آمدن، رفتن؛ در جای خود ایستادن!

از پشت شیشه ماشین پدر، ما، نه می‌آمدیم و نه می‌رفتیم! توی جاده ایستاده یودیم و این جاده بود که حرکت می‌کرد (عکس از کیش بوک)همیشه رفتن از آمدن سخت‌تر است. با اینکه هردو، دوسر یک اتفاقند. وقتی از جایی می‌روی، در اصل داری به جای دیگری می‌‌‌آیی. وقتی پایت را از جایی بیرون می‌گذاری، داری وارد جای دیگری می‌شوی. انگار پرده نامریی دنیایی را پاره می‌کنی و قدم به دنیای دیگری می‌گذاری. مثل به دنیا آمدن است. نمی‌توانی بگویی که از آن جهانِ دیگر رفته‌ای یا داری وارد دنیا می‌شوی. هردویش در لحظه اتفاق می‌افتد و ما، چون نمی‌توانیم هضم کنیم که در یک لحظه در دو جا هستیم، فکر می‌کنیم که داریم می‌رویم یا داریم می‌آییم.انگار سلول‌های بدنمان کش می‌آیند حین این رفتن و آمدن و ما، که یک لحظه نیست می‌شویم و لحظۀ دیگر هست، این قطع و وصلِ مدامِ بودن و نبودن را تشخیص نمی‌دهیم. همه‌اش فکر می‌کنیم وصلیم. در حالی که لحظه‌ای قطع بوده‌ایم و لحظه دیگر وصل. مردن هم همین‌طور است. یک لحظه دیگران قطع شدنمان را حس می‌کنند و دیگر توی همان دنیای قطع باقی می‌مانند. اما خودمان با اینکه مرده‌ایم، حس می‌کنیم که وصلیم و هنوز اتفاقی نیفتاده. حال آنکه از جایی رفته‌ایم و به جای دیگر قدم نهاده‌ایم. پارادوکس جالبیست! در واقع هیچ کجا نرفته‌ایم. همینجایی هستیم که قبلا هم بوده‌ایم. بچه‌ها این قطع و وصل شدن را راحت‌تر تجربه می‌کنند. راحت‌تر می‌فهمند که یک لحظه از دنیا قطع شده‌اند و لحظه دیگر وصل. انگار هنوز این روال‌ها برایشان عادی نشده. هنوز نتوانسته‌اند خودشان را با دنیایی که ما بزرگتر‌ها برایشان ساخته‌ایم وفق دهند. هنوز جهان برای آنها سراسر وصل نیست. حاصل قطع و وصل‌هاییست که اگر کمی حساسیت کودکی را داشته باشی می‌توانی لمسش کنی. برای همین وقتی از نظرشان پنهان می‌شوی، - وسط همین قایم باشک‌ها را می‌گویم- فکر می‌کنند که دیگر نیستی. انگار از اول نبوده‌ای. چون دیده‌اند که هر لحظه هزار بار قطع شده‌ای و دوباره وصل. چون حس می‌کنند که این بار این قطع شدن طولانی‌تر شده و ممکن است آن آدمی که از دیدشان پنهان شده، دیگر واقعا نباشد. حداقل واقعا در آنجا حضور نداشته باشد. بچه که بودم، این بازی قایم باشک یا همان دالی خودمان را، مادرها با انداختن چادرشان روی سرمان راه می‌انداختند. مادر چادر مشکی یا رنگی‌اش را روی سرمان می‌انداخت و یک لحظه حس می‌کردیم جهان تمام شده است. همه چیز تیره و تار می‌شد و با خودمان می‌گفتیم آن نُفِخَ فی الّصور که قولش را داده بودند اتفاق افتاده. چشممان دیگر چیزی را نمی‌دید و مگر قطع شدن چیزی جز همین ندیدن نبود؟ چادر را که کنار می‌زد، انگار دوباره متولد شده‌ایم. گل از گلمان می‌شکفت و فکر می‌کردیم آن چند میلیارد سال قدمت، به یک لحظه دوباره برگشته. آخر برای بچه، زمان حتی یک قرارداد هم نیست. زمان اصلا وجود ندارد که بخواهد طول بکشد. همین چند میلیارد سال، برایش به اندازه همان یکی دو پلک زدن زمان می‌برد. انگار بشکن زده باشد و بگوید بشو و شده باشد!بچه‌ها،‌ تمام کودکیشان را صرف همین تقلا می‌کنند. از جایی که آنها آمده‌اند، همه چیز به یک اراده بند است. لازم نیست تلاش کنی. فقط کافیست از ذهنت بگذرد که چیزی باشد و هست. حتی گاهی لازم نیست از ذهنت بگذرد. هست! برای همین است که وقتی می‌بینند چیزی نمی‌شود، نیست، سر به گریه بر می‌دارند،‌ نوعی سوگواری برای آنچه که داشته‌اند و حالا،‌ دیگر ندارند. مادر و پدر، فکر می‌کنند گرسنه است یا چه می‌دانم دلش درد می‌کند یا عارق بعد از شیرش را کسی نگرفته! در حالی که دارد برای چیزی که به سهل‌ترین شکل ممکن در دسترسش بوده و دیگر حالا نیست، سوگواری می‌کند! فکر کن جایی باشی که هرچه اراده کنی بشود و ناگهان پرتت کنند توی یک سلول انفرادی که هیچ چیز شدنی در آن وجود ندارد. اگر شما بودید دیوانه نمی‌شدید؟ همۀ آن سال‌ها که والدین از آن به اسم سخت‌ترین سال‌های بچه داری یاد می‌کنند، همان سال‌هاییست که مجبورند یک موجود نه‌اینجایی را با قاعده‌های اینجایی وفق بدهند. یادش بدهند که اینجا قوانین با آنچه که قبلا داشته فرق می‌کند. یادش بدهند اینجا، جای دیگریست که برای هرچه می‌خواهی به دست بیاوری، باید هزار و یک خان را پشت سر بگذاری. تازه تضمینی هم وجود ندارد که بشود!برای همین است که برای ما آدم‌ها،‌ رفتن سخت می‌شود و آمدن، مبارک و میمون. می‌شود دیو چو بیرون رود، فرشته در آید. حال آنکه محال است که دیو و فرشته با هم نباشند. تا دیو نباشد،‌ هیچ فرشته‌ای در کار نیست.تازه! قید زمان را هم این وسط دخیل کنید. موجودی که هیچ درکی از زمان نداشته، حالا برای هرچه که می‌خواهد، باید به قاعده‌ای منتظر بماند. نمی‌تواند درک کند که چرا هرچیزی که می‌خواهد حالا در دسترس نیست. نمی‌فهمد چرا وقتی پدر می‌رود، باید به اندازه هزار سال منتظر بماند تا دوباره برگردد حال آنکه می‌گویند یک بار که بخوابی و بیدار شوی، پدرت هم آمده. یا پنج بار که بخوابی و بیدار شوی، فلان اتفاقی که باید همین حالا می‌افتاده،‌ افتاده و به خواسته‌ات رسیده‌ای. اصلا این زمان، عجب قرارداد احمقانه‌ایست. چیزیست که هیچ به درد نمی‌خورد. مگر برای سرگردان کردن آدم‌ها!بچه، برای آنکه بتواند روی این سیاره زندگی کند، سعی می‌کند خودش را با قواعد نانوشته‌ای که به خوردش می‌دهند وفق دهد و از همین روست که می‌بینیم از سنی به بعد، برای هر کلمه حرفی که می‌خواهد بزند، زمانی طولانی (به قاعده اینجا، چندین ثانیه یا دقیقه) فکر می‌کند. ما فکر می‌کنیم دارد دنبال کلمه‌های مناسب می‌گردد. اما اگر این ایده را بپذیریم که همه آنچه باید بداند را بلد است، می‌فهمیم که دارد تلاش می‌کند بر اساس همان قواعدی رفتار کند که حس می‌کند آدم‌های اطرافش به آن پایبندند. همرنگ جماعت شدن، افیون اصیل زیستنش می‌شود!دارد خودش را وفق می‌دهد و این، بزرگترین ظلمیست که دنیای اطرافمان در حق ما می‌کند. تمام زورش را می‌زند تا ما،‌ موجوداتی که می‌توانیم زیر و زبرش را به هم بریزیم، به زنجیر کهنه‌ای که به دست و پایمان بسته خو کنیم و موجود رامی بشویم که تمام قدرت‌هایش را فراموش کرده. حس می‌کنی شادی پدر و مادرمان برای اولین سلاممان یا اولین قدم برداشتنمان یا اولین غلت زدن و از این پهلو به آن پهلو شدن، شادی زدن یک حلقه جدید به غل و زنجیر یک موجود قدر قدرت است. برای همین است که آدم خارق العاده کمتر می‌بینیم. همۀ آدم‌ها خارق العاده‌اند. اما آنها که به صدای زنجیرشان خو کرده‌اند، دیگر نمی‌توانند این خارق العادگی را ببینند و کارهایی بکنند که مال اینجا نیست. عادی بودن،‌ می‌شود همان در بند بودن و پرنده سبک‌بال روح را به بلندای قله‌های امکان نرساندن. می‌شود همین گنجشک جلوی پنجره بودن. پریدن تا نهایت بلندای یک ساختمان چند طبقه. و البته که اگر با مرغ و خروس مقایسه‌اش کنی، این هم خودش خلاقیت شگرفی‌ست.