آخرین پاییز

تابستون تراکمه جوری بود انگار خدا بدون آن که سوال جوابت کرده باشد یکهو مرحله نکیر و منکر و برزخ را برایت حذف کند و به صورت جهشی انداخته باشدت وسط چاه ویل سر نبش درک اسفل ، یک جورهایی اگر وسط روز گرما نمیکشدت فقط یک نیش عقرب توی خواب، روی پشت بام لای لحاف ها یا همینجوری سر شب که میخواستی بروی توی ده و از بین ۸۰ نوع حشره و جک و جانور گوناگون لایی بکشی نصیبت میشد، حالا دیگر ترس از خایه گرک (نوعی جانور خایه مال) گوش مارک (نوعی جانور گوش مال) و گُنج کَمَرو (زنبور قرمز) بماند، بی آزار ترین حشره ی جهنم تراکمه که گاها بساط سرگرمی را هم در آن جهنم مهیا میکرد خَزیک گی تورو بود!روزهای تابستان را تنها فکر و خیال رسیدن پاییز می توانست برایم آسان کند، پاییز اما نه پاییز تقویم جلالی و یا بالا آمدن برج میزان، پاییز توی تراکمه از اواسط مرداد شروع میشد، مش حیذر (مشهدی حیدر) باوام (بابام) بازیار مُخستون (نخلستان) سیدها تو کَل ماحسنی (نام دهی) بود، مخ ها که تاره (شکفه نخل) می آوردند میرفت بالای مخ نر تاره میچید می آورد مخ های ماده را هُوار میداد (لقاح می داد)، من هر روز صبح در انتظار فرا رسیدن پاییز سیر تکاملی پَنگ (ساقه های خرما) را رصد میکردم تا ببینم کی خِلالو می شود پوذیذ تَهلو، کی پوذیذ تهلو میشود پوذیذ، کی پوذیذ میشود خَرَک (خارَک) کی خرک میشود دُمباز( نصف خرک نصف رطب)! عائله ی حاج آقا همراه دمباز ها سر و کله شان پیدا میشد، دمباز ها که می رسیدند از کل ماحسنی تا زائر شعبونی و زائر جعفری و مَه صاذِکی پر میشد از آدم هایی که می آمدند توی مُخستون هاشون پاییز می نشستند، کَپَر می زدند، تمام خانه و اهل و عیالشان را می آوردند توی نخلستان به مدت دو ماه قد عمر یک خرک تا خرما بسط می نشستند، شب که میشد فَنَر (فانوس)هاشان را می آوردند می زدند سر در کپر ها و توی همان هوای شرجی و گرم ،کُل کپر (دم دِ کلبه) می نشستند و دود قلیون هاشون مثل یک توده ابر سفید بالای سر مخستون را پر میکرد.اختلاف طبقاتی را توی پاییز می توانستی از صدای موتور برق های گازوئیلی اعیان که صدایشان تا کیلومترها آن طرف تر توی همه ی مخستون های اطراف میپیچید تشخیص بدهی.پاییز اما بعد از آن سال کذایی برای من به پایان رسید، حاج آقا تازه بعد از ۲ سال از نجف برگشته بود و همراه عائله اش آمده بودند کل ماحسنی، دم صبحی طبق معمول هر روز صبح سَکو زائرحمزه ها (سکینه زائر حمزه) که از دار دنیا فقط یک گای بحرینی (گاو بحرینی) و یک کلاتین کهنه (خانه کهنه) توی رئیسی (نام محله ای) داشت با چاکونی (سبد حصیری) پر از نِمِشک (کره) و نون سورو (کماچ محلی) و باقله که صبح بار نهاده بود اومد توی بندِ مخ ها و صبحانه ی سید ها را داد و در ازایش یک مُشت خرمای لَشت تحویل گرفت و رفت، مش حیذر صبح کاسه باقلایی و نون سورویش را که خورد پَروَنگَش (وسیله برای بالا رفتن از نخل) را انداخت پَرِ کمرش و از مخ ها رفت بالا و شروع به چیدن رطب ها کرد، هنوز اَفتو(آفتاب) آرام و بی رمق داشت بالا می آمد که عبدول این کلاغ سیاهِ بدخبر سایه ی شومش افتاد روی کپر حاج آقا، هنوز ربع ساعتی از پا گذاشتنش به کپر نگذشته بود که سید صدایم کرد و که بروم ترمبه ی (مزرعه ی) حاج غلوم توی سناسیر(نام محله ای) یک هفت، هشت تایی هندونه بخرم و جلدی برگردم، این جا بود که من بدون آن که بدانم فلک چگونه تقدیر و بخت برگشته ی سیاهم را با دست خودم برایم رقم زده است افسار قاطر را به دست گرفتم و خورجین را روی حیوان انداختم و راه افتادم، هندونه های ترمبه ی حاج غلوم صدای تُمبَک می دادند، دست که میزدی بهشان دوست داشتی باهاش ضرب بگیری، حاج آقا را اگر میگفتی با هندوانه ضرب گرفته ام صدایش از صدای تمبک حاجی کولی ها هم قشنگ تر است خیالت از بابت رسیدنش راحت باشد، همه ی هندونه ها را مشمول آلات لهو و لعب می پنداشت و لب هم نمی زد بهشان و می انداختشان جلوی سگ!