به‌کاربردن واژهٔ «بلکه» به‌جای «حتی»

به‌نظر من اگر در بخش غیرتخصصیِ متن‌های علمی، به‌جای کلمات عربی از واژه‌ها فارسی استفاده بشود، متن روشن‌تر و فهمیدنی‌تر خواهد بود. واژگان پیچیده‌تر را می‌توان در جای درست و به‌معنای تخصصی خودش استفاده کرد.«حتی» یکی از این کلمات است. رایج شده که از «حتی» برای بیان معنای تاکیدی استفاده می‌شود. مثلا می‌گوییم «چنین و چنان است، حتی این هم هست». ولی به نظر می‌رسد این بیان با معنی لغوی آن سازگار نیست. معنی حتی در لغتنامه: تا، تا اینکه، حتا، ولو، همدر حافظهٔ زبانیم این سوال و جواب را پیدا کردم: اولی می‌گوید: «یعنی این قدر؟» دومی جواب می‌دهد: «آره، بلکم بیشتر!». نوشتاری آن می‌شود: «بلکه هم بیشتر». رفتم نگاه کردم که ببینم آیا «بلکه» را می‌توان به‌جای «حتی» به کار برد. معنی بلکه در لغتنامه: ایضاً، بساکه، بل، شاید، ولی / لیکن، ولیک / علاوه بر این، به‌علاوه / بالعکس، برخلافتوجه کنید در ترکیبی که معمولا «حتی» به کار می‌رود، در جملهٔ پس از «حتی»، حالت دیگری از چیزهای بیان‌شده که در جملهٔ اول آمده است. مثلا می‌گوییم: «این چیزها هست، حتی این هم هست.» این به دو شکل است. شکل اول بیان چیزی است که با گروهی که در جملهٔ اول بیان می‌شود مخالف است یا استثنای آن‌ها است. مثلا می‌گوییم: «این چیزها هست، حتی این هم هست که فرق دارد». در شکل دوم چیزی را به مجموعهٔ جملهٔ اول اضافه می‌کنیم که به‌شکلی تاکید دارد. مثلا می‌گوییم: «این چیزها که هست به‌کنار، حتی این چیز هم هست».از آنجا که متنِ نسبتا بزرگی در اختیار داشتم، این امکان بود که به‌شکل تجربی هرجا برخورد کردم، دقت کنم تا ببینم چگونه است. نتیجه‌ای که به دست آوردم این است که بعضی جاها می‌توان به‌جای «حتی» کلمهٔ «بلکه» را گذاشت و خوب هم می‌شود؛ ولی بعضی جاها نمی‌شود. به‌طور کلی این ترکیب از جمله که با «حتی» می‌سازیم اغلب بیان دقیقی ندارد و در متن‌های علمی که باید محکم باشد، سست به نظر می‌رسد.آنچه گفتم تجربهٔ خودم بود. اگر از اهل ادبیات این را خواندند و اشتباه دانستند یا نظری داشتند، لطفا بگویند؛ سپاسگزار می‌شوم.در نمونه‌های زیر «بلکه» را به‌جای «حتی» به کار برده‌ام:ـ هیچ‌یک از این راهکارها به کف کاذب وابسته نیستند؛ بلکه [حتی] برای بعضی از آن‌ها بهتر نیز هست که با کف سازه به‌کار بروند.ـ در هنگام تغییر دادن این سیستم‌ها،... امکان دارد ضروری شود بعضی از رک‌ها، بلکه [حتی] کل مرکزداده خاموش بشود.ـ سیستم توزیع برق بسیاری از مراکزدادهٔ درحال‌کار امروزی و بلکه [حتی] بسیاری از تاسیسات در دست ساخت بهینه نیست،...ـ صدها مقاله در مجلات گوناگون منتشر شده است که ادعا می‌کنند به‌کاربردن برق DC تا ۷، ۱۰، ۱۵، ۲۸ درصد و بلکه [حتی] ۴۰ درصد بهره‌وری را بهبود می‌بخشد.ـ ممکن است لازم باشد مشتریان مرکزداده مصرف انرژی یا تاثیر کربن را خودشان به‌عهده بگیرند و بلکه [حتی] هزینهٔ آن را نیز خودشان بپردازند.ـ بهره‌برداران با اجرای چنین سیستمی می‌توانند رک، PoD، سالن، بلکه [حتی] همهٔ تاسیسات را با یک مسیر برق تغذیه کنند…ـ با این‌همه در بسیاری از موارد، وجود ترانسفورماتور ضروری است... بلکه [حتی] بسیار پیش می‌آید UPS قدیمی‌تر... ترانسفورماتور خارجی را نیز لازم دارد.ـ … ولی شرایط بسیاری پیش می‌آید که استفاده از ترانسفورماتور با UPS برای آن‌ها توصیه می‌شود و بلکه [حتی] ضرورت دارد. ـ مانند تغذیه با منبع برق جداگانه، سیستم اتصال‌به‌زمین جداگانه، بلکه [حتی] ولتاژ متفاوتـ این کارکرد مهم‌ترین خصوصیت است که موجب می‌شود ترانسفورماتور در شرایط ویژه مفید، ضروری، بلکه [حتی] از نظر قانونی اجباری باشد.ـ بسیاری از طراحی‌ها به ترانسفورماتور نیاز دارند، بلکه [حتی] از نظر قانون به‌کارگیری آن الزامی است.بلکه را می‌توان به‌جای حتی به کار برد ولی نه همه‌جا