علیه دموکراسی

جیسون برنان استاد استراتژی، اقتصاد و سیاست گذاری دانشگاه جورج تاون در کتاب خود با عنوان علیه دموکراسی مفهومی پایه ای که بیشتر افراد آن را درست فرض می کند را به چالش میکشد: اخلاقی بودن دموکراسی. تصور غالب این است که تقریبا تمام افراد بزرگسال باید حق رای داشته باشند، اما برنان مخالف است.در واقعیت منتخبان مردم عموما تلاش می کند قوانینی را تصویب کنند که مطلوب میانگین رای دهندگان باشند به همین دلیل بسیاری از سیاستمداران پس از انتخاب شدن به سمت سیاست های متعادل تر و میانه تر تمایل پیدا می کنند و از ایده های رادیکال خود قبل از انتخابات پا پس می کشند. از این جهت رای دهندگان میانه بیشترین قدرت را دارند. اما مشکل اینجاست که رای دهندگان میانه حتی با مفاهیم پایه ای سیاست و اقتصاد هم آشنایی ندارند. بیش از شصت سال تحقیقات علوم سیاسی نشان داده است رای دهندگان بسیار ناآگاه و گاهی دارای اطلاعات غلط هستند، نه فقط در مورد علوم اجتماعی لازم برای ارزیابی کاندیداها، بلکه همچنین حقایق ابتدائی همچون اینکه نرخ بیکاری چیست و آیا رو به افزایش است یا کاهش.به زعم برنان رای دهندگان را می توان به سه دسته تقسیم کرد. هابیت ها، که علاقه و دانش سیاسی بسیار ناچیزی دارند. هولیگان ها، که هرچند بیشتر از هابیت ها میدانند ولی عموما در ارزیابی اطلاعات بسیار جهتدار و متعصب بوده، ایده های مخالف خود را بی معطلی رد می کنند. والکن ها، در مقایسه اما دارای اطلاعات کافی، قدرت تحلیل پیچیده، و همچنین ذهن باز هستند و اجازه نمی دهند احساسات بر قضاوت شان غلبه کند. اما مشکل این است که تعداد بسیار کمی از ما والکن هستیم و ناآگاهی و تعصب رای دهندگان آن ها را تبدیل به شکار آسان سیاستمداران، ایدئولوگ ها، و گروه های دارای منافع می کند.دلیل این پدیده شکست سیستم آموزشی یا اغفال گر بودن رسانه های جناحی نیست، بلکه چون احتمال اینکه یک رای دهنده به تنهایی بتواند تاثیرگذار باشد نزدیک صفر است، بنابراین انگیزه ای برای کسب اطلاعات لازم جهت رای دادن آگاهانه وجود ندارد. رای مانند بلیط لاتاری (بخت آزمایی) است. برنده شدن خیلی تاثیرگذار است ولی یک بلیط به تنهایی تقریبا بی ارزش است. اگر کسی به شما پیشنهاد پرداخت 10 میلیون دلار در ازای یاد گرفتن درس مبانی اقتصاد میداد احتمالا قبول می کردید. اما اگر آن شخص به شما میگفت در ازای گذراندن این درس شانس برنده شدن آن مبلغ برای شما برابر احتمال یک در صد میلیون است احتمالا خود را به زحمت نمی انداختید.البته همه آنچه دولت انجام میدهد توسط رای دهندگان تعیین نمی گردد اما در نهایت در یک دموکراسی رای موثر است. مثلا تحقیقات نشان می دهند رای دهندگان مطلع تر (جدا از نژاد، جنسیت، و سطح درآمد) تمایل به حمایت از سیاست های تجارت آزاد دارند درحالیکه رای دهندگان کم اطلاع تمایلی معکوس نشان میدهند و این ممکن است سیاستمداران را به سمت تضعیف قراردادهای تجارت آزاد متمایل کند درحالیکه متخصصین اذعان دارند چنین تصمیماتی برای اقتصاد جهانی مضر هستند.ما نمی توانیم این ضعف را رفع کنیم چون ویژگی ذاتی دموکراسی است پس شاید وقت آن رسیده به یک گزینه جایگزین فکر کنیم: اپیستوکراسی، حق رای بر مبنای آگاهی.جیسون برنان نویسنده کتاب علیه دموکراسیبیشتر ما تصور می کنیم که رای دهندگان حق حکومت دارند حتی اگر نادان و متعصب باشند. در واقع این ایده قدرت مردم در ایدئولوژی دموکراسی مدرن همان نقشی را دارد که حق الهی شاه در سیستم های پادشاهی گذشته بازی میکرد. مانند سیستم پادشاهی در گذشته، ما امروز حق حکومت مردم را امری ذاتی میدانیم حتی اگر از آن بشکل بدی استفاده کنند. در بیشتر امور اما ما فکر نمی کنیم که افراد حق تصمیم گیری دارند مگر اینکه صلاحیت آن را داشته باشند، مثلا به افراد عادی و حتی خود بیمار این حق را نمی دهیم که در مورد روش درمان تصمیم گیری کند بلکه پزشک متخصص را محق تصمیم گیری میدانیم. در جوامع ما فقط افراد معدودی مجوز لوله کشی یا آرایشگری دارند زیرا ما پذیرفته ایم که تنها آنها هستند که مهارت لازم برای انجام تعمیر لوله کشی با کوتاه کردن مو را دارند. به همین شکل می توان دید که تنها بعضی افراد هستند که شایستگی رای دادن دارند.