آشنایی با قدیمی‌ترین فرش های موجود در جهان

هنر طراحی و تولید فرش به بومیان دشت‌های آسیای میانه باز می‌گردد. به عقیده متخصصین این حوزه، هنر طراحی و بافت فرش مربوط به چند هزار سال پیش است. همان‌طور که می‌دانید ایران یکی از خواستگاه‌های اصلی این هنر است. بنابراین فرش‌های ایرانی اصالتی چند هزار ساله دارند؛ و به همین خاطر طرح‌های ایرانی در جهان بسیار محبوب و معروف هستند. در ضمن فراموش نکنید که قدیمی‌ترین فرش‌های موجود در جهان نیز فرش‌های ایرانی هستند. شاید به همین خاطر است که بهترین قالیشویی های جهان را نیز می‌توانید در ایران پیدا کنید.معرفی قدیمی‌ترین فرش‌های کشف شدهقبل از این که بشر یکجانشین شود؛ از سیستم کوچ‌نشینی و عشایری برای زندگی استفاده می‌کرد. به این ترتیب در روزهای سرد زمستانی مناطق گرم و پست، و در روزهای گرم تابستان مناطق خنک و مرتفع را برای زندگی انتخاب می‌کرد. اما نکته‌ای که در این بین اهمیت داشت؛ انتخاب کفپوشی بود که ضمن حمل و نقل راحت، می‌توانست از ورود گرما و سرما به چادر عشایر جلوگیری کند.به همین خاطر بیشتر از پوست گوسفند برای پوشاندن کف چادرها استفاده می‌شد. البته این پوست ابزاری برای طراحی داخلی چادر نیز محسوب می‌شد. بعدها از پشم به دست آمده از گله‌های گوسفند و بز، نخ تولید شده و با بافتن این نخ‌ها به هم، کفپوشی که امروزه ما آن را به نام فرش می‌شناسیم شکل گرفت. کم‌کم، بافنده‌ها به این فکر افتادند که پوشش بافته شده از پشم را با تغییر رنگ، به سمت یک طراحی هدفمند سوق دهند.به این ترتیب اولین جرقه‌های صنعت طراحی فرش در ذهن بشر شکل گرفت. الگوهای مورد استفاده برای طراحی فرش در آن دوران بیشتر از نقوش هندسی یا منحنی تشکیل شده بودند.قدیمی‌ترین فرش بافته شده به دست بشرقدیمی‌ترین فرش موجود در جهان، در سال 1947 میلادی در کاوش‌های انجام شده در منطقه سیبری پیدا شد. به همین دلیل کاوشگران نام محل کشف را بر روی این فرش نهادند. این فرش Pazyryk یا فرش Gorny-Altai نام دارد. این فرش حدود 180 سانتی‌متر عرض و 2 متر طول داشته و تراکم آن تقریبا 360 هزار گره در هر مترمربع است. تراکم بالای گره‌ها، این فرش را بسیار متمایز کرده است.الگو و طراحی که برای تولید آن به کار رفته نیز از جمله نقاط مثبت آن هستند. این الگو بسیار جالب توجه است. به طوری که در بخش مرکزی آن نقوش روبانی وجود دارد و حاشیه‌ها نیز متشکل از رژه گوزن‌ها و افرادی است که سوار بر اسب هستند. این فرش احتمالاً 400 سال قبل از میلاد مسیح در ارمنستان یا ایران بافته شده است.هنر فرش ایرانیدر قرن شانزدهم میلادی، هنر فرش در ایران و هند هم از نظر فنی و هم از نظر هنری پیشرفت چشم‌گیری داشت. مشهورترین فرشی که در این دوران بافته شده، فرش اردبیل است؛ که می‌توانید در موزه ویکتوریا و آلبرت لندن از آن بازدید کنید. این فرش 534 سانتی‌متر عرض و حدود 1100 سانتی‌متر طول دارد؛ و احتمالاً در شهر کاشان بافته شده است. قدمت این فرش مربوط به 946 سال پس از ورود اسلام به ایران است. آن‌طور که در مستندات موجود درج شده، بافت این فرش سه سال طول کشیده و 5 بافنده حرفه‌ای روی آن کار کرده‌اند. این فرش به دستور شاه طهماسب و برای مسجد شیخ صفی بافته شده است.البته فرش اردبیل جفت بافته شده بود. اما یکی از آنها برای ترمیم فرش دیگر قربانی شد. قسمت‌های باقیمانده از تخته قربانی شده این فرش، در موزه کانتی لس آنجلس نگهداری می‌شود. این فرش ابریشمی، با گره‌های فارسی بافته شده و تار و پود آن نیز از ابریشم است. در هر مترمربع از این فرش حدود 500 هزار گره وجود دارد. این فرش در قرن نوزدهم، به منظور پرداخت هزینه‌های تعمیر مسجد بزرگ اردبیل فروخته شد.در موزه آثار باستانی ملی سوئد نیز می‌توانید یکی از قدیمی ترین فرش های جهان به نام “فرش ماربی” را مشاهده کنید. این فرش در اوایل قرن 15 میلادی در دهکده کوچکی در ترکیه به نام ماربی بافته و به استکهلم آورده شده است.اما با ارزش‌ترین فرشی که در این موزه نگهداری می‌شود؛ فرش شکار ایرانی است که مربوط به اواخر قرن شانزدهم میلادی می‌باشد.امیدواریم از مطالعه این نوشته لذت برده؛ و به ارزش هرچه بیشتر فرش‌های دستباف پی برده باشید.