برای من، سفر هم مثل همین رفتن و آمدن است. قبل‌ترها، وقتی از سفر بر می‌گشتم، چند روزی غمگین بودم. موقع شروع سفر هم، دلم خوش بود که دارم قدم به جای جدیدی می‌گذارم. البته که دلهره و اضطراب هم داشتم و ترس از ناشناخته‌ها و خطرهایی که ممکن است سر راه آدم قرار بگیرد. اضطراب و دلهره‌ام را با تند تند جمع کردن وسایل و آماده کردن همه چیز می‌پوشانم. نمی‌گذارم بقیه بفهمند که برای یک شروع دیگر، شروع یک ناشناخته دیگر، ترس دارم. اما خب، از آنها که پنهان نیست، از شما چه پنهان؟ همه می‌توانند این ترس را ببینند و حسش کنند.آدم همیشه خیال می‌کند که دارد چیزی را در کُنهِ وجودش، آن زیرمیرها که کسی نمی‌بیند پنهان می‌کند. اما واقعیت این است که چشم‌های آدمیزاد، مثل دو ویدئو پروژکتور، هرچه که در وجودش دارد را روی پرده سفید می‌اندازد و حرکات و سَکَناتش لو می‌دهد آن چیزی را که قصد داشته پنهان کند. ما، فکر می‌کنیم آدم‌های پنهانکاری هستیم. حال آنکه هروقت دست به پنهان کردن چیزی می‌زنی، در حقیقت داری کوس رسواییش را بر بلندترین ساختمان شهر به صدا در می‌آوری.توی جاده، آنجا که حس می‌کنی داری متر به متر به مقصدی که قصد داری به آن بروی نزدیک می‌شوی،‌ آنجا که از خوشحالی دیگر توی پوستت نمی‌گنجی،‌ هی داری از آنجا که بوده‌ای دورتر می‌شوی. فاصله می‌گیری و خودت خیال می‌کنی که رفتن در یک لحظه رخ داده و بقیه‌اش همه آمدن است. از راه که می‌رسی،‌ بچه‌ها دوان دوان می‌پرند توی بغلت،‌ دست‌هایشان را توی آسمان تکان می‌دهند و انگار که هزارسال است که تو را ندیده‌اند، شادی کنان جلو می‌آیند. حس می‌کنی برایشان تو هنوز همان آدم سابق هستی. همان آدمی که قبل از کرونا دیده‌اند. حس می‌کنی چیزی برایشان عوض نشده. حتی در نگاه اول پیرتر شدنت را هم نمی‌بینند و البته بزرگتر شدن خودشان را هم. حس می‌کنند همه چیز همان طوریست که بار قبل بوده. بچه‌ها، هیچ وقت حافظه بلند مدت ندارند. برایشان هر تجربه‌ای برای اولین بار اتفاق می‌افتد و البته که به مرور، ما به آنها یاد می‌دهیم همه چیز را توی ذهنشان ثبت کنند و از این مغز عجیب و غریبشان فقط و فقط برای ثبت کردن گذشته‌ها استفاده کنند. حال آنکه تمام آنچه برای زندگی کردن نیاز دارند را توی مغز دیرینه‌شان، همان مغزی که از اجداد اولیه به آنها به ارث رسیده دارند و البته لازم نیست بیشتر از این برای زندگی کردن چیزی بیاموزند.اسمت را صدا می‌زنند. دوان دوان نزدیک می‌شوند و توی بغلت که آرام می‌گیرند، انگار فقط دارند بو می‌کشند تا همان بوی همیشگی را از تو بشنوند. بعد که خیالشان راحت شد، از مسیر، چیزی نمی‌پرسند، از آمدن و رفتن هم! حتی اینکه کی راه افتاده‌ای و کی رسیده‌ای،‌ یا چطور آمده‌ای یا چرا اینقدر دیر. هرچه می‌خواهند برای همین حالاست. چون گذشته‌ای وجود ندارد. کسی از تو راجع به پل‌هایی که پشت سرت خراب کرده‌ای تا به اینجا برسی نمی‌پرسد! اگر عاقل باشند،‌ فقط راجع به پلی می‌پرسند که حالا روی آن ایستاده‌ای! بچه‌ها،‌ عاقل‌ترین موجوداتی هستند که هر آدمی ممکن است دیده باشد.دید ما،‌ در اثر تجربه‌های زیسته‌مان از روش زندگی قراردادی که به ما یاد داده‌اند، زمان محور شده و البته تجربه محور. حال آنکه برای زیستن روی زمین،‌ به هیچ کدام از این دو احتیاج نداریم. گرچه اگر این دو نبودند،‌ شاید اینقدر تکنولوژی پیشرفت نمی‌کرد و امروز اینطور که حالا داریم زندگی می‌کنیم زندگی نمی‌کردیم. اما حداقلش این بود که بار زمان و تمام خاطره‌هایی که به عنوان تجربه توی مغزمان ثبت کرده‌ایم را با خودمان اینجا و آنجا نمی‌کشیدیم و سنگینی‌اش را اینقدر هرروز حس نمی‌کردیم. برای همین است که بچه‌ها سبک‌بالانه بالا و پایین می‌پرند و هرکجا که دلشان بخواهد سفر می‌کنند. بله! برای بچه‌ها،‌ از این اتاق به آن اتاق رفتن،‌ خودش یک مسافرت