آیا ارشد بخوانیم؟ ارشد یا خدمت سربازی؟ ارشد آری یا نه؟

این نوشته اولین بار در این آدرس منتشر شد. کارشناسی ارشد یا سربازی؟ آیا ارشد بخونم یا نخونم؟ لیسانس یا فوق لیسانس؟ اینها سوالاتی است که ذهن عدۀ زیادی را به خود مشغول کرده است. اگر سوالی از جنس ارشد آری یا نه دارید، پیشنهاد میکنم این متن را تا انتها مطالعه کنید.تصمیم درباره ادامه تحصیل در مقطع ارشد تصمیم مهمی است و بنظرم باید دلیلی محکم برای ارشد خواندن داشته باشیم. در ادامه این نوشته درباره این دلایل حرف میزنم.طبیعتا اینها صرفا نظرات شخصی من است. شما هم می‌توانید نظرتان را در قسمت کامنتها مطرح کنید.میان پرده، نکته بسیار مهم برای مطالعه بهتر این نوشته:در لابلای متن، لینک مطالب دیگری هم وجود دارد. اگر خواستید آنها را مطالعه کنید، در یک تب یا پنجره جدید بازشان کنید و پس از مطالعه کامل این متن به سراغشان بروید. برای باز کردن یک لینک در تب جدید کافی است روی آن کلیک-راست کنید و گزینه Open link in new tab را بزنیداگر از موبایل یا تبلت استفاده میکنید، نگه داشتن انگشت‌تان بر روی لینک همان کار کلیک-راست را می‌کندچرا میخواهی کارشناسی ارشد بخوانی؟ آیا گرفتن مدرک فوق لیسانس خوب است؟چون میخواهم بعد از ارشد، دکترا بخوانم و استاد دانشگاه بشومحتما خودتان هم میدانید که قضیه به این سادگی‌ها نیست. حتما در جریانید که:نسل پرتعداد دهه ۶۰ از سن دانشگاه تقریبا رد شده‌اند و تعداد دانشجویان بسیار کم شدهتعدادی از دانشگاه‌هایی که در هر کوی و برزن ایجاد شده بودند مشتری ندارند و در حال تعطیلی هستندبا توجه به تجربه فارغ التحصیلانِ دانشگاهیِ بیکار در سالهای گذشته، رغبت به دانشگاه همچون سالهای قبل نیستتعداد کسانی که مدرک دکترا دارند، بسیار زیادتر از قبل شده و رقابت برای کسب کرسی‌های هیئت علمی دانشگاه بسیار سنگین استبه نظرم بد نیست به این واقعیت هم موقع تصمیم درباره ارشد خواندن یا نه توجه کنید. قبلا مطلبی مستقل در مورد دکترا نوشته‌ام:ادامه تحصیل بدهم یا نه؟ دکترا بخوانم؟چون مدرک فوق لیسانس مرا در بازار کار متمایز می‌کندلطفا از خواب بیدار شوید. این روزها همه مدرک دارند، ارشد که هیچ، دکترایش را هم دارند. چیزی که شما را متمایز میکند مهارتی است که در بازار کار به شدت به آن نیاز است. و دانشی که به کمک آن دردی از مشکلات کسب و کار را حل کنید. صرف داشتن مدرک شما را متمایز نمی‌کند. اما اگر تحصیل در مقطع ارشد اسبابِ کسب این دانش و مهارتِ مورد نیازِ بازار کار را فراهم می‌کند، ادامه تحصیل در مقطع ارشد می‌تواند مفید باشد.حتما می‌دانید که تنها ایجاد تمایز می‌تواند منجر به ایجاد شرایط خوب شغلی برایتان شود و به قول ست گادین در کتاب شیب:“معمولی بودن برای بازنده‌هاست، شما شایسته بهتر از معمولی بودن هستید.”پس:لطفا معمولی نباشیمچون مدرک فوق لیسانس را برای افزایش حقوق لازم دارماگر کارمند بخش خصوصی هستید که بعید است به صرف یک افزایش مدرک حقوقتان را زیاد کنند. منظورم خصوصی واقعی است و نه خصولتی.