آرای قابل تجدیدنظرخواهی

در مورد آرای قابل تجدیدنظر باید گفت، اصل بر این است که همه آرای صادره از مراجع قضایی قطعی و غیر قابل تجدیدنظرخواهی هستند، جز در مواردی که قانون امکان تجدیدنظرخواهی از آنها را پیش بینی کرده است.تجدیدنظرخواهی چیست؟تجدیدنظرخواهی، اعتراض به رای صادره از سوی دادگاه بدوی (نخستین) است. طبق قانون، اصل بر این است که همه آرای صادره از مراجع قضایی قطعی و غیر قابل تجدیدنظرخواهی هستند، جز در مواردی که قانون امکان تجدیدنظرخواهی از آنها را پیش بینی کرده است.دادگاه تجدیدنظر از همان اختیاراتی که دادگاه بدوی دارا است برخوردار می‌ باشد، یعنی هم نسبت به امور موضوعی و هم نسبت به امور حکمی رسیدگی و قضات است. همچنین تجدیدنظرخواهی راهی اصلاحی تلقی می‌ گردد و از نظر سلسله مراتب قضایی، مرجع تجدیدنظر، مرجعی عالی محسوب می ‌شود.طبق ماده ۳۴۹ قانون آیین دادرسی مدنی، مرجع تجدیدنظر فقط به آنچه که مورد تجدیدنظرخواهی است و در مرحله نخستین مورد حکم قرار گرفته رسیدگی می‌ نماید. همچنین به گفته ی بهترین وکیل آنلاین تجدیدنظرخواهی طبق ماده 362 قانون آیین دادرسی مدنی، ادعای جدید در مرحله تجدیدنظر مسموع نخواهد بود، به جز مواردی که در این ماده بیان شده است.برای دریافت راهنمایی و مشاوره در خصوص کلیه دعاوی حقوقی و کیفری با وکلای موسسه حقوقی دادآرمان تماس بگیر. (02122904873-02122904874-09128400921-09336267676-09336267878)جهات تجدیدنظرخواهی حقوقیتجدیدنظرخواه با وجود یکی از جهات تجدیدنظرخواهی می تواند به رای بدوی اعتراض کند.طبق ماده 348 قانون آیین دادرسی مدنی، جهات تجدیدنظرخواهی حقوقی (و کیفری) به قرار زیر است:الف - ادعای عدم اعتبار مستندات دادگاهب - ادعای فقدان شرایط قانونی شهادت شهودج - ادعای عدم توجه قاضی به دلایل ابرازید - ادعای عدم صلاحیت قاضی یا دادگاه صادر کننده رأیه- ادعای مخالف بودن رأی با موازین شرعی و یا مقررات قانونیتبصره - اگر درخواست تجدیدنظر به استناد یکی از جهات مذکور در این ماده به عمل آمده باشد در صورت وجود جهات دیگر، مرجع تجدیدنظر به آن جهت هم رسیدگی می ‌نماید.جهات تجدیدنظرخواهی کیفریطبق ماده 434 قانون آیین دادرسی کیفری، جهات تجدیدنظرخواهی کیفری به شرح زیر است:الف- ادعای عدم اعتبار ادله یا مدارک استنادی دادگاهب- ادعای مخالف بودن رای با قانونپ- ادعای عدم صلاحیت دادگاه صادر کننده رای یا وجود یکی از جهات رد دادرست- ادعای عدم توجه دادگاه به ادله ابرازیتبصره- اگر تجدیدنظرخواهی به استناد یکی از جهات مذکور در این ماده به عمل آید، در صورت وجود جهت دیگر، به آن هم رسیدگی می ‌شود.آرای قابل تجدیدنظرخواهی در امور مدنیطبق ماده 330 قانون آیین دادرسی مدنی، آراء دادگاه‌ های عمومی و انقلاب در امور حقوقی قطعی است، مگر در مواردی که طبق قانون قابل درخواست تجدیدنظر باشد.طبق ماده 331 همین قانون، احکام زیر قابل درخواست تجدیدنظر می ‌باشد:الف- در دعاوی مالی که خواسته یا ارزش آن از سه میلیون ریال متجاوز باشد.