زمانی برای مستی گرگها (گاه بی گاهان- بیست و پنج)

چه فرقی دارد زیر بارش سنگین برف، غوطه‌ور در زمهریرِ امواج راینِ خاکستری باشی یا پیچیده در شمدها و پتوی نازک صورتیِ بسترِ من که به بستنی شاتوتی می‌ماند؛ یعنی همانقدر یخ‌بسته و چسبناک...و با این‌همه مارماهیِ پولک‌دارِ بلعنده که لابه‌لای امواجِ روانداز و زیرِ لباس‌های نمناکم توی هم می‌لولند... و جسمِ لغزندۀ سردشان را به پوستِ ملتهب و تنِ لرزان من می‌سایند...و میکائیل هم آنجا ایستاده... با آن چوب ماهیگیری‌ و قلّابش که لبِ ماهی‌ها را زخمی نمی‌کند... و یک بازوش را برمی‌افرازد و سیرنی را که از دُم در چنگ گرفتار ساخته و آویخته، به من نشان می‌دهد... و آهسته و نجواگونه انگار زیرگوشم زمزمه می‌کند... "یک شکارِ سالم و بی‌نقص بهرام!... می‌خواهی‌اش یا رهاش کنم وسط اقیانوس؟!..."دارم فکر می‌کنم خوبست برای من که خودم ماهیگیری و شکار بلد نیستم... ولی چگونه می‌توانم این همه لطف را جبران کنم؟... تازه تُنگ به این بزرگی از کجا بیاورم؟... برای نگهداری از یک پری دریایی؟!... که ناگاه صدای ناقوس‌ها بلند می‌شود... آنگونه که انگاری از توی سَرَم... و نوای سرودِ "درود بر مریم" که میکائیل با وجد و حِدّتِ بسیار می‌خواند...... صدای آونگِ ساعتِ دیواریِ کهنه است که چونان دنگادنگِ ناقوسِ دعای صبحگاه، بر تارهای اعصابم زخمه می‌زند...پلک‌های سنگینم را که بگشایم نیمه‌شب است و سرمای چاره‌ناپذیر اتاق... و تنهایی... بی‌گمان راین هم امشب یخ می‌بندد...عصرگاهان که از کرانه‌اش می‌گذشتم، لایه‌های ضخیمِ برفِ منجمد را روی امواجِ آرام و سرگردانش می‌توانستم دید...پس از آن خداحافظیِ سرد و خاموش با میکائیل در ساعتِ دو بعد از ظهر_که به دیدارمان با عبارت مختصرِ "پس تا شب" پایان داد_ و در دلم بوران یخ‌بندان به راه انداخت، جز این‌که در ساحل رودخانه راه بروم چاره‌ایم نبود...یعنی برای من اغلب این‌طوری است که فقط آبِ جاری می‌تواند تکاثفِ چرک‌آلودِ غم‌های مومیاوار جاودانه و سماجت‌آمیز فاخر و نفیس را بشوید و ببرد...انگاری خود نیل باشد و حامل زورق‌های اجساد سلطنتی...پس قدم زده بودم در طول رودخانه و در امتداد آن حصار کوتاه_ که پایه‌های سیمانی‌اش را میله‌های نازکی از جنسِ آهن زنگ‌زده به هم متصّل می‌کرد... و تنها حدِّ فاصلِ خلوتِ پیاده‌روِ برفپوش بود با رودخانۀ یخی...روی برفی راه می‌رفتم که پیش از آن منکوبِ عبور رهگذرانی بیگانه گشته بود و... سختدلانه منجمد ... در هوایی با رنگ‌سایه‌های متنوّع پولاد و سرب ...مدتی نشسته و ایستاده، تماشا کرده بودمش... ، راین، آن اژدهای مردم فریب را ...بعد از فاصلۀ میانِ میله‌های زنگ‌زده رد شده و پا گذاشته بودم بر برفِ لغزندۀ شیبِ کرانۀ رودخانه... و پیش رفته بودم تا لبِ آب...و پیشتر...گذاشته بودم هیولای خاموش مرا ببلعد...اول تا مچ پا... بعد تا زانو... تا کمرگاه و بعد شانه‌هام را...نه کوشیده بودم شنا کنم و نه این که غرق شوم... فقط همچنان ایستاده و فروشده بودم در آب ... تا به گردن...چونان که همراه با رایحۀ عَفِن جلبک در مشام و طعمی شبیه دارویی تلخ در دهانم، فشارِ بازوان و تنِ متلاطم و سردِ آبراهِ بیگانه را بر تمامیِ اعضاء و جوارح تب‌دارم تاب آورم... و شناور بر امواج رودخانه‌ای ناآشنا، هیاهوی ذهن خویش را در همهمۀ قیل‌و‌قالِ پرندگانِ مهاجر و آواز ِغمناکِ پریانِ دریاییِ مغروق، گم کنم؛ چونان کفش‌هام که سنگین می‌شد و پاهای لاغرم را رها می‌کرد...