سرقت یک ایده توسط ایرانسل و همراه اول

در سال 1391 ایده ای با نام «شارژ ضروری» را از طریق ایمیلم با ایمیل رسمی ایرانسل و ایمیل رسمی همراه اول مطرح کردم که پاسخی ندادند. با ایمیلهای شخصی برخی افراد مسئول در این شرکتها هم مکاتبه کردم که مخالف ایده بودند و میگفتند "بی فایده است و با توجه به راههای موجود برای شارژ اعتبار تلفن همراه، محلی از اعراب ندارد".اما حدود 4 سال است آن را اجرایی کرده اند (یعنی بعد از 6 سال از معرفی ایده) و تا کنون بیش از 100 میلیارد تومان برای آنها سودآوری داشته. البته بدون اجازه و بدون پرداخت هیچ حق و حقوقی به من به عنوان صاحب ایده.شرکت ایرانسل ایده من را از طریق کد دستوری#815* اجرایی کرده و همراه اول هم از طریق کد #17*1* این کار را انجام داده.من ایده ام را در سال 1391 از طریق ایمیل به خانم گلسارا پویان، وکیل دادگستری که سابقه کار در شرکت ایرانسل را هم دارند، معرفی کردم و سوالاتی از ایشان داشتم که پاسخ دادند (ایشان گفتند ایده را به فرد یا افرادی در شرکت ایرانسل معرفی کرده اند اما آنها گفته اند با توجه به تنوع راههای خرید شارژ، هیچ نیازی به این ایده وجود ندارد) و سپس ایده را با ایرانسل و همراه اول مطرح کردم. مکاتبات من با خانم پویان در ایمیل ایشان هم موجود است و قابل استعلام.شرحیات ایده (مکتوب در سال 1391):{گاهی افراد در شرایطی قرار میگیرند که با هیچکدام از چندین روشی که برای شارژ خطهای اعتباری وجود دارد نمی توانند حسابشان را شارژ کنند. ایده من به به اینصورت است که یک مشترک با اتمام شارژ بتواند با فرستادن یک کد به اپراتور، علی الحساب مبلغی شارژ از اپراتور دریافت کند و بعد در اولین فرصتی که مشترک شارژ تهیه کرد و حسابش را شارژ کرد این مبلغ به همراه کارمزد از وی کم بشود.یعنی اگر چه در حال حاضر روشهای مختلفی برای شارژ وجود دارد ولی باز هم شرایطی پیش می آید که فرد با اتمام شارژ راه حل فوری برای شارژ سیمکارتش ندارد که در صورت وجود چنین روشی میتوان از آن استفاده کرد. گاهی به عنوان یه راه حل جایگزین در موقع اتمام شارژ (در اتوبوس و مترو، در مزرعه، نصفه شب، قطعی اینترنت، خالی بودن کارت عابر بانک، شرایط جوی برای تهیه کارت شارژ، تفاوت اپراتور موبایل بغل دستی برای انتقال شارژ، تعارف با بغل دستی در مورد انتقال شارژ و غیره) و گاهی هم به عنوان یک راه حل مقرون به صرفه. مثلا فرض کنیم هم اکنون به مقداری شارژ نیاز داریم و دسترسی ارزان به جایی نداریم که با همان مبلغ 2000 تومان کارت شارژ بگیرم و ناچاریم از مغازه سرکوچه، بوفه دانشگاه و یا ... با مبلغ 2200 تومان و یا بیشتر تهیه کنیم در حالی با وجود این روش، میتوانیم با فرستادن یک کد به اپراتور، 500 تومان شارژ علی الحساب بگیریم و بعد که توانستیم یک شارژ دو هزار تومانی گرفتیم این مبلغ به همراه 50 تومان کارمزد، به اندازه همان کارمزد انتقال شارژ، از ما کم بشود یعنی در واقع من باز هم 150 تومان سود می کنیم همچنین گاهی خرید اینترنتی شارژ بیشتر از 50 تومن حوصله میخواد و با وجود این روش میتوان این کار را در فرصت دیگری انجام داد.