اینجا چراغی روشن است

سرکشی به مجتمع خدمات فناوری دانشگاهاگر هنوز دانشکده‌تان میزبان بیشتر کلاس‌هایتان نشده و سروکارتان زیاد به تالارها و ابن‌سینا می‌افتد، احتمالا هر وقت از در اصلی به سمت تالارها رفته باشید، در میانه‌های راه سوله‌های بزرگی که در شیشه‌ای دارند و رفت‌وآمد زیادی هر روز به آنها می‌شود، به چشم‌تان خورده است. اگر حس کنجکاوی بیشتری داشته باشید داخل رفته‌ و کلی اتاق با اسم‌های پرطمطراق می‌بینید. ما برای پاسخ به اینکه اینجا با چه هدفی فعالیت می‌کند و چه کسانی در آن رفت‌وآمد دارند، به سراغ دفتر برنامه مجتمع خدمات فناوری رفتیم تاکمی از حس کنجکاوی‌مان را ارضا کنیم.خودتان را معرفی می‌کنید؟میلاد شریعت هستم؛ ورودی 88 مواد شریف و در حال حاضر کارشناس ارشد برنامه دفاتر مراکز خدمات فناوری.درباره مجتمع خدمات فناوری کمی توضیح می‌دهید؟ اینجا قرار است چه کاری انجام بدهد؟ از لحاظ ساختار دانشگاه کجا قرار می‌گیرد؟مجتمع خدمات فناوری در اصل دفاتری را که در برنامه خدمات فناوری دانشگاه هستند، در خود جا داده است. این برنامه زیرمجموعه بخش ارتباط با صنعت معاونت پژوهشی دانشگاه هست و زمانی شکل گرفت که ارتباط با صنعت در دانشگاه به پختگی رسید. استادان و اعضای هیئت علمی در حوزه تخصصی خودشان نیاز داشتند برند شوند. آیین‌نامه ما به این شکل است که استادانی که در ارتباط با صنعت فعالیت بالایی داشتند و به‌نوعی در حوزه تخصصی‌شان آدم شناخته‌شده دانشگاه به حساب می‌آیند، برند دفتر یا مرکز خدمات فناوری را درخواست می‌دهند. تفاوت دفتر و مرکز خدمات فناوری به لحاظ ساختاری دانشگاه است، به طوری که مرکز یک سطح بالاتر از دفتر قرار می‌گیرد و طبق آیین‌نامه کسانی که وصولی بیشتری داشته‌ باشند، می‌توانند مرکز خدمات فناوری بگیرند. ما در حال حاضر حدود ۵۶ برند دفتر و مرکز خدمات فناوری با استادان داریم که بعضی‌هايشان در مجتمع مستقراند و بعضی به لحاظ فیزیکی در مجتمع مستقر نیستند و در دانشکده‌ها و آزمایشگاه‌هایشان حضور دارند و فعالیت می‌کنند. علاوه بر این یک‌سری واحد‌های ستادی در مجتمع مستقراند که به لحاظ فیزیکی با ما در ارتباط‌‌اند؛ مثل شتاب‌دهنده شریف، مرکز کارآفرینی، دفتر پتنت، آزمایشگاه مرکزی، دفتر فناورد و دفتر شرکای استراتژیک دانشگاه.چه افرادی می‌توانند دفتر یا مرکز خدمات فناوری بگیرند؟ گرفتن دفتر یا مرکز خدمات فناوری چه مزیت‌هایی برایشان دارد و دانشگاه چه حمایت‌هایی از آنها انجام می‌دهد؟ در مقابلش دانشگاه نفعی هم می‌برد؟هر استاد و عضو هیئت علمی دانشگاه می‌تواند قرارداد ارتباط با صنعت داشته باشد. این نوع قرارداد چون قرارداد پژوهشی محسوب می‌شود، مالیات کمتری (حدود ۵ درصد) دارد و بیمه و سایر موارد هم در آن کمتر است. دردسرهای شرکت‌داری را هم ندارد. به خاطر همین ماهیتش برای استادان به‌صرفه‌تر است که کارهایR&D و تحقیق و توسعه را این‌طور پیش ببرند تا اینکه خودشان مستقل از دانشگاه شرکت بزنند.علاوه بر این امکاناتی که به استاد داده می‌شود، فرد موردنظر در کنار عنوان استاد و عضو هیئت علمی دانشگاه شریف، برند مدیر دفتر خدمات فناوری را هم دارد. مهر و سربرگ دارد. شخصیت مستقل حقوقی ندارد اما ازنظر دانشگاه یک شخصیت رسمی شناخته می‌شود. پیگیری‌های حقوقی را دانشگاه انجام می‌دهد. دانشگاه از قراردادهای ارتباط با صنعت ۱۵ درصد سربار برمی‌دارد ولی از دفاتر اینجا ۱۳.