نقش ابرآروان در قطع شدن اینترنت ایران (به زبان ساده)

الان که دارم این متن رو می نویسم، اینترنت جهانی قطع شده و فقط به سایتهای داخلی دسترسی داریم، و بیشتر از 80 میلیون بار #مهسا_امینی هشتگ شده. روحش شاد و به امید آزادی.چون اولین نوشته م توی ویرگوله، خودمو معرفی میکنم. من امیرحسینم. 30 سالمه. از 12 سالگی کدنویسی میکنم و 10 ساله به صورت حرفه ای توی صنعت نرم افزار کار میکنم.هرچند میدونم بعضیاتون با خوندن این متن، فکر میکنید دارم از ابرآروان دفاع میکنم یا جیره خورِ اونام یا فحشها و تهمتهای دیگه ای که بعضیا میدن و میزنن. ولی خواهش میکنم متن رو کامل و با دقت بخونید و اگه تمایل داشتین میتونیم در موردش بیشتر باهمدیگه در فضای سالم و دوستانه صحبت کنیم.خب اول به زبان ساده و از نظر فنی میخوام توضیح بدم چه اتفاقی داره پشت پرده اینترنت میافته.پشت پرده اینترنت به زبان ساده(توی پرانتز بگم که عکس رو نتونستم هنوز توی ویرگول آپلود کنم، واسه همین یه جای دیگه هم آپلود کردم)لینک نسخه با کیفیت:https://s6.uupload.ir/files/tech-concepts_01_how-does-the-internet-work_1401.drawio_zelb.png این عکس، یه تصویر ساده از ارتباطیه که شما (سمت راست) با یه جایی مثل تلگرام (سمت چپ) دارین. یعنی میخوام توضیح بدم که چی میشه که اتصال شما و تلگرام برقرار میشه.شما توی مرورگرتون مینویسین telegram.org. مرورگر شما چون این محتوایی که شما میخواین رو خودش نداره (یا قبلا ذخیره نکرده)، به لپتاپ یا تلفنتون میگه که «کاربر از من محتوای تلگرام رو میخواد» چی بهش نشون بدم؟ اونم چون نداره، به مودم میگه. مودم از طریق خطوط ADSL، یا فیبر، یا 4Gوصله به یه جایی به اسم ISP.آی اس پی (ISP) یا Internet Service Provider شرکتیه که اینترنت شما رو تامین میکنه؛ مثل: شاتل، آسیاتک، ایرانسل. خب اینجا اگه ISP اون محتوای مورد نظرتون رو نداشته باشه، درخواست شما رو میده به Router ها. Router ها هم چون خودشون این محتوا رو ندارن، اینقدر دست به دست میکنن درخواست شما رو تا برسه به سمت چپ، یعنی سِرور تلگرام. سِرور تلگرام اون کامپیوتریه که میتونه جواب شما رو بده. جواب شما چیه؟ مثلن شما میخواین صفحه اول سایت تلگرام رو ببینین.یه نکته کنکوری اینجا وجود داره اونم اینکه، اگه سِرور تلگرام داخل کشور باشه، درخواست شما با تعداد Router کمتری بهش میرسه و کلیه خدماتی که ازش میگیرین سریعتر اتفاق میافته. ولی اگه سِرورش مثلن آمریکا باشه، زمان بیشتری طول میکشه تا درخواست شما به دست تلگرام برسه.حالا یه لحظه برگردیم عقب؛اگه ISP تصمیم بگیره بجای اینکه درخواست شما رو بده به روتر، خودش صفحه پیوندها رو به شما نشون بده چی؟ این دقیقا اتفاقیه که توی فیلترینگ ایران داره میافته. یعنی ISP بجای اینکه درخواست شما رو بده به روتر، اگه درخواست شما توی لیست فیلترینگ بود، صفحه پیوندها رو به شما نشون میده.خب یه سوال دیگه؛ چجوری موقع اعتراضات، اینترنت رو محدود میکنن؟ و چرا نمیتونیم حتی از فیلترشکن ها هم استفاده کنیم؟