ماجرای رافائل بوستونی

شکل‌گیری قوانین جدید پیرامون آثار هنری در گذر تاریخبخش اولاثر منسوب به رافائل که در سال ۱۹۶۹ توسط موزه هنرهای زیبای بوستون خریداری شددر سال ۱۹۶۹ پدر من،‌ پِری تی رَثـــبُن (Perry T. Rathbone)، که در آن زمان مدیر موزه هنرهای زیبای بوستون بود یک اثر منسوب به رافائل، نقاش مشهور رُنسانسی که قبل از آن ناشناس بود را از یک فروشنده قدیمی آثار هنری در جِنووا ایتالیا خریداری کرد. این نقاشی که چهره‌ی یک بانوی جوان بود به جواهری برای مراسم سالگرد صد سالگی موزه هنرهای زیبا در سال ۱۹۷۰ بدل شده بود. اما شایعات پیرامون خروج غیر قانونی این اثر از خاک ایتالیا،‌ همچنین گمانه زنی‌ها بر سر اصالت این نقاشی به سرعت طعم شیرین این جشن را رو به تلخی برد. اما این ماجرا برای پدر من به معنای از دست دادن اعتبار و زیر سوال رفتن فعالیت‌های سی و دو ساله او به عنوان مدیر موزه هنرهای زیبا بوستون بود. هر چند که بعد‌ها،‌ زمانی که زمینه‌های قانونی فعالیت‌های هنری در حال گسترش بود،‌ رافائل بوستونی به یک مورد برجسته تبدیل شد.در آن زمان، قوانین صادرات ایتالیا که در سال ۱۹۳۹ وضع شده بود تصریح می کردند که هر اثر هنری که یک قطعه مهم از میراث فرهنگی ملت محسوب می شود تنها پس از آنکه به خود دولت فرصت دو ماهه برای بدست آوردن حق مالکیت آن اثر داده شود، می تواند از ایتالیا خارج و صادر شود. علاوه بر این،‌ اگر دولت ایتالیا از این حق خود استفاده نمی‌کرد پرداخت مالیات سنگین ۳۰٪ برای صادرات اثر بر عهده خریداران خارجی بود. این قانون تجارت آثار هنری ایتالیا را در رابطه با صادرات آثار مهم هنری فلج کرد و انجمن فروشندگان هنر ایتالیا سالها بدون موفقیت مشغول به مبارزه با مالیات صادرات شد. با این حال،‌ آثاری که ناشناس بودند و تا آن زمان مطلبی درباره آن‌ها چاپ نشده بود شانس بیشتری در صادرات قانونی بدست آوردند. اما از نظر فنی، تمامی آثار هنری مهم،‌ چه شناخته شده یا ناشناس،‌ باید در دفاتر دولت ایتالیا ثبت می‌شدند؛ هر چند که انجام چنین کاری به صورت داوطلبانه از طرف مالکین این آثار امری غیر عادی بود. نتیجه این بود که تعداد زیادی از آثار هنری ثبت نشده مانند رافائل بوستون در اختیار کلکسیونرها بود. در این بین فروشندگان و مجموعه‌داران خارجی نهایت استفاده را از این نقطه خاکستری در قانون بردند؛ آن‌ها در حالی که شانس خود را در بدست آوردن آثار می‌سنجیدند تنها به این امر دل خوش می‌کردند که به محض خروج اثر از خاک ایتالیا دیگر هیچکدام از این قوانین مشمول آن‌ها نمی‌شد.پِری تی رَثـــبُن (Perry T. Rathbone) مدیر وقت موزه هنرهای زیبای بوستون همانطور که جان مِریمَن (John Merryman)،‌ متخصص مسائل قانونی در هنر، توضیح می‌دهد که « اگر کشوری که اثر هنری به صورت غیرقانونی از آن خارج شده موفق شود که قاچاقچی را دستگیر کند قدرت اعمال قانون و ضبط اثر هنری را در صورت بازگشت اثر به خاک آن کشور خواهد داشت،‌ اما نمی‌تواند از کشور بیگانه انتظار دستگیری قاچاقچی و اعمال مجازات و همچنین استرداد اثر هنری را داشته باشد.»