مرز میان انسان و حیوان

سالهایی که از عمرم گذشته است ، با آدمهای بسیاری با عقاید ، اندیشه ها ، آرزوها وتمایلات متنوع و حتی بر خلاف هم مواجه شده ام.مهمترین چیزی که در همه این آدمها مشترک است این است که هر کدام راه و روش خود را صحیح میداند ، اگر راه خود را بهترین راه نداند!اما به باور و تجربه ی بنده آدمی با هر مسلک و دینی که باشد زمانی میتواند بر خود نام آدمی بنهد که حقیقتا تفاوت خویش با انسان را بداند و این تفاوت را عمیقا در درون خودش درک کرده باشد و بخواهد بر اساس این تفاوت ها وجه های انسانی خویشتن را رشد دهد.آدمی در غریزه تفاوتی با حیوانات ندارد ، حیوانات غرایزی دارند برای آن که آنها را در مقابل بقاء خودشان و بقاء نسلشان محافظت کند.برای بقا خودشان غریزه ی خوردن و آشامیدن وجود دارد و برای بقا نسلشان هم غریزه تولید مثل.حیوانات اما زندگی بسیار ساده ای دارند ، آنها اغلب در سال یک یا دوبار بیشتر زاد و ولد نمی کنند و بقیه سال را در فکر زاد و ولد نیستند.(البته هستند حیواناتی که زاد و ولدشان زیاد است مانند موش ، خرگوش و...)برای غذا هیچ وقت انباشتی انجام نمیدهند و معمولا روزی خود را هر روز بدست می آورند.انسان اما به دلیل پیچیدگی خودش و مواردی که انحصارا در روابط اجتماعی انسان ها جریان دارد ، همه چیزش دستخوش تغییرات اساسی قرار گرفته است و در حقیقت همه زندگی اش در سیطره ذهن و فکرش قرار دارد.انسانها اعمال بسیاری را انجام میدهند بدون آنکه دلیل منطقی برای آن وجود داشته باشد ، لذت هایی ایجاد میکنند که بر اساس دانش خودشان بر خلاف سلامت روح و روانشان است ولی به سادگی از کنار مضرات آن میگذرند و آن را انجام میدهند.در این میان ، چون انسان دارای فطرتی خدا جو و حق جو است ، در درونش همواره به دنبال راه درست میگردد ، تا آنجا که حتی اگر راهی را اشتباه هم میرود در پندار خودش آن را درست میداند.این مقدمه اما برای این مطلب است که در مورد کارکرد اساسی دین بعنوان اصلی ترین و تنها نسخه راه درست زیستن بحث کنیم.مهمترین کارکرد دین تذکر است ، به این معنی که به انسان متذکر میشود ، چیزهایی را که درونش قرار داده است ، تذکر زمانی درست است که آن فرد قبلا درونش با موارد تذکر داده شده ، آشنا باشد ، چه آنکه تذکری که پیش زمینه ای در انسان نداشته باشد تذکری بی جا و بی فایده است.دین در واقع گویی دست هر انسانی را میگیرد و او را دوباره به اول آفرینش انسان میبرد ، در متون مقدس ابراهیمی، یکی از داستانهای مهم همین داستان خلقت انسان و وقایع اولیه آن است ، داستانی که هر چند اختلافاتی با هم دارند ولی در جهات مهمی با هم یکی هستند ، مثل خلقت مرد و زن ، خلود در بهشت ، هبوط در زمین ، پدیداری سوءات انسان(جسم یا جنسیت)،قتل هابیل توسط قابیل و ...این تذکری که به انسان هر عصر داده میشود و او را متوجه شروع وجودش در زمین میگیرد و حتی آن گونه به او میگوید که گویی همه ابنا بشری در آغاز و در قبل از حدوث عالم جسمانی ، در عالم ذر بر همه این اتفاقات شاهد بوده اند. اصول مهم گمراهی یعنی مقایسه،حسادت و خشم و قتل ، که در روزی که فقط چند انسان بر روی زمین هستند اتفاق می افتد و آن هم در حالی که این ها همه فرزندان آدم هستند که خود پیامبر و نبی است!این مهم که انسان به شدت در معرض خطاست ، آنگاه که "خود" را محور خودش قرار میدهد و آن خطاها تا قتل هم پیش خواهد رفت.و البته انسان به شدت هم زود پشیمان شونده است و نفس لوامه اش او را از کار ناشایستش مطلع و هشدار میدهد.در واقع فیلترهای درونی بشر او را از گرفتاری در خطا و گناه بر حذر میدارد و از طرف دیگر نفس سرکش و خودخواهش با استفاده از تغییر کلی غرایزش ، او را در مخمصه می اندازد.اما کارکرد اساسی دین در حقیقت یک نمود بیرونی دارد ، یعنی وقتی شخصی دین داری را با خود یدک میکشد ، باید شاخصه ای داشته باشد بیرونی ، که هر کس او را میبیند بشناسد و بفهمد که او دیندار است و همانا آن اخلاق حسنه است.در واقع بدون هیچ تعارفی میتوان گفت که گزاره "دین، آنگاه اخلاق" باید نتیجه مسلم هر فرد دین داری باشد.دین => اخلاقدر اسلام پیامبر با عنوان مهم اسوه حسنه یاد میشود و ایشان خود فرمودند:(إنما بعثت لاتمم مکارم الاخلاق) به راستی که من برای به کمال رساندن مکارم اخلاق مبعوث شده ام.و سیره آن حضرت با منابع موثق روایی و حدیثی سرشار از همین اسوه های حسنه است.نکته ای مهم که باید در این میان در نظر داشت آن است که ، اصولا دستورات شرعی اخلاقی هستند ، و در اجرای دستورات شرعی هم باید اخلاق را رعایت کرد.البته عده ای به این مهم عقیده ندارند و شرع را از اخلاق جدا میدانند ولی باز هم رجوع به سنت پیامبر و اهل بیت یکی بودن آن را به ما میفهماند.به نظر بنده اخلاق نشانه و نتیجه و عصاره دین و فرد دین دار است ، و اگر شخصی در مسیر دین قدم بر میدارد و از اخلاق فارغ است بداند که باید راهش را عوض کند و به سمت خلق و خوی نیک برگردد ، و دین خود را منحصر به شرعیات صرف بدون اخلاق نگرداند.اگر افرادی که به آنها مستضعف میگویند ، یعنی کسانی که امکانی برای یادگیری علم و احکام نداشته اند ، دارای خلق خوش باشند ، بی نصیب از دین نیستند ، هر چند خودشان نامش را ندانند.نمودهای اخلاق خوش ، مهمترینش لبخند داشتن بر لب و عبوس نبودن است...حسن ختام:روزی اعرابی برای پیامبر هدیه ای آورد ، وقتی هدیه را به پیامبر داد وپیامبر از او تشکر کرد ، اعرابی از پیامبر خواست که پول هدیه را به او بدهد ?، پیامبر از این درخواست تبسم نمودند...امام علی ع : «شادى مؤمن در چهره اش نمايان و اندوه او در قلبش پنهان است...»پیامبر اکرم ص:«در روز قيامت چيزى بهتر از خوش خويى در ميزان اعمال انسان گذاشته نمیشود»