است. از اتاق به حیاط رفتن یا از خانه تا پارک سر کوچه. فکر می‌کنیم که خسته می‌شوند و بعد که برمی‌گردیم خوابشان می‌برد. نه! خستگیِ جسم نیست که بچه‌ها را از پا می‌اندازد. این، انبوه اطلاعاتیست که در طول هر سفر به مغزشان مخابره شده و حالا، آنقدر حجم پردازش آنها بالاست که از پا می‌اندازدشان! اگر توی این بیرون رفتن‌ها، این سفرهای کوتاه دستت را روی سرشان بگذاری، گرمایی شبیه به گرمای هوایی که از پنجره فن زیر لپ تاپ یا پشت کیس کامپیوتر بیرون می‌زند را حس می‌کنی. این، همان اولین وجه تشابه بین آنهاست.مدام صدایت می‌کنند و تمام سوال‌هایی که نتوانسته‌اند پاسخش را از بقیه بگیرند از تو می‌پرسند و گاه احساس می‌کنی انگار می‌خواهند به تو هم سفر کنند. درجه حساسیتشان به محیط انگار با ظهور و بروز یک آدم جدید چند برابر می‌شود. مخصوصا اگر این آدم جدید، از دسته افراد نزدیک باشد. آدم‌هایی که حس می‌کنند انرژیشان را تقویت می‌کنند. انگار از فیزیک کوانتوم سر درمی‌آورند. حس می‌کنی تمام حس‌هایت را می‌گیرند و به صورت واکنش‌هایی کاملا غریزی به تو برمی‌گردانند.اما حیف که ما این آدم‌های به بلوغ رسیده در کودکی را مجبور می‌کنیم تا از قوانینی که خودمان نوشته‌ایم پیروی کنند. این، همان چیزیست که دنیای کودکی را به باد می‌دهد. این بهنجار سازی رفتار و روش زندگی که دیگران ما را به آن پایبند کرده‌اند، برای کودکانی که در دامان ما پرورش پیدا می‌کنند، همان سمیست که دارد جهان ما را به قهقرا می‌برد.وقتی که بچه بودم، عید ما، روزهایی بود که خاله‌ها و دایی‌ها یا عزیز و حج آقا به خانه‌مان می‌آمدند. ما از خاله‌ها و دایی‌ها و مادربزرگ مادریم حدودا 400 کیلومتر فاصله داشتیم و اگر می‌خواستیم ببینیمشان، باید به اندازه دور زدن راه شیری با ماشین می‌رفتیم و همه بیابان‌های دنیا از یزد تا شمال آفریقا را دید می‌زدیم و حوصله‌مان حسابی سر می‌رفت تا به شهرضا برسیم و بشود تازه جاهای جدیدی را دید.در عوض، عزیز و حج آقا که یزد بودند را زود به زود می‌دیدیم. اما از شانس بد، از خانه ما،‌ تا خانه آنها به اندازه از یزد تا تهران رفتن فاصله بود. باید کل راه را توی ماشین می‌نشستیم و صورتمان را به شیشه می‌چسباندیم و خیابان‌ها و آدم‌ها را دید می‌زدیم تا به خانه‌شان که یک جای قدیمی و شلوغ شهر بود برسیم. توی این شلوغی‌ها، جالب‌ترین و هیجان انگیزترین جای شهر، همان کوچه تنگ و باریک خانه عزیز و حج آقا بود که هرلحظه فکر می‌کردیم حالاست که پدر ماشین را به دیوارهای کاهگلیش بمالد. من همیشۀ کودکیم فکر می‌کردم آزمون گواهینامه را توی همین کوچه می‌گیرند. حتی یک بار خواب دیدم که پدر داشت سر پارک کردن ماشینش توی پارکینگ گودال شکل جلوی خانه عزیز امتحان گواهینامه می‌داد و چون یک چرخ ماشین افتاده بود توی گودال جلوی ورودی خانه، داشتند پدر را رد می‌کردند. برای همین سعی می‌کردم کمک کنم چرخ از گودال بیرون بیاید و پدر قبول شود. برای من، رفتن از این سوی شهر، به آن طرف شهر، جایی که فکر می‌کردم همه خوبی‌ها آنجاست و ما کمتر به آن دسترسی داریم، همیشه یک سفر پرهیجان بود. پدر اغلب هفته ای دو تا سه بار به پدر و مادرش سر می‌زد و ما هم هفته ای یکی دو بار با او می‌رفتیم. خانه عزیز برای ما،‌ مثل یک شهر ناشناخته بود. شاید روزی از تمام آن ناشناخته‌ها که هنوز هم توی خواب‌هایم در پی کشف رمز و رازهایش هستم نوشتم. روزی که تمام آن خواب‌ها را دیده باشم.