طرح توجیهی چیست و چگونه یک طرح بیزینس پلن بنویسیم؟

طرح توجیهی یا مطالعه امکان‌سنجی بیانگر طرحی از مسائل و اطلاعات مهم در رابطه با یک ایده است که به منظور بررسی عوامل موثر بر یک پروژه، تعیین امکان‌سنجی آن و تشخیص ابزار موفقیت یا موانع آن انجام می‌شود. به بیان ساده‌تر هدف آن بررسی معقولانه بودن ایده است که با بیزینس پلن تفاوت‌هایی دارد؛ چرا که مطالعه امکانسنجی یک بررسی ساده‌ و مختصر است، اما نوشتن یک بیزینس پلن کاری پیچیده و زمان ‌بر است که در آن به جزئیات زیادی اشاره شده و عوامل مختلفی بررسی و تحلیل می‌شوند. از آنجا که تدوین هر بیزینس پلن نیازمند سرمایه‌گذاری در وقت و هزینه است، ضروریست که پیش از انجام آن موانع موفقیت شناسایی برطرف شود که این همان هدف تهیه طرح توجیهی است.طرح توجیهی یا مطالعات امکان‌ سنجی چیست؟تجزیه و تحلیلی است که تمام عوامل مرتبط با پروژه از جمله ملاحظات فنی، مالی، قانونی و برنامه‌ریزی را برای اطمینان از موفقیت‌آمیز بودن یک ایده بررسی می‌کند که در ادامه شرح داده می‌شوند.حوزه فنی: به عنوان بخشی از مطالعه امکان‌سنجی، مدیران پروژه باید بررسی کنند که آیا افراد کافی و فناوری مناسب در اختیار دارند یا خیر. در واقع مطالعات امکان‌سنجی می‌تواند به مدیران پروژه کمک کند تا با بکارگیری بهترین شیوه‌ها، ریسک و بازده یک هدف را قبل از اقدام تعیین کنند و همچنین مسائل و مشکلات بالقوه‌ای که می‌تواند پس از پیگیری پروژه ایجاد شود، شناسایی کنند.تعریف طرح توجیهیحوزه مالی: اینکه یک پروژه امکان‌پذیر است یا نه، به عوامل مهمی از جمله منابع مالی، هزینه پروژه و بازگشت سرمایه نیز بستگی دارد؛ به این معنی که پروژه درآمد یا فروش کافی از جانب مصرف‌کننده داشته است. با این حال طرح توجیهی تنها برای پروژه‌هایی که به دنبال اندازه‌گیری و پیش‌بینی سود مالی هستند، استفاده نمی‌شود، بلکه می‌تواند بسته به صنعت و هدف پروژه، معنای متفاوتی داشته باشد؛ در برخی موارد یک مطالعه امکان‌سنجی ممکن است شامل تغییر قابل توجهی در نحوه عملکرد یک کسب و کار باشد. در این صورت طرح توجیهی ممکن است شامل تجزیه و تحلیل و اندازه‌گیری سطح نقدینگی تولید شده در مقابل هزینه‌های عملیاتی پروژه باشد. برای مثال یک طرح بیزینس پلنمی‌تواند به بررسی این موضوع بپردازد که آیا یک بیمارستان قادر است که کمک‌های مالی و سرمایه‌گذاری کافی برای توسعه و ساخت یک مرکز بهداشتی جدید ایجاد کند یا خیر.حوزه قانونی و سازمانی: در تدوین یک طرح توجیهی، ساختار قانونی کسب و کار، تجزیه و تحلیل مهارت و تجربه تیم مدیریت مورد نیاز است.حوزه برنامه‌ریزی: در آخر باید بازار هدف برای موانع احتمالی محصول یا خدمات، عرضه و تقاضا، رقابت، پیش‌بینی فروش و رشد طرح، مورد برنامه‌ریزی و تحلیل دقیق قرار گیرد.بهتر است که هنگام انجام یک مطالعه امکان‌سنجی، همیشه یک طرح اضطراری آزمایشی هم وجود داشته باشد تا در صورت شکست طرح اول، جایگزین مناسبی باشد.مزایای تهیه و تنظیم یک طرح کسب و کارهمانطور که اشاره شد انجام یک پروژه نیازمند صرف زمان و سرمایه است و مطالعات امکان‌سنجی به مدیران پروژه در تشخیص مزایا و معایب انجام آن قبل از سرمایه‌گذاری کمک می‌کند و همچنین اطلاعات مهمی را در اختیار تیم مدیریت پروژه قرار می‌دهد که از ورود آنها به یک سرمایه‌گذاری تجاری پرخطر جلوگیری می‌کند‌. از طرفی دیگر یک طرح توجیهی خوب به شرکت‌ها در نوشتن یک بیزینس پلن موفق برای کسب و کار جدید کمک می‌کند. در مجموع می‌توان گفت که هدف مطالعات امکان‌سنجی، مجموعه‌ای از استراتژی‌های بازاریابیاست که به صاحبان سرمایه و بانک‌ها ارائه می‌شود تا آنها را متقاعد کند که سرمایه‌گذاری در یک پروژه یا کسب‌ و کاری خاص یک انتخاب عاقلانه است.ابزارهای گردآوری برای نگارش طرح بیزینس پلناگرچه هر پروژه می‌تواند اهداف و نیازهای منحصر به فردی داشته باشد، اما در ادامه برخی از بهترین روش‌های پیشنهادی برای انجام یک مطالعه امکان‌سنجی کلی ارائه می‌شود.