روغن طبیعت ؛ یک تبلیغ هوشمندانه غیر تراریخته یا دروغ بزرگ تراریخته؟

روغن طبیعت و تبلیغ غیر تراریخته بودن آن، این روزها سر و صدای زیادی کرده است. قبل از سریال پایتخت، وسط پایتخت و انتهای سریال با این تبلیغ رو به رو می‌شویم. تیزری که جدای از کیفیت ساخت آن، موضوع انتخاب شده در آن احتمالا به فروش ختم می‌شود. این تبلیغ غیر واقعی اما صدای دیگر برندهای تولیدکننده روغن را در آورده است. چرا؟ چون اساسا تراریخته بودن یا نبودن محصول نشان دهنده سالم بودن یا نبودن آن محصول نیست اما برند طبیعت در تیزر خود اینگونه القا می‌کند که غیرتراریخته لزوما سالم‌تر است! خبرهای اختصاصی رسیده به «آیمارکتور» حکایت از آن دارد که شرکت‌های بزرگ تولید کننده روغن به شدت عصبانی هستند و احتمالا شاهد یک پروسه بزرگ حقوقی و شکایت‌های دنباله‌دار خواهیم بود. در این مقاله می‌خواهیم بررسی کنیم تیزر تبلیغاتی روغن طبیعت چه ویژگی‌هایی دارد که تا این اندازه بازتاب داشته و سایر برندهای تولید کننده روغن برای کم کردن این ضربه تبلیغاتی در فضای اینستاگرام و دیجیتال مارکتینگ ، چه کارهایی انجام داده‌اند. قبل از آن اما ببینیم تراریخته و غیر تراریخته چیست و چه تفاوت‌هایی با یک دیگر دارند؟آیا شما به تبلیغ روغن طبیعت اعتماد می‌کنید؟ آیا به نظرتان محصولات غیر تراریخته قطعا سالم هستند؟ نظرات خود را برای ما بنویسید تا در همین جا منتشر کنیم!تراریخته یعنی چه؟ابتدا لازم است مروری بر معنی تراریخته داشته باشیم.بر اساس تعریف سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد، فائو، با ایجاد تغیر مصنوعی و مهندسی ذخیره ژنتیک (ژنوم)، موجود تراریخته یا Genetically Modified Organism (GMO) به وجود می‌آید. تراریخته در تولید ماده غذایی عمدتا برای بالا بردن مقدار یا کیفیت محصول و یا مقاوم سازی گونه‌های گیاهی و جانوری در برابر آفت‌ها یا بیماری‌ها کاربرد دارد. البته نباید این تعریف را با اصلاح نژاد اشتباه گرفت. انسان‌ها هزاران سال است که با انتخاب و تکثیرگیاهان یا حیوانات دارای صفات مطلوب اصلاح ژنتیک انجام داده اند. ترا ریخته تنها منحصر به تولید غذا نیست و در موارد دیگر همچون داروسازی و صنعت هم کاربرد دارد.غیرتراریخته یعنی چه؟بر اساس تعریف بالا غیر تراریخته به سادگی به معنی موجود یا محصولی است که برای تولید آن از مهندسی و تغییر ژنتیکی استفاده نشده است. تراریخته یا غیر تراریخته بودن یک محصول لزوما ارتباطی به مضر بودن آن از لحاظ سلامت انسانی یا زیست محیطی ندارد. همچنین غیرتراریخته بودن به هیچ وجه به معنی ارگانیک بودن محصول نیست. اگرچه در کشاورزی ارگانیک از تراریخته استفاده نمی‌شود ولی محصولی تراریخته می‌تواند در یک پروسه تولید معمولی با استفاده زیاد از آفات‌کش و کودهای مصنوعی استفاده شود و چه بسا ضررات فراوان سلامتی و زیست محیطی به بار آورد.کدامیک ضرر دارد و کدامیک مفید است؟سوال اینجاست که آیا محصولات تراریخته ضرر دارد؟سایت بی‌بی‌سی درباره این موضوع نوشته: «سازمان سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد، فائو، سعی می‌کند نه طرف مخالفان را بگیرد نه طرف موافقان را. این سازمان با اینکه قبول دارد که ” این محصولات باعث افزایش تولید، تنوع و کیفیت محصولات غذایی و کاهش هزینه تولید و تخریب محیط زیست” می‌شود اما در همان حال به گزینه‌هایی مثل کشاورزی بوم شناختی و کشاورزی هوشمند اقلیم محور هم به عنوان گزینه‌هایی که باید مورد توجه قرار بگیرند اشاره می‌کند.