نگاهی به انتخابات سوم نوامبر 2020 آمریکا

چه کسی آقای رییس‌جمهور می‌شود؟شاید تا پیش از جنگ جهانی دوم، اهمیت ریاست‌جمهوری آمریکا در حد بقیه‌ی مقام‌های سیاستمداران دنیا بود. گرچه در میان روسای جمهور اول آمریکا، اسامی افرادی همچون واشنگتن، مدیسون یا جفرسون وجود دارد که در شکل‌گیری اندیشه دموکراسی سنگی بنیان نهادند اما تا جنگ جهانی دوم، نقش آمریکا در سیاست جهانی همانند دیگر کشورها و حتی کمتر بود اما با توجه به بحران کشورهای بریتانیا و فرانسه و آسیب‌هایی که از جنگ دیدند، آمریکا توانست قدرت بزرگتر اقتصادی در فاصله‌ی دو جنگ جهانی شود و با حضور در جنگ جهانی دوم موظف شد که پس از دوران جنگ رهبری بلوک غرب را بر عهده گیرد. با تشکیل پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) کشورهای اروپای غربی و آمریکا متعهد شدند تا در قبال نفوذ و گسترش کمونیسم ایستادگی کنند.آمریکا، در تمام این سال‌ها بزرگترین اقتصاد دنیا را داشته و به همین خاطر تامین مالی بیشتر طرح‌های دنیای آزاد برای راهبری دنیا را برعهده می‌گرفت و تصمیم این کشور در پذیرش توافق‌های بین‌المللی می‌توانست به شکل‌گیری آن توافق کمک کند یا آن را بی‌اهمیت کند. زمانی آمریکا پیمان محیط زیستی کیوتو و تعهدات مربوط به آن را نپذیرفت، موضوعی که منجر به پیمان پاریس شد که آمریکای اوباما در آن نقش کلیدی داشت و البته ترامپ، از آن خارج شد. اهمیت رییس‌جمهوری در همین جاست که نظام سیاسی آمریکا، ریاستی است و او با عنوان مظهر اراده‌ی ملی می‌تواند قوانین کنگره(مجلس نمایندگان و سنا) را وتو کند، البته اندیشه تفکیک و موازنه قوا در آمریکا- محصول نگاه مدیسون، چهارمین رییس جمهور آمریکا و از پدران بنیانگذار و نویسندگان قانون اساسی این کشور- این حق را به کنگره می‌دهد که با حد نصاب دو سوم، قوانین مصوب خود را از وتوی رییس‌جمهوری مصون دارد. رییس‌جمهور آمریکا، فرمانده کل قوای نظامی در این کشور است، دادستان کل کشور را انتخاب می‌کند و همچنین در صورت فوت یا کناره‌گیری اعضای دیوان عالی یک قاضی را برای این سمت به سنا معرفی می‌کند، اتفاقی که می‌تواند با توجه به طول دوره‌ی عضویت اعضای دیوان به جهت‌گیری‌های بلندمدت قضایی و حقوقی این کشور سمت و سو دهد و مثلا اگر اوباما توانسته بود در آخرین ماه‌های ریاست‌جمهوری‌اش قاضی موردنظرش را نصب کند، ممکن بود که دیوان با فرمان اجرایی ترامپ در مورد مهاجرین یا موارد دیگر مخالفت کند و آن را نقض کند. با توجه به اختیارات قانونی رییس‌جمهوری، جایگاه او در معادلات سیاسی جهانی مهم است و از همین روست که می‌تواند برای کشورهای دیگر نیز حائز اهمیت باشد که چه کسی بر کرسی ریاست‌جمهوری ایالات متحده تکیه می‌زند.فرایند قانونی انتخابات چگونه است؟