رویای آمریکایی یا واقعیت ِ ایرانی؟!

_ از چند ساعت آینده می ترسی؟_ همیشه می ترسم!رویای آمریکایی/ نورمن میلرکاری ندارم با آن احمقی که برای یکمین بار اصطلاح "رویای آمریکایی" را ارائه کرد و معتقد بود در خاک ایالات متحده فرصت رفاه و رشد برای همه ی انسان ها وجود دارد! (لازم به ذکر است که احمق فحش نیست!) خوشبختانه پیش از من تمام هنرمندان ِ آدم حسابی جامعه ی آمریکا نه تنها این فرضیه را مسخره کرده اند بلکه حتی نام آن را تغییر داده و از آن با عنوان "کابوس آمریکایی" یاد می کنند! منظور از آدم حسابی کسی است که اولا آثارش مستقل بوده و وابسته به هیچ ایدئولوژی و حزب و کمپانی و دست های پشت پرده ای نیست(مگر چنین انسانی اساسا روی زمین وجود دارد؟!) و دوما تمام منتقدین حرفه ی او، کیفیت آثارش را آنقدر قابل قبول دانسته اند که برایش نقد نوشته اند(خب هر کسی که کار هنری می کند، به هر حال موافقان و اساسا طرفدارانی دارد)! حالا فارغ از هر گونه توجیه، منظور من از آدم حسابی های هنر آمریکا، کسانی چون ادوارد آلبی، تنسی ویلیامز، تورنتون وایلدر، هنری میلر، وودی آلن، دیوید ممت، جویس کرول اوتس، آرتور میلر و امثال این ها هستند. و البته نورمن میلر بزرگ که این یادداشت را با بخش کوتاهی از رُمان درخشان او آغاز کردم.از نظر روشنفکرانی که نامشان ذکر شد، مصرف گرایی کاذب جامعه ی آمریکا منجر به وضعیتی شده که با تیتر کابوس آمریکایی بهتر میتوان راجع به آن حرف زد. جامعه ای که "مک دونالد"، "x video"، "آمازون"، "کُشتی کج"، "NBA " و ... در آن از محبوب ترین ها به نظر می رسند و اقتصاد ایالات متحده بدون آن ها قطعا دچار کاستی های فراوانی می شود. البته دارو و اسلحه را که باز هم به نوعی در همان گروه جای می گیرند، فعلا فاکتور گرفته اَم. حالا اضافه کنید به این ها مواردی چون نژاد پرستی و نگاه ِ از بالا به زن و شاید نکاتی که در این لحظه به مغز نگارنده نمی رسد! اما تمام این حرف ها فقط حرف مُفت است. می پرسید چرا؟! خب مواردی که نام بردم امروز و در سال 2023 میلادی در تمام جهان وجود دارد. اساسا حالا دیگر همه می دانیم که جهان درگیر بی هویتی، مصرف گرایی، پوچی، سرگرمی سازی و اساسا خالتوریسم است! حالا بیایید بزرگ تر به داستان نگاه کنیم. اصلا تا بوده همین بوده و ذات انسان بازی و تفریح (و نبود اندیشه) را دوست دارد. و فقط در دوره ای از تاریخ یعنی از میانه های دهه ی 1950 تا قبل از 2000 میلادی این وضعیت در آمریکا بیشتر به چشم می آمد که خب طبیعی هم بود. نبود ِ رسانه به شکل امروز و تولیدات سینمایی مهاجران رسیده به خاک آمریکا(کسانی چون آلفرد هیچکاک و الیا کازان)، به تبلیغ آن کشور کمک می کرد. خب حالا انگار داستان شکل دیگری به خود گرفت! شاید آن احمق همین مصرف گرایی و پرت کردن حواس آدم ها از افکار عمیق و کارهای بزرگ را رویای آمریکایی می دانست و هنرمندان مورد علاقه ی من به نوعی از زاویه ای دیگر حرف او را تایید کرده اند! مگر رویا و یک زندگی ایده آل می تواند خالی از این هیجان ها باشد؟ صبح را با قهوه و کیک ِ همراه با سیگار آغاز کن، نهار همبرگر گاو یا استیک خوک بخور، غروب فیلم پورن ببین یا آن را بساز، شب هم در دیسکوها برقص و بطری های مشروب را خالی کن! یکشنبه ها را هم با بسکتبال و مُشت زن های فیک روی رینگ بگذران! دیگر از دنیا چه میخواهی؟!اصلا شاید آمریکایی ها گفته های اندیشمندان شرق را اجرا کرده اند. مگر خیام و حافظ لحظه به لحظه در اشعار خود از بی معنی بودن دنیا و خوش بودن در لحظه نگفتند؟ شاید برای درافتادن با فرهنگ آمریکایی( یا مصرف گرایی یا وضعیت جهانی امروز) باید احمد کسروی بشویم و با شاعران ایران زمین نیز دربیفتیم! حالا بهتر می فهمیم حرف اصغر فرهادی را وقتی در مورد شاهکار خود یعنی "فروشنده" یادآوری کرد که تهران ِ امروز به شدت شبیه نیویورک پنجاه سال پیش است!خب اکنون آن چیزی که از رویای آمریکایی می دانیم گویی حالا به یک واقعیت ایرانی تبدیل شده! همه ی ما اندیشه و تامل در باب هستی را کنار گذاشته ایم و در کافه ها غرق ِ دود ِ سیگاریم! روزمرگی را نفس می کشیم و سریال های دوزاری ایران و جهان را قسمت به قسمت می بینیم، حالا یا حین سرخ کردن مرغ و سیب زمینی در آشپزخانه یا به وقت ِ اصلاح ِ صورت خود در حمام! اینترنت با تمام سرعت لاک پشتی خود هنوز هست و فیلترشکن ها هم کم و بیش کار می کنند! ماییم و خیام وار زیستن که روح ِ حافظ و سعدی را به توان ابدیت شاد کرده ایم!اما...اما... اما...اما اینگونه زیستن نتیجه ای هم با خود به همراه می آورد و آن استرس یا افسردگی مزمن است. خودکُشی اِلویس پریسلی و کرت کوبین ها را به یاد دارید؟! خوشبختانه شاید ما به آن جا نرسیده ایم و امیدوارم هرگز نرسیم اما به شدت خسته ایم. باور کنید دلیل این خستگی و شاید غم فقط ناشی از مشکلات اقتصادی نیست که سرخوشان ِ لبریز از پول بیشتر انتحار کرده اند! ما معنی را از دست داده ایم و برای همین می ترسیم! این روزها هر لحظه به آن دیالوگ رد و بدل شده در رُمان رویای آمریکایی نوشته ی نورمن میلر فکر میکنم. روجَک قهرمان رُمان، دبورا همسر خود را کشته و حالا منتظر محاکمه است. اگر درست به یاد بیاورم در قسمتی از قصه با دختری در کافه نشسته و دختر از او می پرسد:_ از چند ساعت بعد می ترسی؟و روجَک مرد چهل و چهار ساله ی خسته از آدم ها جواب می دهد:_ همیشه می ترسم!...بهمن 1401رشت