ولی اگر در بخش‌های خصولتی و دولتی مشغول به کار هستید احتمالا مدرک ارشد منجر به افزایش حقوق شما خواهد شد. اما سوالی که اینجا مطرح میشود این است که آیا مزایای این ادامه تحصیل ارزش هزینۀ مادی و غیرمادی اخذ مدرک ارشد را دارد یا نه؟من جواب این سوال را نمی‌دانم و فکر می‌کنم هرکس بسته به شرایط خودش باید به پاسخ آن برسد. اما فکر کنم بد نباشد یک حساب سرانگشتی در این مورد بکنیم.اگر شما از دانشگاه آزاد مدرک را بگیرید فکر کنم چیزی در حدود ۸ میلیون تومان ظرف دو سال باید هزینه بکنید. حالا درنظر بگیرید که حقوق شما مثلا ماهی چندصد هزار تومان هم افزایش پیدا کند. ببینید چقدر زمان لازم است تا تنها هزینه‌ای که برای شهریه دانشگاه کرده‌اید بازگردد.تازه این تنها هزینه مادی داستان است و بنظرم کم‌اهمیت‌ترین هزینه. هزینه زمانی که صرف شده و اصلا برنمی‌گردد را هم حساب کنید. وقتی که برای اخذ این مدرک می‌گذارید و برای خانواده، افزایش مهارت، تفریح و … نمی‌گذارید.در دانشگاه‌های دولتی هزینه مادی را ندارید، اما هزینۀ غیرمادی سرجایش است. هرچند در سالهای اخیر کارمندانی که در دانشگاه دولتی هم مدرک می‌گیرند هزینه برای خودشان می‌تراشند. وقت و حوصله برای انجام پایان نامه که نیست. پس پول بدهیم و پایان نامه بخریم…بگذریم.چون داشتن مدرک ارشد کلاس دارداولا ندارد. باور کنید دیگر کلاس هم ندارد. دوما بر فرض که عده‌ای مدرک‌ندیده بخاطر مدرک ارشد شما جواب سلامتان را گرمتر بدهند یا شما را بر صدر مجلس بنشانند. روزی باید با این واقعیت روبرو شوید که وقتی که برای ارشد گذاشته اید آیا می‌صرفیده یا نه؟ این سلام‌های گرمترِ مدرک‌ندیده‌ها را رها کنید. باور کنید یک فوق لیسانس بیکار هیچ برتری‌ای بر یک لیسانس بیکار ندارد. لیسانس یا فوق لیسانس بیکار فرقی با هم ندارند.میخوام ارشد بخونم چون پدرم/مادرم/همسرم دوست دارند مدرک ارشد داشته باشمقطعا اعضای خانواده دلسوز ما هستد. اما ممکن است آنها روشی را برای کسب موفقیت و رضایت پیشنهاد دهند که در عصر حاضر کاربردی نداشته باشد. نمی‌گویم به حرف آنها توجه نکنیم. فقط حرفم این است که تنها دلیل ما برای ارشد خواندن خواسته والدین و خانواده نباشد.چون حیفه مدرکم رو نگیرم، این همه درس خوندم!حیف، آن تک تک لحظاتی است که در مسیری که امروز فهمیده ایم اشتباه است تلف میکنیم. حیف آن زمانهایی است که برای نشستن سر کلاسهای دانشگاه و خواندن برای امتحاناتش (بعد از به این نتیجه رسیدن که ادامه تحصیل به صلاحمان نیست) تلف میکنیم.مطلبی مستقل قبلا در این باره نوشته‌ام:استدلالی سخیف هنگام تصمیم گیری: “حیف نیست حالا که تا اینجا اومدی ولش کنی؟”چون از کار تحقیقاتی لذت میبرمبعضی کارهای تحقیقاتی را تنها می‌توان در دانشگاه‌ها انجام داد. امکانات آزمایشگاهی و کارگاهی آن تحقیقات صرفا در دانشگاه‌ها وجود دارد. قبول دارم که اگر دل‌بسته چنین تحقیقاتی هستید، باید بروید به سراغ دانشگاه‌ها. اما قطعا این را هم می‌دانید که در معدود دانشگاه‌هایی در ایرانِ امروز چنین شرایط و رویکردی وجود دارد.