می‌خواستم از بطنِ آبِ بزرگ از نو زاده شوم...همچنان که این نوزادن از غسلِ تعمید را نیز از خود او آموخته‌ام......با حالی گیج و شرمناک و خرسند، از زیر چشم نگاهش کرده بودم که با آه کوتاه و ملایمی پشت یک دست را کشیده بود روی پیشانی صاف بلندش؛ انگار بخواهد رطوبت قطراتِ عرقی را بزداید که نبود...و با آهنگی مهربان و مطمئن گفته بود:- "یادمان باشد که سیبِ سرخِ باغِ عدن، همیشه یک نیمۀ مسموم هم دارد؛ حریف!... این یعنی همان میوۀ درختِ معرفتِ نیک و بد..."سکناتش ولی به تصورِ من حاکی از نوعی دودلی بود ... شاید کمابیش معذّب...طوری که انگار برای او هم، امرِ تازه‌ای دارد اتفاق می‌افتد خارج از حیطۀ مهارت‌های بی‌پایانش... چیزی شاید اندکی مهارناپذیر... و موجبِ تشویر...به همان نحو مردّد، نگاهِ آبیِ کوتاهی را فرستاده بود توی چشمهای من که در حالتِ کمابیش شرم‌آوری روی یک چهارپایه پلاستیکیِ حمّام روبه‌رویش نشسته... و هر دو دستم را به حالت تسلیم برابرش گشوده بودم... و تقریباً آن چنان نزدیک، که اگر بی‌دقتی می‌کرد، زانوهای یکی‌درمیان‌مان به هم می‌سایید... همچنان که داشت پانسمان زخم‌هام را معاینه‌وار نگاه می‌کرد و تنظیف‌های آلوده و چسبناک را خیلی ملاحظه‌کارانه و نرم از هم می‌گشود...پیراهن چرک بیمارستان_ که دو دقیقه قبلش از تن بیرون آورده بودم_ در سبدی پیش پایمان خود را به شکلی که در نظرم یک‌طور وقیحانه‌ای خون‌آلود هم بود، به رخ می‌کشید...در یک بی‌گاه از همان زمستانی که معصومیت‌ و امید و آخرین انگیزه‌های بودن را به افسون باخته بودم، به مسئولیت خودم و بواسطۀ آشنایی‌های میکائیل، از بیمارستان ترخیص شده بودم که برای اولین بار_ که دوم‌بارش بیش از بیست سال بعد آن رخ داد_ در جایی باشم که او خانه‌اش می‌گفت...و در همان وضعیت که هر دومان را حیران کرده‌بود، نشسته بودم روبه‌رویش در فضای بخارآلود تابخانۀ تمیز و نورانی و بزرگ آن آپارتمان مدرن و دلباز، با کاشی‌کاری جابه‌جا سپید و سربی‌رنگ، مجهز به همۀ اجزاء و ادوات واجب و مستحب بهداشت و آرایش فردی... از جمله یک جعبۀ دیواری کمک‌های اوّلیه...و البته با احوالاتی در نهایتِ پریشانی... چنان که از فرطِ ضعف و سرگیجه نمی‌توانستم بی‌کمکِ او راه بروم یا بیش از دقایقی، بی‌اتکا به دیوار، روی پا بایستم...شاید اگر او عاقبت تن داده بود که خود را در موقعیتی چنان ناگزیر گرفتار سازد، فقط از آن روی بود که در تاریک‌روشنای غبارآلودِ اتاق عمومی بخش سوانح بیمارستان، از سر بی‌قراری و اضطرار به گریه افتاده بودم... تا او دلش به رحم آمده و سرانجام دفعتاً گفته بود:- "بسیارخوب بهرام جان!... همین الان می‌رویم از این خراب‌شده بیرون..."و انگاری بی‌اختیار اصطلاح خودم را استفاده کرده بود برای توصیف آن مریض‌خانۀ دولتیِ ملال‌انگیزِ کثیف که سوسک‌های سیاهِ درشت از در و دیوار چرک‌آلود بوی‌ناکش بالا می‌رفتند و گربه‌ها توی دستشویی‌ها و آشپزخانه‌اش به یک اندازه رفت و آمد داشتند...... آب جوشان و بخارکنان با غرشی مداوم از شیرآبه‌ای منحنی‌وار فرو می‌ریخت و داشت آن وان چهارگوش خیلی بزرگِ سنگین و پولادین با لعاب سفید مینایی را لبریز می‌کرد... که میکائیل دست برد و جریان را قطع کرد و انگاری برای یادآوری به خودش رو به من گفت:- "جراحت زیر گلو خیلی مختصر است... ضدعفونی و شستشو کفایتش می‌کند... ولی دست‌هات را باید مجدداً پانسمان ‌کنم... البته بعد از استحمام... "بعد به همان طرز نامطمئن، یک بازویش را دور کمرم انداخته و کمکم کرده بود توی وان بزرگ بنشینم و تا گردن در آب گرم فرو روم... و بعد با نرمش و نزاکت آمیخته به نوعی سردرگمی، از من خواسته بود مابقی لباس‌هام را هم وقتی از تن درآوردم، بیندازم کنار آن دیگر پیراهنِ پلیدِ شرم‌آور، توی سبد...