من نان خور نیستم...

"من نان خور نیستم و گندم در نظرم چیزِ بی فایده ای است... گندم زارها مرا به یادِ هیچ چیز، نمی اندازد و این جای بسی تأسف است... ولی تو موهای طلایی داری و چقدر عالی خواهد شد آن گاه که مرا اهلی کرده باشی... چون گندم که به رنگِ طلا است، مرا به یاد تو خواهد انداخت... آن گاه من صدای وزشِ بادها را در گندمزار دوست خواهم داشت...» [1] ... البته ظاهراً -بیشتر- جملۀ اول، دربارۀ من صدق می کند که بیماریِ عدم تحمّل گلوتن دارم و هر نوع غلّاتی برایم ممنوع است... به همراهِ تیروئیدیتِ هاشیموتو... و این هر دو، دو بیماریِ سیستمِ ایمنی بدن و در اصطلاح، دو بیماریِ خود ایمنی است... یعنی که قسمتی از تنِ من با بخشِ دیگرِ آن، بیگانگی می کند...کلّاً من همینطورهام... بیگانه از خویشتن... هر قسمتِ تن ام به سویی می رود... گفتم که... خودم را هم نمی توانم درست راه ببرم... ولی اتفاقاً اصرار هم دارم که راه بروم... یعنی پاهایم اصرار دارند که بالا تنه ام را هِی راه ببرند... که وزنِ زیادی هم ندارد البته... حداقل این است که طی یک سالِ اخیر، ده کیلویی وزن، کمتر کرده ام!... یعنی کم بودم... کمتر شدم!... الان هم، راستی قد و قامت یک دوندۀ ماراتن را دارم... که با بادها می دود... باد به دست دارد... و بر بادها فرمان می راند... و باد به هر سویی می بردش... یعنی می گویم که باد! کجا می خواهی ببری مرا ؟ بیا و بِبَر... و او فرمانم را اطاعت می کند...!و اغلب گمراهم می کند... گُم ام می کند در پیچاپیچِ کوچه های بیگانگی های بیشتر... با خودم... با شهرم...امروز که به من نشان دادی به روشنی، که چه موجودِ پوچ و قلّابی و بی مقداری هستم... راستی در هول و تکانی بَدوی، جانم خشکید اولِ کار... به خودم گفتم: بهرام!... تو اینطوری ها بودی و من نمی دانستم؟... تو که می گفتی آدمِ خوب و بی خطری هستی که حتی کبوترها زحمتِ پریدن به خودشان نمی دهند، وقتی می گذری از کنارۀ پیاده راه... و گنجشک ها می نشینند روی شانۀ کُت ات؟...و حقِ تقدم گربه ها را در خیابان های شلوغِ شهر، رعایت می کنی!...بخدا تا همین دیروز، آدمِ خوبی بودم به گمانم... بهرام!... خوبم دیگر... هرگز نمی گذارم تا پرسشِ دانشجویی، بی پاسخ بماند... حتی در نیمه های شب... همیشه آماده ی پاسخ دادن ام، به دانشجوهای دفاعیه و پابه پا شان بیدار می مانم... کارهاشان را کلمه به کلمه می خوانم... نمی گذارم اسمِ من را در مقالاتی که نمی خواهد دلشان، بیاورند... درباره ی نمره با خودشان مشورت می کنم... هرگز به یکی شان نمی گویم چرا دیر آمدی؟... همه را "سرکارِخانم" و "جنابِ آقا" و "جانم" و "عزیزم" خطاب می کنم... دائم درس های تازه و کتاب های تازه می خوانم که بگویم برایشان... به همه ایده می دهم در پروژه هایی که مربوط به درسِ دیگران هم هست... درِ اتاقم همیشه برای هر نوع مشورتی باز است... تا هشتِ شب که دانشگاه باشم... هیچ سهمی نمی خواهم از مدیریت ها و پول هایی که همکاران -در رقابتی عجیب- دنبالش می دوند... به پدرم در خانه، نازک تر از گُل نمی گویم... به همه زودتر سلام می کنم... دعا می کنم همه خوشبخت و سعادتمند باشند... همه غیر از خودم...خودم هم چون در کمالِ ... نمی دانم چی... خوشبختی برایم خلاصه شده در امری غیرِ ممکن ... که بگذریم...