انتخابات ریاست‌جمهوری در آمریکا بر اساس ایده‌ی رهبران بنیانگذار و ساختار تشکیل ایالات متحده دو مرحله‌ای است. هر کدام از ایالات، در ساختار سیاسی آمریکا یک دولت هستند و حتی مجلس و دولت دارند و دولت فدرال تنها بعضی از حوزه‌های حکمرانی را در اختیار دارد. در نتیجه‌ی این شیوه‌ی ساختار کشور، طراحی نظام انتخاباتی بگونه‌ای است که ایالات همچنان واجد معنا باشند. مردم در هر ایالت با رای دادن به یکی از نامزدهای انتخابات، تعیین می‌کنند که نامزد مورد پسند آن ایالت کیست و در نتیجه، وقتی یک نامزد در یک ایالت برنده شود، تمامی آرای آن در مجمع انتخاباتی را برنده می‌شود. بر اساس قانون اساسی ایالات متحده، هر ایالت انتخاب‌کنندگانی را تعیین می‌کند که تعدادشان برابر است با مجموع اعضای آن ایالت در مجلس نمایندگان و سنا. هر ایالت دو نماینده سنا دارد (مجموعا صد نماینده) و به علاوه تعداد اعضای مجلس نمایندگان که 435 نفر است. بر اساس اصلاحیه‌ی بیست و سوم قانون اساسای، سه سهمیه(معادل با کمترین سهمیه ایالت‌ها) نیز به واشنگتن‌دی‌سی تعلق می‌گیرد که در مجلس نمایندگان و سنا، نماینده‌ای ندارد. مجموع این تعداد، 538 انتخاب‌کننده می‌شود. این انتخاب‌کنندگان که به آنها الکترال نیز گفته می‌شود، اسم یک نفر را برای ریاست‌جمهوری به سنا معرفی می‌کنند. نفر اولی که بیشترین رای را کسب کند، به عنوان ریاست‌جمهوری نائل می‌شود. همچنین مردم در برگه‌ای دیگر، همزمان معاون رییس‌جمهوری را تعیین می‌کنند که این مقام نیز تعیین می‌شود. در صورتی که حدنصاب اکثریت آرای الکترال (بیش از 239 رای) توسط نامزدی کسب نشود، رییس‌جمهور با رای مجلس نمایندگان از میان دو فرد با بیشترین رای تعیین خواهد شد.در دوره‌های اول، معاون رییس‌جمهور نفر دوم انتخابات بود اما بعدا این قانون تغییر کرد. معاون رییس‌جمهور با فوت، عزل، کناره‌گیری یا ناتوانی از اجرای وظایف رییس‌جمهور جانشین او می‌شود و تا پایان دوره، این مسئولیت را برعهده خواهد داشت. از قوانین ایالات متحده این است که رییس‌جمهور و معاونش نمی‌توانند از یک ایالت باشند و باید از دو ایالت متفاوت باشند. همچنین طبق اصلاحیه 1951، کسی نمی‌تواند بیش از دو دوره در مقام رییس‌جمهوری باشد و اگر یک معاون رییس‌جمهور نیز به هر دلیلی بیش از دو سال، کفیل ریاست‌جمهوری باشد، این دو سال به عنوان یک دوره ریاست‌جمهوری برای او محسوب می‌شود. همچنین در شرایطی که معاون رییس‌جمهور، به عنوان رییس‌جمهور انتخاب شود یا به هر دلیلی در بین دوره، فردی متصدی آن نباشد، ریاست‌جمهوری باید یک فرد را به عنوان معاون رییس‌جمهور به مجالس قانونگذاری معرفی کند و در آن دو مجلس، رای اکثریت را به دست آورد. جرالد فورد، تنها رییس‌جمهور آمریکاست که بدون رای مردمی انتخاب شده است. او جانشین اسپیرو اگنیو شد که به دلیل رسوایی واترگیت مجبور شده بود از مقام معاون ریاست‌جمهوری استعفا دهد و با استعفای نیکسون به همین دلیل، فورد به عنوان ریاست‌جمهوری کارش را آغاز کرد. همچنین طبق قانون اساسی نهایتا، ساعت 12 ظهر روز بیستم ژانویه، پایان دوره‌ی ریاست‌جمهوری است و تا زمان تحلیف رییس‌جمهوری جدید، این معاون رییس‌جمهوری است که وظیفه‌ی ریاست‌جمهوری موقت را بر عهده دارد.