زن و مسئولیت اجتماعی

هو العالممریم ملکیدر مطالب گذشته به موضوع زن و جایگاه انسانی او در اسلام و همسانی زن در همه زمینه های انسانی با مرد و همچنین حجاب از دید اسلام و در جامعه پرداختیم. موضوع دیگری که که در دنیای امروز یک زن با آن درگیری دارد، مسئله استقلال مالی است، که از منظر دین متعالی و متعادل اسلام می‌خواهیم آن را بررسی کنیم:ابتدا قبل از هر چیز با نگاه کوتاهی به قرآن و تدبرات آن برای زن به کلمه مهریه میتوان رسید. قرآن رموز فطرت بشر را با کمال دقت رعایت کرده است و با شناخت فطری این دو جنس نقش خاص آنان را در مساله عشق در نظر گرفته است. قانون مهریه برخلاف برخی انحرافات تفسیری به معنی خرید و فروش نیست ،برای همین ائمه به میزان کم آن توصیه بسیاری کردند. مهریه در واقع نشانه آن است که عشق از ناحیه مرد آغاز شده است و زن پاسخگوی عشق اوست و مرد به احترام او هدیه ای نثارش میکند.در واقع زن از نظر اسلام حق کامل استقلال مالی دارد و مرد ذره ای نمیتواند بدون اجازه اش در ثروت زن تصرف کند . علاوه بر این اسلام کار را برای زن کاملا مشروع و مجاز میداند ، ولی با توجه خصوصیات فطری خاص ، لطیف و مدبرانه و ریز نگری های زیبا در آفرینش او، بیشتر وظیفه تربیت و آموزش و رشد فرزندان را برای او قرار داده است و برای رفع احساس نیاز مالی زن ، پرداخت نفقه مرد به همسرش را واجب می کند.در حالی که در صفحه ۳۲۶ کتاب قانون مدنی ایران، عنوان میشود همین استقلال و عزت مالی برای زن در یونان ، رم و انگلستان تا سال ۱۸۷۰ وجود نداشت و زن موجودی محجور و محو در شخصیت همسرش بوده است و مرد به راحتی میتوانسته اموال زن را در اختیار بگیرد.اما چرا اروپایی ها راضی به تغییر قوانین خود و دادن استقلال مالی به زن شدند!؟از سر احترام و رسیدن به فهم درست شخصیت زن؟ویل دورانت در کتاب خود اینگونه مینویسد:«این واژگونی سریع از عادات و رسوم ها ،از فراوان شدن ماشین الات در عصر صنعتی است؛ در واقع آزادی زن غربی از انقلاب صنعتی شروع شد .تا پیش از آن کار در انگلستان برای مردان هم اندک بود اما بعد از این انقلاب و کمبود نیروی کار مجلس عوام قانون کار و استقلال مالی را برای زن وضع کرد و سرمایه داران انگلیسی برای نفع مادی خود زن را به این سمت بردند و این قدم را برای او برداشتند. و بعد با ادعای آزادی برای زن این کار خود را در همه دنیا اعلام نمودند.»اکنون اما خود محققان غربی کار سنگین را به دلیل شخصیت زن برای او نامناسب میدانند؛ انجام برخی از کارها به دلیل تفاوت جسمی که بین زن و مرد وجود دارد دشوار است. به دلیل قدرت بدنی کمتر در زنان ، ممکن است هنگام انجام کارهای طولانی مدت و سنگین فیزیکی ، فشار فیزیولوژیکی خطرناک و ناخواسته ای را تجربه کنند. ( page34 Ashworth.et al.، 2004)اما اسلام ۱۴۰۰ سال پیش از غرب ، قانون استقلال مالی را گذاشته بود. در واقع قرآن زن را همانند مرد در اموال خود ذی حق میداند.«...که هر یک از مرد و زن از آنچه اکتساب کنند بهره‌مند شوند. و هر چه می‌خواهید از فضل خدا درخواست کنید نه از خلق، که خدا به همه چیز داناست.» (سوره نساء،آیه ۳۲)دین میخواهد که مرد و زن در روابط و مناسبات اجتماعی خود در چارچوب نیاز‌های طبیعی و فطرتی عمل کنند.اسلام زن را به کار مناسب و فعالیت با نشاط در جامعه اش که متناسب با حیا و مقام اوست دعوت میکند و نقش بالاتر اموزش و مادری را نیز برای او با توجه به خصوصیاتش در نظر میگیرد.امام خمینی در این باره میفرمایند؛«...زن، امروزه علم را فرا می گیرد و به دانشگاه می رود، و مدرک تحصیلی عالی را در همه زمینه ها به دست می آورد. پس آیا سزاوار است که زن در منزل بماند و تنها به کارهای خانگی و معمول مشغول شود؟ اسلام کار کردن را بر زن حرام نکرده و نخواهد کرد، حتی اگر زن دارای املاک و ثروت دو برابر مرد باشد. از سوی دیگری، مسئولیت تأمین بودجۀ خانواده را از دوش او برداشت، و هزینه و مخارج زندگی او و فرزندان او را به مرد واجب کرد، زیرا طبیعت؛ مسئولیت نسل سازی را به عهدۀ او (زن) واگذار کرده است...»در ادامه نیز چنین میفرمایند؛« نقش زن در جامعه به مراتب بالاتر از نقش مرد است، چرا که زن علاوه بر فعالیتهای متعدد که در زمینه های مختلف انجام می دهد، نقش خود را در پرورش و تربیت قشرهای فعال و باانگیزه به نحو احسن ایفا کند، افزون بر فعالیت‌های اخلاقی و خدمات ارزشمند که به محرومان و آوارگان ارائه می کند، پس همین خاطر بود که انبیا (علیهم الاسلام) بر نقش زن تأکید می کردند، چون می خواستند زن جایگاه مناسب خود را در تربیت و پرورش جامعه بگیرد، ولی مخالفین نظام اسلامی همواره تلاش کردند، کشور را از استعدادها و امکانات و اخلاق اسلامی خود محروم سازند، و آن را به سوی مراکز فساد بکشاند. با این همه زن مسلمان هنوز در بعضی از کشورهای اسلامی حقوق خود را مطالبه می کند؟ این امر به ما نشان می دهد که این کشورها از عقب ماندگی رنج می برند و از قرآن جز رسم الخط و تصویر آن چیزی نمی دانند، و نماز را به عنوان، ورزش و روزه را به عنوان رژیم غذایی می دانند. بنابراین، باید به علوم دینی و به علم قرآنی بازگشت تا نفسها و دل ها تغییر یابد و عقلها با شعور و با احساس باشند، چرا که عزت انسان، حیثیت، احترام و اعتبار او و نگهداری حقوق او در گرو دین اسلام می باشد.»اسلام اینگونه جواب تمام شبهات را در دنیای کنونی میدهد و پیشرو بودن خود از فهم دقیق فطری انسان نسبت به غرب، به رخ همگان میکشد.