خسارت ناشی از غیر انتفاعی ونحوه مطالبه آن

خسارت ناشی از غیر انتفاعی و نحوه مطالبه آنافرادی که به حوزه های مختلفی مانند انحصار وراثت، وصیت نامه، اوراق بهادار، ادعای چک، خسارت و اطلاعات حقوقی علاقه مند هستند، همیشه در زمان وقوع دعوا و دعاوی کیفری و حتی در هنگام طرح دعوی تصمیمات بهتری اتخاذ می کنند. مثلاً موضوع خسارت عدم النفع موردی است که در قانون آیین دادرسی به آن پرداخته شده و برای آن ضوابط تعیین شده است. در این مقاله چگونه با ما همراه باشید تا این موضوع را از ابعاد مختلف بررسی کنیم.خسارت انواع مختلفی دارد که یکی از آنها غیر انتفاعی است.طبق تبصره ۲ ماده ۵۱۵ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی (قانون آیین دادرسی مدنی): «خسارت ناشی از عدم النفع قابل مطالبه نیست».غیر انتفاعی چیست؟غیر انتفاعی در لغت به معنای عدم منفعت و بهره برداری است. در اصطلاح حقوقی نیز این لغت به معنای محروم ماندن از مزایایی است که به احتمال زیاد و با توجه به شرایط فعلی، امید به دست آوردن و حصول آن معقول و ممکن بوده است. در واقع شرط منفعت فراهم شده است، اما به دلایلی دیگر امکان بهره برداری از آن شرط وجود ندارد و منفعتی حاصل نمی شود. مثلاً راننده ماشین با کارگری که سرپرست خانواده است تصادف می کند و آن کارگر فلج می شود. راننده در این تصادف مقصر شناخته می شود. در اینجا کارگر و خانواده اش به دلیل تقصیر راننده تصادف از دستمزد ماهانه یا روزمزدی که کارگر بابت کارش دریافت می کرد، محروم می شوند.انواع غیر انتفاعیدو نوع عدم منفعت وجود دارد: عدم سود، دستاورد پژوهشی و احتمال دستیابی.1. عدم بهره مندی محققمنفعت محقق، منفعتی است که در آینده حتمی است و در پیدایش آن تردیدی نیست. وقتی انسان با عمل خود مانع از این منفعت شود، عدم منفعت محقق رخ می دهد. همانطور که در مثال بالا، کارگر ملزم به دریافت مزد ماهانه یا روزمزد بود، اما راننده مقصر در کار خود و تصادف با آن کارگر، مانع از رسیدن این منفعت به او و خانواده اش شد.2. عدم منفعت محتمل استمنفعت احتمالی سودی است که احتمال وقوع آن در آینده وجود دارد، نه قطعی. یعنی ممکن است به نفع فرد باشد یا نباشد. مثلاً شخصی می خواست در مناقصه شرکت کند اما چون منشی او در انجام کارها و مقدمات شرکت در مناقصه تاخیر داشت، آن شخص نمی توانست در آن شرکت کند. این شخص نمی تواند از منشی خود مطالبه خسارت کند زیرا ممکن است در مناقصه برنده شده باشد، زیرا برنده شدن یا نشدن او در مناقصه محتمل است و قطعی نیست.عدم توجه به نظام حقوقی ایراناکثر حقوقدانان معتقدند که عدم النفع را می توان ضرر و زیان دانست و از واردکننده ضرر مطالبه کرد. تبصره شماره 2 ماده 515 ق.آ.د.د و ماده 267 همین قانون برای اثبات این مدعا به دو صورت قابل تفسیر است: محقق غیر منفعت; ثانیاً قانونگذار قصد داشته است که جبران خسارت غیرممکن را بیان کند. زیرا ضرر یک مفهوم عرفی است و عرف نیز عدم منفعت محقق را ضرر زیان دیده می داند; آنچه که مطالبه نشده است، دریافت خسارت از این خسارت است. سوابق فقهی نظر اول را تأیید می کند.نحوه ادعای غیرانتفاعیعدم انتفاع بر اساس قاعده لاضرر ادعا می شود. برای این منظور دو معیار لازم است:غیر انتفاعی زیان محسوب می شود. یعنی جریانی که زیان دهنده انجام می دهد، ضرر می رساند و منفعت محقق را از بین می برد. در نظر گرفته شده است. این قاعده در ماده 132 قانون مدنی ایران نیز تکرار شده است که به موجب آن تصرف مالک در ملک خود در شرایط ذیل ممنوع است: تصرفی که هیچ منفعتی برای مالک نداشته باشد و او عمداً در ملک خود تصرف کرده باشد. آسیب رساندن به دیگران سود می برد، اما عمداً راهی را برای استثمار انتخاب می کند که به دیگران آسیب می رساند. هر چند می توانست همان منفعت را از راه دیگری به دست آورد که به دیگران ضرر نرساند.