یادداشتی درمورد انیمیشن هیولای دریا (The Sea Beast 2022)

سلام. توی این متن می‌خوام از انیمیشنی حرف بزنم که اولین بار برای من خیلی بیش از توقعم عمل کرد و تا اواسط فیلم فکر نمی‌کردم با چنین محتوایی ازش رو به رو باشم. این یادداشت رو می‌خوام بر پایه مقایسه این انیمیشن با انیمیشن How to Train Your Dragon بنویسم به این دلیل که به نوعی ایده یک خطی هردوی این انیمیشن‌ها باهم مشترکه.اگر وارد جزئیات ایده ها نشیم و کلیات رو در نظر بگیریم، با همچین موقعیتی رو به روییم:یک روستا که سالهاست با هیولاهایی ناشناخته مبارزه می‌کنه و در هربار رویارویی با اون هیولاها بسیار آسیب می‌بینه. یک یا دو شخصیت جوان با فکر باز و بدون تعصب با این هیولاها رو به رو شده و متوجه اشتباه بودن باورها و سنت های گذشته شده و به واقعیت جدیدی از ماهیت هیولاهای مذکور دست پیدا می‌کنن.این تعریف از ایده بدون توجه به جزئیات بر هر دو فیلم صدق می‌کنه. در واقع اگر ایده کلی انیمیشن HTTYDرو برداریم و به جای هیولاهایی در آسمان، بنویسیم هیولاهایی در دریا، دقیقا ایده کلی انیمیشن Sea Beast رو تعریف کردیم. موارد زیادی حتی در جزئیات هم به وضوح از HTTYD الهام گرفته شدن. جلوتر به چند مورد از جزئیات مشابه در هر دو فیلم اشاره می‌کنم.در هر دو فیلم شخصیت های اصلی با کشتن و نابود کردن هیولاها به زندگیشون معنا می‌بخشن چون معتقدن که دارن مردم رو از دست هیولاهای وحشی نجات می‌دن. (اگر یادتون بیاد هیکاپ به دلیل ضعف فیزیکی که مایه خجالتش هم بود، داشت سعی می‌کرد با فناوری و ساخت سلاح های جدید در نابودی دشمن روستاشون شریک باشه.)در هر دو فیلم شخصیت های اصلی که شغلشون نابود کردن هیولاها بود(یا آرزو داشتن باشه)، بعد از رویارویی بی واسطه با دشمنشون، به واقعیت ماجرا و طبیعت موجودی که اهریمن میدونستنش پی بردن. (هیکاپ بعد از برخورد اتفاقیش با خطرناک ترین اژدهای شناخته شده و مِیزی با بلعیده شدن توسط خطرناک ترین هیولای دریایی)در هر دو فیلم شخصیت های اصلی از خانواده هایی شکارچی میان و از بچگی با تفکرات ضد دشمن و میهن پرستانه بزرگ شدن. هیکاپ خانواده ای کاملا متعصب داره و پدرش از مهم‌ترین شکارچیان روستاست. استرید(دختری که هیکاپ بهش علاقه داشت) از حرفه‌ای ترین نوجوان های روستا در مبارزه با اژدهاست. همینطور در Sea Beast مِیزی پدر و مادری داشته که هر دو شکارچی بودن و در همین راه جونشون رو از دست داده‌ن، بقیه عمرش رو هم در یتیم خونه ای گذرونده که مخصوص بچه های شکارچیان بوده و در همون صحنه اول وقتی مسئول یتیم خونه میاد بالاسر بچه ها، به مِیزی تفکرات میهن پرستانه و حمایت از حاکمین رو بهش یادآوری می‌کنه. در همین صحنه ما می‌فهمیم که مِیزی نه تنها از پدر و مادری شکارچی میاد، بلکه در محیطی با تربیت ایدئولوژیک بزرگ می‌شه و به اندازه کافی دلیل برای تنفر از هیولاها داره. از طرف دیگه، جیکوب به عنوان همراه میزی در سفر معنویش، کسیه که مثل مِیزی والدینش رو از دست داده و بعد توسط مشهور ترین و با سابقه ترین شکارچی جزیره یعنی کپتن کرو به سرپرستی گرفته شده. جیکوب هم مثل مِیزی، توسط هیولاها یتیم شده و بعد زیرنظر پدرخوانده ای متعصب(طبیعتا با سیستم تربیتی ضد هیولاها) پرورش پیدا کرده. هم هیکاپ و هم میزی و جیکوب، در سیستم هایی تربیت شدن که هدفشون پرورش فرزندی با تعصب بر سنت ها و باور های معمول جامعه بوده.