دهکده های سالم، روستاهای نوظهور، پیشرفت در مقیاس انسانی

مقدمهدر نيم قرن اخير، بسياري از روستانشينان جهان براي پيشرفت، راه مهاجرت به شهر را در پيش گرفته اند. برخي ديگراز روستانشينان كوشيده اند كه روستاي خود را تبديل به شهر كنند. اما تعدادي ديگر از جوامع روستانشين جهان، درحركتي نوآورانه، به جاي ترك موطن و فرهنگِ محلي، آبادي خود را به روستايي به مراتب پيشرفته تر از شهرهايامروز جهان بدل كرده اند. اين روستاها با نام هايي چون دهكده سالم يا روستاي نوظهور شناخته مي شوند. اين راهنمابه توصيف جنبه هاي مختلف توسعه محلي، يعني اقتصاد، جامعه، فرهنگ، محيط زيست و منابع طبيعي، و نيز معرفيفناوري هاي مناسب و مهارت هاي لازم جهت پيشبرد اين شيوة موفقيت آميز از توسعه بومي مي پردازد. با بهره گيرياز اين اطلاعات مي توان اين تجارب موفق در رسيدن به خودكفايي و خود اتكايي را در هر روستاي جهان، با رعايتسازگاري با جغرافيا و فرهنگ بومي و با فكر و تلاش خود مردم، تكرار كرد. نمونه هايي از دهكده هاي سالم جهان درمعرفي شده است. اين راهنما براي استفادة دهياران، اعضاي شوراهاي « در خدمت اصلاح الگوي مصرف » سايتِاسلامي، مروجان كشاورزي، دانش آموختگان روستا و ديگر فعالان اقتصادي روستا در ايران به منظور تسهيل دستيابيبه اقتصاد مقاومتي در اين جوامع تدوين شده است. محتواي اين راهنما برگرفته از متون مفصل تري است كه از طريقهمين سايت قبلا در دسترس عموم قرار گرفته است. در نسخه اينترنتيِ اين راهنما، كليك كردن بر روي واژه هايرنگيِ زيرخط دار، خواننده را به متون مفصل تر راهنمايي مي كند. براي دستيابي به آن نسخه از آدرس زير استفادهنماييد:www.eabbassi.ir/guide_rural_intro.htm__________________________پژوهش دانشگاهيان و روايت سالمندانِ روستا هر دو حاكي است كه زماني، روستاهاي سنتي، جوامعي خودكفا وخوداتكا بودند. اما از دهة 1340 ، پس از اجراي قوانين اصلاحات ارضي در ايران و جهان، از اين توانمندي ها بهتدريج كاسته شد و اين جوامع كوچك از جميع جهات، يعني اقتصادي، زيست محيطي، اجتماعي و فرهنگي، وابسته وآسيب پذير شدند. بازگشت به گذشته امري ناشدني است و بازگشت به روستاي سنتي از بسياري جهات نامطلوب. امابا بهره گيري هوشمندانه از علم و فناوريِ روز و استفادة مناسب از ميراث فرهنگيِ دانش بوميِ هر منطقه مي توانخودكفايي و خوداتكاييِ پيشين را احيا كرد. دستيابي به روستاهاي آباد، مولد و مقاوم در كشور ما از دو لحاظ مطلوبو لازم است: دليل نخست، كه همان دليل پيدايشِ روستاهاي سالم در ديگر نقاط دنياست، ضرورتِ كاهشِ آسيبپذيري جوامع محلي در برابر پيامدهاي بحران هاي جهاني در اقتصاد و محيط زيست، مثل گراني مواد غذايي، ركوداقتصادي و تغييرات آب و هواييِ ناشي از انتشار گازهاي گلخانه اي مثل خشكسالي است. دليل دوم، كه ويژة كشورماست، لزوم دستيابي به اقتصاد مقاومتي در سطح محلي و ملي براي رويارويي با تحريم ها و تهديدهاي خارجي است .