«بازی زندگی»

«بازی زندگی» در مرور خاطرات خیلی دور، وسط کوچه میان همهمه و تشویق دوستانم، روبروی هفت سنگِ نه‌چندان هموار و یک‌دست که رویِ هم چیده شده‌اند ایستاده‌ام. توپ را در دستانم می‌چرخانم و به طرف سنگ‌هایی که منتظر فروریختن هستند، نشانه می‌گیرم. یک چشمم را می‌بندم تا شاید بتوانم " هدف" را بهتر ببینم! چند بار نفس عمیق می‌کشم، دوروبرم را نگاه می‌کنم. همه‌ی هم‌تیمی‌هایم چشم امیدشان به من است. و... بالاخره در میان کف و دست و هورای بچه‌ها توپ را به‌طرف سنگ‌ها می‌اندازم. هر کدام‌شان به یک‌طرف می‌افتند و من انگار، کدامین قله‌ی بزرگ دنیا را فتح کرده‌ام؟! می‌دَوَم و فریاد می‌کشم،،، «زدم تو هدف، من تونستم من یه قهرمانم» البته که در دنیایِ کوچک کودکی، زدن توپ وسط چند سنگ و سرنگون کردن‌شان خوشحالی هم دارد. انگار که رفته‌ای از بالای کوه قاف یک گُل عجیب و غریب چیده‌ای و برای عزیزترین فرد زندگی‌ات آورده‌ای!! یا در بازی "بالابلندی" سعی می‌کردیم به بلندترین جائیکه در توان‌مان بود، بپریم و از بالا برای حریف‌مان ادا اطوار دربیاوریم...."دیدی اونقدر بالا هستم که دستت به من نمی‌رسه!" یک بازی دیگر هم داریم که این‌روزها در خانه‌ها از جمله خانه‌ٔ خودمان هم دیده می‌شود. (جِنگا) یا به‌ زبانِ ساده‌تر، "برج هیجان". چوب‌های یک‌اندازه را روی‌هم می‌چینند و افراد شرکت‌کننده باید در نوبت‌شان یک عدد از آن‌ها را بیرون بکشند، طوری‌که برج نریزد. دیده‌ام کسی که تاس را می‌اندازد، چه تلاشی می‌کند تاباکمک گرفتن از هوش و ذکاوتش، یک فرصت دیگر به خودش بدهد. می‌داند تنها راه نجاتِ او از حذف شدن، برداشتنِ چوب از طبقه و نقطه‌ٔ مناسب و صدالبته«داشتن صبر» است دستپاچه نمی‌شود. فقط فکر می‌کند، نگاه می‌کند و به موقع حرکت می‌کند. دیده‌ام چگونه دور برج می‌گردد تا ماندنش در بازی مستمر باشد. می‌دانید چرا؟ چون عاشق بازی و ادامه دادنِ آن است. چون «اوّل شدن برایش ارزشمند است» چون «بودن و ماندن» را دوست دارد. همه‌ی این‌ها را گفتم تا برسم به یک سؤال، آن هم ابتدا از خودم.آیا زندگی و اهدافی که داریم ارزشش کمتر از بازیِ "هفت‌سنگ، بالابلندی و جِنگا یا همان برج هیجان و... است؟؟ از خودمان بپرسیم و کمی فکر کنیم، چه‌قدر برای اینکه توپ را بزنیم وسط سنگ‌های زندگی‌مان تلاش کرده‌ایم؟ چه‌قدر برای پریدن و رسیدن به بالاترین هدف‌مان در زندگی تمرکز داشته ایم؟؟ یا چه‌اندازه با تیزبینی و تفکر با برج مشکلات روبرو شده‌ایم؟ تا چه حد به خودمان فرصت داده‌ایم و شتاب‌زده تصمیم نگرفته‌ایم؟ و چه‌قدر برای برداشتن قدم‌های به‌موقع و به‌جا، نفس عمیق کشیده ایم؟ تا با کشیدنِ یک چوب اشتباه از برج زندگی مثل یک شکست‌خورده از آن، خارج نشویم؟ همه‌ی ما خیال می‌کنیم، تا ابد برای جبرانِ لغزش‌ها و نادیده گرفتنِ رؤیاها، فکر کردن، حرکت و زندگی فرصت داریم. اما حقیقت این است که در این دنیا هیچ‌چیز و هیچ‌کس همیشگی و جاودانه نیست. زندگی، واقعی‌ترین بازی‌ای است که همه‌ی ما در آن قرار داریم. با تصمیم‌های عجولانه و نابخردانه آن را دست‌نیافتنی نکنیم. شما هم لایق ایستادن روی«سکّوی اوّل» هستید.