خوزه گراتسیانو داسیلوا دبیرکل فائو گفته با محصولات تراریخته مخالفتی ندارد اما با انحصار تولید بذر تراریخته در دست چند شرکت مخالف است و همچنین به “اقدامات مناسب” برای جلوگیری از آلودگی محیط زیست هم اشاره می‌کند و می‌گوید برای رفع گرسنگی در دنیا این راه، نباید اولویت داشته باشد.»آیا شما به تبلیغ روغن طبیعت اعتماد می‌کنید؟ آیا به نظرتان محصولات غیرتراریخته قطعا سالم هستند؟ نظرات خود را برای ما بنویسید تا در همین جا منتشر کنیم!ماجرای روغن طبیعت چیست؟در این تیزر هوشمندانه یا شاید هم فریبکارانه (انتخاب با خودتان!)، برند طبیعت همه خریداران روغن را تشویق به خرید روغن غیر تراریخته می‌کند. این تبلیغ تمرکز خود را برای کودکان می‌گذارد و به خانواده‌ها تاکید می‌کند اگر بچه‌های خود را دوست دارند بهتر است از روغن غیر تراریخته استفاده کنند؛جمله‌ای بسیار تاثیرگذار برای آن‌هایی که نمی‌دانند فرق تراریخته و غیر تراریخته چیست؟ در پایان تیزر نیز یک جمله هوشمندانه از نظر مارکتینگ (نه از نظر علمی) پخش می‌شود:« تراریخته انتخاب طبیعت نیست، غیر تراریخته یعنی طبیعت »همانطور که در ابتدای مقاله هم گفتیم این تیزر احتمالا به فروش ختم خواهد شد اما چرا؟مهم‌ترین ترفند این تیزر، ایجاد احساس نیاز در مخاطبان است. شاید تا به حال جز تعدادی محدود، بسیاری از مصرف‌کنندگان حتی اسم تراریخته و غیر تراریخته را نشنیده بودند و با این تبلیغ، حس کنجکاوی و نیاز آن‌ها برانگیخته می‌شود. بررسی‌های آیمارکتور نشان می‌دهد میزان جستجوی عبارت روغن طبیعت و روغن غیر تراریخته در یک هفته گذشته افزایش چشم‌گیری داشته است:استفاده از نا آگاهی مردم از دیگر نکات این تیزر است. بسیاری از مردم نمی‌دانند که تراریخته بودن یک محصول الزاما به معنی خوب یا بد بودن آن محصول نیست. همانطور که طبیعی و ارگانیک بودن یک محصول هم می‌تواند مفید باشد و هم مضر. دیگر ترفند این تیزر، بازی با کلمه طبیعت و روغن غیر تراریخته است. مخاطبان در مواجه اول با این تیزر تبلیغاتی گمان می‌کنند که روغن طبیعت ، طبیعی است و احتمالا سالم‌تر. نکته دیگر تیزر روغن طبیعت، زیر سوال بردن سایر برندها به شکل نامحسوس است. مخاطبان با مشاهده این تیزر از خود می‌پرسند یعنی روغن‌های مشهور دیگری که تا به حال مصرف می‌کردند، مضر بوده؟ آیا آن‌ها طبیعی نبوده‌اند؟ زمان‌بندی پخش این تیزر نیز از دیگر نکات قابل توجه در بازاریابی و تبلیغات است. در زمان پخش سریال‌های نوروزی مانند پایتخت و خصوصا در دوران قرنطینه، این تبلیغ با سرعت چند برابر بیشتر از حد معمول دیده شده و می‌شود.آیا شما به تبلیغ روغن طبیعت اعتماد می‌کنید؟ آیا به نظرتان محصولات غیر تراریخته قطعا سالم هستند؟ نظرات خود را برای ما بنویسید تا در همین جا منتشر کنیم! استفاده روغن طبعیت از دیجیتال مارکتینگ و اینستاگرام با افزایش سوالات درباره روغن طبیعت و محصولات غیر تراریخته، صفحه اینستاگرام طبیعت شروع به پست گذاشتن به موقع کرد و درباره این محصول و مجوزهای گرفته شده، توضیحات کامل داد. همچنین مدارک غیر تراریخته بودن روغن خود را نیز منتشر کرد که قطعا می‌تواند در تکمیل کمپین تبلیغاتی این محصول بسیار موثر باشد. این برند اما فعلا توضیح نداده چگونه به این نکته علمی رسیده که غیر تراریخته بودن یک محصول یعنی سالم‌تر بودن آن؟!