برای شرکت در مسابقه علمی-ادبی با موضوع ذهن: علم و فلسفه - انجمن مغز و فلسفه ذهن

کتاب دوم از مجموعه 4 جلدی ادبی، فلسفی، داستانی جنون استعاری با عنوان: ورطه عدم/ نیستستان، پوچستان، هیچستان نویسنده: فرشاد نظرآقایی، نشر روزگاراندیشه کارِ دشوارِ اندیشیدن به نیندیشیده ها را آغاز می کندجراتمندیِ اندیشه فزونی می یابد و به ناگاه، گفتگویِ درونیِ او اوج می گیرد؛ می خواهم غُل و زنجیرِ اندیشه یِ خود را باز کنم و فارغ از هر ملاحظه یِ بازدارنده ای، اجازه یِ پروازِ اندیشه ام را بر فرازِ مکاتب، نحله های فکری، فلسفه ها، مشرب ها، اندیشیده ها و نیندیشیده ها بدهم. در درازایِ طی شده یِ زندگیم، از دیوارهای کوتاه و بلندِ اندیشه های مختلفی بالا رفته ام، از ارتفاعِ برخی نحله های فکری با اطمینانِ کامل گذر نموده ام، اما از بلندایِ برخی دیوارهایِ پرسش هایِ نیندیشیده یِ فلسفی فرو افتاده ام، گاهی به شکلِ شگفت آوری، دست و پایم شکسته و آسیب دیده ام! اما اکنون می خواهم، خطر کنم و زور و توانِ اندیشه ام را در بوته یِ آزمایش بگذارم و از فاصله یِ دور از این اندیشیده ها و نیندیشیده های فلسفی، با سرعتِ زیاد بدوم و خیزِ بلندی بردارم، شاید که اندیشه ام را یارایِ پریدن و گذر از نیندیشیده ها باشد! برای همین این بار سراغِ دیوارِ بغایت بلندِ عدم را گرفته ام و با بگو مگو و کلنجارهای فراوان، بی محابا به مصافِ نیستی رفته ام. مسیرِ حرکت بینهایت مبهم، مه آلود و توفانیست، به گونه ای که تحتِ سیطره یِ آن، حتی چند سانتیمتریِ پیشِ رویِ خود را واضح نمیبینم! نمی دانم آیا در کوهستانی عظیم با دره ها، صخره ها و پرتگاههایی هولناک گام بر می دارم، یا در جاده ای صاف و بدونِ دست انداز و در دشتی بی پستی و بلندی راه می روم! آغازِ این شیوه یِ اندیشیدن، ادامه و پایانِ آن همگی نشان از ابهام، تاریکی و ظلمت دارند! با این وجود اگر کورسویِ ضعیفِ شمعِ اندیشه ام، در ادامه یِ مسیر، به مشعلی قدرتمند با تشعشعِ فراگیر بدل گردد، اوضاع فرق خواهد کرد و افقِ دیدم روشن خواهد شد! فعلا هیچ چیزِ واضحی در کرانه های نگاهِ من نمایان نیست، همه چیز در خاموشیِ فراگیر و در تاریکیِ مطلق است!عدم به جایِ خوابیدن رویِ ذهن و کام گرفتن از او، از ذهن اجتناب می کند و رویِ ضدش می خوابددستِ نیستی هیچگاه به تمامیتِ ذهن نمی رسد، چرا که ذهن همواره از چنگِ عدم گریزان است، به همین دلیل، نیستی به جایِ خوابیدن رویِ ذهن و کام گرفتن از او از ذهن اجتناب می کند و رویِ ضدش می خوابد. عدم مآلاََ رویِ ضدِ ذهن می خوابد، چرا که ذهن همواره در حالِ فرار از ساحتِ اوست. عدم با این کارِ نسنجیده یِ خویش، در واقع مار در آستینِ خود می پروراند و به زودی، تاوانِ سنگینِ ندانم کاریهایِ خود را با هزینه ای هنگفت خواهد پرداخت! اندیشه نیز، پیش از ورود به هستستان ضدِ اندیشه ای بوده است، نهفته در دلِ نیستستان. او که مراحلِ دگردیسیِ پیچیده یِ خود را پشتِ سر گذاشته است، با وارد شدن به هستستان، به ضدِ خودش بدل می گردد! اکنون که هستستان، محلِ سکونتِ اندیشه یِ دوراندیشِ قصه یِ ماست، به احتمالِ قریب به یقین، در همین لحظه بتوان ضدِ اندیشه را در نیستستان یافت!