معرفی دارالترجمه رسمی و خدمات آن

شاید در گوشه و کنار شهر تابلوهای دارالترجمه های رسمی را دیده باشید، اما اگر تا بحال گذرتان به دارالترجمه رسمی نیافتاده است، این نوشته را بخوانید تا با خدمات دفاتر ترجمه رسمی آشنا شوید.هدف اصلی از ترجمه رسمی یک سند در دارالترجمه رسمی، اطمینان از وفاداری مترجم به متن مبدا (بدون حذف یا اضافه کردن چیزی به آن) است. به عنوان مثال، اگر می خواهید در مقاطع تحصیلات تکمیلی در خارج از کشور ادامه تحصیل دهید، دانشگاهی که به شما پذیرش می دهد از شما درخواست خواهد کرد که با مراجعه به دارالترجمه رسمی مدرک کارشناسی و ریزنمرات خود را به صورت رسمی ترجمه نمایید.با ارائه ترجمه رسمی به دانشگاه مقصد، مسئولین دانشگاه پذیرش دهنده می توانند اطمینان حاصل کنند که محتویات مدارک تحصیلی شما چیزی غیر از آنکه در ترجمه آمده است نیست. به عبارت دیگر، چیزی توسط دارالترجمه تغییر داده نشده و چیزی هم حذف یا اضافه نشده است و تمامی مهرها و امضاهای لازم بر روی آن درج شده است.با انجام ترجمه رسمی، مدرک شما همان اعتباری را که در داخل کشور دارد، در خارج از کشور نیز خواهد داشت. به بیان ساده تر، ترجمه رسمی صدور مجدد یک سند به زبان خارجی است و نسخه ترجمه شده همان کارکردی را دارد که نسخه فارسی دارد.به عنوان مثالی دیگر، اگر از شما خواسته شده است که ترجمه شناسنامه خود را جهت انجام امور مهاجرتی ارائه کنید، مسئولین مهاجرتی کشور مقصد با دیدن ترجمه رسمی شناسنامه شما متوجه خواهند شد که مثلاً یک مورد ازدواج داشته اید و دارای دو فرزند هستید. اگر بخواهید هر کدام از موارد را به هر دلیلی ذکر نکنید و از دارالترجمه درخواست کنید تنها صفحه اول شناسنامه شما را ترجمه کند، این درخواست شما مورد قبول دارالترجمه رسمی نخواهد بود چون ترجمه رسمی تنها زمانی معنا پیدا میکند که کل سند فارسی بدون هیچ کم و کاستی به زبان مقصد ترجمه شود.گاهی درخواست حذف قسمتی از سند اصلی صرفاً به دلیل کاهش هزینه ترجمه مطرح میشود. مثلاً، قرارداد پیش خرید یک واحد مسکونی که بیشتر از 10 صفحه است، تنها در صفحات ابتدایی دارای اطلاعات مهم است و مابقی اطلاعات مربوط به جزئیات تعهدات طرفین است. اما ترجمه قسمتی از سند، حتی در صورت موافقت مترجم رسمی با حذف قسمت هایی از قرارداد، ممکن است ترجمه سند را برای شما بی استفاده نماید و مورد قبول مراجع درخواست کننده ترجمه نباشد.در اصل، ترجمه رسمی به نوعی از ترجمه اطلاق می شود که توسط یک مترجم رسمی مورد تایید قوه قضائیه انجام شده است، و در صورت درخواست شما، قابلیت تایید توسط دادگستری و وزارت خارجه را دارد. در برخی از کشورها، ترجمه رسمی پس از مهر و امضا توسط مترجم رسمی دارالترجمه در مرحله بعدی توسط یک دفتر اسناد رسمی تایید و تصدیق می شود، اما در ایران چنین چیزی وجود ندارد و دفاتر اسناد رسمی مجاز به مهر و امضای سند غیر فارسی نیستند.ترجمه رسمی تنها مورد نیاز اشخاص حقیقی نیست و اشخاص حقوقی نیز به آن احتیاج دارند. مثلاً، اگر به عنوان یک شرکت بین‌المللی فعالیت می کنید که قصد تجارت با استرالیا یا امارات متحده عربی را دارید، به احتمال زیاد لازم خواهید داشت که اسناد شرکتی خود را به زبان انگلیسی یا عربی ترجمه کنید.تفاوت مترجم رسمی قوه قضائیه و مترجم رسمی دادگستری چیست؟در حال حاضر، دو نهاد مختلف مجوز ترجمه رسمی صادر میکنند: دادگستری و قوه قضائیه. ممکن است با هر دوی این اصطلاحات مواجه شده باشید، اما احتمالاً از خود نپرسیده اید تفاوت آنها چیست.