انتخابات اصل و اساس نظام سیاسی استبرخلاف آنچه گمان و گاهی تبلیغ می‌شود، نظام سیاسی آمریکا بر اساس یک قانون یا طرحی مخفیانه، دو حزبی نیست اما باید پذیرفت که نظام انتخاباتی آمریکا، فارغ از آنچه به عنوان اثر سرمایه و ثروت مطرح می‌شود، حائز ویژگی‌هایی است که یک نظام دو حزبی را بنا می‌نهد. یکی از مهم‌ترین دلایلی که این نظام دو حزبی را ایجاد کرده است، انتخابات اکثریتی در این کشور است که یک نفر برنده خواهد شد و او کسی است که اکثریت آرا را کسب کرده باشد. این بدین معناست که ائتلاف‌هایی پیش از انتخابات شکل می‌گیرد تا نامزد آن ائتلاف، حداکثر شانس برنده شدن را داشته باشد.نظام اکثریتی در حوزه‌های تک‌کرسی، نتیجه‌ای جز آنچه گفتیم، ندارد. توجه کنید که علاوه بر رییس‌جمهور که برای کل کشور یک کرسی دارد، مقامات انتخابی دیگر نیز تک‌کرسی هستند و فرمانداران ایالت‌ها یا دادستان ایالتی، نیز یک نفر است. همچنین اعضای مجلس نمایندگان نیز در حوزه‌های تک‌نماینده حضور دارند و حتی شهرهای بزرگ نیز در حوزه‌های کوچکتر تقسیم می‌شوند و رای می‌دهند. تنها جایی که حوزه‌ی انتخابیه، دو نماینده دارد، مجلس سنا است اما اینجا نیز انتخابات هر صندلی نمایندگی مجلس سنا در هر ایالت نیز به صورت تک‌کرسی برگزار می‌شود. همه‌ی اعضای سنا یک‌باره انتخاب نمی‌شوند و در فاصله‌های دوساله انتخاب می‌شوند تا به صورت همپوشان دوره‌های شش ساله‌ی خدمت در این مجلس را به انجام رسانند و در نتیجه در هر انتخابات، یک صندلی محل رقابت است. نتیجه‌ی همه‌این کش و قوس‌ها آن است که تنها دو ائتلاف حزبی در انتخابات نقش خواهد داشت. البته باید توجه داشت که حضور دو نماینده مستقل در مجلس سنا نشان می‌دهد که هم امکان قانونی و هم امکان عملی ظهور و بروز نیرویی خارج از دو حزب اصلی وجود دارد اما آنکه این نیرو به شکل یک حزب سوم عمل نماید، دور از ذهن است. مثلا برنی سندرز، سناتور ایالت ورمونت که به عنوان نماینده مستقل در سنا حضور داشته است اما او نیز برای انتخابات ریاست‌جمهوری به حزب دموکرات می‌پیوندد.دو حزب، دو نامزد و یک رقابت بزرگاثر نظام انتخاباتی بر نظام حزبی آمریکا منجر شده است که دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه، شامل جناح‌های مختلفی باشند و تعیین نامزد نهایی هر حزب، تحت تاثیر جناح‌بندی‌های داخلی این احزاب خواهد بود. این دو حزب هر کدام در فرایندی نسبتا مشابه و با تفاوت‌هایی نه چندان مرتبط با مساله‌ی سیاسی، در هر ایالت نامزدها را در معرض رای‌دهندگان هر ایالت قرار می‌دهند