باغچه های تو...

اصلاً همیشۀ خدا دوست داشتم از تو سؤالی بپرسم... نه این که تو پاسخ های خیلی منطقی و مستدلی هم بدهی!... نه!... شاید حقیقت آن بود که من مشتاق بودم فقط نظرِ تو را بدانم دربارۀ هر چیزی ... دربارۀ موسیقی... شعر... عشق... زندگی... مرگ...می خواستم آن شیوۀ استثنایی و غریبِ فکر کردن ات را کشف کنم... تا شاید کمی به آن نزدیک تر شوم... تا مگر بفهمم ات و با تو صمیمی تر باشم... مثلاً همان شب که مدّتی است باز به آن فکر می کنم... که یک دفعه آمده بودی به عیادت... در صورتی که فکر می کردم حتی نمی شناسی ام... چه رسد به این که نشانی ام را بدانی در تهِ آن بازارچه و آن کوچۀ بُن بست...بعد هم بی مقدمه آن همه لطف و صمیمیت از خودت نشان داده بودی...و در برابرِ پرسش ام که چرا این قدر خودت را به زحمت می اندازی، خیلی راحت و ساده فقط گفته بودی چون دوستت دارم...پرسیده بودم از تو با لحنی که به تمامِ قوا، می کوشیدم خیلی طعنه آمیز و کمی خشمناک برسد به نظرت!... و هیچ طعمِ گریه هم ندهد... و مزۀ شور و تلخِ آن اشک های غافلگیرکننده و رسواگرِ لعنتی را ... که داشتم با دستپاچگی و کفِ دست، تُندتُند پاک می کردمش از پشتِ دهان و چانه ام... «راستی؟!... بعد فی الواقع به چه علت؟!»و تو در حالی که توی جیب های بارانیِ فاخِرَت داشتی می گشتی دنبالِ چیزی... شاید مثلاً سویچِ اتومبیلت ... گفته بودی:«دوست داشتن که علت نمی خواهد...»و من باز گفته بودم...«پس چه می خواهد... دلیل؟!»و تو یک دفعه دست برداشته بودی از کاوشِ جیب هات... و صاف نگاه کرده بودی توی چشم هام...بعد انگاری که خیلی هم جدی... گفته بودی:«دوست داشتن و عشق، از آن جمله اموری است که نه علت می خواهد و نه دلیل... از این چیزها لازم ندارد...»بعدتر که توی آلاچیق ات، آن شفابخشیِ وحشتناک اتفاق افتاده بود و من بیچاره شده بودم... از آشنایی با جنونی که طعمِ دوستیِ معجزه آسا و نجات بخش و بی رحمانۀ تو، می توانست برایم به بار آورد ...خیلی خونسردانه فقط گفته بودی... «همه چیز بستگی به نقطه ی تعادل خودت دارد. بهرام!»نقطۀ تعادلِ من، درست همان نقطه ای بود که تو با آن کفش های مُتبَختِرِ شاهانه ات، رویش ایستاده بودی... این بود که مدام می چرخیدم توی آن منحنی هذلولی وارم و دور و نزدیک می شدم...می رفتم و بر می گشتم... من خلاصی نداشتم میکائیل!... خودت هم این را خوب می دانستی... درست همان وقت که برای دفعِ آن حمله یا ضعفِ ناگهانی قلبی... و همۀ آن مصیبت های جان فرسای روحم... مرا توی آلاچیقِ جادویی ات...فقط همان یک بار می بوسیدی...تا آن موقع، انگاری من بیشتر کنجکاو بودم و مشتاق معمایی که نمی دانستم...اما بعد دیگر تنها انگاری دیوانه بودم و پای در زنجیر...بعدها هی باران می آمد و هی ما زیرِ سقفِ آلاچیق حرف حرف حرف می زدیم... فقط حرف می زدیم...انگار هیچ اتّفاقِ عجیبی قبلاً نیفتاده باشد... آنقدر شگفت انگیز و مخوف...