تا آن بالا پیپی چاق کنندآخرین اخبار« بورس »« نیویورك »را از مردان دیگري که رادیو بهدست، تازه به بالاي کوه رسیده اند، بگیرندمی نشینند، صفاي کوه را در سینه فرو می دهند، فال حافظ می گیرندو حافظ، که نه فقیر را ناامید می کند و نه غنی رااینان را هم به شیوه هاي خاص خود گول می زندچرا که هنگام پایین آمدن از کوهرؤیاي سقوط حکومت چنان مستشان می کندکه لبخند زنان سرازیر می شوندو مي خواهند به سرعت به فرودگاه برسندتا اخبار جدید را از مسافران چند روزه بگیرندو البته آمریکایی ها دارند می آیندمرگ شاه هم شایعه اي بیش نبوده:«به شما گفته بودم که روزي پشیمان خواهید شد که گذاشتید مرابیرون کنند!»و به خانه می رسندسینه هاي رگ کرده ي دخترهاشان-نوکرها و گماشته ها در غیاب پدرها چه خدمتی به شوهرهايآینده ي این دخترها کرده اند!-شوهرهاي قباله دار می طلبندشوهرهایی که سبیل پرپشت انقلابی دارندو خیلی هم« درویش » هستندو آنهایی که در اداره اي کار می کنند، آبخورهاشان را قیچی کرده اندتا گمان نرود نماز نمی خوانندو شوهرها منتظر مرگ پدرها هستند-چرا که اینجا هم نسل بعدي به وظیفه ي خود مؤمن است و قراراست از نو شروع کند-و پدرها، پس از« انفارکتوس »دوم،آرام،در زیر آلاچیق،از پشت سبیل سفید یا حنابسته خرناسه می کشندو اگر بیدار باشند، از پشت پشه بند، اندام تُردِ کلفت رعیتی را می پایندو دست به سوي قرص مبهمی می برند تا شاید فرجی دست دهدو با نوستالژي به مشتمال دهاتی جوانی می اندیشندکه در همان نوبت اول می آموزد چه چیزي ارباب پیر را سرحال می آوردو نسل سوم فرزندان شعرهاي «سپهري » را می خوانندچرا که جایی را نمی کوبدو شعرهاي « شاملو »را می خوانندچرا که نفهمیدن آن ها برایشان آسان تر استو همین ها هستند که پس از فرار از ایران، موقع پرواز بر فراز آمریکا می گویند:«چه ملّتی! آه، چه ملّتی! همه جا سرسبز است! ساختمان، شهر، مزرعه، کارخانه!ملت ایران بی غیرت است! لوله هنگش هم ساخت خارجی است!»خوزستان! دوشندگان تو اینان بودند!جوانان ما نبودنداینان بودندو آنانی که اصلاً هوا و آسمان و شعر و ستاره را نمی فهمندو تنها با احتکار پنیر و مرغ و پودر ظرفشویی حالت نعوظ پیدا می کنندو مثل موش ودام فضله می اندازندو یکی دو دندان افتاده، نفسی متعفن و شکم هایی به درشتیبشکه هاي نفت تو دارندو شب و روز می آشامند و می خورندو با جیب هاي پر از دلار از میدا ن هاي«زنده باد و مرگ بر… » می گذرندو با زبان بی زبانی می فهمانند که مرگ بر آمریکاي شعار دهندگانمشکلی را حل نمی کندکه بعد از انقلاب هم پول از پاروي تاجرها بالا می رودو کله پاچه، سیر و سیرابی و ودکاي قاچاق یا خانگی می خورنددر« ویدئو »فیلم هاي هندي ، « رنگارنگ »،و فیلم «پاگنده به آفریقامی رود» می بیننددلشان می گیرد یا غشغش می خندندو هر دو سه ساعت از حجره به شمیران تلفن می کنندمبادا عیال با معمار خانه ي نوساز روهم ریخته باشدو فشار خون را هنوز هم به کمک آبغوره پایین می آورندو غم اصیلشان این است که چرا کاباره ها و کافه هاي ساز و ضربی را بسته اند-وآخر آدم پولش را کجا خرج کند؟