مواظب باشید به بهانه علاقه به تحقیقات به دانشگاهی وارد نشوید که صرفا تولید مقاله می‌کند و خبری از تحقیق و پژوهش واقعی در آن نیست. و البته برای انجام پژوهش‌های خوب شاید بررسی گزینه تحصیل در خارج از ایران هم بد نباشد.چون میخواهم دانشم را افزایش دهممطمئنید تنها راه افزایش دانش رفتن به دانشگاه است؟ آیا با انواع مجموعه‌های آموزشی که بر بستر اینترنت آموزش‌های مفید و کاربردی می‌دهند آشنایید؟حتما از درس‌های مقطع لیسانس یادتان مانده که در کتار هر درس احیانا مفیدی که پاس کرده‌اید، چندین درس پاس کرده‌اید که هیچ وقت به دردتان نخواهد خورد.آیا تا حالا جستجویی در مورد مراکز غیردانشگاهی که آموزش‌های آنلاین و غیرآنلاین می‌دهند کرده‌اید؟ اگر تا حالا این کار را نکرده‌اید پیشنهاد میکنم پیش از تصمیم قطعی در مورد ارشد خواندن این کار را بکنید. در مورد موضوعی که می‌خواهید دانش‌تان را در آن افزایش دهید در گوگل جستجو کنید، هم فارسی و هم انگلیسی. فکر کنم گزینه‌های خوبی روی میزتان باشد.حواس‌مان باشد که ارشد خواندن تنها ابزاری برای کسب دانش است. مواظب باشیم در دام ابزار نیفتیم:چگونه در “دام ابزارها” نیفتیم؟چون به روابطی که در دانشگاه ایجاد می‌شود نیاز دارمانصافا یکی از برکات اصلی دانشگاه برای من همین گسترش روابط اجتماعی و شکل گرفتن دوستی‌هایی ماندگار بود. تاثیر این روابط بر کار و زندگی را هم اصلا انکار نمی‌کنم.صرف حضور یافتن در محضر برخی اساتید هم تنها از طریق دانشگاه میسر می‌شود.اما مسئلۀ مهم این است که هزینه-فایده کنید و ببینید آیا ارشد خواندن در دانشگاه می‌ارزد یا نه؟ ارشد خواندن ممکن است گزینه خوبی باشد، اما گاهی همین گزینه‌های خوب ادم را بیچاره می‌کند. مواظب گزینه‌های خوب باشیم:گزینه های خوب آدم را بیچاره میکندفکر میکنم قبول داشته باشید که این روابط کیفی و محضر اساتید را در همه دانشگاه‌ها نمی‌توان پیدا کرد. اگر می‌خواهید در آن شعبه دور فلان دانشگاه ارشد بخوانید، اوضاع فرق می‌کند!چون میخواهم فعلا سربازی نروم، ارشد بخونم یا برم سربازی ؟کارشناسی ارشد یا سربازی ؟ امان از این سربازی. ارشد یا خدمت سربازی ؟ آن هم عجب خدمتی!اول بگویم که در کنار آن روابطِ خوب دانشگاه، یکی دیگر از فواید ارشد خواندن برای من، همین پیچاندن سربازی بود. شرایط بنیاد نخبگان را داشتم و سربازیِ معمول را نرفتم. اما همان دوره کوتاه مدت آموزشی هم تحملش خیلی سخت بود.قبول دارم که حتی تصور این اتلاف عمر هم حال آدم را بد می‌کند. اما حتما حواسمان به این شترِ بدترکیب که دم در خانه‌مان نشسته و از جایش هم بلند نمیشود هست. اگر تنها با نیت به تعویق انداختن سربازی، برویم ارشد دردی دوا نمی‌شود. بعد از ارشد چه؟سربازی در هتل مدرس :)اگر شما هم بتوانید با شرایط جدید (که انگار به نسبت زمان ما تغییر هم کرده) سربازی را به کمک ارشد بپیچانید که چه بهتر. والا شاید امریه گرفتن و سربازی رفتن با همین مدرک کارشناسی گزینه بهتری باشد. در دوران گذران سربازی هم شاید بشود شرایطی ایجاد کرد که مهارت و دانش‌مان را افزایش دهیم و بعد از این دوران، گزینه‌های خوبی برای انتخاب شغل پیش روی ما باشد. گزینه‌هایی که رضایت شغلی را برایمان به ارمغان بیاورد.