زیر آفتاب افتاده

پرده ها را جمع کرده بود که آفتاب وقتی بالا آمد، مستقیم به داخل خانه بتابد. به گرما از آن حیث اهمیت می داد که همین چند لحظه پیش، وقتی هوای سرد دیوار را شکافته بود و بر روی بدنش دراز به دراز خوابیده بود و طوری خواب از سرش پرانده بود که آب سرد به صورتش پاشانده باشند، مجبور شده بود لحافی را که تمام شب دور انداخته بود، پیدا کند و به صورتش بکشد. مانند کسی که در اول شب تازه می خواهد بساط خواب را پهن کند. این با جمع کردن آن بساط هنگامی که نور خورشید نفس نفس زنان بالا می آمد، همخوانی نداشت، اما از نظر آقای کریمی تعارضی هم نداشت. هرکس کارش را می کرد. آفتاب می توانست بساطش را روی بساط خواب آقای کریمی پهن کند بی آن که سر اعصاب مستطاب ایشان بد بخورد. در این میان چیزی که خاطر آقای کریمی را از انجام این معامله بیشتر جمع می کرد، روباندن سرما بود که نمی توانست ممکن شود مگر با اجازه دادن به آفتاب که بتابد. و می تابید و سرما جایش را به گرمای پاکیزه ای می داد که پنداری می خواهد بسیار مؤدبانه از درزهای لحاف سرک بکشد. تابشی که به کشیدن دست گرم به یک صورت یخ کرده می مانست، سنگینی داشت اما رسوخ نداشت. به همین سبب هم آرامش بخش بود و خواب آور. آدم زیر تابش آفتاب صبحگاه بهاری آرام می گیرد، زیرا نور با سرخوشی بی آن که بخواهد جایی را بسوزاند، چیزی را بجنباند، پخش می شود. همان طور که باد سرما را در کمال ادب و احترام با رقص و چرخش از لای موها عبور می دهد، آفتاب بهاری هم چرخ زنان به همه جا می رسد.خودش را جمع کرد، اکنون آفتاب پنداری که تازه دیده باشد و از این که او این گونه دراز به دراز افتاده حیرت کرده باشد، درست بالای سر آقای کریمی قوز کرده بود. انگار به جسدی خیره شده باشد، به چشم هایش یا شاید لب هایش، یا شاید پره های بینی اش به امید دم و بازدم که با جنبشی که در لبه های بینی ایجاد می کند، قابل تشخیص است. دست راستش که آفتاب گیر کرده بود به چشم هایش، کمی بالا تر رفتند. آقای کریمی خواست چشم هایش را باز کند، انگار متوجه تعجب آفتاب و افتادن بی ریختش در وسط ظهر و به قول مجری رادیو، در وسط یک روز آفتابی، شده باشد، قصد جمع و جور کردنش را داشت. چشمانش را که باز کرد، آفتاب درست به چشمانش زل زده بود، یک تکه قرص نور. دوباره بست، انگشتانش را سایه کرد و به سان کودکی که پشت دروازه چوبیی پنهان شده باشد تا میان خیابان را دید بزند، چشم به آسمان دوخت. سعی کرد از لای نوری که بر صورتش پخش شده، چیزی دیگری ببیند. چیزی که در نظر اول به آقای کریمی کمک کند که به سوالی پاسخ بدهد. سوالش را هم نمی دانست، اما دوست داشت همین لحظه چیزی پاسخش را به صورت درخور بیابد. مثلا می توان حدس زد که تشخیص محل درست آفتاب در میان آُسمان در آن لحظه می توانست آقای کریمی را آرام کند که توانسته جای تقریبی افتادنش را بر پهنۀ روز دریابد. این خاطرش را تسکین می داد.آقای کریمی دوباره چشم هایش را بست، و وقتی که انگار مثلاً دستش را از قفل کردن دروازه ای بکشد به فکرش رسید که برای خوابیدن هنوز حق با او است. همین چند ساعت پیش سرمای صبحگاهی گرچه بسیار آرام و با رعایت تمام جنبه های حقوق بشری ماجرا از جمله این که دخول مذکور تجاوز به حساب نیاید، ولی به هرحال چنان روی تن ناتوان آقای کریمی افتاده بود که فقط ظواهر یک تجاوز را کم داشت. شاید برای آفتاب که نفس نفس زنان از انتهای دره بالا آمده این تصور بوجود آمده باشد که آقای کریمی تن لش اش را درست پیش پای او انداخته، آندم درست در میانۀ پهنۀ روز؛ اما از نظر آقای کریمی این لحظه ای بود که او هم فاصلۀ قابل قبول با روز داشت که بتواند هنوز به خوابیدن ادامه دهد و هم گرما را داشت. به عبارت دیگر اگر آفتاب این قدر پایش را به من بند نکند و همین طور آرام از روی سرم بگذرد، مشکلی پیش نمی آید.