چالش‌های بیمه الکترونیکی

بیمه الکترونیکی یکی از پدیده‌های مهم حاصل از به کارگیری فنّاوری اطلاعات و ارتباطات و همچنین مدیریت اطلاعات است که باعث تحوّلی عمیق در نحوه فروش بیمه و دریافت خسارت شده است. به طوری که سطح ارتباط با بیمه‌گذار را افزایش داده و از سوی دیگر دامنه خرید و فروش مجازی بعضی از انواع بیمه نامه‌ها را وسیع‌تر کرده است.مفهوم بیمه الکترونیکی در معنای عام به کاربرد اینترنت و فنّاوری اطلاعات در تولید و توزیع خدمات بیمه ای اطلاق می‌شود و در معنای خاص می‌توان آن را به عنوان تأمین یک پوشش بیمه‌ای از طریق بیمه نامه‌ای دانست که به صورت برخط [1] درخواست، پیشنهاد، مذاکره و قرارداد آن منعقد می‌شود و در یک نگاه کلی بیمه الکترونیکی به فراهم ساختن امکان دسترسی مشتریان به خدمات بیمه‌ای با استفاده از واسطه‌های ایمن و بدون حضور فیزیکی اطلاق می‌شود. [2] بنابر تعریف دیگر، بیمه الکترونیکی به ارائه و مبادله محصولات و خدمات بیمه ای با بهای اندک از طریق کانال‌های الکترونیکی گفته می­‌شود. لازم به ذکر است امنیّت و اعتماد و رعایت حریم شخصی افراد یکی از ضروری ترین اصول صنعت بیمه الکترونیکی است و بدون ایجاد امنیّت و اعتماد برای مردم، شرکت‌های بیمه نمی‌توانند به اهداف خود دست یابند.[3] مردم باید به امنیت انتقال، پردازش و ذخیره سازی اطلاعات از طریق شبکه اعتماد داشته باشند. بنابراین، هر طرح بیمه الکترونیکی نیازمند تدوین یک چارچوب حقوقی در زمینه حفاظت از حریم خصوصی افراد، تعقیب جرایم رایانه ای، ایجاد و تقویت مراجع سنجش اعتبار و سندیت و قانونی کردن امضاهای الکترونیکی است.[4]در سال 1997 فقط درصد کوچکی از 2129 بیلیون دلار حق بیمه جمع آوری شده در سطح جهان به معاملات انجام گرفته از طریق اینترنت ارتباط داشت، با وجود این همانند دیگر خدمات مالی، بیمه الکترونیکی نیز در تعاقب تجارت الکترونیکی به خصوص در آمریکای شمالی و اروپای غربی روز به روز گسترش پیدا کرد.[5]اما صنعت بیمه در راستای الکترونیکی شدن با چالش‌های متعددی روبروست که به اهمّ آنها می‌­پردازیم:1- مورد استقبال واقع نشدن تجارت الکترونیکی به دلیل فقدان امکانات بیمه‌ای اطمینان بخش به طور الکترونیکی:در تجارت الکترونیکی سه جنبه وجود دارد که عبارتند از: اعتماد به رسانه، اعتماد متقابل میان طرفین معامله و اعتماد به نفس. نقش و اهمیّت بیمه در هر سه نوع اعتماد و به ویژه اعتماد دوم کاملاً محسوس و مشهود است و عدم وجود بیمه باعث از بین رفتن اعتماد و نهایتاً منجر به نابودی هر نوع تجارتی خواهد شد.2- طولانی شدن فرآیند تجارت الکترونیکی:فقدان بیمه الکترونیکی باعث می­‌گردد که شرکت‌هایی که مایل به تجارت الکترونیکی می­‌باشند در زمینه تجارت مورد نظر خویش دچار ابهام و سردرگمی‌شده و به فرآیند بیمه سنتی روی آورند و از آنجایی که بیمه سنتی از سرعت، توان و آگاهی لازم برای تسهیل تجارت الکترونیکی برخوردار نیست طبیعتاً فرایند تجارت الکترونیکی دچار وقفه گردیده از حد معمول طولانی‌­تر می­‌شود.3- امکان نیافتن تأمین کنندگان به ارائه محصولات مختلف از طریق تجارت الکترونیکی:تنوع محصولات نیازمند تنوع پوشش‌های بیمه ای است و تجارت الکترونیکی برای دربرگرفتن محصولات مختلف نیازمند پوشش‌های گسترده الکترونیکی است که فقدان تمام یا بخشی از این پوشش‌ها تأمین کنندگان را در ارائه محصولات مختلف از طریق تجارت الکترونیکی ناکام می­گذارد.4- مختل شدن مدیریت ریسک شرکت‌هایی که مایل به تجارت الکترونیکی می­باشند.مدیران ریسک در شرکت‌های مختلف برای پیشبرد فعالیت‌ها نیازمندند تا شمایی از ریسک‌های مختلف و بیمه­های مرتبط را ترسیم نمایند. ورود شرکت‌ها به عرصه تجارت الکترونیکی ریسک‌های جدیدی را به وجود می­آورد و فقدان بیمه الکترونیکی برنامه ریزی و مدیریت ریسک‌ها را با اختلال مواجه می­‌سازد.شایان توجه است در کنار این چالش ها، صنعت بیمه الکترونیکی مزایایی نیز در بردارد که اغلب آن‌ها در راستای حمایت بهتر از حقوق مصرف کننده می­باشد که در یادداشت های بعد به آن می پردازیم.این یادداشت پیشتر با عنوان ضابطه‌های بیمه الکترونیکی در روزنامۀ شهروند مورخ 21 شهریور 1396 به چاپ رسیده است. [1]- Online[2]- حسن زاده، علیرضا؛ الهی، شعبان، نقش بیمه الکترونیک در تسهیل صادرات، فصلنامه صنعت بیمه، ش3، پائیز 1385، شماره مسلسل 83.[3]- عبداللهی وب سایت شرکت بیمه Web master@iranisurance.ir، به تاریخ 14/06/1393[4]- بی نام، بیمه الکترونیک راه حل نظام اداری سنتی، ترجمه مسعود رضا طاهری، نمامتن کتابخانه ملی.[5]- United Nations Conference on Trade and Development: Bulding Conference,Electronic Commerce and Development,UNCTAD,2000.