گفتار اندر فراهم آوردن کتاب: بخش هشت/جلد اول شاهنامه فردوسی

سلام ... من سارا هستم ... علاقه‌مند به تاریخ و ادبیات و هنر ... چند وقتیه که شاهنامه می‌خونم و از اونجایی که برای پیدا کردن معنی کلمات و ابیات دچار مشکل میشم، می‌خوام هرچی پیدا می‌کنم رو اینجا برای شما بنویسم. فقط این رو بگم که من هیچ تخصصی ندارم و تازه‌کار هستم. لطفا اگر نکات بیشتری می‌دونستید یا اشتباهی توی متن‌هام بود، برام بنویسید تا اصلاح کنم.برای مشاهده بخش قبلی (اندر ستایش پیغمبر)، اینجا کلیک کنید.نکته: فایل صوتی که در بالای صفحه هست، از این صفحه وب‌سایت گنجور (خوانش سهراب سیفی) برداشته شده است.متن کامل شعر اندر فراهم آوردن کتاب:سخن هر چه گویم همه گفته‌اند ... بر باغ دانش همه رفته‌انداگر بر درخت برومند جای ... نیابم که از بر شدن نیست رایکسی کو شود زیر نخل بلند ... همان سایه ز او بازدارد گزندتوانم مگر پایه‌ای ساختن ... بر شاخ آن سرو سایه فکنکز این نامور نامهٔ شهریار ... به گیتی بمانم یکی یادگارتو این را دروغ و فسانه مدان ... به رنگ فسون و بهانه مداناز او هر چه اندر خورد با خرد ... دگر بر ره رمز و معنی بردیکی نامه بود از گه باستان ... فراوان بدو اندرون داستانپراگنده در دست هر موبدی ... از او بهره‌ای نزد هر بخردییکی پهلوان بود دهقان نژاد ... دلیر و بزرگ و خردمند و رادپژوهندهٔ روزگار نخست ... گذشته سخن‌ها همه باز جستز هر کشوری موبدی سالخْوَرد ... بیاورد کاین نامه را یاد کردبپرسیدشان از کیان جهان ... و زان نامداران فرخ مهانکه گیتی به آغاز چون داشتند ... که ایدون به ما خوار بگذاشتندچه گونه سر آمد به نیک اختری ... بر ایشان همه روز کند آوریبگفتند پیشش یکایک مهان ... سخن‌های شاهان و گشت جهانچو بشنید از ایشان سپهبد سخن ... یکی نامور نامه افکند بنچنین یادگاری شد اندر جهان ... بر او آفرین از کهان و مهانبریم سراغ معنی ابیات و کلمات و توضیحات شعر اندر فراهم آوردن کتابسخن هر چه گویم، همه گفته‌اند ... برِ باغ دانش، همه رفته‌اندهر سخنی بخواهم بگویم، افراد پیش از من، آن را گفته‌اند. میوه‌های باغ دانش، همه چیده شده‌اند.بر: فرم کوتاه شده‌ی بار «میوه»اگر بر درخت برومندْ جای ... نیابم که از بر شدن نیست رایاگر نتوانم روی درخت تناور، جایی پیدا کنم و راهی برای بالا رفتن از آن درخت نباشدکسی کو شود زیرِ نخل بلند ... همان سایه زو بازدارد گزندمی‌توانم زیر آن نخل بلند بشینم و از سایه‌اش بهره‌مند شوم. این سایه من را از آسیب‌ها دور نگه می‌دارد. (یعنی لازم نیست به سراغ علوم سختی بروم که دیگران درباره‌ی آن تحقیق می‌کنند. می‌توانم بخش‌های آسان‌تری را انتخاب کنم که در زیر درخت علم و دانش قرار دارند. همین بخش‌ها هم می‌توانند من را جاودانه کنند تا نامم در یادها بماند. و من به همین خرسند هستم و بیشتر را نمی‌خواهم)توانم مگر پایه‌ای ساختن ... برِ شاخ آن سرو سایه فکنشاید بتوانم کنار شا‌خه‌ی آن سرو بلند، یک پایگاه از دانشم بسازم.فکر می‌کنم در اینجا به عمد از دو نوع درخت متفاوت (نخل و سرو) اسم برده شده. یعنی فردوسی این دو مقوله را از هم جدا کرده. انگار که درخت نخل، نماد علم باشد و درخت سرو، نماد ادبیات. فردوسی میگوید که اگر نتونستم در حوزه‌ی علم جاودانه بشوم، می‌توانم در حوزه‌ی ادبیات اساطیری و تاریخ پهلوانان نامی از خودم جا بگذارم.