اما همچون اصل موجودی ایالت متحده که بر اساس فدرالیسم و حق ایالت‌هاست(اندیشه‌ی مدیسونی-جفرسونی)، هر ایالت مستقلا دارای حق و حقوقی در تعیین نامزد نهایی است. هر ایالت، متناسب با جمعیت خود، سابقه‌ی حزبی، بزرگی اقتصاد و ... نماینده(وکیلی) در تعیین نامزد نهایی حزب دارد که در هر دو حزب با عنوان دلگیت شناخته می‌شود. این دلگیت‌ها، منتخب مردم هستند و متعهدند مطابق با رای مرم در ایالت خود به نامزدهای حزبی در اجلاس تعیین نامزدها رای دهند. انتخاب مقدماتی احزاب برای تعیین تعداد این دلگیت‌ها در سراسر ایالات متحده و سرزمین‌های تابعه برگزار می‌شود. بعد از تعیین این تعداد که متعلق به نامزدهای حزب در انتخابات مقدماتی است، در نشست‌های حزبی ایالتی، فردی که وظیفه‌ی اعلام رای دارد، تعیین می‌شود. در حزب دموکرات، علاوه بر این وکلای انتخابی، اعضایی از حزب که در حال حاضر در جایگاه فرمانداری ایالت یا عضویت در مجلس نمایندگان را داشته باشند یا پیشتر عضو کمیته رهبری حزب، رهبر فراکسیون حزبی در مجلسین یا روسای جمهور و معاونین بود‌ه‌اند، به عنوان سوپردلگیت در نشست ملی حزب حضور دارند و در تعیین نامزد حزب، نقش خواهند داشت. قبلا این سوپردلگیت‌ها از همان ابتدا فرصت داشتند تا در شمارش دلگیت‌ها نقش داشته باشند اما با اصرار بخشی از حزب که دنبال تغییر و تحول در سیاست است، این اعضا در مرحله‌ی اول، حق رای ندارند و در صورتی که نامزدی به حد نصاب نرسد، به این اعضا حق رای داده می‌شود. انتخابات مقدماتی حزب دموکرات امسال با رقابت سندرز، بایدن، وارن و چند نامزد مطرح دیگر برگزار شد و در ماه مارس، بایدن توانست نامزدی خود را قطعی کند. او که سابقه‌ی معاونت اوباما را در کارنامه دارد، اکنون باید به رقابت با دونالد ترامپ برود و در نتیجه هر دو نامزد، سابقه‌ی حضور در کاخ سفید را دارند و این چنین است که بعضی تحلیلگران اعتقاد دارند، این انتخابات رقابت بین اوباما و ترامپ است.ایالت‌های آبی و قرمزهر کدام از دو حزب، رنگ و نماد مشخص دارند. رنگ قرمز جمهوری‌خواهان به همراه نماد فیل از نشانه‌هایی است که برای تمایز این حزب با نماد آبی و نماد الاغ حزب دموکرات به کار می‌رود. این رنگ‌ها حتی در طراحی بصری المان‌های هر دو حزب حضور دارند و همچنین در کارهای گرافیکی برای بررسی وضعیت دو حزب یا اعضای آن به کار برده می‌شود. هر ایالت آمریکا با توجه به شرایط اقتصادی و سابقه‌ی فرهنگی و اجتماعی خود گرایش سیاسی خاصی بروز می‌دهد. ایالت‌های غربی و شرقی که مرز ساحلی را تشکیل می‌دهند، بیشتر به دموکرات‌ها رای می‌دهند و ایالت‌های مرکزی، عمدتا به جمهوری‌خواهان گرایش دارند اما ایالت‌هایی هم هستند که در هر دوره از انتخابات، ممکن است به یکی از احزاب رای بدهند. به این ایالات swing states گفته می‌شود. با توجه به گرایش سیاسی ایالت‌ها، احزاب نسبت