خورجین هندوانه ای را از روی قاطر برداشتم که بیاورم سمت کپر حاج آقا ، ناگهان چشمم افتاد به گوسفند بسته شده ی کنار تیرک کپر، با دیدن گوسفند چنان شعفی در وجودم زبانه کشید که ابراهیم آن وقت که گوسفند قربانی جایگزین اسماعیلش را کنار خود دید اینطور خوشحال نشده بود. زبان بسته همین که خوشحالی زاید الوصف من را توی چشمهام دید یک حال غریبی بهش دست داد، اشهدش را خواند، انگار بو برده بود فردا گوشتش میخواهد درون کاسه های کَتِخی (خورشتی) خوراک مهمان ها شود.بی بی خَیجَه (بی بی خدیجه) که چشمش به من افتاد دستت درد نکنه ای حواله ام کرد و گفت تا هندونه ها را ببرم بیاندازم توی چاه وسط فصیل ها (نخل ها) تا فردا که مهمان ها می رسند حسابی خنک شده باشد، هنوز یک قدم به سمت چاه بر نداشته بودم که بی بی مثل آن که شیطان رجیم یکهو یادش افتاده باشد که قرار بوده بنده ای را فریب دهد اما فراموش کرده است ناگهان سر برگرداند و گفت: " یکی اَ او هندونه ها هم واسون (بردار) خودِت بخور"، وسوسه ی یک هندوانه آب دار تو سرخ آن چنان زیاد بود که بزرگترین هندونه رو انتخاب کردم و کنار چاه پهن شدم روی زمین و مانند یک جهنمی که ملَکِ عذاب دلش برایش سوخته باشد و از بهشت قاچاقی هندوانه ای برایش آورده باشد با حرص و ولع هر چه تمام تر تا ته ته سفیدی پوسته ی هندوانه را هم از جا در آوردم.نصف شب اما مثل یک موش کور که نمیخواست خواب از چشمانش بپرد آهسته و چِش کورَکی آمدم تکیه ودادم به مُخِ مُصَلیِ کنار کپر و ایستاده شاشیدم و برگشتم تو، مثانه ام انگاری اندازه همان هندوانه باد کرده بود که تا صبح سه بار دیگر هم همان جا قضای حاجت کردم.هنوز اَفتو در نزده بود (بیرون نیامده بود) که دِی (مامان) آمد توی کپر صدایش را انداخت ته گلویش و جار زد که " ای تارک الصلاه، ای سگ بی نماز خدا بزنه اَ کمرت پاوَه (پاشو) که اَفتو زد اَ در(بیرون آمد) پا نمازِت بوخون نه"، من همینطور آرام از در کپر زدم بیرون و راه افتادم بروم سمت چاه که وضو بگیرم که چشمم افتاد به مخ مصلیِ کنار کپر، ناگهان مثل سگ زائویی که شب به توله های یک روزه اش شیر داده باشد و خوابانده باشدشان زیر شکمش و صبح بیدار شده باشد و ببیند توله هایش زیر شکمش خفه شده باشند خُشکم زد، برای یک لحظه مردم، صحنه وحشتناک تر از آن بود که بتوان توصیفش را کرد، یک مُشتو(سفره حصیری) پر از رطب های رنگارنگ که با نظم و ترتیب و به زیبایی ظرف میوه ای که خدا از بهشت برای مریم فرستاده بود کنار مخ مصلی دَمِ کپر نهاده بودند همه به ترتیب و یک اندازه و دایره وار چیده شده بودند توی مُشتو، از رطب گاخور و گَشخا بگیر تا مُصَلی و کبکاب، بله دقیقا همانجا بود که آن شب منحوس آن اتفاق شوم سه بار تکرار شده بود، ناگهان مثل کسی که به خودش آمده باشد، دوان دوان راه افتادم سمت چاه ، دول (دَلو) را پر از آب کردم که بیایم سمت مُصلی که شاید با آب قلیل بتوانم رطب ها را طاهر کنم که یکهو دِی مثل نَکیر که آمده باشد بالای سرت توی قبر ازت پرسیده باشد "مَن رَبُک" و تو جواب نادرست داده باشی با گُرز یکی نهاد توی کمرم که "نماز که نِیخونی (نمیخونی) دَس اَ تو رطب های مهمون های سیدها هم که میبری حرومی"!