-و اگر گرفتار شوند ثابت می کنند که همیشه خمس و زکاتشان را داده اندو به فکر پول هایی هستند که در تیغه ي پشت فریز پنهان کرده اندخوزستان ! دوشندگان تو جوانان ما نبودنداینان بودندو آنانی که جنگ ها را می سازند، ولی هرگز آن ها را نمی جنگندآدم هاي بسیار بسیار شیک، مبادي آداب و با کراواتکه از پله هاي هواپیما با پیام مودت از سوي رئیس جمهریشان پایین می آیندو چه لبخندي و چه دست دادنی! و صورت بعضی از زن ها را هم می بوسندو خطاب به ده ها دوربین، چشم‌هاي حیران مردهاي گرمازده و زن هاي نیمه لخت-آخر جنگ ها همیشه در مناطق گرمسیري درمی گیرند- از صلح صحبت می کنندو دگمه ي کراواتشان در گرماي خاورمیانه،« ریو »،« ال سالوادور »،« سواتو »و« بنگلادش »بر غبغبشان فشار می آورنداینان عاشق شعر« رابرت فراست » صداي ،« فرانک سیناترا » و فیلم هاي قدیمی« جان وین » هستندو معتقدند « باب دیلن » و« جان بائز »فقط جیغ می کشندو « گینز برگ »و« فرلینگتی »و« بلاي »مشتی عوام فریب هستندو« نوام چامسکی »و« دنیل الزبرگ » در همان زمان « نیکسون »باید ترور می شدنداینان حتی نمی فهمند که « نیما »و « فروغ »ي هم در کار هستندو سالی چهار بار هم می روند «چک آپ »همراه نگهبانان امنیتی مستراح ها، پشت«فن کویل »ها و پشت اسکلتتشریح را با مین یاب وارسی کرده اندو به اطباي معالج لبخند نمی‌زنندچرا که ممکن است از لبخند سوء استفاده شودو فشار سنج ناگهان ماري یا بمبی از آب درآیداین قبیل وقایع در فیلم هاي آمریکایی اتفاق می افتد، چرا در واقعیّت اتفاق نیافتد؟و مردان محترمی هستند که از موزه ي هنري پدرسالار« راکفلر »بارها دیدار کرده اندو از او براي هر مملکتی عینک مخصوص گرفته اندبهترین کلکسیون پروانه و شاپرك را در اختیار دارندو به انگلیسی به آنان می گویند:«Beautiful people! »و گرچه هم هي کودتاهاي جهان را آنان به راه انداخته اندجنایتکار شناخته نمی شوند، مگر عکسش ثابت شودو شب و روز نفت می دوشند و می نوشندخوزستان!گوشَت را باز کن!دوشندگان واقعی تو اینان هستند!جوانان ما نبودند، نیستند!شعري را که در خانه ي اجاره اي گفته شده باشد از صد فرسخی می شناسیم«خانم شهلا مختاري »،از نسل « سرتیپ مختاري » « مینی ژوپ »پوشدوران شاه، روسري به سر عصر انقلابحاضر است حتی حجابی از سنگ و ساروج هم سرش بکشد تا مباداآب از آب تکان بخوردچهار کلاس سواد، چهار خانه ي چهار طبقه ي چند میلیون تومانی«قبلاً هر طبقه را دوازده هزار تومان به آمریکایی ها اجاره داده بودمماه بودند! بعد از انقلاب؟ خوب می دانید دیگر…»و ما لبخند می زنیم. آپارتمان را می خواهیماجاره ها که بالا رفت، قانون به او اجازه می دهد که ما را بیرون بریزد«این همه کتاب!به قرآن هاشان نگاه نکنید!حتماً کمونیست هستندفردا اگر گفتند هرکسی در هر آپارتمانی که نشسته است، مال او،چه خاکی به سرم بریزم؟هزار دلار فریدون، هزار دلار مرجان، هزار دلار طوس می خواهندمی دانید دلار چنده؟بریزید پایین! همه چیزشان را! ثبت دستور تخلیه داده!»خوزستان!دوشندگان تو اینان بودند و هستندشعري را که در خانه ي اجاره اي گفته شده باشد، از صد فرسخی می شناسیماز کنار توتستان راه می افتنددوتا دوتا، سه تا سه تا، و گاهی تنها،و پشت سرشان زن ها و پیرمردها و بچه ها به فاصله می آیندتمشک دندا ن ها و انگشت هاي پسرها را رنگ کردهاتوبوس هاي سر کوچه در میان گرد و خاك پر می شودو گرچه از زیر قرآن رد شده اند، قلب هاشان می طپدآخرین بوسه ي مادر زیر چادر نرممادر – چنان مرغی که باشد نیم بسمل -بعدها در طول راه، خاطره اش از قلب بالا می جوشد و لبالب با چشم می ایستدچشم هاي جوان اشک ها را قورت می دهندو ناگهان کلمات، بوسه ها، تنور و تپاله و کاهگل واسب،و کامیون هایی که فقط صداشان از جاده ي دور می آمد،معنی پیدا می کنندو اتویوس، بوي نا، عرق، بوسه و بوي «آه، جوان نمی دانی به کجا می روي »می دهدو این تفنگ ها! پس این ها تفنگ هستند؟