اضطراب و ترس در کودکان

اضطراب بخشی از غریزه وجودی ما انسان هاست. زمانی که در موقعیتی تهدید آمیز قرار می گیریم مغز و بدن ما در موقعیتی تدافعی قرار می گیرد تا ما بتوانیم با درک خطر از آن موقعیت تهدید آمیز دور شویم. اضطراب در چنین شرایطی امری کاملا طبیعی و مفید است.اما مشابه همین ماجرا به خصوص در کودکان می تواند به اضطراب منفی و مضر تبدیل گردد.گاهی کودکانی از مرز اضطراب های طبیعی گذر می کنند و دچار اختلالات ترس و اضطراب های شدید می گردند.اضطراب های شدید بیمار گونه در کودکان می تواند سبب ایجاد امراض بسیاری در آن ها گردد.علائم و عوامل ایجاد استرس در کودکانکودکان به خصوص در سنین پایین ممکن است شناختی از حس اضطراب خود نداشته باشند. اما ویژگی هایی که در این کودکان می تواند به عنوان علائم هشدار دهنده جهت آگاهی والدین مطرح گردد شامل:- گوشه گیری و دوری از اجتماع- شب ادراری- پرخاش گری-جویدن ناخن- امتناع از حضور در مهد و مدرسه- کاهش اشتها- خواب های پریشاناین ها نشانه های محدودی از ابتلای کودکان به اضطراب های منفی می باشد.منشا این استرس و نگرانی ها در کودکان عمدتا به مسائل درون خانواده بر می گردد از جمله: عدم ارتباط منجسم والدین و مشاجره دائمی آنها در محیط خانواده، طلاق والدین، مرگ در خانواده و یا حتی اضافه شدن یک فرد جدید به خانواده، همه از جمله مواردی هستند که می تواند زمینه ساز بروز اضطراب و استرس در کودکان گردد.هم چنین عوامل بیرونی بسیاری سبب ایجاد اضطراب در کودک می گردد.مثلا یکی از عوامل بیرونی مهم که به خصوص در کودکان با سنین پایین تر به عنوان عامل استرس زا مطرح می گردد عدم تمایل به حضور در یک محیط جدید مثل مهد کودک می باشد.یکی از دلایل مهم این اضطراب به عدم آمادگی کودک توسط خانواده برای حضور مستقل در بین هم سالان خود بر می گردد.در چنین موردی همچون موارد دیگر آگاهی والدین در درجه ی اول اهمیت قرار دارد. چرا که تغییر محیط کودک از خانه به یک محیط جدید که تا به حال تجربه ای در مواجهه با آن نداشته است به خودی خود استرس زا می باشد، اما رفتار والدین می تواند این اضطراب را تشدید و یا به مرور زمان کاهش دهد.باید بدانید همان طور که بسیاری از انسان ها در مواجهه با یک محیط جدید دچار اضطراب می گردند و گاهی به همراهی یک دوست یا فرد نزدیک به خود برای حضور در این محیط ها نیاز دارند تا به یک آرامش نسبی دست یابند، کودکان نیز در شرایط مشابه همین حس اضطراب را تجربه می کنند و برای شروع احتیاج به یک همراه دارند.اضطراب جدایی در کودکان معمولا تا قبل از 4سالگی رایج می باشد.اگر این حس در کودکان به حسی بیمار گونه بدل گردد از آن با نام اضطراب جدایی نام می برند.کودکانی که دچار اختلال اضطراب جدایی هستند معمولا به دلایل مختلف به والدین خود اعتماد ندارند.برای مثال وقتی کودک در یک محیط جدید مثل مهد کودک، خانه ی بازی، منزل یک دوست و یا هر مکان جدید دیگری به خصوص برای دفعات اول قرار می گیرد از والدین خود انتظار همراهی دارد و دائما اصرار به حضور والدین در کنار خود دارند و به هیچ عنوان حاضر به جدایی از آن ها نیستند.متاسفانه بسیاری از والدین علی رغم قولی که به کودکان می دهند، در فرصت کوتاهی که کودک از آن ها جدا می گردد محیط را ترک می کنند. در چنین مواردی کودک دچار اضطراب شدید و عدم اعتماد به والدین می گردد و در دفعات بعد به هیچ عنوان حاضر به جدایی از والدین نمی گردد و دچار اضطراب جدایی می گردد.