مارک تو با ما چه کردی؟

خب :)) این نوشته برای مقاله دانشگاه مون عه که در چند وقت آینده در مجله دانشکده کامپیوتر دانشگاه الزهرا چاپ میشه. یکم بیشتر، یکم کمتر. منم خواستم اینجا به اشتراک بذارمش.امیدوارم بخونید و لذت ببرید :)مارکی که با ما چنان کرد!در آن گیر و دار دوران اینترنت dial up و صدای نوستالژیکش به جرعت میتوان گفت اکثریت ما برای اولین بار مفهوم شبکه های مجازی رو با دیدن یا شنیدن در مورد فیسبوک بود که فهمیدیم. سایتی که به علت بیماری کوررنگی موسسش که فقط رنگ آبی را خوب میبیند، آبی رنگ است. جایی که با یک کلیک میشد از بچه همسایه تا هم کلاسی پیش دبستانی و دخترخاله خواهر زاده مادرتان را در آن پیدا کنید! فیسبوکی که پا به پای ما رشد کرد و این روزها میشود ان را به راحتی گانگستر اینترنت دانست. واقعیت این است که احتمالا تا سالها، طبق روال سابق، شرکتی نمیتواند حتی به گرد پای پادشاهی سه گانه ی مارک زاکربرگ یعنی - فیسبوک، اینستاگرام و واتس آپ - برسد. شگفت زده شدید یا از پیش خبر داشتید؟ بله! دیگر وقتی از فیسبوک صحبت میکنیم منظور ما فقط سایتی به آدرس facebook.com نیست! بلکه اشاره به یک امپراطوری داریم که حتی در ساخت پهپاد برای اینترنت رسانی به مناطق محروم و تاسیس یک شهر برای کارکنانش هم دستی در آتش دارد!در این مقاله ما به خلاصه ترین حالت ممکن به بررسی "کتاب چهره"ی مشهور این دهه میپردازیم. سرک میکشیم در زندگی مارک ۳۵ ساله و چگونگی خلق حماسه اش، تاثیرات کارهایش، فراز و نشیبهای این راه و در پایان آینده آن.مارک الیوت زاکربرگ در روز ۱۴ می ۱۹۸۴ نیویورک در یک خانواده تحصیل کرده چشم به جهان گشود.علاقه شدید و استعداد مارک به برنامه نویسی از دوران کودکی پر واضح بود به طوری که در سن ۱۲ سالگی و با استفاده از BASIC موفق به ساخت شبکه ای به اسم Zucknet برای ارتباط با سایر اعضا خانواده در خانه و محل کارشان شد. زاکربرگ جوان همچنین قبل از ورود به دانشگاه برنامه ای طراحی کرد که مزاج موسیقی شما را تشخیص میداد و نمونه ای مبتدی و اولیه از Pandora امروزی بود که لازم به ذکراست مایکروسافت پیشنهاد یک میلیون دلار برای خرید این برنامه را داد که توسط مارک رد شد. و این آخرین باری نبود که زاکربرگ دست رد به سینه ی پیشنهادهایی چنین وسوسه انگیز زد.زاکربرگ در سال ۲۰۰۲ با به موفقیت به پایان رساندن دبیرستان، وارد هاروارد شد. او در بدو ورود به دانشگاه برنامه ای به اسم CourseMatch را ساخت تا دانشجویان بتوانند کلاسهای دانشگاهیشان را با توجه به برنامه بقیه افراد تنظیم کنند. بزرگترین سر و صدای او همچنین در هاروارد با سایت Facemash رخ داد. با این سایت که میشد جذابیت چهره دو نفر را با هم مقایسه کرد، زاکربرگ توانست اینترنت هاروارد را از کار بیاندازد. بزرگ‌ترین کسب و کار اینترنتی دنیا، فیسبوک، در یکی از اتاق‌های خوابگاه دانشگاه هاروارد توسط مارک زاکربرگ و دوستانش ادواردو سورین، اندرو مک‌کالم، داستین موسکوویتز و کریس هیوز بنا گذاشته شد. زاکربرگ بعدها در یک مصاحبه گفت‌:"در آن زمان همه نیاز به چنین شبکه ارتباطی را حس میکردند ولی چون اجرای این طرح برای دانشگاه زمان زیادی میبرد کسی از آن استقابل نمیکرد."اشخاصی که فیسبوک را مدیریت میکردند تا سال ۲۰۰۴، که مارک دانشگاه را ترک کرد تا تمام زمان خود را به سایت اختصاص دهد، در خوابگاه مانده بودند. این سایت در آغاز برای ارتباطات دانشجویان هاروارد، سپس باقی دانشجویان از دانشگاه های دیگر آمریکا و اروپا، دبیرستانها و این چنین مراکزی طراحی شده بود. تا سال ۲۰۰۶ که فیسبوک امکان عضو شدن را عمومی کرد. در این تاریخ یاهو و مایکروسافت پیشنهاد خرید سایت را مطرح کردند که رد شد و مایکروسافت توانست با ۲۵۰ هزار دلار ۱.۶ درصد سهم این شرکت را بخرد. در سال ۲۰۱۲ سهام فیسبوک به صورت عمومی قابل خریداری بود.