انگار قلم هایی هستند براي رقم زدن نامه هاي عاشقانهناشیانه به دستهاشان نگاه می کنندواقعاً هم قرار است تیراندازي کنند؟ باورشان نمی شود«کی جنگ را شروع کرد ؟»بوي خیس صورت مادر از حافظهمی جوشد، لبالب با چشم می ایستد« مهم این نیست. مهم این است که جنگ هست !»و این قدم اولاستدر شناسایی زمین، تاریخ، محبت مادر، عشق آن چشم هاي دخترانهبه « من »روستایی اي که پشت سر مانده استو مفهوم جوان معادل مرگ می شودو از قطار که پیاده می شوند، و به ستون یک، و بعد به صف که می ایستندتازه یادشان می آید که در شهرهاي پشت سر پاییز بودو سوز اول، برگ ها را پریده رنگ کرده بوددر این جا آسمان آفتابی است مه در نیم وجبی کلاهخود می ایستد«به چپ، چپ! به راست…»و از پشت تپه ها صداي غرومب-غرومب می آیدپس به این زودي؟و قلب ها می طپدشاید در دره ها و تپه ها، فیلمی جنگی را با ابعاد آسمانی نشان می دهندو عواطف انسان بوي خیار تازه پوست کنده اي را می دهد که از تُردي قیامت می کندو از تپه سرازیر می شوندو بعد ، صدایی شوم نزدیک می شود، می درد، می رودچیزي به این درشتی و تیزي چگونه از پرده ي گوشی به این ظرافت فرو می رود!و آنوقت مغز جهنم می شودو صف، بیست متري از تپه بالا می پرد، در گرد و غبار لحظ هاي معلق می ماندو بعد به سرعت به سوي زمین کشیده می شودجوانان ده ما با هم چال شده اندصف بعدي، از کنار توتستان شما با وقار جوان حرکت می کندمدافعان تو اینانند، خوزستاندر پشت تپه ها و روي رود و داخل ساختمان هاي شرکت، در دهاتجنوب و کلبه هاي عربفیلم جنگ بازي می شودبعد ها، جنگ واقعی تر می شودکلاهی دست باف بر سرژ – 3 بر پشت گردنش، انگار ضلع افقی صلیبی بر دوششقمقمه بر روي لگنش، قدري از یک نارنجک معمولی بزرگ ترو تقاطع قطارهاي فشنگ از شانه تا شکم و تا پهلوهایشو شلوار اونیفورم که تا بالاي زانو چیده شدهو پاها که در خزه ي خیس مرداب فرو می رودو پشه ها که ستاره هاي دنباله دار روز هستندو حالا یاد گرفته که از ستارخان هم بهتر بجنگدشیر تو، خوزستان ! نوش این جوان باداگر از مین ها به سلامت بگذرد، اگر زنده بماندو بعد می آموزند که به جاي پیرمردان داوطلب، براي انهدام مین هافن دیگري به کار گیرندگلّه هاي الاغ هاي جنوب را به روي میدان هاي مین یله می کننددر برابر صداهاي شوم راکت ها، بمب ها و توپ ها، انفجار هر الاغ ازصداي بشکن بلندتر نیستو آنگاه خیز برمی دارند به جلوالا غهایی که از وحشت رم کرده اند یا مانده اند، بر بالاي تپه می ایستندبا گوش هاي بر افراشته و عرعرهایی که کسی نمی شنودبه هزار کلک الاغ ها را جمع می کننداز کنار دیوار راه می روندکفش کتانی یا گیوه به پا، و یا پا برهنهو قدم هاي کوتاه و بلندشان در تضاریسِ گل و آب، منعکسگرچه آفتاب عمق زمین را می پوساندو آب نزدیک است جوش بیایدمارها در این نقطه از وحشت خمپاره ها دررفته انددر این جا پرنده هم صداي « راکت »را می شناسدو جوان سرش را می دزدد، می دود، قیقاجدر اطرافش انگار گلوله ها هستند که جا خالی می کنندانگار به تصادف زنده است، ولی فن جنگ را که یاد گرفتی به قصد زنده ايدرست در وسط مرداب کم عمق می افتدسرش تا زیر چشم هایش از زمین بلند استوشماره ي 26 روي سلاحش خوانده می شودو حشرات، پروانه ها، و خزند ه هایی که نمی شناسدشان،در اطرافش می لولندانگشت بر روي ماشه، با ذهنی متمرکزتر از ذهن یک عاشقیا ذهن میکل آنژ، موقع کار بر روي چهره ي عیسی بن مریمروبرو را می پایدخوزستان !