یک دانشگاه و صد مسئله

چند مورد از جدی‌ترین مسائل پیش‌روی رئیس جدید دانشگاهماندن در گذشته مسئله‌ای را حل نمی کند. باید از آن درس گرفت؛ حال را شناخت و برای آینده برنامه‌ریزی کرد. اکنون که مدیریت دانشگاه دستخوش تغییر شده، فارغ از حواشی آن بهتر است نگاهی بیاندازیم به اولویت‌های دانشگاه و مسائلی که شریف اخیراً یا از گذشته با آن درگیر است و هرکدام زیر مسئله‌های گسترده‌ای دارند و باید به خوبی شکافته شده و برای مواجهه با آن‌ها برنامه‌ریزی جامعی داشت.بازگرداندن امنیت روانی و مالییکی از مسائلی که شریف در چند سال اخیر درگیر آن شده و شاید قبل‌ترها کم تر به چشم می‌آمد، موضوع امنیت است. چه امنیت روانی و چه امنیت مالی. شریف دانشگاه مشهوری است و صدر اخبار قرار گرفتن آن اجتناب‌ناپذیر است؛ اما در دو سه سال اخیر به دلایلی غیر تخصصی در صدر خبرها و تحلیل‌های قرار می‌گیرد و نظرات مختلف و ضد و نقیضی روانه‌اش می‌شود که متاسفانه بخش خوبی از آن‌ها سطحی و فقط برای تخریب وجهه و اعتبار شریف بیان می‌شوند. وضعیت به گونه‌ای‌ست که کوچک‌ترین ارتباط یک خبر یا یک شخص خبرساز، با شریف آن‌را به صدر فضای مجازی راه می‌رساند و واکنش‌ها و قضاوت‌های مختلف را در پی می‌دارد. این زیر ذره بودن، به خصوص در مسائل حاشیه‌ای، برای دانشگاه مفید نیست و امنیت و آرامش روانی را از جامعه شریف می‌گیرد. توسل به فشار های بیرونی از فضای مجازی و رسانه‌ها برای پیشبرد مسائل مختلف و بازی با اعتبار و آبروی دانشگاه در عموم جامعه، ثمری نداشته و صرفاً التهابات را بیشتر خواهد کرد و زیر این فشار تصمیمات درستی هم گرفته نخواهد شد و باید با ترفندهایی مانع از ضریب خوردن بیش‌ازحد اخبار و حواشی در جامعه شد.در جلوه دیگر امنیت هم سال‌هاست در سایه کم‌توجهی و پاسکاری مسئولان، امنیت مالی شریف و اطرافش کم شده است. از خطر همیشگی خفت‌گیرهای منطقه تا دزدی خودرو و وسایل قیمتی که هرچند وقت یکبار قربانی تازه‌ای از اهالی دانشگاه می‌گیرد. عمده کاری که تا به حال شده هم صرفاً هشدار خالی بوده است.مقابله با محدودیت در بودجه و مسائل مالیکمبود بودجه یک موضوع همیشگی‌ست؛ اما شریف این سال‌ها بیشتر با آن دست و پنجه نرم می‌کند و اگر درباره علت کمبودهای مختلف بپرسیم، با پاسخ تکراری «کمبود اعتبار» مواجه می‌شویم. شریف به صورت برنامه‌ریزی شده در این چند سال درگیر ساخت ساختمان‌های جدید بوده، اما اتفاقات برنامه‌ریزی نشده مثل آتش‌سوزی‌های مسجد و آزمایشگاه عمران هم باری مضاعف شده است و نوسازی ساختمان‌ها و دانشکده‌ها هم هزینه‌های زیادی برای شریف دارد.حقوق و دستمزد‌های پایین اساتید و حمایت‌های مالی کم از پروژه‌های دانشجویان تحصیلات تکمیلی و غذای ترم تابستان هم از مشکلاتی است که در سایه این کمبود بودجه پدید آمده است و نیاز به تامین منابع مختلف مالی، بیش از حد احساس می‌شود.تعیین راهبرد مشخص فرهنگی-اجتماعیمسئله‌ای که سال‌هاست دانشگاه در حوزه فرهنگی و اجتماعی با آن درگیر است، نبود یک راهبرد واحد و مشخص است. به‌نظر می‌رسد هیچ چشم‌اندازی در حوزه فرهنگی برای شریف تصویر نشده و شاهد آن، برنامه‌های فرهنگی پراکنده و مقطعی دانشگاه است. شانه‌خالی کردن مسئولین درباره معضلات فرهنگی هم که همیشه و همه جا دیده می‌شود و یک روال تکراری برای فراموشی مقطعی آن شده است. حال آنکه، باید یک راهبرد صحیح و جامع با برنامه‌ریزی‌های مشخص وجود داشته باشد نه تصمیمات ناگهانی و پراکنده. ساختار‌های دانشکده‌ها و سایر معاونت‌ها هم در این حوزه، متفرق و اصطلاحاً ملوک‌الطوایفی است و هرکس در هرجا مطابق سلیقه و روند مد نظر خود عمل می کند.