اما همچنان که مرا از پای تا به‌گردن به آغوشِ گرم و شفابخش آب سپرد، انگاری آن آرامش و حوصلۀ معمول و خوش‌خلقی‌ِ خدشه‌ناپذیر نیز به آهنگ صداش بازگشت...یک قالب صابونِ آبی فیروزه‌ای را گذاشت کفِ دستم و در حال بیرون رفتن از حمام با اطمینان بیشتری گفت :- "درعرضِ نیم‌ساعت احساسِ خیلی بهتری خواهی داشت"...و من از همان لحظه که جای‌جای پوست تن و لابه‌های موهای سرم را به آن کف آبی پاک‌کننده_ که انگار همۀ ملالت‌ها و معاصی را می‌برد_ می‌آغشتم، احساس خیلی بهتری داشتم... حتی پیش از آن که سراپایم را غسل دهم و در برکۀ جادویی او غوطه‌ور شوم......یعنی راین هم همۀ گناهان دوزخی‌ام را شسته و با خود برده بود به جهانِ زیرینِ ارواحِ نادم و توبه‌کار؟... همان دوزخی که به هدایت ویرژیلِ قصه‌پردازِ افسون‌سازِ خویش، سال‌ها در هزارتوی بی‌پایان آن سرگردان بوده‌ام...کفش‌هام را که برده بود... و مابقی توش و توان تنم را...از زمهریرِ رودخانه که بیرون آمدم، حس کردم نفسم ناگاه در سینه شکست... دردناک... و قلبم بر اثر برودتِ ناگهانی هوای آزاد برای لحظاتی از تپش ایستاد... آبیِ سربی‌رنگ هوا برابر چشمم سیاه شد...و من روی زانو افتادم...به خودم گفتم الان است که بمیری جانور!ولی در عین‌حال غریزتاً با ته‌مانده نیروی عضلات، کوشیدم نفس بکشم...بعدتر آن لرزش بی اختیار که به یکبارگی آغاز شد، انگاری جریان خون در رگ‌هام را دوباره به راه انداخت...و دیدم که همچنان زنده‌ام...دقایقی خسته و نفس‌بریده تن رهاکردم در میان برف...تا عاقبت بتوانم برای گرم شدن، آن پالتو و شال گردنم را_ که روی نیمکتِ پشتِ پرچین رهاکرده بودم و از بارشِ برف خیس بودند_بپوشم روی آن لباس‌های خیلی خیس‌تر... و بی‌پای‌افزار به راه زنم... در همان کوی و برزنِ بی‌خاطره که هیچکس پیداش نمی‌شد که به آدم بخندد... کوچه‌های نگاه‌ زیرچشمیِ کوتاه و مشکوک...معابرِ مزیّن و منجمد... که به ظرفی پر از گلوله‌های رنگیِ بستنیِ میوه‌ای می‌مانست...البته اگر میکائیلی نبود که بدان، هویتِ اساطیریِ آرمان‌شهری افلاطونی را عطا کند...او که عاقبت در قالبِ خیرخواهانۀ یک پدر مقدس روحانی، همۀ اوهامم را به جریان راین سپرده بود...به خانه رسیده بودم... همانطور سنگین و بی‌اختیار... مثل یک جنگجوی صلیبی شکست‌خورده با جوشنی زنگ زده...و خویشتن را به همان روش و رفتار، از پلکان بالا کشانده و چون تنۀ پوسیدۀ درختی تبرخورده در مغاکِ بستر فرو انداخته بودم......انگار خوابم برده که چهار سیکلوپِ[1] غول پیکر را بر فراز سرم می‌بینم که به همراهیِ هم مرا از چهار طرف می‌گیرند_حتما هر یک ، یک دست یا یک پایم را..._ بلند می‌کنند و می‌اندازندم در خزینۀ بزرگی لبریز از آب...ولی انگار بیدار می‌شوم و کسی به در می‌کوبد... یک‌بار آهسته... دو بار محکم‌تر... و باز آرام... طبق قرار رمزی‌مان در شهر مخفی_ به قول میکائیل ...بعد صوتِ امیدبخشِ کشیدن کفش روی پادری به گوش می‌رسد...و صدای میکائیل که می‌گوید:- "بیداری حریف!؟..."