در عالمِ عینی، کسی برای صفر تره هم خُرد نمی کندصفر مانیتور صفحه یِ آشکار ساز و محلِ جوششِ نیستیست. عدم از قلمرویِ صفر، قل قل کنان و افتان و خیزان بالا می آید. او آنچنان خود را از ادراکِ باشنده گان پنهان ساخته است، که ذهنِ هیچ بنی بشری برای فهمِ او قد نمی دهد. در زیرکی و پنهانکاریِ عدم، چرچیل در برابرِ او لُنگ می اندازد. محلِ اختفایِ عدم به حدی مبهم و مستتر است، که کشفِ آن به عقلِ جن هم نمی رسد. در حالیکه عدم از سرعتِ عملِ خویش در قال گذاشتنِ ادراکِ باشندگان به خود می بالد، به ناگاه و به شکلِ غیرمنتظره ای از هزار تویِ لفافه و مخفیگاهِ خویش بیرون می جهد. او در برابرِ چشمانِ متحیرِ باشندگان، خود را از ناحیه یِ صفر عیان می سازد. عدم بعد از آفتابی شدن در ساحتِ وجود، هویتِ قبلیِ خود را به کلی فراموش می کند و در کسوتِ هستستانیها درمی آید. بدین طریق، او پا به عرصه یِ وجود می نهد. عدم بعد از بالا آمدن از ناحیه یِ صفرِ مرزی، راهِ خود را به سمتِ بینهایت راست یا بی نهایت چپ باز می کند. هیچ مجرایِ دیگری به جز هیچستان، برای ظهورِ اعداد و پدیداریِ باشنده گان و هستستانیهایِ بالقوه وجود ندارد. تنها منفذی که به نباشنده گان برای ورودِ به هستستان و هستستانی شدن راه می دهد هیچستان است. همه یِ اعدادِ مثبت و منفی، از دلِ هیچستان بیرون می جهند و راهِ خود را تا رسیدن به قلبِ بی نهایت، به صورتِ خستگی ناپذیری ادامه می دهند. آنها بالاخره جایِ خود را در دلِ هستی باز می کنند و به قلبِ او راه می یابند. اعدادی که به دلِ هستی می نشینند، در قعرِ او ته نشین می شوند. وقتی صفر میزبانِ نیستی می گردد، نانِ عدم در روغن است، چرا که او هر چقدر بخواهد، بی منت و مواجب و بدونِ اینکه کسی مانعش بشود، از هیچستان برمی دارد. هیچستان میزبانِ دائمیِ نیستیست و هیچگاه از پذیرایی و خوشامدگویی به او خسته نمی شود. هیچستان کارخانه یِ تبدیلِ عدم به وجود و نیستی به هستیست. در عالمِ وجود نزدیک ترین جا به هیچستان ذهنستان است. فقط ذهن است، که دستش به صفر می رسد و قادر به درکِ اوست. صفر صرفا در ادراکِ ما زندگی می کند و در عینستان جایی برای او یافت می نشود. در دنیایِ پیرامون، کسی برای صفر فرشِ قرمز پهن نمی کند و به او خوش آمد نمی گوید. هر چند در عالمِ ذهنی باشندگان برای فهمِ صفر، خود را به هر آب و آتشی می زنند، اما در عالمِ عینی کسی برای صفر تَره هم خرد نمی کند! چرا که صفر هیچگاه از خود، تمایلی به آفتابی شدن در عینستان و ظهور در ملأِ عام نشان نمی دهد. هیچ کس در هستی قادر به بیرون کشیدنِ صفر از سوراخِش نیست. او هرگز دُم به تله یِ عینستانیها نمی دهد.