رقیبان طبیعت چه کردند؟ به طور معمول الآن باید زمانی باشد که رقیبان روغن طبیعت تلاش کنند تا این کمپین تبلیغاتی را خنثی کنند. بررسی‌های آیمارکتور نشان می‌دهد سایر برندهای مشهور از ظرفیت اینستاگرام و دیجیتال مارکتینگ خود استفاده نمی‌کنند و احتمالا مانند همیشه می‌خواهند از روش‌های سنتی و شکایت و اطلاعیه و… استفاده کنند.صفحه روغن لادن در اینستاگرام هیچ واکنش مستقیم یا غیر مستقیمی ندارد.صفحه فامیلا که هنوز در عید نوروز مانده و صلاح ندانسته در اینستاگرامش مطلب جدید منتشر کند!صفحه روغن اویلا هم که به روال قبلی خودش مشغول است.صفحه روغن غنچه همچنان در حال ربط دادن کرونا و روغن است! (انصافا کار سختی است!)صفحه روغن بهار اما مقداری فعالیت کرده و بر روی بدون پالم بودن روغن خود در صغحه اینستاگرامش مانور داده است.آیا شما به تبلیغ روغن طبیعت اعتماد می‌کنید؟ آیا به نظرتان محصولات غیرتراریخته قطعا سالم هستند؟ نظرات خود را برای ما بنویسید تا در همین جا منتشر کنیم!روغن تراریخته و غیر تراریخته و یک افشاگرییکی از شرکت‌های رقیب روغن طبیعت نوشته‌ای بدون نام با این محتوا منتشر کرده است:در خصوص تبلیغات گمراه کننده شرکت مذکورسلاموقت بخیرشرکت تولید روغن های خوراکی دارم.در ایام عید فرصتی دست داد تا تلویزیون ببینم و متعجب بودم از حجم تبلیغات گمراه کننده ای که به صورت سراسری و پیاپی در مورد روغن های خوراکی در حال پخش هست.برای مثال روغن کانولا (کلزا) اساسا تراریخته است و مشابه طبیعی ندارد، دانه های کلزا در آزمایشگاه های کانادا اصلاح ژنتیکی شد و روغن حاصل از این دانه، روغن کانادا (کانادا اویل/ کانولا) نام گرفت که اتفاقا در اروپا بیشترین مصرف را در مصارف خانگی و دومین رتبه مصرف را در مصارف صنعتی داره. روغن کانولا از اساس تراریخته است و ادعای غیرتراریخته بودن این روغن دروغ بزرگی است که به مصرف کننده گفته میشود.از این گذشته، محققین در مورد مضرات و فواید احتمالی محصولات تراریخته تا به امروز به نتیجه قطعی نرسیدند و دلیلی له یا علیه آن ثابت نشده است، در حالی که در صدا‌و‌سیما و رسانه های رسمی گاها تبلیغاتی زیاد علیه محصولات تراریخته شکل میگیرد بدون ارائه دلیل موثقی.امید که سازمان غذا و دارو مداخلات جدی تری در خصوص تبلیغات و اطلاع رسانی محصولات غذایی و دارویی انجام بدهد.دستور توقف تبلیغ روغن طبیعتمدیر کل اداره فرآورده های غذایی و آشامیدنی با اخطار به یک شرکت مواد غذایی خواستار توقف پخش یک آگهی تبلیغاتی شد. متن نامه به شرح زیر است:سازمان غذا و دارومدیرعامل محترم شرکت طبیعت سبز میهنموضوع: توقف تبلیغات مربوط به روغن طبیعت و اصلاح محتوامقتضی است نسبت به توقف پخش تیزر تبلیغاتی محصول روغن خوراکی با نام تجاری طبیعت از شبکه های مختلف صدا و سیما حداکثر ظرف ۲۴ ساعت اقدام نمایید. محتوای تیزر مذکور علاوه بر تشویش اذهان عمومی و دامن زدن به بی اعتمادی مردم، می تواند آسیب جدی و جبران ناپذیری بر روند تولید و فعالیت سایر کارخانجات و تولید کنندگان محصولات غذایی وارد نماید که مغایر با سیاست های کلی کشور در رونق و جهش تولید می باشد.بدیهی است در صورت عدم توجه و توقف پخش رسانه ای، این اداره کل برابر وظایف قانونی اقدامات لازم را بعمل آورده و در صورت تشخیص و ضرورت موضوع به مراجع قضایی ارجاع خواهد گردید.