با توجه به حدود دهها میلیون مشترک فعال اعتباری در صورتی که بصورت متوسط هر مشترک تنها یک بار در ماه از این روش استفاده کند سود سالانه کارمزد برای اپراتورها میلیاردی خواهد بود . بطور خلاصه نام این روش شارژ می تواند «شارژ علی الحساب» یا «شارژ ضروری» هر نام دیگری باشد که مشترک با رسیدن حسابش به زیر مثلا یک مبلغ خاص، بتواند با فرستادن یک کد، حسابش را به اندازه 500 تومان شارژ کند و سپس با تهیه شارژ، این مبلغ به همراه 50 تومان کارمزد از وی کسر بشود که البته لازم است شرایطی هم لحاظ شود}این ایده ساده تاکنون بیش از 100 میلیارد تومان برای این شرکتها سودآوری داشته و مبالغ خیلی بیشتری در آینده سودآوری خواهد داشت (حجم مهمی از تبلیغات تلویزیونی در یک مقطع زمانی نیز صورت گرفت و هنوز هم تبلیغات به روشهای متعدد از جمله تلویزیونی صورت می گیرد). البته بخش بازاریابی شرکتها (به ویژه شرکت ایرانسل به‌عنوان زیرمجموعه یک شرکت بین المللی MTN Group) برای فروش به دیگر کشورها و شرکتها هم فعالند. و در بعضی کشورهای دیگر هم این ایده اجرایی شده. اما این دو شرکت هیچ حق و حقوقی به بنده به عنوان مالک ایده پرداخت نکردند (جور جبر جغرافیا ...). ایمیل‌های ارسالی معرفی ایده، برای همراه اول و ایرانسل:در تاریخ 5 اسفند 1391 هم ایمیلی مشترک به شرکتهای ایرانسل و همراه اول فرستادم و تاکید کردم بدون اجازه من حق استفاده از ایده‌ام را ندارند:چندین ماه قبل نامه‌ای هم به وزیر ارتباطات نوشتم که در نهایت پاسخ وزارتخانه چنین شد:پاسخ کلی چنین است: "تا زمانیکه که قانون، حمایت از ایده ها و طرح های نوآورانه را به رسمیت نشناسد و شخص ایده پرداز برگه ثبت اختراع ارائه نکند [در حالیکه امکان ثبت اختراع ایده‌ها در ایران اصلا وجود ندارد] امکان حمایت از طرح و ایده تحت عنوان حقوق مالکیت معنوی وجود نداشته و اقدام اپراتور [یعنی سرقت ایده علی آئینی] مغایرتی با قوانین و مقررات حقوق مالکانه افراد در زمینه مالکیت فکری ندارد".در واقع مدیرکل دفتر حقوقی و بازرسی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی چنین گفته‌اند: "از آنجایی که قانون، مالکیت ایده ها و طرحهای نوآورانه را به رسمیت نشناخته؛ بنابراین شرکتها مجاز به سرقت ایده ها هستند"!!!البته این توجیهات با توجه به قوانین ایران (مندرج در پیوست حقوقی)، قطعا نادرست است. و تنها بهانه‌ای هستند برای توجیه دزدیهای شرکتها و ارگانها (از جمله بانک مرکزی که بیشرمانه سه ایده من را دزدید. آن هم با مشارکت مستقیم شخص معاون بانک مرکزی).پیوست حقوقی (مرتبط با شگرد سرقت ایده‌ها در ایران)اصولا مشکل حقوق مالکیت فکری در ایران، ناشی از نبود قانون نیست. چراکه قانون مترقی و قوی "حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان" وجود دارد. بلکه مشکل این است که سارقان با استناد به قوانین مالکیت صنعتی، یک پارادایم مضحک و فریبکارانه را شکل داده‌اند و ایده‌هایی که ربطی به مالکیت صنعتی ندارند را می دزدند.