۵درصد. در واقع آن یک‌ونیم درصد را برای توسعه مراکز خدمات فناوری یا وام‌ده ساله به این واحدهای فناور برمی‌دارد.هزینه اجاره این واحدها نسبت به واحدهای دیگر منطقه برای استادان ارزان‌تر است. این هم یک حالت حمایتی است که دانشگاه در نظر گرفته است. از طرف دیگر خدمات بازاریابی که دانشگاه انجام می‌دهد، بیشترش به این دفاتر برمی‌گردد. اگر درخواست از طرف صنعت به دانشگاه باشد، اول به دفاتر خودمان ارجاع می‌دهیم. بازدیدهایی که از دانشگاه و معاونت پژوهشی انجام می‌شود از این دفاتر نیز انجام می‌شود. به عبارتی هاب پژوهشی دانشگاه محسوب می‌شويم.حدودا چند نفر در مجتمع خدمات فناوری مشغول به فعالیت هستند؟حدود ۵۰۰ نفر که تقریبا نصف آن‌ها پاره‌وقت و نیمی از آنها هم تمام‌وقت هستند. البته این آمار به‌جز واحدهای ستادی است. حدود ۳۵۰ نفر از فعالین در دفاتر و مراکز خدمات فناوری دانشجو یا فارغ‌التحصیل شریف هستند و ۱۵۰ نفر هم غیرشریفی مشغول به کارند.استقبال استادان چطور بوده؟ تمایل به فعالیت در مجتمع خدمات فناوری در قالب دفاتر و مراکز خدمات فناوری دارند؟بله. قراردادهای ارتباط با صنعت در سیستم ارتقا استادان تأثیر دارد. ۸۹ عضو هیئت علمی در برنامه خدمات فناوری چه به لحاظ فیزیکی و چه به لحاظ برندی هستند.به طور تقریبی از پانصد و خرده‌ای عضو هیئت علمی دانشگاه، حدود صد و خرده‌ای از آنها در ارتباط با صنعت درگیر هستند و اکثرشان می‌خواهند در برنامه ما باشند. سالانه حدود پنجاه الی شصت درصد از قراردادهای دانشگاه با صنعت، چه به لحاظ تعداد و چه به لحاظ حجم وصولی در برنامه خدمات فناوری بسته می‌شوند. ما هم سعی می‌کنیم افراد قوی و صاحب برند را که می‌توانند پروژه‌ها را خوب انجام دهند و برای اسم و اعتبار دانشگاه هم خوب باشند جذب کنیم.علاوه بر این برنامه، درمورد استادان عضو هیئت علمی جوان که شرایط برند داشتن ندارند، به مدت يک سال دفتر و فرصت در اختیارشان قرار می‌دهیم که قرارداد بیاورند. نمونه‌های موفق و ناموفق داشتیم که یا تبدیل به برند می‌شوند یا دفتر را ترک می‌کنند و مدتی بعد دوباره اقدام می‌کنند. در واقع رأس تمام دفاتر خدمات فناوری یک عضو هیئت علمی دانشگاه است و تنها فضای دانشجویی مجتمع خدمات فناوری همان شتاب‌دهنده شریف است.برای توسعه این فضا دانشگاه برنامه‌ای دارد؟قرار است فاز ۳ با رویکرد فضای کارگاهی بالای دانشکده عمران ساخته شود، چون بعضی دفاتر در بعضی از مراحل نیاز به فضای کارگاهی دارند. همچنین قسمتی برای فضای اداری برای آن‌هایی که در صف انتظار هستند اختصاص یابد.درباره واحدهای ستادی مستقر در مجتمع خدمات فناوری کمی بیشتر توضیح می‌دهید؟ مرکز کارآفرینی، شتاب‌دهنده، دفتر مالکیت فکری، مجله فناورد، مرکز خدمات آزمایشگاهی؟دانشگاه در واقع یک زنجیره دانش تا ارزش دارد که واحدهای ستادی در این زنجیره قرار می‌گیرند. البته چند واحد هم خارج مجتمع مستقر هستندشروع این زنجیره با مرکز کارآفرینی هست. این مرکز ترویج فرهنگ کارآفرینی و آموزش مفاهیم کارآفرینی و استارت‌آپی را به عهده دارد. چون قاطبه جامعه با این مفاهیم آشنا هستند، دوره‌های آموزشی مرکز هم پیشرفته‌تر است. معمولا از دل مرکز کارآفرینی تیم‌های خوبی برای شتاب‌دهنده درمی‌آید.