فرهنگ و زندگی روزمره

این پست برای چالش کتاب‌خوانی طاقچه است.این برای نخستین بار بود که یه کتاب جامعه‌شناسی می‌خوندم، یا در واقع کامل می‌خوندم. جامعه‌شناسی موضوعی نبود که بهش علاقه داشته‌باشم فکر می‌کنم به خاطر این که با واژه‌شناسی‌ش آشنا نیستم و بعضی وقت‌ها نمی‌فهمم چی می‌گه. چالش تاقچه باعث شد این موضوع رو دوباره امتحان کنم.این کتاب نگاهی به شیوه‌ی زندگی روزانه‌ی آدم‌هاست. آدم‌های جهان هدف‌های بلندمدت و کوتاه‌مدت دارن ولی آن چه که هر روزِ آدم‌ها رو پر می‌کنه، مجموعه‌ای از کارهای کوچک و عمدتا تکراریه؛ مانند بیدارشدن و خوابیدن، خوراک، لباس‌پوشیدن، رفت‌وآمد، کارهای بهداشتی، گفتمان‌های روزانه و سرگرمی‌های کوچک. زندگی روزانه‌ی هر کس منحصربه‌فرده ولی ویژگی مشترک همه‌شون مجموعه‌ی کارهای کوچکیه که به صورت تکراری انجام می‌شن و انگار هنگام انجامشون نیاز خاصی به فکرکردن نیست. مجموعه‌ای که بهش می‌گن روتین یا روزمرگی. با این که کارهای هر روز ما بسیار کوچک و بی‌معنی به نظر میان ولی حقیقت اینه که در اثر عوامل زیادی به شکل حالشون دراومدن؛ مانند فرهنگ، جهانی‌سازی و همچنین در اثر اعمال قدرت طبقه‌های بالاتر جامعه؛ بنابراین با نگاه به این بخش به ظاهر بی‌معنی از زندگی هر مردمی، می‌شه چیزهای زیادی درباره‌ی اون مردم و گذشته و آینده‌شون فهمید.فصل‌های کتاب درباره‌ی مواردی صحبت می‌کنن که روی این کارهای روزمره اثر گذاشتن و می‌گذارن. این بحث‌ها در کنار توضیح واژگان جامعه‌شناسی انجام می‌شه. گاهی توضیح واژه‌ها می‌تونه چالش‌برانگیز باشه. مانند واژه‌ی فرهنگ. اگه به مجموعه‌ی روزمرگی‌ها بیاندیشیم، مانند لباس‌پوشیدن، کارهای بهداشتی، خوراک، تفریح‌ها و دیگر کارهای کوچک تکراری، نمی‌شه انکار کرد که بسیاری از اون‌ها تحت تاثیر فرهنگ هستن. آن چه که رفتارهای یه ایرانی رو از یه چینی یا آفریقایی متمایز می‌کنه فرهنگه. انگار با توصیف شیوه‌ی زندگی روزمره‌ی یک فرد، می‌شه تا حدودی ملیت و فرهنگش رو حدس زد. از طرفی آن‌چه که باعث می‌شه زندگی هر روز یه انسان با یه حیوان فرق کنه، همین شکل‌گیری فرهنگ و تمدن در انسان‌هاست.همچنین توصیف مفاهیم فرهنگ "والا"، "عامه" و "پست" خیلی جالب بود؛ در بررسی تفاوت زندگی روزمره‌ی طبقه‌های گوناگون جامعه گفته‌شد که در انجام یک کار مشابه، مانند لباس‌پوشیدن، میان طبقه‌های بالا و پایین جامعه اختلاف هست که به طور قابل‌توجهی می‌تونه تحت تاثیر اقتصاد باشه؛ همین طور خیلی از خط سیرهایی که به عنوان ارزش در جامعه تعریف می‌شن، در واقع ارزش‌های طبقه‌های بالاتر هستن که به دلیل قدرت اقتصادی و سیاسی بیش‌تر این طبقه‌ها، به همه‌ی جامعه اعمال شده‌ن؛ حال آن که طبقه‌های پایین‌تر اعتراض به این ارزش‌گذاری‌ها رو در جلوه‌ی همین کارهای روزانه‌شون به نمایش می‌ذارن.واژگان تا اندازه‌ای توضیح داده شده‌ن ولی باز هم متن کتاب نسبتا دشواره. باور نویسنده به نظریه‌های فروید در جاهایی از کتاب دیده می‌شه و شاید روی نتیجه‌گیری‌ها اثر می‌ذاره.جالب‌ترین فصل کتاب برای من، فصل جهانی‌سازی بود؛ پیشرفت راه‌های ارتباطی جهان رو کوچک‌تر کرده؛ حالا بیش‌تر جاهای جهان با کم‌ترین زمان در ارتباط با هم هستن و روی هم تاثیر می‌ذارن، همین طور روی بسیاری از روش‌های زندگی روزانه‌ی مردم. باید گفت که روند جهانی‌سازی چیزی نیست که به تازگی یا حتی در طی یک سده‌ی پیشین آغاز شده‌باشه. در همه‌ی طول تاریخ ارتباط تمدن‌های گوناگون روی هر کدام تاثیر داشته و این تاثیرها در طی نسل‌ها در بسیاری از روش‌های زندگی به جا مونده. مردم و فرهنگ‌ها روی هم اثر می‌گذارن و در طی نسل‌ها این دگرش‌ها توی بسیاری از فرهنگ‌ها درونی شده. بسیاری از روش‌های زندگی یک سرزمین در واقع از سرزمین دیگری به اون‌جا رسیدن. برخی از روش‌های زندگی که در روزمرگی‌های مردم یک سرزمین به عنوان فرهنگ اون ملت شناخته می‌شه، در واقع نسل‌ها پیش از سرزمین دیگری به اون‌جا رسیده و در زندگی مردم وارد شده و آن قدر درونی شده که امروز دیگر جدا و بیگانه به شمار نمیاد.همان گونه که گفته‌شد، این کتاب از این جلوه‌ها زندگی روزمره رو بررسی می‌کنه و می‌بینیم که کارهای تکراری و کوچک روزانه که شاید خیلی کم به چشم بیان، می‌تونن نمایش‌گر گذار سال‌ها و سده‌ها و اثرگذاری فرهنگ‌های گوناگون روی هم باشن یا نشان‌دهنده‌ی اعمال زور طبقه‌های بالاتر اجتماعی یا مجالی برای طغیان طبقه‌های پایین‌تر. با این تفاسیر می‌شه چنین برداشت کرد که اندیشیدن درباره‌ی روش‌های روزانه‌ی زندگی مطالعه‌ی باارزشی در زمینه‌ی شناخت یک جامعه به شمار میاد.