طرحواره شکست چیست؟

چرا بعضی از افراد دائما در کار و تحصیل خود شکست می خورند یا اینکه با وجودی که فرد موفقی هستند همیشه خیال می کنند که آدم بازنده ای هستند؟ با وجودی که دوست دارند موفق شوند اما احساس می کنند نمی توانند؟این موضوع به«طرحواره شکست و بی کفایتی » برمی گردد، اما طرحواره شکست چیست؟کسانی که گرفتار طرحواره شکست هستند، ممکن است که به ما بگویند که من مدت بسیار زیادی هست که تصمیم گرفتم که به درمانم ادامه بدهم و یا درمانم را شروع کنم یا به یک روانشناس مراجعه کنم اما دائماً نمی دانم به چه دلیلی این تصمیم را به تعویق می انداختم.ممکن است که احساس افسردگی کنید به خصوص وقتی که می‌بینید که هم‌سن و سالان و دوستان قدیمی شما جایگاهی به دست آورده‌اند و شما هیچ پیشرفتی نداشتید سال‌ها از عمرتان گذشت و دستاورد زیادی نداشتید، ممکن است که سال‌ها مشغول به یک کار باشید و در کار خود هیچ پیشرفتی پیدا نکرده باشید بعضی از افراد هم با وجود اینکه افراد موفقی هستند همچنان حس شکست خوردگی دارند.فرار از طرحواره شکست چیست؟گاهی هم ممکن است که بخواهید از فرار استفاده کنید، مهارت‌های جدید را یاد نمی گیرید، تقاضای ارتقاء شغلی نمی‌دهید، هدف‌گذاری نمی‎کنید و چون این کارها را نمی‌کنید عملا شکست می خورید و با این کار عملا طرحواره خود را تقویت می‌کنید، زیرا موفقیت لازمه روبرو شدن، چالش، مبارزه، اشتباه کردن و تصمیم گرفتن است.فرار عملا جلوی موفقیت‌های شما را می گیرد، شما برای اینکه مهارت‎های خود را افزایش بدهید کاری انجام نمی ‎دهید و دست روی دست می گذارید و از فرصت‌های شغلی استفاده نمی‎کنید، استاد فرصت سوزی هستید چون می ‎ترسید تلاش کنید و شکست بخورید، درصورتیکه افراد موفق، افرادی نیستند که اصلا شکستی نخورند بلکه افرادی هستند که از شکست خوردن هیچ ترس و ابایی ندارندیکی از مراجعینم می‌گفت؛ برای چه چیزی باید تلاش کنم؟ من نهایت تا ۴۰ سال دیگر زنده هستم، همین قدر که دارم کافی است. ممکن است که به شکل خیلی ظریفانه ای فرار کنید. ظاهرآ به نظر بیاید که هیچ ترسی از کار کردن ندارید، اما در عین حال تنبل هستید، کارها را به امروز و فردا واگذار می‌کنید و یا کارها را ماست‌مالی می کنید و دل به کار نمی دهید، این شگردها در واقع خودشکنی است، ممکن است که دست و دلتان به کار نرود، در کلاسهای مهارت‌ افزایی شرکت می‌کنید اما دل نمی‌دهید، به خوبی گوش نمی‌کنید، تمرین نمی کنید و با گروه‌هایی که در حال یادگیری هستند هماهنگ نمی‌شوید و فقط دلتان خوش است که من در فلان کارگاه یا در فلان دوره شرکت کرده ام.وقتی که دانشجوی روانشناس بالینی بودم و کتاب‌های روانشناسی را می‌خواندم و در کارگاه ها شرکت می کردم با افرادی که در یادگیری خیلی بهتر بودند مچ می‌شدم، تمرین‌ها را اجرا می‌کردم و به صورت رایگان با بعضی از بیماران کار می کردم.اما بسیاری از دوستان من دست به چنین کارهایی نمی‌زدند و فقط در کارگاه شرکت می‌کردند و اگرچه در کارگاه شرکت می‌کردند اما دل به کار و یادگیری نمی دادند و در نتیجه امروز هم در کار خود چندان موفق نیستند.