گفتگو با رضا غیابی هم بنیانگذارِ اندیشکده فرصت آفرین

از چپ : رضا غیابی( بنیانگذار اندیشکده فرصت آفرین)، نستوه جهان بین (بنیانگذار پویش افرا)فصول و نقاط عطف زندگی (به همراه نسخه صوتی مصاحبه)سبک زندگی و نخبه گراییچرایی و چالش های کسب و کار انسان و عوامل شکل دهی شخصیت اوظرفت را خالی کن تا پر شویمجری:خب برگردیم سر صحبت اصلی خودمان. در حقیقت دردی که شما را به سمت کار حرفه‌ای تان کشانده هم افزایی است؟مهمان:هم افزایی و این‌که چقدر دنیا می­تواند جای بهتری باشد وقتی که فعالیت اقتصادی سالم داشته باشیم، با فرمت­هایی کار کنیم که هم افزا باشد، برای همدیگر فرصت خلق کنیم، چیزی نیست که محدود باشد، فرصت درست مثل دو عددی است که در هم ضرب می­شود مدام بیشتر و بیشتر می‌شود، مدام به تعداد آدم­هایی که وارد معرکه می­شوند فرصت بیشتر و بیشتر می­شود، شالوده فرصت آفرینی در ذهن من این طور شکل گرفته که چطور ما در تعامل با هم به عنوان افراد، نهادها، سازمان­ها، کشورها می‌توانیم فرصت درست کنیم.مجری:اگر بخواهید از یک اتفاق شغلی مهم که در زندگی تان باعث تحولی شده نام ببرید آن را چه می‌دانید؟مهمان:یکی بزرگ ترین قراردادی بود که بستم. این اتفاق شغلی، اتفاقی بود که حدود سال ۲۰۱۵ افتاد که به یک شرکت خارجی کمک کردم که استراتژی پیدا کند( استراتژی در خاورمیانه) این استراتژی را به قیمت خوبی از ما خرید و من برای آن قرار داد زحمت زیادی کشیدم . حدود ۳ یا ۴ ماه دائم وقت گذاشتم، اتفاق خیلی مهمی بود. از آن لحظه به بعد من یک آدم موفق با ظاهر موفق به تعریف امروز بودم که خودم قبولش ندارم ،با ظاهر "موفق جوان امروزی" از آن لحظه اتفاق افتاد. یکی دیگر لحظه ای بود که خودم برای شرکتم هیئت مدیره تراشیدم. به زور سهام شرکتم را به افرادی فروختم که فکرشان از من خیلی جلوتر بود، شم اقتصادی شان از من خیلی جلوتر بود، از آنها خواهش کردم که سهام شرکت را بخرند و هیئت مدیره شوند و از همه مهمتر خودم برای خودم رئیس تراشیدم. آن افراد به من یاد دادند چه چیزهایی نه! اینکه ما بدانیم که چه چیزهایی نه یک منطقه frame work فراهم می­کند که در آن بتوانیم خلاقیت کنیم بسیار بسیار تجربه خوبی بود.مجری:خیلی جالب بود می­خواهم ببینم مهمترین چالش زندگیتان خصوصاً در حوزه حرفه‌ای چه بود؟ ممکن است هم شخصی باشد که بگویید این چالش را با خودم نتوانستم حل کنم یا می‌تواند بیرونی باشد، دیگر به خودتان برمی­گردد.مهمان:اینکه چقدر فرصت برای رشد و یادگیری در این دنیا زیاد هست و چقدر افسوس که آدم حواسش از این موضوع پرت میشه بزرگترین چالش من بود. مبارزه ام با این حواس پرتی­هایم است اینکه قدر وقتم را بدانم.مجری:در واقع پرهیز از غفلت.