در عوض،‌ وقت‌هایی عزیز و حج آقا به خانه ما می‌آمدند، انگار رنگ و بوی خانه عوض می‌شد. همه تن چشم می‌شدیم تا ببینیم با خودشان چه آورده‌اند. همان دم در، قبل از اینکه وارد خانه شوند، می‌پرسیدیم تا کی قرار است بمانند. تازه فهمیده بودیم آدم‌ها تا ابد نمی‌مانند و بالاخره، کم یا زیاد، یک روزی،‌ یک لحظه‌ای می‌آید که می‌روند. اما این رفتن، چیزی نیست که در اراده ما باشد. گرچه سعی می‌کردیم به لطایف الحِیَل جلوی رفتنشان را بگیریم. گاهی با قایم کردن کفش‌هایشان و گاهی هم با قایم کردن کلید و کیف عزیز یا کت حج آقا.اما عاقبت آنها می‌رفتند. من هم مغموم می‌شدم. دریایی از غم که انگار از هیچ طرف ساحل نجاتی نداشت. آدمی که حس می‌کرد تنهایی دوباره فتحش کرده. نه فقط او را،‌ که خواهرها و برادرش و پدر و مادرش را هم. انگار خانه ما، یک خانه چوبی بود وسط یک دریا. از این خانه‌ها که روی آب شناورند. خانه ما، جای پرتی از شهر بود و برای همین، هرکس که به ما سری می‌زد، از خاله و دایی و عمو گرفته تا پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها، حس می‌کردم تنها آمده که ما را از تنهایی نجات بدهد. اما،‌ نجات دهنده در گور خفته بود... چند روز بعد، چند ساعت بعد، آنها می‌رفتند و ما، دوباره تنها می‌شدیم.اینطور شد که من، همیشه در زندگیم، با این رفتن و آمدن مشکل داشتم. نمی‌توانستم رفتن آدم‌ها را هضم کنم. دست و پا زده‌ام برای ماندنشان. فقط آدم‌ها نبودند، شرایط هم، موقعیت‌ها هم، مناطق امن هم. پا به زمین کوفته‌ام و ناله و مویه کرده‌ام و حتی خودم را به خاک سیاه نشانده‌ام تا آن بماند و نرود. حتی اگر این آن، خودم بوده‌ام.هروقت آن چیزی که می‌توانسته باشد و نرود، از دستم رفته‌بود، اشکم در آمده و از این رو به آن رو شده‌ام. وسط دریای غم گیر افتاده‌ام. توی خانه چوبی شناورمان روی آب که انگار فقط آن خانه نبود. من، همان خانه هستم. همان خانه چوبی شناور روی آب. مبهوت از اینکه هیچ ساحل نجاتی پیدا نیست و مردد که آیا خودم را به تمامی در این دریا بیفکنم و غرق کنم یا امید داشته باشم که به ساحلی می‌رسیم. گاه گداری که با ماشین خودمان به دیدن مادربزرگ و خاله‌ها و دایی‌ها می‌رفتیم، برای اینکه کمتر حوصله‌ام وسط آن همه کویر سر برود، جایی پشت شیشه عقب پیکانمان دراز می‌کشیدم و منظره‌هایی که از آنها گذشته بودیم را می‌دیدم. این بار به چشم آدمی که یک بار انگار همه این بیابان‌های تکراری را دیده و برای خودش از شوماخر بودن پدرش هم داستانی ساخته و مدام جلو زدنشان از ماشین‌های بغلی را با هیجان دنبال کرده و هر ماشینی که توانسته از آنها جلو بزند را با کلی حرف زشت بدرقه کرده. اینجا، انگار داشتیم از همان دریایی که حرفش بود به سمت ساحل نجات بیرون می‌زدیم. پدر داشت تمام راه را سلانه سلانه پارو می‌زد و ما هم، نشسته بودیم و نگاهش می‌کردیم. عقب ماشین با هم دعوا می‌کردیم و از سر و کول هم بالا می‌رفتیم و مادر، آن جلو، برایمان لقمه می‌گرفت یا دعوایمان می‌کرد که ساکت بنشینیم تا پدر حواسش پرت نشود. اما داستان این بود که عاقبت آن خانه چوبی داشت به ساحل نجاتی می‌رسید که انتظارش را کشیده بودیم. آدم‌ها معتاد می‌شوند به این نجات یافتگی. همه‌اش حس می‌کنند برای جلو رفتن، برای رستگار شدن، لازم است کسی بیاید و نجاتشان بدهد یا دائم دست و پا بزنند برای بیرون آمدن از مهلکه و نجات یافتن. حس می‌کنند زندگی صحنه نبردیست که در آن یا برنده‌ای یا بازنده، دریاییست که یا در آن غرق می‌شوی یا از آن نجات می‌یابی، چاهیست که مثل یوسف در آن گیر کرده‌ای و باید کسی، حتی رهگذری که نمی‌شناسدت بیاید و نجاتت بدهد. اما چرا تا بحال با خودمان نگفته‌ایم شاید