بی علاقگی؛ قصۀ علی/ بخش دوم

هیچ وقت راحیل پیش قدمِ قرار گذاشتن نشده بود. فکر می کردم اگر من هم نمی خواستم که همدیگر را ببینیم، واقعا دیگر هم را نمی دیدیم. حالا که او این طور ناگهانی برنامۀ دیدار چیده بود، حتما کار مهمی داشت یا می خواست حرف مهمی را با من در میان بگذارد. نِت را روشن کردم و قبل از آن که برنامه ها آپدیت شوند و دینگ دینگِ پشت سر همِ نوتیفیکیشن ها مغزم را بخورد، یک راست رفتم پی ویِ راحیل. سه تا پی اِم داده بود؛ سه تا نقطه که زیر هر کدام یک « edited »ِ کوچک خورده بود. حرف های اصلی اش را عوض کرده بود و سه تا نقطه به جایشان گذاشته بود. راحیل هیچ وقت بلد نبود دغل باز باشد و سر کسی را شیره بمالد. خیلی راحت می توانست پیام ها را دیلیت کند و یا حداقل وقتی ادیتشان می کند، چیز دیگری به جایشان بنویسد. مثلا احوال پرسی کند، یا از برنامۀ آخر هفته بپرسد و یا هر چیز بی اهمیت دیگری. البته نمی توان گفت بی اهمیت. چون چیزهایی که به راحیل مربوط می شدند برای من بی اهمیت نبود. پس بهتر است بگویم هر چیز «کم اهمیت»ِ دیگری. اما او پیام ها را ادیت کرده بود و به جایشان نقطه گذاشته بود؛ یعنی «حرف هایی زدم و منصرف شدم.» راحیل معمولا حرفی نمی زد که بعدا به خاطرش عذرخواهی کند یا پشیمان شود. برعکسِ من. نصف عمرم به پشیمانی و عذرخواهی گذشت. نمی دانستم که می شود جور دیگری زندگی کرد. یاد گرفته بودم اشتباه کنم و با یک عذرخواهی سر و تهش را هم بیاورم. البته عذرخواهی کردن هم آدابی داشت که آن را خوب بلد بودم. از وقت با راحیل آشنا شدم فهمیدم که می شود جور دیگری زندگی کرد. راحیل معلم خوبی بود و چیزهای زیادی به من یاد می داد. یعنی من از لا به لای رفتارهایش یاد می گرفتم که رفتار درست چیست. راحیل از آن دست آدم هایی بود که حضورشان نعمت است و هیچ چیز نمی تواند جای خالی آن ها را پُر کند. آدم هایی که در برخورد اول کاملا معمولی به نظر می آیند اما به مرور متوجه می شوی که چه تفاوت های بزرگی دارند و چه قدر می توانند تاثیرگذار باشند. به خاطر همین چیزها بود که من به هیچ عنوان نمی خواستم او را از دست بدهم....یکی دو هفته از آن مهمانی گذشته بود که با بچه ها رفتیم سینما. من با ثمین و هیراد رفتم. محمد و نگین و زهرا هم آمده بودند، و البته راحیل. یا همان لباس بلند سرمه ای که نه مانتو بود و نه لباس مهمانی. بلیت ها را جوری پخش کردم که من و راحیل بنشینیم کنار هم. راحیل سمتِ راست من نشست و زهرا سمت چپ. دقیقا به یاد ندارم که چه فیلمی بود. یا خفگی بود یا ...، آره، خفگی بود. راحیل از اول تا آخر فیلم زُل زده بود به پردۀ بزرگ سینما و هر چه قدر هم که بچه ها مسخره بازی در آوردند توجهی نکرد. زهرا هم که مدام سرش توی گوشی اش بود. با کسی چت می کرد که چند باری وقتی نگاهم به گوشی افتاد توانستم اسمش را ببینم. او را سیو کرده بود « tannin » اما بین چت ها به او گفته بود «احسان». زهرا را نمی شناختم. کیمیا را می شناختم که زهرا دوست او بود و خود کیمیا دوست نگین – که البته میانۀ شان شکرآب شده بود و دیگر با ما جایی نمی آمد. چندباری دیده بودمش. ثمین