بررسي دقيق روستاهاي سالم قرن بيست و يكم نشان مي دهد كه با هم انديشي، همكاري و ايمان مي توان هر روستاي وابسته و آسيب پذير امروز را به روستايي خودكفا، خوداتكا و در عين حال پيشرفته بدل كرد. از اين رو، تجارب اينروستاهاي نوظهور داراي درس هاي نظري و عمليِ آموزنده اي براي علاقمندان به پيشرفتِ بوميِ روستاها در ايراناست.آسيب پذيري اقتصادي را مي توان در درجه اول به عدم ماندگاريِ نيروي جوان و كارآمد در روستا نسبت داد. سرمايهگذاري هاي داخلي و خارجي در صنايعِ بزرگ حومه شهرها، جوانان سالم، كاري و دانش آموخته را به خود جلب ميكند و از نيروي انسانيِ كارآمد و مولد در روستا مي كاهد. بعدِ ديگر اين آسيب پذيري، كاهش كميت و تنوع توليد درروستاها و اتكايِ فزايندة اهالي به وارداتِ مايحتاج خود از شهرهاي اطراف است كه مستمرا نقدينگيِ اين جوامع ر اخارج كرده و از توان اهالي براي سرمايه گذاري و كارآفريني محلي مي كاهد. در بخش اقتصادي اين راهنما خواهيدخواند كه چگونه در روستاهاي سالم قرن بيست و يكم از خروج نقدينگي از روستا جلوگيري مي شود و برايجويندگان كار و درآمد، به ويژه جوانان دانشگاه رفته، فرصت هاي شغلي مناسب به وجود مي آيد.آسيب پذيري روستاها البته به حوزه اقتصادي محدود نمي شود. خشكسالي در ايران و ديگر كشورهاي منطقه، توانايي ادامة توليد كشاورزي را تحت تاثير قرار داده است. علاوه بر اين، استفاده از فناوري هاي نامناسب و زيانبار، مثل حفرچاه هاي عميق و نيمه عميق، بسياري از قنوات و چشمه ها را نابود كرده و بر شدت پيامدهاي خشكسالي دركشاورزي افزوده است. يادآوري كنيم كه خشكسالي در ايران از جمله پيامدهاي پديده اي جهاني به نام تغييرات آب وهوايي است. اين پديده غير قابل پيش بيني است به صورتي كه در يك نقطه به كاهش شديد بارندگي منجر شده و درنقطه اي ديگر به شكلِ بارش هاي خارج از فصل و بيش از حد خودنمايي مي كند. اما به هر نحوي كه اين تغييرات درمحل بروز كند، توليدكنندگان منطقه، به لحاظ اتكايِ ماهويِ كشاورزي به پديده هايِ جويِ بهنگام و قابل پيش بيني ،بسيار آسيب پذير شده اند. دانشمندان، اين تغييرات وسيع آب و هوايي در سطح كرة زمين را به استفاده بيش از حد ازسوخت هاي فسيلي و انتشار گازهاي آلاينده، مثل دي اكسيد كربن، نسبت داده اند. در بخش فناوري هاي مناسب اينراهنما، خواهيد خواند كه چگونه روستاهاي قرن بيست و يكم با انتخاب فناوري هاي كم هزينه و مناسب ضمن كاستناز نياز به مصرف انرژي با كم آبي مقابله مي كنند.در روستاهاي سنتي، رسوماتِ ياريگري، يعني كمك متقابل در ميان زنان و مردان و خانواده ها، بسيار قوي بود. با ازهم پاشيدن نهادهاي اجتماعيِ مشاركت و تعاونِ سنتي، برزگرانِ خرده مالك با اتكاي بيشتر به منابع نقدي به كار وزندگي ادامه دادند. مثلا قبل از اصلاحات ارضي، برزگران، ملزوماتِ كشت، يعني زمين، آب، بذر، كود، شخم، نيرويانساني، امنيت، دانش و مديريت را به صورت مشاركتي تامين مي كردند و همگي از نتيجة كارِ گروهي خود بهره ميبردند. اما بعد از اصلاحات ارضي، تعامل بين برزگر و ديگران به سويِ نقدي شدنِ بيشتر سوق يافت. او حالا برايتامين بسياري از عوامل توليد مي بايستي نقداً مي پرداخت. اين روند با گذشت زمان شدت يافته است به طوري كهامروزه بسياري از كشاورزان، اخذ وام بانكي براي دستيابي به سرمايه لازم را امري كاملا عادي مي پندارند .