دوست واقعی تو اوستدشمنان واقعیات را نشانش بده !از پشت سر صدایی می آید:«بدو !بدو!»از میان درخت هایی که اگر او نبود، حتماً از آنِ« وان گوك »بود،می دودانگار بخشی از رنگ هاي دیوانه ي آفتاب زده استانگار روي بوم می دودمی ایستد، گوش می دهد– آهو را دیده اید که چگونه به صداي مشکوك گوش می دهد-شکارچی او، فیلی است با پاهاي قیچیتانکی است که خرناسه می کشد، زمین را قیچی می کند، می آیددیوار را اندازه ي هیکل خود خالی می کند، نزدیک می شود«منفجر کن !»و دود آسمان را پر می کندتوپی که می افتد، گل و لاي رود را بر روي درخت هاي سه چهارساله پرتاب میکند« بدو !بدو !بدو!»که ستاره می بارد«مسلسلت مانده! ورش دار !»خوزستان !مدافعان تو ایناندو مردمی که از شهرهاي ویران خارج می شوندبا قایق، الاغ، تاکسی، قطار، اتوبوس، شتراز بره ها و گاوها و خانه ها و آد مها، هر آنچه را که مانده است،می برندو صدایی که می گوید :« مسلسلت مانده! ورش دار! »و در دور دست، دختري رخت هاي مانده را شسته استرخت ها را روي بند پهن می کندو هلی کوپتر که می نشیندباد آنچنان شکل لباس هاي روي بند را هذیانی می کندکه انگار چشمی حشیش زده منظره را تماشا کرده استمردي بر روي تپه نشسته است. می گوید:«ما یملک من غم من استشش بچه که در زیر آوار می پوسندزنم که دختر عمویم بود، منفجر شده استحرف نمی توانم بزنم. بو خفه ام می کند»حتی « دانته »هم اینقدر شبیه « دانته »حرف نمی زندانگار دو گونه را از داخل دهان به یکدیگر دوخته اندگونه هایی از این فرو رفته تر در صورت هیچ زنی ندیدمبر روي تل خاك، زن و مرد نشسته اند، گریه می کننددر این جا عربی زبان فصاحت نیست، تدبیرِ مصیبت است«بدو!بدو!بدو!»که ستاره می بارد«به چادرها برس!برس !»در آهنی تیر باران شده، سوراخ نشده، سقوط کرده، ولی فقطیک قدريانگارمردي است که پس از سکته ي قلبی، لباس هاي قبلی اش را پوشیدهدر باز نمی شود:«از کنارش برو تو! مسلسلت را بردار! لازمش داري!»سیگارم را روشن کن! هنوز عادت نکرده ام که فقط یک چشم داشته باشم!»«بیا! این هم آتش! مسلسلت را بردار! »چرا چهره هاي رنج کشیده این همه اصالت دارند؟« عیسی »،« حسین » ،« داوینچی » ،« داستایوسکی » ،« مادرِ » ، « گورکی »و زنی که زور می دهد تا بچه اش به دنیا بیایدو همه چیز نشان می دهد که سرِ زا خواهد رفتاین چهره ها به ذات انسان نزدیک ترندلوله ي تانک، درگل فرونشستهدرپشت کیسه شنی، جسدي چمباتمه زدهچقدر صورتش اصالت دارد!دهقان مکزیکی نیست که« ریورا » نقاشی کرده باشدصورتی از ده شماستآیا بشریت از این نقطه به جاهاي دیگر رفته است؟وقتی که سه نارنجک با هم در آشیانه ي مسلسل می افتنداجساد، علاوه بر متلاشی شدن، کج می شونددر حالت زنده، سر از بدن، این همه فاصله نداردمثل اینکه گردن کش آمده، طولانی، کج و فنري شده استوکمر، هرگز تا این حد به دور خود نمی پیچدو سر، این همه راحت، هرگز روي سنگ نمی خوابد«کلاهخودش را بردار، لازمش داري !»