و هیراد هم که دوست های صمیمی من بودند. یعنی هیراد دوست صمیمیِ من بود و ثمین دوستِ صمیمی هیراد. صحبت کرده بودند برای ازدواج ولی آبی ازشان گرم نمی شد. فقط دلشان را خوش کرده بودند که قرار بود روزی نامعلوم اسمشان برود توی شناسنامۀ هم. وگرنه فکر می کنم خودشان هم می دانستند هیچ آینده ای با هم دیگر ندارند. از اول تا آخر فیلم به راحیل نگاه کردم و راحیل هم از اول تا آخر فیلم نگاه کرد به فیلم. من زیرچشمی و او با دستِ زیر چانه. آدم های فیلم را نمی شناختم. دوستشان نداشتم. راحیل آن قدر با علاقه محو فیلم شده بود که به خودم می گفتم حتما خفگی بهترین فیلم دنیاست. یادم نیست کجای فیلم بود که راحیل گریه کرد. اشک هایش می درخشید. واقعا می درخشید. فیلم که تمام شد راحیل هنوز خیره مانده بود به پردۀ سینما و چیزی نگفت. از سینما که بیرون رفتیم هم چیزی نگفت. فکری شده بود. به خودم می گفتم کاش فیلم را دیده بودم که بفهمم داستانش چه بوده. حتما راحیل با شخصیت های فیلم خیلی هم ذات پنداری کرده. تمام مسیر از سینما تا انتهای خیابان، به این فکر می کردم که کاش می شد شمارۀ راحیل را داشتم تا هر وقت که مناسب بود با او صحبت کنم. بپرسم چه چیزی در فیلم خفگی تا این اندازه او را درگیر کرده؟ چرا با زهرا دوست شده؟ آن لباس سرمه ای را از کجا خریده؟ از چه زمانی احساس کرده که از سیگار متنفر است؟ چه چیزهایی را دوست دارد؟ از چه چیزهایی بدش می آید؟ سرمایی است یا گرمایی؟ پیتزا را به خورش قیمه ترجیح می دهد یا نه؟ اگر توی هواپیما باشد و اعلام کنند که در موتور سمت چپ نقص فنی وجود دارد چه واکنشی می دهد؟ اهل کدام محله است؟ دانشگاه رفته یا نه؟ رشته اش چه بوده؟ و خلاصه هر چیزی که بتواند بهانه ای برای صحبت کردن باشد. دیگر هر جا زهرا بود من هم بودم. به این بهانه که شاید راحیل را با خودش بیاورد. و چند باری هم آمد. توی مهمانی ها و کافه گردی ها. با همان لباس سرمه ای. فقط شال هایش را عوض می کرد. نمی دانستم آن لباس سرمه ای که احتمالا دوستش داشت، یونیفرمِ محل کارش بود یا همان یک لباس را داشت یا نمی خواست لباس دیگری بپوشد. نمی دانستم. ولی می دانستم همین که در همۀ قرارها و مهمانی ها همان لباس را می پوشید، یعنی اعتماد به نفس بالایی داشت. من نمی توانستم. از اوایل نوجوانی بود که فکر می کردم نمی توانم یک لباس را دوبار بین یک سری آدم ثابت بپوشم. از فرمِ مدرسه بیزار بودم. هر کاری می کردم و هر بهانه ای می آوردم که آن روپوشِ آبیِ وارفته را نپوشم. اگر دوشنبه یک لباس را می پوشیدم و سه شنبه هم همان را، فکر می کردم همه دارند من را با دست به هم دیگر نشان می دهند. نمی دانم این احساس از کجا آمد. از قضاوت دیگران می ترسیدم و فکر می کردم اگر همیشه لباس های جدید بپوشم، توی دلشان تحسینم می کنند. نمی دانم. آدم اگر بخواهد برای همۀ رفتارهایش دلیل پیدا کند که زندگی اش می شود جهنم. بالاخره هر چیزی از یک جایی با آدم همراه می شود. کم کم راحیل هم یکی از اعضای گروه دوستیِ ما شد. ولی دیگر توی هیچ مهمانی ای او را ندیدم. حتی مهمانی های رسمی تر و موجه تر. به قول زهرا فقط