مربی‏ خانهٔ ژرمن‏‌ها

یک ضرب‏المثل معروف آلمانی هست که می‌گوید: «هر چیزی تا زمانی که به‌دردبخور باشد، قابل‌استفاده است». اما این جمله در مورد مربیان آلمانی صدق نمی‏کند. ظهور مرتب مربیان درجه یک در جای‏جای آلمان، شانس حضور یک مربی در سطح اول فوتبال برای یک مدت طولانی را به حداقل می‏رساند. دیگر کسی در مونیخ، دلش برای «یوپ هاینکس» تنگ نمی‌شود؛ زیرا «هانسی فلیک»، همهٔ خاطرات تلخ دوران بعد از هاینکس را به دست فراموشی سپرده و با قدرت به سمت دفاع از همهٔ عناوینی که فصل قبل کسب کرده‌اند، حرکت می‏کنند. یافتن جانشین برای «روبن» و «ریبری»، دو تا از بهترین وینگرهای تاریخ فوتبال آلمان قطعاً کار ساده ای نبوده اما درخشش «سرژ گنبری» و «لروی سانه»، نسل جدیدی از ستاره‏های آلمانی را در لباس بایرن رقم زده. به این‏ها ادامهٔ درخشش «لواندوفسکی» و احیای «توماس مولر» و «ژروم بواتنگ» را باید اضافه کرد که در دوران «کواچ» به فراموشی سپرده شدند و از تیم ملی هم کنار گذاشته شدند؛ اما معجزهٔ «فلیک»، «توماس مولر» را از نیمکت‏نشینی در روزهای اول فصل به بهترین پاسور یک فصل تاریخ بوندسلیگا مبدّل کرد و «لواندوفسکی» را به جایزهٔ مرد سال اروپا رساند.«یورگن کلوپ» در رقابتی‌ترین لیگ دنیا، در طی دو فصل، ۱۹۶ امتیاز کسب کرد و طلسم ۳۰سالهٔ قهرمانی در لیگ برتر انگلیس و طلسم ۱۴سالهٔ قهرمانی در لیگ قهرمانان را برای قرمزهای آنفیلد، طلسم ۷سالهٔ قهرمان‌نشدن تیم‏های انگلیسی در لیگ قهرمانان اروپا، همگی را شکست و به سلطهٔ ۵سالهٔ فوتبال اسپانیا بر چمپیونزلیگ خاتمه داد. یکی از منحصر‏به‌فردترین رکوردهای «کلوپ» به دو قهرمانی متوالی در بوندسلیگا برمی‌گردد؛ جایی که از سال ۲۰۱۲ به بعد، هیچ مربی دیگری به غیر از «کلوپ» نتوانسته در لیگ تک‌قطبی آلمان، فصل را بالاتر از بایرن تمام کند. «یورگن کلوپ» با ارائهٔ فوتبال مبتنی بر گگن پرسینگ بیش از هر مربی دیگری، «پپ گواردیولا» را شکست داده تا نشان دهد بهتر از همهٔ مربیان فعلی، راه متوقف‌کردن تیکی‌تاکا را بلد است. یکی از هنرهای این مربی صاحب‌سبک، احیاکردن تیم‏های بحران‌زده است؛ دورتموند پیش از قهرمانی با «کلوپ»، ۹ فصل برای فتح بوندسلیگا انتظار کشید. تابستان ۲۰۰۸ وقتی یورگن پس از ۷ فصل به‌عنوان یک استعداد ویژه، ماینتس را ترک کرد و بوروسیا دورتموند را تحویل گرفت، دورتموند تیم سیزدهم آلمان بود؛ اما هوش مربی‌گری «کلوپ» و کشف استعدادهایی ناب مانند «مارکو رویس»، «روبرت لواندوفسکی» و «ماریو گوتزه» و گرفتن بهترین بازی‏ از این بازیکنانِ تا آن زمان ناشناخته، ستاره‌هایی ساخت که ۳ فصل بعد بر بام فوتبال آلمان ایستادند. آقای معمولی در اوائل فصل ۱۶-۲۰۱۵ هم لیورپول را در حالی در دست گرفت که در۵ فصل قبل از او، فقط یک‌بار دور گروهی لیگ قهرمانان را دیده‌بودند. تزریق روحیهٔ مبارزه‏طلبی و پیروزی، لیورپول را در ۵ فصل پیش، به ۳ فینال اروپایی و یک قهرمانی دراماتیک با کامبک به‌یادماندنی برابر بارسلونا رساند. یورگن تا ژوئن ۲۰۲۴ با لیورپول قرارداد دارد و هنوز باید منتظر ادامهٔ درخشش او در بندر مرسی‌ساید باشیم؛ «کلوپ»، دوران دورتموند را خوب به پایان نرساند اما قطعاً از آن دوران درس گرفته‌است و هواداران فوتبال آلمان امیدوارند روزی او را در قامت سرمربی ژرمن‏ها ببینند.