فرارسیدن نیمه شعبان مبارک!

به نام خالق هستی‌بخشاعتقاد به موعود و منجی‌ای که سرانجام روزی با آمدنش دنیا را پر از عدل می‌کند، مورداتفاق تمامی ادیان است و هر دین و مکتبی، متناسب با فرهنگ دینی و ملی خود، از آخرین موعود سخن گفته‌است؛ در این مجال، قصد داریم به‌مناسبت سال‌گرد ولادت آسمانی امام زمان(عج)، با بررسی دیدگاه آیین‌های مختلف از هندو تا اسلام، به بحث منجی بپردازیم؛ آنچه که در تمامی این ادیان دیده می‌شود، ظهور منجی پس از فراگیری جهان در ظلم و بی‌عدالتی خواهدبود؛ مثلاً در آیین هندو که از موعود آخرالزمان به‌نام «آواتاراى دهم» یا دهمین آواتارا، یاد مى‌کند‌، در عصر کالى هندو (آخرالزمان) منجی ظهور خواهدکرد؛ درکتاب «دید»، از کتاب‌های مقدس دینى نزد هندیان چنین آمده‌است: «پس از خرابى دنیا، پادشاهى در آخرالزمان پیدا مى‌شود که پیشواى خلق باشد و نام وى «منصور» بوده و تمام عالم را بگیرد و به دین خود درآورد و همه‌کس را از مؤمن و کافر بشناسد و هرچه از خدا خواهد، برآید».«بوداى پنجم» که موعود و منجى آخرالزمان بودایى نیز است و آمدنش را بشارت داده و بوداییان منتظر ظهورش هستند تا پس از شرایط سخت آخرالزمان، برای مردم رفاه و آسایش آورد؛ در کتاب «مهاوستو» از کتب مقدس مکتب هینیانه، در مورد شرایط ظهور موعود می‌خوانیم: «در آن زمان، چرخه وارون می‌گردد و شرایط سخت گردد؛ او برای مردم رفاه و به‌روزی می‌آورد و آموزه‌های بودا را ترویج می‌کند، آن‌گاه که چنین فضایی بهشت‌گون فراهم آمد».منجی در ادیان دیگر نیز نماد گسترانندهٔ عدل و برابری و دین آسمانی است؛ در جهان‌بینى و معادشناسى زرتشتى، شخصی ویژه وجود دارد که او را «سوشیانت» یا «سوشیانس» به‌معنی «نجات‌دهنده و پیشواى دین» می‌خوانند. در «جاماسب‌نامه» که پیش‌گویى‌هاى زرتشت را براى گشتاسب نقل مى‌کند، چنین آمده‌است: «سوشیانس، دین را به جهان رواج دهد، فقر و تنگ‌دستى را ریشه‌کن سازد، ایزدان را از دست اهریمن نجات داده، مردم جهان را هم‌فکر، هم‌گفتار و هم‌کردار گرداند».در ادیان ابراهیمی، اعتقاد به منجی، اعتقادی بسیار عمیق است؛ به‌طوری‌که در کتب آسمانی زبور و نسخه‌های انجیل و تورات و قرآن، به‌کرات دربارهٔ این موضوع سخن به میان آمده‌است؛ آثار و کتب دینى یهود نیز به‌طور مکرر به موعود اشاره کرده و آمدنش را نوید داده‌اند. در اسفار تورات و برخى از کتاب‌هاى دیگر که مربوط‌به برخى پیامبران بنى‌اسرائیل هستند، نوید ظهور رهبرى بزرگ به‌ نام «مسیح» یا ماشیح به زبان عبرى و به‌معناى «مسح‌شده» را داده‌است. با توجه به این‌که یهودیان به حضرت عیسى مسیح (ع) ایمان نیاوردند، این مسیح یا ماشیح، غیر از عیسى مسیح مورد‌نظر و انتظار مسیحیان -و نیز مسلمانان- است.آئین مسیحیت نیز به آیندهٔ جهان و انسان، نگاه خوش‌بینانه داشته، ظهور موعودى را که همان عیسى مسیح (ع) باشد، نوید داده‌است. ظهور دوم یا بازگشت دوبارهٔ حضرت عیسى مسیح (ع) براى نجات جهانیان و ایجاد یک دنیاى پرشکوه، از اعتقادات جدى مسیحیان است. از این رو، اگر دربارهٔ سرانجام کار حضرت مسیح (ع) پس از ظهور نخست و اعلام رسالت و تبلیغ دینش میان مسلمانان و مسیحیان اختلاف‌نظر وجود دارد، در اصل در ظهور دوم آن حضرت اتفاق‌نظر دارند... در انجیل لوقا، در این زمینه چنین آمده‌است: «کمرهاى خود را بسته، چراغ‌هاى خود را افروخته بدارید و شما مانند کسانى باشید که انتظار آقاى خود را مى‌کِشند... پس شما نیز مستعد باشید؛ زیرا در ساعتى که گمان نمى‌برید، «پسر انسان» مى‌آید. ظهور دوم حضرت عیسى (ع) با پیدایش یک سلسله‌‌حوادث طبیعى، زمینى، آسمانى، سیاسى و اجتماعى همراه خواهدبود.او خواهد آمد ...اسلام به‌عنوان حسن‌ختام ادیان آسمانى، به مسئلهٔ مهدى موعود بیش از سایر ادیان اهمیت داده و در تبیین مسائل مربوط‌به آن، اهتمام خاصى ورزیده‌است. براساس جایگاه مهم مهدى (عج) موعود در اسلام است که همهٔ مسلمانان، از هر گروه و فرقه‌اى، بر این مسئله اتفاق دارند که در آخرالزّمان حضرت مهدى (عج) خروج مى‌کند؛ و بر این مسئله نیز اتفاق نظر دارند که آن حضرت، از سلاله حضرت على (ع) و فاطمهٔ زهرا (س) است و نامش، نام پیامبر (ص) است.با وجود این‌که اهل سنت به اصل امامت اعتقاد ندارند (برخلاف شیعه)، ولى به‌خاطر ازدیاد روایات معتبر مربوط‌به ظهور حضرت مهدى (عـج) و تواتر آن‌ها، اعتقاد به ظهور مهدى‌نامى از نسل فاطمه (س)، از اعتقادات ضرورى اهل سنت به شمار آمده‌است و لذا انکار مهدى موعود (عج) را موجب خروج از دین مى‌دانند.از تمامی منابع و روایات موجود در ادیان مختلف درمی‌یابیم که مسئلهٔ منجی، ساختهٔ ذهن بشر نیست و امری الهی و فطری است و موعود همهٔ ادیان بوده و در گذر زمان، نه‌تنها رنگ نمی‌بازد، بلکه به‌مرور، به‌عنوان یک اندیشه و باور ضروری و غیرقابل‌انکار جلوه‌گر شده و جایگاه خود را پیدا می‌کند./محمدجواد جهانگیری