در دل به او افتخار می‌کنم که باز برحَسبِ مرامِ رفاقت، "کشتۀ غمزۀ خود را به نماز آمده" است... و می‌کوشم بلند شوم از بستر... ولی مگر می‌شود؟... تشک مثل شکلات‌کشی به تنم چسبیده و رهام نمی‌کند... تا من نیم‌خیز شوم، او به شتاب رسیده بالای سرم...از سر و موی آشفته‌اش قطرات آب فرومی‌چکد... و نفس‌نفس می‌زند انگاری در زیر باران دویده باشد... می‌گوید:- "خیالت تخت! کسی تعقیبم نکرده... شب مستی گرگ‌هاست... اگر امشب را کنارت بمانم دعام می‌کنی؟"همان بالاپوش کتان سیاه اردیبهشت آخر را به تن دارد و همان پیراهن یقه‌گرد سپید... جامگانش را به تندی یک به یک بر صندلی می‌آویزد...که می‌گویم:- "اتاق‌های بازل خیلی سرد است... حتی در اردیبهشت هزار و سیصد و هفتاد و نه... سرما نخوری... "و او با یک‌دست گوشه روانداز مرا می‌گیرد و آرام برمی‌داردش...- "مگر تو به بستر راهم نمی‌دهی؟..."لابد باید الان تنگ در آغوشش بگیرم تا به اعجاز قطعات تنش، سحرگه برخیزم از خواب مرگ... ولی از این که او آن همه مارماهی را در زیر لباس‌هام ببیند شرم دارم... و اگر دور از جان پای یک پری دریایی هم در میان باشد... پس تند تند می‌گویم:- "نه!... نه!... اینجا نمی‌شود میکائیل!... با این‌همه مارماهی که با خودم از راین آورده‌ام..."می‌گوید:- "فقط یک امشب را مهمانت هستم... تو اینجا در کنار خانم معلمت در امانی... من بیست سال آزگار است که نگران بچه‌های انجمن‌ام... "یکدستش را که آهسته می‌خزد روی پیشانی‌ام، به نرمی پس می‌زنم...- " میکائیل!... چرا خیالت امشب دست از سرم برنمی‌دارد تا یک ساعتی بخوابم..."...صدای ضربه ای آهسته و ملاحظه کارانه که به در می‌خورد و سپس باز صدای او...- بهرام جان ببخشید!... کمی نگران شدم... حالت خوبست؟... ببخشید بیدارت کردم... وقت شام است... "چشم بازکردم... و هنوز غوطه‌ور بودم در آب گرم و آرام‌بخشِ حمام همان خانه که برای بار نخست...و سرم بر انحنای خفیف و ملایمِ لبۀ وان تکیه داشت...و او آمد و کنارم ایستاد... حوله‌ای سفیدرنگ را بر فراز سرم در میان بازوان گشودۀ خویش برافراشت... خیلی بزرگ و چونان حائلی پرده‌پوش عریانی‌ام ...- "اگر می‌توانی لطفاً کناره‌های وان را محکم بگیر و خیلی آهسته بلند شو... بعد به من تکیه کن..."و طوری سرا پایم را حوله‌پیچ کرد که انگاری قنداقۀ عهد طفولیت... و بعد به من خندید...یک‌طوری تداعی‌گر حالتی بود که مادرم می‌خندید_انگاری شاد و خرسند و پرمهر_ وقتی پس از شستشو، تنم را در آن لحیفِ حوله‌ای سرخ‌رنگ می‌تافت و در آغوش می‌گرفت...در خانۀ سازمانی آفتاب‌روی دل‌بازمان، حمامی ساده ولی بزرگ داشتیم که برای من راستی مأمن نشاط و شهر بازی بود... چون آن دخترک رؤیاپردازِ سبک‌خیال، همیشه پیش از استحمام... نیم ساعتی به من فرصت آب‌بازی می‌داد و حتی برای این مهم، عروسک‌های بادی مخصوصی می‌خرید... یک جوجه اردکِ صورتیِ خیلی زشت که فشارش اگر می‌دادم با صدای خنده‌داری قات می‌کشید، یک دایناسور سبز عینکی که خال‌های سفید سراسر تنش را پوشانده بود و دهان بازش همیشه می‌خندید و یک پنگوئن بنفش که صورت خیلی مهربانی داشت... و دو توپ قرمز و آبی ...البته در واقع حمام خانه در آن شهر جنوبی همیشه هم آن‌قدرها امن و امان نبود... حتی یکبار یک عقرب زرد درشت روی کاشی‌های سبز آن پیدا شد و مادرم در دفاع از من با همان دست‌های نازکش او را به یک ضربۀ پاشنه‌سنگ از پای درآورد... بی‌صدا... طوری که نمی‌دانستم ترسیده است یا نه... هرگز موقع وحشت یا عصبانیت بلند فریاد نمی‌کشید... فقط نفسش را یک‌طور ناگهانی حبس می‌کرد انگاری... با صدایی کوتاه و ظریف...