سگ هایی که اجساد شهرهاي خوزستان را پاره پاره کردند، در آن جا کشیک می دهندشهرها را ویران کرد ه اندولی هیچ کس خاك را ویران نمی تواند بکندآبادان را دیگران ساختند، ویرانش کردندخرمشهر را ساختند، ویرانش کردندخود بسازید تا ویرانش نکنند!فقط خاك ابدي است، فقط انسان ابديفقط مبارزه ي شورِ هستی با کششِ مرگ ابدي استخوزستان!شهرهاي جهان را چراغان کردي!آمدند، ویرانت کردند!تیره و تارت کردند!کفن آنچنان سفید است که از پشتش چشم هاي سیاه شهید به چشم می خورد« چشم هاش را ببند! »«نه! بازش زیباتر است! »« کسی که دیگر نخواهدش دید! »«از کجا معلوم ؟»خوزستان! تو شهیدي هستی با چشم هاي بازِ مشکی« دارسی »تو را در کفن پیچید، با چشم هاي بازِ مشکیاز پشت کفن چشم هایت برق می زندبلند شو، راه بیفت«از کجا معلوم؟ از کجا معلوم که صدایت را بشنود؟ »مسلسلت را بردار، خوزستان! مسلسلت را لازم داري!از کجا معلوم که نشنود!چرا مرا خفه کرده اید؟ از کجا معلوم که شهیدان عالم صدایم را نشنوند؟اي جوان زیباي شهید شده در سپیده دمان!پیچیده در کفن نرم سپیده دمان!از کفن بیرون بیا!مسلسلت را بردار!اي قربانی ایثار سراسري خود شده! اي جوان!مسلسلت را بردار!از کجا معلوم که صدایم را نشنود؟وه، که چه لحظات زیبایی گه گاه به دست می آید!جنگ، لحظه اي می ایستدتانک ها و کامیون ها در کنار بره ها توقف می کنندبره ها گو ش هاي بلندي دارندچوپان از تماشاي چرخ هاي بزرگ کامیون لذت می برداي جنگ، جاودانه بایست!غذاي مختصر، جانماز، ژ- 3 این ورِ مُهر، و قبله گو هرجا که باشدو بعد، چلاندن لباس هاي خیس در کنار رودو لبخندو ناگهان همه چیز دوباره به راه می افتدتفنگ به دوش، کودکی به بغل«بدو! بدو! بدو! »که از همه جا در روز روشن ستاره می بارد!خوزستان!مدافعان تو اینانند!اي جنگ، جاودانه بایست!خوزستان!شیر سیاه تو ارزانیِ شیران جوان خاك باد!بمب که در خوزستان می افتد، حجله ها بر سر کوچه هاي ایرانشعله می کشندبمب که می افتد، فرودگاه هاي ایران،غربال جسدها را بین گورستان هاي شهرها قسمت می کنند«سبز خواهم شد می دانم می دانم .»بعضی از جسدها را در تو می کارند، خوزستان!و بعضی ها را از تو به بیمارستان ها و گورستان هاي ایران صادر می کنندراه ها بند می آیدآژیر آمبولانس ها به گوش می رسدخوزستان!براي کشف مجدد اعماق تو، در هر وجب خاکت یک جوان می کاریمحالا تو زمین ما هستیحالا تو گورستان ما هستیحالا تو مرگ ما هستیو جنگ ادامه داردحالا تو جوان ما هستیحالا تو جوانی ما هستیولی صداي مرگ جوان تو به شمال تهران نمی رسدبمب در شمال تهران نمی افتد، و اگر بیفتد فقط تماشا داردصداي مرگ به صاحبقرانیه، فرمانیه، زعفرانیه و در بند نمی رسدو ویلاهاي شمال مصون مانده انداز خلال برگ هاي بهاري تو در مازندرانبدنه ي مرمرین و یا چوبیِ ویلاهاي مقاطعه کاران و مدیران کل،بفهمی نفهمی، به چشم می خورددر پشت پرد ه ها گرگ و میش و سگ و گربه با هم عشقبازي می کنندو«فریدون »خان بطري را از زیر میز در می آوردصداي ریختن «اسکاچ »روي یخ اشتهایش را باز می کندو گرچه اگر یک«تنیس »و «سونا »روزنرود، نقرسش عود می کندشوفر آقا پیاده می شود تا شانه هاي تخم مرغ را پشت ماشین بگذارد«پارسال دلار بیست تومان بود، حالا سی و هشت تومان شده! فردابه صد تومان هم خواهد رسید!