روایت‌ها و سکوت‌ها

نوشته‌ی سید محمدامین سپیده‌دم، ورودی 96شب گذشته و پس از استعفای محمدجواد ظریف با گمانه زنی های مختلفی در سایت ها و شبکه های اجتماعی مواجه شدم که هر کدام با توجه به سخنان و اظهار نظر های رجل مختلف سیاسی دور از ذهن نیستند و به راحتی میتوانند علت اصلی این اتفاق باشند.سه مورد از محتمل ترین تحلیل هایی که در کمتر از ۲۰ ساعت گذشته به اذهان عمومی مخابره شده اند عبارت بودند از:۱. اعتراض به سفر روز گذشته بشار اسد که گفته میشود بدون هماهنگی وزارت امور خارجه انجام شده و از شواهد پیداست که دولت جمهوری اسلامی چندان موافق این سفر مهم نبوده است.از جمله آنها می توان به عدم حضور حتی یک نفر و هر چند در سمتی پایین از دستگاه دیپلماسی و قوه مجریه (بر خلاف دیدار های قبلی رهبر انقلاب با مقامات خارجی که همیشه رییس جمهور یا معاون اول در کنار میهمان حاضر بودند) در این دیدار اشاره کرد.دلیل بعدی تیتر یک امروز روزنامه قانون است که با توجه نزدیکی فکری اش به دولت گزاره "مهمان ناخوانده" را برای اعلام این خبر انتخاب کرده است و یا روزنانه ابتکار که هیچ پوشش خبری از این سفر نداده است.و آخرین دلیل این گزینه صحبتی است که برخی خبرگزاری ها به نقل از وزیر مستعفی اعلام کرده اند که او گفته برخی نهاد ها (یحتمل سپاه پاسداران) در مسائل خارجی دخالت میکنند و او میخواهد وزارت امور خارجه به جایگاه اصلی خود در ساختار کشور بازگرداند.اینها همه نشان دهنده این است که یا وزیر امور خارجه از این سفر بی اطلاع بوده(که این مورد بسیار بعید به نظر میرسد) و یا مخالف حضور اسد در ایران. که باید قوه مجریه و خصوصا دستگاه دیپلماسی این ابهام را برطرف کند.۲. دلیل بعدی این رخداد که اصلا هم غیر ممکن نیست و میتواند گزینه خوبی برایمان باشد؛ تحت فشار قرار دادن مجمع تشخیص مصلحت برای تصویب الحاق ایران به کنوانسیون مالی (FATF) است که این روزها در حال پیگیری است و چند جلسه از آن برگزار شده و احتمالا جلسات بیشتری انتظار این مصوبه را میکشد. شاید برای خودم کمی دور از ذهن بود که این دلیل را بپذیرم تا اینکه با سخنان امروز رئیس جمهور مواجه شدم که پس از تمجدید از سه فرد مهم دولت از جمله محمد جواد ظریف، و اینکه به آنها لقب مبارزان خط مقدم در برابر آمریکا را اطلاق کرد، به صحبت هایش با رهبر انقلاب پرداخته و گفت که ایشان هیچگاه نگفته اند من مخالف FATF هستم و نمیشود کشور را ۲۰ نفر اداره کنند و صاحب اصلی کشور مردم هستند.۳. کمی دور از ذهن اما محتمل و آن اینکه عده ای میگویند با توجه به بالا گرفتن نارضایتی های عمومی از دولت این استعفا میتواند نقطه عطفی در کارنامه ظریف بوده و بدون اینکه کسی از وی برای عملکرد ۵ ساله اش سوالی بپرد در سپهر سیاسی کشور و شاید برای انتخابات ۱۴۰۰ از او یک قهرمان بسازد.عامل قوت دهنده این احتمال شاید واکنش مصطفی تاجزاده از چهره های اصلاح طلب و افراد نزدیک به سید محمدخاتمی باشد که در صفحه توییتری خود یک پیام از حجت نظری عضو شورای شهر تهران را با این مضمون بازنشر میکند که ظریف هنگامی که دید نمیتواند تصمیماتش را عملی کند با شهامت کنار رفت.این صحبت ها را شاید بتوان با این تحلیل رد کرد که بعید است شخصی که درباره برجام به عنوان اصلی ترین ثمره فعالیتش چنین دو قطبی ای وحود دارد تبدیل به قهرمان شود، اما در جواب این عزیزان باید گفت که اذهان عمومی ابتدا به اصل یک خبر توجه میکنند، مرحله بعد به پیشینه صاحب خبر و در نهایت عده کمتری تکذیب یا رد آن را مورد بررسی قرار میدهند و لفظ استعفا در شرایط موجود توانایی خوبی در قهرمان سازی از افراد را دارد.حال فارغ اینکه کدام تحلیل و نظر درست است(که به نظر نگارنده ی متن مورد اول محتمل تر است)؛ سکوت مقامات رسمی کشور در برابر این خبر ابداً پدیده خوبی نیست و میتواند باعث ایجاد شکاف درونی در ساختار کشور شده و گزاره هایی مانند "دولت دوم" یا "دولت تفنگ" که از جانب برخی مطرح میشود را تقویت کند.از مقامات رسمی کشور اعم از دولت، شورای عالی امنیت ملی، وزارت خارجه و سپاه قدس انتظار میرود که به سکوت معنادارشان پایان بدهند و موضع خود را نسبت به رابطه سفر پیش بینی نشده دیروز رییس جمهور سوریه و جایگاه دستگاه دیپلماسی در هماهنگی مناسبات خارجی روشن کنند و از طرفی یک سوال معنادار از دولت هنوز در افکار عمومی باقی ماند که چرا پس از گذشت حدود یک سال و نیم از پایان نسبی نبرد سوریه و با وجود سفر مقامات کشورهای مختلف به این کشور از ولادیمیر پوتین گرفته تا عمر البشیر رئیس جمهور سودان، هیچگاه ترتیب سفر رئیس جمهور ایران به سوریه یا بالعکس فراهم نشد تا حدی که کار به اینجا بکشد؟!امیدواریم در چند روز آینده شاهد شکسته شدن سکوت نابجای برخی مقامات پیرامون این مسئله بوده و دیگر شاهد این دست اتفاقات پر ماجرا و سکوت های پر از ابهام نباشیم.