آن جا پایانِ ماجرا نبود، مهمان هایی بودند که باید دم ظهر می رسیدند و سفیدی (کشک) و روغن خوش(روغن محلی) که آماده شده بودند که رطب ها با آن ها خورده شوند و من مثل یک گناهکار فریب خورده که توی برزخ گیر کرده باشد نشسته بودم و به مُشتوی کنار مصلی چشم دوخته بودم، مهمان ها بالاخره رسیدند!سید ابوالحسن لاری و پادویش کریم فِشوَری و کلی طُفیلی و نان خور اضافه که برای همه شان سفره ای انداخته بودند زیر سایه ی نخل ها به اندازه ی مسیر تراکمه تا لار.رطب ها را که آوردند وسط سفره، میخواستم جار بزنم و به گناه خودم اعتراف کنم، میخواستم همان جا توبه کنم و بار گناهی را که بر دوشم سنگینی میکرد را سبک کنم اما گناهم آن قدر سنگین بود و اعتراف به آن مستوجب عذابی الیم میشد که توفیق توبه را از آدم سلب میکرد، این چنین شد که لام تا کام دهان نگشودم.اولین رطب را کریم فشوری برداشت و ناغافل انداخت توی سفیدی، مردک بادمجان دور قاب چین خایه مال همین که رطب توی سفیدی رنگ زرد پس داد چنان از جا پرید و تکبیر گفت که تمام بُنجیر(گنجشک) های کَل ماحسنی یکهو ساکت شدند که ببینند چه اتفاقی افتاده است، کریم شروع کرد داد سخن دادن از کرامات سفره حاج آقا و مخستون و رطب هاش که این چنین هنوز روغن روی سفیدی نریخته رنگش زرد میشود، آمد افاضاتش را تکمیل کند که کاسه را برداشت و انگشت سبابه اش را پیچاند دور رطب و همراه یک بند سفیدی آورد نهاد توی دهانش مردک احمق باز هم از مزه متفاوت آن تعریف کرد و دیگران را نیز دعوت کرد به خوردن این میوه بهشتیِ روضه رضوان حاج آقا، حالا تمام سفره شادمان از این که دارند چنان تبرک و برکتی را میگذارند توی دهانشان مشغول ستایش از رطب ها بودند، این جا بود که داشتم با خودم فکر میکردم که من که پسر بازیار مخ های حاج آقا هستم میتوانم چنین کراماتی داشته باشم، آخر ببین خود سید چه کرامات و معجزاتی میتواند داشته باشد، در این فکر و خیال بودم که حاج آقا اولین رطب را نهاد توی دهانش و صورت سرخ و سفیدش در بازه ی رنگ های زرد تا سیاه تغییر رنگ داد، مانند استخوانی که توی گلویش گیر کرده باشد دم فرو برد اما بالا نیاورد، یعنی یک جورهایی برای یک لحظه احکام اسلام و نجس و طاهری را گذاشت کنار و انگاری که به یکباره اجتهاد کرده باشد که در شرایط فعلی سکوت برای حفظ آبرو و زده نشدن عوام از عالم مسلمان ضروری تر است تا آخر سفره خاموش ماند.مهمان ها که رفتند حاج آقا همه را به صف کرد که کدام کره خری شاشیده است وسط نعمت خدا و داده اند خلق الله از پیچ و خم حلقومشان بدهند پایین و خسره الدنیا شوند؟دِی همان جا که شستش خبردار شد قضیه ی دولِ اویی (دلوِ آبی) سر صبحی چه بوده مثل یک مجتهده ی قم و نجف درس نخوانده، به اجتهاد خودش و برای حفظ آبروی پسرش گفت "سید خینِ خودت کثیف نکن، احتمالا همی کَهره ی زبون بسته که بسته بیدیمِش پَهلی مُخ شاشیده تو مُشتو"، چهره رحمانی اسلام و اجتهادِ رحیمانه ی دِی این جا که تمام شد، چهره ی سخت و خشن و اشداء علی الکفارش توی دِه توی خونه و با ضربه های مُهلِکِ گُرزِ مُخ به دست مش حیذر باوام به من نشان داده شد و از آن پس سال ها اجازه ی حضور من در پاییز داده نشد.