یعنی من مدام سؤالاتِ بیهوده می کردم و تو قصه های بی سرانجام می گفتی...می گفتی به باغبانی علاقه داری... و پرورشِ گل به تو این نکته را آموخته که هر شکفتنی زمانی دارد... می گفتی ولی هنوز نتوانسته ای چاره ای پیدا کنی برای مصیبتِ پژمردگی... خیام وار ادعا می کردی دَهر لاابالی است و غمخوارگی نمی کند با این همه مخلوقِ بینوایی که رنج می برند...دَهری بودی اصلاً تو میکائیل!... و یک تنه و گیلگمش وار، به نبردِ خدایان آمده بودی...می خواستی همان قدرها که بهره داشتی از نیروهای ایزدی، دردِ بندگان را کم کنی...به رقابتِ ایشان... به دشمنی حتی!...و البته که نمی توانستی!... هر چند من شک ندارم در تأثیر آن نیروی شفابخشِ شگرف که داشتی...چطور می شود شک کنم!... که خودم تجربه اش کردم با رگ و پی و استخوان ام...ولی آخر دردی را می گرفتی و دردی دیگر می دادی...خودت می دانستی چطور هر کسی که یک بار با تو و آن حضورِ اعجازآمیزت آشنا شود... خلاصی نخواهد داشت از دامی که تو برایش گسترده ای... همان هم بود که گناهِ آن همه دردی که بر سرِ اغلبِ اعضای انجمن و بر سرِ من آوردی، عاقبت به گردن ات افتاد...مسیحایی بی آیین که تو بودی...که بارِ این همه گناه را، صلیبِ شانه های مغرورِ خویش کردی...اصلاً چرا باز دارم این ها را برایت می نویسم... تو که نمی خوانی...آن موقع ها هم، اگر من مثلا چیزی می نوشتم، تو نمی خواندی... فقط می گفتی خیلی استعداد داری حتما به نوشتن ادامه بده...فقط همه چیزی را که لازم بود دربارۀ احوالاتم بدانی، سرِ صبر و حوصله که بودی، با چند لمحه از همان نگاه های تأمل آمیزِ ترسناک ات... می خواندی... و بعد خیلی عجیب می گفتی: «عجله نکن حریف!...خیلی چیزها توی این دنیا هست... هنوز خیلی چیزها... که بروی دنبالش...»اصلاً تقصیرِ تو بود... بله تقصیر خودت!... که من افتادم در آن ماجراهای عاشقانۀ خونبار و پلید و احمقانه!....نه فقط این که چون تو نبودی که هدایت ام کنی... نه!... علت اش آن بود که لج کرده بودم... می خواستم به تو و به خودم، نشان دهم که بلدم مثلِ خودت، از همۀ مزایای حیات برخورم؛ مردانه و انسانی!... مفتخر باشم و آزاد... مثل خودت!...که نبودم...من مثلِ تو نبودم میکائیل!... من غرق شدم... هم توی گردابِ بازی های عاشقانۀ غم بار... هم توی آن توفان های سیاسیِ بی معنی... هم سقوط کردم وسطِ قیامتِ یک عالمه تجربۀ عرفانی نمای بی سرانجامی، که خودت می دانی، جز جنونِ یأس، حاصلی نداشت... و بعدتَرَش هم شدم همین آدمِ مبتذلی که هستم... همین انسان نمای موهومِ خیالی...ولی آخر، تو فرق داشتی... تو که یک مرد و یک انسان نبودی فقط...با آن عنصرِ غالبِ پرومته وار یا همان طور که خودت گفتی لوسیفر مانندی که در تو بود... واقعاً یک طورهایی خدایی لعنتی و مطرود و مخلوع بودی انگاری که به مکافاتِ گناهی فرو افتاده باشد از سیاره ای در آن سوی ملکوت...و همان طور که من با تو لج می کردم... تو با خدایانِ خود، در جنگی نابرابر و محکوم به شکست، بر سرِ لجاجت افتاده بودی...