بدينصورت، با گذشت زمان پرداخت بهره بانكي توسط روستاييان يكي از مجراهاي عمدة خروج نقدينگي از جوامع روستايي و از عوامل اصليِ تضعيف و آسيب پذيريِ بيشترِ اقتصادهاي محلي شده است. در بخش جامعة اين راهنماخواهيد خواند كه چگونه در روستاهاي قرن بيست و يكم، با احياي فرهنگ ياريگري و تقويت مهارت هاي ارتباطي ،روستانشينان به جاي اتكا به تسهيلاتِ بانكي براي توليد كشاورزي، ساخت مسكن و غيره، به ترويج همفكري وهمياري در ميان خود رو آورده اند تا با كمك يكديگر و كمترين هدررفت نقدينگي از روستا به حل مسايلِ گوناگونبپردازند.فرهنگِ اصيل، غني و جذاب، برخاسته از انديشه متعالي است و به نوبة خود كليه جوانب زندگي يك قوم را در بر ميگيرد: معماريِ بناهايي كه مردم در آنها كار و زندگي مي كنند، غذاهايي كه مي خورند، محصولاتي كه مي كارند ،ابزاري كه استفاده مي كنند، و فعاليت هايي كه از طريق آن به ورزش و پرورش جسم و روان مي پردازند. زمانيروستاهاي سنتي خاستگاه و مكانِ نگهداري و ذخيرة فرهنگ اصيل بومي بود. نكته ديگر اينكه فرهنگ هر سرزمين بهساكنان آن هويت و افتخار مي دهد. تاريخ نشان مي دهد كه نتيجه فقدان فرهنگ اصيل، از خود بيگانگي، تقليدكوركورانه و وابستگي است. لذا با توجه به تاثيرِ فراگير فرهنگ در جامعه، تقويتِ بستر فرهنگي از ملزوماتِ كليديعبور از روستاي آسيب پذير و رسيدن به روستاي خودكفا، مقاوم و پيشرفته است. از سويي ديگر، روستايي كه در آنبناها، لباس ها، و غذاها همان است كه در شهرها، مسلما چيزي براي جذب گردشگر و يا عرضه به فرهنگِ ملي كشورندارد. در بخش فرهنگي اين راهنما خواهيد خواند كه در روستاهايِ مقاومِ قرن بيست و يكم چگونه تعالي انديشه وچاره انديشيِ هنري در حل مسايل، بخشي از زندگي روزمره فرد فرد جامعه مي شود تا سرچشمه جوشان ذوق بشريدر محيط پاكيزه و مولد روستا به خلق زيبايي ها – يعني تناسب و هماهنگي – در جميع حوزه ها ادامه دهد.اقتصادبراي دركِ جزييات و اصطلاحات تخصصيِ علم اقتصاد حداقل چند سال مطالعه لازم است .اما كليات اقتصاد براي هر كس كه به نحوي با كار، پول و خريد سروكار داشته قابل دركسطل » است. براي تبيين يكي از كليات اين دانش براي عامه مردم، برخي اقتصاددانان از تمثيلِاستفاده مي كنند كه ريشة بسياري از ناتواني ها و آسيب پذيري هاي امروز جوامع ر ا « سوراخنمايان مي كند: به محيط اطراف خود نگاه كنيم. هر آنچه از محيطِ خارج از روستا برايمصرفِ اهالي وارد مي شود، به مثابه سوراخي است كه در بدنهسطلِ اقتصاد محلي ايجاد كنند. از اين مجرا نقدينگيِ روستا بهبيرون راه پيدا مي كند. با افزايش كالاها و خدماتِ وارداتي به يكجامعه، مقدار بيشتري از نقدينگي خارج مي گردد و طبعا به همانميزان نيز از توان روستا در دستيابي به سرمايه گذاري محلي ورسيدن به خوداتكايي و خودكفايي كاسته مي شود.