زندگی این نباشد. زندگی شاید همین شنا کردن وسط اقیانوس است، شاید همین زیستن در یک کلبه چوبی شناور برروی رودخانه‌ای یا دریایی، همین جنگیدن، بی آن که مهم باشد برنده‌ای یا بازنده. بی آنکه با مدال بیرون بیایی یا با سر بریده. بی آنکه بخواهی همیشه از چیزی به سوی چیز دیگری فرار کنی. گاهی گمان می‌کنیم پیروزی، این است که به موفقیتی برسی،‌ مدالی کسب کنی یا چیزی به دست آوری. اما انگار همین که زنده‌ایم،‌ خودش یک جور پیروزی به حساب می‌آید. بی که مدالی گرفته باشیم، به چیزی افتخار کرده باشیم یا از رسیدن به چیزی یا جایی خوشحال و سرمست باشیم.ما،‌ خانواده تنهایی بودیم. مثل خانواده خودمان را هیچ کجا ندیدم. پدر و مادر انگار انتخاب کرده بودند این تنهایی را. انگار که گزینه دیگری که روی میز بود، از این تنهایی بدتر بود یا چیزی بود که انتخابش، آدم را از جوری بودن یا طور خاصی زندگی کردن دور می‌کرد. پدر و مادر انتخاب کرده بودند توی زندگیشان تنها باشند و انگار به این تنهایی خو گرفته بودند. هیچ وقت مادر حسی بروز نمی‌داد که بفهمیم تنهاست یا نیاز دارد کس دیگری از کسانش باشند تا حالش خوب شود. جوری زندگی می‌کرد که انگار در بهترین وضعیت ممکن است. انگار اصلا باید زندگی همین جوری می‌بوده و نوع دیگری نمی‌شود برایش متصور بود. حالا،‌ بعد از این همه سال، می‌فهمم که از دامان آن تنهایی درآمدن، برای من هم، چندان حسنی نداشت. چون مرا به دامان هزاران چیز بدتر از همان تنهایی انداخت. چیزهایی که اگر می‌دانستم از پس آن رهایی از تنهایی به آن می‌رسم،‌ هرگز قدم به راهش نگذاشته بودم. اما جالبی زندگی،‌ به همین ندانستن‌هاست. به همین نگفتن‌ها و نبودن‌ها. به همین که نمی‌دانی بعد از این مرحله چه اتفاقی قرار است بیفتد. حتی اگر بدانی هم، همیشه چیز غیرمنتظره‌ای منتظرت نشسته تا تمام بازی را عوض کند. حالا من دارم یاد می‌گیرم که به هر رفتنی دل نبندم و از هر آمدنی برای خودم داستان درست نکنم. آدم توی همین موقعیت‌های خطیر است که آب دیده می‌شود. وقتی توی آن موقعیت هستی و داری آب دیده می‌شوی، چیزی از آن نمی‌دانی و سال‌ها بعد، یا بهتر بگویم مدتی بعد که دوباره به یادش می‌افتی می‌بینی که در آن نقطه، خارج از خودآگاه تو، اتفاقی افتاده که تو را برای بقیه زندگی آب‌دیده کرده. فکر می‌کنیم آن لحظه نمی‌فهمیم. حال اینکه در همان لحظه داریم خوب فهمش می‌کنیم. ما آنقدر در مفهوم زمان گیر کرده‌ایم که این پیش و پس شدن‌های ناشی از زمان را،‌ به حساب نفهمیدن و ناآگاه بودنمان می‌گذاریم و حس می‌کنیم آن لحظه نفهمیده‌ایم و بعدها فهمیده‌ایم که چقدر آب‌دیده شده‌ایم. آنجا، آن پشت شیشه عقب پیکان پژوی آبی آسمانی پدر، جایی که بیابان‌ها و کویرها انگار تکراری‌تر از قبل بودند، وسط آن پیست عجیب مسابقه با ماشین‌های کوچک و بزرگ، بخش زیادی از این مسابقه قهرمانی را نتوانستم ببینم. من، همان نیم ساعت اول، با تکا‌ن‌های ماشین خوابم می‌برد. تکانه‌های ماشین برای من، همیشه حکم قوی‌ترین داروهای خواب را داشتند و البته آفتاب کویر که آدم را به رخوتی بی انتها می‌کشاند. کویر همیشه برای من همین طور بوده. دریای بی انتهایی که بی آنکه نفس کم بیاوری، در آن غرق می‌شوی. آنجا که بیشتر از چند ثانیه نمی‌توانی به دورهای بی انتها چشم بدوزی. چون ناگهان آواری از هیچ بر دلت می‌ریزد و می‌فهمی که چقدر بی‌فایده دست و پا زده‌ای. انگار کویر آدم را با خودش روبرو می‌کند. مثل یک آینه است انگار. هرچه در آن می‌نگری خودت را واضح‌تر از قبل می‌بینی. آن طور که هیچ کس برایت شرح نداده. همین است که از کویر گریزانم. خودی از من را به من نشان می‌دهد که هیچ وقت نخواسته‌ام ببینمش. و خواب، تنها داروییست که بی درد و خونریزی، آدم را از زیر این آوار بیرون می‌کشد.