کوکِ ساعت •|×ملال×|•

بعضی ها خیلی خوب می‌توانند با زندگی یک‌سو و یک‌جهت شوند و خودشان را با ریتم حیات وفق دهند. بعضی‌ها می‌توانند از همان اوایل کودکی به آرامی خودشان را به دست دنیا بسپارند و هم‌راه و هم‌گام با آن پیش‌بروند. به وقتش جدی باشند و به وقتش عصبانی شوند و به وقتش آرام و مهربان باشند. بعضی ها می‌توانند خوب‌نقش بازی‌ کنند و با اطرافیانشان هم‌ساز و هم‌آواز شوند اما من نه من عادت کرده‌ام متفاوت بیاندیشم متفاوت عمل کنم و متفاوت زندگی‌ام را بسازم. و به راحتی نظرم را بیان کنم و از هر چه در گذشته بهم آموخته‌اند فراری باشم. من از آن‌چه می‌شنوم همانی را انتخاب می‌کنم که با آن متفاوت‌تر به نظر بیایم و از هر آنچه می‌بینم آن چیزی را به عنوان دریافت ذهنی برداشت می‌کنم که منطق‌ام بگوید این نیز می‌تواند درست و متفاوت و نو باشد. اما صبر کنید فرزند زمان حال بودن فرزند امروز روز بودن آیا مستلزم همین تفاوت نگاه نیست؟ و آیا همین تفاوت، منشاء یگانگی و یکپارچگی نسل امروز نخواهد بود ؟ و به زبان ساده ما نیز همچنان متوهم هستیم. توهم متفاوت بودن! درد هایمان لذت هایمان پیروزی و شکست‌ هایمان و حتی و حتی دوست‌هایمان و دشمن‌هایمان همه متفاوت هستند و انگار دنیا برای ما است و فقط ما هستیم که کارگردان این دنیا هستیم و افراد دیگر، تن های دیگر؛ بازیگرانی هستند که فقط برای تکمیل فیلم ما بر روی صحنه آمده‌اند. این‌طور نیست؟ و یا هر شکلی از آن که ما مرکز جهان باشیم و بقیه آدم های به دور این مرکز دایره‌وار در حال چرخیدن؟ کما‌اینکه اینطور نیست. همه خواهان تفاوت در پوشش و در تفکر و در بیان و در رفتار خودشان هستند اما با یک نگاه تیز‌بینانه می‌فهمیم که همه ما آدمیان شبیه هستیم. از نسل های پیشین تا هم‌اکنون. امروز که دیگر روز پیش تمام شده است به سراغ دیروز می‌رویم. دیروزی که گذشت داستانی است که با پرده سفید اتاقم شروع می‌شود. پرده سفیدی که باد آن را تکان می‌دهد. همراه طلوع آفتاب، صدای مرغ‌و‌خروس همسایه بغل، غارغار یک کلاغ، بوی تازگی سر صبح، صدای فیس‌فیس آبی که تا لحظه‌ای دیگر به جوش خواهد رسید. صدای تق‌تق تخت پدر که چیزی نمانده تا برای کمک مرا بخواند. و در نهایت صدای ویز‌ ویز یک حیوان موذی که از دیشب توی اتاقم پرسه می‌زند و به دلیل تاریکی اتاق هنوز به‌ چنگم نیافتاده است. همراه همه این ها، «ملال» در همین حوالی حس‌می‌شود و مشاعرم وجود آن را می‌فهمد ملال، این موجود سیاه چشم و سیاه پوست، از مدتی است بر زندگی‌ام چنبر زده است و تمام تصمیم گیری هایم را دچار لغزش و نوسان می‌کند. گاهی هست و گاهی نیست اما امروز به تمامی و با جمیع مجاری تنفسی و شنوایی و لامسی و دیداری و چشایی درک و لمسش می‌کنم آری ملال به دستگیره در اتاقم آویزان است. ملال، این قطعا اولین باری نیست که این احساس در دنیا به ثبت می‌رسد . ملال می‌تواند کلافگی ذهنی باشد و ما بار‌ها شاهد این ملال بوده‌ایم و این عجیب نیست. ‌ملال برای من همین ملالی است به رنگ خاکستری که به دستگیره در اتاقم آویزان است و هنوز چپکی و یک وری نگاهم می‌کند . اینترنت را روشن می‌کنم و می‌پرم پشت سیستم تا ببینم چیزی که خواهانش بودم را دانلود کرده است یا نه. ویندوز آن‌چنان به آرامی بالا می‌آید و آن لودینگ مسخره هی می‌چرخد که فکرم را منحرف کرد و از این کار منصرفم ساخت پس رفتم تا دست و صورتم را بشورم. در راه ملال پا