تعریف کلی اختراع مطابق ماده ۱ قانون ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۱۳۸۶: اختراع نتیجهٔ فکر کردن فرد یا افراد است که برای اولین بار فرایند یا فراورده ای خاص را ارائه می‌کند و مشکلی را در یک حرفه، فن، فناوری، صنعت و مانند آن حل می‌نماید.مادهٔ ۲: مراد از صنعت، معنای گستردهٔ آن است و شامل مواردی نظیر صنایع دستی، کشاورزی، ماهیگیری و خدمات نیز می‌شود.بنابراین تعریف کلی اختراع واضح است و ساده بودن یک ایده، نه تنها ضعف نیست بلکه مزیتی خاص است (دوستانی که می گویند "این که خیلی ساده‌س"، منتظر چه هستند؛ ایده‌ای میلیون دلاری ارائه دهند!). تاریخ تاسیس شرکت ایرانسل در ایران، سال 1384 (2005) است. اما این ایده 14 سال بعد از آن تاریخ (در سال 1397) اجرایی شده. و البته تنها بواسطه معرفی آن توسط من (در سال1391 ).به عنوان متخصص کشف تقلب (و مالک دو ایده رمز پویای اپلیکیشنی و پیامکی، با ثبت اختراع یکی از در آمریکا، و همچنین مالک ایده امنیت چکهای صیادی)، عارضم که:در کشور ما تقریبا استناد تمام شرکتها و سازمانهایی که ایده‌های فاقد محصول فیزیکی افراد را سرقت می کنند؛ به قوانین مالکیت صنعتی (مرتبط با ایده­های دارای محصول فیزیکی) است. یعنی درحالیکه در ایران امکان ثبت ایده‌های فاقد محصول فیزیکی وجود ندارد، و چنین ایده­هایی اصولا در ذیل چتر حمایتی «قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان» هستند (که یک قانون مترقی و هم ارز کنوانسیون بِرن است)؛ این سازمانها برای اثبات مالکیت چنین ایده‌هایی برگه ثبت اختراع صنعتی طلب می‌کنند و این عجیب و البته قطعا یک رویه متقلبانه است.دقیقا مثل اینکه در مورد وزن شعری یک قطعه ادبی، به ترازوی بقالی استناد کنند . و یا در ارتباط با اثبات مالکیت یک مقاله، به اسم شما در لیست نویسندگان استناد نکنند و از شما برگه ثبت اختراع مقاله بخواهند.در نتیجه: هر فردی (اعم از حقوقدان،مسئول، کارشناس و ...) برای توجیه یا قضاوت سرقت ایده‌های فاقد محصول فیزیکی، به قوانین ایده‌های دارای محصول فیزیکی استناد کند؛ قطعا بصورت سهوی و یا عمدی کاری اشتباه و یا مغرضانه انجام می دهد.با توجه به تعریف جامع «نرم‌افزار» توسط قانونگذار (که علاوه بر برنامه های رایانه­‌ای، رویه ها، دستورالعملها و مستندات مربوط به آنها و نیز اطلاعات مربوط به عملیات یک سیستم رایانه­ای را نیز شامل می شود)، حقوق مالکیت ایده های نرم افزاری در ایران تلفیقی است از «قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان» و «قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزار های رایانه­ای». و ایده‌ من به‌وضوح مشمول ماده ١ و بند ١١ ماده ٢ این قانون است.قانون حمایت از حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان (برگرفته از سایت مجلس): ماده ١- از نظر این قانون به مولف و مصنف و هنرمند «پدید آورنده» و به آنچه از راه دانش یا هنر و یا ابتکار آنان پدید می آید بدون در نظر گرفتن طریقه یا روشی که در بیان و یا ظهور و یا ایجاد ان به کار رفته «اثر» اطلاق می شود. ‌ایده اینجانب نیز مشمول این ماده است.