فلسفه، اندیشه را به دنبالِ نخود سیاه می فرستدفلسفه یِ تنبل و تن پرور، مدام برای اندیشه کار می تراشد و او را به دنبالِ نخود سیاه می فرستد. کارِ روزانه یِ فلسفه، چمپاتمه زدن و نشستن در حالتِ تعمق و طرحِ سوالاتِ هیچ و پوچ و صد من یک غاز برای اندیشه است و وظیفه یِ اندیشه یِ بیچاره نیز، سگ دو زدن است. او مدام در بیغوله های هستستان، به هوایِ یافتنِ پاسخ هایِ تپل مپلی پرسه می زند. آنها با اشتراکِ مساعی و همسفرگی ارتزاق می کنند و بدین طریق روزگارِ خود را می گذرانند. اندیشه یِ نازک نارنجی که در هوایِ مَلَسِ یک روزِ آفتابی، در زیرِ آسمانِ آبیِ صاف لمیده است، به یکباره با هجومِ وحشیانه یِ دسته ای از سوالاتِ چموش مواجه می گردد. آنها مثلِ یک گله یِ گاومیش، بدونِ رخصتِ اندیشه، سرشان را پایین می اندازند و ذهنِ او را لگدمال می کنند. سوالاتِ عصیانگری که با تاخت و تازِ پر هیاهو و بی نظمِ خودشان، در گستره یِ ذهنیِ اندیشه ویراژ می دهند و ذهنِ او را مشوش می سازند. بعدها معلوم می شود، که همه یِ این ماجراها زیرِ سرِ فلسفه است. او با تحریکِ ذهنِ اندیشه و اغوا نمودنش، آتش بیارِ معرکه است. بدین طریق، فلسفه از ذهنِ اندیشه بیگاری می کشد و با برانگیختگیِ ذهنِ او و به دام انداختنِ گله یِ سوالاتِ رَمیده، روزیِ خود را تامین می نماید. فلسفه درست در لحظه یِ موعود فرا می رسد و با ایجادِ سر و صدا و قِشقِرِق، باعثِ تشویشِ ذهنِ اندیشه می گردد. سپس با یورشِ ناگهانیِ خود، سببِ از هم گسیختگیِ گله یِ سوالاتِ بی سر و ته شده و صفوفِ نامنظمِ پرسشهایِ چاق و چله را در هم میشکند. فلسفه که در کمینِ سوالات نشسته، بی صبرانه منتظرِ فرا رسیدنِ لحظه یِ مناسبی است، تا آنها را شکار کند.هستی تا از حضورِ ذهن اشباع نشود، از سرِ کچلِ ذهن دست برنمی دارداگر جهانِ هستی ناظری آگاه بسانِ ذهن نداشت، چه خاصیت و ضرورتِ وجودیِ دیگری می یافت؟ اگر در هستی حسِ بینایی وجود نداشت، این همه رنگ، شکل، زیبایی و زشتی چه حکمت و معنایی می داشت؟ از آنجاییکه هستی تمایلِ زیادی به دیده شدن دارد، ذهن و حواسِ چندگانه را پدید می آورد. ذهن از طریقِ نگاهِ معنادارِ خود، به دعوتِ هستی لبیک می گوید و او را عاشقانه، در آغوش می کشد. ذهن با حضورِ مقدسِ خویش، هستی را متبرک می سازد. او با نگاهِ ژرفِ خود به خواستِ عمیقِ و اصیلِ هستی، در جهتِ دیده شدن پاسخ می گوید و دعوتِ سخاوتمندانه یِ هستی را اجابت می نماید. با این وجود، هستی هرگز از حضورِ ذهن و بودن در معیتِ او سیر نمی شود. هستی در حضورِ ذهن به وجد می آید و از شدتِ ذوق در پوستِ خود نمی گنجد. ذهن با پذیرشِ دعوتِ هستی و به