دکتر محمدحسین عزیزی مدیر کل فرآورده های غذایی و آشامیدنیآیا شما به تبلیغ روغن طبیعت اعتماد می‌کنید؟ آیا به نظرتان محصولات غیر تراریخته قطعا سالم هستند؟ نظرات خود را برای ما بنویسید تا در همین جا منتشر کنیم!آیا پخش تیزر غیر تراریخته متوقف می‌شود؟تجربه نشان داده در موارد این چنینی به احتمال زیاد پخش تیزر متوقف خواهد شد اما نکته مهم این است که حتی در صورت متوقف شدن پخش تیزر، برند طبعیت نهایت استفاده خود را کرده توانسته نامش را در ذهن مصرف‌کنندگان حک کند.کامنت کاربران آیمارکتور درباره قوانین تراریخته و غیر تراریخته در اتحادیه اروپایکی از کاربران آیماکتور درباره تراریخته و غیر تراریخته و قوانین آن در اتحادیه اروپا برای ما نوشته:«ممنونم بابت مطلب جالبی که منتشر کردید.بعد از خوندن نظرات دوستان لازم میدونم از همه دعوت کنم که در مواجهه با یک موضوع علمی اینچنینی، اول از همه تعصب رو کنار بگذاریم و با دید باز قضیه رو بشکافیم.از دو جنبه مطلب منتشر شده بالا حائز اهمیت هست. یک اینکه آیا ماده غذایی Genetically Modified (GM) مضر هست یا نه. دو، که البته تمرکز این وبسایت هست، بحث بازاریابی هست.بحث GM خیلی گستره هست و نمیشه به صورت صفر و یک بهش نگاه کرد. در مورد مواد غذایی GM به صورت مشخص باید بگم هنوز سر اثرات سلامت بحث هست و به صورت مشخص از لحاظ علمی اثر منفی ثابت نشده. ازتون دعوت میکنم مقالهای زیر رو بخونید.https://www.tandfonline.com/doi/full/10.3109/07388551.2015.1130684https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/0162243915598381https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2213453016300295در جواب آن دسته از عزیزان که تصور میکنند غذای GM در کشوهای غربی ممنوع هست, باید بگم که حداقل در اتحادیه اروپا مصرف مواده غذایی GM ممنوع نیست. بلکه تولید مواد غذایی GM ممنوع هست. محصولات دیگر GM (غیر از مواد غذایی) لزوما منع قانونی ندارند. اگر محصول غذایی وارداتی دارای ماده GM بالای ۰٫۹ % باشد، مستلزم لیبل گذاری هست. البته ماده GM خودش باید مورد تایید اتحادیه اروپا باشه. اینکه چه موادی تایید میشن هم یک موضوع بسیار گسترده هست که جای دیگه باید بحث بشه.https://ec.europa.eu/food/plant/gmo/legislation_enبه نظر شخصی من بحث ممنوعیت GM در اروپا لزوما دلیل علمی ندارد و تا حد زیادی میتواند تحت تاثیر افکار عمومی و به خاطر نظرات مذهبی مردم باشد.در مورد جنبه بازاریابی قضیه باید به خلاء قانونی موجود در مورد ادعا و لیبل گذاری اشاره کنم. اینکه چهارچوب ادعا در مورد محصول چیه؟باز برای مثال در اتحادیه اروپا برای استفاده از برچسب GMO-free پیشنیازهای وجود داره که باید ثابت بشه. من اطلااتم در مورد قوانین موجود در ایران کم هست و متاسفانه در حال حاضر زمان جستجو ندارم. از دوستان مطلع ممنون میشم اگر مطالب بیشتر ارائه بدهند. ولی با توجه به جنس تبلیغاتی که دیده می شه، می توان تصور کرد که قوانین جیا کار زیادی دارند.به طور کلی وجود قوانین مشخص در این زمینه ها غیر از اینکه از حقوق مصرف کننده محافظت می کنه، بستر مناسبی برای رقابت سالم در بازار رو بین تولید کنندها ایجاد میکنه.در آخر لازم میدونم که بگم مثال هایی که از اروپا زدم نشان دهنده کامل بودن و بی ایراد بودن قوانین اتحادیه اروپا نیست. ولی میشه گفت از خیلی جهات موفقیت آمیز بوده. ایراد هایی هم طبیعتا وجود داره.»