با ورود كالاها و خدمات به روستا مقداري ازنقدينگي آن خارج مي شود. خروج نقدينگياز اقتصاد روستا، توانِ اهالي براي سرمايهگذاري محلي به منظور افزايش توليد، ايجاداشتغال و حل مسايل محلي را كاهش ميدهد... بيشتر بخوانيد واقعيت اين است كه امروزه در جهان در سطوح مختلف، رقابتِ اقتصاديِ گسترده اي وجود دارد: شركت هاي بزرگ چندمليتيِ دنيا مي كوشند تا، به اصطلاح، سطل ملت ها، به ويژه كشورهاي در حال توسعه، را سوراخ كنند. به همانسياق شهرها تلاش مي كنند سطل روستاها را سوراخ كنند. بخش صنعت نيز سطلِ كشاورزي را هدف قرار داده وروستا را عرصة مستعدي براي بهره برداري و كسبِ ثروت يافته است. براي پيشگيري از لطمه اقتصادي، ساكنان هرجامعه مي بايد با هوشياري، از افزايش تعداد سوراخ هاي سطل خود جلوگيري كنند و با جذب منابع (از جملهنقدينگي، نيروي انساني و دانش و تجربه) از ديگر جوامع، به تقويت اقتصاد خود همت گمارند. بخشي از اينهوشياري در گرو كسب تواناييِ افراد، به ويژه رهبران، مديران و تسهيلگران محلي، در تميز دادن بين واقعيت وتبليغات در عرصه مصرف است. امروزه مصرف بعضي از كالاها، مثل انواع كالاهاي تجملي و غير ضرور، به عنوانمعياري از ترقي و پيشرفت جلوه داده مي شود در صورتي كه اين كالاهاي فريبنده، بدون اينكه فايده خاصي برايجامعه داشته باشد، بر مجاري هدررفت نقدينگي و ديگر منابع از روستا به نفع صنايع مي افزايد.روستاهاي سالم قرن بيست و يكم در اقصي نقاط دنيا توانسته اند با نوآوري هايي چون نمونه هاي زير، ضمن كاستناز هدررفت نقدينگي از جامعه، به رونق اقتصادي روستاي خود بيفزايند و از درآمد و آسايش بيشتري برخوردار شوند .بي شك در اين مسير، كار و تلاش پيگير لازمه رونق اقتصادي است، اما دو تغيير در بينش نيز رهگشاست: 1) روستايكي از مستعدترين زمينه هاي سرمايه گذاري براي اهالي و مهاجران همان روستاست و 2) دانش آموختگان يك روستا ،در هر رشته اي كه تحصيل كرده باشند، مستعدترين بستر جهت اشغالزايي براي خود و ديگران را در روستاي خودخواهند يافت. تسهيلگرانِ روستاهاي سالم اين دو پيام را به دانش آموختگان و مهاجران روستاي خود در هر كجاي دنياكه زندگي مي كنند مي رسانند و آنان را به مشاركت دعوت مي كنند.خانه سازي ارزان و ايمنساخت و ساز بخش عمده اي از اقتصاد هر جامعه است. روستاهاي سالم با احيايمعماري بومي منطقه خود قادر شده اند كه براي ساختن مسكنِ با دوام، ايمن وارزان از مصالح مناسب و ارزانقيمتِ بومي استفاده كنند. پيشرفت هاي علمي دراين حوزه نشان مي دهد كه براي ساخت و سازِ مقاوم واقعا نيازي به سيمان وانواع آهن آلات سنگين و پرهزينه ساختماني نيست. كما اينكه مقاوم ترين ،ارزانترين و از نظر فرهنگي مناسب ترين بنايِ ممكن براي بسياري از روستاهايامروز ايران و ديگر كشورهاي منطقه به دست معمار ايراني مهندس نادر خليليبدون بكارگيري پرهزينة مصالح صنعتي