جان خریدنِ رنجِ تولد، زندگی و مرگ حسِ بینایی و سایرِ حواسِ سوگلیِ خود را برایِ تماشا و ادراکِ هستی، به ساحتِ مقدسِ وجود پیشکش می کند. این رویدادِ خوش یمن، برای هستی بسیار مسرتبخش است. او خیلی مشتاق است که فراتر از دیده شدن توسطِ حسِ بینایی، از طریقِ حسِ لامسه لمس گردد و با رسیدن به وصالِ ذهن، به آرزویِ دیرینه یِ خود جامه یِ عمل بپوشاند. هستی تا از حضورِ ذهن اشباع نشود، از سرِ کچلِ ذهن دست برنمی دارد!در حضورِ مقدسِ آگاهی، عدم جایِ نداشته یِ خود را به وجود ارزانی می داردآگاهی به عنوانِ حلقه یِ واسط و مبدلِ دو سویه یِ وجود و عدم، نقشِ بینابینی و میانجی گریِ بنیادینِ خود را ایفا می کند. با این وصف، عدم برای بدل شدنش به هستی، ناگزیر از توسل به آگاهی و گذار از دلِ اوست. اکنون می توان چنین استنباط نمود؛ که هر جا آگاهی حضور می یابد، هستی نیز، به محضرِ مبارکِ او شرفیاب می شود و نیستی بلافاصله فِلِنگ را می بندد و میدان را خالی می سازد. با این تفاسیر آگاهی همان کیمیایِ کمیابیست، که به محضِ زائیده شدنش از دلِ نیستی، به هر چیزی که در پیرامونِ خود و از جنسِ عدم باشد وجود می بخشد و آن را به هستیِ فراگیر بدل می سازد، درست بسانِ مشعلِ فروزانی که به مجردِ شعله ور شدنش، بیدرنگ تمامِ قلمرویِ تاریکِ پیرامونِ خود را می بلعد و به آن روشنایی هدیه می نماید. در نقطه یِ مقابل، هر جا که آگاهی غایب باشد، عدم بی محابا و بدونِ هیچ ممانعتی یکه تازی می کند و جولان می دهد. در حضورِ مقدسِ آگاهی، عدم جایِ نداشته یِ خود را به هستی ارزانی می دارد! بدین ترتیب، وقتی ذهن با مدد جستن از تضادِ دیالکتیک و شرفیاب شدن به محضرِ مبارکِ آگاهی، برای عدم، هستی و وجود قائل می گردد، به شکلی کاملا مصالحه جویانه، زیرِ پایِ نیستی را خالی می سازد! در این فرآیند، آگاهی از یک سو با پشتِ پا زدن به نیستی و جا خالی دادن به او، امکانِ عدمِ وجود را از نیستی سلب می نماید و از دیگر سو کیفیتِ وجود را به او ارزانی می بخشد. در نهایت با توسل به این ترفندِ زیرکانه، بستر و زمینه یِ تصاحبِ عدم به دستِ توانایِ وجود مهیا می گردد! با این توصیف، زمانیکه هستی به زمینه و بسترِ نیستی مبدل شود، عدم با از دست دادنِ جایگاهِ مستحکمِ خویش در قلمرویِ اختصاصیِ خود، چاره ای جز وجود داشتن و بودن برایش باقی نمی ماند! بدین طریق، زیرِ پایِ عدم متزلزل گردیده و وجودِ او تنها به ارتعاشی بغایت سست و ضعیف گره می خورد. اکنون به مجردِ کوچکترین نوسان و جنبشی که در کالبدِ هستی نمایان گردد، پیکره یِ سستِ عدم به لرزه می افتد و در کسری از ثانیه فرومی ریزد. با این اوصاف، جایگاهِ جعلیِ عدم بعد از عمری مجاهدتِ هستی، از او باز ستانده شده و به وجودِ اصیل عودت داده می شود. در نهایت و در پایانِ این رقابتِ نفس گیر حق به حقدار می رسد!