ب- کلیه احکام صادره در دعاوی غیرمالی.ج- حکم راجع به متفرعات دعوا در صورتی که حکم راجع به اصل دعوا قابل تجدیدنظر باشد.تبصره - احکام مستند به اقرار در دادگاه یا مستند به رای یک یا چند نفر کارشناس که طرفین کتبا رای آنان را قاطع دعوا قرار داده باشند قابل درخواست تجدیدنظر نیست مگر در خصوص صلاحیت دادگاه یا قاضی صادر کننده رای.هرگاه خواسته مصرحه در دادخواست سه میلیون ریال باشد و تا پایان جلسه ‌ی اول دادرسی خواهان آن را به بیشتر از سه میلیون ریال افزایش دهد حکم صادر شده که در این حالت قطعی محسوب نمی ‌شود و قابل تجدیدنظر است.همچنین طبق ماده 332 قانون آیین دادرسی مدنی، در صورتی که طرفین دعوا با توافق کتبی حق تجدیدنظرخواهی خود را ساقط کرده باشند تجدیدنظرخواهی آنان مسموع نخواهد بود مگر در خصوص صلاحیت دادگاه یا قاضی صادر کننده رای.آرای قابل تجدیدنظرخواهی در امور کیفریطبق ماده 232 قانون آیین دادرسی کیفری آرای قابل تجدیدنظر در امور کیفری عبارتند از:جرائمی که مجازات قانونی آنها اعدام یا رجم (سنگسار) است.جرائمی که به موجب قانون شامل حد یا قصاص نفس و اطراف می ‌باشد.ضبط اموال بیش از یک میلیون ریال و مصادره‌ ی اموالجرائمی که طبق قانون لازم به پرداخت دیه بیش از خمس دیه کامل است.جرائمی که حداکثر مجازات قانونی آن بیش از سه ماه حبس یا شلاق یا جزای نقدی بیش از پانصد هزار ریال باشد.محکومیت ‌های انفصال و برکنار شدن از خدمتتجدیدنظر تنها به متهم اختصاص ندارد و شاکی و مدعی خصوصی هم می‌ توانند از رأی برائت قرار منع تعقیب صادره درخواست تجدیدنظر نماید.قرارهای قابل تجدیدنظرخواهیقرارهای زیر قابل تجدیدنظر است، در صورتی که حکم راجع به اصل دعوا قابل درخواست تجدیدنظر باشد:الف- قرار ابطال دادخواست یا رد دادخواست که از دادگاه صادر شود.ب- قرار رد دعوا یا عدم استماع دعواج- قرار سقوط دعواد- قرار عدم اهلیت یکی از طرفین دعواطبق قانون، قرارهاي اعدادي یا مقدماتي (قرار ارجاع امر به كارشناسی، قرار تحقیق و معاینه محلی، قرار استماع گواهی و شهادت شهود، قرار اتیان سوگند و...) قابل تجديدنظر نیست و اين دسته از قرارها مستقلاً قابل تجديدنظر نمي ‌باشند، اما تجدید نظرخواه می ‏تواند ضمن تجدیدنظر از حکم به عنوان جهت تجدیدنظر، نسبت به قرار اعدادی نيز اعتراض نماید.هیأت عمومی دیوان عالی کشور در رأی وحدت رویه شماره‌ی 640-18/8/78 قابل اعتراض بودن قرارها را اصل دانسته است.چه کسانی حق تجدیدنظرخواهی دارند؟طبق ماده 333 قانون آیین دادرسی مدنی، در صورتی که طرفین دعوا با توافق کتبی حق تجدیدنظرخواهی خود را ساقط کرده باشند، تجدیدنظرخواهی آنان مسموع نخواهد بود، مگر در خصوص صلاحیت دادگاه یا قاضی صادر کننده رای.طبق ماده 11 قانون تجدیدنظر آرای دادگاه ‌ها، اشخاص زیر حق اعتراض به رای صادره و تجدیدنظر خواهی دارند:حق درخواست تجدیدنظر خواهی در مورد احکام حقوقی: محکوم ‌علیه یا نماینده قانونی یا قائم‌ مقام او مانند وراث، وصی، انتقال‌گیرنده که از رأی دادگاه متضرر می‌ شود و رای دادگاه به ضرر او صادر شده است.