جاهایی می آمد که مطمئن بود نمی شد خلاف کرد. البته سیگار، خلافی بود که با کمی دور شدن از جمع، می توانست قابل چشم پوشی باشد. به زهرا نزدیک تر شدم تا بتوانم راحیل را به دست بیاورم. از نظر من به دست آوردن راحیل هم شبیه به دست آوردن بقیۀ دخترها بود. باید اول شماره اش را می گرفتم. بعد وقت و بی وقت پیام می دادم و به مرور حرف های احساسی می زدم. چند باری با او قرار می گذاشتم و بعد می شد برای من. اعتراف می کنم هیچ وقت این رابطه را نمی فهمیدم. یعنی در همۀ چندباری که دختری به همین شکل برای من شده بود، به خودم می گفتم یعنی همین که روی هوا اسم هایمان کنار هم می آید یعنی رابطه؟ راحیل اصلا توی این فازها نبود. آدمِ دیگری بود. بین ماها که بود، انگار موجودی غیرزمینی از سیاره ای دیگر باشد. موجودی با لباس سرمه ای بلند که هیچ وقت موهایش را کامل ندیدم. حس کنجکاوی داشتم که بدانم موهایش بلند است یا کوتاه. نمی شد فهمید. روسری اش را طوری می بست که معلوم نبود ادامۀ موهایش کجاست. بسته بالای سرش یا توی لباس سرمه ای اش. وقتی می خندید چین های ریز دور چشمش قشنگ می شد. از او چیزی نمی دانستم جز این که مهربان است، زیباست، منطقی است، مثل ما بچه نیست و احتمالا قانون مدار و اهل ریسک نکردن. از آن هایی که همیشه شاگرد اول بودند و با یک رتبۀ خوب رفته اند دانشگاه. من دیپلم را که به زور گرفتم، بابا اصرار داشت کنکور بدهم. می گفت بدون درس خواندن هیچ آینده ای صد در صد خوب نیست. با این که خودش تحصیل کرده بود و می دانست نباید چیزی را به بچه هایش تحمیل کند و بارها بین حرف هایش این را گفته بود، توی این یک مورد کوتاه نیامد. عقیده داشت هیچ کس بدون درس به جایی نرسیده و من هر کسی را که مثال می زدم، از نظر او به جایی نرسیده بود. از نظر بابا «به جایی رسیدن» یک مدرک دانشگاهیِ قاب شده به دیوار و یک شغل آبرومند بود که بشود با آن یک خانواده را اداره کرد. ولی از نظر من به جایی رسیدن، «پول درآوردن» بود. طوری که هیچ وقت دغدغۀ مالی نداشته باشی. بابا می گفت دغدغۀ محبت و عشق مهم تر از دغدغۀ مالی است. من حرفش را قبول نداشتم. پول نداشتن حتی از عاشق نبودن هم سخت تر است. وقتی پول نداشته باشی، نه می توانی گدایی کنی، نه می توانی بروی دزدی و نه می توانی کسی را پیدا کنی که تو را به یک منبع بی نهایت اسکناس وصل کند. اما عشق را هم می توان گدایی کرد، هم می توان دزدید. به حرف بابا گوش کردم. کنکور دادم و منطقی بود که نتیجۀ خوبی نداشته باشد. بابا نمی گذاشت بروم شهرستان. می گفت وقتی تهران هستم زیاد بالای سرم نیست، چه برسد به این که نباشم. می گفتم تو که بالای سرم نیستی، حالا چه تهران چه شهرستان. بدم نمی آمد کمی از خانه، از شهر، از هوای تهران فاصله بگیرم. حالم زیاد در تهران خوب نبود. کاش مامان در تهران نمی مُرد. اگر مرگ مامان در یک شهر دیگر اتفاق می افتاد، آن شهر برای من می شد یک شهر نفرین شده. شهری که دیگر پایم را در صد کیلومتری اش هم نمی گذاشتم. اما مامان در تهران مُرده بود. شهری که باید در آن زندگی می کردم و نمی توانستم از آن متنفر باشم. دانشگاه را به