بزرگترین و شایع‌ترین مانعِ اثرگذاری و ارتباط مؤثر

چند روز پیش دوستم تلفن کرد و گفت که همسرش ازش خواسته با هم به دیدن خانواده‌اش برن، اما او قصد داشت جواب منفی بده. نظر من رو پرسید. دلایلش قابل درک بود و منطقی به نظر می‌اومد. بنابراین گفتم: تصمیم با خودته. اما به من بگو که دقیقاً به همسرت چی می‌خوای بگی! شیوه گفتنت مهمه!با لحن تندی گفت که بهش میگه اونجا نمیره چون اون‌ها فلان کار بد رو کردن و وظیفه‌شون رو انجام ندادن و باید حالا او (همسر) و اون‌ها... پریدم وسط حرفش که صبر کن! نه نه! ادامه نده...! و براش توضیح دادم که چرا نباید این حرف رو بزنه و به جاش باید چی بگه. بهش گفتم: هدف تو اینه که دیدنِ خانواده همسرت نری، درحالیکه با این حرف‌ها داری به همسرت یادآوری می‌کنی که خانواده‌اش بَدن و اون از تو مراقبت یا دفاع نکرده و اون یادش میاد که تو ازش خشم داری و از خانواده‌اش متنفری و خلاصه اینکه احساساتش رو به صورتی منفی تحریک می‌کنی. این کار باعث میشه همسرت درگیر افکار و احساسات منفی درباره رابطه تو با خودش و خانواده‌اش بشه و تحت فشار بیشتری قرار بگیره. دچار خشم و اضطراب بیشتری میشه، شاید حتی احساس ناتوانی و درماندگی بکنه و این یعنی تو با کلمات و لحن گفتارت باعث میشی او نسبت به خودش احساس بدی پیدا کنه. در نتیجه تو نه تنها به هدفت نزدیک‌تر نمیشی، بلکه کاملاً دور میشی و اوضاع خراب‌تر میشه. پرسید خب چی بگم و من بهش گفتم: «اگر می‌خوای به خواسته‌ات توجه کنه، هرگز کاری نکن که نسبت به خودش احساس بدی پیدا کنه!» و نکته اصلی همینه! برای اینکه یاد بگیریم که چطور میشه بر دیگران اثر گذاشت، باید اول بفهمیم که چطور نمیشه بر دیگران اثر گذاشت و چه چیزی از ابتدا مانع تغییر و اثرگذاری میشه. اون مانع چیه؟ این که ما معمولاً آگاهانه یا ناآگاهانه به غلط فکر می‌کنیم برای اینکه کسی حال بد ما رو درک کنه و به خواسته‌مون توجه کنه و به خوشحالیمون کمک کنه، باید احساس بدی که داریم رو بهش انتقال بدیم. یعنی باید او رو هم ناراحت کنیم! دقت کنید! منظورم این نیست که ما نباید احساسمون رو ابراز کنیم، منظورم اینه که نباید انتقالش بدیم و حال او رو هم بد کنیم! چون بدحال کردنِ طرف مقابل، نه تنها به تغییر رفتار یا همراهی با ما ترغیبش نمی‌کنه، بلکه کاملاً برعکس او رو از ما خشمگین و بیزار و دور و دورتر می‌کنه.دوست من با یادآوری اشتباهات همسرش و خانواده‌اش در موقعیتی نامناسب و با روشی غلط، احساسات بد و ناخوشایندی رو در همسرش ایجاد می‌کرد، چون گمان می‌کرد که اگر همسرش هم احساس بدی پیدا کنه، او رو درک و باهاش همراهی می‌کنه. درحالیکه این کار اگرچه شاید باعث عقب‌نشینی ظاهریِ همسرش می‌شد، اما درواقع قدمی به جلو نبود. چون همسرش رو درگیر حاشیه (چیزی به جز خواسته همسر) می‌کرد. البته منظورم این نیست که این خانم نباید حرف می‌زد فقط چون ممکن بود همسرش احساس خوبی نداشته باشه! نه اصلاً! منظورم اینه که حرفِ درست زدن کافی نیست. «حرفِ درست رو باید درست زد!» و همینطور به موقع و با احتیاط، تا هدف اصلی فراموش نشه. بنابراین بهش پیشنهاد دادم به جای حرف زدن از تو/او/اون‌ها درباره من حرف بزنه. بگه که از تصمیمش دنبال چه نتیجه‌ایه و این رو با آرامش و ادب و بدون هدایت بحث به حاشیه بیان کنه. مثلاً به جای «چون اون‌ها این کار رو کردن، من نمیام دیدنشون تا بفهمن که کار بدی کردن» بگه «عزیزم، من فکر می‌کنم با نیامدن به این جمع در این زمان، احترامم بیشتر حفظ میشه و احساس بهتری به خودم و اون‌ها خواهم داشت.» بهش گفتم: هر حرفی که می‌خوای بزنی، از خودت بپرس «هدفم چیه؟ آیا این کلمات، این لحن، در این موقعیت، من رو به هدفم نزدیک‌تر می‌کنه یا نه؟ و آیا ارزشش رو داره یا نه؟» پس مغز مطلب روشنه: برای اثرگذاری بر دیگران و جلب توجه اون‌ها نسبت به خواسته‌هامون هرگز نباید کاری بکنیم که اون‌ها نسبت به خودشون احساس بدی پیدا کنن! که اگر چنین اتفاقی بیفته، احتمال تغییر، به حداقل می‌رسه و حتی اگر هم تغییری ایجاد بشه، معمولاً در درازمدت به قیمت تخریب رابطه تمام خواهد شد.احتمالاً همه ما زمانی این رو تجربه کردیم. اینکه وقتی والدین، معلم، همسر، دوست و... از ما درخواست ایجاد تغییر در رفتارمون رو داشتن، به تندی نقدمون کردن و این نه تنها انگیزه ما برای تغییر نشده، بلکه اونقدر غمگین، شرمگین یا خشمگینمون کرده که حتی اگر با نظرشون موافق بودیم، مقاومت کردیم و به رفتارمون ادامه دادیم. یا دستکم از ایجاد تغییر، راضی و شاد نشدیم. مثل وقتی که مادرمون بابت نمره پایین در یک درس، ما رو سرزنش و با دخترخاله‌مون مقایسه منفی کرده. احتمالاً اون موقع انتظار داشته ما نسبت به خودمون احساس بدی پیدا کنیم و این انگیزه تغییر بشه (ایجاد احساس گناه برای کنترل)، اما واقعاً چقدر این اتفاق می‌افته؟ و چقدر این اتفاق، مثبت و خوشایند و پایداره؟هیچکس نمی‌تونه کسی رو دوست داشته باشه که باعث میشه به خودش احساس بدی پیدا کنه! واقعیت اینه که نفرت ما (با نارضایتی متفاوته) نسبت به خودمون بیشتر اوقات یا انگیزۀ تلاش و تغییر نیست و یا دستکم در درازمدت انگیزه خوبی نیست و اگر این روشِ همیشگی و عادی زندگی ما بشه، درواقع ما هر روز در حالِ تمرین برای نفرت از خود هستیم! یعنی حتی اگر تغییر کنیم، لذتی نمی‌بریم و از خودمون بیزار و بیزارتر میشیم. اما واقعاً هدف ما از ایجاد تغییر در خودمون و یا درخواست ایجاد تغییر در رفتار دیگران چیه؟ و آیا ارزشش رو داره؟nahidmazidi.comInstagram.com/nahidmazidi