با نوشتن این مقدمه تلاش کردم یکی از مهم‌ترین ابعاد زندگی که «هدفمند بودن»، است را با ذکر مثال‌هایی که درک آن را آسان‌تر می‌کند به تصویر بکشم. چندی پیش کتابی خواندم از پونه مقیمی با نام"تکه‌هایی از یک کل منسجم". به جرأت می‌توانم بگویم یکی از بهترین و پرمغزترین کتاب‌هایی است که تا به حال داشته و خوانده‌ام. من نامش را گذاشته‌ام. «کتاب زندگی» «تکه‌هایی از یک کل منسجم» در صفحه نخست این کتاب، جملهٔ کوتاهی دیدم که خود به تنهایی یک کتاب است.« عمر بشر کوتاه نیست، ولی وقت بشر موقت است. ملک‌ جان نعمتی»پونه مقیمی در فصل ششم از کتابش، درباره منبع اهداف این‌گونه می‌نویسد: « تمرین کنیم که منبع هدف‌مان"عشق" باشد.همه ما ژنراتور درونی داریم که به ما کمک می‌کند تا به اهداف‌مان دست یابیم. اینکه سوخت ژنراتور از کجا می‌آید مهم‌ترین علت لذت بردن و یا نبردن است. گاهی بسیار تلاش می‌کنیم که به هدفی دست پیدا کنیم؛ برای مثال به منصب و موقعیتی. چون می‌خواهیم به "آدم"ی در ذهنمان ثابت کنیم که به این هدف دست پیدا کرده‌ایم. باید ایستاد و به مخزن ژنراتور نگاهی انداخت. این ژنراتورها از چه چیزی تغذیه می‌کند؟ از خشم، نفرت و یا حسادت؟ برای بسیاری از انسانها مهم نیست که ژنراتورشان از چه چیزی تغذیه می‌کند، مهم فقط رسیدن و اطمینان یافتن از این توهم ذهنی است که "مرا نگاه کن، بهت ثابت کردم" و چقدر این توهم در آینده‌ای نزدیک آنها را اندوهگین خواهد کرد. به‌ویژه هنگامی که هر یک از هدف‌های خود را برای اثبات به شخص خاصی تنظیم می‌کنند. اما جالب اینجا است که در بیشتر مواقع "آدم"ی که در ذهنمان با او رقابت می‌کنیم، حتی روحش هم از این ماجرا خبر ندارد. دست‌یافتن و رسیدن به هدف‌ها هیچ‌وقت آدمی راخوشحال نمی‌کند که اگر اینگونه بود قطعاً جایی و یا لحظه‌ای آرام می‌گرفتیم. اما آرام نمی‌شویم، راضی نیستیم و هر روز آرزو می‌کنیم چیزهای بیشتری داشته باشیم. فقط روزی در صورتی آرام خواهیم شد که اهدافی که انتخاب می‌کنیم تنها برای خودمان انتخاب کرده باشیم، برای آدم درون خودمان. ژنراتور هنگامی منبعی برای آرامش می‌شود که به آرامی از عشق و دوست داشتن درونیِ خودِ ما تغذیه کند و قرار نباشد به" آدم"ی ذهنی در ذهنمان ثابت کند.»حتماً برایتان پیش آمده است، هر کاری کرده‌اید و به هر دری زده‌اید تا خودتان را راضی کنید. ولی در نهایت فرار را بر قرار ترجیح داده‌اید. خودِ من چندین و چند بار به نارضایتی مطلق رسیده‌ام. از خودم. برای ندیدن این شرایط به گذشته پناه برده‌ام. گاهی اوقات هم به آینده سفر کرده‌ام. بعضی وقت‌ها برخلاف چهره آرام و راضی‌ای که دارم از درون خوره به جانم افتاده و این حس نارضایتی مرا غمگین و افسرده کرده است. اما در بخش دیگری از کتاب پونه مقیمی ( تکه‌هایی از یک کل منسجم) با عنوانِ "مکث" دریافتم که ناراضی بودن حقیقتی است تلخ که در وجود انسان‌هاست.در فصل چهارم از این کتاب این‌گونه مکث کردم؛« ما تمام آنچه لازم است را داریم. تمام آنچه می‌تواند به ما کمک کند تا رد شویم. که دوام بیاوریم. که دوباره تصمیم بگیریم. که دوباره شروع کنیم. که ادامه دهیم. ما تمام آنچه لازم است را داریم تا "زندگی" کنیم."