ولی خیلی بلند و آهنگین می‌خندید... طوری که آن‌همه عاشقش بودم...و عاشق این بودم که صدای ظریفش را نازکتر کند و به جای عروسک‌هام حرف بزند... یا نقاشی بکشد و قصه بسازد برایشان...و با انگشت‌های نازک کوچکش تنم را با آن ابرکِ پرتقالی کف صابونی کند و بگوید... "پیشی از آب بدش می‌آید؟...پیشی از آب خوشش می‌آید؟..."و بعد بابت تمیزی و قشنگی و خوش‌اخلاقی‌ام حرف‌های خیلی قشنگی بگوید که معنایشان را هم نفهمم، ولی بدانم حرف‌های خیلی خوبی است و یعنی او خیلی دوستم دارد...خصوصاً آن‌روز که داشتم در آبی به عمق یک وجب خفه می‌شدم... وقتی برای کمتر از یک دقیقه مرا به حال خودم واگذاشته بود... شاید تا برود مثلا به قابلمه خوراکش سری بزند یا پاسخ زنگ تلفنی را بدهد... و من درست همان موقع احتمالا برای شکار حبابی توی هوا بازوهام را افراشته بودم و به پشت در وان حمام افتاده بودم... نشستن در آب برایم تازگی داشت و خوابیدن در آن دنیایی دیگر بود... خیلی امن و نادیدنی... ولی قطعاً هنوز نمی‌دانستم که چطور باید دوباره بنشینم... این بود که احتمالاً فقط دست و پا زده بودم و قلپ قلپ آب و کف خورده بودم...البته بعد که دو دست معجزه‌گر او مرا از غرق شدن در ژرفای یک چارکی نجات داده بود، قطعاً گریه هم کرده بودم... ولی نه زیاد... چون آن‌طور که او با چشم‌های اشک‌آلود طلائی‌ا‌ش می‌خندید و مرا پیچیده در پیراهن سرخ حمام خویش بر سینه می‌فشرد و عاشقانه‌ترین حرف‌ها را با زیباترین آهنگ‌ها توی گوشم می‌گفت، جز این که در سکوت تماشایش کنم، هیچ دغدغه و تمنّایی نداشتم...انگاری توی لباس‌های عاریتی میکائیل و پوشیده در لحاف و روانداز سرخی که حاصل احسان مسیحی او بود، نیز به نوعی خوشبخت و خرسند و البته شرمسار بودم... در آن اتاق که از بس بزرگ، کمابیش خالی می‌نمود و ترکیبی بود از رنگِ شنگرفیِ فراش و کفپوش و اخراییِ دیوارها و کرکره‌های عمودی و گردوییِ گنجه‌ و قفسه‌ کتاب و یک تابلوی پیکره‌ای سبک اکسپرسیونیسم از زنی با کلاه خاکستری و لباس سرخ، که انعکاس آن را در آینۀ دیواری روبه‌روی تخت می‌توانستم دید...خودم را در یک گوشه از آن تخت خیلی عریض جمع کرده بودم، تکیه داده بودم به آن بالش‌های بزرگ که او پشت کمرم مرتب کرده بود و بی‌آن که کلمات را به تفکیک بشنوم، همینطوری داشتم گوش می‌دادم که او بیرون اتاق خواب با تلفن حرف می‌زد... و نمی‌دانم از کجا می‌دانستم که مخاطب او در آن‌سوی خط خانمجان من است...تا او با یک سینی در دست، وارد اتاق شود، پیش از آن که بیاید و در کنارم گوشۀ تخت بنشیند، سینی را آهسته بگذارد روی عسلیِ پای تخت و احوالم را برای دهمین بار بپرسد، گفته بودم:- "معذرت می‌خواهم... خیلی مزاحم شدم..."و او در حالی که یک نازبالش را روی زانوی‌های من_ که زیر روانداز پنهان بود_ مرتب می‌کرد و سینی را می‌گذاشت رویش، گفته بود:- "بفرمایید!... به این می‌گویند خاشو... یک خوراکی ارمنی خیلی مقوّی... تا نخوری ندانی!"و یک پارچ و لیوان کوچک و شیشه‌ای تیره رنگ شبیه دارو را از روی سینی برداشت و برگرداندشان روی میز کوتاه؛ طوری که دم دست باشد...