بی‌تفاوتی، بخش دوم

با ارائه ی جمع بندی مختصری از بحث گذشته می خواهم ادامه ی بحث را در پیش بگیرم. اولا ما بر خلاف آنچه تصور می کنیم بی‌تفاوتی را به خوبی نمی شناسیم. اصولا انسان وقتی چیزی را به خوبی بشناسد نمی تواند نسبت به آن آسیب پذیری بالایی داشته باشد. اما به نظر می رسد ما انسان ها در زمان کنونی نسبت به این موضوع بسیار آسیب پذیر شده ایم. ما باید با کسانی که مانند ما گاهی بی‌تفاوتی را احساس می کنند صحبت کنیم. ما باید فکر کنیم و این موضوع را عمیق تر بشناسیم. از جایی که همه چیز در درون ذهن مان در جریان است برای درمان این رنج بایستی تناقضات و شبهه های ذهنی مان را پاسخ دهیم. باید بفهمیم که این بی‌تفاوتی ها از چه افکاری تغذیه می کنند و با خنثی کردن آن ریشه ها تا حدی مشکل را به صورت اصولی حل کنیم. در ادامه می خواهم موضوعی را پیش بکشم که همه ی ما می دانیم ولی از کنار آن به سادگی عبور می کنیم. موضوعی که مستقیما با میزان خستگی و بی‌تفاوتی هایمان نسبت به زندگی در ارتباط است.مطلبی را در گذشته با نام چگونه زندگی مان خراب می شود نگاشته ام. در آن مطلب به این موضوع پرداخته بودم که چگونه زندگی انسان ها رو به زوال می رود و دیگر بر نمی گردد. خلاصه ی آن مطلب حدودا این است که وقتی خلق مثبت مان مدت زمان زیادی پایین بماند و به علاوه آرزو هایمان دست نیافتنی به نظر برسند آنگاه ما دیگر توان ادامه دادن نخواهیم داشت. و در آن موقعیت تلاشی نیز برای بهتر کردن اوضاع و یا ساختن ایده آلی جدید صورت نمی گیرد. اصولا انسان ها، هم از جلو و هم از عقب رانده می شوند. به این معنا که انسان از غرایز خود متاثر است ولیکن با مرتفع شدن آنها باز هم پیش به سوی آینده ای حرکت می کند که در ذهنش آن را خلق کرده است و به گونه ای آرزو دارد که روزی به آن برسد. موضوع کنونی به مطلب اشاره شده بسیار مرتبط است. به نوعی احساس بی‌تفاوتی نسبت به زندگی مقدمه ای برای خراب شدن زندگی مان است.تحقیقات گسترده ای ثابت کرده است که کسانی که خلق مثبت بیشتری را تجربه می کنند به طور میانگین سلامتی روانی بالاتر و موفقیت های فردی و اجتماعی بیشتری نیز خواهند داشت. ممکن است کسی خلق مثبت بالایی داشته باشد اما انسان موفقی محسوب نشود ولی بسیار بعید است که کسی انسان موفقی باشد ولی خلق مثبت پایینی را تجربه کند. خلق مثبت فقط در شادی و خنده خلاصه نمی شود. خلق مثبت به طور کلی داشتن لحظاتی با میزان لذت زیاد است. کسی که در طول روز زمان هایی را سپری می کند که در آن زیاد لذت می برد و در نتیجه نشاط خود را حفظ می کند خلق مثبت بالایی نیز خواهد داشت. بنابراین خلق مثبت برای موفقیت و خوشبختی و طبیعتا درمان بی‌تفاوتی و خستگی نیز یک ضرورت است. اما سوالی که وجود دارد این است که چگونه می توان خلق مثبت را ایجاد کرد.همه ی ما می دانیم که فرد افسرده را به سختی می توان وادار به تفریح کرد. همه ی ما می دانیم که رفتن به شهربازی یا کوهنوردی کردن در کنار دوستان مان لذت بخش است. همه ی ما می دانیم که قدم زدن در طبیعت و تنی به آب زدن در رودخانه ای که نزدیک آبشار است نشاط عجیبی ایجاد می کند. همه ی ما راه های نسبتا ساده ای را برای خوشحال بودن و لذت بردن می شناسیم. در عین حال می دانیم که بسیاری از افراد در زندگی شان هر روز احساس عمیق لذت را تجربه می کنند ولی فعالیت های معمول را انجام نمی دهند. آنها معمولا با افکار شان و یا موضوع عمیقی که با آن درگیر هستند خوشحال اند و از آن تجارب لذت می برند. پس آیا ایجاد خلق مثبت لزوما نیازمند انجام فعالیت های نشاط بخش معمول است؟ پاسخ مشخصا خیر است. اما نکته ای وجود دارد که بسیار قابل تأمل است.