نقد و بررسی سیستم آموزشی دانشگاه

نقد و بررسی سیستم آموزشی دانشگاههرجا صحبت از «آینده درخشان» در اقشار مختلف در میان باشد، اولین و ابتدایی ترین توصیه هایی که شنیده می شود به چنین ترتیبی است:« درس بخوان! کنکور بده، رتبه بیار و خودت را به دانشگاهی خوب برسان! در آنجا نیز بی وقفه درس بخوان، مدرک بگیر و با مدرک "ارزشمندت" به دنبال شغلی در زمینه رشته دانشگاهی‌ات بگرد. شک نکن(!) با تلاش های بی‌وقفه به اهداف درخشانت که جلایشان را از همان رشته های دانشگاهی‌ گرفته اند میرسی. البته حواست باشد! منظورم از تلاش روزی 12-13 ساعت درس خواندن است، یعنی باید بیشتر اوقاتی که در روز به کارهای روزمره ات اختصاص میدهی را با درس خواندن جایگزین کنی. شاید شانس آوردی، حالت خوب بود، احیانا اتفاقی نیفتاد و تو موفق به قبولی درآن رشته شدی!»احتمالا هرکدام از ما در هر محدوده سنی هم که باشیم به چنین توصیه هایی برخورده باشیم.البته که تلاش بسیار در هر زمینه ای که به آن علاقمندیم بدون هیچ چون و چرایی مارا به هدفی که در ذهن داریم نزدیک خواهد کرد، اما چه اتفاقی میفتد اگر مثلا به ما بگویند با چشمان بسته زمینی را شخم بزنیم که هیچ اطلاعاتی درمورد حاصلخیز بودن یا نبودن آن نداشته باشیم؟! فقط بی وقفه برای شخم زدن آن تلاش کنیم، چراکه جور دیگری ممکن نیست!در دنیای به شدت پویای امروز، احتمالا با افراد و کسب و کارهای مختلفی رو به رو شده باشیم که بدون توصیه هایی که در بالا به آن اشاره شد به موفقیت های بسیار برجسته ای دست یافته اند. درکنار چنین افرادی، افراد دیگری نیز وجود دارند که با به کار گیری همان توصیه ها به درجات اکثر علمی بالایی رسیده اند. بسیاری از افراد نیز بینابین این دو دسته قرار دارند که اکثریت جامعه را تشکیل میدهند.اما چه می‌شود که بعد از تمام این حرف و حدیث ها، هنوز هم کیفیت قابل قبولی از محصول این آموخته ها و تلاش های در ظاهر "به جا" در محیط های شغلی و در زندگی مردم دیده نمی‌شود؟! هنوز که هنوز است دانشجویان چندان لذتی از تلاش در این رشته های "مورد علاقه" خود نمیبرند. هنوز که هنوز است وقتی به اغلب دانشجویان نگاه کنیم، مثل ‌پروانه ای بی پروا که از پیله کنکور درآمده باشند به دنبال فرار از محیط کلاسی دانشگاه و به اصطلاح خودمانی خود دانشجویان "پیجاندن" درس میروند. تنها دلخوشی که باعث وابستگی اکثر دانشجویان به دانشگاه می‌شود موضوع گرفتن مدرک است. مدرکی که صرفا به عنوان کلیدی برای ورود به بازار کار آن هم نه در همه موارد استفاده می‌شود.انگیزه؟به نظر میرسد دانشجویان انگیزه درونی برای ادامه مسیر تحصیلی خود ندارند. بخشی از این انگیزه مربوط به اشتیاق درونی محصلان است، اما فاکتورهای متعددی وجود دارند که انگیزه درونی را نیز کور میکند.بیشتر اوقات همان انگیزه درونی نیز وجود ندارد؛ ممکن است حتی خودمان یا اطرافیانمان جز افرادی باشند که با فشار خانواده، فامیل یا معلمان به سمت رشته‌ای غیر از رشته مورد علاقه خود رفته‌ باشند چرا که این رشته ها به نظر از «پرستیژ» بالایی برخوردارند. حتی مساله چشم و هم چشمی نیز هنوز که هنوز است در برخی از گروه های فامیلی دیده می‌شود. بنابراین چنین باورهای غلطی که از ناآگاهی افراد جامعه نشئت می‌گیرد بی‌تاثیر نیست.