شتاب‌دهنده چند فضای کار اشتراکی در اختیار دارد که به‌صورت رایگان در اختیار تیم‌های استارت‌آپی پذیرش‌شده قرار می‌دهد. تا یک مدت معینی یک فضای کار اشتراکی و یک‌سری دیگر از خدمات در اختیار تیم‌های استارت‌آپی قرار می‌گیرد تا ایده و کسب‌وکارشان را توسعه بدهند و پیش ببرند. بعد از آن یا تیم شکست می‌خورد یا اگر کارش گرفت به‌صورت شرکت دانش‌بنیان درمی‌آید یا به‌طور خصوصی شرکت می‌زند که از شتاب‌دهنده خارج می‌شود. برای ورود به شتاب‌دهنده تیم‌ها اول طرح کسب‌و‌کاری‌شان را ارائه می‌دهند، بعد مصاحبه می‌شوند و اگر موردپذیرش قرار گرفتند، وارد شتاب‌دهنده می‌شوند. اینجا نیز دوره‌های آموزشی برای تیم‌ها ارائه می‌شود تا دانش و مهارت‌هایشان افزایش پیدا کند و همچنین در راستای جذب سرمایه‌گذار هم شتاب‌دهنده به تیم‌ها کمک می‌کند.شرکت‌هایی که از دل شتاب‌دهنده درمی‌آیند، وارد مرکز رشد می‌شوند که خارج از مجتمع هست. زنجیره به این شکل ادامه پیدا می‌کند که شرکت اول وارد مرکز رشد می‌شود و اگر گردش مالی آن بیشتر از یک حدی باشد و به بلوغ نسبی برسد، می‌تواند برای استقرار در پارک علم و فناوری دانشگاه درخواست بدهد.دفتر مالکیت فکری یکی دیگر از واحدهای ستادی‌ست که در مجتمع خدمات فناوری استقرار دارد و زیرمجموعه معاونت پژوهشی به حساب می‌آید. این دفتر علاوه بر اینکه طرح‌های دفتر پتنت (پتنت‌های داخلی و خارجی) را داوری می‌کند، به دانشجویان و استادان کمک می‌کند که طرح‌های خود را قبل از افشا ثبت کنند.مرکز خدمات آزمایشگاهی هم به‌نوعی تجمیع همه توانمندی‌های آزمایشگاهی کل دانشگاه است، هم به بیرون دانشگاه خدمات ارائه می‌دهد و هم به داخل دانشگاه.مجله فناورد نیز دیگر دفتر ستادی اینجاست که هرچند ماه یک‌بار و هر دفعه در یک حوزه دستاوردهای پژوهشی منتشر می‌شود.به نظرتان چقدر این مجتمع به فضای پژوهشی و فناوری دانشگاه کمک می‌کند؟با توجه به اینکه خودم در دوره لیسانس شریف بودم و فوق‌لیسانسم را در دانشگاه تهران گذراندم و به دانشگاه صنعتی امیرکبیر هم رفت‌وآمد دارم، می‌توانم بگویم اینجا اولین جایی است که مجموعه‌های مختلف را کنار هم جمع کرده است. ما تقریبا سالی صد بازدید داریم؛ از افراد داخلی و خارجی تا مقامات دولتی و مسئولان سایر دانشگاه‌ها. از طرفی زنجیره اینجا کامل است و دانشجو یا استاد می‌تواند برای آینده اقتصادی خود برنامه داشته باشد. دانشگاه‌های دیگر هم به این سمت رفته‌اند. البته پارک علم و فناوری دانشگاه تهران قدیمی‌تر است. به‌تازگی دانشگاه صنعتی اميرکبير نیز ساختمان فناوری راه انداخته است.اگر شرایط کشور خوب باشد، چون فقط سازمان‌های دولتی می‌توانند برای ارتباط با دانشگاه بودجه بگذارند، نفعش به دانشگاه هم می‌رسد؛ مخصوصا اینکه شریف تیم توسعه بازار شکل داده و به صورت فعال دارد بازاریابی می‌کند و پروژه‌های صنعتی و اقتصادی را به داخل دانشگاه می‌آورد، در ارتباط با صنعت درآینده هم می‌تواند موفق تر از بقیه دانشگاه‌ها باشد و دست بالاتر را داشته باشد، همان‌طور که الآن هم همین‌طور است و در کشور از این نظر رتبه اول را دارد.رویا احمدیان