مترجمین رسمی دادگستری مانند سایر کارشناسان دادگستری، در صورت درخواست طرفین دعوا، از سوی دادگستری انتخاب می شوند تا در محاکم قضایی که نیاز به زبانی غیر از فارسی دارند حاضر شوند و اسناد و سخنان طرفین دعوا را برای همدیگر و مراجع قضایی تفهیم کنند.در واقع، حیطه کاری مترجمین رسمی دادگستری بسیار محدود است و مثلاً اگر لازم دارید سندی را به زبان خارجی ترجمه نمایید، باید به مترجمین قوه قضائیه مراجعه کنید. در صورت ترجمه سند شما توسط مترجمین دادگستری، در مرحله تایید دچار مشکلات زیادی خواهید شد. به صورت خلاصه می توان گفت حیطه کاری مترجمین رسمی دادگستری در داخل کشور است و این مترجمین مجوز تاسیس دارالترجمه رسمی را ندارند.مترجمان رسمی قوه قضائیه، برخلاف مترجمان دادگستری، اجازه اخذ مجوز تاسیس دارالترجمه دارند و تقریباً تمامی اسنادی که باید به مراجع خارجی و دانشگاههای خارج از کشور ارائه کنید، باید از کانال ترجمه رسمی دارالترجمه و مترجمان رسمی قوه قضائیه عبور کند.البته، لفظ مترجم رسمی به شخصی اطلاق میشود که دارای مهارت ها و صلاحیت های لازم برای ترجمه اسناد مکتوب یا اظهارات شفاهی از یک زبان به زبان دیگر را دارند. یعنی، ترجمه رسمی صرفاً محدود به ترجمه اسناد نمی شود و مترجمین رسمی در صورت نیاز مجاز به ارائه خدمات ترجمه شفاهی نیز هستند.ترجمه شفاهی بیشتر در دفاتر اسناد رسمی لازم است. زمانی که یکی از طرفین مسلط به زبان فارسی نباشد، لازم است سردفتر درخواست نماید تا یک مترجم رسمی با حضور در محل دفترخانه اظهارات طرفین و مفاد اسناد مربوط را ترجمه و تفهیم نماید. در غیر این صورت، طرفین می توانند علیه دفتر اسناد رسمی نزد مراجع قانونی اقامه دعوا نمایند. مهر مترجم رسمی در این شرایط نشانه این است که طرفین ادله و اظهارات همدیگر را به صورت کامل فهمیده اند و تفاوت زبانی مشکلی به وجود نیاورده است.عناوینی که برای توصیف مترجمان رسمی استفاده می شود از کشوری به کشور دیگر فرق میکند، اما رایج ترین اصطلاحات شامل "مترجم رسمی" و "مترجم قسم خورده" است. در ایران، لفظ مترجم رسمی رایج ترین عنوان برای اشاره به افراد فعال در زمینه ترجمه اسناد و مدارک رسمی است. مترجم ناجیت و مترجم ناتی هم در خصوص مترجمین مورد تایید قوه قضائیه آمریکا و کشور استرالیا استفاده می شود.مترجمان رسمی باید آزمونی را به زبان مبدا و مقصد بگذرانند تا بتوانند نشان دهند که توانایی ترجمه اسناد به هر دو زبان را دارند. این آزمون در ایران هر چند سال یک بار برگزار می شود و شامل مراحل آزمون تستی و تشریحی (ترجمه)، مصاحبه و تایید صلاحیت های عمومی است که روند آن چندین سال طول می کشد.انواع ترجمه رسمیترجمه رسمی شامل موارد مختلفی است که در زیر به برخی از آنها اشاره میشود:ترجمه رسمی اسناد: این نوع از ترجمه زمانی لازم است که مترجم سندی را از یک زبان به زبان دیگر ترجمه می کند و سپس در صورت نیاز سند ترجمه شده را به همراه اصل سند برای اخذ تایید مراجع بالاتر به دادگستری و وزارت خارجه ارسال می نماید.ترجمه محضری: همانطور که پیشتر اشاره شد، در صورتی که طرفین دعوا یا توافقنامه محضری مسلط به زبان همدیگر یا سردفتر نباشند، لازم است مترجم رسمی زبان مورد نظر در دفتر حضور یابد و اظهارات طرفین را ترجمه کند.ترجمه آپوستیل: این نوع ترجمه در اصل تفاوتی با ترجمه رسمی عادی ندارد، اما پس از اخذ تایید دادگستری و وزارت خارجه ایران، توسط سفارت یا کنسولگری کشورهای خارجی مهری به اسناد ترجمه شده الصاق میشود که نشانگر تایید سند توسط سفارت یا کنسولگری است. تایید آپوستیل به صورت یک نوشته چاپ شده نسبتاً طولانی شامل محل تایید، تاریخ و مرجع تایید کننده به همراه مهر و امضا است.