انواع لذت هایی که در زندگی وجود دارد را می توان به سه دسته تقسیم کرد. دسته ی اول لذت هایی است که با خوشی و خوشحالی، و با خنده و نشاط موقعیتی عجین است. به این دسته، لذت های ظاهری می گوییم. دسته ی دوم لذت هایی است که در مواقع درگیری عمیق با یک فعالیت عینی و یا ذهنی رخ می دهد. این دسته لذت ها بیشتر با احساس رضایت از زندگی و دوست داشتن خویشتن همراه است. معمولا کسانی که این نوع لذت را زیاد تجربه می کنند در مورد ناکارآمد بودن مهارت ها و آینده شان نگران نیستند. به این دسته، لذت های عمیق گفته می شود. دسته ی سوم لذت ها، خوشحالی های قلبی است که به خاطر حرکت کردن در جهت معنا، در فرد ظاهر می شود. کسی که کاری سخت را انجام می دهد تا به کسی کمک می کند، یا کسی که به دیگری محبتی بی قید و شرط روا می دارد و به صورت کلی کسی که کاری در جهت خوبی های ذهنی خود انجام می دهد این لذت را تجربه می کند. به این دسته، لذت های معنوی می گوییم.بنابراین سه نوع لذت در زندگی مان وجود دارد. لذت های ظاهری، لذت های عمیق و لذت های معنوی. صحبت سر این است که انسان ها برای جلوگیری از بی‌تفاوت شدن نسبت به زندگی نیاز دارند تا خلق مثبت خود را بالا نگه دارند. و همان طور که اشاره کردم خلق مثبت به معنای تجربه ی لذت در طول روز و در طول زندگی است. سوال این است که چگونه می توانیم خلق مثبت خود را بالا نگه داریم و چگونه می توانیم در زندگی مان لذت ببریم. آیا ما نیاز داریم که لزوما لذت های ظاهری را تجربه کنیم؟ یا کسانی هستند که فقط با لذت های عمیق و معنوی زندگی می کنند؟ پاسخ این است که تقریبا زندگی بدون لذت های ظاهری به بن بست می رسد.سلسله تحقیقاتی که در مورد خوشبختی در دهه ی اخیر انجام شد نشان داد که انسان هایی که لذت هایی از نوع عمیق و یا معنوی را تجربه می کنند لزوما زمان هایی نیز لذت هایی از نوع ظاهری را تجربه می کنند. به عبارتی اگر کسی لذت های ظاهری را به هیچ وجه تجربه نمی کرد لزوما لذت های عمیق و معنوی را نیز تجربه نمی کرد. اما برعکس این قضیه صادق نبود. کسانی بودند که لذت های ظاهری زیادی را تجربه می کردند ولی لذت های عمیق و معنوی را به ندرت تجربه می کردند. بنابراین فرقی میان لذت های ظاهری و غیر ظاهری وجود دارد. تا حدی می توان گفت وجود لذت های ظاهری برای ایجاد خلق مثبت الزامی است. اما سوال این است که چرا چنین است؟اکنون به جمع بندی این بخش پرداخته و برای بخش بعدی صحبت هایم را همگرا می کنم. در ابتدا در مورد موضوعی که امروزه انسان های زیادی درگیر آن هستند طرح مسئله کردم. آنها احساس می کنند خسته شده اند و میل و اشتیاق شان نسبت به زندگی از بین رفته است. این پدیده را برخی افراد افسردگی می نامند. اما خوب است گاهی فقط به ساز و کار پدیده ها بپردازیم تا راز های پشت آنها را فاش کنیم. مشخصا وقتی نسبت به زندگی بی‌تفاوت می شویم افکاری در ذهن مان می آید و می رود. افکاری در مورد جایگاه مان در این جهان، آرزو هایمان برای ادامه دادن و دلیل بودن مان. اصولا هر حالتی در خلق و خو و روان ما بعدی شناختی نیز دارد و بی‌تفاوتی نسبت به زندگی نیز از این قاعده مستثنا نیست. اگر بتوانیم افکار مان را در مورد سوالات اساسی و پایه ای زندگی مان به ثبات برسانیم قطعا خطر ابتلا به بی‌تفاوتی نسبت به زندگی هم کاهش می یابد.در این بخش در مورد اهمیت خلق مثبت و لذت بردن در زندگی صحبت کردم. گفتم که برای بی‌تفاوت نشدن نسبت به زندگی باید لزوما خلق مثبت را در حد بالا نگه داشت. سپس در مورد انواع لذت ها صحبت کردم و گفتم تحقیقات نشان داده اند وجود لذت ظاهری برای داشتن خلق مثبت یک الزام است. اما با لذت های عمیق و معنوی نیز می توان خلق مثبت خود را بالا نگه داشت. سوال این است که چرا لذت ظاهری ضرورت است و چرا نمی توانیم به سادگی لذت ببریم؟ در نهایت سپاسگزارم که در این بخش هم همراه بنده بودید و به عرایض بنده دقت کردید. در صورت تمایل بخش سوم از این مجموعه را که جمع بندی و نتیجه گیری نهایی است مطالعه بفرمایید.