مثل سيمان، آجر و آهن آلات سنگينطراحي شده است. مصالح مورد نياز براي ساخت اين بناي زيبا و كم مصرف ،عمدتا خاك است. از نظر ايمني در برابر زلزله، اين بنا مورد تاييد مقرراتِ ملياين بنا كه عمدتا با خاك ساخته شدهبه لحاظ طراحي هوشمندانة آن، ازسوي كارشناسانِ ساخت و ساز، مقاومبه زلزله تشخيص داده شده است. اينبنا همچنين مصداقي از بهره گيري ازدانش بومي براي پيشرفت و حلمسايل امروزِ توسعه است. بيشتربخوانيد ساختمان در كشور آمريكا كه از سخت گيرترين مراجع نوع خود در دنياست قرار گرفته است. به لحاظ طراحي ومصالح، ساكنان اين نوع بنا نياز بالايي به انرژي براي سرمايش و گرمايش فضاهاي داخلي در فصول مختلف سالندارند. با استفاده از راهنماي ساخت اين بنا، زوج هاي جوان، با همكاري همسايگان و خويشاوندان و بدون نياز به وامازدواج و غيره، مي توانند خانه خود را با دست خود بسازند.كشاورزيدر دهكده هاي سالم جهان، كشاورزي ارگانيك كاملا جايگزينِ كشاورزي شيمياييشده است. يعني اين جوامع در كاشت و داشتِ محصولات كشاورزي از كود وسموم شيمياييِ گرانقيمت به كلي بي نيازند. اما لازمه موفقيت در توليد محصولاتارگانيك كاشت بذر بومي است. تصور عامه مردم و صاحبنظران، مبني بر برتريبذرهاي اصلاح شده و تجاري، ريشه در ابهامي دارد كه از مقايسه بازده زراعي ايندو نوع بذر به وجود آمده است. در مطالعاتِ پشتيبانِ نهاد فرامليتي كشاورزيشيميايي، كارآيي بذرها را از روي بازده زراعي (ميزان برداشت در واحد سطح) آنهامي سنجند. اما با توجه به اينكه بازده بذرهاي اصلاح شده را مي توان با افزودنمقدار كود شيمياييِ مصرفي افزايش داد، بازده زراعي نمي تواند دقيقي براي مقايسهاين دو نوع بذر باشد. در اين مطالعات معمولا از مقايسه بازده اقتصادي دو نوع بذرنشاني ديده نمي شود، چون مقايسه هزينه ها بين كشتِ شيميايي (شامل هزينه بذر ،كود شيميايي، سموم دفع آفات و آب بيشتري كه اين نوع كشت مي طلبد) و كشتغير شيميايي (كه از كليه اين هزينه ها بي نياز است)، برتريِ اقتصادي كشت غيرشيميايي را به طور انكارناپذيري نمايان مي كند.مطالعه قياسيِ بازدهِ اقتصادي بذرهاي بومي و بذرهاي اصلاح شده را مي توان در هرروستايي و در هر مقياسي انجام داد تا واقعيتِ اطلاعاتي كه در بند پيش آمد برايكشاورزانِ جوان در عمل روشن شود. كما اينكه در سال 1379 ، با همكاري ايستگاهتحقيقاتي دانش بومي و چندي از كشاورزان روستاي خورهه، شهرستان محلات، استان مركزي، كشتِ قياسي دو نوعگندم انجام شد. اين كشتِ آزمايشي به روشني نشان داد كه باور حاكم در مورد برتري بذرهاي اصلاح شده از نظراقتصادي درست نيست و براي بازگشت به خوداتكايي و خودكفايي، احيا و تكثير بذرهاي اصيل مطلقا ضروري است .در روستاهاي سالم دنيا، كشاورزان، بذرهاي بومي منطقه را با جديت گردآوري مي كنند و بدينوسيله از نياز به كودشيميايي وسموم دفع آفات و هزينه هاي مرتبط با كشاورزي شيميايي رهايي مي يابند. برخي از دولت ها نيز، به منظورتضمين آينده امنيت غذايي در كشورشان، مشاركت در اين امر را از جمله وظايف و مسئوليت هاي خود قرار داده اند .