آیا واردات خودرو باعث ارزانی خودرو خواهد شد؟

خبر تصویب طرح ساماندهی صنعت خودرو ابهامات زیادی را در باب ارزان شدن قیمت خودرو در بازارهای داخلی به وجود آورده است. برخی از طرفداران این طرح پیامد آن را کاهش بیش از پنجاه درصدی قیمت خودرو در ایران دانسته‌اند و مخالفان انتظار تغییرات معناداری در قیمت‌ها را ندارند. در این راستا مهدی دادفر دبیر انجمن واردکنندگان خودرو به نقل از "اقتصادنگار" می‌گوید: « اجرایی شدن طرح آزادسازی خودرو می‌تواند منجر به تکان اساسی در بازار خودرو شده و به ضرر دلالان و سودجویانی است که محاسبات حاکی است خودروها را با دلار 60 تا 70 هزار تومانی به مشتریان می‌فروشند.» و در ادامه «حتی در صورت افزایش نرخ دلار تا کانال 30 هزار تومان نیز می‌توان انتظار داشت قیمت‌های فعلی بازار خودرو کاهشی بین 40 تا 80 درصد را تجربه کند.» باید دید با توجه به رشد فزآینده قیمت دلار در سال‌های اخیر و تغییر مولفه‌های کلان اقتصادی در بازار ایران، آیا واردات خودرو می‌تواند با پیش فرض‌های قبلی صورت پذیرد؟ به گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس قیمت پرداختی برای یک خودرو از پنج بخش مجزا تشکیل شده است.1) هزینه خرید خودرو 2) حقوق گمرکی و عوارض و مالیات مربوطه که در طرح جدید حداکثر 55 درصد ارزش خودرو می‌باشد که هر سال باید از آن 5 الی ده درصد کاسته شود تا به 20 درصد برسد 3) شماره‌گذاری خودرو که هزینه‌ای به میزان 14 درصد ارزش خودرو را شامل می‌شود 4) هزینه اسقاط خودروهای فرسوده که در حدود 16 درصد قیمت خودرو است و 5) سود شرکت نماینده رسمی که 17 درصد ارزش خودرو می‌باشد. مجموع بندهای پنجگانه بیان‌گر این است که حتی با کاهش بند دوم هزینه‌ها و فرض کردن میانگین 45 درصدی برای آن در طی 5 سال اول، هر خودروی خارجی برای اینکه در ایران تردد داشته باشد باید علاوه بر ارزش دلاری، با افزایش 92 درصدی قیمت به دست مصرف‌کننده برسد. برای مثال خودروی سواری سوناتا که مدل 2021 آن به قیمت حدود 27149 دلار به فروش می‌رسد _که پیش از محدودیت‌های ورود یکی از پرطرفدارترین خودروهای وارداتی بود_ با نرخ برابری ریال به دلار 26هزار تومانی و افزایش 92 درصدی هزینه‌های مازاد، با قیمت یک میلیارد و چهارصد میلیون تومان بدست مصرف کننده می‌رسد، که در عمل تفاوت بسیار معناداری با توان خرید اکثریت مصرف‌کننده‌های ایرانی خواهد داشت. به گفته متخصصین، با این وجود این طرح نقش موثری در کاهش قیمت خودروهای ساخت داخل نخواهد داشت و تنها در قیمت خودروهای خارجی موثر می‌باشد. کاهش در قیمت خودروهای خارجی از دید کارشناسان بی‌طرف چیزی در حدود 20 الی 30 درصد خواهد بود. امروز در بازار ایران مدل های سال 2017 میلادی با قیمت مدل‌های صفر قیمت‌گذاری می‌شوند، واردات خودرو خارجی می‌تواند این هزینه ناعادلانه که بخشی از جامعه ایران می‌پردازند را کاهش دهد. صورت وضعیت‌های مالی شرکت‌های خودروسازی نشان می‌دهد که خودروسازان در وضعیت سودآوری به سر نمی‌برند. برای مثال قیمت پایه‌ی رنو ساندرو مدل 2020 میلادی در حدود 12000 دلار می‌باشد که با افزایش هزینه‌های 92 درصدی به قیمت 550 میلیون تومان در بازار ایران به فروش خواهد رسید در حالی که رنو ساندرو در ایران با مدل‌های متعلق به چند سال قبل به همین قیمت به فروش می‌رسد. در شرایط رقابتی، خودروسازهای داخلی می‌توانند بدون افزایش کیفیت با اختلاف قیمت 20 الی 30 درصدی با مدل‌های خارجی در این کلاس‌های قیمتی رقابت کنند. از سوی دیگر برای بخش خصوصی ورود به کلاس خودروهای ارزان قیمت صرفه اقتصادی ندارد و سوابق آماری واردات خودرو در ایران نشان می‌دهد، تمایل وارد کنندگان به خودروهای با حجم موتور 2000 سی‌سی به بالا با توجه سود قابل توجه، بیشتر است. به گفته کارشناسان با اینکه آزادسازی واردات نمی‌تواند اختلاف قیمت بالای بین واردات خودروهای خارجی و داخلی را بپوشاند تا منجر به کاهش بیش از 20 الی 30 درصدی قیمت‌ها شود، اما قادر است برای افزایش درآمدهای دولت از دو سو موثر باشد. در بخش نخست باعث کسب درآمد از محل حقوق گمرکی و هزینه‌های مذکور می‌شود. این در حالی است که خودروسازهای داخلی یا دارای ضرر انباشته هستند یا حاشیه سود بسیار ناچیزی دارند. این موضوع علاوه بر اینکه هیچ درآمدی را شامل حال دولت نمی‌کنند بلکه با فشار به سیستم بانکی باری بر مشکلات دولت میافزایند . در بخش دوم این واردات سبب خواهد شد تا دلارهایی که به سبب فرار از برابرسازی با سامانه نیمایی به کشور وارد نمی‌شوند و خارج از مرزها می‌مانند، راهی برای ورود به کشور با نرخ دلار بازار آزاد پیدا کنند.فریبرز نعمتی@tammollaat