در هر دو فیلم دشمنی که به دوست تبدیل می‌شه، هم از نظر نقشی که در داستان ایفا می‌کنه و هم از نظر دیزاین کارکتر، شباهت بسیار زیادی دارن. بی دندون یا Toothlessو قرمز یا red هر دو صورت گرد، دندون های مرتب و چشم های گربه‌مانندی دارن که در مجموع صورتشون رو در اصول بصری دوستانه و مهربون نشون می‌ده. اما درمورد نقش داستانی‌شون هم، در هر دو فیلم، هیولایی که با شخصیت های اصلی دوست می‌شه در افسانه ها و در موقعیتی که افراد داستان زندگی می‌کنن، خطرناک ترین هیولا شناخته می‌شه.در هر دو فیلم شخصیت های منفی داستان، پدران متعصب شخصیت های اصلی هستند. و باز در هر دو داستان پسر (هیکاپ و جیکوب) برای اینکه جلوی پدر رو بگیره تلاش بسیاری می‌کنه اما پدر قانع نمی‌شه. و بعد پدر (استویک و کپتن کرو) هیولایی که با پسرش دوست شده و سنت ها رو شکسته رو به بند می‌کشه و به استدلال های فرزند جوانش توجهی نمی‌کنه. بعد در جایی که پدر داره نوع دشمن رو نابود می‌کنه (استویک در حمله به لانه اژدها و کپتن کرو در تحویل قرمز به پادشاه)چندین مورد تشابه دیگه هم در هر دو انیمیشن وجود داره اما برای اینکه حوصلتون سرنره، به همینا اکتفا می‌کنم. اما اگر انقدر ایده های هر دو فیلم در کلیات و جزئیات شبیه به هم‌دیگه‌ن، پس وجه تمایز Sea Beast کجاست؟وقتی انیمیشن Sea Beastرو تماشا می‌کنید، به خاطر شباهت هایی که بالا گفتم، تا اواسط داستان شما احتمالا تصور می‌کنید با یک کپی نسبتا قوی از HTTYD رو به رو هستین. من که همچین برداشتی داشتم؛ و با وجود خوب بودن محتوا و اجرا، در نهایت به خاطر کپی بودنش اونقدر که باید جدی نمی‌گرفتمش. اما کم کم هرچی به اواخر فیلم نزدیک شدم، احساس کردم داستان داره با پیچش های جدید، راه خودش رو از HTTYDجدا می‌کنه. انیمیشن Sea Beast در مضمون و پیام نهایی، به سمتی رفت که از نظر من باعث می‌شه بتونیم کاملا یک اثر مستقل از HTTYDمحسوبش کنیم و دیگه نتونیم به راحتی برچسب کپی بودن بهش بزنیم. این همون جاییه که پیکاسو می‌گه آرتیست خوب کپی نمی‌کنه، می‌دزده. این انیمیشن به شکلی ماهرانه ایده کلی HTTYD رو دزدید و مال خودش کرد. البته قطعا نقاط ضعفی هم داشت به عنوان مثال اینکه شاید یه جاهایی قابل پیش بینی می‌شد داستان، اما تمرکز من توی این متن بیشتر وجه تشابه و تمایز این انیمیشن با HTTYD بوده و اینکه چطور تونست خودش رو از زیر سایه ایده اون بکشه بیرون. اما منظورم از این پیچش های داستانی و پیام‌هایی که Sea Beast رو تبدیل به اثر مهمی کرده، کدوم بخش های داستانه؟ جلوتر کمی جدی تر درمورد این مفاهیم و سوالات مطرح شده در فیلم توضیح می‌دم.یکی از مفاهیم جدی مطرح شده در این انیمیشن، قهرمان‌سازی در زمانه جنگ در کشورهاست. در اینکه افرادی که حاضر اند برای نجات جان دیگران از زندگی خود گذشته و به جنگ با دشمن بروند قهرمانان آن مردم هستند کمتر کسی می‌تواند تردیدی داشته باشد؛ اما سوالی که تعریف کلماتی مثل قهرمان را به چالش می‌کشد، اینجاست که آیا قهرمانان همیشه کار درست را انجام می‌دهند؟ این سوال اساسی این داستان است. تأکید فیلم روی این مفهوم تا حدی پیش می‌رود که نه تنها به بیان غیر مستقیم آن بسنده نمی‌کند، بلکه با دیالوگ "تو می‌تونی که قهرمان باشی ولی بازم اشتباه کنی"، از اینکه ما به این سوال فکر کرده باشیم مطمئن می‌شود. قهرمان های داستان ما که برترین آن‌ها اعضای کشتی inevitable هستند، آن‌هایی در مدح سرگذشت قهرمانانه و مبارزات دلیرانه‌شان کتاب‌ها نوشته اند، حالا با تلخ ترین حقیقت زندگی‌شان رو به رو شده اند. شکار هیولا که در تمام عمر به زندگی و مهمتر از آن به قهرمانی‌شان هویت و معنا می‌بخشید، حالا تبدیل به بزرگ‌ترین اشتباه‌شان شده. این کشمکش تا جایی پیش می‌رود که دستیار وفادار کپتن کرو، سارا شارپ، وقتی با تلاش مِیزی برای قانع کردن خود رو به رو می‌شود، به صراحت بیان می‌کند که به کشف حقیقت علاقه‌ای ندارد چرا که تمام معنای زندگی او در آن کشتی و شکار هیولا خلاصه می‌شود. او نمی‌خواهد تمام زحمات خود را با کشف حقیقتی تلخ دور بریزد.پیچش داستانی اصلی اما زمانی رخ می‌دهد که مِیزی، نماد سر در کاخ سلطنتی را با نماد روی کتب تاریخ تطبیق داده و متوجه عمدی بودن سو تفاهم های پیش آمده بین انسان ها و هیولاها می‌شود. پادشاه با ایجاد دشمن کاذب و جعل تاریخ، برای سال‌ها کاری کرده است تا مردم هیولاها را دشمن و خطر بزرگی برای خود بدانند. از ابتدای فیلم سوال مِیزی، جیکوب و ما که در سفر همراهشان بودیم این بود که اگر هیولاهای دریایی واقعا با انسان‌ها کاری نداشته اند، پس سر منشا این سو تفاهم و کینه چندصد ساله دقیقا کجاست؟ حالا در آخرین بخش داستان، در جایی که گره ها یکی یکی باز شده و این انیمیشن وجه تمایز خود با HTTYD را به ما نشان می‌دهد، مِیزی جسورانه روی بدن دوست دریایی‌اش ایستاده و راز پادشاه را در میان مردم فریاد می‌زند. او با صدای بلند به سوالات ما درمورد اینکه پس چه کسی و چرا این دشمنی را ایجاد کرده و آن را در کتاب های تاریخ ثبت کرده است پاسخ می‌هد. کمی قبل از این صحنه نیز، هنگامی که میزی برای آزاد کردن قرمز تلاش می‌کند(یاد آور صحنه تلاش هیکاپ برای نجات بی‌دندون)، کاپتان سارا شارپ که در کتاب های مذکور به وفاداری و تعهد بی مانندش مشهور است، به کپتن کرو خیانت کرده و به مِیزی کمک می‌کند. در واقع سارا داروی تلخ حقیقت را نوشیده و حاضر می‌شود برای انجام کاری که درست است، از قهرمان بودن دست بکشد. اینجاست که فیلم با قرار دادن دو مفهوم درستکاری و قهرمانی، نه در کنار هم بلکه در مقابل هم، از مهم ترین تضاد های مفهومی لازم در داستانش را ایجاد می‌کند. جایی که سارا به تعاریف ارائه شده از قهرمان پشت کرده و کار درست را انجام می‌دهد. سر تا سر فیلم پر از چنین نمادهایی است که بر موضوع قهرمان سازی و جنبه های مثبت و منفی آن تأکید دارد. شعارهایی نظیر "هر شکارچی عالی زندگی می‌کند و عالی ‌می‌میرد "همواره نشان دهنده تأکید مردم جزیره بر تعاریف خود از قهرمان و زندگی و مرگ درست است.در مجموع این فیلم با استفاده از ایده کلی انیمیشن HTTYD تا حد زیادی از داستان خود را پیش برده است اما، با اضافه کردن جزئیاتی در داستان و تغییراتی در شخصیت‌ها و از همه مهمتر اضافه کردن پیام‌هایی کاملا متفاوت و جدید به داستان، کاملا در تبدیل خود به یک اثر مستقل و محکم موفق عمل کرده است؛ با استفاده از همین تفاوت های جزئی و تأکید بر آن‌ها، انیمیشن Sea Beastاستقلالی که بالاتر به آن اشاره کردم را به دست می‌آورد.