و تازه می خواهند اجاره ها را بالا نبرمهوا را هم کوپنی بکنندمن یکی ککم نمی گزدآدمی نیستم که تو صف بایستمبه من چه که جنگه؟می خواستن از اولش شروع نکنند!»و جوان ما در خوزستان می میردو در الهیه و دروس، باد از میان شاخه هاي تازه گل کرده می گذردانگار انگشتی چوبین به سرعت به پهلوي نهال هاي جوان کشیده شدهو صداي آب، خواب بعد از ظهر را مطبوع تر می کندقمار در پشت کرکره هاي کشیده و اتاق هاي پر دود تا سپیده دم ادامه می یابدو«فریدون »خان ورق را که می کشد، می گوید:«یک موي کثیف شاه را با هزار قبضه ریش بلند عوض نمی کنم !»و انگار مسئله از آغاز سر همین قضایا بوده است!یک برادرش در یکی از تیمارستان هاي جنوب فرانسه بستري است«راستی قیمتِ فرانک چطور است؟ »برادر دیگرش را دزدکی داخل آدم هاي معمولی در بهشت زهرا خاك کرده اندقصد دارد شش ماه بعد، تیمسارِ شاه را جزو شهداي خوزستان جا- بزندمی گوید و می خندد « بی هوده شهید نداده ایم !»«فریدون »خان به بلوف زدن عادت داردو از خاطرات چرچیل سخت لذت می بردو تیمسار، موقعی که زنده بود، حکیمانه داد سخن می داد:«جنگ فقط پیشروي نیست. عقب نشینی هم هست!گویا این ها همینطور الله اکبر می گویند و پیش می روند. به همیندلیل این همه کشته می دهند!»و یک نفر می گوید:«ولی تیمسار،آمریکا هم ساکت ننشسته!»تیمسار می گوید «آن مسئله دیگري است. خواهش می کنم مثلتلویزیون حرف نزنید!»و انگار مسئله کشش جوان به سوي مرگ با این فورمول ها حل می شودنه!مرگ در میان ماستما را به جلو می راندخوزستان را به جلو می راندمرگ مضمون هستی نسل هاي ماستانفجاري بزرگ که از اعماق شکفته استنفَسی مشترك که بر چهره ي جوانان جهان می دمدو جنگی است که ادامه دارددر پشت جبهه و در جبهه، بین پدر و پسر، مادر و دختر، شمال وجنوب، تیمسار و سرباز، و زمین وآسماننفَسی مشترك بر چهره ي اسماعیل هاي جوان می دمدو پیش از آ نکه قوچ برسد، ابراهیم تیغ را کشیده استو شاعري که معناي این شهادت را نداند، مُرده به دنیا آمده استآه، اسماعیل، برادر من!نه سطح بلکه شطحنه جوبار بلکه شطشطی از شطح از من می گذرد تا من جانی جوان پیدا کنمسائق مرگ چون شطی از شطح من جاري استسرود جان جانان جهانم را سر خواهم دادبشنو اسماعیل، برادر من!من امید به روزهاي بهتري دارمهر دو سوي ایثار را می بینممی گویم:سقوط سرخ سیاوشان معصوم فراموشمان نخواهد شدسقوط سرخ سهراب هاي معصومسقوط سرخ اسفندیار هاي معصومدر کنار سقوط سرخ اسماعیل هاي معصوم فراموشمان نخواهد شدپچپچه هاي یَل هامان را به هنگام افتادندر کنار شیون هاي مادرها در گورستان ها خواهیم شنیدصداهاي گمنامان را در کنار صداهاي نامداران خواهیم شنیدوقتی که تک تیرها را در سپیده دماندر کنار مناجات ها و تکبیرها خواهیم شنیدقلب هامان از غم منفجر خواهند شدسنگ هاي گورها را خواهیم شمردو خواهیم گفت اگر این ها تمامی سنگ ها هستند،پس هم هي مرده هامان در کجا هستند؟خاك را در آغوش خواهیم کشیدو آ نگاه نهیبی از جسدهاي برهنه شده، با دنده هاي برشته شده درزیر ستاره هاي سوزانخواهیم شنیدغم هاي مادرهاي ساکت رادر کنار غم هاي مادران مویه گربه روشنی خواهیم شنیدمردگان را از یکدیگر جدا نخواهیم کردکه اگر ما هم جدا کنیم، خاك و تاریخ جدایی را نخواهند خواستبه چشم خود خواهیم دید که سروهاي آزاد هر دو سو به هم سلام می کنندو صداي سلام را با گوش جان خواهیم شنیدصورت هاي جوان هامان فراموشمان نخواهند شدعینک ها را از صورت همه ي شهدا برخواهیم داشتوصداي بوسه هاي هر دو سو را، نه در خواب، که در بیداري خواهیم شنیدحفره ها، حجر هها، چا ه ها و جنگ ها را خواهیم کشتو همه ي فرزندانمان را به دور یک سفره خواهیم نشاندو صداي آشتی شباب را از دور کاسه ي غذایی مشترك خواهیم شنیدآه، اي اسماعیل! پسر آدم، پسر ابراهیم، پسر نیما، پسر دامغان،پسر رستم، پسر ایران!