بدن و ذهن"بدنی که دردها را می‌شناسد و برای همین دردها طراحی شده است. فقط کافی است اجازه دهیم و به عبور جریان درد ایمان بیاوریم. و ذهنی که می‌تواند آگاه و روشن شود. همین‌ها برای گذر کافی است؛ برای تجربه و برای لمس زندگی. باقی توهم است و توقع. زندگی دقیقاً همین" اکنونی" است که پیش روی ما قرار گرفته است و همیشه در اکنون بخشی از ما ناراضی است. ناراضی بودن حقیقتی تلخ در انسان‌ها است، در ما است. برای اینکه بتوانیم با ناراضی بودنمان کنار بیاییم به آینده فکر می‌کنیم. به برنامه‌ها و هدف‌ها. ما برای کم کردنِ نارضایتی‌مان بیشترین کاری که می‌کنيم فرار از "همین لحظه است". غافل از اینکه نارضایتی کم نخواهد شد. با هیچ دست‌آوردی کم نخواهد شد، مگر با پذیرشِ "اکنون". اگر بتوانیم در همین لحظه با خودمان و تمام آنچه داریم و نداریم آرام بگیریم به احتمال زیاد حجم نارضایتی درونی‌مان کم می‌شود. برای زندگی کردن همین کافی است. بدن و ذهنی که می‌تواند روشن شود و از بستگی و تحریف بیرون بیاید. در اکنون می‌توانیم حس کنیم و بخش ناراضی‌مان را آرام کنیم و دوباره برگردیم به مسیر همیشگیِ به‌ دست‌ آوردن و تلاش کردن. به خودتان این حقیقت را یادآوری کنید. بدن من برای همین دنیا طراحی شده است پس کمی بیشتر به آن اعتماد کنم. او می‌داند چطور مرا از سختی‌ها و دردها رد کند. ذهنی دارم که روشنگری را می‌تواند بیاموزد و می‌تواند به من کمک کند که از بندِ تحریف‌ها و دروغ‌هایی که به خودم می‌گویم رها شوم.»شما را نمی‌دانم‌!! ولی من بعد از این "مکثِ" کوتاه اما پرثمر، به داشتنِ چنین بدن و ذهنِ خارق‌العاده‌ای بر خود بالیدم. قطعاً شما نیز "مکث" کوتاهی داشته‌اید، و به وجودِ این بدن بی‌نظیر و ذهن شاهکار افتخار کرده‌اید.می‌دانم اکنون وقت حسرت خوردن نیست. وقت مطالعه، اندیشیدن و عمل کردن است. اما ای‌کاش سال‌ها پیش این کتاب را خوانده بودم. چه دردها، در خودم پنهان کردم و تبدیل به رنجی ماندگار شد. و قدرت بدن و ذهنم را نادیده گرفتم. در اینجا خواندن جمله‌ای از پونه مقیمی در ارتباط با "درد و رنج " خالی از لطف نیست. او می‌نویسد: « ما آدم‌های تبدیل کردنِ دردها به رنج‌هایی چندساله‌ایم. حقیقت این است که ما "درد" را حس می‌کنیم. زندگی می‌تواند "دردآور" باشد اما رنج نتیجهٔ فرار ما از حس‌کردن درد است.» بعد از سپری کردن روزها و کسب تجربه‌هایی در زندگیِ شخصی‌ام، به این نتیجه رسیده‌ام؛ اگر انسان‌ سرنوشت و هدفی که در نظر دارد را مانند فرزند، مهم و عزیز می‌دانست قطعاً در به ثمر رساندن آن از هیچ تلاش و کوششی دریغ نمی‌کرد.در پایان، خواندن این کتاب پر محتوا و مفید را به شما خوبانِ همراه پیشنهاد می‌دهم. امید بر اینکه روشنی‌بخش راه و داستان زندگی‌تان باشد. پونه مقیمی زندگی را این‌طور می‌نویسد:« شاید زندگی پیدا کردن بخش‌هایی از خودمان در تکه‌تکه‌هایی از یک کُلِّ منسجم است. پیداکردنی که به اندازه یک عمر طول می‌کشد. و تکه‌هایی که همه جا حضور دارند و فقط کافی است ما در مسیرشان قرار بگیریم، آن‌وقت اگر هشیار باشیم، شاید بخش‌هایی از خودمان را ببینیم. بخش‌هایی از خودمان را در رابطه‌ها و در آدم‌هایی که تجربه می‌کنیم، در موقعیت‌هایی که قرار می‌گیریم، در فیلم‌هایی که می‌بینیم، در تاریخی که مرور می‌کنیم و حتی در کوچه‌ای که هیچ عابری ندارد و باد درخت‌هایش را بدون حضورِ تماشاچیان نوازش می‌کند. شاید زندگی همین است.»✍️ زهرا علیزاده