نویسندگی خلاق: تمرین داستان نویسی

این‌بار تمرین انجمنمون رو زودتر از اینکه بخوام اونجا بخونم، برای شما آوردم. دلیلش هم خیلی ساده‌اس! چون همه‌تون رفیقامین و این دفعه دلم خواست اولویت رو به شما بدم ؛) بریم ببینیم چه کردم! با سلام خدمت همۀ دوستان عزیز انجمن داستانی ایدهبه عنوان تمرین برای هفتۀ بعد یک داستان به شکل زیر بنویسید:شخصیت اصلی داستان یک دروغ می‌گوید که بعد لو می‌رود و برای پنهان کردن دروغ اول، دروغ بزرگتری می‌گوید که آن هم به خطر به می‌افتد و بعد برای نجات هر دو دروغ، دروغ خیلی بزرگتری می‌گوید.« دروغ »دروغ؟ زیاد گفته‌ام! منتها این‌بار می‌خواهم داستان دروغم به همکارم حمید را بگویم. تازه‌ترین تجربه‌ی من در این رشته‌ای که سر دراز دارد!داستان از آنجایی شروع شد که یک روز بعد از ساعت کاری ( تقریبا ساعت یک ربع به دو بعدازظهر ) تلفنم زنگ خورد. صفحه‌ی گوشی‌ را که به سمت خودم برگرداندم، اسم حمید را در آن دیدم. ابتدا نمی‌خواستم جواب بدهم. با خودم می‌گفتم لابد می‌گوید بعدازظهر چند دقیقه زودتر بروم در مغازه و یا سرراه، برای او هم قهوه بگیرم و... از اینطور موارد اما از آنجایی که به تازگی دارم روی این اخلاق ناپسند کار می‌کنم، دایره‌ی لرزانِ تلفن را به سمت بالا کشیدم. شدیدا بدم می‌آید کسی تلفنم را جواب ندهد. توجیهم هم این است که آقاجان اگر موقعیتِ انجام درخواست من را نداری، رک و پوسکنده این را به من بگو. کاری ندارد که! اینطور حداقل من تکلیف خود را می‌دانم که نمی‌شود روی تو حساب کرد. حال این را اکنون به سادگی می‌نویسم ها! قبل‌ترها داستان‌ها داشتم! رودربایستی که باعث می‌شد درخواستِ طرف مقابلم را قبول کنم؛ درصورتیکه به برنامه‌ی خودم خسارت وارد می‌شد یا اصلا از مخاطبِ آن‌طرفِ خط خوشم نیاید، تمام انرژی مرا می‌گرفت تا تماس را وصل کنم. تا اینکه دیدم بلاخره بعد از سی سال، وقتش رسیده که قدمی در جهت تغییر بردارم. می‌گویند تغییر از همین چیزهای کوچک شروع می‌شود دیگر! در ریشه‌یابی‌ای که در این مورد کردم، متوجه شدم که مشکل من در برقراری ارتباط با مردم است و آمدم برروی این نقطه ضعف تمرین کردم. برای شروع، از دوستان نزدیکم شروع کردم. شوخی را چاشنیِ صحبت کردم. چند دقیقه‌ای از وقتِ آزادم را به آنها اختصاص دادم و در جمع‌های دوستانه شرکت کردم. تمرین کردم که همه‌جا نیز قرار نیست که من پول خرج کنم؛ البته در این یکی، هنوز تمرین لازم دارم چون گاهی پیش می‌آید که موقعیتی ناخواسته پیش می‌آید که آدم نمی‌داند کارِ درست چیست مخصوصا که مانند من تازه‌وارد هم باشی! خلاصه که ایرادِ کارم را متوجه شدم و عزمم را جزم کردم تا از لاکِ دفاعی خودم بیرون بیایم.بعد از چند لحظه مکث ( که نگوید چه بیکار است ) تماسش را وصل کردم. « امین: چاکرِ داداشمن: ... با کَفتراش!امین: دایی چطوری؟من: مخلصیم مهربون! شما چطوری؟ » چند جمله‌ای را با همین تعارف تکه‌پاره کردن های معمول، پشت‌سر گذاشتیم. ناخودآگاهِ هفت-خطم در کسری از ثانیه دست‌به‌کار شد و گفت: جانم، من که میدانم کار واجبی داری! وگرنه احوالپرسی به چه کارت می‌آید؟ ما که همین یک ربع پیش با هم بودیم! خدایی نکرده، زبانم لال، نگرانم که نشده‌ای! حسی بهم گفت که درخواستش چیست و داشتم کم‌کم به همان برنامه‌ی قبلیِ جواب-ندادن در شرایطی خاص ( اندازه‌ی سر سوزن ) حق می‌دادم که ادامه‌ی صحبتش را گفت:« امین: دایی رو بگم دستم به دامنت...من: ول کن دامنم رو خراب میشه، لباس ندارم! ( قهقهه )امین: حالا نگاه کن ها!من: خدایا چقدر من با نمکم! آخه این‌همه نمک برای یه نفر، بی‌انصافیه!امین: ها بابا تو که اصلا... لا اله الا الله... این دهن ما رو وا می‌کنی ها!من: جون بابا! خواستم یادت نره اینجا کی رئیسه! ها! حالا بگو ببینم کارِت چیه!؟ ببینم چه کاری از دست ما برمیاد... چکار کنیم دیگه، کارراه‌اندازی هم کار دستمون داده!امین: یکم نفس بگیر خفه نشی! حالا باز یه بار با احترام باهات حرف زدم ها! نگاه، جنبه نداری!من: همینه که هست! کارت رو بگو، وقتم پره!امین: مرض! آقا من مهمون دارم امروز. می‌خواستم ببینم باغ اوکیِ؟ »لعنت به من که آن‌قدر هفت‌خطم! نمی‌شد که این یک‌بار را اشتباه حدس می‌زدم؟ قدیم‌ها حق داشتم که جواب تلفن بعضی را ندهم! مرا باش که گمان می‌کردم که باید جواب تلفن همه را باید بدهم شاید جایی مانده است و کار واجبی دارد! این از همان‌هایی‌ست که باید پشت تلفن بِپوسد! حال چه بگویم؟ در آنِ واحد چند گزینه برای جواب دادن، جلوی چشمانم ظاهر شدند: قبل از هرچیز، عواقب جواب‌های مثبتی که قبل‌ترها بهش داده بودم! به خاطر اینکه کارِ او راه بیفتد، خود را جلوی خانواده کوچک کرده بودم و هرطور که بود خانه را برایش هماهنگ می‌کردم. دلایلی هم برای این کار داشتم که در اولویت‌شان، این بود که صاحب‌کارم است و اگر نتوانم کاری برایش بکنم شاید برروی رابطه‌ی کاری‌مان تاثیر منفی بگذارد. در مرحله‌ی دوم با خود می‌گفتم که دوستم است دیگر! دوست هم باید در همین شرایط به درد دوستش بخورد و خودش را بخاطر او به آب و آتش بزند و... از این‌ دست اَراجیف! همه‌ی این کارها باعث می‌شد تا به مرور، نسبت به کارهایی که ( به خیال خود ) با دل و جان برایش انجام می‌دهم توقع ایجاد شود و اگر جایی درخواستم را رد می‌کرد بهم برمی‌خورد و بعد دلخوری پشت دلخوری!در یک کلام دوست نداشتم که این‌بار کارش را راه بیندازم! با خود کنار آمده بودم که ما در کنار دوست بودنمان، باید حریم شخصی‌مان را در اینگونه موارد رعایت کنیم. لازم نیست که بیخود به خودم خسارت بزنم تنها چون صاحب‌کارم است! خیر. من باید در وظایفی که در مغازه به عهده دارم، مسعولیت‌پذیر باشم؛ باقی، تماما ساخته‌ی ذهن من است. اصلا گیریم حقیقت هم داشته باشد. اینها مشکل من نیست! حال که نتیجه‌گیری انجام شده بود، زمانِ اجرا رسیده بود. باید مخالفتم را با او درمیان می‌گذاشتم و جای سختِ کار، همینجا بود! باید یاد می‌گرفتم