چرا تاریخ!

تنها “تاریخ[1]” است که دلهره‌ی پوچی را زائل می‌کند؛ زیرا انسان در می‌یابد نسل‌های مختلف در پی هم می‌آیند و انسان بی آنکه بتواند خود را از چنبره‌ی این استمرار بیرون بکشد در میان امواج مستمر حیات که از ازل تا به ابد بی‌وقفه راه خود را طی می‌کند، می‌غلطد، می‌پوید، پیش می‌رود و خود را با یک یک امواج به تمام دریای هستی متصل و مرتبط می‌یابد و تنها برای خواننده‌ی “تاریخ” مهیاست که از تفاهم با تجربه‌ی تاریخی، خویشتن را با “اسپارتاکوس[2]” در کنار بردگان ، با “میرابو”[3] در “انقلاب فرانسه” و چون “کوروش” با اسیران یهود و کاهنان مردوک غرقه در نور تسامح دریابد.آری، مسلما تاریخ نمی‌تواند یک علم باشد و تنها می تواند یک صنعت، یک هنر و یک فلسفه باشد؛صنعت به دلیل استخراج حقایق،هنر به سبب ایجاد نظمی با معنی در درون آشفتگی مطالب و مواد،فلسفه به خاطر روشنگری و جستجوی چشم‌انداز آینده.تاریخ تجربه‌ای گرانقدر برای حرکت در یک مسیر تکاملی است؛ ملتی که از پیشینه‌ی خود آگاه نباشد، در چرخه‌ی تکرار، گرفتار خواهد آمد.---------------[1] مفهومی انتزاعی است که حداقل دو معنا از آن مستفاد می‌گردد: گاه ناظر به وقایع گذشته و گاه معطوف به مطالعه و بررسی وقایع است؛ بنابراین، هم به علم تاریخ و هم به موضوع آن، تاریخ گفته می‌شود. برای تفکیک این دو مقوله، اصطلاحاً تاریخ را تاریخ (۱) و علم تاریخ را تاریخ (۲) می‌نامند.منظور از تاریخ (۱)، مجموعه‌ی حوادث فرهنگی، طبیعی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی و رویدادهایی است که در گذشته و در زمان و مکان زندگی انسان‌ها و در رابطه با آن‌ها رخ داده است. این رویدادها شامل اموری می‌شود از قبیل کردارها و دستاوردهای مادی و معنوی بشر و هرآنچه که گفته، اندیشیده و عمل کرده‌است.منظور از تاریخ (۲) معرفتی ناظر به وقایع جزئی و درک پدیده‌های ذکرشده‌است که در ذهن تاریخ‌نگار شکل می‌گیرد و از نوع معرفت درجه یک است. به عبارت دیگر، رویداد (تاریخ)، موقعیتی هستی‌شناختی دارد و تأویل و فهم از رویداد (علم تاریخ) دارای موقعیتی شناخت‌شناختی است. ویلیام هنری والش تاریخ (۲) را بازگو کردن کلیه‌ی اعمال گذشته‌ی انسان می‌داند، به‌گونه‌ای که نه‌تنها در جریان وقایع قرار می‌گیریم، بلکه علت وقوع آن حوادث را نیز بازمی‌شناسیم. به عبارت دیگر، هدف تاریخ علاوه بر اینکه معرفت به افراد انسان است، آگاهی به روابط اجتماعی او در گذشت روزگار را نیز هست. منظور از «اجتماعی» در واقع کل اموری است که در حیات آدمی مؤثر است، نظیر امور اقتصادی، مذهبی، سیاسی، هنری، حقوقی، نظامی و علمی. پژوهشگرانی که درباره‌ی تاریخ می‌نویسند، تاریخ‌نگار نامیده می‌شوند. هرچند غالباً این رشته‌ی مطالعاتی را در زیرگروهی از علوم انسانی یا علوم اجتماعی قرار داده‌اند، با این حال می‌توان آن را به عنوان پلی بین این دو شاخه تلقی کرد؛ زیرا روش‌های مطالعاتی مختلف آن از هر دو شاخه وام گرفته شده‌اند. تاریخ به عنوان یک رشته‌ی مطالعاتی دارای شاخه‌ها و گرایش‌های جانبی زیادی است.