آن روز هم بهار... آلاچیق و باران بود و تو...توی آن پیراهنِ نیمه آستینِ آبی و سفید، مثل تکّه ای از آسمان، نشسته بودی و داشتی لطیفه هایی دربارۀ ایزدان، از خودت می ساختی طبق معمول، که بخندانی ام...خیلی سخت بود که بخندم چون باز می دانستم فردا داری می روی اشتوتگارتِ نکبتی... و تا مدت ها هم باز نمی گردی...گفته بودی:«بهرام!... دقت کرده ای ... باران که می بارد، تو ساکت می شوی.»و من همین طوری و از سرِ مسخرگیِ پوچ، حتی شاید برای این که ادای تو را در آورم، گفته بودم:«صدای بارش، روی گلبرگ ها، مثل این است که فرشته ها دارند پر می ریزند... جایی که فرشته پر بریزد از پشۀ لاغری چه خیزد؟[1]...»شاید هم خواسته بودم جواب سربالایی داده باشم و گرنه علت سکوت ام بیشتر از باران_ مثل اغلب اوقات_ خودِ تو بودی... حواسم به باران نبود... می خواستم صدای تو را خوب بشنوم... و بدم می آمد از صوتِ بغض آلودۀ خودم...و تو گفته بودی:«راستی که شاعری بهرام!...فکر کنم در ملکوت هم به یک شاعر، مثلِ تو، نیاز هست... شاید اگر در آفرینشِ جهان، حداقلّ با یک شاعر مشورت می شد، اوضاع بهتر از این که هست، از کار در می آمد...»می فهمیدم که تو هم غمی داری که این طور حرف می زنی... هر وقت در این حد، شطحیات می بافتی، می دانستم که حالت خیلی خوب نیست... انگار تو هم مأیوس شده بودی از چیزی...ولی ترسیده بودم برایت... به خصوص که داشتی به سفر می رفتی...گفته بودم:«کفر نگو میکائیل!... خودت هم می دانی که خدا از هر شاعری ...یعنی منظورم این است که جهان اتفاقاً یک شعرِ خیلی زیبا است... زیباترین شعر... شعرِ خدا...»از زیر چشم، نگاهی مختصر به من انداخته و گفته بودی...«بله!... البته قسمتی اش شعر است... و قسمتی اش باقی چیز ها...»نمی خواستم با تو بحث کنم... حرف های دوستانه و امیدبخش دلم می خواست... مثلاً این که بشنوم این دفعه، سفرَت تا آخرِ ترمِ تحصیلی طول نمی کشد...بیست و یکساله بودم و یک ترم بدونِ خودت، به نظرم به اندازۀ یک قرنِ سیاه، طولانی و ملال انگیز و مرارت بار بود...تازه از کار باغچه ها فارغ شده بودی و داشتی میزانِ تمیزی ناخن هات را هم ارزیابی می کردی...که پرسیده بودی...«خوب برنامه ات برای هفته های آتی چیست...»احتمالاً اگر می خواستم راست بگویم، باید می گفتم چند هفتۀ اول که فقط کلافگی و دیوانگی...ولی فقط جواب داده بودم...«یعنی در این مورد پیشنهادی داری؟...»آبی و ژرف چشم دوخته بودی به من و با لحن جدی ات پاسخ داده بودی:«بهرام!...می خواستم خواهش کنم، لطفاً این مدت که نیستم به باغچه هام رسیدگی کنی، اگر فرصت کردی... می توانی کارهای هنری ات را هم بیاوری همین جا انجام دهی... پدر آوانسیان هر روز در را برایت باز می کند... وسائلت را هم بیاور بگذار توی کتابخانۀ من...»یعنی باز هم خودت راهی پیدا کرده بودی... برای نجات دادن من از تالابِ افسردگی...[1] اصل شعر البته این است...جایی که عقاب پر بریزد...