یاد مرگ و قیامت (21) آثار ياد مرگ و قيامت (12)  ب: آثار ياد مرگ در آراسته شدن به فضائل و ملكات نيك نفساني (1)زهد

آنچه منشأ تمام مفاسد و خطاهاي قلبي و قالبي است حب دنيا و تعلّقات قلبيّه به غير خدا است که در این باره مختصری صحبت شد.امام صادق علیه السلام فرموده اند:«رَأسُ كُلِّ خَطيئَةٍ حُبُّ الدنيا»«منشأ همه‏ خطاها حب دنيا است.»و هر چه تعلّق و حب انسان به دنيا بيشتر­ و شديدتر باشد، حجاب بين او و خداوند بيشتر­ و غليظتر ميگردد.تعلقات دنيويه و حب دنيا:- موجب سخـتي جـان كندن هنگام مـرگ مي‏شود.- موجب مي‏شود انسان با بغض به خداوند از دنيا برود.- عامـل طولاني شـدن بــرزخ اسـت.- انسان را از رياضات شرعيه و عبـادات بـاز مي‏دارد._ عزم و اراده را در انسان سست و ضعيف مي‏كند.- موجب تـرس از مـرگ مي‏شـود.- موجب بركناري از جميع فضائل معنـوي است.- موجب مي‌شـود محبت خدا از دل بيرون برود.- انسان را منتهي بـه هلاكت ابـدي مي‌كند.- ماده‏‏ی تمام ابتلائات و سيّئات باطني و ظاهري است.- موجب مي‌شود فقر در باطن و ظاهر انسان نمايان شود.- موجـب مي‌شـود امور انسـان متشتّت و درهـم شود.- موجب مي‌شود قلب متزلزل و غمناك و خائف ‌شود.- موجب مي‌شود آرزو و حرص، روز افـزون ‌گـردد.- موجب مي‌شود غم و حسرت بـر انسان چيره ‌شود.- موجب مي‌شود قبله‏‏ی توجه انســان، دنيــا ‌شـود.- تقريباً تمام مفاسد اخلاقي و اعمالي‏از ثمرات اين ‏شجره‏‏ی خبيثه است.- شجاعت، عفت، سخاوت و عدالت كه مبدأ تمام فضائل نفسانيه هستند با حب دنيا جمع نمي‏شوند.- معارف الهيه، توحيد اسماء و صفات و افعال و ذات و حق جويي و حق بيني با حب دنيا متضادند.- طمأنينه و سكونت خاطر و استراحت قلب كه روح سعادت دو دنياست با حب دنيا جمع نمي‏شود.- فقر و ذلت و طمع و حرص و رقّيّت و چاپلوسي از لوازم حب دنياست.- بغض و كينه و جور و قطع رحم و نفاق و ديگر اخلاق فاسده از وليده‌هاي اين ام الامراض است.«و چون معلوم شد كه حب دنيا مبدأ و منشأ تمام مفاسد است، بر انسان عاقل علاقمند به سعادت خود لازم است اين درخت را از دل ريشه كن كند.»«ياد مرگ، مؤثرترين راه قلع اين مادّه سرطاني از قلب است.»در كتاب آسماني زبور آمده است:«من فزع نفسه بالموت هانت عليه الدنيا»«كسي كه نفسش را با (يادِ) مرگ به فزع دچار كند، دنيا برايش خوار مي‏شود.»اميرالمؤمنين علیه السلام فرموده ا‏ند:«من ذكر الموت رضي من الدنيـا باليسير»«كسي كه ياد مرگ كند، از دنيا به كم راضي مي‏شود.»و نيز فرموده‌ اند:«من اكثر من ذكر الموت قلّت في الدنيا رغبته»«كسي كه زياد ياد مرگ كند، رغبت و ميلش در دنيا كم مي‏شود.»امام صادق علیه السلام فرموده ‌اند:«اكثروا ذكر الموت فانه ما اكثر ذكر الموت انسان الا زهد في الدنيا»«زياد ياد مرگ كنيد. زيرا هيچ انساني زياد ياد مرگ نكرد مگر اين­كه در دنيا زهد ورزيد.»رسول اكرم صلی الله علیه و اله فرموده‌ اند:«افضل الزهد في الدنيا ذكر الموت»«با فضيلت‌ترين زهد در دنيا ياد مرگ است.»سعيد بن مسيب می‏‏گويد: امام علي بن الحسين علیه السلام هر جمعه در مسجد رسول خدا صلی الله علیه و اله به اين کلام مردم را موعظه می‏‏کردند و آن­ها را دعوت به زهد نسبت به دنيا و ترغيب نسبت به کارهای آخرت می‏‏نمودند. و اين کلام از آن حضرت حفظ و ثبت شد. حضرت چنين می‏‏فرمودند: (به دلیل طولانی بودن فقط بخشی از موعظه ذکر میشود گرچه تمام متن موعظه بسیار تأثیرگذار است.)