لحظاتی تماشا کرده بودم آن خوراکیِ ناشناخته و طلایی رنگی را که توی یک کاسۀ کوچک چینیِ آبی فیروزه‌ای می‌درخشید... و رایحۀ خانه و خوشبختی از آن برمی‌خاست... بیگانه‌وار...با وجودِ شستشو، هنوز طعمی تلخ در دهانم حس می‌کردم و جز که به تماشای ذوق و شوق کودکانۀ او برای نشان دادن دست‌پختش به من، نسبت به هیچ طعم بانمک شیرینِ دیگری، اشتها و اشتیاق نداشتم... ولی برای آن که اطاعت کرده باشم اولین قاشق را به دهان برده بودم... طعم گوشت و عدس و عطر زردچوبه داشت... و مهربانی...با بلعِ اولین لقمه، بغض راه گلویم را مسدود کرده بود...میکائیل پرسیده بود:“ - Sei ruhig...mein Kumpel! "" حالت خوب نیست بهرام جان!؟”در حقیقت فکر این که پس از آن سوانح، روزهای بعدی زندگی‌ام را چطور می‌بایست تاب آورم، داشت بیچاره‌ام می‌کرد... گفته بودم:- "من نمی‌توانم برگردم به آن خانه، میکائیل!..."خلاف رفتار معمولش، به‌طریقی انگار مجامله‌گرانه _ضمن این که با اشاره سعی می‌کرد حواسم را متوجه سینی غذا کند_ در ادامۀ همان شور و نوای قبلی گفته بود:- "حالا چه کسی گفته باید برگردی؟... سرد نشود..."یک‌طوری که در حد خجالت‌آوری بغض‌آلود و کودکانه از آب درآمد گفته بودم:- "ولی تو فردا شب داری می روی..."ظاهراً آهنگ کلامم او را نیز نگران کرد، شاید ناگهان به این فکر افتاده بود که باید وضعیت‌مان را در برابر هم با جدیّت بیشتری روشن کند...چون پس از مدتی سکوت و با لحنی محکم و صادقانه، ولی همچنان گرم و دوستانه گفته بود ...- "پس فردا... چاره ای ندارم بهرام!... ولی از طرفی این اتفاقات در مجموع شاید برای آن‌ها فرصتی باشد که اجازه پیداکنند تا کمی از تو مراقبت کنند... خوبست این رخصت را به ایشان بدهی... بالاخره باید با بهرامِ امروز، روبه‌رو شوند یا نه؟"- "بعد دو سال؟... وحشتناک است!... بعد هم کی مثلاً؟... زن آقام؟!... خانم‌جان پیر بیچاره‌ام؟!... تازه تو که نمی‌دانی پسرعموغلامرضا توی گوششان چه‌ها گفته!... خانوادۀ ما را که نمی‌شناسی... همۀ آن دخترعمه‌ها... نوه‌عموها... وااای!... احساس می‌کنم از در خانه که بیرون بروم، همۀ پاچنار با انگشت نشانم می‌دهند..."- "کار بدی که نکردی بهرام! ... عاشق زنی شدی که تو را نخواست..."- "فکر کرده بودم می‌خواهد..."- "خوب البته که یک زمانی می‌خواسته... تو خواستنی هستی"ناگاه در نظرم این عبارات از لبان او بی‌نهایت تلخ ‌می‌آمد... این که میکائیل آن گونه با متانت خاصِ خویش، به صراحت از فضاحت من سخن بگوید... و بعد با خونسردی و اجمالاً میزان محبوبیت‌ام را بسنجد...اما از سویی نیاز داشتم نتیجۀ داوری‌اش را بدانم...- "لطفاً به من بگو کجای راه را اشتباه رفته‌ام..."همراه با تبسمی لب‌هاش در هم فشرده شد و نگاهش را یک‌لحظه فروافکند... بعد به نرمی قاشق را از دستم بیرون آورد و از آن مخلوطِ ملغمه‌وارِ طلایی خوش‌طعم پر کرد و نزدیک دهانم گرفت...بی‌اختیار از سر اطاعت اطعام او را پذیرفتم... و او با رفتاری شبیه مادری مهربان و باحوصله که اشتباهات کودکش را ضمن پرستاری از او شرح می‌دهد، حین آماده کردن لقمه بعدی با آهنگی قصه‌گویانه به سخن درآمد...- "آن بخش تملّک‌طلبی را بهرام جان!...آدم وقتی چیزی را خیلی بخواهد از دستش می‌دهد... مواهبِ عالمِ امکان باید خودشان بیایند سراغ آدم... نه این که بدوی پی‌شان و برایت ناز کنند... وقتی می‌آیند خوبست که با آغوش باز و بی‌عذر و بهانه بپذیریم... و وقتی نمی‌آیند صبر کنیم... و وقتی می‌روند برایشان دعا کنیم و بسپاریمشان به دست‌های سرد و ستمگرِ سرنوشت..."