اي پسر خانه هاي اجاره اي در تهران، اي پسر تیمارستان هاي جهان!اي پسر گورستان، خوابیده در کنار پسرهاي دیگر!مرده اي و نمی شنوي چه می گویماگر بگویم بهار، می گویی من مرد ه اماگر بگویم خدا، می گویی من مرد ه اماگر بگویم مرگ، می گویی مرگ مسئله مردگان نیست، من مرده اماگر بگویم شهادت، می گویی من مرد ه ام، شهادت در این ور خط معنی نداردجنونت اجازه نداد بدانی که در انقلاب چه می گذردسکته ي مغزي اجازه نداد بدانی که در جنگ چه می گذردو حالا هم مرگت اجازه نمی دهد بدانی در مرگ چه می گذردمن هم نمی دانم چون نمرد ه امباید بمیرم تا بدانم که در مرگ چه می گذردو آنوقت در آن ور خط هستم، و مرگ برایم مفهومی نداردمن تو را شهید می خوانمتو با شهادت تدریجی مرديشهادتت پنجاه و پنج سال طول کشیدروزي استخوان هایت را به خوزستان خواهم برد و در آن جا خاکت خواهم کردبگذار یک نفر را هم یک شاعر، شهید بخواندحتی اگر او شهید نشده باشدمن امید به روزهاي بهتري دارمقسم به چشم هاي سرخت که آفتاب روزي بهتر از آن روزي کهتومردي، خواهد تابیدوقتی که تو را تشییع کردند، من در زیر خاك سفر می کردمبهار بر سر قبر تو خواهد آمد، حتی اگر من نتوانستم سر قبر تو بیایمامید به روزهاي بهتري دارموطن را تو یافتی اسماعیلوطن خاکی است که تو را در بر گرفته استمن امیدهایم را از این سوي زمین به آن سویش بردمو نیز به اعماق زمینهرکسی باید سهم خود را بپردازدمن نیز چنین کردمتا از زبان، وطنی براي دربدري هایم بسازمحاسدان فرومایه خار در پایم کردنداما کسی که به دست خود دشنه در قلب خود کرده است، ازخار و خاشاك چه باك دارد؟زمانی زیبایی عشق را درك کردمکه از اعماق زمین، در میان کابوس هایمابروي یارم را بر لب چاه دیدمماه هرگز این همه به من نزدیک نشده بودیاد گرفتم که بی تکلف کلمات را به هم نزدیک کنمدر سایه ي یارم بنشینمو از سکوت بخواهم که سرودش را سر بدهدآیا ققنو س هاي جوان از خاکسترم سر بر خواهند کشیدتا ستارگان آسمان را باج بگیرند؟نمی دانمولی می دانم که یغما شده اي چون من به آسانی تسلیم نومیدينمی شوددیگر چیزي ندارم که به یغما برودوانگهیکسی که گونه بر گونه ي زیبایی ماه سوده باشد– و پس از اینهمه دربدري-یاد می گیرد که آسان بمیردوقتی که مرگ این همه آسان باشدچرا بر روي خاك نومید باشم؟ما در برابر گورستان ها صف کشیده ایممعناي لحظه ي حاضر را می فهمیم که به صراحت می گوید:«حتی اگر در این لحظه که من هستم شما همه بمیرید، باز هم من گذرا هستم!»پس چرا، چرا استخوان هاي خست همان مأیوسباشند؟قلبی به بزرگی طشت خونین خورشید دارمکه آن را به آینده تقدیم می کنمحتی اگر فرداخود اسماعیل دیگري باشماما من وظیفه اي دارم اسماعیل !