از آنجایی که شما دوست دارید فرار کنید، حتی با وجود اینکه در کلاس های مختلف شرکت می کنید این تمایل شما باعث می شود که کار را باکیفیت انجام ندهید و این خودش سبب می‌شود که در کارتان پیشرفت نکنید و یا حتی تنزل کنید یا از کار اخراج شویداز آنجایی که شما دوست دارید فرار کنید، حتی با وجود اینکه در کلاس های مختلف شرکت می کنید این تمایل شما باعث می شود که کار را باکیفیت انجام ندهید و این خودش سبب می‌شود که در کارتان پیشرفت نکنید و یا حتی تنزل کنید یا از کار اخراج شوید.یک روش دیگر در افراد مبتلا به تله شکست هم این است که دائماً به اطلاعات منفی توجه می کنند و به این وسیله مدارک بیشتری دارند که انسان ناکام و محکومی هستند، آنها به نکات منفی زندگی‎ شان بیش از اندازه بها می‌دهند و نکات مثبت را کم ارزش تلقی می کنند،اگر هم در کارتان پیشرفتی داشته باشید آن پیشرفت را نمی بینید ولی اگر شکستی داشته باشید آن را حتماً می بینید و بزرگ نمایی می کنید.ده نشانه طرحواره شکست1. اگر گرفتار طرحواره شکست و بی کفایتی باشید، ممکن است برای مهارت افزایی شغلی خودتان تلاشی نکنید.2. اگر گرفتار تله شکست باشید، ممکن است به دنبال موفقیت‌های سریع و بزرگ هستید.3. با زیاده‌روی و بلوف زدن در بعضی از ویژگی‌های خودتان سعی می‌کنید دیگران را گول بزنید که آدم موفقی هستید. این مسئله خودش باعث می‌شود که طرحواره شما تقویت شود. وقتی کاری را بلد نیستید و وانمود می‌کنید که بلد هستید، دیر یا زود دست شما رو می‌شود و اگر در محل کار این دروغ را بگویید ممکن است به شما بی‌توجهی شود یا اخراج شوید و به این وسیله طرحواره شما تقویت می‌شود.4. اگر مبتلا به طرحواره شکست و بی کفایتی باشید؛ ممکن است که شغلی را انتخاب کنید که در سطح استعداد شما نیست. مثلاً لیسانس زبان‌دارید ولی راننده تاکسی هستید، یا حسابداری بلد هستید ولی دارید اسنپ کار می‌کنید.5. تله شکست باعث می شود تلاش نمی‌کنید در شغل خودتان پیشرفت کنید. کارهایتان را به‌صورت روتین انجام می‌دهید. سال‌های سال کارمند شرکت یا اداره ای هستید و به این فکر نمی‌افتید که می‌توانید پیشرفت کنید، می­توانید تغییراتی در کار خودتان به وجود بیاورید، ارتقا بگیرید. اگر هم تلاش کرده باشید به‌محض این‌که یک‌بار شکست خوردید دست از آن کار ‌می کشید.6. اگر گرفتار طرحواره شکست و بی کفایتی باشید، گاهی ممکن است اصلاً نمی‌توانید برای دیگران کار کنید، خیلی اهل رقابت هستید.7. ممکن است شغلی پیدا کنید اما چون تنبلی می‌کنید و امروز و فردا می­کنید، در کارتان تأخیر می­کنید و یا با همکارانتان برخورد نادرست دارید یا پرتوقع هستید از زیر کار درمی‌روید و خودبه‌خود منجر به اخراج خود می‌شوید. یکی از مراجعین من خانمی بود که معلم بود و به خاطر تأخیرهای بسیار زیاد همیشه تا جایی که می‌توانست از تعطیلات و مرخصی استفاده می‌کرد و همه از دست او خسته شده بودند. به همین دلیل آموزش‌وپرورش در ارزشیابی‌های خودش همیشه نمره پایین‌تری به او می‌داد و او سال‌های سال در یک مقطع و در یک روستا تدریس می‌کرد.8. اگر شما طرحواره شکست و بی کفایتی دارید، ممکن است که نتوانید در یک شغل بیش از یک مدت دوام بیاورید، دائماً شغل عوض می‌کنید. همه‌کاره و هیچ‌کاره هستید، درحالی‌که در زندگی مدرن تخصص حرف اول را میزند. شما در همه کارها سر رشته دارید، اما مهارت کامل در یک زمینه ندارید. به‌اندازه کافی پیشرفت نمی‌کنید، هر شغلی را چند روز دنبال می‌کنید و بعد با این وسوسه که وضعیت بهتری را می‌خواهید به دست بیاورید کار قبلی را رها می‌کنید.