اگر هم جنستان مذکر نیست و دغدغه سربازی ندارید که هیچی. اصلا چرا این بند را خواندید؟می‌خواهم در ارشد تغییر رشته بدهم و زمینه کاری‌ام را عوض کنممثلا مدیریت بخوانم و در حوزۀ جدیدی وارد شوم. بله، خیلی از موقعیت‌های شغلی را تنها می‌توان با داشتن مدرک مرتبط در اختیار گرفت. این واقعیتی انکارناپذیر است. اما از آن طرف افراد بسیار زیادی هم هستند که در زمینه‌ای مشغول به کار هستند که ربطی به رشته دانشگاهی‌شان ندارد. من از تعدادی از این آدمها در سری کارنکن نام برده‌ام. پیشنهاد میکنم پیش از تصمیم درباره ادامه تحصیل در مقطع ارشد، حتما نگاهی به داستان این آدمها بیاندازید:کار نکنچون میخواهم با تحصیل در مقطع ارشد شرایط را برای رفتن از این کشور فراهم کنمموافقم که ادامه تحصیل در مقطع ارشد در خارج از ایران فرصت خوبی برای مهاجرت است. اما پیشنهاد میکنم حتما قبل از ادامه تحصیل با این هدف، به این هم فکر کنید که بعد از خواندن ارشد چه خواهید کرد.از هم‌کلاسی‌ها و هم‌‎خوابگاهی‌های دوران دانشگاه‌مان خیلی‌ها الان ایران نیستند. عده‌ای راضی‌اند و عده‌ای هم نه. میدانم که نمیشود از الان به فکر خیلی از چیزها بود. اما بد نیست پرس و جویی بکنید در این مورد و ببینید بعدش چه میشود. فرض کنید مدرک ارشد را هم آنجا گرفتید، برمی‌گردید ایران؟ می‌مانید؟هر تصمیمی می‌گیرید، لطفا تصمیم خودتان باشد. چون بعدها هزینۀ این انتخاب را خودتان باید بدهید:هزینۀ انتخاب‌هامیخواهم ارشد بخوانم چون کار دیگری جز درس خواندن بلد نیستم این دلیل را به کسی جز خودمان نخواهیم گفت. کمی فکر کنیم. اگر دلیل ما برای فوق لیسانس گرفتن همین است، احساس خطر کنیم. صرف گرفتن مدرک ارشد چیزی بر مهارت ما نمی‌افزاید. بازار کار این سالها هم به گونه‌ای نیست که به ازای مدرک ارشدمان به ما پول بدهند. گذشت آن دوران.درباره افزایش مهارت و دانش قبلا حرف زده‌ام و دیگر تکرارشان نمی‌کنم.خلاصه داستان اینکه برای ارشد خواندمان دلیل داشته باشیم. اگر تا حالا به صورت جدی به این دلایل فکر نکرده‌ایم، الان این کار را بکنیم و اینکه:گاهی به اهدافمان شک کنیم بعد از خواندن این مطلب چه کنم؟۱- نظرتان درباره این مطالب را در قالب کامنت با دیگران به اشتراک بگذارید.۲- اگر درگیر تصمیم برای ادامه تحصیل در مقطع ارشد هستید، می‌توانید از مطلب زیر برای تصمیم‌گیری بهتر استفاده کنید:چگونه تصمیم بگیریم؟۳- مطلب زیر را درباره شغل مناسب بخوانید:شغل مناسب من چیست مطلبی که خواندید از مجموعه مقالاتی است که درباره شغل با عنوان «کارنکن» نوشته‌ام، برای آشنایی با «کارنکن» و خواندن باقی مطالب روی لینک زیر کلیک کنید: کارنکنمطلب آیا ارشد بخوانیم؟ ارشد یا خدمت سربازی؟ ارشد آری یا نه؟ اولین بار در وبلاگ امین آرامش منتشر شده است.کانال تلگرام کارنکن