باید سرود جان جانان جهانم را سر دهمحال که من این شعرم را می نویسمشاعري در پشت سر من ایستاده استشاعري که من و شعرم را با هم مثل شعري می سرایداوست که شاعر بزرگ استمثل فردوس در پشت سر«آدم » استزبانی است در بوته ي آتشمثل جبریل است که قاري و راوي نخستین استمثل رستم است که فردوسی و شاهنامه را با هم می سرایدمثل شمس است که مولوي را می رقصاندمثل پیر مغان که حافظ و شعرش را با هم می گویدنمی شناسمشولی یقین دارم از من بزرگ تر استدایره اي عظیم است که محیطی وسیع تر از جام چهره ي من داردمثل «رینگ » به اطراف یک مشت زنمثل تشک که وسیع تر از اندام کشتی گیر استمثل شولایی از کهکشان ها بر دوش منآن شاعر بزرگ را عبادت می کنمرابط من با آخرت شاعران بزرگ استمثل آهنگسازي که موقع آفریدن آهنگ، آن را ضبط می کندو ناگهان موقع باز شنیدن نوار، می بیند موسیقی دیگري را هم ضبط کرده استیک موسیقی بزرگ تر از موسیقی خود او، ولی مربوط به آنکه مثل سائق شطح مرگ در هستی حضور می یابدو رابط او با موسیقی کهکشان ها می شودمثل هم هي مرگ ها و زندگی ها، و زندگی ها و مرگ ها، که با هم در آینده میعاد دارندو معاد شعر و شاعر در آنجاستمن این را گفتمو این را هم بگویم:شعر زیبا شدن شاعر به سوي کلمات است،وقتی که آسمان کهکشانش را بر روي کف دست آن کسی کهمن دوستش دارم، می باردوقتی که خروس جنون از اعماق صبحِ رؤیابانگ «برخیز! » می زندو من بلند مي شوم، نگاهش می کنم، غسل می کنم تا شعر عاشقانه بگویمشعر عاشقانه هم شهید استچرا که قلمروش کشتارگاه بوسه هاستشتابزده می بوسمش، می ترسم زمان بگذرد، خوب نبوسیده باشمشاقبال! سرنوشت! تصادف! زمان!کمکم کنید تا بمانم، تنها لمحه اي دیگر، یا هزاره اي دیگردر تقاطع مهتاب هاي پیشانی اش در نوردر کنار رواق گونه هایشخم شده از پنجره هاي باران زد هي جعد گیسوهایشمی خواهم ابدیت را جسته باشمروح روح روحزمان زمان زمانرؤیا رؤیا رؤیاهم هي مجردهاي جهان را در پیاله اي می ریزم و پیاله را سر می کشمتا معشوقم ممکن شوداي ناممکن، ممکن شو!اي رؤیاي مکرر، اي بارقه ي اتاق هاي تو در تواسطوره ي ستاره ي سبزستاره ي هزار پربیدار شو! بروي ! برون آي از من خفته ي جان من و جان جهان!شانه هایم عطش بوسه هاي تو را دارندغافلگیرم کن!جوانم کن!زیر و رویم کن تا از پهلوي پُر ترانه ي تو زاده شوم!هم هي غمم را بکش!مرا بر روي خنجري شاد برقصان!اي رقص جان و جانانمرا بخندانمی خواهم براي آینده ي جهان و زبان آواز بخوانماي معشوق!مادرِ شهرهاي مسکینانی چون من باش!مگذار من به حنجره ي عاشقان خیانت کنمسنگفرشی از دست هاي تغزل را زیر پایم بگسترانعطر خلوت خلود باشوقتی که من بوسه ي نامرئی را می بوسممن زاد ه ام تا برقصممرا بر نوك خنجر غزل بنشان!بر تارك آن صیقل بی پایان مرا برقصان!اي اسطوره ي ستاره ي سبزاي محال صادقممکن شو!اي گذشته بگذر تا من عطر آینده را به صدا در آورم!جان جانان جهان، جانم باش!اي سیب سرخ بر عطر بشقاب پرنده ي عطر ازل درفرداي ابداي زیباي مسکن مسکینی چون مناي جولان لب هاي جادواي خانه ي بود و نبوداي سینه ي عشرت باغ جنانو جنوناي سُرورِ عاج شتابناك عطراي کوزه ي گریز بر بام کوهستان بهارآیندهاي زمانِ پس از رحلت زبانزن!مرا از نو بزاي!و روي زانویت مرا بنشان!و گذشته بودن مرگ رابه من بیاموزاسماعیل دیگر و دیگر و دیگرسر بر روي سنگ بگذارنترس!قوچ عصر نو از ناکجاي ناگاه عطا می شودجان جانان جهان، جانم باش!جان جانان جهان، جانم باش!جان جانان جهان، جانم باش!بهمن 60 – فروردین 61 – تهرانرضا براهنی