ترجمه ناتی و ناجیت: این نوع از ترجمه توسط مترجمینی قابل انجام است که مورد تایید کشور استرالیا و آمریکا باشند و دارای مهر و امضای معرفی شده نزد این مراجع باشند. مترجمین رسمی که در ایران فعالیت میکنند.الزامات ترجمه رسمی و کیفیتترجمه رسمی بیشتر پایبند به کلمات و عبارات متن مبدا است که این مسئله باعث می شود خروجی کار مترجمین رسمی چندان سلیس و روان نباشد. اما این موضوع ضربه ای به سندیت ترجمه نمی زند و برعکس چیزی که تصور میشود، اعتبار بیشتری به کار میدهد.در واقع، هدف از ترجمه رسمی این است که تمامی کلمات و عبارات به صورت کامل به زبان مقصد ترجمه شود، حتی اگر در مواردی باعث ایجاد سردرگمی شود. در این صورت، مراجع خارجی درخواست کننده ترجمه رسمی در جریان تمامی جزئیات محتوایات متن مبدا قرار خواهند گرفت و در صورت نیاز به توضیح بیشتر از مراجعه کننده درخواست خواهند کرد که اسناد بیشتر ارائه نماید.مثلاً در خصوص ترجمه ریز نمرات، با توجه به این موضوع که انطباق کامل یک به یک بین دروس ارائه شده در ایران و کشورهای دیگر وجود ندارد، در مواردی دانشگاه های خارجی از دانشجویان درخواست میکنند تا صرفصل دروس گذرانده شده را نیز به صورت رسمی ترجمه نمایند تا تمامی جزئیات دروس و کلاسها برای مسئولین دانشگاه مشخص باشد.یکی از مشکلاتی که در زمینه ترجمه رسمی به وجود می آید این است که مراجعین اصرار میکنند برای یک عبارت خاص ترجمه ای که مد نظر دارند در متن ترجمه گنجانده شود. مترجم رسمی می تواند با تشخیص خود این درخواست ها را رد نماید و عبارات مورد نظر خود را استفاده نماید، حتی اگر این عبارات در کشور مقصد چندان رایج نباشند.بنابراین، موضوع کیفیت در ترجمه رسمی به دقت مترجم رسمی مربوط میشود و روان بودن ترجمه چندان موضوعیت ندارد. ترجمه ای که از نظر زبان مقصد دارای مشکلات متعدد است، ممکن است از نظر حقوقی ترجمه بسیار سطح بالایی باشد. البته، عکس این موضوع هم صادق است که نشان می دهد معیار کیفیت ترجمه رسمی با ترجمه عادی غیر رسمی متفاوت است.چگونه می توان مترجم رسمی شد؟گرفتن مجوز ترجمه رسمی فرایند طولانی و دشواری است که شامل آموزش، سالها کسب تجربه و نهایتاً قبولی در آزمون بسیار رقابتی مربوط است. اگر به فکر این شغل هستید، قبل هر چیزی مطمئن شوید که درک کاملی از شرایط شغلی مترجمی رسمی دارید.همانطور که گفته شد، آزمون مترجمی رسمی به تنهایی مستلزم صرف زمان و درگیری فکری چند ساله است. حتی بعد از گرفتن مجوز ترجمه رسمی و ورود به بازار کار، آموزش شما مجدداً کلید میخورد و تا سالها باید جزئیات قوانین مختلف ترجمه رسمی را یاد بگیرید و به کار ببندید.علاوه بر موارد گفته شده، مترجم رسمی به صورت ضمنی مسئول احراز هویت افراد و اصالت اسناد است که در مواردی می تواند به راحتی پای مترجم رسمی را به محاکم قضایی باز کند و منجر به صدور حکم علیه او شود.به عنوان مثال، تصور کنید سندی را ترجمه کرده اید و برای اخذ تایید آن را به دادگستری ارسال نموده اید. کارکنان دادگستری متوجه می شوند که سند جعلی است و مورد را به دادگستری ارجاع می دهند تا رسیدگی شود. در این شرایط مترجم رسمی باید با ارائه مدارک از خود دفاع کند، که این مسئله لزوم توجه به هشدارهای مسئولین اداره امور مترجمین قوه قضائیه را روشن تر می سازد.حتی با وجود دانش فنی و رعایت نکات مربوط به جعل و احراز هویت مراجعین، تضمینی برای بقا و موفقیت شما در بازار کار رقابتی ترجمه رسمی وجود نخواهد داشت. در واقع، در صورت اخذ تصمیمات بد، ممکن است متحمل ضرر و زیان هنگفتی شوید. یعنی، صرفاً به این خاطر که موفق به گرفتن مهر مترجمی رسمی شده اید، تضمینی برای موفقیت شما نیست: این اولین نکته ای است که باید به آن توجه کنید.