چرخه معیوبیکی از این دلایل، ناکارامدی یا رفتار غیر حرفه ای برخی استادان در رابطه با دانشجویان است. استادانی که خود با حاضر نشدن به موقع سر کلاس این ذهنیت را در دانشجو ایجاد میکنند که استاد اهمیتی جزئی برای وقت دانشجو قائل نمی‌شود. حال ممکن است استادی هم باشد که کارش را به درستی انجام می‌دهد اما رفتار دانشجویان به گونه‌ایست که اورا از ادامه کارش دلسرد و ناامید می‌کند.این درواقع چرخه معیوبی بین اعضای گرداننده سیستم دانشگاهی در کشور وجود دارد که بخشی مربوط به فرهنگ غلط جا افتاده بین اعضای جامعه دانشگاهی و بخشی دیگر مربوط به رئسای مربوطه می‌شود.دو روی سکهدر بخش قبل به از بین رفتن انگیزه استادان و دانشجویان اشاره شد. در این مورد نمی‌توان از کوتاهی بخش اداره کننده سیستم دانشگاهی صرف نظر کرد. عدم توجه کافی این مسئولین به حقوق استادان، میزان آن و زمان پرداخت این حقوق‌ها، از عوامل کلیدی دلسرد کننده استادان (به خصوص اعضای خارج از هیئت علمی) و در نتیجه ضعف سیستم آموزشی می‌باشد. این که چه اتفاقی با این مبالغ مورد کمبود میفتد نیز جای سوال دارد؛ بودجه مورد نیاز برای این تغییرات سیستمی دقیقا صرف چه کار دیگری می‌شود؟ کار خیر، قدردانی فوق ویژه(!) از زحمات خود و پایمال کردن حقوق دیگر اعضای زحمت کش؟!نقش امروز دانشگاهموضوع مهمی که مسئولان مربوطه در طراحی سیستم دانشگاهی در نظر نگرفته‌اند، تطبیق با استانداردهای امروزی است. جهان قرن ۲۱ ام در هر دهه دچار تغییرات اساسی می‌شود. جمعیت در حال افزایش است و هر روزه افراد بیشتری تقاضای کار میکنند. حتی نوع کارها نیز دچار تغییر شده. دنیای امروز بیشتر مهارت محور است تا مدرک و علم محور. نه به این معنا که علم اعتبار خودرا از دست داده باشد اما هرکس بتواند خودرا در مهارتی به خصوص ثابت کند، مدرک در مقابل آن ارزش قابل توجهی نخواهد داشت. بسیاری از آموزش ها نیز بصورت مجازی و با هزینه بسیار کم در دسترس است، بنابراین ماهیت دانشگاه از مکانی برای کسب علم بیرون آمده و بیشترین کاربردش، همان گسترش ارتباطات بین افراد در پست های مختلف و دوستی های بین دانشجویی می‌شود. درواقع صرفا مکانی برای افزایش موقعیت های اجتماعی واقعی می‌شود که این ویژگی از سالهای دور در کنار سود علمی‌اش برقرار بوده. در نتیجه جذابیت قبلی‌اش را از دست می‌دهد. با نگاه به وضعیت کنونی کشور های پیشرفته و جهان اول، متوجه خواهیم شد که همین موضوع کاملا بدیهی رعایت شده و چالش هایی که در این مکان ها با آن روبه رو هستند بیشتر به سمت کشف و بررسی راه حل هایی بدیع و کاربردی توسط دانشمندان و نخبگان بعضا همان دانشگاه ها می‌رود. این می‌شود که نخبگان ما نیز اگر نخواهیم بگوییم بیزار از کشور خود اند، حداقل می‌توان گفت فرصت‌های تحصیلی مناسب خودرا در دانشگاه‌های خارج از کشور میابند.عدم توجه به آموزش‌های ضروریدرحالی که در کشور ما هنوز بسیاری از فرهنگ های جا افتاده در جهان دیده نمی‌شود. اهمیت آموزش هایی اساسی در مورد موضوعات مهم فردی و اجتماعی کاملا نادیده گرفته می‌شود.بطور کلی، چنانچه قرار باشد تغییری تحت عنوان "انقلاب" یا "تصحیح رفتاری" در هر جامعه ای چه کوچک که بزرگ، چه دانشگاه و چه جامعه کشوری، به وجود بیاید گفته می‌شود مهم ترین اصل مطالبه گری درست است. این مطالبه گری نیز باید از طرف اجزای کوچک جامعه شکل گیرد و سپس به کل اجزای تشکیل دهنده جامعه تزریق شده و انتشار باید.