به وضعیت سیاسی خود در ایالت‌های رنگی دلگرم هستند یا چون می‌دانند بخت موفقیت آنها در آن ایالت، کم است از خیر رقابت و هزینه کردن نیروی انسانی و منابع مالی تبلیغاتی می‌گذرند. در نتیجه، رقابت اصلی در ایالت‌هایی است که گرایش سیاسی مشخص و پایدار نداشته‌اند. ایالت‌هایی که زمین اصلی نبرد در آن قرار دارد، محل رقابت‌های نامزدها و هوادارانشان است. آنها در مجموعه‌های تبلیغاتی شبکه‌های تلویزیونی محلی، در خیابان‌ها و هر جا که بتوان نامزد مقابل را تخریب کرد یا آنکه امید داشت دل رای‌دهندگان را به دست آورد، حضور پیدا می‌کنند تا شاید موفقیت خود را تضمین کنند.مهم‌ترین موضوعات امسالعبور از بحران کرونا مهم‌ترین چالشی است که تمامی کشورهای جهان به نحوی با آن مواجه شده‌اند. تقاضای جهانی کاهش پیدا کرده است و رشد اقتصادی دنیا متوقف مانده است. در همین دوران بسیاری از شرکت‌ها و سازمان‌ها مجبور شده‌اند که نیروی کار را اخراج کنند که در ماه‌های اخیر، مهم‎ترین نگرانی مردم در این رابطه شکل گرفته است. مردم در جستجوی راه حلی هستند که از این بحران عبور کنند. تا کنون نظام درمانی آمریکا مبتنی بر عرضه و تقاضا بود و در نظام بیمه‌ی خصوصی این کشور، هزینه‌های درمان آنقدر بالا می‌رفت که مردم فقیر از تامین آن نتوان می‌شدند اما چون همیشه کار وجود داشت، این نگرانی محدود بود. اکنون دموکرات‌های پیشرو امیدوارند که بتوانند نظام درمان همگانی را پیش ببرند و از فرصت کرونا در این زمینه بهره بجویند تا در برنامه سیاستی بایدن قرار گیرد. در مقابل ترامپ مدعی است که بهتر از بایدن می‌تواند مساله‌ی رشد اقتصادی را حل کند. او به پیمان جدید تجاری میان آمریکا، کانادا و مکزیک می‌بالد ولی همچنان رقابت با چین و رسیدن به یک توافق تجاری با این کشور، مساله‌ی مهمی برای آمریکا خواهد بود، بویژه آنکه چین توانسته از بحران کرونا عبور کند اما آمریکا مجبور شد اقتصاد را در شرایط کرونایی بازگشایی کند.در انتخابات اخیر، مساله‌ی دستگاه قضایی و پلیسی مساله‌ی مهمی است. خشونت پلیس و تبعیض آنان علیه سیاهپوستان فرصتی ایجاد کرد که بحث تبعیض نژادی در تمامی ساختار آمریکا مورد بحث قرار گیرد. سیاهپوستان آمریکایی یکی از گروه‌هایی هستند که به دلایل ساختاری در وضعیت بد اقتصادی قرار داشته‌اند و به سمت خلاف کشیده شده‌اند. در بعضی از ایالت‌ها مجرمین از حقوق مدنی و سیاسی محروم می‌شوند و حق رای آنان سلب می‌شود. در این چند سال تلاش زیادی برای اصلاح و تغییر این شرایط انجام شد که گاه موفقیت‌آمیز نیز بوده است. ورود این رای‌دهندگان جدید می‌تواند در تعیین رییس‌جمهور بعدی تعیین‌کننده باشد. دموکرات‌ها از این جهت امید دارند که بتوانند این آرا را جذب کنند. بلومبرگ، میلیاردر مشهور و شهردار پیشین نیویورک که در انتخابات مقدماتی حزبی یکی از نامزدهای دموکرات‌ها