ارتباط نمازهای روزانه با برنامه‌ریزی و موفقیت

امام علی (ع) می‌فرمایند:«ساعتی اندیشیدن برتر از هفتاد سال عبادت است.» خوب است انسان نسبت به اطراف خود بی‌توجه نباشد و با تفکر و تعقل درباره اعمال و رفتارهایی که روزانه انجام می‌دهد بر دانش و آگاهی خود بیفزاید. برای تحقق این هدف باید تلاش کنیم به دور از افراط و تفریط و در حد معقول ساعاتی از روز را به تفکر درباره موضوعات مختلف اختصاص دهیم.یکی از اعمال مهمی که ما مسلمانان در طول شبانه‌روز انجام می‌دهیم به جا آوردن نماز است. اگر اندکی درباره نماز بیندیشید و از دیدی متفاوت به آن نگاه کنید به نتایج جالبی خواهید رسید.خداوند بازه‌های زمانی مشخصی را برای به جا آوردن هر یک از نمازهای روزانه معین کرده است. شما حتماً باید هر کدام از نمازها را در زمان مقرر آن بخوانید؛ مثلاً نمی‌توانید نماز صبح را پنج دقیقه زودتر از موعد بخوانید یا مثلاً چند دقیقه پس از طلوع آفتاب بخوانید. همچنین نمی‌توانید نمازهای یک شبانه‌روز را جمع کنید و با هم در پایان روز بخوانید. این زمان‌های معین و مشخص به ما یاد می‌دهند که برای هر کاری که می‌خواهیم انجام دهیم باید بر حسب زمان برنامه‌ریزی کنیم. اگر می‌خواهیم در آن کار موفق باشیم باید هم زمان شروع آن و هم زمان پایان آن را مشخص کنیم و خود را مقید به اجرای آن کنیم. در این صورت است که موفقیت ما تضمین می‌شود. در واقع به جا آوردن نمازهای روزانه تمرینی برای نظم در زمان و دوری از اهمال‌کاری و کارها را به فردا انداختن است.خداوند کوچک‌ترین احکام نماز را نیز مشخص و تعیین تکلیف کرده است. بخشی از اعمال و اذکار نماز واجب هستند و ما باید آنها را دقیقاً همان‌طور که ذکر شده به جا آوریم و حق نداریم مقدار یا ترتیب آنها را تغییر دهیم. بخش دیگری از اعمال و اذکار مستحب می‌باشند؛ یعنی بهتر است آنها را انجام دهیم و برکات و فوایدی دارند. اما بر حسب شرایط می‌توانیم از آنها صرف نظر کنیم و آنها را انجام ندهیم. دسته‌ای دیگر از اعمال نیز مکروه شمرده شده‌اند؛ یعنی بهتر است آنها را انجام ندهیم و از آنها دوری کنیم. اما بر حسب شرایط یا اجبار می‌توان آنها را انجام داد و تاثیری در صحت نماز نخواهند داشت. اما دسته دیگری از اعمال کاملاً نهی شده‌اند و هرگز نباید آنها را انجام دهیم؛ این اعمال باعث باطل شدن نماز می‌شوند. در واقع این دسته‌بندی را در دنیای مادی نیز می‌توان در نظر گرفت. برای رسیدن به یک هدف باید کارهای لازم و ضروری، فعالیت‌هایی که بهتر است آنها را انجام دهیم، کارهایی که بهتر است انجام نشوند و فعالیت‌هایی که موجب دور شدن از هدف می‌شوند را مشخص کنیم. پس از انجام این دسته‌بندی باید نسبت به انجام آنها مقید باشیم و آنها را بدون هیچ چون و چرایی اجرا کنیم تا به هدف خود برسیم. در واقع نماز تمرینی برای برنامه‌ریزی جهت رسیدن به اهداف است.خداوند برای به جا آوردن نماز در شرایط خاص احکام ویژه و متناسب با آن شرایط را در نظر گرفته است. مثلاً احکام نماز برای کسی که بیمار است، کسی که قبله را نمی‌داند، کسی که دچار شک در نماز خود می‌شود و ... کاملاً مشخص شده است. این موضوع به ما یاد می‌دهد که برای برنامه‌ریزی همواره باید شرایط غیر قابل پیش‌بینی و حوادث غیرمترقبه را در نظر گرفت و برای همه آنها برنامه‌های متناسب داشت. اما در هیچ شرایطی نباید از هدف خود غافل شد و در سخت‌ترین شرایط هم باید فعالیت‌هایی که برای رسیدن به هدف لازم است را ادامه داد. در واقع نماز تمرینی برای وفق دادن برنامه خود با شرایط و حوادث غیر قابل پیش‌بینی است.خداوند برای به جا آوردن نماز مقدماتی را در نظر گرفته است که یکی از آنها وضو است. تا زمانی که وضو نداشته باشیم نمی‌توانیم نماز را به جا آوریم. یکی از دیگر از مقدمات نماز نیت کردن است؛ یعنی برای به جا آوردن نماز باید ابتدا نیت کنید و بدانید با چه قصد و هدفی نماز می‌خوانید؛ در غیر این صورت هر چقدر هم که اعمال نماز را صحیح انجام دهید نماز باطل خواهد بود. این موضوع به ما می‌آموزد که برای شروع حرکت در مسیر موفقیت ابتدا باید مقدمات ضروری را انجام دهیم و پیش‌نیازهای اساسی را داشته باشیم؛ در غیر این صورت حرکت در مسیر نتیجه مطلوبی به دنبال نخواهد داشت. همچنین تا زمانی که ندانیم می‌خواهیم چه کاری انجام دهیم و هدفمان چیست هر چقدر هم تلاش کنیم باز هم به نتیجه نخواهیم رسید. در واقع نماز تمرینی برای سنجیدگی در امور و بی‌گدار به آب نزدن است.خداوند یکی از واجبات نماز را موالات بر شمرده است؛ یعنی اعمال نماز را باید پشت سر هم و بدون فاصله انجام دهیم. در صورتی که میان اعمال نماز به قدری فاصله بیفتد که حالت نماز به هم بخورد نماز ما باطل می‌شود. اغلب اوقات در دنیای واقعی نیز این‌گونه است. به طور معمول در راه رسیدن به هدف در صورتی که بین کارهای لازم آن‌قدر فاصله بیفتد که از مسیر منحرف شویم ناچار خواهیم بود که راه را از ابتدا طی کنیم. در واقع نماز تمرینی برای رعایت پیوستگی و استمرار در راه رسیدن به هدف است.شاید بسیاری تصور کنند که چنین مقایسه‌هایی درست نیست و نباید اعمال دینی را با امور مادی مقایسه کرد. اما بنده اعتقاد دارم در تمام اموری که خداوند بر ما واجب کرده و یا از آنها نهی کرده است حکمت‌هایی نهفته وجود دارد. البته این حکمت‌ها ابعاد گوناگونی دارند که یک بعد، بعد مادی و دنیوی است. بنابراین این نوشته نتیجه‌گیری نمی‌کند که خداوند نماز را بر انسان واجب نموده تا راه‌های موفقیت را به او بیاموزد؛ بلکه این می‌تواند تنها فایده کوچکی از فواید بی‌شمار نماز باشد که بنده آن را اینجا بیان کردم. همچنین نتیجه‌گیری‌های این نوشته تنها برداشت‌های شخصی بنده است و هیچ منبع و مبنای علمی یا دینی ندارد.