فیلترینگ همیار

شمارهٔ ۹۳ | نقد و بررسی روند انتخاب همیاران دانشجویان ورودی ۱۴۰۲ | سامان اسماعیلی همیار ورودی‌ها، طرح پشتیبان خوابگاهی‌ها و سرگروه اردوی ورودی‌ها از طرح‌های هرساله برای راهنمایی و استقبال از دانشجویان ورودی کارشناسی است. دانشجویان سال‌بالایی یکی‌دو ماه مانده به ورود دانشجویان نو ورود داوطلب می‌شوند و پس از پشت ‌سر گذاشتن سلسله‌مراتبی، انتخاب می‌شوند. امسال، طرح «همیار ورودی» سازوکار متفاوتی داشته که پیرو آن حواشی‌ای را به دنبال خود درست کرده‌است. تاریخچۀ دوساله در دو سال گذشته هم‌زمان با ورود دانشجویان ورودی، هر سه طرح به‌صورت موازی و گاهی منطبق، متناسب‌با شرایط هر سال پیش می‌رفت. سرگروه‌های اردوی ورودی در سال گذشته و در اردوی لواسان خرداد ۱۴۰۱ که اردوی ورودی‌های ۱۴۰۰ محسوب می‌شد، توسط کادر برگزاری اردو از بین همیارها دعوت شدند. برای ورودی‌های ۱۴۰۱ نیز چنین طرحی با کمی تفاوت در جریان بود. اردوی ورودی‌ها در پی اتفاقات و اعتراضات پاییز سال گذشته به تعویق افتاد و پس از جلسات معاونت با فعالین دانشجویی، تصمیم بر این شد که «سرگروه اردوی ورودی» از طرح «همیار ورودی» کاملاً جدا شود. انتخاب سرگروه اردو توسط معاونت فرهنگی رخ داد و همیاران نیز توسط معاونت دانشجویی دانشکده‌ها، نمایندۀ اساتید راهنمای ورودی‌های هر دانشکده، نمایندۀ معاونت فرهنگی و دبیران انجمن علمی بر حسب رشتۀ تحصیلی امتیازبندی و انتخاب شدند. متفاوت‌تر از قبل امسال معاونت فرهنگی سازوکار مشخص‌تری نسبت به سالیان قبل تدوین کرد و تلاش کرد طرح همیار را با طرح سرگروه اردوی ورودی مجدداً ادغام کند. این سازوکار سه‌ مرحله‌ داشت. مرحلۀ اول پس از ثبت‌نام دانشجویان کاندیدای همیاری، استعلام حراست دانشگاه بود و شرط دارابودن حداقل معدل میانگین ورودی برای کاندیداها در این مرحله نسبت به سالیان گذشته حذف شد. پس از فیلتر حراست، بخش قابل‌توجهی از افراد سربلند بیرون نیامدند. حراست کاندیداهایی (اغلب دختران) که حتی یک پیامک اهتمام به آیین‌نامه یا تذکر نقض مادۀ ۵۲ شیوه‌نامۀ انضباطی (کم‌حجابی) در گذشته داشته‌اند را رد صلاحیت کرد. علاوه بر این، پروندۀ برخی دانشجویان نیز بدون ارائۀ هیچ جواب مشخصی به آن‌ها توسط حراست بسته‌شد. درحالی‌که در سال‌های گذشته، دانشجویان فقط به دلیل داشتن حکم قطعی در کمیتۀ انضباطی رد صلاحیت می‌شدند و کسی خودسرانه دانشجویی را از همیاری منع نمی‌کرد. مرحلۀ دوم انتخاب کاندیداها توسط اساتید راهنمای ورودی‌ها با توجه ‌به شناخت قبلی و وضعیت آموزشی افراد بوده. دراِبتدا ظرفیتی برای تعداد همیاران هر دانشکده در نظر گرفته شد. به‌طور میانگین به هر هشت دانشجوی ورودی دانشکده، یک همیار هم‌جنسیت اختصاص پیدا کرد و اساتید می‌توانستند