بود، حاضر شده است با کمک به این افراد و پرداخت بدهی‌های آنان، حق رای آنان را به آنان بازگرداند. یکی دیگر از وجوه سیاسی پررنگ در انتخابات امسال، دیوانعالی است که شامل نه قاضی ارشد است. این نه قاضی مادام‌العمر عضو دیوان هستند و در صورت فوت یا استعفا، رییس‌جمهور یک نفر را به سنا پیشنهاد می‌دهد و با تایید سنا این قاضی عضو دیوان می‌شود. عموما سنا و روسای جمهور تلاش می‌کنند قضاتی را انتخاب کنند که از لحاظ گرایش‌های بنیادین ایدئولوژیک با آنان همسو باشند. مثلا در آمریکا که سقط جنین یا مهاجرت موضوعات مهمی است، حضور یک قاضی محافظه‌کار یا لیبرال می‌تواند در تصمیم‌گیری نهایی موثر باشد. به همین خاطر هم در دوره‌ی اوباما، سنا که در اختیار جمهوری‌خواهان بود اجازه‌ی نصب قاضی جدید را نداد. در انتخابات امسال، با مرگ قاضی گینزبرگ در آستانه‌ی انتخابات، بحث بر سر انتخاب قاضی جدید کلیدی شده است. جمهوری‌خواهان این بار مصمم هستند که قاضی جدید را نصب کنند. بعضی تحلیلگران معتقدند که این اتفاق بدین معنی است که آنها حاضر نیستند ریسک کنند. در صورتی که جمهوری‌خواهان این انتخاب را به تعویق بیاندازند، می‌توانند مردمی را که از لحاظ ایدئولوژیک به آنها نزدیک هستند، مجاب کنند تا برای نصب یک قاضی جدید محافظه‌کار به پای صندوق رای بیاورند. مخالفت بعضی سناتورهای جمهوری‌خواه که امسال باید در انتخابات شرکت کنند، با نصب قاضی قبل از انتخابات به همین دلیل است. اما در صورتی که آنها انتخاب قاضی را به پس از انتخابات موکول کنند ممکن است با پیروزی بایدن یک قاضی لیبرال انتخاب شود و رای‌گیری‌های اساسی این دیوان را تغییر دهد.دموکرات‌ها نیز تهدید کرده‌اند که اگر قاضی قبل از انتخابات تعیین شود، با شروع دوره‌ی جدید سنا و ریاست‌جمهوری، در قانونی تعداد اعضای دیوان را افزایش می‌دهند.سیاست خارجی کمرنگدر ابتدای این مطلب اشاره کردیم که آمریکا ابرقدرتی است که نگاه خیلی از کشورها به انتخابات این کشور است، چون رییس جمهور آمریکا می‌تواند شرایط سیاسی و اقتصادی منطقه‌ای را تغییر دهد. این اثرگذاری سبب شده است که سیاستمداران و تحلیلگران ایرانی به این باور برسند که حتما توافقات سیاست خارجی آمریکا در نتیجه‌ی انتخابات تعیین‌کننده خواهد بود. این انگاره‌ی ذهنی با این مثال نیز تقویت شده است که در انتخابات 1980 میان کارتر و ریگان، حادثه‌ی گروگانگیری در نتیجه‌ی انتخابات موثر بود به این نکته توجه ندارند که این اتفاق نه از بعد سیاست خارجی که از بعد حس تحقیر ملی و تضعیف امنیت شهروندان آمریکایی برای مردم اهمیت داشت. مطابق نظرسنجی‌ها پیرامون موضوعات مهم برای مردم، سیاست خارجی نسبت به اقتصاد، بهداشت، امنیت ملی و مسائل داخلی اهمیت کمتری دارد و فقط از مسائلی مثل تغییر اقلیم یا سقط جنین و نظایرهم اهمیت بالاتری دارد.نویسنده: محمدملانوری