سه پایه امپراطوری!به چنگ آوردن اینستاگرام و واتس آپ به ترتیب در سالهای ۲۰۱۲ و ۲۰۱۴ رخ داد.فیسبوک، اینستاگرام را در اقدامی جنجالی و بی سابقه به قیمت یک میلیارد دلار - که یک چهارم سرمایه آن زمانش بود - خرید. شبکه ای که پیشرفتش از آن دوران چشمگیر و در این لحظه - سپتامبر ۲۰۱۹ - در رتبه ۲۸ ام الکسا قرار دارد که نشان از برنامه دقیق فیسبوک در هنگام خرید آن را میدهد. همچنین این شرکت با خریدن واتس آپ در سال ۲۰۱۴ به مبلغ ۲۲ میلیارد دلار بزرگترین معامله خود را رقم زد. البته کاربران زیادی برای نشان دادن نارضایتی خود از این اتفاق از واتس آپ مهاجرت کردند ولی سیاست فیسبوک از آن دوران طبق قولهایش تا حال حاضر بر این بوده که این دو سرویس را تلفیق نکند تا هیچ چیز برای کاربرانش عوض نشود.رسوایی های فیسبوک که به سمع و نظرتان رسیده است؟ این شرکت هم البته مثل باقی شرکت ها و استارت آپ های جهان هیچ وقت بیست و چهار ساعت روزش را روی موج های مکزیکی نبوده!پرونده های قضایی که خود شخص مارک یکی پس از دیگری مجبور به دست و پنجه نرم کردن با آنها بود کم نبودند. که برای اطلاعات بیشتر پیشنهاد میکنم فیلم the social network ساخته دست David Fincher در سال ۲۰۱۰ را ببینید. گرچه زاکربرگ میگوید شخصیتش در این فیلم که اوایل استارت آپ شرکت فیسبوک را به تصویر میکشد، غیرانسانی توصیف شده اما فیلم به طور کلی قابل توجه است. ولی جدا از CEO شرکت، خود شرکت بارها و بارها متهم به دزدی اطلاعات مردم از طریق سایت فیسبوک و فروش آنان شد.شاید بهتر است از بیخیال پرونده های قدیمی و حوصله سر بر شویم و توجه مان را به پر سر و صدا ترین رسوایی فیسبوک بدهیم. رسوایی کمبریج آنالیتیکا!انتخابات ریاست جمهوری آمریکا را که پیش پایتان منجر به انتخاب شدن دونالد ترامپ شد را که به یاد دارید؟ کمبریج آنالیتیکا شرکت مشاور داده کاوی و تحلیل داده ای است که چندی پس از انتخابات شروع به فخر فروشی آن کرد که نتایج انتخابات را به نفع کاندیدای برنده مهندسی کرده. اما کسی از شیوه آنها خبر نداشت. تا اینکه کریستوفر وایلی، از کارکنان ارشد این شرکت، فاش کرد که آنان تستی شخصیت شناسی را با کمک فیسبوک در میان مردم آمریکا پخش کردند و اطلاعات ۵۰ میلیون نفر را "درو کردند". و شرکت فیسبوک با در میزان گذاشتن داده هایی که توسط لایک، اشتراک گذاری و کامنتها بدست آورده بود، باعث این شد تا این مرکز انتخاباتی بتواند مردم را دسته بندی کرده، بشناسد و به هرکدام طبق گروه شان مطالبی را نشان دهند که آنان را راضی به رای دادن به دونالد ترامپ کند! البته که فیسبوک پنج میلیارد دلار جریمه شد و پرداخت کرد اما درس عبرت نگرفت و به بهانه "تست هوش مصنوعی اش که اصوات را به نوشته تبدیل میکرد" شروع به شنود مکالمات کرد.بگذارید ساده بگویم. شبکه اجتماعی یعنی اطلاعاتی که شما از خودتان میگذارید. این برای داده کاوها یعنی شناخت شما و شناختن شما یعنی تاثیر گذاشتن بر مغز شما در راستای خرید محصولات، رای دادن به یک کاندیدا و یا عضو شدن در یک جهت سیاسی و اجتماعی. و فیسبوک ید طولایی در تلاش برای دستکاری غیرمجاز مغز مردم دارد!آینده فیسبوک اما با همه اخباری که از سقوط سهام آن در بازار و رسیدن تعداد کاربران آن به حد اشباع میرسد، روشن است. فیسبوک به عنوان قوی ترین غول دنیای شبکه های مجازی پیش میتازد و مارک زاکربرگ با پروژه هایی همچون ساختن پهپاد برای رساندن اینترنت به مناطق محروم و یا شهری برای خودش که در بالا اشاره شد، همچنین راه اندازی پول مجازی خود - کالیبرا - تا سال ۲۰۲۰ دست از رویا پردازی نمیکشد. فیسبوک در حال حاضر با ۲.۴ بیلیون کاربر فعال در ماه قصد عقب نشینی ندارد و میخواهد روز به روز خودش را گسترش دهد. حال باید دید که آیا فیسبوک میتواند جا پای جای گوگل بگذارد یا خیر؟