هویت بصری ثبت‌نشده

در اهمیت تدوین سند هویت بصری (Visual Identity) دانشگاهدو هفته پیش که داشتیم درباره ثبت برند دانشگاه جست‌وجو می‌کردیم، یک نکته عجیب توجه‌مان را جلب کرد؛ لوگویی که در سال ۱۳۹۰ ثبت شده به رنگ آبی است و لوگویی که در سال ۱۴۰۲ برای ثبت معرفی شده، به رنگ طوسی. انگار رنگ رسمی لوگوی دانشگاه در این سال‌ها تغییر کرده، هرچند جایی این تغییر به صورت رسمی اعلام نشده و دلیلی هم برای آن به گوش نرسیده است.ثبت برند سال ۱۳۹۰ثبت برند سال ۱۴۰۲ اگرسریبهوب‌سایتدانشگاهدانشگاهبزنید،رنگطوسیرامی‌توانیدبهعنوانرنگاصلیاستفاده‌شدهدرسایتببینید.امامثلاپروفایلکانالروابطعمومیدرپیام‌رسانتلگرامرنگشآبیاستوعجیب‌ترآنکه،رنگآبیپروفایلکانالآموزشدرتلگرامبارنگآبیکانالروابطعمومیتفاوتدارد.چندوقتپیشپوستریدرکانالانجمنفارغ‌التحصیلانتوجه‌مانراجلبکردکهاوجناهماهنگیدررنگلوگویدانشگاهرانشانمی‌داد؛یکزیرلوگویدانشگاه(دانشکدهمهندسیصنایع)بهرنگآبیوزیرلوگویدیر(انجمنفارغ‌التحصیلان)بهرنگطوسی. کانال تلگرام روابط عمومی دانشگاهکانال تلگرام آموزش دانشگاهتفاوت رنگ لوگوی دانشکده مهندسی صنایع و انجمن فارغ‌التحصیلان که هردو در زیرلوگوی لوگوی اصلی دانشگاه به شمار می‌روند.به این موارد، می‌توان مثال‌های زیادی اضافه کرد؛ پایان‌نامه‌های دانشجویی قالب هماهنگی ندارند. وب‌سایت‌های دانشکده‌ها با وجود تلاش‌های خوبی که در سال‌های اخیر برای هماهنگی بصری آنها شده، جای کار دارند و مثلا وب‌سایت دانشکده مهندسی هوافضا هنوز به قالب جدید مهاجرت نکرده. سامانه‌های مختلف دانشگاه از نظر هویت بصری هرکدام ساز خودشان را می‌زنند و اگر کسی از بیرون دانشگاه به آنها سر بزند، بعید است در نگاه اول متوجه شود همه اینها برای دانشگاه است.این ناهماهنگی، یا بهتر بگوییم بی‌هویتی بصری، اول از هر چیز به نبود یک سند رسمی و دقیق هویت بصری (Visual Identity) برمی‌گردد و بعد از آن به نبود مدیریت مشخصی که اجرا یا نظارت بر اجرای این سند را عهده‌دار باشد و همه قسمت‌های دانشگاه در زمینه هویت بصری، با هماهنگی این مدیریت کارشان را پیش ببرند.سند هویت بصری الآن دیگر در بیشتر سازمان‌ها پیدا می‌شود و آن سازمان هویت و برندش را از طریق آن حفظ می‌کند. به وب‌سایت هر دانشگاه مطرحی در سطح جهان هم که سر بزنید، از این دست سندها و راهنماها خواهید دید که با جزئیات فراوان، نحوه استفاده از لوگو و برندشان را توضیح و بایدها و نبایدهایشان را شرح داده‌اند. به عنوان مثال صفحه یا کتابچه هویت بصری تعدادی از دانشگاه‌های مطرح جهان را در لینک‌های زیر گردآوری کرده‌ایم:دانشگاه MITدانشگاه استنفورددانشگاه کلتکدانشگاه هاروارد (کتابچه راهنمای هویت بصری دانشگاه هاروارد)دانشگاه کمبریج (کتابچه راهنمای هویت بصری دانشگاه کمبریج)دانشگاه آکسفورد (کتابچه راهنمای هویت بصری دانشگاه آکسفورد)دانشگاه آلتودانشگاه EPFLدانشگاه ETHسند هویت بصری دانشگاه شامل چه چیزهایی باید و می‌تواند باشد:سند هویت بصری بسیار می‌تواند بسیار جزئی و دقیق و مفصل باشد، اما می‌توان در گام‌های اول، از مهم‌ترین بخش‌های آن شروع کرد و به ترتیب آن را گسترش داد. در اینجا تعدادی از عناصر لازم در یک سند هویت بصری را به ترتیب اهمیتی که به نظرمان می‌رسد، فهرست کرده‌ایم.