اما در مواردی که والدین صبور باشند و مدتی در کنار کودک بمانند و بدون اجازه ی او محیط را ترک ننمایند، به مرور زمان کودک حضور در محیط جدید را می پذیرد و به اضطراب بیمار گونه دچار نمی گردد.هم چنین اگر کودک یکی از لباس های مادر یا عروسکی که مادر با آن با کودک بازی می کرده است را پس از گذراندن دوره ی حضور حداقل یکی از والدین در محیط جدید و عادت نسبی کودک به محیط و افراد حاضر در آن، به همراه داشته باشد می تواند به کاهش اضطراب او کمک کند.این تنها یکی از عوامل بیرونی اضطراب و خلاصه ای از نوع رفتار صحیح والدین در مواجهه با آن می باشد.مضطرب بودن کودکان در سنین مدرسهدر کودکان بزرگ تر در سنین مدرسه این اضطراب ها به خصوص در کودکانی که اضطراب هایشان ریشه در کودکی آن ها دارد می تواند شکل جدی تری به خود بگیرد.کودکان در این سن بیشتر تمایل به راضی نگه داشتن معلمان از خود را دارند. آن ها از تایید نشدن، عملکرد ضعیف، رفتار نادرست و تنبیه شدن توسط معلم می ترسند.این کودکان در چنین شرایطی دچار اضطراب می گردند و به بهانه های مختلف هم چون دل درد از رفتن به مدرسه خودداری می نمایند.بنابراین مهارت مهمی که در جهت مقابله با این اضطراب باید به این کودکان آموزش داده شود فهم اضطراب تایید نشدن و کنار آمدن با آن می باشد.کودکان مضطرب به دلایل مختلف از حضور در مدرسه فرار می کنند.یکی از فعالیت هایی که در جهت کاهش این نوع اضطراب ها در کودکان در سنین مدرسه می توان انجام داد به شرح ذیل است:از کودکان بخواهید برگه ای را به دو نیم کنند. در یک نیمه ی آن تخلف، اشتباه کردن یا درست انجام ندادن تکلیف را بکشند و در سوی دیگر آن، تصویر معلم شان را که در حال رسیدگی به آن می باشد.بچه ها می توانند این دو تکه کاغذ را داخل نیمکت خود بگذارند تا یادشان نرود اگر چه بهتر است تمام سعی خود را بکنند، اما معنایش این نیست که معلم شان آن ها را دوست ندارد.نکاتی که برای کاهش اضطراب در کودکان می توان مطرح کرد به شرح ذیل می باشد:- گوش شنوا باشید: وقتی کودک پیرامون اضطراب و ترس خود با شما صحبت می کند با دل و جان به او گوش فرا دهید. فراموش نکنید که در چنین موقعیت هایی شما نیز به دنبال یک گوش شنوا می گردید.- درک متقابل: به هیچ عنوان ترس و اضطراب کودک خود را حتی از ساده ترین مسائل نادیده نگیرید. نه آن را کوچک بشمارید و نه بزرگنمایی نمایید. کودک باید احساس کند که شما همیشه در کنار او هستید.- انتظارات نا به جا نداشته باشید: از کودک خود در حد توانش انتظار داشته باشید، چرا که انتظار فراتر از آن سبب کاهش اعتماد به نفس او و ایجاد اضطراب در او می گردد.- کودکان را در موقعیت هایی که می توانند موفق عمل کنند قرار دهید تا هم اعتماد به نفس آن ها افزایش دهد و هم از اضطراب های آن ها بکاهد.- کودک را با دیگران مقایسه نکنید زیرا او منحصر به فرد است.شما چه راه های دیگری در جهت کاهش اضطراب کودکان پیشنهاد می دهید؟در پایان فراموش نکنید آگاهی والدین از دلایل و علائم اضطراب در کودکان از درجه ی اول اهمیت قرار دارد و اگر این اضطراب ها به شکل بیمار گونه ای مبدل شود حتما باید به یک روان شناس یا روان پزشک مراجعه نمود.معرفی چند کتاب جهت مطالعه ی والدین در راستای کاهش اضطراب کودکان:1- لینک مطالعه ی چکیده ی کتاب تمرین ایجاد آرامش و کاهش فشار های روانی برای کودکان2- لینک مطالعه ی چکیده ی کتاب کار مدیریت اضطراب در کودکان3- لینک مطالعه ی چکیده ی کتاب روش های کاهش استرس در کودکانمنابع:وب سایت نمناکوب سایت چطوروب سایت پزشک خوبوبسایت بیتوتهکتاب آموزش مهارت های زندگی برای دوره ی دبستان