‌ماده ٢ – بند 11 اثرهای مورد حمایت این قانون به شرح زیر است:١١ - اثر فنی که جنبه ابداع و ابتکار داشته باشد (از قبیل نرم افزارهای رایانه ای)@ بنابراین مطابق ماده 1 قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان، تمام ادله الکترونیک (ایمیلها و حتی پیامک‌ها) نیز قابل استناد هستند و ثبت یک ایده را تایید می کنند.البته متاسفانه بعضی محافل حقوقی هنوز درک نکرده‌اند که ایمیل (با ترجمه تحت الفظی "نامه الکترونیک")، همان ورژن مترقی کاغذ/پوست بُز/عاج فیل/شاخ گاو /استخوان کرگدن/خشت‌نوشته/سنگ‌نوشته و... است.ماده ٣- حقوق پدید آورنده شامل حق انحصاری نشر و پخش و عرضه و اجرای اثر و حقوق بهره برداری مادی و معنوی از نام و اثر اوست.موادی از «قانون حمایت از حقوق پدید آورندگان نرم افزارهای رایانه ای»:ماده ١-حق نشر، عرضه، اجرا و حق بهره برداری مادی و معنوی نرم افزار رایانه ای متعلق به پدیدآورنده آن است. نحوه تدوین و ارائه داده ها در محیط قابل پردازش رایانه ای نیز مشمول احکام نرم افزار خواهد بود.ماده ١٦-حقوق مذکور در ماده (١) در صورتی مورد حمایت این قانون خواهد بود که موضوع برای نخستین بار در ایران‌تولید و توزیع شده باشد.البته ایده من نه تنها در ایران نخستین است، بلکه در دنیا هم نخستین است.یک مثال جهت اطلاع نهادهای حقوقی و قضایی: دعوای حقوقی مارک زاکربرگ و Harvard Connection بر سر مالکیت فیسبوک، تنها با استناد به یک ارتباط پیامکی به نفع Harvard Connection خاتمه یافت. و سیستم‌های حقوقی کشورهای عضو کنوانسیون برن، از هر نوع ادله الکترونیک استفاده و استقبال می کنند. سیستم حقوقی ایران نیز قانون حمایت از حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان، را دارد که قانونی قوی علیه سارقین ایده‌­هاست (خاصه که ایده‌های فاقد محصول فیزیکی در ایران قابل ثبت نیستند. و واضح است که انتظار شنا؛ در حالیکه دست و پای افراد را بسته‌ایم، محلی از اعراب ندارد).نکته مهم: تا قبل از فروردین 1397 (مارس 2018) هیچ اثری از راهکار "شارژ اضطراری" در رکوردهای گوگل وجود ندارد. در حالیکه من ایده ام را 6 سال زودتر یعنی فوریه 2013 (اسفند ماه 1391) از طریق ایمیل به دو شرکت مذکور معرفی کردم (این ایده، نخستین در جهان نیز هست). و تاکید هم کردم که حق استفاده از آن را بدون اجازه من ندارند (در سرچ گوگل عبارت "شارژ اضطراری" را وارد نمایید و سپس از Tolls ، گزینه Any time را انتخاب نموده و از روی انتخاب Customised date range می توانید گفته من را صحت سنجی کنید).نتیجه‌­گیری حقوقی: یقینا مطالبه برگه ثبت اختراع از ایده­‌پردازان فاقد ایده­‌های صنعتی، بویژه در شرایطی که امکان ثبت اختراع این ایده­ها در ایران وجود ندارد (اصولا با وجود قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان، نیازی به ثبت اختراع این ایده­‌ها نیست) ؛ خلاف قانون است و البته ظلم و ستم به ایده­‌پردازان و در راستای منافع شرکتهای سارق.این نوشته تکمیل خواهد شد‌(با اشاره به پیگیریهای حقوقی).