معرفی مختصری از دانشگاه، به همراه تاریخ و رسالت و چشم‌انداز و اهداف و مأموریت‌های آنوجه تمایز و ویژگی‌های منحصربه‌فرد دانشگاهتاریخچه‌ای از لوگوی رسمی دانشگاه و معنا و مفهوم و تغییرات آنلوگوی اصلی دانشگاه و دستورالعمل‌های استفاده و تغییرات مجاز در آنپالت‌های رنگی اصلی و فرعی دانشگاه به همراه کدهای رنگیتایپوگرافی‌های رسمی دانشگاه همراه با فونت‌های اصلی و فرعی مورداستفاده در متن‌های رسمی دانشگاهدستورالعمل‌هایی برای ساخت زیرلوگو از لوگوی اصلی دانشگاه (لوگوی دانشکده‌ها، انجمن‌ها، گروه‌های دانشجویی و …)بایدها و نبایدهای مصداقی و مشخص در استفاده از برند و لوگو و تایپوگرافی دانشگاهالگوها و عناصر مورداستفاده در طراحی صفحات وببایدها و نبایدهای جانمایی برند و لوگو و تایپوگرافی دانشگاه در یک ساختار بصری و در کنار دیگر عناصر آن ساختار (فاصله و نسبت اندازه‌ها و …)الگوها و دستورالعمل‌هایی برای معماری ساختمان‌های مختلف در دانشگاهالگوهایی برای پایان‌نامه‌های دانشجویی، سربرگ‌های رسمی، کارت ویزیت، پاکت‌های نامه، بروشورها، پوسترها و سایر موارد تبلیغاتیدستورالعمل‌هایی برای عکس‌ها و فیلم‌های مرتبط با دانشگاهدستورالعمل‌هایی برای شبکه‌های اجتماعیلحن و ادبیات متن‌های رسمی دانشگاه همراه با استانداردهای نوشتاری و ویراستاریدر کنار تدوین این سند لازم است مجموعه فایل‌ها و الگوها و قالب‌های آماده‌شده براساس سند هویت بصری دانشگاه، برای کاربردهای مختلف در جایی گردآوری شده و در دسترس ذی‌نفعان مختلف دانشگاه قرار گیرد تا بتوانند بدون ابهام از آن استفاده کنند. حداقل فایده این کار می‌تواند این باشد که دفعه بعد که طراحی خواست پوستری برای یک برنامه مرتبط با دانشگاه طراحی کند، به جای دانلود لوگوی دانشگاه از یک وب‌سایت تصادفی پیداشده در جست‌وجوی گوگل و انتخاب رنگ دلخواه برای آن متناسب با طراحی‌اش، از صفحه رسمی دانشگاه می‌تواند لوگو را دانلود کند و حواسش به دستورالعمل‌های طراحی هم باشد، یا وقتی یک گروه یا انجمن به دنبال طراحی لوگوی خودش براساس لوگوی دانشگاه بود، می‌داند در طراحی‌اش چه تغییراتی را مجاز است و کدام تغییرات را نه، یا پایان‌نامه‌های دانشجویی شکل و قالب هماهنگی به خودشان بگیرند و هویت بصری دانشگاه را در خودشان منعکس کنند.شاید دغدغه تدوین سند هویت بصری دانشگاه و اجرای دقیق آن، در شرایط فعلی دغدغه کم‌اولویتی به شمار رود که صرفا هزینه اضافه‌ای روی دست دانشگاه می‌گذارد و دردی از آن دوا نمی‌کند، اما برای دانشگاهی که ادعای برتر بودن در سطح کشور و منطقه را دارد، اولا تدوین این سند، کاری حرفه‌ای و لازم به حساب می‌آید و می‌تواند الگویی برای سایر دانشگاه‌های ایران باشد و ثانیا، برند شریف آن‌قدر ارزش و بها دارد که خیلی از گرافیک‌کارها حاضر باشند به صورت عام‌المنفعه چنین کاری را انجام دهند و هزینه‌ای روی دوش دانشگاه بار نکنند.چند مثال از عناصر بالا در سند هویت بصری دانشگاه‌های مطرح در سطح دنیا را در زیر می‌توانید ببیند:لوگوی دانشگاه آلتونحوه قرارگیری لوگوی دانشگاه آلتو در پوسترها و نامه‌ها و ...پالت رنگی دانشگاه MITفونت‌های رسمی دانشگاه کلتکبایدها و نبایدهای استفاده از لوگوی دانشگاه MITبایدها و نبایدهای استفاده از لوگوی دانشگاه MITبایدها و نبایدهای استفاده از لوگوی دانشگاه MITرنگ دقیق لوگوی دانشگاه هارواردفاصله لازم بین لوگوی دانشگاه ETH با سایر عناصر گرافیکیتغییرات غیرمجاز در لوگوی دانشگاه ETHتغییرات غیرمجاز در لوگوی دانشگاه آکسفورد