به پایم می‌آمد از روی دستگیره در بلند شد و پرید بر کول و شانه ام و دست هایش را مانند کودکی دور سرم حلقه کرد و لبخندی به لبانش نشاند . صورتم را که شستم تصویر خودم را با آن ملال بر روی کولم در آینه دیدم . « هر روز بزرگ تر می‌شود » زمزمه‌وار جمله ده سال پیش به یادم می‌آید. تکرارش می‌کنم امروز قطعا معنی اصلی‌اش را از دست داده است. هر روز بزرگ تر می‌شود هر روز قد می‌کشد و هر روز چاق‌تر و فربه تر خواهد شد اما امروز که دیگر بزرگ شدنم دست خودم هست این جمله معنای عادی خودش را از دست داده است. طولی نمی‌کشد که از خانه بیرون می‌زنم وقت کار است. وارد فروشگاه می‌شوم عده ای آشنا و نا آشنا ( اکثرا همه همکار هستند این وقت صبح ) سری به نشانه سلام و احوال پرسی تکان می‌دهند و من نیز به تقلیدی طوطی وار اما از روی احترام بسیار برای همشان سر تکان می‌دهم اساسا می‌دانم که من از همه‌شان بهترم باری چون کار و پیشه همه‌مان یکی‌ایست نمی‌دانم چقدر درست می‌گویم . تا طبقه چهارم را با پله های برقی می‌روم نگاهم خیره است به پله های متحرک که یکی پس از دیگری به مقصد می‌رسند و تمام می‌شوند و می‌روند که دوری دیگر بزنند و باز پله پشت سر آن! چقدر تا به امروز دور زده‌اند و چقدر مرا از این طبقه به آن طبقه برده‌اند و چقدر به مفید بودن برق پی‌برده ام و چقدر به تمایل آدمی به تنبلی و چقدر افکار در هم‌تنیده صبحگاهی . چه چیزی را به چه کسی باید گفت و چه چیزی را هرگز نباید گفت. چه در‌خواستی را باید قبول کرد و چه درخواستی را هرگز. چه آدمی را با روی منبسط فراخواند و چه آدمی را با روی منقبض. و یه عالمه چه‌های دیگر که همراه تک تک این پله هایی که به مقصد می‌رسند در ذهنم به ثانیه‌ای ساخته و سپس نابود می‌شوند. ذهنم به مسیر صبح‌گاهی عادت کرده است و این‌طور است که بدون آن که بدانم به مقصد می‌رسم، به مقصد می‌رسم و تازه زمانی که در اتاق دفترم را می‌بندم و صدای آن از تمام مجرا های گوشی و مغزی عبور می‌کنند تازه باورم می‌شود که بیدار شده‌ام. تا قبل از آن نه مثانه ام پر می‌شود و نه معده ام خالی - طبقه چهارم ! این صدای دلینگ‌دلینگ همراه این عنوان « طبقه چهارم! » از در آسانسوری که همین‌اکنون باز شده است به گوشم رسید. نوری عجیب از داخل آسانسور به بیرون تابید. ملال با آن دست و پای بی‌ریختش جسته و خیز‌زنان و به هر شکلی که می‌توان تصور کرد راه می‌رفت و به سمت من نزدیک می‌شد. سینه‌خیز می‌آمد می‌نشست و سپس با تکان دادن کل وجودش می‌آمد و گاهی قل می‌خورد و گاهی از روی شکم خودش را می‌مالاند تا به من و یقین دفتر اتاقم نزدیک شود. با آن همه دستک و پایک‌ ای که داشت و همگی هم به مانند تمام پشم و پیل هایش سیاه و کدر بودند به زحمت هر چه تمام اما با پیوستگی آنچنان خودش را می‌رساند. در مسیر یک جایی از روی کول و شانه ام افتاده بود و یا فراموشش کرده بودم. و او با آسانسور آمد. روزی که تمام نمی‌شود نه نه اشتباه نشود اشاره به هیچ تاریخ تقویمی مشخصی نمیکنم دقیقا آن روز بود که ملال را دیدم . پشت پرده سفید اتاقم و پشت پنجره کدر آن یک مردی بود که داشت به سمت خیابان حرکت می‌کرد. خیابان رجایی ! یک قطعه زمین لخت و صافی بود و فقط یک جاده دراز باریک به قطر دو تا پراید کنار هم وسط این همه فضای بی‌کران سفید. نور سحر‌گاه به کل این دشت می‌تابید. سطح صاف صیقلی خیابان از دور انعکاس نور داشت. سراب بود. توی