کزین نامْوَرْ نامهٔ شهریار ... به گیتی بمانم یکی یادگارآن‌وقت می‌توانم به سبب این شاهنامه (که داستان و سخنان شاهان را در آن گرداوری می‌کنم)، یادگاری در جهان باقی بگذارم و جاودان بشوم.تو این را دروغ و فَسانه مَدان ... به رنگ فسون و بهانه مدانالبته فکر نکن که داستان‌های شاهنامه دروغ و افسانه و نیرنگ هستند.ازو هر چه اندر خورد با خرد ... دگر بر رَه رمز و معنی برداز داستان‌های شاهنامه، هر بخشی که با عقل جور است را با عقلت تفسیر کن. و بخش‌های دیگر را که عقلت آن‌ها را نمی‌پذیرد، باید رمزگشایی کنی.اندر خوردن: شایسته و برازنده بودن - هماهنگ بودنبه نقل از استاد کزازی:فردوسی در این ابیات، شاهنامه را از دید ساختاری و معنایی به دو بخش تقسیم می‌کند: بنیادین و نهادین. آن چیزی که با عقل و خرد قابل درک است، بخش‌های تاریخی شاهنامه و از نوع بنیادین هستند. اما آنچه که رمزنگاری شده، جز بخش‌های نهادین است. بخش‌های اسطوره‌ای همه نهادین هستند. دشواری شناخت شاهنامه هم همین‌جاست. چون بیشتر شاهنامه نمادین است و کالبد و پوسته‌ای دارد که به راحتی قابل درک نیست. پس نباید فریفته‌ی پوسته و بخش برونی شاهنامه شد و باید کوشید که پیام نهفته را پیدا کرد.یکی نامه بود از گهِ باستان ... فراوان بدو اندرونْ داستانکتابی باستانی بود؛ پر از داستان. (از اینجا، فرایند گرداوری و نگارش شاهنامه را می‌خوانیم. این داستان، در این شعر تمام نمی‌شود و در بخش‌های بعدی هم همچنان ادامه دارد.)پراگنده در دستِ هر موبدی ... از او بهره‌ای نزدِ هر بِخْرَدیهر بخش‌ از این کتاب، در دست یکی از موبدان و انسان‌های خردمند دنیا قرار داشت و پراکنده بود.یکی پهلوان بود، دهقان نژاد ... دلیر و بزرگ و خردمند و رادبعد، پهلوانی پیدا شد، که اجدادش کشاور بودند. این فرد، خیلی شجاع و دانا و جوانمرد بود.پژوهندهٔ روزگارِ نَخُست ... گذشته سخن‌ها همه باز جُستاین فرد در تاریخ پژوهش می‌کرد و سخنان و حکایت‌های قدیمی را گرداوری می‌کردز هر کشوری موبدی سالخَوْرد ... بیاورد کاین نامه را یاد کردبه سراغ موبدان کشورهای مختلف می‌رفت که بخش‌های مختلف این کتاب را در ذهنشان داشتند.بپرسیدشان از کیانِ جهان ... و زان نامدارانِ فرخ مَهاناز آن‌ها در مورد پادشاهانی که در دنیا حکومت کرده بودند می‌پرسید و از آن بزرگان مشهور می‌پرسید:که گیتی به آغاز چونْ داشتند ... که ایدون به ما خوار بگذاشتندکه در آغاز دنیا، حاکمان چطور حکومت می‌کردند و دنیا را چطور می‌چرخاندند که دنیایی که امروز به ما رسیده، اینقدر پست و فرومایه است.چه گونه سر آمد به نیکْ اختری ... بر ایشان همه روز کُند آوریمی‌پرسید که دوران دلاوری آن‌ها، چطور به خوبی به پایان رسید؟در برخی نسخه‌ها، کلمه‌ی آخر مصرع دوم «گُندآوری» نوشته شده. که به معنی لشکر و سپاه است. که می‌شود کل بیت را اینطور معنی کرد: دوران دلاوری آن‌ها چطور به سر رسید؟ سواران و سپاهیانشان چه شدند؟بگفتند پیششْ یکایک مَهان ... سخن‌های شاهان و گشتِ جهانتک‌تک بزرگان، سخن‌های پادشاهان قدیم و سرگذشت جهان را برای او تعریف کردند.چو بشنید ازیشان سپهبد سَخُن ... یکی نامور نامه افکند بنپهلوان بعد از شنیدن این حرف‌ها، یک نامه‌ (کتاب) مشهور را پایه‌گذاری کرد (شروع به نوشتن کرد).چنین یادگاری شد اندر جهان ... بر او آفرین از کِهان و مَهانو اینگونه بود که این یادگاری در جهان باقی ماند. کتابی که بزرگ و کوچک، همه آن را تحسین می‌کنند.برای مطالعه بخش بعدی شاهنامه (داستان دقیقی شاعر)، اینجا کلیک کنید.