تانگوی شیطان

تانگوی شیطانساعات گرگ و میش یک روز گرم تابستانی را به یاد می‌آورم. پردۀ پنجره کوچک اتاقم را گوشه‌ای جمع کرده بودم و انتظار بالا آمدن خورشید را می‌کشیدم. از سر شب، خواب با چشم‌هایم سَرِ جنگ داشت. پشت میز کارم نشسته بودم و وزن عقربه‌های ساعت را مثل یک گونی پر از شِن، روی شانه‌هایم حس می‌کردم. به سرم زد فیلمی را ببینم که خیلی وقت بود جرات دیدنش را نداشتم. فیلمی که عزم تماشایش کرده بودم، 7 ساعت و نیم زمان داشت.. از آن فیلم‌های فلسفی که هوش و حواس شش دُنگ می‎خواست. بلاخره با خودم قرار گذاشتم این فیلم 7 ساعته را در سه شب پشت هم، مثل یک سریال سه قسمتی ببینم. تماشای این فیلم از چند جهت برایم مهم شده بود؛ چرا که اول از همه دوستی سفارشش را کرده بود و قرار بود بعد از دیدن فیلم حتما باهم نقدش کنیم و حسابی لذت ببریم.. خلاصه که به احترام همان دوستی که حالا دیگر دست لطف و مهربانی‌اش را از سر سفره زندگی‌ام برداشته بود، لپتاپم را روشن کردم و فیلم را گذاشتم. این خاطره مربوط به سال‌ها پیش است. روزی که برای اولین بار فیلم فراموش نشدنی "تانگوی شیطان" را دیدم. تانگوی شیطان قبل از اینکه فیلمی شود به کارگردانی بلاتار، رمانی است به قلم نویسنده مجارستانی "لاسلو کراسناهورکایی" که در سال 1985 به عنوان اولین کتابش، آن را به چاپ رساند. کراسناهورکای درباره اولین تجربه های نویسندگی‌اش می‌گوید: همیشه با خودم می‌گفتم زندگی، جایی که من هستم نیست و جای دیگریست.. آن زمان یعنی دهه 60 تا 70 دو کتاب برای من حکم انجیل را داشتند: "قصر" اثر فرانتس کافکا و "زیر کوه آتشفشان" اثر مالکولم لاوریهیچوقت دلم نمی‌خواست نویسنده بزرگی شوم. در این فکر بودم که فقط یک کتاب چاپ کنم و بعد از آن به کارهای دیگری بپردازم. موسیقی از همه بیشتر در فکرم بود. راستش بیشتر از همه دلم می‌خواست با مردم فقیر و روستایی زندگی کنم. به نظرم زندگی واقعی همین بود. روستاهای زیادی عوض می‌کردم و با هر بدبختی که بود به کار و مردم هر روستا خو می‌گرفتم. در این مدت، هم می‌نوشتم و هم مدیر چند انجمن فرهنگی در روستاهای مختلف بودم. هرکاری می‌کردم تا فقط از فضای بورژوازی خانوده‌ام دور بمانم. از کارهای دیگری که در آن زمان انجام می‌دادم، پاسبانی شبانه از 300 گاو در آغل بود. برایم به شدت جذاب بود از این جهت که در آغل گاو تو متعلق به هیچ روستا و شهر و سرزمین کناری نیستی. برای چندین ماه پاسبان بودم و زندگی فقیرانه‌ام را با کتاب کوه آتشفشان در یک جیبم و داستایوسکی در جیب دیگرم می‌گذراندم. در آن زمان سیستم کمونیستی شدیدی در کشور حاکم بود و ما دو پاسپورت داشتیم؛ یکی قرمز که با آن فقط برای سفر به کشورهای سوسیالیستی مجاز بودیم و یکی آبی، که به معنای آزادی کامل بود. من فقط یک پاسپورت قرمز داشتم که آن را هم به سبب بعضی نوشته‌هایم که پلیس به نظرش سیاسی می‌آمد، توقیف کردند و من تا سال‌ها پاسپورتی نداشتم. در واقع من هیچگاه موضع سیاسی مشخصی به خود نمی‌گرفتم. من فقط مردی بودم که در روستاهای کوچک زندگی می‌گذراند و در این میان اولین کتابم یعنی تانگوی شیطان را می‌نوشتم.. به گمانم نویسنده‌ها قادر نیستند چیزی بنویسند یا به عبارتی خلق کنند؛ مگر اینکه نوشته‌های خود را به معنای واقعی زندگی کرده باشند. وقتی مصاحبه کراسناهورکايي را می‌خواندم، مدام به این فکر می‌کردم که تک تک ماجراهای تانگوی شیطان را از زبان مردی شنیده‌ام که این صحنه‌ها را روزها و ساعت‌ها در برابر چشمانش گذرانده و برایش حکم تک تک دقیقه‌های زندگی‌اش را دارد. فیلم از روی رمان کراسناهورکایی به کارگردانی بلاتار ساخته می‌شود. خیلی‌ها زمان 7 ساعت و نیمه فیلم برایشان طاقت فرساست و البته ناگفته نماند که قصد نویسنده و کارگردان دقیقا همین است که زخم فراموش نشدنی و طاقت فرسای تانگوی شیطان را در روحتان برای همیشه به جای بگذارند. فکرش را بکنید با فیلمی طرف هستید که گاهاً شما را در یک قاب بندی سیاه و سفید بی‌نظیر 20 دقیقه‌ای، فقط و فقط با بارش بی‌وقفۀ باران، بر زمینی خاکی یکی از همین روستاها رها می‌کند و ماجرای روزهای ورشکستگی و فقر مردم این روستا را با موسیقی زیبای میهای ویگ در برابر چشم‌هایمان، بی‌رحمانه به تصویر می‌کشد.فیلم مملو است از سکانس‌هایی طولانی و صدای رنج آور عقربه‌های ساعت که تا روزها به سختی از ذهنتان بیرون خواهد رفت. مردمانی که ساعت‌ها نا‌امیدانه، در کافه‌ای تنها به تماشای باران بر زمین بایرشان نشسته‌اند. مرد شیادی که دم از تغییر و خودباوری می زند و مردمِ روستا کورکورانه، چشم و امیدشان را برای نجات و رهایی از وضع اسفناک خود به او بسته‌اند و دختر بچه‌ای که سکه‌هایش را در زمین می‌کارد تا پول هایش بیشتر شود و در بارش بی‌رحمانه بارانِ شبانه، با نگاهی معصومانه از پشت پنجره کوچک کافه، به رقص تانگوی آدم‌های روستایی خیره مانده است..(این مقاله را بعدها ادامه خواهم داد)