عاشقی؛ ذلت است یا سروری؟

یکی از روش‌های من برای نوشتن مطلبی که هیچ چیزی درباره‌ی آن نمی‌دانم، غر زدن است. در کافه‌ای می‌نشینم و بلند بلند درباره‌ی موضوع نق می‌زنم. معمولا هم یک نفر پیدا می‌شود که مرا نجات دهد. مدتی قبل شخصی مطلب بسیار حساسی درباره‌ی مولانا از من خواست. مخاطب این مطلب مولانا دوستانی بودند که او را به خوبی می‌شناختند. نوشته‌ای تخصصی برای مخاطبی متخصص که احتمالا سایز پای مولانا را نیز می‌دانست. متاسفانه من ارتباطی با ادبیات کهن ایران ندارم؛ زیرا تصور می‌کنم که ساده نویسی‌ام را تحت تاثیر قرار می‌دهد. پس اطلاعات خاصی هم درباره‌ی مولانا نداشتم. مجبور شدم به خودم، شغلم و مولانا بد و بیراه بگویم تا کسی به من اطلاعات بدهد (مولانای عزیزم مرا ببخش). روشم جواب داد و یک نفر از بین گزینه‌هایی که احتمال سخن گفتنش بود، زبان باز کرد. تا خواست شروع کند که مولانا این بود و آن بود، دفترچه یادداشتم را به او دادم و گفتم همین که می‌گویی را بنویس. گفت:‌ (آخه نمی‌تونم). گفتم من خیلی فراموش کارم، اگر صحبت‌های زیبایت را بنویسی من بهتر می‌توانم درکشان کنم. شروع به نوشتن کرد. آنچه در ادامه می‌خوانید برداشت من از عشق و روش‌های عشق‌ورزی غلط و درست، از نوشته‌های زیبای اوست. نامش را نمی‌دانم، اما هر کجا هست سلامت باشد. توضیح: مولانا همانی‌ است که هنوز درباره‌ی عشقش به شمس تبریزی حرف و حدیث بسیار است. از شما می‌خواهم که اگر درباره‌ی افراد همجنس‌گرا حساسیت خاصی دارید، در چند دقیقه‌ای که این مطلب را می‌خوانید همه چیز را فراموش کنید. من فقط قصد پرداختن به دو سبک مختلف عشق‌ورزی و مفهوم عشقِ سالم را دارم. خودم را در جایگاه قضاوت کردن نمی‌گذارم و درباره‌ی شعرا و زندگی‌شان نظری نمی‌دهم. چه کسی گفت عشق ناز و نیاز است؟‌حافظ! نیازی نیست حافظ‌خوان باشید تا حرفم را درک کنید. در یک کلام حافظ در اشعارش می‌گوید: دلبر باید ناز کند و مدام حالِ مرا بگیرد و من هم باید در پی او بروم! اما اگر به او نرسیدم گله‌ای ندارم، چون کارِ یار همراه نشدن با من است. یار را فراموش می‌کنم و سمت خدا می‌روم. حافظ مدعی است زمانی که یار با شما بی‌وفایی کند، شما از سر غم به خدا می‌رسید. چه کسی می‌داند، شاید همشهری من یعنی حافظ برای رفتن به دنبال یارش زیادی خسته بوده است.میان عاشق و معشوق فرق بسیار است چو یار ناز نماید شما نیاز کنیداین سبک رفتاری بسیاری از ما در روابطمان است. تنها تفاوت ما با حافظ این است که در دنیای امروزی گاهی مردها و گاهی زن‌ها در نقش عاشق فرو می‌روند. نتیجه هم مشخص است. بیشتر اوقات ما به وصال کسی که خیال می‌کنیم دوستش داریم نمی‌رسیم و افسردگی و حس دوست نداشتنی بودن تمام وجودمان را می‌گیرد. رفته رفته اعتماد به نفسمان هم ما را تنها می‌گذارد. چرا ما این سیکل معیوب را بارها در طول عمرمان تکرار می‌کنیم؟ این سوالی است که باید از خودتان بپرسید. هر دو نازیم و نیازیممولانا جور دیگری فکر می‌کند. از نظر مولانا، عشقی عشق است که در آن عاشق، عاشقِ معشوق و معشوق، عاشقِ عاشق است. اگر این جمله را درک نکردید، نگران نباشید. مولانایِ خوش‌سخن در مورد این موضوع مثالی می‌زند. تشنه‌ای را تصور کنید که در کویری گم شده است. تشنه در حسرت برکه‌ای است که جرعه‌ای از آن بنوشد. در همین حین برکه‌ای در کویر هم آرزوی کمک کردن به تشنه‌ای را دارد. برکه تصور می‌کند که اگر کسی را سیراب کند به هدف زندگی‌اش می‌رسد. مولانا می‌گوید که حد فاصل لب تشنه و لب برکه جایی است که هر دو هم عاشقند و هم معشوق. مولانا به شمس توجه بسیار داشت. همین امر باعث شد مریدانِ مولانا به شمس حسادت کنند. شمس نیز ناچار به ترک قونیه شد. زمانی که مولانا تنها شد، از شدت ناراحتی به رقص پرداخت. رقص سماعِ معروف متولد شد. این رقص در نوعی واقع راز و نیاز با خداست. آداب خاص خودش را دارد، برای مثال رقاص سماع حین چرخیدن به دور خود، زیر لب ذکر می‌گوید. مولانا می‌گوید اگر معشوق با من سر ناسازگاری داشت، من این را انتخابِ معشوق می‌دانم و به آن احترام می‌گذارم. بعد از رفتن معشوق، نه از سر شکایت؛‌ بلکه به خاطر احترام به انتخابِ معشوقم مشغول راز و نیاز با خدا می‌شوم.توضیح: من از ادبیات کهن هیچ چیزی نمی‌دانم، اما در کتاب عبدالکریم سروش به نام قصه ارباب معرفت خواندم: مولانا و حافظ دو غول ادبیات فارسی هستند. ولی ناچار هستم که بگویم مولانا مقداری از حافظ بزرگ‌تر است.نتیجه‌گیری اخلاقی نویسنده عشق نباید با غم و اندوه همراه باشد. عشقی، عشق است که شما را از سر شادی به خدا برساند. عشقی که برای آن شکرگزاری باشید. اگر در رابطه‌ی مسمومی هستید که مدام در حال نیاز یا ناز هستید، کمی به الگوی عشق از دید مولانا فکر کنید و باورهای عمومی و کلیشه‌ای درباره‌ی عشق را کنار بگذارید. عشق مفهومی انتزاعی است که برای شخصی سازی باید خودتان کشفش کنید. شی نیست که درباره‌ی آن نظر قطعی بدهیم. حتی اگر شی بود هم نمی‌توانستیم درباره‌ی آن به اتفاق نظر برسیم. زیرا هر کسی برداشت خودش را دارد.پی‌نوشت اخلاقی: برای نوشتن این مطلب، مدت‌ها صبر کردم. می‌خواهم اعتراف کنم که با برخی از اطرافیانم نیز بازی کردم تا به نتیجه‌ی قابل اعتمادتری برسم. سعی کردم در نقش زنی ضعیف یا زنی سلطه‌جو در برابر آنها حاضر شوم. با رفتارم آنها را کنترل کردم تا گاهی نیاز و گاهی ناز باشم. مردهای قوی و ضعیف را انتخاب کردم. اگر روزی هر کدام از آنها مطلب مرا اتفاقی خواندند، تقاضای می‌کنم که این خبرنگار کنجکاو و جست‌وجوگر را برای شیطنت و بازی‌هایش عفو کنند و همیشه دوست من باقی بمانند. :)پی‌نوشت عمومی: من، سیما رستمی در وبلاگم (سرصبح) دلنوشته‌هامو می‌نویسم. توی بلاگ درگیر هیچ قاعده و قانونی برای نوشتن نیستم. اگر دوست دارید، می‌تونیم اونجا با هم تعامل کنیم.