جستارهایی از کتابخوانیِ من 4

فکر کردم و دیدم که شاید برای شما برنامه ای را که ما در پایگاه برای کتابخوانی گذاشتیم جالب نباشد و شاید اصلا مهم نباشد که ما چه برنامه هایی داشتیم. از طرفی این جستارها ، جستارهایی از کتابخوانیِ من است و نه کتابخوانیِ پایگاه! پس تصمیم گرفتم به همان داستانِ کتابخوانیِ خودم برگردم.بیاید بیایم دورانِ دبیرستان و کتابها و مجلاتی که با پول توجیبیِ ابوی محترم میخریدم. کتابهایی که قطعا پدرم با خواندنشان مخالف بود و وقتی من را با خودش مقایسه می کرد، حکمت این تفاوت را متوجه نمی شد! او می خواست من کتابهایی را بخوانم که اصطلاحا مرا برای کنکور آماده می کرد اما من که از سوم راهنمایی تبِ حوزه گرفته بودم، کتابهایی را میخواندم که مرا از کنکور دور می کرد! پدرم با آمدنِ من با حوزه مخالف بود و این مخالفت کنش های بسیاری بین من و او به وجود آورده بود. پس من مجبور بودم کتاب ها و مجلاتی را که میخواندم از چشمانِ مبارکش دور نگه دارم تا سطحِ کنش بینِ من و او به جاهایِ باریک نکشد! مجله هایی مثل پاسدار اسلام و یا مکتب اسلام که مشخصا فضای حوزوی داشت. کتابهایی چون سرگذشت علما و عرفا و حتی شهدای روحانی! اشتباه نشود، پدرم مخالف خواندنِ این کتابها نبود بلکه مخالف راهی بود که با این مطالعۀ این کتابها و مجلات انتخاب می کردم!الان که فکر می کنم، برایم سوال می شود که اصلا من دورانِ دبیرستان را چگونه گذراندم! چون یادم نمی آید خیلی برای کتابهای دبیرستان وقت صرف کرده باشم و یا با تمرکز لازم درس خوانده باشم. چون خیلی از روزها از مدرسه فرار می کردم و به کتابخانۀ مدرسۀ علمیه صدر بابل و یا کتابفروشی سازمان تبلیغات اسلامی بابل می رفتم! هنوز هم نمی دانم چجوری موفق می شدم از مدرسه فرار کنم! اونم مدرسه های دهۀ هفتاد که بسیار سخت می گرفتند!نمی خواهم شعار بدهم ولی کتابهای دبیرستان تشنگی من را برطرف نمی کردند! چون من از راهنمایی مسیرم را انتخاب کرده بودم! شاید خواندنِ کتابهایِ بزرگسالان کار دستِ پدر و مادرم داده بود و من مسیری را رفتم که کتابها برایم ترسیم کرده بودند. البته انتخاب حوزه دلایل دیگری هم داشت که بماند ولی خواندنِ کتاب بزرگسالان باعث شد مثلِ آدم بزرگ ها مسیرم را انتخاب کنم. بگذریم!یک استاد روحانی ای داشتم که روزهای پنج شنبه هر هفته به دفترش در مدرسۀ علمیه صدر بابل می رفتم؛ یک ویژگیِ مهم داشت و هنوز هم دارد و آنهم کتابخوانی اش بود! هفته ای نبود که به دفترش نروم و نبینم که یک بستۀ پستی کتاب برایش نرسیده باشد! بیشتر بسته ها از قم بودند. انصافا کیف می کردم که می دیدم همیشه مشغولِ خواندن است. الحق و الانصاف نکاتی که هم از فضای حوزه به من گفت تا همین امروز که بیست و پنج ، شش سال از آن روزها می گذرد بیخ گوش من آویزان است! هنوز هم وقتی به بابل می روم حتما یکی، دوتا نماز به مسجد فاطمه الزهرا می روم تا هم نمازم را به ایشان اقتدا کنم و هنوز هم از راهنمایی هایش استفاده کنم. استادِ دلسوز نعمت است! آن روزها چندباری به من کتابهایی داد که بخوانم. کتب مرحوم دوانی را ایشان به من داد که مطالعه کنم. کتابهای تاریخ مرحوم دوانی انصافا دقیق بودند. الان خاطرم نیست دقیقا چه کتابی از ایشان را من آن زمان خواندم. ترتیب زمانیِ خواندن کتابهای ایشان در ذهنم نمانده است. چون بعدها هم کتابهای دیگر استاد دوانی را در دورانِ حوزه مطالعه کرده بودم. الان و در حینِ نوشتنِ این جستار که برگشتم و به آن دوران نگاه کردم، متوجه شدم که آن استاد روحانیِ من در مدرسۀ علمیه صدر چه نگاه بلندی داشته است که مرا به مطالعۀ کتابهای تاریخ واداشته است. کتابهای تاریخ زندگیِ ائمه و تاریخ زندگی علما انصافا در ساختِ تفکر حوزویِ من نقش بسزایی داشته است. بگذریم که بعدها فهمیدم آن استاد روحانی که از دوستانِ پدرم بود، محلِ مشورتِ پدرم هم بود. پدرم حتی در مورد علاقۀ من به طلبگی هم با او حرف زده بود. کنش های من و پدرم بر سرِ حوزه و دانشگاه بود تا زمانی که پس از پایان سوم دبیرستان فرار را بر قرار ترجیح دادم و دور از چشم پدر، راهی قم شدم تا در امتحانات ورودی حوزه شرکت کنم! کتابها کار خودشان را کرده بودند! کنش ها هم!