خاطر بابا رفتم. به ضرب و زور واحدها را پاس کردم و بالاخره بعد از شش سال، یک لیسانس مهندسی برق از دانشگاه آزاد واحد جنوب گرفتم. هیچ وقت به درس خواندن علاقه ای نداشتم و بابا این را می فهمید. وقتی مدرک را گرفتم فهمیدم «به جایی رسیدن» از نظر بابا حتما هم گرفتن مدرک نیست. بابا آدمِ بزرگی بود و فرق چیزها را درست می فهمید. بعضی وقت ها زندگی ام را می بردم روی نمودار. زندگی من با یک سری آدم های ثابت ادامه داشت. با یک هیجان روتین توی مهمانی ها، دورهمی ها و گشت و گذارهای دوستانه. آدم های مختلفی که وقتی کنار هم قرار می گرفتیم تنها یک هدف داشتیم؛ خوش گذرانی. زندگی ام با آدم هایی پر شده بود که حتی مطمئن نبودم حسشان نسبت به من چیست. حضور راحیل در جمع دوستانۀ ما، باعث شده بود کمی به خودم بیایم. حرف های بابا را همیشه پشت گوش انداخته بودم با این بهانه که او آدمِ گذشته است و ما آدم های اکنون. اما راحیل را نمی شد به راحتی نادیده گرفت. نه این که او باعث شده باشد فکر کنم کارهایمان غلط است یا در آن زیاده روی وجود دارد، نه. راحیل یک آدم متفاوت بود که به چیزهای متفاوتی هم فکر می کرد. همین تفاوت آدم را ناگزیر می کرد خودش را در موقعیت مقایسه قرار دهد. این آدم چه چیزهایی دارد که او را متفاوت می کند؟ چه مقدار از این «چیز»ها را خودش به دست آورده و چه بخشی از آن حاصل جبر بوده؟ فکر کردن به این سوال ها خودش نشانۀ تغییری بود که راحیل مسبب آن شده بود. چون حضور یک دختر در زندگی آدم به خودیِ خود نباید تا این اندازه اثربخش باشد. مگر این که آن دختر، آدم ویژه ای باشد....اردی بهشت بود و هوا گرم. یادم است عرق کرده بودم. فقط دنبال یک سایه بان می گشتیم. من و دریا. سوم دبیرستان بودم. مدرسۀ ما کنار یک هنرستان دخترانه بود. ساعت تعطیل شدنمان نیم ساعتی اختلاف داشت تا با هم توی کوچه نریزیم.ما که سر کلاس بودیم صدای جیغ و خنده های دخترها که تعطیل شده بودند را می شنیدیم. یک روز امتحان داشتند و قرار بود دیر تعطیل شوند. آمارشان را بچه های ما زودتر از خودشان داشتند. با هیراد که از مدرسه رفتیم بیرون دریا را دیدیم. با یک دختر دیگر کنار باجۀ تلفن عمومی ایستاده بودند. زدم به شانۀ هیراد و گفتم:« اون دختره رو ببین. مقنعه ش رو زده پشت گوشش...» نگاهش جای دیگری بود. دریا به من نگاه کرد. لبخند زدم. دوستش هیچ واکنشی نداد. دریا تخته شاسی بزرگی را که دستش گرفته بود به دوستش داد و با دست دیگر به پشت سر من اشاره کرد. برگشتم دیدم خانم ناظم با ابروهایی درهم جلوی در مدرسه ایستاده. دریا و دوستش از خیابان رد شدند. هیراد را دنبال خودم کشاندم. هنوز هم نفهمیدم به چی نگاه می کرد. توی کوچه که پیچیدیم، دریا را دیدیم که ایستاده بود. گفتم: « شانس آوردم نیومدم جلو. وگرنه خانم ناظم می خوردمون.»« می خواستی بیای جلو چی کار کنی؟»