سران دورتموند بعد از تجربهٔ موفق حضور «کلوپ» به‌عنوان مربی سابق ماینتس، این بار سراغ یکی دیگر از مربیان با‏استعداد باشگاه ماینتس و فوتبال آلمان، «توماس توخل» رفتند که بارها برابر بایرن مونیخ نتایج خوبی کسب کرده‌بود. «توخل» با دورتموند برندهٔ «DFB Pokal» شد اما خبری از تکرار فتح بوندسلیگا نبود. بعد از ۳ فصل حضور در «سیگنال‌ایدوناپارک»، سران متموّل پاریسی بعد از اخراج «اونای امری»، سراغ این مربی جوان رفتند. «ناصر الخلیفی» برای مدیریت ابرستاره‏هایی مثل «نیمار» و «امباپه» و «کاوانی»، یک مربی باپرستیژ و منظّم می‏خواست که اولاً رختکن شلختهٔ تیم را جمع‌وجور کند و دوماً این تیم را برای اولین‌بار به فینال لیگ قهرمانان برساند. «توخل» در فصل اول هم خوب عمل نکرد و فقط لوشامپیونه را برنده شد و در خطر اخراج قرار گرفت؛ اما یک فصل اعتماد به این مربی خوش‌استایل، جواب داد و پاریسی‏ها بعد از کسب همهٔ جام‏های داخلی، در لیسبون هم عملکرد خوبی به نمایش گذاشتند و به اولین فینال خود رسیدند که مانعی به اسم بایرن‏ مونیخ، سدّ راه «توخل» و شاگردانش شد. وجه تشابه «کلوپ» و «توخل»، مربی‏گری در ماینتس و دورتموند بود، «توخل» هم مثل «کلوپ»، در اولین فینال اروپایی به بایرن باخت و شاید روزی مثل کلوپ، مجدداً به فینال لیگ قهرمانان برسد و رؤیای فتح این تورنمنت معتبر را به حقیقت تبدیل کند.همه چیز در نسل مربیان آلمان به «فلیک» و «کلوپ» ختم نمی‌شود؛ حضور سه مربی آلمانی در نیمه‌نهایی فصل قبل لیگ قهرمانان، یک اتفاق تصادفی نیست و این اتفاق در حالی افتاد که «یورگن کلوپ»، موفق‏ترین مربی فعلی فوتبال آلمان، در بین این سه نفر جایی نداشت. در تاریخ لیگ قهرمانان با فرمت جدید، فقط دو بار اتفاق افتاده که دو سال پی‌در‌پی، دو مربی متفاوت از یک کشور، قهرمان مهم‌ترین رقابت باشگاهی اروپا بشوند که هر دو مرتبه، مربیان آلمانی موفق به کسب این مهم شدند؛ اولین‌بار «اوتمار هیتسفلد» و «یوپ هاینکس» در سال های ۱۹۹۷ و ۱۹۹۸ و دومین‌بار «یورگن کلوپ» و «هانسی فلیک» در سال‏های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰. ساختار پرورش مربی در فوتبال آلمان، متّکی به پرورش تک‌ستاره‏ها نیست و می‏بینیم که در دو نسل مختلف، یک اتفاق کم‏نظیر تکرار می‏شود و باز هم انتظار این اتفاق را می‌توان داشت. «یولیان ناگلزمان» پس از مصدومیت‏ شدید زانو در بیست‌سالگی، به‌عنوان آنالیزور «توماس توخل» در تیم دوم آگزبورگ مشغول به کار شد، با ادامهٔ پیشرفت فوق‌العاده‌اش در زمینهٔ مربی‏گری، در فصل ۱۴-۲۰۱۳، تیم زیر ۱۹ساله‏های هوفنهایم را قهرمان آلمان کرد و در فصل ۱۶-۲۰۱۵ پس از نتایج ضعیف «هوب استیونز»، در سن ۲۸سالگی به‌عنوان سرمربی هوفنهایم منصوب شد و بدل به جوان‌ترین سرمربی تاریخ فوتبال آلمان شد و تیمی را که ۷ امتیاز با منطقهٔ امن جدول فاصله داشت، با ۷ پیروزی از ۱۴ بازی باقی‏مانده، در بوندسلیگا حفظ کرد و فصل بعد هافنهایم را به چهارمی