می توان گفت با توجه به واقعیت های بازار ترجمه رسمی و نرخهای بسیار نازل آن در مقایسه با کشورهای دیگر، مهمترین مسئله در شغل مترجمی رسمی دوام آوردن در بازار و به دست آوردن شم اقتصادی مورد نیاز برای فعالیت در بازار فعلی است.موضوع دیگر آنکه با یک تصمیم راندوم توسط کشورهای خارجی و سفارت های آنها در ایران و یا تغییر شرایط بین المللی، ممکن است شرایط شغلی شما کاملاً متحول شود. برای مثال، در سال 98 سفارت آلمان در تهران اعلام کرد که تمامی ترجمه های ارائه شده به سفارت می بایست به زبان آلمانی باشد. پیشتر سفارت آلمان ترجمه های انگلیسی را نیز پذیرش میکرد.اعلام این موضوع بازار کار بسیار زیادی برای مترجمین آلمانی فراهم کرد، به طوری که ظرفیت پذیرش کار دارالترجمه های آلمانی به سرعت اشباع شد. در مقاطعی اشخاصی که قصد سفر به آلمان را داشتند، مجبور بودند تا ماهها برای ترجمه رسمی مدارک خود صبر کنند یا به کلی سفر خود را کنسل کنند.تصور نمایید سفارت آلمان تصمیم بگیرد دوباره ترجمه انگلیسی مدارک را نیز پذیرش نماید: در این شرایط بسیاری از مترجمین آلمانی که تصمیم به تاسیس دفتر مستقل گرفته اند، بیکار خواهند شد و اصطلاحاً دخل شان کفاف خرجشان را نخواهد داد.به عنوان مثالی دیگر، سالها پیش سفارت فرانسه در تهران تصمیم گرفت لیستی از مترجمین مورد تایید خود در سایت سفارت قرار دهد. این مسئله باعث شد افرادی که در لیست سفارت حضور نداشتند به کلی از بازار ترجمه کنار گذاشته شوند و افراد لیست شده هم مبالغ زیادی برای ترجمه طلب کنند.با شروع همه گیری کرونا در جهان، سفرهای توریستی بسیار کاهش پیدا کرد که این موضوع کسب کار دارالترجمه های رسمی را به شدت تحت تاثیر قرار داد. بسیاری از مترجمین رسمی برای جلوگیری از ضرر و زیان بیشتر مجبور به تعطیلی دفاتر خود شدند.اعلام تحریم های آمریکا علیه برنامه هسته ای ایران مراودات اقتصادی کشور با سایر کشورها را به صورت قابل ملاحضه ای کاهش داد. پیامد آن برای دارالترجمه های رسمی بسیار سهمگین بود و قسمت بزرگی از بازار ترجمه رسمی را حذف کرد، مخصوصاً که این فرایند با گسترش فقر در کشور نیز مصادف شد.هر دارالترجمه ای تحت نظر یک مترجم مسئول تاسیس می شود و اجازه فعالیت پیدا میکند. در حال حاضر، اکثریت قریب به اتفاق دارالترجمه های رسمی در تهران و سایر شهرهای کشور تحت مجوز زبان انگلیسی فعالیت می کنند.افرادی که قصد تاسیس دارالترجمه با مجوزی غیر از انگلیسی را دارند، باید توجه داشته باشند که به شدت تحت تاثیر تصمیمات سفارت های خارجی، تحریم ها، شرایطی مانند پاندمی کرونا و عدم موافقت قوه قضائیه با اصلاح نرخ ترجمه رسمی خواهند بود. در واقع، در اقتصادی شرایط فعلی و حجم کار مورد انتظار و هزینه های موجود، مخصوصاً در شهر تهران، تنها دارالترجمه های رسمی انگلیسی امکان ادامه فعالیت دارند و اکثر مترجمان رسمی زبان های دیگر قادر به تاسیس دفتر مستقل نیستند.در واقع، به غیر از انگلیسی، ترکی استانبولی، آلمانی و تا حدودی عربی، ایتالیایی و اسپانیولی، مابقی زبان های خارجی در طول ماه به تعداد انگشت شمار سفارش ترجمه رسمی دریافت میکنند که با درآمد حاصله امکان ادامه فعالیت اقتصادی وجود ندارد.البته، نرخ رسمی ترجمه به زبان های غیر انگلیسی تا حد زیادی بیشتر از انگلیسی است و تعداد مترجمان غیر انگلیسی هم بسیار کمتر از مترجمان انگلیسی زبان است که این مسئله باعث شده است رقابت چندانی در بازار ترجمه رسمی زبان های غیر انگلیسی وجود نداشته باشد.