تا دو الی سه برابر ظرفیت خود از بین کاندیدای تأییدشده توسط حراست انتخاب کنند. شرط هم‌جنسیت‌بودن همیار و رد صلاحیت دختران در مرحلۀ اول، باعث شد تا در آخر کار اساتید ورودی با چالش کمبود دانشجوی همیار دختر مواجه شوند (به‌ازای تعداد حدودی ۴۵ دانشجوی ورودی دختر، دو همیار دختر در لیست اولیه بوده) و مجبور شوند افرادی را بدون شرط شرکت در اردوی ورودی به لیست خود اضافه کنند. در مرحلۀ سوم، کاندیدای انتخاب‌شده توسط اساتید دعوت به اردوی دوروزه در دانشگاه شدند. این اردو دارای کارگاه‌های مختلفی مربوط‌به مهارت‌های نرم مرتبط با همیاری به‌صورت اجباری با حضور مدعوهای برجسته داخل دانشگاه در پایان هفته برگزار شد. چندین مرتبه، چه در فضای مجازی چه در خود کارگاه‌های اردو توسط مسئولین معاونت فرهنگی، تأکید شد که غیبت‌کنندگان به‌هیچ‌وجه در لیست نهایی نخواهدبود. پس از شرکت در اردو و مصاحبه، لیست گزینش‌شده توسط معاونت فرهنگی دانشگاه به اساتید راهنمای ورودی‌ها تحویل داده‌شد. مشکلات و پیشنهادات جدا از عدم شفافیت و داوری‌های جزمی حراست، حذف شرط معدل برای همیاری از مهم‌ترین مشکلات و معایب سازوکار انتخاب همیاران ورودی‌های ۱۴۰۲ بوده‌است. ارتباط نزدیک همیاران و مشاوره‌های تحصیلی ایشان به دانشجویان نو ورود، ایجاب می‌کند که همیاران از نظر آموزشی دارای حداقل‌هایی باشند. شاید این حداقل‌های در مرحلۀ دوم توسط خود اساتید اعمال شده باشد؛ اما شیوۀ درست و معقول آن قراردادن این پیش‌نیازها در بدو ثبت‌نام کاندیداها است. در نحوۀ اطلاع‌رسانی، شیوۀ برگزاری و ذات اجباری‌بودن اردوی آموزشی برگزارشده برای کاندیداها نیز نقد وارد است. اطلاع‌رسانی اردو در اوایل هفته‌ای صورت گرفت که روز سه‌شنبۀ آن تعطیلی رسمی بوده و با برنامۀ شخصی برخی کاندیداها، در تعارض بود. اگر اطلاع‌رسانی اردو زودتر و کامل‌تر انجام می‌شد، احتمالاً فردی از شرکت در اردو به این دلایل جا نمی‌ماند. اجباری‌بودن اردو نیز باعث شد افرادی که سابقۀ همیاری در سالیان گذشته را دارا بوده‌اند و توانمند محسوب می‌شدند، به دلیل شرکت‌نکردن در اردو حذف شوند و اساتید ورودی‌ای که روی بودن این افراد در لیست نهایی خود حساب باز کرده بودند را با چالش روبه‌رو کنند. اگر کلیۀ پروسۀ گزینش افراد به‌صورت امتیازی طراحی می‌شد و شرکت‌کردن در اردو یکی از عامل‌های کسب امتیاز در نظر گرفته می‌شد، احتمالاً چنین مشکلاتی وجود نداشت. همچنین ترتیب مراحل گزینش را می‌توانستند با یک جابه‌جایی ساده و قرارگرفتن مرحلۀ «گزینش اساتید راهنمای ورودی» در انتها، بهبود بدهند تا شاهد مشکل رد صلاحیت تمام افراد انتخاب‌شده توسط یک استاد و اجبار ایشان به اضافه‌کردن ناگهانی افرادی بدون گذراندن تمامی سلسله‌مراتب به لیست نهایی نباشیم.