غرابت زندگانی یا: همه‌ی اینها چه معنی می‌دهد؟

همه‌ی این‌ها چه معنی می‌دهد؟دور و اطراف را که نگاه می‌کنم با انبوهی از اطلاعات و مفاهیم و وقایع و اشخاص و فرآیندها روبرو می‌شوم. اولین سوالی که به ذهنم می‌اید همین سوال است. همه‌ی اینها چه معنی می‌دهد؟بعد از کمی فکر کردن یادم می‌آید فیلسوف‌ها بر این بودند که پاسخی درخور این پرسش پیدا کنند. ولی چه کرده‌اند جز اضافه کردن بر انبوه و پیچیدگی همان کوه بلند اطلاعات؟باید دید این ازدیاد و پیچیدگی که موجب سردرگمی ما می‌شود به نفع چه کسانی‌ست؟ چه کسی از نمایان شدن حقیقت متضرر می‌شود؟ و آیا اصلا نیازی به کشف حقیقت داریم؟ آیا همین کافی نیست که مخالفین ظهور حقیقت را بشناسیم؟ به عنوان مثال ما نمی‌دانیم در صحنه‌ی سیاست چه کسی حق است، و شاید اصلا نتوان فهمید. ولی شناسایی افرادی که بر پیچیدگی سیاست پافشاری می‌کنند به مراتب راحت‌تر است.از بحث فلسفی‌مان دور نشویم. به نظرم شاید دلیل این که انسان هیچ‌گاه به «معنای» جهان و خودش دست نیافته است و باز به نظر خودم احتمالا هیچ گاه دست نخواهد یافت می‌تواند این باشد که معنا چیزی‌ست ساخته‌ی دست بشر و بشر ساخته‌ی دست دیگری. یا بهتر است بگویم در رابطه انسان و معنا، انسان علت و معنا معلول است، و بشر نیز خود معلول علت دیگری‌ست که برای انسانِ اهل استدلال ناشناخته است. حال چگونه می‌توان بشر را، که علت است، در معنا که معلول است گنجاند و به معنای انسان رسید؟ منظورم از معنای انسان هویت او و هدف از وجود اوست. گویی بخواهی کل را در جزء بگنجانی. یا بخواهی کل را به وسیله‌ی جز‌ٰء توصیف کنی.پس این میل به فهم معنا از کجا نشئت گرفته است؟ این یک «میل» بود که ما را به سمت معناگذاری هر چیزی سوق داد. مفهوم این میل چیست؟ باز به نقطه‌ی اول رسیدیم. به راستی که انسان سرگردان و از همه جا بی‌خبر پا به عرصه‌ی وجود گذاشته و همان گونه هم اینجا را ترک می‌کند. یک موش آزمایشگاهی که داخل قفس دوار می‌دود بدون آنکه بداند چرا و روزی او را از قفس بیرون خواهند برد؛ باز بدون آنکه بداند چرا.حال چه باید کرد؟ عده‌ای می‌گویند مفهوم زندگی قابل درک است ولی بسیار سخت به دست می‌آید و «کآن را که خبر شد خبری باز نیامد.» دو حالت دارد:‌حالت اول: کسی که چنین حرفی می‌زند خود خبردار نیست؛ پس از کجا چنین حرفی می‌زند؟حالت دوم: خود خبردار است و این خبر را به ما می‌دهد؛ پس گفته‌ی خود را نقض میکند.دسته‌ی دوم بر این باورند که زندگی هیچ معنا و مفهومی ندارد و سراسر پوچ است. باورش برای من سخت است. مگر می‌شود این همه تشکیلات بدون پشتوانه‌ی مفهومی، باطل و شانسی باشد؟ و اگر چنین است چرا به خود زحمت بیان چیز عبث را می‌دهند. با فرض پوچ بودن زندگی تمام جزئیات آن نیز پوچ می‌شوند از جمله سخن گفتن در مورد زندگی.دسته دیگری اقرار میکنند که حیات به خودی خود معنا ندارد و از آن باید لذت برد و خود به آن معنا داد. چطور چنین یاوه‌ای را قبول کنم؟ مگر می‌شود به چیزی معنا داد؟ فرض کنیم شخصی شئ غریبی را به دست خود ساخته و به ما می‌دهد از او میپرسیم این چیست؟ چه کاربردی دارد؟ اصلا برای چه به من داده‌ای؟ او جوابی نمی‌دهد. یا شاید آن شخص را اصلا نمی‌شناسیم و قبل از این که این پرسش‌ها را از او بکنیم، از دسترس و دیدرس ما خارج می‌شود. آن موقع می‌شود گفت خودت به آن معنا بده؟ وقتی نمی‌دانم هدف از ساخت و اهدای آن چیست، اگر خود به آن مفهومی نسبت بدهم کاری دور از خرد کرده و غرض شخصی‌ام را به آن تحمیل کرده‌ام و بسیار ممکن است اشتباه کرده باشم. در این‌ شرایط اگر عاقل باشم احتمال دارد آن را به عنوان یک شئ غریب نگه‌دارم و یا به دور بیافکنم. زندگی هم چنین است. حال سوال این است که به عنوان یک شئ غریب نگهش داریم؟ یا به دور بیافکنیم؟ عقل سلیم می‌گوید نگهش دار شاید یک روز معنا و هدفش را فهمیدی. ولی تا آن موقع باید رنج غرابتش را تحمل کنیم، و ای بسا که عمرمان تا آن زمان مجال ندهد، مانند همه‌ی پیشینیانمان. انسان هزاران سال است که به زندگی مفاهیم مختلف نسبت می‌دهد بدون هیچ نقطه‌ی اتکایی که بشود به چهارمیخ منطق کشیدش. فقط تعداد اندکی غرابتش را می‌فهمند و بعد، یا تحملش می‌کنند و یا نابودش می‌کنند.