واژگانِ مقدس و فضای شهری: دو تپه و یک دُبُر

این نوشتار به بد سلیقگی مدیران جمهوری اسلامی در نام‌گذاری مکان‌های طبیعی و انسانی می‌پردازد. البته اتفاقی که افتاده بسیار بیشتر از بد یا کژ سلیقگی بوده و در نظر شهروندان با عبارتِ "به غائط کشیده شدنِ شهر و شرع توسط نخبگان نظام حاکم" توصیف می‌گردد. با این حال هر گره و مشکلی قابل حل است اگر ابتدائا زیر فرش نزنیم و به دقت تحلیل و بیان نموده و نهایتا به درک مشترکی از وضعیت برسیم. نرمالیزه شدنِ مشکل همانا بخش عمده‌ای از مشکل است.موارد دم دستی از شاهکار در نام‌گذاری خیابان‌هابه یاد دارم که روزی دنبال خیابان معروف "شهابی" حوالی بلوار طالقانی می‌گشتم. هر چه گشتم پیدا نکردم تا بعدا فهمیدم تابلویی به نام خیابان شهابی در این شهر وجود ندارد. خیابانی را که دنبالش بودم یافتم اما روی تابلوی نصب شده نام شهیدی می‌درخشید که تمام جزئیات خاطره آن روز را به یاد دارم غیر از اسم آن شهید عزیز و گرامی! چنین مسئله‌ای درباره یک خیابان پایین‌تر از شهابی هم وجود دارد. خیابان "باغ سنگ" که حاضرم سوگند بخورم خود اعضای شورای شهر و مسئولین مربوطه هم به آن هرگز نگفته و نمی‌گویند "سی متری ولیعصر".وقتی وسط غرغرهای قشر شریف راننده تاکسی راجع به گرانی و هزینه کمرشکن زندگی و استهلاک ماشین و پوچ بودگی زیستن در ایران می‌پرسم "بابا اینا تو این وضعیت چیکار داشتن اسم فلان بلوار یا خیابونو بذارن شهید بهمانی؟ یه بنده خدا از شهر دیگه بیاد چطوری آدرسو پیدا کنه؟" با یک آه سرد و چند مثال جدید و قدیم از شاهکارهای نظام در نام‌گذاری و داستان‌هایی که سر آدرس‌دهی پیش آمده پاسخم را دریافت می‌کنم. اما یک مطلب مشترک در تمام پاسخ‌ها وجود دارد: اسم شهید گذاشتن دیگه. اسم امام زمان گذاشتن. مگه چیزی میشه گفت بهشون؟این وهن است نه حرمت گذاشتنیک حقیقت مگویی امروز وجود دارد (و فکر می‌کنم با بازداشت آن سرآشپز دیگر آنقدرها هم مگو نیست) این است که بخشی از جامعه به شهید سلیمانی بی‌احترامی می‌کند. شما پاسخ دهید که آیا اینترنشنال و بی‌بی‌سی عامل پیدایش چنین پدیده بی‌سابقه‌ای در جامعه ایران بودند (شهید همواره مورد احترام ایرانیان بوده و هست) یا حماقت نظام و ارزشی‌ها و حزب‌اللهی‌ها در تبلیغ بسیار زننده و چندش‌آور پس از شهادت ایشان؟ اینکه عکس و مجسمه و پوستر و کلیپ و سخنرانی و ترانه برای یک شخص در سطح گسترده تولید و نصب و منتشر کنید که در آن نه تنها کمترین خلاقیتی دیده نمی‌شود که در بسیاری از موارد (مانند آن مجسمه وایرال شده) ابزورد و مضحک جلوه می‌کند، نه تنها تبلیغ مثبتی برای آن شخص نیست که به کنسل شدن او می‌انجامد.مهلک‌ترین حمله، دفاع بد است. اینکه شهدای جنگ و تمام شهیدانی که خون پاکشان در راه میهن ریخته شد باید مورد عزت و یادآوری و احترام آحاد جامعه باشند محل شک و نزاع نیست. نزاع آنجاست که با سوءاستفاده از نام این عزیزان یا مفاهیم شرعی (مانند امام زمان) به نام‌هایی که در حافظه تاریخی شهر ثبت شده‌اند تجاوز می‌شود. بلوار کمربندی شرقی ساری هرگز در نزد شهروندان "ولیعصر" و "دفاع مقدس" نخواهد شد و آن تابلوی کذایی صرفا سند حماقت مسئولین نظام حاکم است.سران نظام بارها اذعان نمودند که این غربی‌های پدرسوخته در هر چیزی هیچ غلطی نتوانند بکنند، تبلیغات و جنگ نرم را خوب بلدند. آیا مثلا آمریکایی‌ها نام سربازان جان باخته جنگ ویتنام و جنگ دوم جهانی و جنگ عراق و... را روی خیابان‌های نیویورک قرار دادند یا اینکه بین صدتا فیلم ماروِل و دی‌سی و هالیوودی، دو تا فیلم تاریخی هم ساختند و پرچم "ارزش‌های آمریکایی" را اینگونه در جامعه بالا بردند؟ اصلا تا حالا روی گوگل مپ نقشه شهری نیویورک و نحوه نام‌گذاری خیابان‌های این شهر مهم جهانی را دیده‌اید؟ پیشنهاد می‌کنم همین الان این کار را بکنید.خریدن احترام برای شهید علی‌وردی با تغییر نام اکباتان به آرمانشهیدان وطن در هر کشوری و در هر دورانی از تاریخ مورد احترام و قدردانی و عزت مردمان آن سرزمین بوده‌اند و به ویژه این سرزمین اهورایی در زنده نگه داشتن یاد سرداران و سربازان دلیر و پاک و شریف خود، ید طولایی داشته و دارد. لذا لازم نیست این نوابغ نام هر کوی و برزن را به یک شهید اختصاص بدهند تا این امر اجابت شود. با این کار بیشتر انزجار ایجاد می‌کنند تا احترام.