«فَازْهَدُوا فِيمَا زَهَّدَكُمُ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِيهِ مِنْ عَاجِلِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَإِنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ وَ قَوْلُهُ الْحَقُّ"إِنَّما مَثَلُ الْحَياةِ الدُّنْيا كَماءٍ أَنْزَلْناهُ مِنَ السَّماءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَباتُ الأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَ الأَنْعامُ حَتَّي إِذا أَخَذَتِ الأَرْضُ زُخْرُفَها وَ ازَّيَّنَتْ وَ ظَنَّ أَهْلُها أَنَّهُمْ قادِرُونَ عَلَيْها أَتاها أَمْرُنا لَيْلاً أَوْ نَهاراً فَجَعَلْناها حَصِيداً كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالأَمْسِ كَذلِكَ نُفَصِّلُ الآياتِ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ"[1] فَكُونُوا عِبَادَ اللهِ مِنَ الْقَوْمِ الَّذِينَ يَتَفَكَّرُونَ وَ لا تَرْكَنُوا إِلَي الدُّنْيَا فَإِنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَالَ لِمُحَمَّدٍ صلی الله علیه و اله "وَ لا تَرْكَنُوا إِلَي الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ"[2] وَ لا تَرْكَنُوا إِلَي زَهْرَةِ الدُّنْيَا وَ مَا فِيهَا رُكُونَ مَنِ اتَّخَذَهَا دَارَ قَرَارٍ وَ مَنْزِلَ اسْتِيطَانٍ فَإِنَّهَا دَارُ بُلْغَةٍ وَ مَنْزِلُ قُلْعَةٍ وَ دَارُ عَمَلٍ فَتَزَوَّدُوا الأَعْمَالَ الصَّـالِحَةَ فِيـهَا قَبْلَ تَفَرُّقِ أَيَّامِهَا وَ قَبْلَ الإِذْنِ مِنَ اللهِ فِي خَرَابِهَا فَكَانَ قَدْ أَخْرَبَهَا الَّذِي عَمَرَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ ابْتَدَأَهَا وَ هُوَ وَلِيُّ مِيرَاثِهَا فَأَسْأَلُ اللهَ الْعَوْنَ لَنَا وَ لَكُمْ عَلَي تَزَوُّدِ التَّقْوَي وَ الزُّهْدِ فِيهَا جَعَلَنَا اللهُ وَ إِيَّاكُمْ مِنَ الزَّاهِدِينَ فِي عَاجِلِ زَهْرَةِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا الرَّاغِبِينَ لآِجِلِ ثَوَابِ الآخِرَةِ فَإِنَّمَا نَحْنُ بِهِ وَ لَهُ وَ صَلَّي اللهُ عَلَي مُحَمَّدٍ النَّبِيِّ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ وَ السَّلامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللهِ وَ بَرَكَاتُهُ»«پس نسبت به آن جلوه‏‏ی خوش نقد دنيا که خداوند شما را درباره‏‏ آن امر به زهد کرده، زهد بورزيد که فرموده است عَزَّ وَ جَلَّ و فرموده‏اش حق است: "جز اين نيست که مَثَل زندگانی دنيا مَثَل آبی است که از آسمان فرود می‏آيد. پس با گياه زمين آميخت. گياهی که مردم و چهارپايان از آن می‏خورند. تا آن­که زمين زينت خود را اخذ کرد و آراسته شد. و اهل زمين گمان کردند که قادر بر استفاده از آن هستند. به ناگاه امر ما شبانه يا در روز بيايد و همه را از بين ببرد. گويا ديروز اثری از آن نبوده است. اين­چنين آيات را برای آن­دسته که تفکر می‏کنند، تفصيل می‏دهيم." پس ای بندگان خدا؛ از آن دسته باشيد که تفکر می‏کنند و به دنيا ميل و اطمينان