زیر لب خواندم...- "در بزمِ دور یک دو قدح درکش و برو... یعنی طمع مدار وصالِ دوام را"[2]مثل همیشه که شعری برایش می‌خواندم، دقایقی مکث کرده بود... انگار برای اندیشیدن به معنای آن...می‌دانستم دیگر_حداقل تا مدت‌ها، شاید باز تا یکسال و بیشتر_ رخصتی چنین مغتنم نخواهم یافت که حرفی از پریشانی‌هام به میان آورم...پس در برابر خاموشی دیرپای او دل به دریا زده بودم که بگویم...- "تو یک‌سال و نیم نبودی میکائیل!... نمی‌دانم چرا فکر می‌کنم اگر تو اینجا بودی این اتفاقات نمی‌افتاد..."کمی بیشتر ساکت مانده بود... شاید تا کلمات مناسبی برای توصیفِ بلایایی که من بر سر خویش آورده بودم، پیدا کند... بعد خیلی آهسته و شمرده پرسیده بود:- "اگر من اینجا بودم به خودت آسیب نمی‌زدی؟"دیوانگی بود که بگویم:- "اگر تو اینجا بودی من عاشق نمی‌شدم..."و او نیز_ کاملاً برخلاف انتظارم_ انگار لطیفۀ نادر و نامنتظری شنیده باشد، یکباره به خنده افتاده بود...حتی انگار پیشانی‌اش کمی به سرخی گراییده ... و نگاهش را دزدیده بود از من...بعد اما به آهستگی از روی تخت برخاسته و به شکلی سرسری و تند تند گفته بود...- بنابر این من برایت خیلی خطرناکم حریف!... کمی آب می‌خواهی؟... صبر می‌کنی تا من برگردم؟... سعی کن یکی دو قاشق دیگر بخوری تا غاپامای خیلی خوشمزه‌مان هم توی فر آماده ‌شود..."و تنهایم گذاشته بود تا مغبون و پریشان و سرافکنده از جسارتِ خویش، به شنیدن صفت خواستنی از لبان او... و به سرخی ملایم پیشانی‌اش بیندیشم... لاجرم بساط شام را به کناری نهاده و فقط یک جرعه آب نوشیده بودم تا بتوانم نتیجۀ حماقت خودم و معنای آن خطرناک که می‌گفت و آن خنده و برافروختگی ناگهانی او را هضم کنم...تا دقایقی بعد که با یک برش کدوحلوایی شکم‌پرِ لذیذ و شیرین و دو چنگال بازگشته بود...با همان چهرۀ درخشان پریده‌رنگ پرستیدنی و بی‌اعتنای جاودانی خویش...و گذاشت تا هر دو شناور در سکوتی ملکوتی، سهم‌مان را از غاپامای بهشتی او برگیریم، در همان یک بشقابِ توی دستش، همانطوری که کنار زانوان من نشسته بود...لحظاتی بعد با بی‌حواسی انگاری، زیر لب پرسید:"چطور بود؟"... و حتی شاید متوجه پاسخ من نشد که داشتم با لکنت شرم، تند تند از حاصل هنر طباخی‌اش، تمجید می‌کردم...بعد نگاهش به ظاهر متوجه نقطه‌ای در کتابخانه شد... بی‌آن که نگاه کند...انگاری به منظره‌ای درخیال خویش خیره مانده بود... و نیمرخش رو به من ثابت ماند...طپش همزمان رگی‌را در گردن و شقیقۀ چپ‌اش معاینه می‌شد دید...با همان نمای اساطیری و با لحنی رازناک و آتشین و ماخولیایی گفت:"بهرام تو مثل یک شاهین، آزاد آفریده شده‌ای... آزادی‌ات را پاس بدار... از طریقِ شهامتِ تنها به راه زدن... مثل همه جستجوگرهای حقیقی... همۀ کسانی که تا ابد محکوم‌اند به سرگردانی... مثل خود من... ببین جان دلم! هر یک از ما در گوشه‌ای از جهان، کاشفِ نوعی زیستِ منحصر به فردیم... قرار نیست تکرار شویم و یا کسی را تکرار کنیم... ما جاودانه‌ایم حریف! ... ورجاوندانیم!..."برای دومین بار بود که با من با این سیاق سخن می‌گفت... و بار نخست آن را به معجزۀ آلاچیق همراه کرده بود...می‌گفت ما... انگاری در یک رسته باشیم... حتی خویشتن را به نام فامیل من، با من جمع بسته بود...