موفقيتِ كشاورزان هندي در بيش از« تاميل نادو » 100 روستا در استانِبسياري از دانشگاهيان آن كشور ر ابه پژوهش بيشتر در مورد استعدادبذرهاي بومي در بالا بردن بازدهاقتصاديِ كشاورزي تشويق كردهاست. كشاورزان جوان در تاميل نادوكه از قبل با توان توليديِ بذرهاياصيل منطقة خود آشنايي نداشتند ،پيش از احيا و كشتِ مجدد اينگونهبذرها، به كشتِ قياسي آنها به منظورمقايسه با نمونه هاي اصلاح شدهپرداختند. بيشتر بخوانيد عاملِ ديگرِ وابستگي و آسيب پذيريِ اقتصادِ روستا، ترويجِ كشتِ تك محصولي است. كشت يك يا چند محصول انگشت شمار، تنوعِ كشت در روستا را نابود و نتيجتا روستا را براي رفع نيازمندي هايِ خوراكيِ خود مجبور بهواردات محصولات بيشتري مي كند. از سوي ديگر، كِشتِ تك محصولي به ضرر فرد كشاورز نيز هست چون موجب كاهش توان چانه زنيِ او در زمان فروش محصول ميشود.كشاورزي، به ويژه با بذرهاي بومي، پر بركت است و لذا پس از تامين نيازهاي محلي ،مازاد توليد را مي توان به منظور جذب نقدينگي بيشتر به خارج از روستا صادر كرد .محصولاتي كه در روستاهاي قرن بيست و يكم بدون نهاده هاي شيميايي توليد مي شودبه شمار مي رود كه در مقايسه با محصولات كشاورزي شيميايي داراي « محصولات سالم »كيفيت بسيار بالاتري است. عطر و طمع اين محصولات كاملا متفاوت است و لذا مشتريانخاص خود را دارد. بازاريابي براي محصولاتِ با كيفيت روستاهاي سالم زمينة مستعدديگري براي ايجاد شغل و درآمد بيشتر در روستاهاي قرن بيست و يكم به وجود آوردهاست: آندسته از روستاهاي سالم كه در نزديكي شهرهاي بزرگ واقع اند از طريق ايجادتعاوني هاي كشت و مصرف و بازارهاي روز، مازاد توليد خود را به مشتريان شهرنشين ميفروشند. از سوي ديگر، باغداران و دامداراني كه با شهرهاي بزرگ فاصله بيشتري دارند، مشاركت در احداث يكفروشگاه در مراكز شهرستان يا استان با هدف عرضة گروهيِ محصولات با كيفيتِ روستاي خود را راهكاري بسيارمؤثر يافته اند. تعداد رو به رشدي از اين نوع فروشگاه ها هم اكنون در نقاط مختلف كشور ما نيز با نتايج اميدواركنندهاي افتتاح شده است. كليد موفقيت در اين روش هاي توليد-به -مصرفِ مستقيم، حفظ تنوع توليد و رعايت مستمر اصول كشاورزي ارگانيك براي بالا نگه داشتن كيفيت محصولات و رضايت مشتريان است.گاه فعاليت هاي اقتصاديِ روستاهاي سالم به حدي رونق مي يابد كه جمعيت بيشتري به خود روستا جلب مي شود ولذا نيازي به هزينه كردِ فوق العاده براي بازاريابي و حملِ محصولات به خارج از روستا نيست. بيشترين جمعيت ر افعاليت هاي خدماتي، مثل نمونه هاي زير، به روستاها جلب مي كند. كاركنان و بهره برداران اين خدمات، برخلافجمعيتِ گردشگر، عموما ساكنين دائم روستا مي شوند.