جاده سراب بود اما دشت خالی خالی نبود شهرک صنعتی بود . گله به گله سوله و کارگاه بود پشت سر و جلوی روی ماشین های هیژده چرخ یکی‌یکی جنس بار می‌زدند و می‌رفتند. سبقت ممنوع بود . یک قانون نانوشته ولی بسیار مهم: از روی جاده خاکی کسی عبور نمی‌کند! و اگر راننده ای این‌کار را می‌کرد گرد و خاکی بلند می‌شد که تا مدت زیادی به زمین نمی‌نشست . هوا جریان کمی داشت و این علت اصلی آن بود . مرد که دکمه های پیرهنش را باز می‌کرد و آن را بر شانه هایش می‌گذاشت همزمان به افق نگاه می‌کرد و ساعت احتمالیه طلوع افتاب را تخمین می‌زد حسابی پکر و خسته بود از یک طرف با هزار امید و ارزو از گله جدا شده بود و سهم خودش را به حسن بخشیده بود و حساب هایش را پاک پاک کرده بودتا یک چیزی بعد از سه سال کار کردن و چراندن و جمع کردن نصیبش شود و حالا بیایید یک کار یک‌جایی پیدا کند. به قول خودش وقتی مدام این‌ور و آنور بروی روزت به شب نمی‌رسد و این کلافه ات می‌کند. در واقع ملال را می‌گفت. ملال نیز به مانند سگی ولگرد که تازه از خواب سحرگاهی اش بیدار شده باشد ارام ارام و سپس دوان دوان اما همراه سکونی سنگین و ارامشی دلهره آور به سمت مرد نزدیک می‌شد. آری به راستی دچار شده بود. به مرض تحمل نکردن فضای های گوناگون. خودش به حسن می‌گفت انگاری خاری به پاته و همش بدو بدو می‌کنی که دردشو حس نکنی ولی نمی‌دونی که بیشتر داری فرو می‌کنیش به پات. حسنم اون شب زده بود زیر خنده و گفته بود سهمتو بفروش برو یک جا خارتو در بیار . این شد که فکر اصلی فروش نصف گله به ذهنش خورد و گفت بالاخره یک کفاشی یا نجاری پیدا میشه که نیازی به دستای بزرگ ما پیدا کنه دیگ. دستاش انقدر بزرگ و خشن یود که بچه های کوچیک از دست دادن باهاش دوری می‌کردند. و این شد که به یقین رسید و قبل از عزیمت با دست خالی ( که همش می‌گفت با دست خالی که نمیشه ) دست به فروش نیمی از گله زد و نیمی دیگر را به امانت نزد برادر نگه داشت و خیلی دقت می‌کرد تا گوسفند هایی را از هم جدا نکند که بهم احساس دارند و همیشه متنفر بود از قربانی کردن گوسفند هایی که هنوز دل‌بستگی هایی حسی دارند ولی کل روستا به این مسخره بازی هایش می‌خندیدند. حساب جیب خالی‌اش را می‌کرد اما حساب ملال را نکرده بود. و نمی‌دانست خواهد آمد و خواهد نشست بر قدم هایش و همان‌جا جا خوش می‌کند تا وقتی که با «نه» ها رو‌به‌رو شوی. بحث ما معضل کار پیدا کردن نیست اما قطعا از همه جا نه شنید. اما علت‌ آن نه کمی کار بلکه خوش‌خیالی و سپس لباسی کهببرای او دوخته نشده بود و ربطی به یک دله به دریا زدن داشت. اما هنوز باید تلاش می‌کرد و جاده درازی که انتها نداشت را پیش چشم دید و از روی همان جاده شروع به رفتن کرد. جاده باز به شهر می‌رسید و باز به شهر های دیگر و کار پیدا می‌شد و مرد نگران این نبود. اما ملال که کوچک و فرز و چالاک بود در طول مسیر داشت بزرگ می‌شد. ملال ملال ملال این خودش ملال‌آور است که در مورد ملال حرف زده بشود اما کار های سنگین را پس چه کسی باید انجام دهد؟ به شما خواهم گفت که این جستار در مورد چه روزی بودروزی که نمی‌خواهد تمام بشود از تمام شدن می‌گویند از اینکه یکی از ترس های مهم ما ترس از مرگ است تصور کنید گم شدن مادری پیر را که باعث می‌شود لحظه‌ای همه ی خانواده به ترس بیافتند هر کس که می‌گوید پس مادر کجاست به ذهن اطرافیان این سوال متبادر می‌شود که آیا مادر مرده است؟ آیا مادر الزایمر گرفته است و خودش را گم و گور کرده است؟ آیا مادر به آهستگی از میان ما رخت بر‌بسته و آیا فرشته مرگ اینطور بال هایش را به نرمی بر روی مادر پهن کرده است؟ نه او هنوز هست هنوز نفس می‌کشد و هنوز مرگ به سراغ او نیامده است. اما کلمه «هنوز» به این اشاره دارد که در آینده ای نزدیک این اتفاق حتمی‌ است. دایی مصطفی ساکش را جمع می‌کند و می‌گوید امروز دیگر روز منم است روزی که می‌خواهم نشانش دهم چیزی بی‌جواب نمی‌ماند وانگهی اگر نتوانم مصطفی پلشت نیستم. «پلشتی» در عین این‌که یک صفت بد و مضموم است اما دایی آن را برای خود خوب می‌پسندید و هر جایی که اسم اش را با پسوند پلشت می‌شنید برق شادی آشنایی در چشمانش موج می‌زد. علتش این است که می‌داند چقدر بودنش حال دشمنانش را بهم می‌زند چقدر می‌تواند جلوه کریه و تابلو آدم های دو‌ روی را لو بدهد و به قول خودش پته‌شان را روی آب بریزد. اینطوری دایی مصطفی خودش را دوست دارد دیگر. می‌شود گفت اون روز این جمله را فریاد زد : کارشو می‌سازم و با عصبانیت هر چه تمام تر لباس مخصوص کارش را از روی گَل دیوار برداشت و با پا محکم به در کوبید و با این رفتار آخر به زن‌دایی هشدار داده بود که آری دقیقا شوهرت، پلشتی را امروز به تن کرده است تا دمار از روزگار فرد « دشمن » خاطی را در‌آورد و به همه نشان دهد کیست و چیست تا کسی دیگر جرأت نکند تا ... می‌رود و در گاراژ را باز می‌کند در گاراژ لِم خاصی دارد و باز کردنش کار هر کسی نیست باید اول با شانه هایت یک هل کوچکی بدهی و سپس تنه‌ات را همراه ضربه‌ای تکانه‌ای حواله در کنی تا در به بیرون باز شود و این جاست که صدای بدی از آن بلند می‌شود و همسایه پیر را در خواب صبحگاهی بعد از نماز صبح می‌رنجاند. روزِ تازه، شروع شده است و مرد می‌خواهد که از خانه به در رود و این صدا صدای ساعت ۸ صبح است. با اولین استارت، ماشین غول پیکر دایی روشن می‌شود و این ماشین غول پیکر که اسمش را سوپور محله آق‌مشتی‌رضا گذاشت است در اکناف و اطراف به همین نام معروف گشته است و صدای مزخرف استارت زدنش که بلند می‌شود همگی دادشان بلند می‌شود که غول پیکر را جمع کن و برو و باز بعضی ها بی شاخ و دم بهش می‌گویند که این را نمی‌دانم چه کسی نام‌گذاری کرده است. در کل، محله‌ی نام‌ها و لقب‌هاست و هر کس به فراخور سواد و منش و تو دل برویی بودن می‌تواند بر کس ها و نا‌کس ها ( اشیاء) نام‌گذاری کند و بقیه هم به فراخور خوب چرخیدن در دهان و خوش آهنگ بودن کلام آن را تکرار می‌کردند تا به عادت همگان در بیاید و نامی آشنا باشد بر هر کسی که در این جا زندگی می‌کند. داستان سوپور هم این بود که دیروز آمده بود همین جا و داد و هوار می‌کشید که چرا این غول پیکر را تعمیر نمی‌کنید که اینطور از خودش آت و اشغال نریزد و مادر که معلوم نبود امروز کجا رفته است و همگی در به در دنبالش می‌گشتند زده بود زیر خنده و گفته بود که خودش نیز مانند ماشین غول پیکرش آت و اشغال می‌ریزد و این شد که اسم غول پیکر و دایی و پلشتی با هم عجین شدند. مادر از مصطفی بیزار بود یعنی بیزارش می‌کرد و یا کرده بود نمی‌دانم هر کسی اگر از صبح تا شب داد و فریاد کند و شاخ و شانه بکشد و زور بازو نشان دهد و توپ و تشر تو خالی سرت سوار کند هر کسی جز مادر گور‌به گوری هم که بود گم و گور می‌شد و یا حرف و حدیث او را پیش چشمش کوچک می‌کرد و دم صبح وقتی مصطفی گفت که کارش را یکسره میکند بقیه اهل خانواده دایی نفهمیدند منظورش چیست آیا با مادر و رفتار های بچگانه‌اش که هر روز صبح زود به جایی می‌رفت و همه را نگران می‌کرد و سپس در پی بیدار کردن احساس ترحم و مظلوم نمایی آه و ناله می‌کرد که شما مرا فراموش می‌کنید. آیا با این میخاست بجنگد ؟ ملال می‌دانست که مصطفی کار چه کسی را می‌خواهد یک‌سره کند می‌خواهد برود و پول چک‌اش را نقد کند و مادر را از این خانه کوفتی بکشد بیرون و بگذارد پیرزن آخر عمری را زیر سقفی بلند‌تر زندگی کند زیر سقفی سفید‌تر و بدون ترک. مادر گرچه بار‌ها به او گفته بود که همین خانه با تمام ایراداتش و با تمام سر و صدای های همسایه هایش همچنان بوی شوهرش را می‌داد انگار کن که ترک های خانه را ترک های کف پای پدر می‌دید. پدری و یا همان شوهری که خودش با دست های خودش آن را می‌شست و با لبخند رضایت اینکار را می‌کرد. گرچه هیچکس او را حمایت نکرد . ملال می‌دانست و ملال این‌جا یعنی دیدن سفره‌ای جمع نشده که از نبود مادر هنوز بشقاب و لیوان های کثیف بر آن مانده باشند و پسری که این صحنه را می‌بیند و می‌رود به جنگ مادر یا همان نقد کردن چک‌اش اما مادر کجاست ؟ ماسک زده سوار بر تاکسی و هموار بر روی جاده ای دراز و باریک که من می‌خواهم همان جاده ای باشد که ملال را وسط آن دشت ساعت صبح‌گاه توصیف کرده بودم و دو داستان را بهم بچسبانم داخل تاکسی راننده گفت : جهل ، جهل است که تبدیل به بیماری شده است. با این حرفش یاد حرف نویسنده‌ای افتادم. اما کدام نویسنده نمی‌دانم. اما بیخیالش مگر نویسنده نمی‌تواند در ذهن من تبدیل به راننده تاکسی شود ؟ که در حال چسباندن دو قطعه پازل داستان من بهم‌دیگر است؟ مادر ماسک را پایین کشید و نفس را به راحتی به بیرون داد و در حالی که قیافه مظلوم نما به خود می‌گرفت و اشکش از چشمانش جاری می‌شد شروع کرد به تعریف کردن داستانش که چقدر فلان و بهمان ... گفتم من یاد گرفته‌ام متفاوت باشم و این را می‌دانم که همگی می‌خواهند متفاوت باشند و این چیز تازه ای نیست اما مگر همه متفاوت نیستند ؟ مگر هر کس داستان خودش را ندارد ؟ مگر هر کس سرنوشت خودش و راه خودش را دنبال نمی‌کند ؟ آن کس که صبح زود بیدار می‌شود که به سر کار برود با صبح کسی که می‌خواهد از بازداشت‌گاه روانه زندان اش کنند یکی است ؟ این توهم متفاوت بودن را همگی داریم و همین نشانه یکی بودنمان است. و از آن جایی که همیشه متن های خیلی خوب و منطقی همه چی را به رسانه ها ختم می‌کنند من هم می‌خواهم بگویم رسانه ها با حقنه کردن به `متفاوت بودن` برای `بهتر دیده شدن` را تبلیغ می‌کنند اما به واقع مساله شخصی خودم این نیست اتفاقا باید متفاوت بود و متفاوت زندگی کرد تا زندگی بهتری به سراغمان بیایید اما تفاوت نه در ظاهر و حتی نه در باطن فردی بلکه تفاوت در نوع نگاه به زندگی زندگی با عزت یا زندگی با حقارت ؟ و هر تفاوتی به زندگی با عزت منتج نخواهد شد پس اصل مهم چیست ؟ مهم این است که متفاوت باشیم اما نه در باطن و ظاهر و یا لباس و معنی بلکه در حقارت و عزت و باید برای رسیدن به این واقعا تلاش کرد واقعا خوب بود و واقعا به دانش و فرهنگ خودمون اعتلا ببخشیم و واقعا ادعا کنیم که متفاوتیم ! این هم یک رسانه است دیگر، و شاید دارد مفهوم غلطی را به زور تحمیل می‌کند اما ملال همچنان زنده است و بین داستان هایمان می‌چرخد. چه بخواهیم و چه نخواهیم پس مواظب باشید !