وقتی جاده تمام می‌شد و می‌رسیدیم، مادر که صدایمان می‌زد تا بیدار شویم و می‌گفت که رسیدیم! امانمان نبود تا بچه‌ها را ببینیم. قبل‌تر، دایی‌زاده‌ها و خاله‌زاده‌ها خبردار شده بودند و آمده‌بودند به خانه پدربزرگ و مادربزرگ و ما، وقتی می‌رسیدیم،‌ انگار وسط کارناوالی بودیم از انواع خوشی‌ها. حس آن لحظه که چشم باز می‌کردیم و شهر جدید را می‌دیدیم، دنیای جدید را حس می‌کردیم، ناب‌ترین لحظه زندگی بود. انگار تازه متولد شده بودیم. انگار فریز شده بودیم و حالا، هزار سال گذشته بود و دوباره برمان گردانده بودند به زندگی. حس آن لحظه که از دنیایی که نخواسته‌ای به دنیایی که حس می‌کنی بهتر است برسی، حس جالبیست. گرچه نمی‌دانی آن دنیای جدید هم ممکن است بهتر از قبلی نباشد.بله!‌ آن دنیای جدید هم فرقی با دنیای قبلی نداشت. ما، انگار نه رفته بودیم و نه آمده بودیم. به قول پدر، هرجا بروی آسمان همین رنگ است. فقط اشیاء، آدم‌ها و لهجه‌ها عوض شده بودند. بقیه چیزها، همان بودند که بودند. ظالمانه بود. نباید این طور می‌شد. ما دل بسته بودیم که به چیز بهتری برسیم. آرزو کرده بودیم که آدم‌های جدید را ببینیم و از تنهایی نجات پیدا کنیم. اما همه این پارو زدن‌های پدر هیچ فایده‌ای نداشت. اینجا هم بعد از چند روزی، می‌فهمیدیم که دنیا همان است و هیچ چیز، هیچ چیز، حجم تنهایی ما را کم نمی‌کند.اینجا بود که دلمان می‌خواست برگردیم!همین است که می‌گویم رفتن و آمدن، با هم توفیری ندارند. این زمان است که ما را گول می‌‌زند و حس می‌کنیم با هر رفتن از جایی،‌ به جای دیگر می‌آییم. حس می‌کنیم چیزی عوض شده یا کسی آمده و کسی رفته. حال آنکه زمین بازی، آنقدرها فراخ نیست که جا برای آمدن و رفتن باشد.ده ساله که بودم، اولین تجربه‌هایم از تاتر را توی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان داشتم. تابستان آن سال که عموی بزرگم مرده بود، چون همۀ تابستان را قرار بود نزدیک مادربزرگ و پدربزرگ باشیم، پدر یا شاید هم مادر، اسمم را توی کلاس‌های کانون نوشتند. اولین تجربه‌هایم از انیمیشن ( همان اسب‌هایی که گوشه دفتر کشیده بودند و با ورق زدن دفتر به تاخت می‌دویدند،‌ یا همان استوانه‌ها که چند برش داشتند و وقتی کاغذ انیمیشن را داخلش می‌گذاشتی و می چرخاندیشان، اسب و سوار، شروع به دویدن می‌کردند) را هم آنجا دیدم. مربی تاتری بود که آنجا من را به این هنر علاقه‌مند کرد و من، تا قبل از شروع دبیرستان، همه آرزویم، حول تاتر بود. حتی اگر می‌خواندم،‌ نمایشنامه می‌خواندم و اگر می‌نوشتم، انگار قرار بود مثل بهرام بیضایی دیالوگ‌های نمایشنامه مرگ یزدگرد را بنویسم. جالب آنکه همۀ این اتفاق‌ها در یزد افتاده بود.فضای آن کانون، آنقدر کوچک بود که مجبور بودیم بین میزها بازی کنیم. یعنی می‌گذاشتیم همه که می‌رفتند، با همان دست‌های کوچکمان میزها را کنار می‌زدیم و فضایی باز می‌کردیم بینشان که بشود کارهایی را که مربی می‌گوید انجام بدهیم. قرار نبود ما آدم‌های مهمی بشویم. انگار آدم‌های مهمی بودیم. برای آن انسان، انگار ما قرار بود نسل برتر تاتر خاورمیانه یا حتی جهان باشیم. جوری برایمان رویا می‌ساخت که گاهی حس می‌کردیم تنها آدم‌های روی زمین که دارند تاتر کار می‌کنند، ما هستیم. معلوم نبود که این، خوب است یا بد. اما هرچه بود، به من امید داد که حالا، خانه‌مان وسط آن دریا آنقدرها هم تنها نیست. هستند خانه‌های دیگری که می‌شود به آنها رفت و ساعتی حال خوش را تجربه کرد.