آشکار است که با هر مقصد و منظوری که داشت، مرا به کلّی دیوانه کرده بود... می‌دانستم اگر اکنون به تمامی نگویم، پس از رفتن او به سفر محتوم دور و دراز بعدی، به یقین خواهم مرد...بی‌مهابا دست او را که داشت چنگالش را به بشقاب برمی‌گرداند، گرفته بودم..."کاش اجازه بدهی... من هم در این جستجو همراه تو باشم میکائیل!... آزادی برای من جایی است که سلطنت تو باشد... وقتی اسارت تو هست، آزادی می‌خواهم چکار؟... بخدا قسم که هرگز مزاحم آزادی تو نخواهم بود!... هرگز زحمتت نخواهم داد... نمی‌خواهم از من مراقبت کنی... اگر تو اراده کنی من از خیلی دور مراقبت خواهم بود... به عنوان شاگرد... خدمتکار... فدایی... خاک کفشت... فرش زیر پات... یا هر چه که تو بخواهی... یا اگر از این که نزدیک باشم بیزاری... مرا در یک مسافت خیلی دور بگمار... اقلاً اجازه بده یک‌جایی یک‌طوری منتظر تو بمانم... خیلی واقعی... طوری که تو بدانی من چه می کشم... میکائیل من دیگر نمی‌توانم این روزگار را بی تو تحمل کنم..."حتماً چشم‌هام هم اشکبارشده بود... حتما اشک‌های لعنتی بی‌اختیارم دست‌های اعجازآمیزش را آلوده بود... هنگام بوسه زدن...خیلی عجیب و آهسته به من رو کرده بود... با چهره‌ای مایل به یکسو... ژرف و خاموش در من نگریسته بود... انگاری بی‌هیچ شتابی... چند بار به رویم پلک زده بود...وقتی سخن آغاز کرد صدای آبنوسی گرمش در کمال شگفتی‌ام اندکی لرزش داشت... انگار از شدت ضربان قلب... یا التهاب و تشویش...گفته بود:- "بهرام... Mein Schatz ! ... باورم کن... من راستی برایت خطر دارم... تو یک برۀ بی‌گناهِ گمشده‌ای که در کنامِ گرگ‌ها، هرزه می‌گردد... من تو را تباه خواهم کرد... آنچه را که من می‌خواهم... کاش شروعش نکنیم... یعنی این‌طوری و اینجا... کاش تو نگذاری این‌طوری شروع شود... فقط لازم است بگویی نه..."با فشار ملایم انگشت اشاره خویش زیر چانه‌ام، صورتم را کمی به سوی خویش چرخانده و طوری به اضطراب توی مردمک چشمهام خیره شده بود که راستی تازگی داشت... و با آهنگی حسرتناک و محزون زمزمه‌وار گفته بود...- "و تو طفلک بیچاره هیچوقت به من نمی‌گویی نه... اینطور نیست؟... بسیارخوب پس بگذار لااقل قولی به هم بدهیم... حتی تبه‌کارترین خاطیان نیز با هم قول و قرارهایی دارند... من عهد می‌کنم که هرقدر هم که شیطان‌صفت شده باشم، از تو حفاظت و حمایت کنم... و تو هم به من قول می‌دهی که امشب و هر چه در آن رخ داد را فراموش کنی"و من_ همچنان که او برابر میثاق خویش از من حمایت کرده‌بود_ مطابق پیمانم، فراموشش کرده بودم... تا امشب که امواج پرده‌در و بی‌رحم راین منجمد این خاطره را با خود آورد...که او چند لمحۀ شتابناک، به آن طرز خیلی بدیع نگاهم کرده بود... با همان رغبت و ریبی که عطشان به صراحیِ شرابی دلخواه ولی نابیوسیده نظر کند...کف آن دستی را که بر چانه و گونه و شقیقه‌ام می‌سایید، بوسه زدم... و دیدم که چطور انعکاس نور ملایم چراغ حباب‌دار توی چشمهاش می‌لرزید... بعد بی آن که چشم از من برگیرد... با همان نفس‌هایی که کوتاه و مقطّع می‌نمود... بشقاب شیرینی نیم‌خورده را به کناری گذاشته بود...و مرا با رایحۀ تنفس سدروس‌های جنگلِ سیاه و عطرِ سرمستِ تاکستان‌های قفقاز، چونان شاعرِ ملحدِ باستانی تا قعر قلمرو ِ ملکوتِ دوزخیِ بهشت جاودان خویش، در تاریک‌روشنای جهان زیرین راه‌نموده و راه‌گشوده و میهمان کرده بود...[1] از نسل قدیم غول‌ها در اساطیریونان که یک چشم داشتند[2] حضرت حافظقسمت قبلقسمت بعد