با تایید هیئت مدیره موزه،‌ رَثبوُن موافقت کرد که مبلغ ۶۰۰۰۰۰ هزار دلار را که از صندوق چارلز بِیلی (Charles Bayley)،‌ که به منظور خرید یک اثر هنری فاخر تا آن روز دست نخورده بود، به ایلدِبراندو بوسسی (Ildebrando Bossi) برای خرید نقاشی پرداخت کند. اما از بخت بد موزه هنرهای زیبا، درست در همان دوران و در زمان کسب مالکیت نقاشی،‌ یکی از زُبده‌ترین کارگاه‌های هنری ایتالیا به نام رودولفو سیویه‌رو(Rodolfo Siviero) به دنبال پرونده‌ای مهم از صادرات آثار هنری بود که شهرت خود را قبل از بازنشستگی بازیابد. درست به محض رونمایی از نقاشی در بوستون،‌ سیویه‌رو تحقیقات خود پیرامون اصالت این اثر را با کمک مورخین هنری ایتالیا شروع کرد. او در مدت زمان کوتاهی ردپای بوسسی که از گذشته سابقه قاچاق آثار هنری را داشت در جابجایی و فروش این نقاشی شناسایی کرد. او همچنین مامورین گمرک آمریکا را در رابطه با این موضوع در امان نگذاشت و درباره چگونگی ورود اثر، اوراق اصالتی و مجوزهای مورد نیاز صادرات قانونی سوالاتی از آن‌ها پرسید. اما موردی که بیش از هر چیز مسئولین موزه را نگران می‌کرد سوالاتی بود که متخصصین از دو طرف اقیانوس اطلس در رابطه با اصالت نقاشی و انتصابش به رافائل مطرح می‌کردند.مسئولین موزه،‌ به خصوص رَثبُن دچار سردرگمی شده بودند؛ آن‌ها هم باید به دنبال پاسخی مناسب برای اتهامات سیویه‌رو می‌بودند و در عین حال باید چاره‌ای برای قانع کردن مامورین گمرک آمریکا می‌اندیشیدند. آن‌ها برای اینکار از دفتر وکالتِ کاوینگتون و بِرلینگ (Covington & Burling) در واشنگتن کمک گرفتند. وکلا در ابتدا به آن‌ها این اطمینان را دادند که تمام کارهای انجام شده تا به حال در چارچوب قانون بوده و جای نگرانی نیست؛ آن‌ها اما متوجه این موضوع نشده بودند که هانس سوارزِنسکی (Hans Swarzenski)،‌ کیوریتور وقت موزه و شخصی که اثر را با دستان خود از جنووا در ماه سپتامبر سال ۱۹۶۹ وارد خاک آمریکا کرده بود از ابتدا مامورین گمرک را در جریان این جابجایی نگذاشته بود. با اینکه در آن زمان هنوز قانونی وضع نشده بود که افراد را موظف می‌کرد برای وارد کردن اجناسی که بالای ۱۰۰ سال از قدمتشان می‌گذرد مدارکی به گمرک ارائه دهند، اما برای ورود نقاشی باید به مامورین اطلاعات کافی داده می‌شد. این مشکل فنی که به ظاهر کوچک به نظر می‌رسید در نهایت به قیمت از دست دادن اولین و تنها اثر رافائل برای موزه هنرهای زیبای بوستون شد.-پایان قسمت اول-برگرفته از کتاب «ماجرای رافائل بوستون» نوشته بِلیندا رَثــــبُن (Belinda Rathbone) گردآوری و ترجمه: علیرضا محسنیبرای خواندن مطالب بیشتر پیرامون دنیای هنر به وبسایت artunity.art مراجعه کنید.