مهمان:به معنای واقعی غفلت، برای من بزرگترین چالش است چطور آدم که مثلا هفتاد سال فرصت زندگی دارد بتواند هفتاد سال زندگی کند. به نظر من بزرگترین چالش است و چیزی است که هر ثانیه ای زندگی با آن معنی پیدا می­کند. باید یادآوری کرد، مبارزه کرد با چیزهایی که آدم را گرفتار می­کند چون دنیا یک شکلی شده که همه ابزارهای غفلت بلندگوهای بلندی پیدا کردند شبکه­های اجتماعی از یک طرف، شوهای موفقیت از یک طرف، آدم­های سودجو از یک طرف، قهرمان­های خیالی از یک طرف، اینها آدم را محاصره می‌کند آدم یک دفعه می­بیند که خوب من چه بخوانم؟ با که حرف بزنم؟ وقتم را کجا بگذرانم؟ چه کار بکنم؟ چه کار نکنم؟ در چه تخصصی مهارت پیدا کنم؟ اینها چیزهایی است که به نظر من یک لحظه اش را آدم از دست می­دهد و بعدا هیچ جور نمی­تواند به دستش بیاورد.مجری:فکر می‌کنید چطور می‌شود با این مبارزه کنیم؟مهمان:سبک زندگی؛ باید جوری سبک زندگی مان را شکل بدهیم که بخواهیم یا نخواهیم حواسمان باشد که چه کار داریم می­کنیم. سبک زندگی باید با غفلت بجنگد، سبک زندگی است که باعث می‌شود ما غافل شویم یعنی وقتی من صحبت این را می­کنم که مثلاً ما خوشبینی وارد زندگیمان کنیم به خاطر این است که غافل از این نشویم مبادا دست رد به سینه فرصتی بزنیم که می‌توانست زندگی ما را شکل دهد یا اینکه دست رد به سینه فردی بزنیم که می‌تواند زندگی ما را بسازد و دست رد به سینه پروژه ای بزنیم که می‌تواند آینده شغلی ما را تعریف کند. بدبینی باعث می­شود که ما اینجوری باشیم. این از این. وقتی صحبت از عمل‌گرایی می‌کنم یعنی این که مبادا چیزی را در ذهن خودمان بپرورانیم و در زندگی خیالاتی خودمان، در ظاهر خود موفق باشیم ،در توهّم موفق باشیم اما درعمل نتوانسته باشیم به اهدافمان برسیم، در عمل نتوانسته باشیم آدم بهتری شده باشیم، شرکت بهتری ساخته باشیم، جامعه بهتری درست کنیم. این ایزم هاست که باید دائم یادمان بیاید. برای بنده وقتی صحبت از نخبه گرایی می­شود صحبت از این است که آیا با فردی وقتم را می­گذرانم که نخبه است یا نه؟ و یا با فردی می‌گذرانم که وقتم را تلف می‌کند؟ و به نظر من اینها چارچوبی را شکل می­دهد که وقتی آدم به اندازه کافی زیستش کند "مثلا وقتی ده‌سال آدم در این شرایط زندگی کند یاد می گیرد که وقتش را بابت چه چیزی بگذارد، بابت چه چیزی نگذارد" . چون وقت ما را بهتر می­کند. یکی از مهمترین سرمایه های ما وقت است. باید در صرف آن خیلی ممسک باشیم. ما دیر بالغ می­شویم جامعه ما باید کمک کند که ما زودتر بالغ بشویم. چرا نباید ایرانیان این فرصت را داشته باشند که تا پیش از آن که درگیر امور روزمره زندگی شوند به معنای زندگیشان فکر کنند تا مبتنی بر آن رشته تحصیلی، فعالیت حرفه ای، همسر و حتی کشور و شهری که می خواهند در آن زندگی کنند را انتخاب کنند. چون معنای زندگی را نیافته از همه چیز ناراضی است. خوب این کار جامعه است دیگر، جامعه است که در ذهن ما این خرابکاری را می­کند. ای کاش دیگران زودتر از ما بفهمند که چطور باید زندگی کنند معنای زندگیشان چیست چشم انداز زندگی شان چیست ای کاش در بیست سالگی با زندگی خود تکلیف روشنی داشتند.