جواب:بصورت عادی، ISP ها یه BlackList دارن از سایتهایی که مردم اجازه دیدنشونو ندارن. مثلن یه لیست ده هزارتایی. حالا موقعی که اعتراضات به مرحله ای میرسه که میخوان اجازه ندن ارتباطی بین معترضین وجود داشته باشه، قوانین معکوس میشن؛ یعنی به ISP ها اعلام میکنن که: «هیچ درخواستی به سمت سایتی که سِرورش خارج از کشوره، اجازه نداره بره» بنابراین به صورت کلی دسترسی شما به همه خدماتی که خارج از کشور ارائه میشه قطع میشه؛ و طبیعتا چون سِرور فیلترشکن ها هم خارج از کشور نگهداری میشه، دسترسی تون به اونا هم قطع میشه.خب حالا اصلن ربط آروان کلود به قطع شدن اینترنت چیه که اینقدر سر و صدا کرد؟آروان کلود یه قراردادی بست (موسوم به ابر ایران) که بیاد زیرساخت اینترنت کشور رو ارتقا بده، تا شرکتهای بیشتری (از جمله سازمانهای دولتی) بتونن سرورهاشونو بیارن داخل ایران.اینجا یه اتفاق خوب افتاد و یه اتفاق بد.اتفاق خوب این بود که زیرساخت اینترنت کشور ارتقا پیدا کرد و کاربران ایرانی میتونستن با سرعت خیلی بالاتری از خدمات داخلی (مثل اسنپ، بلد، کافه بازاز و غیره) استفاده کنن.ولی یه اتفاق بد هم افتاد، اونم اینکه: «هزینه قطع کردن اینترنت برای حاکمیت کمتر شد». یعنی تا قبل از ابرآروان اگه دولت میخواست اینترنت رو قطع کنه؛ یا باید کُل شو قطع میکرد، یا اصلن قطع نمیکرد و یا یه لیست تهیه میکرد از کلیه سایتهای مهم و به ISP ها میگفت این سایتها باز باشن، بقیه رو ببند.حالا نکات کنکوری ماجرا چیه؟1. آیا فقط ابرآروان داره همچین خدماتی میده؟ و به مردم خیانت بزرگی کرده و کارمنداش دارن نون توی خون مردم میزنن؟جواب: مشابه با ابرآروان ده ها شرکت دیگه هم هستن که دارن دقیقا همین خدمات رو میدن، مثل پارس پک، ایران سرور، ایران هاست و غیره.2. آیا ابرآروان اینترنت رو قطع میکنه؟!جواب: ابرآروان فقط کاری که کرده اینه که زیرساختی رو فراهم کرده که سایتهای بیشتری بتونن بیان داخل کشور. ولی اونی که اینترنت رو قطع میکنه، ISPها هستن، یعنی ایرانسل، شاتل و غیره.3. آیا اگه توی یه دنیای موازی، ابرآروان اینکارو نمیکرد، هیچ شرکت دیگه ای هم انجام نمیداد دقیقا همین کاری رو که ابرآروان انجام داد؟جواب: حتی قبل از ابرآروان، شرکتهایی بودن و هنوز هم هستن که دارن زیرساخت اینترنت رو به شدت توسعه میدن، بنابراین اگه حتی فکر میکنید کسی جنایتی انجام داده، همه این شرکتها رو باید به یه چوب زد! اگه لیست کامل­شونو خواستین، بگین بهتون بدم!جمع بندیسوالی که من از شما دارم اینه که اگه بر فرض محال، ابرآروانی وجود نداشت و هیچ شرکت دیگه ای هم وجود نداشت که این خدمات رو بده، و زیرساخت اینترنت ایران در حد همون 10 سال پیش بود؛آیا حاکمیت توی همچین شرایطی اینترنت رو بصورت کامل قطع نمیکرد؟آیا برای حاکمیت سخته که یه لیست مثلن هزار تایی از سایتهای بسیار مهم تهیه کنه و به ISPها بگه که فقط این سایتها (صرف نظر از اینکه داخل کشور یا خارج کشور باشن) قابل دسترس باشن و بقیه رو تا وقتی من نگفتم فیلتر کن؟به نظر من در اون فرض محال، حتما یکی از همین دو تا کار رو انجام میداد و منتظر بوجود اومدن شرکتهایی شبیه به ابرآروان نمی موند.