حق درخواست تجدیدنظر در مورد احکام کیفری: محکوم‌علیه یا نماینده قانونی او، شاکی خصوصی یا نماینده قانونی او از جهت برائت متهم یا از نظر ضرر و زیان، دادستان از جهت برائت متهم یا عدم انطباق حکم با موازین قانونیحق درخواست تجدیدنظر در مورد قرارها: هر یک از طرفین دعوی (خواهان و خوانده) که قرار دادگاه به ضرر او صادر شده باشد یا نماینده قانونی آنهامهلت تجدیدنظرخواهی چقدر است؟بهترین وکیل آنلاین تجدیدنظرخواهی در خصوص مهلت تجدیدنظرخواهی می گوید، یکی از مهمترین نکاتی که در خصوص اعتراض به رای بدوی و سایر مراحل دادرسی (فرجام خواهی، اعاده دادرسی) باید بدانید مهلت تجدیدنظرخواهی و اعتراض به رای صادره است، چرا که تقدیم دادخواست تجدیدنظرخواهی خارج از مهلت مقرر قانونی اگر دلیل موجهی نداشته باشد، موجب رد تجدیدنظرخواهی می شود.طبق ماده ۳۳۶ قانون آیین دادرسی مدنی، مهلت درخواست تجدیدنظر اصحاب دعوا، برای اشخاص مقیم ایران بیست روز و برای اشخاص مقیم خارج از کشور دو ماه از تاریخ ابلاغ یا انقضای مدت واخواهی است. همچنین طبق ماده ۳۳۷ این قانون، هرگاه یکی از کسانی که حق تجدیدنظرخواهی دارند قبل از انقضای مهلت تجدیدنظر ورشکسته یا محجور یا فوت شود، مهلت جدید از تاریخ ابلاغ حکم یا قرار در مورد ورشکسته به مدیر تصفیه و در مورد محجور به قیم و در صورت فوت به وارث یا قائم‌ مقام یا نماینده قانونی وارث شروع می‌ شود.اگر سمت یکی از اشخاص که به عنوان نمایندگی از قبیل ولایت یا قیمومت و یا وصایت در دعوا دخالت داشته ‌اند قبل از انقضای مدت تجدیدنظرخواهی زایل گردد، طبق ماده 338 این قانون مهلت مقرر از تاریخ ابلاغ حکم یا قرار به کسی که به این سمت تعیین می ‌شود، شروع خواهد شد و اگر زوال این سمت به واسطه رفع حجر باشد، مهلت تجدیدنظرخواهی از تاریخ ابلاغ حکم یا قرار به کسی که از وی رفع حجر شده است، شروع می‌ گردد.وکیل تجدیدنظرخواهی ادامه می دهد، همچنین طبق ماده ۳۴۰ در صورتی که در مهلت تعیین شده دادخواست تجدیدنظر به مراجع مذکور تقدیم نشده باشد، تجدیدنظرخواه با دلیل و بیان عذر خود تقاضای تجدیدنظر را به دادگاه صادرکننده رای تقدیم می ‌نماید. دادگاه مکلف است ابتدا به عذر عنوان‌ شده که به موجب عدم تقدیم دادخواست در مهلت مقرر بوده رسیدگی و در صورت وجود عذر موجه نسبت به پذیرش دادخواست تجدیدنظر اتخاذ تصمیم می ‌نماید.مرجع تجدیدنظرخواهیطبق ماده 334، مرجع تجدیدنظر آرای دادگاه های عمومی و انقلاب هر حوزه ای، دادگاه تجدیدنظر مرکز همان استان می ‌باشد. دادگاه های تجدیدنظر، به منظور رسیدگی به آرای قابل تجدیدنظرخواهی در امور حقوقی و کیفری و رسیدگی ماهوی به پرونده ها است که مورد اعتراض تجدیدنظرخواه قرار گرفته است.‌همچنین طبق ماده 20 قانون تشکیلات دادگاه های عمومی و انقلاب به منظور تجدیدنظر در آراء دادگاه‌ های عمومی و انقلاب در مرکز هر استان دادگاه تجدید نظر به تعداد مورد نیاز مرکب از یک نفر رییس و‌دو عضو مستشار تشکیل می ‌شود. جلسه دادگاه با حضور دو نفر عضو رسمیت یافته پس از رسیدگی ماهوی رأی اکثریت که به وسیله رییس یا عضو‌مستشار انشاء می‌شود قطعی و لازم ‌الاجرا خواهد بود.