بعدها، وقتی که به همراهی آن مربی دلسوز که فکر کنم فامیلش عبادی بود، شروع کردیم به آماده کردن یکی دو نمایشنامه، برای اجرا، تمام فهم من از تاتر،‌ شده بود همان رفتن و آمدن دور صحنه. من، ناخودآگاه فهمیده بودم که صحنه تاتر، همیشه آنقدر کوچک است که نمی‌توانی جز به کنار زدن میزها و ساختن جایی برای لحظه‌ای جستن از تنهایی تعبیرش کنی. انگار همان دنیا بود. جایی برای رفتن یا آمدن نبود. همه‌اش همان دو متر جا بود. یا حالا توی صحنه‌های بزرگتر،‌ همان ده متر جا! وقتی می‌خواستی بروی به جایی دور، صحنه را چند بار دور می‌زدی و مخاطب، بی آنکه بپرسد، می‌فهمید که تو داری می‌روی و وقتی که می‌رسیدی،‌ هنوز همان دکور قبلی پشت سرت بود. یا نهایتش اگر عوض هم شده بود، مخاطب می‌دید که تو در همان مختصاتی. هیچ کجا برای رفتن نداشته‌ای و هیچ وقت نیامده‌ای. همه‌اش همینجا بوده. جلوی چشم ناظر! آنجا که هیچ کس بجز تو به رفتن و آمدن تعبیرش نکرده. توی یکی از همین تاترهای کودکانه، توی جشنواره تاتر کشوری دانش‌آموزان،‌ مشهد، حوالی سال 74 یا 75، باید زنبیلی که دستم بود را روی صحنه جا می‌گذاشتم تا چند دقیقه بعد،‌ برگردم و دوباره دیالوگی بگویم. از صحنه خارج شدم و دیدم زنبیل توی دستم مانده! از همان پشت پرده،‌ زنبیل را پرت کردم روی صحنه و دوباره برگشتم. دیالوگم را گفتم و رفتم. این کار آنقدر ناخودآگاه بود که خودم، هیچ از اتفاقی که افتاده نفهمیده بودم. اما ناظران، انگشت تعجب به دهان گرفته بودند و البته جمعی هم روده‌بر شده بودند از رندی کودکی که هنوز هیچ چیز زیادی از دنیا ندیده. آن سال، سر همین شیرین کاری،‌ جایزه رتبه دوم بازیگر نقش مکمل را گرفتم و بعد از آن، تاتر را برای همیشه کنار گذاشتم!می‌خواهم بگویم تمام این سال‌ها، صحنه زندگیم آنقدر کوچک بوده که نه رفته‌ام و نه آمده‌ام. من، همینجا که حالا هستم ایستاده بودم. زیر همین آسمانی که همیشه همین رنگی بوده و انگار، من ثابت ایستاده بودم و صحنه، روی یک نوار گردان در حال چرخیدن است. من هنوز هم هر چند وقت یک بار، از همان شیرین کاری‌ها در زندگیم می‌کنم. تماشاچیان به تعجب، انگشت به دهان می‌مانند و بعضی‌هایشان هم از رندی این آدمی که حالا، شمار سنش از دست خیلی‌ها خارج شده به وجد می‌آیند و البته گاهی هم روده‌بر می‌شوند.حالا، این روزها که باز هم دارم از جایی می‌روم و قدم به سرزمین ناشناخته‌ای می‌گذارم، حس آدمی را دارم که روی یک تکه چوب شناور روی آب نشسته. یا حالا، فرض کنید‌ روی یک کایاک (از همین قایق‌های تک نفره یا دونفره) دست‌هایش را به دو سو گشوده و دارد آب را پس می‌زند. این بار اما،‌ دیگر از چیزی فرار نمی‌کنم. هر آنچه را که می‌آید، به تمامی در آغوش می‌گیرم. حسش می‌کنم و سعی می‌کنم هرچه را که در خود دارد، قطره قطره قطره به درون بکشم. فهمیده‌ام که تنهایی بیرونیم، از همان تنهایی درون آب می‌خورَد. آنجا که به خاطر ترس از جدا شدن، هزارها کیلومتر از خودم دور افتاده‌ام.دنیای وصل اینگونه است. حس می‌کنی داری به چیزی وصل می‌شوی. اما همان‌جا،‌ داری از چیز دیگری هم قطع می‌شوی و کاش،‌ یک نفر، یک جای زندگی، بجای همه آن رام کردن‌های آن کودک تازه به دنیا آمده، نگهمان داشته بود و دستی به سرمان کشیده بود و گفته بود لازم نیست آدم شوی. همین انسانی که هستی بمان و روی زمین، آنطور زندگی کن که هیچ وقت حس نکنی تنهایی!‌ حتی اگر تا کیلومترها از هر طرف هیچ بنی بشری حول و حوشت نباشد.