رای دادن به سیاستمداران منتخب حق حکومت بر کل جامعه را میدهد از جمله آنهایی که رای مخالف داده اند. تصمیم گیری ناآگاهانه و غیرمنطقی از سمت رای دهندگان می تواند منجر به جنگ، رکود اقتصادی، قوانین اجحاف آمیز، فجایع محیط زیستی، و به خطر افتادن آزادی و رفاه جمعیت بزرگی از مردم شود. اگر ما حاضر نیستیم تصمیمات پزشکی از سمت افراد غیرمتخصص را تحمل کنیم پس باید نگاه منفی نسبت به رای دادن افراد ناآگاه هم داشته باشیم.به عقیده برنان اینگونه نیست که والکن ها برتری اخلاقی یا حق حکومت بر سایرین داشته باشند بلکه صرفا می گوید آن هابیت ها و هولیگان ها نباید چنین حقی داشته باشند. رای صرفا یک انتخاب شخصی نیست بلکه اعمال قدرت بر دیگران است و باید مسئولانه مورد استفاده قرار گیرد. بطور نسبی دموکراسی ها عملکرد خوبی دارند، پررونق تر هستند و از حقوق شهروندان بهتر دفاع می کنند. اپیستوکراسی همین مدل را گرفته و تلاش می کند آن را بهبود بخشد.اگر رای دادن به افراد مطلع و غیر متعصب محدود میشد شاید آنگاه نتیجه بهتر میبود. البته برای بسیاری ایده اپیستوکراسی مانند حکومت نخبگان به نظر می آید اما برنان عملا استراتژی های مختلفی را برای عملی کردن آن مطرح می کند. مثلا به کسانی که بتوانند در یک امتحان دانش سیاسی نمره مناسبی کسب کنند حق رای بیشتری داده شود و اگر این روش باعث شود گروه های بخصوصی (مثلا از نظر نژاد، جنسیت، سن، و ثروت) قدرت رای کمتری داشته باشند می توان به رای افراد مطلع از این گروه های خاص وزن بیشتری داد.شاید این ایده ها در ابتدا رادیکال بنظر برسند اما اینگونه نیست. در عمل ما همین حالا هم 20% جمعیت را به دلیل ناآگاهی و ضعف قضاوت شان از رای دهی محروم میکنیم یعنی کودکان. به نظر ما این موضوع کاملا با عقل سلیم همخوانی دارد اما شاید به بعضی از آنها که بتوانند نشان دهند میزان آگاهی بالاتری نسبت به میانگین بزرگسالان دارند باید حق رای داده شود. همزمان ما به مهاجران اجازه رای دادن نمیدهیم مگر اینکه اول یک امتحان مدنی را پاس کنند (برای ابتیاع حق شهروندی) درحالیکه بیشتر شهروندان کنونی خود کشور ما قادر به پاسخ دادن به سوالات این آزمون نیستند. اگر محروم کردن 17 ساله ها از رای دادن مجاز است، چرا محروم کردن 19 ساله ها یا 40 ساله هایی که آگاهی شان از امور ضعیف تر از کودکان است مجاز نباشد.البته خود برنان نیز اذعان دارد در عمل نمی توان به دولت ها در اجرایی کردن اپیستوکراسی اعتماد کرد. بجای محدود کردن حق رای افراد ناآگاه، آنها احتمالا مکانیزم را به گونه ای طراحی خواهند کرد که طرفداران رقبایشان از رای دادن محروم شوند. از طرف دیگر حتی اگر مکانیزم انتخاب اپیستوکراسی خوب عمل کند شاید باز هم رای دهندگان آگاه ما قادر به پیگیری و درک جزئیات فعالیت های بسیار پیچیده دولت های بزرگ امروزی نباشند.به نظر برنان سیستم اپیستوکراسی هم در معرض سوءاستفاده قرار خواهد گرفت و اجرای آن در جوامع با سطح بالای اعتماد و فساد کم مانند نیوزیلند و دانمارک موفق تر است زیرا در جوامع با سطح اعتماد پایین و فساد بالا مانند روسیه و ونزوئلا طراح سیستم احتمالا آن را هم جهت با منافع گروه های بخصوصی دستکاری خواهد نمود.منابع:https://wapo.st/329qmFthttps://lat.ms/38zyK3C