باور، عقیده و مرگ

برتراند راسل می گوید: “حاضر نیستم در راه باورهایم بمیرم، چون ممکن است برخطا باشم!” با نهایت احترام برای شخص او باید بگویم که من با این نظر وی موافق نیستم و برای من کسی که در راه ایمانش دست از زندگی بکشد انسان بزرگ و قابل احترامی است. توجه داشته باشید که من میان باور و ایمان تمایز قائل هستم، آن حیوانی که به واسطه باورهای خودش جان انسان های بی گناه را می‌گیرد، شایسته مقام انسانیت نیست و ایمان آن است که فطرت پاک انسان با تمام وجود به آن معتقد باشد. امثال کسانی در راه ایمان جانفشانی کردند تاریخ و به خصوص کشور ما به خود کم ندیده است، دکتر حسین فاطمی، شهید راه وطن یکی از آنهاست. همین که امروز ما جلوی بعثی‌ها تا کمر خم نمی‌شویم حاصل جانفشانی مردمانی با ایمان راسخ است که چون هنگام مرگ فرا رسید لحظه‌ای نهراسیدند و شتافتند چرا که زیر شمشیر غمش رقص کنان باید رفت و معتقد بودند که اگر سر به سر تن به کشتن دهیم، از آن به کشور به دشمن دهیم و پنداری که کشته شدند؟ نه آنها زنده‌اند چرا که وعده پروردگار است و آنان زندگان جاویدند و کان که شد کشته او نیک سرانجام افتاد… و اما والاترین نمونه اش حسین (ع) است، او در راه باور و اعتقاد خویش از هرچه داشت گذشت و ایمان را نه در مرحله تئوری بلکه به صورت عملی به جهان ثابت کرد و بزرگترین درس تمام تاریخ را به بشریت داد، درس آزادگی! کلاس حسین، زمان و مکان ندارد، هر روز عاشورا و هر مکان کربلا است، او آزادی را نه با حرف بلکه با عمل نشان داد، درس کربلا تشنگی نبود، درس کربلا بی‌وفایی نبود، درس کربلا آب آوردن عباس نبود، درس کربلا طفل شیرخواره نبود، درس کربلا جنگ‌آوری نبود، کربلا همه اینها بود و هیچ کدام نبود. کربلا در یک کلام یعنی آزادی! یعنی حق را بشناسی و از هر چه داری در راه حق بگذری. حسین در سرزمین منا کربلا را درس داد: سپس شما ای گروه نیرومند! دسته‌ای هستید که به دانش و نیکی و خیرخواهی معروفید، و به وسیله خدا در دل مردم مهابتی دارید که شرافتمند از شما حساب می‌برد و ناتوان شما را گرامی می‌دارد و آنان که هم درجه شمایند و بر آنها حق نعمتی ندارید، شما را بر خود پیش می‌دارند، شما واسطه حوایجی هستید که از خواستارانشان دریغ می‌دارند و به هیبت پادشاهان و ارجمندی بزرگان در میان راه، گام برمی‌دارید. آیا همه اینها از آن رو نیست که به شما امیدوارند که به حقّ خدا قیام کنید؟ اگر چه از بیشتر حقوق خداوندی کوتاهی کرده‌اید از این رو حق امامان را سبک شمرده، حقوق ضعیفان را تباه ساخته‌اید و به پندار خود حقّ خود را گرفته‌اید. شما در این راه نه مالی خرج کردید و نه جانی را برای خدا که آن را آفریده به مخاطره انداختید، آیا شما به درگاه خدا بهشت و همنشینی پیامبران و امان از عذاب او را آرزو دارید؟ ای آرزومندان به درگاه خدا! من می‌ترسم کیفری از کیفرهای او بر شما فرود آید، زیرا شما از کرامت خدا به منزلتی دست یافته‌اید که بدان بر دیگری برتری دارید و کسی را که به وسیله خدا (بر شما) شناسانده می‌شود گرامی نمی‌دارید با اینکه خود به خاطر خدا در میان مردم احترام دارید، شما می‌بینید که پیمان‌های خدا شکسته شده و نگران نمی‌شوید با اینکه برای یک نقض پیمان پدران خود به هراس می‌افتید. می‌بینید که پیمان رسول خدا(ص) خوار و ناچیز شده و کورها و لال‌ها و از کار افتاده‌ها در شهرها رها شده‌اند و رحم نمی‌کنید، و در خور مسئولیت خود کار نمی‌کنید و به کسانی که در آن راه تلاش می‌کنند وقعی نمی‌نهید و خود به چاپلوسی و سازش با ظالمان آسوده‌اید. همه اینها همان جلوگیری و بازداشتن دسته‌جمعی است که خداوند را بدان فرمان داده و شما از آن غافلید. مصیبت بر شما از همه مردم بزرگ‌تر است، زیرا در حفظ منزلت علما مغلوب شدید، کاش (در حفظ آن) تلاش می‌کردید. این