بوندسلیگا رساند تا فرصت حضور در پلی‌آف لیگ قهرمانان، به یکی از آینده‌دارترین مربیان فوتبال آلمان برسد. شکست برابر لیورپولِ کلوپ در پلی‌آف، «ناگلزمن» را ناامید نکرد و یک فصل بعد با قرارگرفتن در ردهٔ سوم بوندسلیگا، هوفنهایم این‌بار به‌طور مستقیم به لیگ قهرمانان اروپا راه پیدا کرد تا این‏بار عنوان جوان‏ترین سرمربی لیگ قهرمانان، به «یولیان» برسد؛ فقط ۳۱ سال و ۵۸ روز لازم بود تا «ناگلزمان»، مهم‌ترین رقابت باشگاهی را در قامت مربی تجربه کند. طبع سیری‌ناپذیر این مربی بی‏نظیر، پایانی نداشت و این‌بار لایپزیش، جوان‌ترین تیم اروپا با قدمتی یک دهه‌ای، توسط «ناگلزمان» به نیمه‌نهایی لیگ قهرمانان رسید تا در سنّ ۳۳سالگی، یک رکورد بی‏نظیر دیگر توسط این مربی خوش‎‏تیپ به ثبت برسد. هر چه که هست، «ناگلزمن» هنوز به دنبال فتح رکوردهای زیادی است که فتح بوندسلیگا و لیگ قهرمانان، گوشه‌ای از آن‏هاست.لایپزیش در این سال‏ها با حضور یک مدیر ورزشی فوق‌العاده به نام «رالف رانگنیک»، اولین‌بار فصل ۲۰۱۵-۱۶ به سطح اول فوتبال آلمان رسیده و اکنون سکّوی پرتابی برای رشد مربیان بااستعداد این کشور شده‌است. یکی از این مربیان، «رالف هازن‏هوتل»، مربی فعلی ساوتهمپتون است. «هازن‏هوتل» در اولین فصل حضور لایپزیش در بوندسلیگا، این تیم را به نائب‎‏قهرمانی آلمان رساند و در حال حاضر هم با ساوتهمپتون، یکی از بالانشینان لیگ جزیره است. نتیجهٔ حضور «رانگنیک» در این باشگاه، پرورش این دو مربی فوق‌العاده و پرورش ستاره‏هایی نظیر «تیمو ورنر»، «دایو اوپامکانو» و «نبی کیتا» و... شده‌است.مربیان زیادی در حال طی‌کردن مسیر «ناگلزمن» هستند، یکی از این مربیان «سباستین هوینس»، برادرزادهٔ «اولی هوینس» است. «سباستین» نتوانست برخلاف «اولی»، در تیم‏های مطرحی بازی کند؛ اما در مسیر مربی‌گری‌اش، خیلی حساب‌شده و منطقی گام برداشت و پس از مربی‏گری در رده‏های سنی پایین‏تر تیم‏هایی مثل هرتا‏زلندورف و لایپزیش و بایرن مونیخ، در فصل ۲۰-۲۰۱۹، مربی‏گری تیم دوم بایرن‏مونیخ را برعهده گرفت و همراه این تیم به قهرمانی سطح سوم فوتبال آلمان رسید و بالأخره در شروع همین فصل بوندسلیگا، «دیتمار هوب»، مدیرعامل باشگاه هوفنهایم، «سباستین هوینس» را به امید تکرار خاطرات شیرین «ناگلزمان» در این تیم استخدام کرد. پیروزی ۴ بر ۱ برابر بایرنِ «فلیک»، شروع درخشش این مربی بااستعداد ۳۸ساله است. بی‌شک با تداوم این درخشش و ادامهٔ سیر صعودی، می‏توان «سباستین هوینس» را در بزرگ‌ترین باشگاه‏های آلمان و اروپا دید.سه باشگاه دورتموند، هوفنهایم و لایپزیش در دههٔ اخیر، سهم زیادی در پرورش مربیان و بازیکنان بااستعداد آلمانی ایفا کرده‌اند که حاصل آن، نتایجی است که این مربیان در این سال‏ها کسب کرده‌اند و لیگ‏های معتبر اروپایی را به تسسخیر خود درآورده‏اند و فوتبال آلمان می‏تواند خوش‏بین باشد که در سال‏های پیشِ رو، مربیانی مثل «مارک روزه»، «رالف هازن‏هوتل» و شاید مربیانی که اکنون در سطوح پایین فوتبال آلمان مشغول به کار هستند، روزی در بزرگ‌ترین باشگاه‏های فوتبال آلمان و اروپا بدرخشند.نویسنده: محمد صفری مجد