درک مفهوم گسلایت: روان‌شناسی و تاکتیک‌های آن

آیا با مفهوم گسلایت آشنا هستید؟ آیا علامت‌های هشدار‌دهنده‌ی رفتار گسلایت را می‌شناسید؟ گسلایت (Gaslight) عبارت است از یک نوع دستکاری و کنترل ذهن که عمداً در روابط آزارگرانه و ناراحت‌کننده رخ می‌دهد. این پدیده نشانه‌هایی از تعدادی رفتار مخرب دارد که هدف آن ایجاد عدم اطمینان و ناراحتی در قربانی است.در گسلایت، فرد قلدر یا آزارگر، قربانی خود را به مرور زمان گمراه می‌کند. او با ارائه روایت‌های نادرست و تغییر نسخه‌های واقعیت، سعی در ضعیف کردن قضاوت قربانی دارد. این نوع از رفتارها ممکن است باعث شود که قربانی شک داشته باشد و حتی قابلیت تصمیم‌گیری و اعتماد به نفس خود را از دست بدهد.پدیده گسلایت چیست؟در نهایت، افرادی که قربانی گسلایت می‌شوند، به تدریج احساس ناتمامی و عدم اطمینان نسبت به درک خود از دنیا و حتی هویت خود می‌کنند، به حدی که ممکن است فکر کنند افکارشان در اشتباه است و حتی از از دست دادن عقل خود نگران شوند. واژه "گسلایت" از فیلمی به همین نام به عنوان منبع الهام برای توصیف این نوع رفتارها اشتقاق می‌کند. این فیلم، که در سال ۱۹۴۴ توسط جرج کیوکر (George Cukor) ساخته شد، داستان یک رابطه آزارگرانه را به تصویر می‌کشد.ترجمه دقیق واژه "گسلایت" به فارسی مشکل است و به همین دلیل ما از ترجمه واژه به معنای "پدیده چراغ گاز" در متن خود اجتناب کرده‌ایم تا مفهوم آن به درستی منتقل شود. گسلایت معمولاً در مدت زمان طولانی اجرا می‌شود و باعث می‌شود قربانی اعتبار افکار، درک واقعیت، یا حتی خاطرات خود را به چالش بکشد. این پدیده می‌تواند به سردرگمی، از دست دادن اعتماد به نفس و اعتماد به نفس و عدم اطمینان از ثبات ذهنی فرد منتهی شود.نتیجه‌ی مشترک این اتفاقات به وابستگی فرد به فردی است که او را گسلایت می‌کند. این رفتار معمولاً در روابط عاشقانه شیوه‌یافته، اما در کنترل دوستی‌ها یا در بین اعضای خانواده نیز ممکن است ظاهر شود. افرادی که به دیگران گسلایت می‌کنند ممکن است دچار اختلالات روانی باشند و از این نوع سوءاستفاده عاطفی برای تحقق اهداف خود، افزایش توانایی‌های خود و کنترل دیگران بهره ببرند.چگونه می فهمید که فردی شما را گسلایت می کند؟گسلایت یک تکنیک مخرب است که تأثیرات مخربی بر روی درک واقعیت افراد دارد. وقتی کسی شما را گسلایت می‌کند، معمولاً تلاش می‌کند تا به طور سیستماتیک خاطرات شما، وقایع اخیر و تصوراتتان را تحت تأثیر قرار دهد. از طریق تغییر مستندات و حقایق و ایجاد شک و تردید در ذهن شما، این تکنیک می‌خواهد که اعتماد به نفس شما را ضعیف کند.پس از برقراری ارتباط با شخصی که شما را گسلایت می‌کند، ممکن است احساس گیجی و نادمی کنید. شما ممکن است سوالاتی مطرح کنید مانند: "آیا ممکن است من مشکل دارم؟" یا "آیا واقعاً به دلیلی مقصر هستم؟" یا حتی "آیا من بیش از حد حساس هستم؟" گسلایت به طور کلی به شما این احساس را القا می‌کند که نمی‌توانید به درستی ارزیابی کنید و اعتماد به نفس خود را از دست داده‌اید.این تکنیک می‌تواند شما را به سردرگمی و تردید بیندازد و باعث شود تا قضاوت‌ها، حافظه، ارزش‌ها و حتی سلامت روانی خود را زیر سؤال ببرید. گسلایت اهدافش را معمولاً در روابط شخصی میان دو نفر اجرا می‌کند، اما گاهی اوقات نیز در روابط دوستی‌ها یا درون خانواده اتفاق می‌افتد. افرادی که از این تکنیک استفاده می‌کنند، معمولاً اختلالات روانی دارند و از آن برای افزایش توانایی کنترل و مسخره کردن دیگران استفاده می‌کنند.