نقاشی گرانیکا-پیکاسوهمین چند روز پیش ژست آدم رو به راه اما وارخطایی را گرفته بود و اعلام کرده بود که دوصد افغانی نیاز دارد. مهدی پرتو همان زمان حدس زده بود که این ژست شبیه چارزانوی پس از در کردن باد است، آدم با ده هزار نمی تواند روزهای هفته را پشت هم ردیف کند، او دو صد را به کجا می زند؟ به کدام دیوار؟ لابد دیواری در کار نیست. و صد البته آقای پرتو با پی بردن به کنه ماجرا دیگر از پیگیری موضوع که او به دوصد افغانی رسید یا نه، صرف نظر کرد. با این حال حافظه اش شور خورده بود، او به خاطر آورد که آقای کریمی هرگز روز خوشی ندیده. اخمش را درهم کشید اما از این که یک لحظه شبیه دیوانه ها با خودش حرف زده و با خودش برای فرد دیگری ابراز تأسف کرده بود پشیمان شد و اما همین فکر که چطور در برابر خودش و پیش خودش برای کسی دیگری اظهار تأسف کرده-از این حرکت بی معنا- خنده اش گرفت، با علم بر این که خندیدن با خود یک دیوانگی دیگر است. آنچه که به تراژیدی آقای کریمی معنا می بخشید این بودکه او ظاهر کسی را دایما داشته که حالش خوش است. موهای جو-گندمی اش که کم پشت و آراسته بودند، یک چهرۀ آگاه را القا می کردند. چشمان درهم رفته اش که دلیل پزشکی آن چیزی غیر از گرسنگی نمی توانست باشد، به او ظاهری مردی بی نهایت محترم را می داد که دریدگیی در نگاهش پیدا نبود. صدایش انگار از انتهای گلویش، از میان حفره ای که ناخواسته در آن افتاده باشد، به زحمت بیرون می آمد. آرامش بخش بود، اطمینان می داد. همین لحظه باز هم در خاطر آقای پرتو گذشت که او چطور از چنین صدای خسته ای، بوی اطمینان استشمام می کرده. گیج کننده است. آقای کریمی هم از این ظواهر راضی به نظر می آمد. او آن اطمینان ظاهری که از دل خالی اش بر می خواست را دوست داشت. صدای لرزانش که به رقص باد روی لبۀ پرتگاه می مانست را دوست داشت چون به گوش ها آرامش می بخشید. با باد بهار اشتباه گرفته می شد. این برای کسی که خوشه های گندمش به بزرگی یک انگشت کوچک دست هم نمی شدند، برای کسی که هم وزن روغن زمستانش دوا می خرید، ناخوشایند بود. دستش به بیل بود اما خیالش را پی گرفتن پول قرض از کربلایی ممد می فرستاد. کربلایی از آدم های آرامی چون او که از اعماق بدبختی بیرون می جهیدند، بد می برد. گمان می کرد حال کسانی را دارند که روی لجن تاق باز خوابیده اند و حمام آفتاب می گیرند. داشت برای کربلایی توضیح می داد که او تاق باز نخوابیده، باید حبابی باشد که ناخنش را به امید کندن لقمه ای به آن فروکند، با این حال نگاه حاکی از بی اعتمادی کربلایی به قدر کافی خشمش را برانگیخته بود. انگار بلد بود به کجایش فوت کند که آتش بگیرد. بیل را می انداخت و دوباره به فکر می رفت. به خاطر پرتو رسید که احتمالا جایی نداشت برود، در تمام عمر به فکر می رفت. سرش را روی زانویش می گذاشت یا به خطوط گلیم با زاویه 45درجه از سطح زمین خم می شد و چشمانش را طوری باز می گذاشت که پنداری افسار ازش برداشته که گذاشته که به هرجای که می خواهد برود و بچرد. و سپس وقتی چشمانش را باز می گرفت و مژه هایش تکانی می خوردند که از فرط خستگی نگاهش دوباره پیش خودش برگشته بود.لابد در میان صداهایی که حالا بر گرد آفتاب می پیچند، یکی هم از پرتو بوده که به فکرش افتادم. آقای کریمی در همان حال که چشمانش را بسته بود و سعی می کرد خواب را محکم نگهدارد، از این که فکرش را این که پرتو از کجا به ذهنش رسیده مشغول کرده بود، عصبانی شده بود. عوضی حتا گرمای کف خیابان را هم به آدم روا نمی دارد.