طبق ‌ماده ۲۱ قانون تشکیلات دادگاه های عمومی و انقلاب مرجع تجدید نظر آراء دادگاه‌ های عمومی و انقلاب هر شهرستان دادگاه تجدیدنظر مرکز همان استان است مگر در موارد ذیل که مرجع ‌تجدیدنظر آن دیوان عالی کشور خواهد بود.۱ - اعدام و رجم (سنگسار)۲ - قطع عضو و قصاص نفس و اطراف۳ - مصادره و ضبط اموال۴ - مجازات حبس بیش از ده سال۵ - حکمی که خواسته آن از بیست میلیون ریال متجاوز باشد.۶ - احکام راجع به اصل نکاح و طلاق۷ - احکام راجع به نسب و وقف و حبس و تولیت‌براساس ماده ۳۳ قانون تشکیلات دادگاه های عمومی و انقلاب در صورتی که دادگاه رسیدگی‌کننده خود را صالح به رسیدگی نداند با صدور قرار عدم صلاحیت پرونده را به دادگاه ذیصلاح ارسال‌می ‌نماید، چنانچه دادگاه مرجوع‌ الیه ادعای عدم صلاحیت را نپذیرد پرونده جهت حل اختلاف توسط دادگاه مرجوع ‌الیه به دادگاه تجدیدنظر استان‌ارسال می ‌شود.‌تبصره - در صورتی که اختلاف صلاحیت بین دادگاه‌های دو حوزه قضایی از دو استان باشد مرجع حل اختلاف دیوان عالی کشور خواهد بود.دادخواست تجدیدنظرخواهیمتقاضی تجدیدنظر باید دادخواست خود را ظرف مهلت مقرر به دفتر دادگاه صادرکننده رای یا دفتر شعبه اول دادگاه تجدیدنظر یا به دفتر بازداشتگاهی که در آنجا توقیف است، تسلیم نماید. هر یک از مراجع یادشده در بالا باید بلافاصله پس از وصول دادخواست آن را ثبت و رسیدی مشتمل بر نام متقاضی و طرف دعوا، تاریخ تسلیم، شماره ثبت و دادنامه به تقدیم کننده تسلیم و در روی کلیه برگ‌های دادخواست تجدیدنظر همان تاریخ را قید کند. این تاریخ، تاریخ تجدیدنظرخواهی محسوب می‌ گردد.تبصره 1- در صورتی که دادخواست به دفتر مرجع تجدیدنظر یا بازداشتگاه داده شود به شرح بالا اقدام و دادخواست را به دادگاه صادرکننده رای ارسال می ‌دارد. چنانچه دادخواست تجدیدنظر در مهلت قانونی تقدیم شده باشد، مدیر دفتر دادگاه بدوی پس از تکمیل آن، پرونده را ظرف دو روز به مرجع تجدیدنظر ارسال می ‌دارد.تبصره 2- در صورتی که دادخواست خارج از مهلت داده شود و یا در مهلت قانونی رفع نقص نگردد، به موجب قرار دادگاه صادرکننده رای بدوی رد می‌شود. این قرار ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ در مرجع تجدیدنظر قابل اعتراض است، رای دادگاه تجدیدنظر قطعی است.تبصره 3- دادگاه باید ذیل رای خود، قابل تجدیدنظر بودن یا نبودن رای و مرجع تجدیدنظر آن را معین نماید. این امر مانع از آن نخواهد بود که اگر رای دادگاه قابل تجدیدنظر بوده و دادگاه آن را قطعی اعلام کند، هریک از طرفین درخواست تجدیدنظر نماید.‌مراحل رسیدگی به تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظرطبق ماده ۲۲ قانون تشکیلات دادگاه های عمومی و انقلاب هر گاه از رأی دادگاه‌ های عمومی و انقلاب در اموری که در صلاحیت دادگاه تجدیدنظر مرکز استان است درخواست تجدیدنظر شود، ‌دادگاه مزبور به ترتیب زیر عمل خواهد نمود.