مجری:با این توضیحاتی که دادید در واقع مهمترین دارایی انسان را وقت دانستید و ارزش هر چیز را به این دیدید که چه مقدار وقت صرفش شده این را یک کم باز کنید لطفاً.مهمان:وقتی ما می‌گوییم وقت مهم است و همیشه در کنار این می‌آید که در آن زمان می‌خواهیم چه کار بکنیم.خودِ وقت و لحظات که لزوما مهم نیست ما وقتی بدانیم که چهار ساعت وقت داریم این یک گذاره است، ۴ ساعت وقت داریم برای چه کاری؟ تازه این چهار ساعت هر ثانیه اش ارزش پیدا می‌کند چون آن وقت می­فهمیم که در آن چهار ساعت چه کار می­خواهیم بکنیم. ما در یک دنیایی زندگی می‌کنیم، در جهانی به دنیا آمدیم که شرایطی برایمان فراهم است مثل یک آزمایشگاه شیمی من اینطور به آن نگاه می­کنم. من فکر می‌کنم که این کره خاکی که ما در آن زندگی می‌کنیم مثل آزمایشگاه بزرگ شیمیست در این آزمایشگاه وقت داریم مواد مختلف را با هم ترکیب کنیم و از ترکیب اینها یاد بگیریم که اگر این را با این بریزی اینجوری بهتر است. در اثر این آزمایشات شعورمان رشد کند و این شعور انشاالله جذب روحمان شود. که وقتی این کره را ترک می­کنیم حداقل با خودمان چیزی برده باشیم دانش ۴ لایه دارد (DIKW)Data ,Information, Knowledge ,Wisdomتنها راهی که ما از داده­ها به اطلاعات و دانش می­رسیم و تبدیل به خردش می کنیم عمل واقعی است. اگر می­خواهیم که مثلاً شعور بخشایش پیدا کنیم باید در سناریوهای واقعی زندگی ببخشیم(عملگرایانه) اگر می‌خواهیم شعور یک زندگی مفید اجتماعی را پیدا کنیم باید کار کنیم، اصلا فایده کار این است که به ما فرصت این را می­دهد، درِ آزمایشگاه را باز می‌کند، شما در کار فرصت این را داری دروغ بگویی یا نگویی، در کار است که حقّ انتخاب داری که یک مدل اقتصادی طراحی کنی که نبوغ آمیز باشد. من بعضی از مدل­های اقتصادی که طراحی کردم هنوز وقتی به آن فکر می‌کنم و به آن مدل‌های اقتصادی نگاه می‌کنم می‌بینم در آن نبوغ دیده می‌شود یک مدلی طراحی کردم که کسی پول نگذاشته اما همه ثروتمند شدند این مدل جواب داده، اگر کار نمی‌کردم این سناریوها کجا به سمت من می‌آمد؟ همیشه در ذهنم باید درس می­خواندم بعد هم در تخیلاتم چیزهایی را می­پروراندم بعد به این ور و آن ور داد می­زدم که من ایده دارم هیچکس چرا من را تحویل نمی‌گیرد که من ایده دارم و ایده‌هایم عملی نمی‌شود. به خاطر این است که بین ایده تا عمل باید کار کرده باشی تا ایده­هایت برای عمل تبدیل شود. ایده یک موجود انتزاعی است که احتیاج دارد عملگرایانه طراحی شود وگرنه هیچ وقت محقق نمی‌شود. ایده ابزاری است برای من که فعالیت‌های اجتماعی مفید داشته باشم، ابزاری است برای من که خودم را بسازم، خرد پیدا کنم، شعور پیدا کنم ابزاری است که جامعه ام را بسازم،جامعه را خردمند و شعور مند کنم. ابزاری است که زندگی مفیدی داشته باشم. لبه تماسم با جهان است.