ما آشویتس را زندگی کردیم

یادداشتی برای چالش کتاب خوانی طاقچهسلام علکم ، خیلی مخلصیم. آیدین نیکو هستم و فقط ۱۵ دقیقه هستش که با سایت ویرگول آشنا شدم و طبیعتا این اولین نوشته ای هستش که اینجا از خودم بجای میزارم. برای فروردین ماه کتاب انسان در جستجوی معنا از ویکتور فرانکلین رو مطالعه کردم و اینجا هستم که چند خطی راجبش بنویسم‌.قبل از اینکه کتاب انسان در جستجوی معنا رو بخونم، تصوراتم نسبت به اتفاقات آشویتس، محدود به فیلم "زندگی زیباست" از روبرتو بنینی و "پیانیست" از رومان پلانسکی میشد اما وقتی جزئیات وقایع رو در قالب واژه ها از ویکتور فرانکلین شنیدم، باعث شد بفهمم اردوگاه آشویتس برای من نه غریب بلکه خیلی آشناست طوری که انگار سال ها اونجا زندگی کردم.این کتاب شامل دو بخش میشه، فرانکلین در بخش اول شروع به وصف شرایط و وقایع جاری در اردوگاه کار میکنه اما در بخش دوم تکنیکی رو توضیح میده که منجر شد بتونه از اردوگاه جان سالم به در ببره.فرانکلین در بخش اول کتاب از زندگیه مردمی میگه که دچار بی تفاوتی عاطفی شدن. این آدما دیگه به هم اهمیت نمیدن، اگه یه جنازه ببینن، اول از همه کفششو برمیدارن. اگه ببینن یکی تا کمر توی سطل آشغال خم شده بی تفاوت از کنارش رد میشن یا اگه ببینن کسی به کمک نیاز داره ، جای کمک کردن ازش فیلم میگیرن و میزارن توی شبکه های اجتماعیشون. فرانکلین در ادامه توضیح میده که این آدما گناهی ندارن، بلکه شرایط حاکم اونها رو به چنین هیولاهایی تبدیل کرده. اینجاست که از پدیده ی 'عادت' حرف میزنه و میگه انسان ها به هر چیزی عادت میکنن. انسان ها میتونن به هر روز رنج کشیدن و شکنجه شدن عادت کنن. انسان ها میتونن به هر روز دروغ شنیدن عادت کنن. انسان ها میتونن به هر روز حرف زور شنیدن عادت کنن. انسان ها میتونن به بی عدالتی و تحقیر شدن عادت کنن. به اینکه هر روز بی وقفه کار کنی و تهش هیچی جز درد نداشته باشی، عااادت کنن. به اینکه هر روز ارزش پولشون کمتر بشه عادت کنن. به اینکه هر روز هزینه ی زندگی و تورم بالا بره عادت کنن. به اینکه هر روز یه کارخونه تعطیل بشه و یه سفره کوچیک تر بشه عادت کنن. به دزدی و چپاول شدن عادت کنن. به قتل و تجاوز عادت کنن. به قوانین مزخرف و احمقانه ی اردوگاه عادت کنن. بله اینجاست که مکانیزم 'عادت' نوعی مرگ روحی رو به همراه میاره به طوریکه فرد نسبت به درد هیچ واکنشی نشون نمیده حتی در این شرایط حاظر نیست به سیم های خارداری که از توشون برق رد میشه دست بزنه و به زندگیه خودش خاتمه بده. دست به خودکشی نمیزنه نه الزاما واسه اینکه به آینده امیدواره نه، چون به شرایط حاکم عادت کرده. این بیتفاوتی عاطفی اونقدر عمیقه که حتی دیگه از اتاق گاز و کوره آدم سوزی هم نمیترسه. اون به مرگ تدریجی عادت کرده مثل قورباغه ای که توی آب گرم لم داده و متوجه نیست که چند دقیقه دیگه توی این آب میسوزه. فرانکلین در ادامه میگه که مردم در این شرایط به زندگی درونی روی میارن. در حالی که فیزیکی کنار هم دیگه هستن اما عملا از جامعه فاصله میگیرن و دائم توی افکار خودشون به سر میبرن. اغلب به گذشته ی قشنگ و با شکوهشون فکر میکنن. گذشته، گذشته و گذشته، چون نظام حاکم تصوری از آینده واسشون نزاشته. در این میان آدمای خائنی هم هستن به اسم 'کاپو ها'. سر کارگرایی که خودشون اسیر و بدبختن ولی با ماموران نازی همکاری میکنن در سرکوب و اعمال فشار به اسرا. افرادی بیرحم و سادیسمی که اغلب از عقده های فروخورده رنج میبرن و در جامعه هیچ جایی ندارن و نظام حاکم از ضعف اونها استفاده کرده و به اونها جایگاه و فرصتی برای اعمال خشونت، سرکوب و تجاوز داده.مردم برای اینکه هر روز رو بگذرونن به خوشی های کوچیک روی میارن. اینکه وقت شام بتونن یه تیکه سوسیس بیشتر بگیرن یا یه ملاقه ی سوپ پر از لوبیا و سیب زمینی گیرشون بیاد. اینکه یه کفش خوب داشته باشن که پاهاشون یخ نزنه، اینکه فرصت کنن یه نخ سیگار بکشن ، یا توی خیابون انقلاب قدم بزنن و کتاب فروشیا رو تماشا کنن. فرانکلین در بخش دوم کتاب که در واقع مفاهیم اصلی کتاب و عقاید نویسنده رو شامل میشه، توضیح میده که برای دوام آوردن در چنین وضعیتی، افراد باید دلیلی برای زنده موندن پیدا کنن یا هدفی برای خودشون بتراشن‌. داشتن هدف، و داشتن امید به کسب هدف، به شما دلیل زنده موندن میده و شما رو از تله ی پوچی نجات میده. فرانکلین در رابطه با خودش توضیح میده وقتی توی اردوگاه اسیر شدم، تصمیم گرفتم دست نوشته هامو که خلاصه تجربیاتم بود از نو بنویسم و این به من دلیلی برای زنده موندن داد. در ادامه، به پرستاری و درمان آدم های مبتلا به تیفوس میپردازه و خودش میگه با اینکه میدونستم احتمالا از تیفوس خواهم مرد ولی دلم میخواست با یه هدف بمیرم، در جریان کمک به آدم ها بمیرم تا اینکه یه روز عادی توی اردوگاه از شدت ضعف کشته بشم. به نظرم "انسان در جستجوی معنا" اثر ویکتور فرانکلین کتابیه با مفهومی کوتاه ، سر راست و روشن که حتی در قالب یه مقاله ی کوتاه قابل ارائه بود و نیازی به این حجم از تفاسیر و قلم فرسایی نداشت.ممنونم از توجه شما :*آیدین نیکو، فروردین ۱۴۰۲