۱ - اگر رأی دادگاه به صورت قرار باشد و قرار نقض شود پرونده را برای رسیدگی ماهوی به همان دادگاه ارجاع می ‌دهد و دادگاه مکلف به رسیدگی ‌ماهوی می ‌باشد.۲ - اگر رأی دادگاه به صورت حکم باشد و حکم مورد تأیید قرار گیرد به منظور اجراء به دادگاه صادرکننده حکم اعاده می ‌گردد و چنانچه حکم را‌نقض نماید رأساً مبادرت به رسیدگی و انشاء رأی خواهد کرد. رأی صادره قطعی و لازم ‌الاجرا خواهد بود.‌تبصره - چنانچه رییس دادگاه تجدید نظر ریاست شعبه اول دادگاه‌های عمومی را عهده‌ دار باشد ارجاع توسط دادگاه تجدیدنظر انجام می ‌گیرد و در‌غیر این صورت پرونده پس از نقض به منظور ارجاع به نظر رییس شعبه اول خواهد رسید.۳ - در صورتی که متهم بی‌ گناه شناخته شود حکم را نقض و متهم تبرئه خواهد شد هر چند محکوم ‌علیه درخواست تجدیدنظر نکرده باشد.۴ - اگر حکم تجدیدنظرخواسته از نظر احتساب محکوم به یا خسارات یا تعیین مشخصات طرفین دعوی یا تعیین نوع و میزان مجازات و تطبیق ‌عمل با قانون و یا نقایصی نظیر آنها که متضمن اشتباهی باشد که به اساس حکم لطمه وارد نسازد دادگاه تجدیدنظر یا دیوان عالی کشور که در مقام‌ تجدیدنظر عمل می‌ کند اشتباه را رفع و رأی را تأیید خواهد نمود.‌تبصره ۱ - در امور حقوقی شخصی مرجع تجدیدنظر فقط نسبت به آن چه مورد درخواست تجدیدنظر واقع شده است رسیدگی خواهد نمود و‌نسبت به آن قسمت که مورد درخواست تجدیدنظر نمی ‌باشد حق رسیدگی و اظهار نظر ندارد.‌تبصره ۲ - در احکام کیفری مرجع تجدیدنظر نمی ‌تواند مجازات تعزیری مقرر در حکم بدوی را تشدید نماید.۵ - هرگاه در تعیین مجازات سهواً به ماده دیگری استناد شده ولی از این اشتباه تغییری در مجازات حاصل نشده باشد مرجع تجدیدنظر حکم را‌تأیید و تذکر لازم به دادگاه داده خواهد شد.رد تجدیدنظرخواهیپس از اینکه تجدیدنظرخواه دادخواست تجدیدنظر را به دادگاه تقدیم کرد، رای بدوی بررسی می شود، پس از بررسی ممکن است به دلایل مختلفی دادخواست تجدیدنظر رد شود.دلایل رد تجدیدنظرخواهی طبق قانون عبارتند از:دادخواست تجدیدنظر زمانی از تجدیدنظرخواه پذیرفته می شود که طبق ماده 10 قانون تجدیدنظر آرای دادگاه‌ ها، جهات درخواست تجدیدنظرخواهی در رای بدوی وجود داشته باشد، مانند ادعای دروغ بودن شهادت شهود، ادعای عدم توجه قاضی به دلایل یا مدافعات و غیره. در صورتی که هیچ یک از جهات تجدیدنظرخواهی در رای بدوی وجود نداشته نباشد دادخواست تجدیدنظر از سوی دادگاه رد می شود.اگر تجدیدنظرخواه پس از پایان مهلت مقرر قانونی دادخواست تجدیدنظر را بدون دلایل موجه که در مطالب فوق ذکر شد، به دادگاه تقدیم کند، دادخواست تجدیدنظر رد خواهد شد.اگر دادخواست تجدیدنظر نقص داشته باشد و با وجود ابلاغ اخطار رفع نقص، تجدیدنظر خواه از آن رفع نقص نکند، دادخواست تجدیدنظر رد می شود.دادخواست تجدیدنظر مطابق با مقررات قانونی تنظیم نشود.