تاریخ‌نگاران از گذشته کوشیده‌اند تا پرسش‌های تاریخی را با پژوهش در اسناد نوشتاری پاسخ گویند. با این‌حال پژوهش‌های تاریخی تنها به این منابع محدود نمی‌شوند. به‌طور کلی، منابع دانشورانه‌ی تاریخی را می‌توان به سه رده تقسیم کرد: منابع مکتوب، منابع منقول و منابع مادی. تاریخ‌نگاران اغلب از هر سه مورد استفاده می‌کنند.[2] برده رومی، و رهبر انقلاب ضد برده‌داری، در اصل از مردم تراسی بود که در رم در مدرسه تعلیم گلادیاتورها (که در آن بردگان را برای جنگ با یکدیگر آماده می‌کردند) تعلیم می‌دید. در سال ۷۳ ق-م در این مدرسه، برضد برده‌داری رهبری قیامی را بعهده گرفت و خبر آن به سرعت در سراسر روم پیچید، هزاران نفر برده از هر رنگ و نژاد تحت رهبری اسپارتاکوس قرار گرفتند. سنای روم چندین سپاه به مقابله آن‌ها فرستاد، اما همه این سپاهیان به وسیله‌ی برده‌ها در هم شکسته شدند. آنگاه “مارکس لیسی نیوس کراسوس”فرماندهی سپاهیان روم را برای درهم شکستن انقلاب بردگان در دست گرفت و در سال ۷۱ قبل از میلاد اسپارتاکوس را در نبردی سهمگین شکست داده اسپارتاکوس کشته شد و بردگان بسیار بخاک و خون درغلتیدند.[3] بزرگترین و قوی‌ترین ناطق دوره مجلس مؤسسان انقلاب فرانسه کنت دو میرابو هم جزء حزب مشروطه‌خواه محسوب می‌شد، میرابو از طبقه‌ی نجبا بود و به علت پیشامدهای ناشایسته که در زندگانی خصوصی او رخ داد مطرود گردید و به طبقهٔ سوم (طبقه رعیت) پناه برد و از جانب اهل اکس نمایندگی یافت. هوش و فطنتی داشت که معضلات امور را به حدس صائب در می‌یافت و بر غوامض امور اطلاع حاصل می‌کرد، خطابه‌های خود را با آهنگی موقر و متین قرائت می‌کرد و آثار شتاب‌زدگی و حرکات جوارح و اعضاء از خود ظاهر نمی‌ساخت. گروهی از نویسندگان با او در تهیه‌ی خطابه‌ها کمک می‌کردند و جزء هیئت تحریریه او بشمار می‌آمدند، چون میرابو محل تنفر عمومی بود کلامش در مجلس دیر زمانی بی‌تاثیر ماند، در ابتدای امر میرابو طرفدار ملت بود و با نطق‌های آتشین دربار شاهی را مورد تعرض قرار می‌داد و به این جهت مقبولیت عامه یافت اما در اوایل سال ۱۷۹۰ عقیده‌ی او تغییر کرد و افراط مجلس را در محدود ساختن قدرت پادشاه به حال مملکت مضر دانست پس به دفاع پادشاه پرداخت و در نهان به لوئی شانزدهم تقرب حاصل نمود و به اخذ شهریه نایل گردید. چون موقع اصلاح و تجدید نظر قانون اساسی رسید میرابو سعی بسیار کرد که مجلس بر قدرت شاه بیفزاید مخصوصاً حق اعتراض پادشاه را در قانون مزبور بگنجاند و صلح و جنگ را به اختیار شاه بگذارد لکن کسی با او موافقت نکرد و در نتیجه معلوم شد که فی الحقیقه میرابو با دربار سازش کرده‌است پس در کوچه‌های پاریس مردم فریاد برآوردند خیانت بزرگ موسیو میرابو با وجود این زمانی که در ماه آوریل ۱۷۹۱ جهان را بدرود گفت عموم مردم عزادار و سوگوار شدند و جسد او را در مقبره‌ی مشاهیر (پانتئون) دفن کردند.