سالِ 77 در ورودی حوزۀ علمیه پذیرفته شدم و به قم آمدم! به دنیایی بزرگتر از آنچه تا کنون در آن زیسته بودم. به دنیایی پر از کتاب بزرگسالان! به دنیایی پر از کتابخوان! به دنیایی سرشار از رقابت در کتابخوانی! اینجا دیگر همه داشتند کتابهایی را می خواندند که من سالها تشنه اش بودم! اما اینجا فهمیدم که کتابهایی که تا آن روز خوانده بودم، قطراتی بود از یک اقیانوس بزرگ! اینجا بود که فهمیدم من چه کتابهایی را که نخوانده ام! چه کتابهایی که حتی من تا آن زمان ندیده بودم! اینجا بود که فهمیدم فقر کتاب در شهرستان یعنی چه؟! اینجا اگر ساعتی کتاب نخوانی از رقابت عقب افتاده ای! اصلا اگر کتاب دستت نباشد باخته ای! کتابخوانی در حوزه پُز روشنفکری نیست؛ وظیفه است! وقتی کتابخوانی رنگ وظیفه به خود می گیرد معنایش عوض می شود! دیگر کتابخوانی تو فقط برای خودت نیست! برای رفعِ تشنگیِ خودت نیست! تو باید کتاب بخوانی تا تشنگیِ آنها که وقت خواندن ندارند را بنشانی! برایِ همین است که درسهای حوزه کتاب محورند! برخلافِ دانشگاه که درسهای جزوه محور هم دارند! اینجا تو با کتاب هم نشینی! طلبه با کتاب می زیَد! و برای همین دیگر کتابخوانی تفاخر نیست! البته بعدها فهمیدم بخشی از حوزویان هستند آنهاکه به جمع آوری کتاب تفاخر می کنند. طلبه ها کتاب زیاد می خوانند اما بعضا فقط به داشتن کتاب چاپ بیروت و دوره های چندصدجلدیِ بحارالانوار و وسائل الشیعه و اصول کافی و کتاب های موسوعه و ... اکتفا می کنند!بد برداشت نکنید! داشتن این کتابها در حوزه و برای طلبه ضروری است! طلبه ای که محل رجوع است به این منابع علمی نیاز دارد و به رجوع به این کتابها نیاز بیشتری دارد. اما هستند طلابی که نه محل رجوعند و نه بدین کتابها رجوع می کنند اما کتابخانه ای دارند پر از این کتابها! این را گفتم تا به کتابخانه های خانۀ کسی اعم از طلبه و غیر طلبه نگاه نکنید! به سواد و علم وعملش نگاه کنید؛ بگذریم.واردِ حوزه شدم و همان راهی را می رفتم که طلبه های دیگر می رفتند؛ کتابهای حدیثی و فقهی خواندم؛ کتابهای ادبیات عرب را هم خواندم. منظورم فقط کتابهای درسی نیست. کنار درس کتابهای متفرقه ای از جنس کتابهای درسی می خواندیم. درس بود و بحث! حتی بعضی کتابهای تفسیر قرآن که از دروس نبودند را بحث می کردیم!سه چهارسالی که از آمدنم به قم گذشت و با توجه به اتفاقاتی که افتاد متوجه شدم که مسیر من مسیر اجتهاد نخواهد بود. مسیر اجتهاد که می گویم در حوزه معنا دارد! چون کسی که میخواهد مجتهد شود باید راهی را برود سخت و مستصعب! هرکسی را هم یارای پیمودنِ این مسیر نیست و آنها که این مسیر را می پیمایند در حوزه علمیه نادرند! هرچند این مسیر هم کتابخوانی بسیار دارد و می شود تصور کرد که کسی که این مسیر را می پیماید روحش از خواندن کتابها و نشستن پایِ درس اساتید به پرواز درخواهد آمد اما من دیدم که با توجه به دغدغه هایم نمی توانم این مسیر را تا انتها بروم؛ پس تصمیم گرفتم به علاقه هایم مسیرم را انتخاب کنم. پس مشغول خواندنِ کتابهایی شدم که جنسِ آنها با جنسِ کتابهای حوزوی متفاوت بود. تضاد نداشت اما متفاوت بود. حتی متفاوت با کتابهایی که من در طولِ زندگیم تا بیست سالگی خوانده بودم!اگر اجازه دهید در جستار بعدی به این دوره و علاقه هایم و کتابهایی که خواندم بپردازم که آغازی بود بر آنچه امروز بدان رسیده ام؛ هرچند نه کمال و تمام. اما در همان مسیر درحرکتم.این جستارها هنوز هم ادامه دارد... https://virgool.io/@amin.babazadeh/جستارهایی-از-کتابخوانیِ-من-3-cnphgv4vwrfh https://virgool.io/@amin.babazadeh/جستارهایی-از-کتابخوانیِ-من-2-mmlqrxmm6q2o https://virgool.io/@amin.babazadeh/جستارهایی-از-کتابخوانیِ-من-1-fqds06rfcsws