هیراد گفت:« خب معلومه دیگه. شماره می خواد.» دریا خندید. «واقعا شماره می خوای؟» بدجنس شدم و گفتم:« آره فقط به شرطی که شمارۀ خودت رو بدی.» همان طور که روی کاغذ شماره اش را می نوشت گفت:« بعد از ساعت هفت زنگ نزن. حواست باشه.» وقتی بر می گشتیم هیراد همه اش می خندید. بعد از ظهر زنگ زدم به دریا. خوب حرف می زد. خیلی زود صمیمی شدیم. بعد از مدرسه منتظرم می ماند و تا یک جایی با هم می رفتیم. همان اول گفت که نمی تواند بیاید بیرون. فقط بعد از مدرسه یا اگر کلاس های مدرسه اش را می پیچاند می توانستیم هم دیگر را ببینیم. دختر خوبی بود. گرافیک می خواند و عاشق هنر بود. بعد از مدت ها با یک دختر هم صحبت شده بودم و حس کسی را داشتم که وارد یک جزیرۀ ناشناخته شده. باید همه چیز را کشف می کردم و کار سختی بود. دوست داشتن را با دریا تجربه کردم. شاید هم کمی احساس وابستگی. اگر یک روز مدرسه نمی آمد یا حالش خوب نبود و حرف نمی زد، به هم می ریختم. عاشقش نبودم ولی دوستش داشتم. آن موقع نمی دانستم عشق چیست. به خاطر همین همان «دوست داشتن» را «عشق» می دانستم و فکر می کردم راستی راستی عاشق دریا شدم. دختر خوبی بود. فکر کنم این را دوبار گفتم. شاید چون الان بیش ترین چیزی که از دریا به خاطر دارم همین است که او دختر خوبی بود. یک روز گرم توی پارک بودیم و حرف می زدیم. آرزو داشتم توی لباس دیگری به جز روپوش گشاد توسیِ مدرسه ببینمش. دنبال سایه بان می گشتیم که یک دفعه دیدم رنگ دریا پرید. دستم را گرفت و کشیدم پشت درخت. سرخ شده بود و نزدیک بود گریه کند. گفت:« بدبخت شدم علی.» گفتم:« چرا چی شد مگه؟» گفت:« شوهر عمه م دیدمون. یه راست می ره می ذاره کف دست بابام. بیچاره م می کنه.» خواستم آرامَش کنم.« بابا کسی نبود که. از کجا می دونی شناختدت؟ این همه دختر با روپوش مدرسه...»از ترس می لرزید. یک لحظه خودم را گذاشتم جای او و به این فکر کردم که اگر مثلا عمو ناصر من را می دید، این قدر می ترسیدم؟ نه. مرگ مامان مجوز شده بود برای انجام یک سری کارها. مثلا روزی که بابا فهمید سیگار می کشم، روزی که تجدید شدم، روزی که با ماشین تصادف کردم، روزی که دعوا کردم و بینی حمید را شکستم، روزی که بابا آمد کلانتری... همۀ این روزها اگر مامان بود بابا جور دیگری رفتار می کرد. اما نبودن مامان باعث شده بود من یک سری اشتباهات را انجام بدهم و بعد بگذارمشان به حساب «مادر نداشتن». و من از این سوء استفاده اصلا خوشم نمی آمد. فردای آن روز نیامد مدرسه. پس فردایش هم که آمد جوابم را نداد. هر چه دنبالش رفتم و صدایش زدم فایده ای نداشت. تلفنش از دسترس خارج شده بود. دیگر منتظرم نمی ماند و من نیم ساعت آخر کلاس از دلشوره و ناراحتی عذاب می کشیدم. بالاخره بعد از چند روز کلاس را به هزار بهانه پیچاندم و سر کوچه منتظر شدم تا تعطیل شود. دیدمش. یک راست سوار یک پژوی سفید شد که مردی حدودا بیست و هفت هشت ساله راننده اش بود. دریا به من نگاه کرد. مطمئنم. و این را از چشمانش فهمیدم که «خداحافظی». هیچ وقت نفهمیدم آن پسر که بود. احتمالا برادرش بود. چند ماهی طول کشید تا دریا از یادم رفت. که دیگر انتظار نداشته باشم منتظر من ایستاده باشد. که نبودنش برایم عادی شود. دریا دومین زنی بود که از دست داده بودم و «از دست دادن زن ها» شد یکی از اتفاقات پرتکرار زندگی من. که البته من نمی توانستم اجازه بدهم دربارۀ راحیل هم تکرار شود...