بازار مالی غیرمتمرکز یا DeFi چیست؟

بازار مالی غیر متمرکز (Decentralized finance) در واقع یک سیستم پولی جدید است که در بلاک چین های عمومی ایجاد می شود.شاید شما بیت کوین و اتریوم را تنها به عنوان رمزارز بشناسید، اما آنها درواقع شبکه های وسیع و منبع بازی هستند که به تمام افراد این امکان را می دهند تا برنامه هایی بسازند که قابلیت انجام فعالیت های مالی بدون دخالت نهادهای متمرکز (مثل بانکهای مرکزی) را فراهم می کنند.انگیزه ی انجام این کار هم بسیار ساده و واضح است: چیزی در حدود 1.7 میلیارد نفر در جهان هستند که در حال حاضر به خدمات مالی دسترسی ندارند. با اینکه زیرساخت های موجود به تولید ثروت کمک کرده اند، مقدار بسیار کمی از این ثروت به دست این افراد و جوامع فراموش شده رسیده است.غیرمتمرکز کردن بازار مالی به این معنی است که یک نقطه ی واحد و تنها در سیستم وجود ندارد که شکست سیستم از آنجا رقم بخورد (مثل یک بانک مرکزی)، زیرا اطلاعات این سیستم روی هزاران کامپیوتر و از طریق یک شبکه ی همتا به همتا ثبت می شود. از آنجا که فعالیت در این شبکه نیازی به مجوز ندارد، هر کسی می تواند فارغ از مقدار ثروت یا محل زندگی از آن استفاده نماید. به علاوه، با اینکه بانکها یا شرکت های پردازشگر پرداخت می توانند حساب یک مشتری بد قلق را ببندند، بلاک چین ها در برابر سانسور مقاومند.مهمترین عناصر در حرکت به سمت سیستم مالی غیرمتمرکز، برنامه های غیرمتمرکز یا DApp ها هستند. این ابزارها که نصب و اجرای آسان دارند، دسترسی به خدمات مالی با هزینه ی کمتر را برای هرکسی که گوشی هوشمند دارد، راحت می کنند.سیستم مالی غیرمتمرکز چطور به اجرا در می آید؟طرفداران DeFi می گویند که این سیستم پتانسیل متحول کردن زندگی افرادی که به خدمات بانکی دسترسی ندارند را دارد و می تواند زندگی را به لحاظ اقتصادی برای همه ی آدمهای دیگر نیز آسانتر نماید.در حوزه ی انتقال پول ، کارگران و شاغلین در کشورهای دیگر سالانه میلیاردها دلار پول را به کشور خود و برای عزیزانشان می فرستند. اغلب اوقات کارمزدی که برای این امر باید بپردازند گزاف و سرسام آور بوده و مثل خوره به جان درآمد ناچیزشان می افتد. خدمات مالی غیرمتمرکز می توانند این هزینه را تا بیش از 50 درصد کاهش دهند. این موضوع هم انگیزه ای برای یک کارمند می شود که بیشتر پول درآورده و موثرتر باشد و هم به کسب و کارها و اقتصادهای کوچک در طرف دیگر جهان کمک می کند.وام گرفتن نیز یکی دیگر از دردسرهایی است که سیستم مالی غیرمتمرکز می تواند راه حلی برای آن ارائه دهد. در حال حاضر، تقریبا غیر ممکن است که افرادی که به خدمات بانکی دسترسی ندارند بتوانند وام بگیرند، زیرا سابقه ی اعتبار و همکاری با یک بانک را ندارند. پلتفرم های سیستم مالی غیرمتمرکز وام دهنده و وام گیرنده را به شکل مستقیم به یکدیگر وصل کرده و امکان استفاده از دارایی های دیجیتالی به عنوان وثیقه را فراهم می نمایند.شکل دیگر سیستم های مالی غیرمتمرکز، استیبل کوین ها (stablecoins) هستند؛ استیبل کوین نوعی ارز دیجیتالی است که با گره خوردن به یک دارایی دیگر مثل دلار یا طلا، کاربران را از مضرات نوسان قیمت رمزارزها در امان نگه می دارد. توکن سازی به این معنی است که دارایی های واقعی مثل هنر، املاک و کالاها را می توان روی بلاک چین در اختیار گرفته و معامله کرد؛ مبادلات غیرمتمرکز هم به این معنی است که کاربران پولشان را به طور تمام وقت در اختیار دارند و خطر حمله های سایبری را از این طریق کاهش می دهند. این نوع حمله ها معضلی هستند که پلتفرم های متمرکز مدت هاست سعی دارند آن را برطرف نمایند.چرا DeFi الان سروصدا به پا کرده؟امروزه استفاده از فناوری های دیجیتالی هزینه ی کمتری نسبت به گذشته دارد، و این یعنی تعداد بیشتری از افراد به ابزارهایی که برای بهره مند شدن از DeFi مورد نیاز است، دسترسی دارند.