که از گفتنِ حقیقت نترسم اما مشکل همینجا بود من می‌ترسیدم رک و راست حرفم را به او بزنم و او منتظر جواب من بود. آنجا بود که بر سر دوراهیِ تصمیم قرار گرفتم! تا به خود آمدم، دیدم که دارم سراغ دَم‌دستی‌ترین راه‌حل می‌روم یعنی دروغ:« شرمنده داداش! محمدمون، ظهرها اونجاست! کاش برای یه وقت دیگه می‌خواستی!» همین و نه بیشتر؛ در حالیکه برادرم شب‌ها آنجاست! او نیز با یک خداحافظیِ نسبتا مُتِشخصانه، گوشی را قطع کرد. همانجا بود که فهمیدم من برای بزرگ شدن، هنوز خیلی کار دارم! برگشتم و به قهوه فروشی دوستم رفتم. درحالی که داشت قهوه‌اش را سر می‌کشید، ازش پرسیدم: « حسن، اگه توی یه شرایطی قرار بگیری که باید با درخواست کسی مخالفت کنی و بین دروغ گفتن و راست گفتن، دروغ گفتن راحت‌تر باشه، کدوم رو انتخاب میکنی؟ » او بدون اینکه حرف اضافه‌ای بزند، گفت: « این یعنی تو شهامت راست گفتن رو نداری. » بدون یک واوِ اضافه. دیگر چیزی نگفتم و بعد از چند دقیقه گوش دادن به موسیقی، راهم را کشیدم و رفتم. این داستان، کلی ذهنم را درگیر خود کرد. مسئله‌ای حل‌نشده وارد ذهنم شده بود و باید جوابی برای آن پیدا می‌کردم وگرنه دست‌بردار نبود! یک صدا می‌گفت که حقیقت آنقدر هم که فکرش را می‌کنی سخت نیست و تو زیادی. باید همانجا محکم می‌گفتی که نمی‌شود! آنقدر هم رک که خودش خجالت بکشد دیگر موضوع را تکرار کند. اما لحن این صدا، خیلی خشن بود و من سایه‌ی بی‌احترامی را در آن می‌دیدم! مسائلی که بین من و حمید پیش آمده و از صمیمت‌مان کم کرده بود و من این را نمی‌خواستم! من می‌خواستم کار درست را بکنم و اگر قرار است حقم را بگیرم، دلم می‌خواست که از راه درستش وارد شوم: با احترام. هر مشکلی که بین ما وجود داشت را باید از راه خودش، جداگانه حل می‌کردیم؛ این یک داستان دیگر بود! به هر حال، گذشت و من این را در گوشه‌ای از ذهنم نگهداشتم تا در زمان مناسب خود، حلش کنم. بعدازظهر هم که او را دیدم، سعی کردم طوری رفتار کنم که حرفی از آن ماجرا به میان نیاید. او نیز همین کار را کرد و ظاهرش، ناراحتی را نشان نمی‌داد. گذشت و شب، گوشی را برداشتم و به یکی از دوستان نزدیکم که برایم حکمِ مشاور را دارد، تماس گرفتم و همه‌ی ماجرا را با جزییات تعریف کردم. او سکوت کرد و چیزی نگفت اما آن‌طور که من می‌شناسمش، منظورش از این سکوت را فهمیدم: « تو خودت میدونی باید چیکار کنی علی! سخت یا آسون، تو باید کار درست رو بکنی! » چند روز از این ماجرا گذشت و این اتفاق تکرار شد و من باز دروغ گفتم. این‌بار برای صبح می‌خواست و از آنجایی که تجربه‌ام در دروغ‌های آنی زیاد است، گفتم که محمد مهمان دارد و طاهرا این‌بار هم داستان ختم به خیر شد اما انگار کسی آتشِ زیر خاکسترِ ترسِ مرا فوت کند، باز شعله‌ی خودخوری، درونم را سوزاند. این‌بار دیگر خجالت می‌کشیدم که از کسی درخواست کمک کنم. تنها تفاوت اینجا بود که هربار حمید را می‌دیدم، در دلم او را زیرِ بارِ فحش می‌گرفتم. تو که می‌دانی که رابطه‌ی من با خانواده‌ام شِکرآب است و حتی خودم هم اگر برنامه‌ای داشته باشم، با هزار خواهش و تمنا باید آنها را راضی کنم، آنوقت چرا می‌آیی و مرا در منگنه قرار می‌دهی؟ آنجا که زورم به صداقت نمی‌رسید، این خوره‌ی رنجش هم سراغم را می‌گرفت و با خود می‌گفتم: بله حمید آقا، تو از همه‌ی جزییات رابطه‌ی من و خانواده‌ام باخبری و عمدا می‌آیی و از امتیازِ صاحب‌کار بودن، سواستفاده می‌کنی! حال که شاید اصلا اینطور نبود و درواقع ناراحتی‌های حل‌نشده‌ی گذشته بودند که سر از خاک بیرون آورده بودند و آزارم می‌دادند! آنجا یادِ این جمله‌ی کلیشه‌ای افتادم که : « همیشه راستش رو بگو حتی اگه به ضررت تموم بشه! صداقت، از خصوصیات آدم‌های بزرگه! » اما اینها همش روی کاغذ بود در مرحله‌ی عمل، به نیرویی فراتر از نیروی زمینی احتیاج داشت. لااقل برای من که اینطور بود.با همه‌ی این تفاسیر، گمان می‌کردم که این مسأله تمام شده و حمید دیگر از خیر این درخواست گذشته. همچنان سعی می‌کردم که یک سری حریم‌ها را بینمان حفظ کنم تا به یک همچو جایی ختم نشود. اگر هم قرار است بیشتر از این‌ها باشد، سعی کنم به برنامه‌های شخصی‌ام لطمه‌ای وارد نشود. زیرا که من تنها در آنجاست که باید فرمانبردار او باشم. به اصطلاح به او باج ندهم که در مغازه بیشتر هوایم را داشته باشد! عزت نفس کجا می‌رود ها!؟ هنوز راه‌حلی برای صداقت پیدا نکرده بودم که روز موعود رسید. همین دیروز بود که او دوباره به من زنگ زد و درخواستش را تکرار کرد. از پررو بودن او، عصبی شده بودم! چرا دست‌بردار نبود؟ دوبار جوابِ نه شنیدن ( حال به هر روشی ) برایت کافی نبود که برای سومین‌بار پیگیر می‌شوی؟ گمان می‌کردم که دروغ، جوابگوی مشکل است اما انگار این‌بار پای خودِ صداقت درمیان بود و حمید را بهانه‌ای برای رودررو شدنم با خود، انتخاب کرده بود! این مرتبه ازش زمان خواستم تا با برادرم هماهنگ کنم. هرچه دعا بلد بود را بارها تکرار کردم. به بزرگترین منابع انرژی متوسل شدم تا کمکم کنند تا از این مرز بگذرم! هر ثانیه که می‌گذشت، هزارها تصمیم به ذهنم خطور می‌کرد که هیچکدام شباهتی با دیگری نداشت. چرا منی که ادعایم می‌شود مهارت بالایی در نوشتن و داستان‌سرایی دارم، زورم به صداقتی که مجموعا به ده کلمه هم نمی‌رسد، نمی‌چَربد؟ خود را می‌دیدم که دارم راستش را به او می‌گویم اما تنها برای چند ثانیه و بعد مانند هوای پاییزی که دَمی گرم است و دَمی سرد، پشیمان می‌شدم؛ درواقع می‌ترسیدم! من عادت کرده بودم که به دیگران باج بدهم. این ریشه‌ی بیشتر مشکلات من است و یک حقیقت محض است! گذشت و نگاهم به ساعتِ بالای گوشی‌ام افتاد. وقت‌کُشی فایده‌ای نداشت؛ باید جوابش را می‌دادم! این‌بار درخواست او برای شب بود و من بهانه‌ای نداشتم. توان اینکه تلفنی جوابش را بدهم را نیز نداشتم. گوشی را برداشتم و در پیام نوشتم: « دایی اوکی نشد. بحثمون هم شد با محمدمون! »