دلایلی که برای تجدیدنظرخواهی از رای بدوی بیان می شود، موجبات نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته را فراهم نکند، تجدیدنظرخواهی بر حسب مورد از سوی دادگاه تجدیدنظر رد خواهد شد.اگر هر یک از طرفین دعوا، دادخواست تجدیدنظر خود را مسترد کنند، بر اساس ماده 363 قانون آیین دادرسی مدنی، مرجع تجدیدنظر، قرار ابطال دادخواست تجدیدنظر را صادر می ‌نماید.طبق ماده 344 قانون آیین دادرسی مدنی، اگر مشخصات تجدیدنظر خواه در دادخواست معین نشده و معلوم نباشد که دادخواست دهنده چه کسی می ‌باشد یا اقامتگاه او معلوم نباشد و قبل از انقضای مهلت، دادخواست تکمیل یا تجدید نشود، پس از انقضای مهلت، دادخواست یادشده به موجب قرار دادگاهی که دادخواست را دریافت نموده رد می‌ گردد. این قرار نسبت به اصحاب دعوی ظرف ده روز از تاریخ الصاق به دیوار دادگاه قابل اعتراض در دادگاه تجدیدنظر، خواهد بود.شکستن رای تجدیدنظربه گفته ی وکیل تجدیدنظرخواهی تغییر رای در دادگاه تجدیدنظر با شکستن رای (نقض رای) امکان پذیر است. در مورد احتمال تغییر رای در دادگاه تجدیدنظر نمی توان پاسخ دقیق و قطعی داد، چرا که احتمال شکستن رای و صدور رای جدید در دادگاه تجدیدنظر به عوامل مختلفی از جمله جهات تجدیدنظرخواهی بستگی دارد.رای بدوی ممکن است به دلایل مختلفی نقض شود. طبق ماده 352 قانون آیین دادرسی مدنی، هرگاه دادگاه تجدیدنظر، دادگاه بدوی را فاقد صلاحیت محلی یا ذاتی تشخیص دهد رای را نقض و پرونده را به مرجع صالح ارسال می دارد. همچنین طبق ماده 353 همین قانون، دادگاه تجدیدنظر در صورتی که قرار مورد شکایت را مطابق با موازین قانونی تشخیص دهد، آن را تایید می کند. در غیر این صورت پس از نقض، پرونده را برای رسیدگی ماهوی به دادگاه صادرکننده قرار عودت می دهد.طبق ماده ۳۲۷ قانون آیین دادرسی مدنی، چنانچه قاضی صادرکننده رای متوجه اشتباه خود شود، مستدلاً پرونده را به دادگاه تجدیدنظر ارسال می ‌دارد. دادگاه یاد شده با توجه به دلیل ابرازی، رای صادره را نقض و رسیدگی ماهوی خواهد کرد.همچنین طبق ماده ۳۲۸، در صورتی که هر یک از مقامات مندرج در تبصره (۱) ماده (۳۲۶) پی به اشتباه رای صادره ببرند با ذکر استدلال، پرونده را به دادگاه تجدیدنظر ارسال می ‌دارند. دادگاه یاد شده در صورت پذیرش استدلال تذکردهنده، رای را نقض و رسیدگی ماهوی می ‌نماید، در غیر این صورت رای را تایید و برای اجرا به دادگاه بدوی اعاده می ‌نماید.اعتراض به رای دادگاه تجدیدنظریکی از سوالات متداولی که در خصوص تجدیدنظرخواهی مطرح می شود، امکان اعتراض به رای دادگاه تجدیدنظر است. آیا می تواند به رای دادگاه تجدیدنظر اعتراض کرد؟وکیل پایه یک دادگستری در این باره می گوید، پس از صدور رای تجدیدنظر و ابلاغ به طرفین دعوی هر یک از طرفین که رای تجدیدنظر به ضرر او صادر شده است می تواند در صورت وجود هر یک از جهات فرجام خواهی در مهلت مقرر قانونی که 20 روز پس از ابلاغ رای برای افراد مقیم ایران و 2 ماه برای افراد مقیم خارج از کشور است به رای صادره از دادگاه تجدیدنظر به دیوان عالی کشور اعتراض کند.