تا ماه ژانویه ی 2019، 57 % جمعیت جهان به طور مداوم از اینترنت استفاده می کردند. با اینکه هنوز کارهای زیادی باید در این زمینه صورت بگیرد، اما این رقم در سال 2013 تنها 35% بود و رشد قابل توجهی داشته است. به علاوه، قیمت گوشی های هوشمند دارد به طور قابل توجهی پایین می آید، و این یعنی امکان خرید آنها برای فقیرترین افراد روی زمین هم بیشتر از گذشته می شود. در واقع نتایج پژوهش اخیر توسط بانک جهانی نشان می دهد که دو سوم افراد محروم از خدمات بانکی، گوشی یا تبلت دارند و این دقیقا همان ابزاری است که برای استفاده از پلتفرم های DeFi مورد نیازشان است.همچنین، بلاک چین های عمومی هر روز پیچیده تر می شوند و دائما از DApp های مبتکرانه رونمایی می شود. بسیاری از این DApp ها در بلاک چین اتریوم ساخته شده اند.استفاده از DeFi چه ریسک هایی دارد؟فراگیر شدن سیستم مالی غیرمتمرکز با چالش هایی رو به روست.با این که DeFi می تواند زندگی میلیون ها نفر را متحول کند، نمی توان از این واقعیت چشم پوشی کرد که راهکارهای سیستم مالی غیرمتمرکز نتوانسته اند توجه عموم را به خود جلب کنند. روند به کارگیری رمزارزها در زندگی روزمره شیب ملایمی داشته و بر اساس یافته های یک پژوهش، در سال 2018 تنها 25 میلیون نفر کاربر رمزارز در سرتاسر جهان وجود داشته اند. وقتی این عدد را با 1.7 میلیارد نفری که به خدمات بانکی دسترسی ندارند مقایسه کنیم، مشخص می شود که هنوز راه درازی در پیش است.همچنین باید به خاطر داشته باشیم که حتی اگر برنامه های DeFi بتوانند صدها میلیون نفر را به پلتفرم های سیستم مالی غیرمتمرکز بکشانند، ممکن است بلاک چین های عمومی که این برنامه ها به آنها وابسته هستند ظرفیت کافی برای پاسخگویی به تقاضای آنها را نداشته باشند. شرکت Visa ادعا می کند که می تواند در هر ثانیه بیش از 24000 تراکنش را پردازش نماید، که این رقم در مقایسه با توان پردازشی 7 تراکنش در ثانیه ی بیت کوین، نجومی است. نگرانی ها در خصوص مشکل مقیاس پذیری ( عدم تطابق تعداد تقاضا و توان پردازشی بلاک چین) مدت هاست که شبکه ی اتریوم را هم آزار می دهد و یکی از موسسان آن یعنی Vitalik Buterin، اخیرا اقرار کرد که ظرفیت بلاک چین اتریوم تقریبا پر شده است.یکی دیگر از مشکلات رمزارزها نوسان قیمت است و اگرچه استیبل کوین ها به دنبال از بین بردن این معضل بوده اند، چارچوب ها و ضوابط قانونی همچنان بر سر این فناوری سایه انداخته اند. سال 2019 شرکت فیسبوک اعلام کرد که قصد رونمایی از یک استیبل کوین به نام Libra را دارد، اما این شبکه ی اجتماعی با مقاومت شدید سیاستمداران آمریکایی، قانون گذاران و نهادهای مالی مواجه شد. دغدغه ی قانون گذاران این بود که Libra ممکن است دلار آمریکا را تضعیف کرده و اقتصاد جهانی را دچار تنش نماید؛ بانکها نیز نگران بودند که Libra منجر به تشکیل یک “سیستم بانکی سایه” شود.سیستم مالی غیرمتمرکز چطور می تواند رشد کند؟برطرف کردن موانع قانونی گامی حیاتی در کمک به توسعه ی سیستم مالی غیرمتمرکز است.اما یکی از مشکلات بر سر راه رسیدن به اجماع قانونی این است که سازمانهای مالی غیرمتمرکز بی شماری وجود دارند که به صورت مستقل فعالیت کرده و یک بازار تکه تکه را به وجود آورده اند. همچنین، وجود دولت های بسیاری که به طور کلی با رمزارز و بلاک چین سر ناسازگاری دارند، مشکلات را دوچندان کرده است. بعضی کشورها استفاده از ارزهای دیجیتالی را کلا ممنوع کرده اند، و مقامات در کشورهایی نظیر هند تهدید کرده اند که مبادله کنندگان رمزارز را به 10 سال زندان محکوم خواهند کرد. اگر قرار باشد رمزارز و بلاک چین به یک جایگزین موجه برای سیستم های مالی فعلی تبدیل شوند، برقراری ارتباط بین پلتفرم های مالی غیر متمرکز، شروع همکاری های جدید و گفت و گو با تصمیم گیرندگانی که می توانند به فراگیر شدن این فناوری بین توده های مردم کمک کنند، حیاتی خواهد بود. بازیگران بزرگ صنعت مالی سنتی به طور مداوم با یکدیگر ملاقات داشته و در مورد امور مالی بحث می کنند؛ ذهن های خلاق و قوی که پشت ایده ی DeFi هستند نیز باید چنین جلسات و گفت و گوهایی را داشته باشند.منبع :Cointelegraph