بخدا که نمی دانستم اینطوری هام که می گویی... بعد که دانستم ... یعنی بعدِ آن، هول و تکانِ اولیه، کمی گریه کردم... خدایا! چرا جدایی برایم این قدر آسان شده است؟... به خاطرِ مادرم که زود رفت؟... به خاطرِ تنهایی و منفور بودن در کودکی؟... به خاطرِ همۀ عشق های از دست شده؟... به خاطر میکائیل؟... نمی دانم... البته شاید جُرمِ سنگینی هم هست، این آسان گیری ها...یعنی من بی غیرت ام؟!... شاعرانه و سُست عنصرم؟... چطورم؟...گریه داشتم و خجالت هم نکشیدم... مثلِ احمق ها... بعد به خودم گفتم مرد گریه نمی کند و قدم می زند ... و رفتم تا مابقیِ گِرِه ها را در کلافِ سر در گُمِ شهر، گُم کنم...رفتم اشتباهی باز، سرم را زدم به گوشه ی دیواری و شقیقه ام را کبود کردم... شاید چون ناخودآگاه، خودم را، هم شایسته ی انتقاداتِ تندِ تو می دیدم... ،هم سیلی ای که نمی توانستی به من بزنی... زورت نمی رسید... دلت نمی آمد... وقتی با آن دو چشمِ کبودرنگِ مثلِ "گلِ فراموشم نکن" ام، نگاهت می کردم و اشک برق می زد، گوشه ی پلک هام... ولی الان آن کبودی که لایق اش بودم، افتاده سمتِ شقیقه ی چپم... خوب جایی است... دقیق!...ولی به خدا! حتی امروز هم که پریشان راه می رفتم و سرم را می کوبیدم به عَلَمک های گاز، مراقبِ کبوترها و مورچه ها بودم...تا همین الان راه رفتم... از ساعت 3 تا الان... می گویی به من چه؟... راست هم می گویی ... مگر برای تو رفتم... تازه فقط یک شیشه مربّای بدونِ گلوتن خریده ام و برگشته ام خانه... نان هم نخریدم... گفتم که نان خور نیستم...رفته بودم یک گوشه ای شاید آن قسمتِ تن ام که قسمتِ دیگر را بیگانه تشخیص می دهد و به آن حمله می کند، کوتاه بیاید... من که خودم با من بیگانگی می کند، از تو چه توقعی داشته باشم؟... که نگویی عجیب و غریبم... عوضی ام ...نه؟..اصلاً همیشه شک کن عزیزم!... به مردی که این قدر خوب و مهربان به نظر می رسد!... حتماً کاسه ای زیرِ نیم کاسه دارد!... بترس از مردی که بلد است گریه کند... و خوب شعر بنویسد... قسم بخورد... .و عذرخواهی کند... به غلط کردم بیفتد... و به پایت... و تو با غرور بتوانی بگویی "ولی نمی بخشمت!"...نه! چنین مردی، خوبتر از آن است که واقعی باشد! حتماً کَلَکی در آستین دارد... یک لغزشِ اخلاقی و این طور چیزها... مثلاً ...بیماریِ لاعلاجی... اعتیادی چیزی... اسکیزوفرنیا... پارانویا... اختلالاتِ شخصیتی... حتماً سالم نیست...شاید هم آدم فضایی باشد...حداقل از طرفِ مادری...!غرورت را باز جمع و جور کردی و به من نشان دادی که این خیالاتی که فکر کنم، تو فکر کرده ای که من دوستت داشته ام، پوچ است... و من بروم عقده های قبلی ام را اول، راست و ریس کنم... و همۀ آن خطاها که در تاریک و روشنِ گذشته ام، داشته ام... و رنجِ عشقی کشیده ام که مپرس و... دیگر هیچ...البته حقیقت آن است که قصه، قصه است در هر حال... و من دارم دوباره داستانِ زندگی ام را می نویسم، طوری که مؤلّف اش او نباشد... من باشم... خودِ خودم!... پس برخی قسمت ها را که دوست دارم، بی اراده و به اراده، برجسته می کنم و مابقی را به اشاره ای، به محاق می برم... و من از میانِ کلّ زندگی ام... همه ی آن تنهایی ها و آن ششصد ضربه ها که خورده ام... همه ی آن نداشتن ها و بیماری ها و مبارزاتِ طریقتی و سیاسیِ ابلهانه و درس ها و امتحانات و مشاغل و زحماتِ غیرِ انسانی، و.... فقط همین ها را که دوست دارم، می نویسم...و من فقط، قصه ی تلخِ عشق های زندگی ام را دوست دارم... سرگردانی و تماشاهایم را دوست دارم... و میکائیل را... مابقی باشد برای همان که مرا می نویسد... نوشته... و بعدها هم خواهد نوشت... البته اگر تصمیم نگیرم در یک عصرِ آفتابیِ ناز، به زندگی ام پایان دهم... و یا جاودانه شوم...