روش های مختلف گسلایتمفید است که به تفصیل با تکنیک‌هایی که افرادی که به گسلایت روی آورده‌اند از آن استفاده می‌کنند آشنا شوید. در ادامه، می‌توانید با چند تکنیک اساسی آشنا شوید که این افراد در رفتارهای آزارگرانه خود به کار می‌برند. این تکنیک‌ها می‌توانند شامل تغییر مستندات و حقایق، ایجاد شک و تردید، تغییر در نظریات شما و به کل مدیریت تلاش‌هایی باشند که به ضعیف کردن اعتماد به نفس و درک درست از واقعیت منجر می‌شوند.روش های مختلف گسلایتدروغگویی به شماافرادی که به گسلایت روی می‌آورند، اغلب به عادت دروغگویی متمایل هستند و در اکثر مواقع به نمایش تمایلات خودشیفته‌آمیز خود می‌روند. برای این افراد، دروغ گفتن به گونه‌ای روتینی و بی‌تردید معمولی است و هیچ‌گاه از ادعاهای خود عقب‌نمی‌پیچند یا داستان خود را تغییر نمی‌دهند. حتی در صورتی که شما شواهد و مدارک معتبری ارائه کنید و درخواست کنید که حقیقت را اعتراف کنند، آن‌ها ممکن است با جملاتی مانند "تو خودت داری همه اینها را به وجود می‌آوری"، "این اتفاق هرگز نیفتاده" یا "تو داری توهمات دیوانگی داری" و تحت فشار گذاشته شده، سعی در تضعیف شما داشته باشند.دروغ‌گویی و تحریف حقایق، بخشی اساسی از الگوی رفتاری گسلایت‌کننده‌هاست. حتی زمانی که شما مطلع به تقلب آن‌ها می‌شوید، آن‌ها می‌توانند با تبلیغات قوی و قانع‌کننده‌ای، سعی کنند تا شما را متقاعد کنند که حقیقت در واقعیت نقل می‌کند. نتیجتاً، این الگوی رفتاری ممکن است شما را به شدت به شک کردن نسبت به همه چیز و همگان بیاندازد.از بین بردن اعتماد شماافرادی که به گسلایت روی می‌آورند، اغلب شایعاتی نادرست درباره‌ی شما در میان دیگران پخش می‌کنند. آن‌ها اغلب ادعا می‌کنند که نگرانی و مراقبت از شما دارند، اما به طرز مخفیانه به دیگران انتقال می‌دهند که شما از نظر عاطفی ناپایدار یا حتی دیوانه به نظر می‌رسیده.متأسفانه، این تاکتیک می‌تواند بسیار مؤثر باشد و بسیاری از افراد بدون آگاهی از تمام جزییات و حقایق، در جلب دیگران به عنوان شخص مورد آزار یا قلدر قرار می‌گیرند. علاوه بر این، شخصی که به گسلایت روی می‌آورد ممکن است به شما دروغ بگوید که دیگران نیز درباره‌ی شما نگرانی و تردید دارند. حتی اگر کسی تا به حال چیز بدی در مورد شما نگفته باشد، شخصی که شما را گسلایت می‌کند تلاش می‌کند تا شما را متقاعد کند که دیگران هم فکر می‌کنند عقلتان از دست رفته است.پرت کردن حواس شماهنگامی که از شخصی که به گسلایت روی آورده است سؤالی می‌پرسید یا به او درخواست توضیحی در مورد کاری که انجام داده یا حرفی که زده دارید، اغلب او به جای ارائه یک پاسخ مستقیم، سعی می‌کند با پرسش جواب دهد. این عمل نه‌تنها باعث ایجاد ترکیب‌های پیچیده از سوالات و پاسخ‌ها می‌شود که می‌تواند ذهن شما را پیچیده کند، بلکه باعث می‌شود که در زمانی که او از پاسخ دادن دوری می‌کند، شما تحت فشار قرار بگیرید و نیاز به پی‌گیری و تصحیح پاسخ داشته باشید. این تاکتیک برای ایجاد گمراهی و ناتوانی در شما مورد استفاده قرار می‌گیرد.بی اهمیت نشان دادن احساسات شمابی‌توجهی به احساسات شما و عدم اعتراف به آن‌ها توسط شخصی که به گسلایت روی آورده است، او را قادر می‌سازد تا بر شما تأثیر بگذارد و قدرت کنترل را در اختیار بگیرد. این فرد ممکن است از جملاتی مثل "آرام باش"، "تو بیش از حد واکنش نشان می‌دهی" یا "چرا اینقدر حساسی؟" استفاده کند.