برای آن است که زمام امور و گذرگاه احکام (یعنی پست‌های کلیدی) به دست عالمان به خداست که بر حلال و حرام خدا امین‌اند و از شما این منزلت را ربودند و آن از شما ربوده نشد مگر به واسطه تفرّق شما از حقّ و اختلاف شما در سنت پیامبر(ص) با اینکه دلیل روشن بر آن داشتید. و اگر بر آزارها شکیبا بودید و در راه خدا هزینه‌ها (و تعهدها) را تحمل می‌کردید، زمام امور خدا بر شما در می‌آمد و از جانب شما به جریان می‌افتاد و به شما برمی‌گشت، ولی شما ظالمان را در جای خود نشاندید و امور خدا را به آنان سپردید تا به شبهه کار کنند و در شهوت و دلخواه خود راه روند فرار شما از مرگ و خوش بودن شما به زندگی دنیا که از شما جدا خواهد شد [آنان را بر این منزلت چیره کرده] بدین‌سان ضعیفان را به دست آنان سپردید که برخی را برده و مقهور خود ساخته و برخی را ناتوان و مغلوب زندگی روزمره کردند، در امور مملکت به رأی خود تصرف می‌کنند و با هوسرانی خویش ننگ و خواری پدید می‌آورند به سبب پیروی از اشرار و گستاخی بر خدای جبار! در هر شهری خطیبی سخنور بر منبر دارند که به سود آنان سخن می‌گوید، سرتاسر کشور اسلامی بی‌پناه مانده و دستشان در همه جای آن باز است و مردم بردگان آنهایند که هیچ دست برخورد کننده‌ای را از خود نرانند. شگفتا! و چرا در شگفت نباشم که دیار اسلامی در اختیار فریبکاری نابکار و مالیات بگیری ستمگر و فرمانروای بی‌رحم بر مؤمنان است، پس خدا در آنچه ما کشمکش داریم حاکم است و در آنچه اختلاف داریم داوری می‌کند. خدایا! تو می‌دانی که آنچه از ما سرزد، برای رقابت در فرمانروایی و نیز دسترسی به مال بی‌ارزش دنیا نبود، بلکه از آن روست که نشانه‌های آیین تو را بنمایانیم و سروسامان بخشی را در سرزمین‌هایت آشکار سازیم تا بندگان ستمدیده تو آسوده گردند و به فرایض و سنن و احکام تو عمل کنند. چه شد که درس کربلا را فراموش کردیم و امروز به جای اینکه پیرو مکتب حسین باشیم و راه وفاداری به ایمان را در پیش بگیریم با صداهای نخراشیده عربده سر می دهیم و اراجیف به هم می بندیم تا دو قطره اشک کاسب شویم، حسین که سرور آزادگان جهان است کجا برای قطره آبی التماس میکرد؟ به خدا سوگند، مانند ذلیلان دست بیعت به شما نخواهم داد و همچون بردگان در مقابل شما آرام نخواهم نشست و تمکین نخواهم کرد! بزرگترین درس حسین به تاریخ آزادگی بود، ماندگارترین پیامش اگر دین ندارید آزاده باشید بود، حال چه شده در حالی که ادعای حسینی بودنمان گوش فلک را کر کرده است، بند های اسارتمان را نکیر و منکر هم نمی توانند بشمارند؟ چه شد که برای یک لقمه نان خودمان را به یک ریال می‌فروشیم و سر جلو هر کس و ناکسی خم می کنیم و بزرگترین افتخارمان کلاه گذاشتن سر همنوع‌مان است؟ چه شد که خیال کردیم کفاره اختلاس‌های میلیاردی، نذری دادن‌های آن‌چنانی است؟ حسین اگر فریاد هَل مِن ناصر یَنصُرنی سر می دهد خطاب به آن جماعت نیست، چرا که خود می گوید:نفرین بر شما، بد مردمنی هستید، گوش های شما پیام حق را نمی شنود چرا که شکم هاتان از حرام پر شده است!پیام فریادرس خواهی حسین مربوط به سال ۶۱ قمری نیست، او با تمام وجود فریاد می‌زند و یاری‌کننده از عمق تاریخ و اعصار آینده می‌طلبد و هم اکنون در لابلای اشک هایتان چشم باز کنید و پیام حسین را بخوانید و بدانید که آن یاری‌دهنده وی هنوز هم یافت نمی‌شود. مرگ و نیستى بر شما باد که در حال سرگردانى از ما کمک خواستید و ما با شتاب به کمک شما آمدیم ولى شما با شمشیرى که سوگند خورده بودید در یارى ما بکار برید، به جنگ ما آمدید و آتشى را که مى‌خواستیم با آن دشمن خود و دشمن شما را بسوزانیم، براى سوزاندن ما روشن کردید! شما با دشمنان خود همدست شدید تا دوستانتان را از پاى درآورید با اینکه آنها عدل و داد را بین شما رواج ندادند و در یارى