خدماتارائه خدمات به عنوان يك فعاليت اقتصادي و درآمدزا معمولا محيط هايشهري را در ذهن تداعي مي كند. اما روستاهاي سالم قرن بيست و يكم باجلب مشاركت دانش آموختگان خود توانسته اند خدماتي نوظهور بنيانگذاريكشتِ قياسي انواع بذر، مشابه باآنچه براي دو نوع بذر گندم درروستاي خورهه به آزمايش رسيد ،براي تماميِ محصولات زراعي درديگر روستاهاي كشور قابل تكراراست. بيشتر بخوانيددهكده سالم فيندهورن، واقع در كشور اسكاتلند، درسال 1989 با نصب يك دستگاه توربين بادي اقدام بهتامين بخشي از برق مورد نياز اهالي كرد. امروز اينروستا با 4 توربين بادي از خريداري برق بي نيازاست. علاوه بر اين، 50 درصد برق توليديِ فيندهورنبه شبكه سراسري فروخته مي شود. بيشتر بخوانيد .........فناوري هاي مناسب: براي سلامتيِ محيط و رونق اقتصاديبا توجه به پيشرفت هاي چشمگيرِ دهه هاي اخير در علم و فناوري، خلقِ فناوري هاي پيچيده و نيرومند، چالشِ چندانيمحسوب نمي شود. اما با توجه به گراني حامل هاي انرژي مثل برق، گاز و انواع مشتقات نفتي، و نيز گسترشِ آلودگيهاي ناشي از احتراق سوخت هاي فسيلي در جو، چالشِ واقعيِ مخترعين و مصرف كنندگانِ امروز، خلق و استفاده ازنوعي فناوريِ هوشمندانه است. اين نوع فناوري مي بايد ضمن انجام كارِ مورد نظر، استفاده از انرژي، هزينه هايمي گويند. اهميت « فناوري مناسب » ، مرتبط با آن، و انتشار گازهاي آلاينده را به حداقل برساند. به اين نوع تكنولوژيبه جوامعي اختصاص دارد كه صرفنظر از ماهيت روستايي ، « پيشرفته » اين موضوع به حدي است كه امروزه واژةشهري، اروپايي يا آسيايي آنها، از فناوري هايي استفاده مي كنند كه بيشترين سازگاري با اين دو محدوديت حياتيعصر حاضر را داراست. در اينجا به معرفي چهار نمونه از فناوري ها و رويكردهاي مناسبِ روز مي پردازيم.دوچرخهاستفاده از دوچرخه داراي فوايد آشكاري است: سوخت نمي خواهد، جاي زياديبراي پارك و نگهداري نمي طلبد، سبك است و با كمك يك دنباله بندِ مناسب ،قادر است چند برابر وزن خود بار جابجا كند. اما علاوه بر اين فوايد، روستاهايسالم قرن بيست و يكم استفاده هوشمندانة ديگري از اين وسيله نقليه كارآمد بهوجود آورده اند: كنترلِ ترافيك جمعيت گردشگر و كسب درآمد بيشتر.ورود روستاها به صنعت گردشگري داراي مزايايِ اقتصاديِ آشكاري بوده است. اماترافيك موتوري و زبالة گردشگران، اين جوامع كوچك را آسيب پذيرتر كردهاست. خيابان بنديِ آسفالته و عريض كه از طريق طرح هايي شبيه به طرح هادي بهبسياري از روستاهاي جهان راه يافته موجب گرديده كه خيل گردشگرانِ اتومبيلسوار هيچ محدوده اي را محترم نشناسند و به حريم مزارع، باغات و چشمه ها ونهرها وارد شوند و ندانسته از خود خسارات زيادي، از جمله محصول لگدمال شده، شاخه هايشكسته و زبالة فراوان، بر جاي بگذارند.