چابک سازی ساختار اداریساختار اداری دانشگاه چابکی لازم را ندارد و بروکراسی زیاد و روندهای پیچیده برای برخی امور، خیلی از اقداماتی که می‌تواند در زمان کوتاه‌تری انجام شود را معطل این و آن می‌کنو. همچنین بعضی امور به شکل کاغذی و غیر اینترنتی پیش می‌روند که برای دانشگاهی مثل شریف چندان جالب نیست و همین باعث هدررفت زمان و هزینه‌های بالا و فربه‌شدن ساختار می‌شود.مشارکت دانشجویان در تصمیمات مدیریتیذات محیط آموزشی، علمی و پژوهشی مثل دانشگاه، تعامل و جمع‌گرایی است. اگر دانشجویان، آینده‌ساز و تصمیم‌گیران فردای کشور هستند، چرا نباید در مدیریت دانشگاهی که بستر رشد آن‌هاست، نقش فعال داشته باشند؟ بسیاری از تصمیمات این سال‌ها با نادیده گرفتن دانشجویان و حتی بخش موثر فارغ‌التحصیلان همراه بوده و معضلاتی هم داشته است. استاد محوری بیش از اندازه در شریف که یک مشکل ریشه‌ای و عمیق است و فضا را بر نقش‌آفرینی اعضای غیر هیات‌علمی شریف می‌بندد باید به مرور وزن بیشتری به دانشجویان در تصمیمات مختلف داده شود و از ساختار فرمایشی یا روی کاغذ مشاورهای دانشجویی هم پرهیز شود.گفتگو و شفافیت راهبردهای دانشگاهاحتمالا اگر از هرکدام از اقشار شریف، درباره مشکلات شریف بپرسیم به چند جواب مشترک خواهیم رسید. این یعنی اکثراً از آن‌ها خبر دارند؛ اما هیچ وقت اراده.ای برای تفکر و گفتگو برای حل این معضلات نبوده است. دانشگاهی که در رده بالای علمی کشور قرار دارد، نباید به گونه.ای باشد که بحث‌های مهم در آن مطرح نشده و اهالی آن نتوانند با همفکری، برای مشکلاتشان راه حلی پیدا کنند. معضلات دانشگاه باید در محافل گوناگون در دانشگاه طرح شود تا بتوان به ایده و راه حل رسید. عدم شفافیت در وضعیت فعلی راهبردهای کلان دانشگاه و تصمیم‌گیری‌ها، سبب عدم همکاری لازم از سوی جامعه شریف برای پیاده‌سازی همان راهبردها خواهد شد و رسیدن به آن را دشوار می‌کند.ارتباط دو سویه با صنعتاولویت دیگری که همیشه باید جزء راهبردهای اصلی شریف باشد، ارتباط با صنعت و حضور فعال در آن است تا هرچه بیشتر گسترش یابد؛ چرا که راه مناسبی برای افزایش درآمدهای دانشگاه است و به واقعی‌تر شدن مسائل مطرح در دانشگاه و گسترش پژوهش.های هدفمند هم کمک خواهد کرد. درگیر کردن دانشگاه در پروژه‌های بزرگ ملی و حل گره‌های صنعتی کشور، کمک بزرگی به اعتبار و برند دانشگاه و بالاتر بردن جایگاه آن در ساختار مدیریتی کشور خواهد بود.از طرفی این موضوع هم مهم است که نگاه به صنعت نیاز به اصلاح دارد و صرفاً به چشم کسب درآمد نباید به‌آن نگاه کرد؛ گاهی دانشگاه موظف است براساس مسئولیت اجتماعی خود، در راه حل مشکلات صنعت هزینه کرده و به پیش‌برد آن‌ها کمک کند.حفظ اصالت علمیشریف همواره باید در تلاش باشد تا جایگاه نخبه‌پروری خود را ارتقا دهد و اجازه پایین آمدن سطح علمی دانشگاه، چه از جهت ورودی‌های دانشگاه و چه از جهت فارغ‌التحصیلان ندهد. موضوعی که گسترش پردیس‌ها و کاهش ورودی‌های عادی، صرفاً به خاطر کمبود بودجه قطعا به آن کمک نخواهد کرد و فارغ از حواشی اجتماعی این مسئله، روند جذب نخبگان را دچار اختلال می‌کند. حرکت به سمت آموزش‌های آزاد و برگزاری دوره.های تخصصی در حوزه‌های مختلف و در اختیار قرار دادن امکانات دانشگاه برای توسعه شرکت‌های نوپا و مشارکت در آن‌ها، راه بهتری برای کسب درآمد دانشگاه نسبت به راه حل موجود است که نه تنها مشکلات ضمنی نخواهد داشت، بلکه به جایگاه علمی شریف نیز کمک خواهد کرد.