آنان نیز امید خیرى نیست. مکتب حسین حق است و حق جویی، پیروان مکتبش نیاز به قمه زنی و عربده کشی و زنجیر زنی و علامت کشی ندارند. پیروان حسین یک وظیفه بیشتر ندارند و آن امر به معروف و نهی از منکر است. امر به معروف و نهی از منکر هم دچار تحریف شد تا اصلی ترین رکن دین به زعم امیر مومنان را نابود سازند. حسین در پیامش این مهم را به خوبی باز تعریف می‌کند. با بیانی سلیس می‌گوید که قیام کردم تا چهره واقعی مردان دین را به مردم نشان دهم، تا احقاق حق مظلوم از ظالم بکنم و امور دنیای مردم را اصلاح کنم. و حسین که از مال، مکنت، جایگاه و همه فضایل دنیوی و معنوی سیراب است دیگر بار تاکید می‌کند: من از روی ناسپاسی و زیاده‌خواهی و برای فساد و ستمگری، قیام نکردم؛ بلکه اصلاح امّت جدّم را می‌جویم. می‌خواهم امر به معروف و نهی از منکر کنم و به سیره جدّم و پدرم علی بن ابی طالب(ع) رفتار کنم… و تو ای وارث حسین در قرن حاضر، اگر ادعای حسینی بودن داری باید میراثش را بشناسی، میراث حسین امر به معروف و نهی از منکر است؛ نهی از منکر این نیست که به پوشش مردم گیر بدهی، نهی از منکر یعنی سازمانی که با رانت دولتی مدیرش شدی ارث آبا و اجدادی ات نیست که دارایی هایش را غارت می‌کنی، امر به معروف یعنی به جای زبان با اعمال نیک‌ات مردم را به خدا بخوانی، امر به معروف و نهی از منکر یعنی الخلقُ عیالُ الله و تو در برابر یک یکشان مسئولی و اگر کاری می‌توانستی برای سعادتشان بکنی و نکردی، خود طعم سعادت را نخواهی چشید! در مکتب حسین، انگ زدن و تهمت و غیبت و رسوا نمودن جایی ندارد.حسین به اشک‌های ما نیازی ندارد، او از هر چه داشت نگذشت تا امروز تو اشکی بریزی، او حماسه‌ای خلق کرد تا نشان دهد که تا کجا باید در پاسداری از حق ایستاد، باید هر چه داری فدا کنی و لحظه‌ای از مسیر حق دور نشوی. مولانا چقدر زیبا می‌گوید که پس عزا بر خود کنید ای خفتگان، زان که بد مرگی است این خواب گران؛ پس اگر عزاداری می‌کنید و اشکی می ریزید به حال و روز خود بگریید.افسوس از اندیشه‌های بسته که چون اعراب جاهل بحث عرب و عجم راه می‌اندازند و افکار پوسیده بزک کرده خود را در معرض نمایش می گذارند تا اوج تجدد خود را به رخ بکشند و او، بزرگترین ازاده تاریخ بشر را یک عرب خطاب می‌کنند و اراجیف به هم می‌بافند، در پس همین یک حرف، عمق متعفن وجودشان با رشته پوسیده‌ای از افکار نژاد پرستانه را آشکار می‌کنند. او یک “انسان” بود که به تاریخ درس آزادگی داد! او همه چیزش را در راه ایمانش داد.حسینی بودن جز به راه حسین عمل کردن نیست، جز حسینی انتخاب کردن نیست: به خدا قسم این زنازاده (یزید) مرا بین دو چیز مخیر کرده است: یا (شمیر و شهادت) و یا (تن به ذلت دادن) ولى بدانید که ذلت از ما بدور است! به گمانم زیباترین تعریف از حسین مربوط به دکتر علی شریعتی است:حسین، تشنه آب نبود، تشنه شناخت بود. می‌خواست بداند آیا کسی خارج از ادای کلمات، فهمید عمق دعای عرفه را؟ کسی فهمید چرا عرفات ناتمام ماند و به منا نرسید؟ کسی فهمید چرا حسین نه در منا که در نینوا به قربانگاه رفت و ثار الله شد؟ حسین، تشنه آب نبود، تشنه لبیک بود و فهم و تفکر و معرفت ما از دین و اعتقادش، که برایش جنگید و عقل آبی بودا را به عقل سرخ سهروردی پیوند زد و به خدایش هدیه کرد. حسین، رویش درخت عصیانی بود که از پستی این دنیای کوتاه تا ماورا سر برداشت… حسین، بیشتر از آب، تشنه لبیک بود٬ اما افسوس که به جای افکارش، زخم‌های تنش را نشانمان دادند و بزرگترین دردش را بی‌آبی نامیدند. از حسین بیاموزیم که مرگ با عزت را بر زندگی با ذلت ترجیح دهیم از حسین بیامویم که حکایت‌نویس نباشیم، چنان باشیم که از ما حکایت‌ها بنویسند و تنها از حسین بیاموزیم…پ.ن:این مطلب پیشتر در یکم آبان 1394 در اینجا منتشر شده است.