یک تئوری توطئه که این وسط طبق معمول مطرح می‌گردد این است که این نوابغ عمدتا نفوذی و صهیونیست و کارگزار انگلیس بوده و نه از روی حماقت بلکه از روی آگاهی و خیانت دست به چنین رفتارهایی می‌زنند. با احترام به عزیزانِ توطئه‌اندیش، به دو دلیل مخالفم: اولا اگر این گونه باشد واقعا تف سر بالاست و دوما نقش حماقت را هرگز دستکم نگیرید.سوء استفاده و ابزارانگاری مقدساتبه یاد دارم صبح روزی را که مادرم درب منزل را باز کرد و برگه‌ای مقوایی بزرگ دریافت کرد و درب را نیمه‌باز گذاشت. از من پرسید روی این چی نوشتند؟ دیدم به خط ثلث کوفی آیات کریمه "وان یکاد" را نوشتند و زیرش هم تبلیغ نامزدی فلانی برای انتخابات شورای شهر. به مادرم که سواد خواندن ندارد پاسخ دادم چیزی نیست یه شعره راجع به نامزد انتخابات. بندازش بیرون به درد نمی‌خوره.آن روز به چشم دیدم که چگونه هورمون‌های تنفر و انزجار و خشم و غضب در من فواره می‌زند وقتی شاهد سوءاستفاده از احساسات پاک مذهبی در جهت کثافت‌کاری‌های سیاسی هستم (تمام تسبیح آب‌کش‌های شورای شهر ساری به دلیل تخلفات مالی تحت بازداشت به سر می‌برند. بیش باد). دیدم که چه حس بدیست وقتی می‌بینی تو، خانواده یا هموطنت را گوش‌دراز تصور می‌کنند و با چراغ قرآن و شهدا به دزدی و راهزنی می‌آیند. نظام اگر در تصمیمات خود یک درصد هم به احساسات شهروندان و افکار عمومی اعتنا داشته باشد خیلی وقت‌ها کار به جای باریک نمی‌کشد.آبان 1401، علیرضا نادعلی سخنگوی شورای شهر تهران: «مطالبه گری زیادی برای تغییر نام شهرک اکباتان به نام متبرک شهید مدافع امنیت «آرمان علی وردی» وجود دارد و در این زمینه کمپین های زیادی تشکیل شده است. در کمیسیون نام گذاری شورای اسلامی شهر تهران حتما معبر و یا مکانی را به نام مبارک شهید «آرمان علی وردی» اختصاص خواهیم داد تا مطالبه شهروندان عزیز تهرانی پاسخ داده شود. شورای اسلامی شهر تهران در زمینه نام گذاری معابر و بوستان های شهر به نام مبارک شهدا فعال است...»راه حل چیست؟سد سلیمان تنگه، نام نامناسبی برای یک مکان توریستی‌ست؟ خب... نظرتان راجع به تغییر نام این مکان به "سد شهید رجایی" شنیدنی خواهد بود! تصور کنید توریست نروژی بیاید مازندران و از جاده کیاسر وارد دودانگه شود و چشمش به زیبایی سد شهید رجایی بیفتد. حتما -و نه فورا- می‌پرسد نام اینجا چیست؟ پاسخ می‌دهیم نامش نام دومین رئیس جمهور نظام حاکم است. احتمالا می‌گوید "ها چه جالب چرا به عقل خودمان نرسید که نام دومین نخست وزیر کشورمان جناب یورگن لولاند را بذاریم روی آبدره گیرانگرفیورد؟". شاید هم این آخرین فکری‌ست که می‌تواند به سر این توریست نروژی خطور کند. نمی‌دانم. شما کامنت کنید.من فکر می‌کنم با توجه به نزدیک بودن این سد مهم و بسیار زیبا و توریستی به روستای افراچال، و با توجه به خود ریشه نام افراچال در زبان محلی، منطقی و مناسب خواهد بود اگر نامش را بگذاریم "سد افراچال". همانطور که نام دریاچه الندان را از روستای الندان گرفتند. همچنین است دریاچه چورِت.به عنوان کسی که شجرنامه مکتوبم در قفسه‌ای محفوظ، سندیّت می‌کند به اینکه هفت جدم ایرانی و مازندرانی بوده‌اند و خودم بالای دو دهه در این شهر به معنای واقعی کلمه زیسته‌ام، انقدر حق آب و گِل دارم که در نام‌گذاری مکان‌های مهم شهرم (در حد و اندازه کوچکِ خودم) تاثیرگذار باشم. فکر می‌کنم سایر همشهری‌ها و هم‌میهنان نیز چنین حقی برای خود متصور باشند و این کاملا طبیعی‌ست.آنقدر دشوار نیست و آنقدر دور نیست روزی که کد ملّی را در قسمت ثبت‌نام اپلیکیشن متعلق به شهر و شهرستان خودمان وارد کنیم و سپس به لیستی از مکان‌های نیازمند تغییر نام بنگریم و با یک کلیک یا تاچ ساده به گزینه مناسب رای بدهیم و یا نامی جدید پیشنهاد کنیم. چنین چیزی از هر لحاظ قابل اجرا و پیاده‌سازی‌ست و از طرفی به شهروندان حس مشارکت در یک دموکراسی مستقیم می‌دهد و از طرفی دیگر به این نام‌آشوبی در فضای شهری پایان می‌دهد.سد سلیمان تنگه سابق و سد شهید رجایی کنونی و -امیدوارم- سد افراچال آینده :)