لذا، در برخي از روستاهاي سالم، براي كاستن از آسيب پذيريِ محيط، از فناوريدوچرخه كمك گرفته اند. ايشان معابر عريض را بر ترافيك موتوريِ گردشگرانبسته و به جاي آن، مسيرهايِ دوچرخه، كه از ميان و كنار روستا و جاهاي ديدنيآن مي گذرد، احداث كرده اند. گردشگران، خودرو خود را در پاركينگ روستاپارك مي كنند و با استفاده از دوچرخه ها و دنباله بندهاي كرايه اي وسايل خود ر ادر « اورويل » در روستاي سالمِكشور هند، دوچرخه كرايه ايبراي استفاده اهالي وگردشگران مهياست. افزون براين، اهاليِ اين روستا كارگاههاي كوچكِ توليدِ انواع وسايلنقليه ركابي و برقي را پايهگذاري كرده اند. بيشتر بخوانيددر بسياري از شهرهاي دنيا ،دوچرخه به عنوان پيشرفته ترينوسيله حمل و نقل پذيرفته شدهاست چرا كه در مقايسه با ديگروسايل نقليه، با شرايط اقتصادي وزيست محيطي روزِ جهانسازگارتر است. بيشتر بخوانيدبه مكان هايي كه از قبل توسط اهالي براي اطراق يا پيك نيكِ ميهمانان مشخص شده حمل مي كنند. بدينصورت ايشانهمچنين تشويق مي شوند كه از دوچرخه براي گردش در روستا استفاده كنند. مسلما با بيرون نگه داشتن ترافيكموتوري از محيط، روستاييان و گردشگران هر دو از صفا و آرامش بيشتري برخوردار مي گردند. با ايجاد مسيرهايدوچرخه، خود اهالي نيز تشويق مي شوند كه به جاي راندن اتومبيل در روستا كه مستلزم مصرف سوخت است ازفناوريِ دوچرخه استفاده كنند كما اينكه اين فناوري در بسياري از شهرهاي بزرگ جهان نيز مورد قبول عموم مردمواقع شده است.تالاب مصنوعيسلامتي محيط و جامعه از معيارهاي مسلم پيشرفتاست. لذا ساكنان روستاهاي سالمِ قرن بيست و يكم بهاين جنبه از پيشرفت توجه ويژه اي داشته اند. در اينروستاها، آب به سه نوع تقسيم مي شود: آب پاكيزه ،آب خاكستري و آب سياه. آب پاكيزه شامل آبچشمه ها، قنوات، چاه ها و آب بارندگي هاست. آبخاكستري آبي است كه پس از استفادة انسان ها ازآب پاكيزه به وجود مي آيد، مثل آب حمام ،دستشويي، ظرفشويي و آبي كه پس از شستن ميوه جات و سبزيجات در آشپزخانه بر جاي مي ماند. خلاصه اينكه، هرآب كثيفي كه آلوده به مدفوع و ادرار انسان و دام نباشد، آب خاكستري است. آب سياه به آبي گفته مي شود كه حاويمدفوع و ادرار انسان و دام است.كليد موفقيت در استفاده بهينه و سالم از آب، رعايتِ دو چيز است: 1) جلوگيري از مخلوط شدن اين سه نوع آب باهم و 2) منع تماس انسان و دام با آب خاكستري و آب سياه قبل از تصفيه و تبديل آنها. فناوري مناسبي كه امروز قادراست اين دو اصل را رعايت كند شامل تركيبي سنجيده از فناوريِ استحصالِ آب باران، تالاب مصنوعي و مستراحخشك است. با استفاده همزمان از اين سه فناوري مي توان آب پاكيزة بارندگي را از آب خاكستري و آب سياه جد انگه داشت و آن را به مصرف زراعت، باغداري، باغچه كاري، و حتي شرب رساند. با بهره گيري از تالاب مصنوعيمي توان آب خاكستري را با سلامت كامل تصفيه كرد و آب خروجي كه عاري از مواد شيميايي و ناخالصي هاي ديگراست را به مصرف آبياري مزارع و باغ ها رساند. فناوري مستراح خشك نيز آب سياه را جداگانه، همراه با محتوياتآلوده و احتمالا بيماري زاي آن، دفع و به كودي ارزشمند تبديل مي كند. كليه اين فناوري ها از سوي سازمان هاي بينالمللي مرتبط، از جمله سازمان بهداشت جهاني براي استفاده در شهر و روستا مورد تاييد قرار گرفته است. منابع علميدر مورد تالاب مصنوعي، استحصال آب باران و مستراح خشك در صفحات جداگانه در اين سايت فراهم شده است .