نکنيد که خداوند عَزَّ وَ جَلَّ به محمد صلی الله علیه و اله چنين فرمود و ميل و اطمينان نکنيد به کساني­که ظلم نمودند که آتش، شما را فرا می‏گيرد. و اطمينان نکنيد به جلوه‏‏ خوش دنيا و آنچه در دنيا است مانند اطمينان کسی که دنيا را خانه‏‏ ماندن و وطن قلمداد کرده است که دنيا داري است كه زندگي در آن به قدر كفايت بوده و منزلی بی‏دوام و دار عمل است. پس در آن از اعمال صالحه توشه بگيريد قبل از آن­که ايّامش بگذرد و قبل از آن­که خداوند اذن به خراب شدنش بدهد که آن­گاه خراب خواهد کرد آن را آن­کس که اولين بار و در آغاز آبادش نمود و او صاحب اختيار ميراث آن است. از خداوند ياري خود و شما را برای تهيه‏‏ی توشه‏‏ی تقوا و زهد در دنيا طلب می‏کنم. خداوند ما و شما را از زاهدين نسبت به جلوه‏‏ خوش نقد دنيا و از راغبين به پاداش اخروی قرار دهد. و جز اين نيست که ما چنين هستيم و برای آن هستيم. وَ صَلَّي اللهُ عَلَي مُحَمَّدٍ النَّبِيِّ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ وَ السَّلامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللهِ وَ بَرَكَاتُهُ»آورده ‏‏اند مردی بقّال به هنگام احتضارش هر چه مي‏‏گفتند بگو: "اشهد ان لا اله الاّ الله" او مي‏‏گفت: شش، پنج، چهار!! الفاظی را که در مدت عمرش با آن­ها مأنوس بود و نشان­دهنده‏‏ سود و زيان کاسبيش بود، دم مردن به زبان مي‏‏ آورد و از خدا و شهادت بر وحدانيّت او غافل بود.یک سوم سخنان هدایت کننده خدا و خالق هستی و خالق من و شما در قرآن در باره مرگ و قیامت و هشدار نسبت به آن است و قرآن در دسترس همه ما است. همچنین یک بخش از سه بخش بیانات رسول خدا صلی الله علیه و اله و حضرت زهرا سلام الله علیها و دوازده امام علیهم السلام در باره مرگ و قیامت است و این بیانات در دسترس ما است. و ما عالمانی داریم که سخنان خدا و معصومین را دائم برای ما میخوانند. سخنانی که بخش مهمی از آنها هشدار نسبت به عاقبت و سرانجام انسان و اوضاع اسفناک قیامت و چگونگی نجات از عذاب و راه به بهشت رفتن و زندگی خوش ابدی است. عقل ما هم حکم میکند که آگاهی از این بیانات را بسیار جدی بگیریم. اگر به بیانات خالق انسان و دنیا و آخرت و جانشینان خدا توجه نکنیم روز قیامت بد مؤاخذه میشویم. در سوره ملک آیه 8 آمده است:«كُلَّما أُلْقِيَ فيها فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُها أَ لَمْ يَأْتِكُمْ نَذير»«هر گاه گروهی در جهنم افکنده میشوند ملائکه عذاب به آنها میگویند: "آیا هشداردهنده ای برای شما نیامد؟"»ترس از خدا دو جوره: یک نوع ترس هست که خوبه. میگه خدایی هست پیغمبری هست مرگی هست عذابی هست. نباید گناه کنم.ترس نوع دوم از خدا اینه که طرف اصلاً نمیخواد از خدا چیزی بشنوه. میترسه از خدا و آخرت اطلاعاتی کسب کنه که نذاره به کیفهاش برسه. عمّال عزرائیل همین الان مشغول گرفتن دنیا و جان ما هستند و ما به خودمون میگیم نه مصلحت نیست در باره ش فکر کنم. وقتی مرگ میرسه میگه خدایا منو برگردون حتما کار خیر میکنم. دهن بسته. چرا این همه بهت عمر دادم پشت کردی به من؟ پشت کردی به امام زمان علیه السلام؟ عذاب تا خدا خدایی میکند رو چطور میشود تصور کرد؟1- يونس- 242- هود - 113