ممکن است که دست‌پاچه شوید و خیال کنید از قافله عقب ماندید و خیال کنید که مبادا رو دست خوردید، اما باید بدانید که باید در یک کار و یک‌رشته تمرکز کنید، اشتباه کنید، شکست بخورید، تجربه بیندوزید تا متخصص شوید. فوت‌وفن استادی را با تمرکز و تخصص می‌شود به دست آورد. آن‌قدر باید دل به کار دهید و روی کارتان تمرکز کنید تا چم‌وخم کار را یاد بگیرید.9. اگر گرفتار طرحواره شکست و بی کفایتی باشید، ممکن است شغلی را انتخاب کنید که دست‌یابی به موفقیت در آن شغل بسیار مشکل است، شغلی که فراتر از توان شماست و یا ریسک بسیار زیادی کنید مثلاً به فکر این هستید که بازیگر شوید یا ورزش حرفه‌ای کنید یا موسیقی‌دان بزرگی شوید. در این حیطه‌ها رقابت زیاد و موفقیت خیلی مشکل است. نه این‌که نروید، دنبالش بحث این است که شما فقط به این فکر باشید وگرنه خیلی‌ها کاری را دنبال می‌کنند و هم‌زمان به ورزشکار حرفه‌ای بودن یا بازیگری‌ هم ‌فکر می‌کنند. بعد موفق که شدند آن کارشان را رها می‌کنند. مثل آقای علیرضا بیرانوند یک فوتبالیست حرفه‌ای، در کارواش کار می‌کرد، درعین‌حال فوتبال را هم دنبال می‌کرد. در فوتبال موفق شدف سپس کار قبلی‌اش را رها کرد، یا آقای منصور خواننده‌، موبایل فروشی داشت، در خوانندگی هم فعالیت داشت،در عین حال موبایل فروشی هم داشت، وقتی در خوانندگی موفق شد، موبایل فروشی را رها کرد.10. اگر گرفتارطرحواره تله شکست باشید، ممکن است بترسید در کار خودتان ابتکار عمل و خلاقیت به خرج دهید و دنباله‌روی دیگران هستید، همش نگاه می‌کنید دیگران چطور موفق شده‌اند و دائماً از آن‌ها الگو می‌گیرید. درصورتی‌که باید خودتان باشید نه اینکه از رقبا الگو بگیرید، الگو گیری خوب است، اما اگر بخواهید کپی کنید و به خلاقیت خودتان اجازه ظهور ندهید در نتیجه مسئولانه عمل نمی‌کنید.اگر گرفتار طرحواره شکست و بی کفایتی باشید ممکن است از اشتباه بترسید. احساس می‌کنید که ذاتاً آدم بی‌استعداد و احمقی هستید. حتی اگر نشانه‌هایی وجود دارد که نشان دهد شما موفق هستید، اما خودتان را بی‌استعداد و به‌دردنخور می­دانید. برای توانمندی‌های خودتان و مهارت‌های خودتان و موفقیت‌های خودتان ارزش قائل نمی‌شوید. نقطه‌ضعف‌های خودتان را پررنگ می‌بینید و موفقیت‌های خودتان را کمرنگ می‌بینید. اگرچه در مقایسه با هم‌سن‌وسال‌های خودتان موفق هستید، اما خودتان از خودتان دائماً ایراد می‌گیرید و احساس حقارت می‌کنید از خودتان توقع بی‌جا دارید. دقت کنید ما نمی‌گوییم که اهدافی نداشته باشید، اما باید بگوید من موفق هستم و می‌توانم موفق‌تر باشم. نه آنکه من موفق نیستم.اگر می خواهید درمورد طرحواره شکست بیشتر بدانید و همچنین تست طرحواره شکست را اجرا کنید لینک زیر را لمس کنید در مقاله زیر هم به صورت ویدئویی و هم صوتی مفصلا طرحواره شکست را معرفی کرده ام همچنین تست آن را هم قرار داده ام که می توانید اجرا کنید.طرحواره شکست چیستاگر می خواهید به درمان طرحواره شکست بپردازید لینک زیر را لمس کنیددرمان طرحواره شکست در 58 روز