انجام یک تحلیل اولیه: تجزیه و تحلیل کنید و در مورد داده‌های به دست آمده در مرحله اولیه مطالعه، سوالاتی بپرسید تا مطمئن شوید که ایده محکمی است؛ حتی سناریوها و ایده‌های تجاری دیگری را نیز در نظر بگیرید.بررسی بازار هدف: تحقیقاتی در مورد بازار برای شناسایی میزان تقاضای آن و زمان لازم برای پیگیری پروژه یا تجارت انجام دهید.تدوین یک برنامه سازمانی، عملیاتی یا تجاری: برای تعیین میزان نیروی کار مورد نیاز، هزینه و مدت لازم برای انجام پروژه برنامه‌ریزی داشته باشید.بررسی سود و زیان‌های احتمالی: فهرستی از سود و زیان پیش‌بینی شده را تهیه کنید که شامل درآمد، هزینه‌های عملیاتی و سود خالص می‌شود.در آخر موانع و هر گونه آسیب‌پذیری احتمالی و همچنین نحوه برخورد با آنها را شناسایی کنید و یک تصمیم اولیه برای «شروع کار» یا «صرف نظر کردن» برای پیشبرد برنامه بگیرید.ابزار های نگارش بیزینس پلنموارد پیشنهادی برای تدوین یک بیزینس پلن موفقهنگامی که بررسی‌های اولیه برای تدوین طرح توجیهی تکمیل شد، برای محکم کردن پروژه باید یک طرح کسب و کار یا اصطلاحا بیزینس پلن برای آن ترسیم کرد که در واقع سندی است که جهت و استراتژی‌های یک پروژه را با جزئیات دقیق مشخص می‌کند و نشان می‌دهد که یک کسب و کار چگونه قرار است موفق شود.یک بیزینس پلن شامل چندین مولفه است که معمولا خلاصه‌ای از آن در هر مطالعه امکان‌سنجی یافت می‌شود؛ در ادامه مطلب مختصراً به بررسی این مولفه‌ها می‌پردازیم.خلاصه اجرایی: روایتی را تنظیم کنید که جزئیات پروژه، محصول، خدمات، طرح یا کسب و کار را شرح دهد.ملاحظات تکنولوژیکی: از خود بپرسید که چه چیزی لازم است و دریافت آن چقدر هزینه خواهد داشت.بازار موجود: بازارهای محلی و گسترده‌تر را برای محصول، خدمات، طرح یا تجارت بررسی کنید.استراتژی بازاریابی: برای آگاه سازی مشتریان طرح خود را با جزئیات شرح دهید و تمرکز خود را بر تشویق مشتریان هدف برای خرید محصولات یا خدمات خاص قرار دهید.نیروی انسانی مورد نیاز: سرمایه انسانی مورد نیاز برای پروژه خود را به دقت بررسی کنید.برنامه و جدول زمانی: نشانگرهای موقت مهم برای تاریخ اتمام پروژه را تعیین کنید.بررسی مالی پروژه: مهم است که پروژه‌ در حال بررسی بتواند بازدهی ایجاد کند تا ریسک موجود در انجام پروژه را توجیه کند.جمع ‌بندی و هدف کلی از تهیه یک طرح موفقهمانطور که گفته شد هدف یک طرح توجیهی، ارزیابی عملی بودن یک طرح یا پروژه پیشنهادی است و طرح کسب و کار یا بیزینس پلن، تحلیل را در سطحی پیچیده‌تر و عمیق‌تر ادامه می‌دهد.یک مطالعه امکان‌سنجی، عوامل موفقیت و دوام یک پروژه را تجزیه و تحلیل می‌کند. همچنین این مطالعه بازگشت بالقوه سرمایه‌گذاری و هرگونه خطری که متوجه سرمایه‌ باشد را نشان می‌دهد؛ اینکه یک پروژه امکان‌پذیر باشد یا نه، می‌تواند به هزینه پروژه و بازگشت سرمایه بستگی داشته باشد.یک شرکت ممکن است طرح توجیهی را به منظور راه‌اندازی یک تجارت جدید یا اتخاذ یک خط محصول دیگر و حتی تامین امکانات مورد نیاز برای یک فعالیت انجام دهد. بنابراین ضرورت طرح توجیهی لزوما برای انجام یک کسب و کار جدید نیست.در صورت بروز شرایط غیرقابل پیش‌بینی یا غیرممکن بودن پروژه اولیه، داشتن یک طرح اضطراری ایده خوبی است.هدف طرح توجیهیسوالات متداولهدف از مطالعه امکان‌سنجی چیست؟یک مطالعه امکان‌سنجی برای پاسخ به اینکه آیا یک پروژه یا ایده پیشنهادی عملی و قابل انجام است یا خیر، طراحی شده است و می‌تواند نقاط قوت و ضعف طرح پیشنهادی را شناسایی کند.در یک طرح توجیهی چه مواردی گنجانده شده است؟به طور کلی یک طرح توجیهی باید شامل تعیین سطح منابع و فناوری مورد نیاز و بازگشت سرمایه از پروژه باشد.چگونه یک مطالعه امکان سنجی بنویسیم؟تدوین و تنظیم یک طرح توجیهی باید شامل تجزیه و تحلیل اولیه پروژه، درآمد مورد انتظار، بررسی دقیق بازار هدف، توصیف جزئیات محصول یا خدمات، گردآوری یک استراتژی بازاریابی و منابع و سرمایه مورد نیاز باشد. گزارش همچنین باید شامل طرح سازمانی پروژه، جدول زمانی و پیش‌بینی نتایج مالی باشد.