این عبارات همگی برای کوچک شمردن احساسات شما یا کمتر اهمیت دادن به آنچه که احساس می‌کنید و تفکر می‌کنید به‌کار می‌روند. این به شما احساس اشتباه بودن داده و ممکن است باعث شود که خودتان سوالاتی راجع به احساسات و باورهای خود پرسیده و تردید کنید. علاوه بر این، شما ممکن است هرگز تجربه احساس اعتبار یا درک شدن نکنید. این احساسات معمولاً بسیار ناخوشایند و باعث ایجاد احساس شرم و انزوای اجتماعی می‌شوند.انتقال سرزنشجابه‌جایی سرزنش، یکی از تاکتیک‌های رایج در گسلایت است. این تکنیک به این شکل کار می‌کند که در هر بحثی که شما داشته باشید، به نحوی جلب توجه شما را به سمت خود جلب می‌کند تا شما در نهایت متهم به رخ دادن مسائلی شوید که اصلاً شما مقصر نیستید. حتی زمانی که شما تلاش می‌کنید در مورد تجربیات و احساساتتان صحبت کنید و تأثیر رفتار آزارگرانه بر روی شما را بیان کنید، فرد گسلایت‌کننده ممکن است مکالمه را به سمتی هدایت کند که در نهایت شما از خود بپرسید که آیا شما علت رفتار بد او هستید یا خیر. به عبارت دیگر، او ممکن است ادعا کند که اگر شما رفتار متفاوتی داشتید، او هم با شما به شکل متفاوتی رفتار می‌کرد.انکار کار خطاافرادی که درگیر قلدری و آزار عاطفی می‌شوند، به دلیل انکار اقدامات اشتباه و خودسازی بدنام هستند. آن‌ها این رفتارها را به کار می‌برند تا از پذیرش مسئولیت انتخاب‌های اشتباه خود فرار کنند. این انکار می‌تواند باعث شود قربانی گسلایت احساس کند که انگار نادیده گرفته و ناشنیده شده است. به عبارت دیگر، انکار اقدامات مضر مانند آنکه تأثیری دریافت نشده باشد. این تاکتیک همچنین فرصتی برای بهبود و فرار از درد و آزار برای قربانی را دشوار می‌کند.پدیده گسلایت در روابط بین فردیاستفاده از جملات همدلانهگاهی اوقات، وقتی شخص آزارگر را به خاطر رفتارش مورد سؤال قرار می‌دهید یا او را مورد معاونت قرار می‌دهید، او از کلمات مهربانانه و محبت‌آمیز استفاده می‌کند تا وضعیت را بهبود بخشد. این ممکن است شامل جملاتی باشد مثل: "من همیشه دوستت دارم و تو را عامدانه آزرده نمی‌کنم" یا "می‌دانی که تو برای من چقدر مهمی." این گونه اظهارات ممکن است آنچه شما می‌خواهید بشنوید باشد. اما باید در نظر داشته باشید که این حرف‌ها اعتباری ندارند، به خصوص اگر رفتار آزارنده ادامه داشته باشد. با این حال، آزارگر ممکن است تا حدی از این تاکتیک استفاده کند تا شما را متقاعد کند که او را ترک کنید. این وضعیت به او این امکان را می‌دهد که از مسئولیت یا عواقب رفتار آزاردهنده خود فرار کند.بازنویسی تاریخشخصی که به گسلایت روی می‌آورد، تمایل دارد داستان‌ها را به شکلی بازگو کند که به نفع خود باشد. به عنوان مثال، اگر شریک زندگی شما شما را به سمت دیوار هل داده و بعداً در مورد آن بحث کنید، او ممکن است داستان را تغییر دهد و بگوید که پایتان لغزیده و او سعی کرده شما را نگه دارد و این باعث افتادن شما به سمت دیوار شده است. این تلاش برای تغییر داستان و ایجاد شک در ذهن شما دقیقاً هدف اصلی او است.گسلایت می‌تواند شامل تاکتیک‌های متنوعی باشد، از جمله دروغ گفتن، نادیده‌گرفتن، تحقیر، انکار و سرزنش. وقتی با کسی سروکار دارید که از گسلایت به عنوان ابزار کنترل استفاده می‌کند، باید به تصرفات و رفتارهای او توجه کنید، نه به کلماتی که انتخاب می‌کند.قرار گرفتن در معرض گسلایت می‌تواند منجر به اضطراب، افسردگی و مشکلات روانی دیگر شود، از جمله اعتیاد و افکار خودکشی. بنابراین، تشخیص دادن زمانی که در معرض این نوع رفتار قرار دارید بسیار مهم است. آیا تا به حال تجربه گسلایت از طرف کسی را داشته‌اید؟