من خیلی تجربه ها دارم که دوستش ندارم...و تو نیز، خیلی تجربه ها خواهی کرد و دوستشان نخواهد داشت... من دوست ندارم بگویم سختی ها مرا بزرگ و قوی کرده...دوست دارم بگویم سختی ها مرا غمگین تر، عاقل تر و مهربان تر کرده است...طوری که اصلاً نمی ترسم و خجالت نمی کشم و به غرورم هم بر نمی خورد که بگویم... عزیزم دوستت دارم... حرف زدنت... ذهنت ... روحت را... و حتی اگر مثلا غرورت را هم زیاد دوست نداشته باشم...آن را می گذارم به حساب این که، خوب این همه جوان هستی و هنوز آن ششصد ضربه ی سخت را در پیش داری!...ببخش مرا!... مقصودم نه نفرین است و نه پیشگویی... ولی وظیفه ی خود می دانم که کمی هم... گاهی مسئولانه، صادق باشم... مثل این که امتدادِ خودم باشی... مثلِ آن قسمتِ من که با دیگر بخشِ تنم، بیگانگی می کند...تو هم مهربان تر خواهی شد... یک روز با آدم هایی که نانِ گندم خورده و از بهشت رانده شده اند... هر چند من یکی، مثلِ روباهِ شازده کوچولو، نان خور نیستم و گندم در نظرم چیزِ بی فایده ای است...!آن قدر راه رفته ام که تمام استخوان هام درد گرفته و این شقیقه ی کبودم... و تازه نشسته ام نیم ساعتی در کافه کتاب و دارم این ها را می نویسم... و تازه همه دور و برم سیگار می کشند... و وقتی برگردم خانه، خیلی دشوار خواهد بود، متقاعد کردنِ پدرم که من فقط یک لیوان دمنوشِ بهار نارنج خورده ام تا شاید امشب خوابم ببرد... که نخواهد بُرد...گفتم که دوستت دارم و دوست دارم یکی دوستت بدارد که کمتر از من، مثلِ یک روحِ سرگردانِ زبان بازِ عوضی ... و شاعر باشد... و جوان تر و کمی زنده تر... و همۀ اعضاش، جز زبان و مغزش هم، در نبردی دائمی نباشند با هم...و این ها که می گویم نه طعنه است... نه تیر است... نه بزرگواریِ شاعرانه است... حقیقتِ سخت است عزیزم... من یک مُرده ی تمام شده ام که بقایای پوسیدۀ خود را به همّتِ او، در این چند سالِ باقیمانده ان شاالله این سو و آن سو می کشم و دیگر هیچ آرزویی هم ندارم... جز این که... به مدارا با خلق... به مهر با دوستان... به شفقت با ضعیفان... به حرمت با بزرگان... به مرافقت با عزیزان... به هم فکری و انتقال تجربه و اندیشه با جوانان... به مهر با طبیعت... زندگی کنم... و بمیرم... ان شاالله...در بهشت هم اگر رزق، همان گندم باشد که... نان خور نیستم... ولی هنوز با همه بدعهدیت دعاگویم...[1] از شازده کوچولو... سنت اگزوپریراستی یکی دو جمله ی دیگر هم دارد این روباهِ شازده کوچولو... یکی که می گوید هر کس که تن به رام شدن داد، باید پیهِ گریه کردن را هم به تنِ خود بمالد"... و من گواهی می دهم که راست می گوید ... و همین است که من اغلب از این گونه تلخ می گریم!...و جای دیگر هم می گوید" تو اگر کسی را اهلی کنی، مسئولِ او خواهی بود"... و من چون این کتابِ نخستینی است که مادرم برایم می خواند و خوانده ام... و یک بار هم معلم کلاسِ دوم ام _که خیلی مهربان بود و گریه که می کردم نازم را می کشید_ به من جایزه داد، ... بخدا قسم که بدجوری رفته توی سرم، همۀ این موازین... و باورشان کرده ام... پس احساسِ مسئولیت دارم در قبالِ کسانی که دوستشان دارم... کسانی که دوستم دارند... کسانی که به من عادت کرده اند... همه ی شاگردانم... و همه ی خلقِ نیک و اهلِ مدارای جهان اصلاً...