چطور درس بخونیم؟ (کنکور و دانشگاه)

سلام. من دانشجوی پزشکی هستم ولی مشاور نیستم (عجیبه نه؟). یعنی دنبال این نیستم که با نوشتن این مطلب شما بیاین برای مشاوره به من پول بدین.همیشه این موضوع که نمیشه که شب و روز درس خوند اذیتم می‌کرد. به هیچ‌کار دیگه‌ای جز درس خوندن نمی‌رسیدم و با این وجود باز هم نمره‌هام جالب نمی‌شد. سرچ کردم و ته تهش رسیدم به کتاب Make It Stick: The Science of Successful Learning . چند تا روانشناس اومدن چند تا تحقیق رو بررسی کردن و تهش به این نتیجه رسیدن که اگه یادگیری رو تو چهارچوبی که در ادامه می‌گم انجام داد نتیجه بهتری می‌شه گرفت. من امتحان کردم و نتیجه خیلی شوکه کننده بود. هم معدلم ۳ نمره بهتر شد، هم دیگه هیچ شبی به خاطر درس بیدار نموندم، هم وقتم برای کارهای دیگه آزاد شد.ببینید همین اول بگم که درس خوندن سخته، خیلی هم سخته. اونی که میاد تو اینستا براتون پشتک میزنه بیا من یه کاری بهت یاد میدم که اگه انجامش بدی مثل آب خوردن کنکورت رو صد میزنی، معدلت دانشگاهت دو برابر میشه و ... چرت میگه. حالا اونا هرچقدر دلشون میخواد حرفای صد من یه غاز انگیزشی بزنن، در نهایت بدون زحمت کشیدن یادگیری اتفاق نمیفته.این نوشته قراره کمک کنه به جای اینکه از ۲-۳ شب مونده به امتحان شب‌ها بیدار بمونی، در طول ترم آهسته و پیوسته پیش بری و جوری مطالب رو یاد بگیری که با یک مرور ساده ترم بعد هم بتونی زود یادآوریشون کنی. و وقت برای ورزش و فیلم دیدن و رابطه و خانواده آزاد بشه. در ادامه راهکارهای بهتر یاد گرفتن رو با هم مرور می‌‌کنیم.یک- بازیابی اطلاعات از حافظه (Active recall): یعنی به جای دوباره و چند بار خوندن مطالب بهتره که سعی کنیم مطالب رو از حافظه به یاد بیاریم. یعنی بهتره که از خودمون سوال بپرسیم فلان چیز چی بود؟ و تلاش کنیم هر چقدر که یادمونه رو مرور می‌کنیم؛ به جای اینکه بریم دوباره اون مطلب رو روخونی کنیم. (تست زدن)وقتی که کتاب یا جزوه‌هاتون رو می‌خونید، هر چند دقیقه (هر چند پاراگراف) یک بار توقف کنید و بدون نگاه کردن به متن از خودتون بپرسید نکات مهم این متن چی بود؟ چی میخواد بگه؟ چه کلمات و مطالبی برام جدید بود؟ تعریفشون چی بود؟ ارتباط این مطالب با مطالب قبلی که می‌دونستم چیه؟ ( اصلا لازم نیست همه‌ش رو حفظ باشید! شما همین الان برای اولین باره که دارید این درس رو می‌خونید! فقط می‌خوایم چند تا سوال ایجاد کنیم همین)برای خودتون سوال طرح کنید، از سوالات آخر فصل استفاده کنید یا از همه بهتر تست بزنید.وقتی از خودتون امتحان می‌گیرید حتما جواب‌ها رو چک کنید تا مطمئن بشید که راه حل یا استدلالتون برای رسیدن به جواب درست بوده. تنبلی نکنید و حتما جواب‌ها رو چک کنید، نگید خب اینو که ذهنی حل کردم، اینم که قبلا دیده بودم، اینم که مشخصه، اینم که حذف گزینه کردم و ....فایده‌ی بعدی امتحان گرفتن از خودتون اینه که بهتون نشون میده کجاها ضعف دارید تا بتونید قوی‌ترشون کنید. اگر فقط از رو متن رو خونی کنید همش میگید خب اینو که بلدم، اینم که آها! اینم بلد بودم و ... ولی موقع امتحان که میشه فقط این یادتون میاد که اینو خونده بودمااا چی میشد جوابش؟!صرفا روخوانی و چندبار خوندن از متن این اطلاعات رو بهتون نمیده.هر چه قدر بازیابی اطلاعات از حافظه بدون نگاه کردن به متن براتون سخت‌تر باشه فایده‌اش بیشتره، اگر سخته یعنی دارید پیشرفت می‌کنید. قراره به جایی برسید که انقدر با تلاش برای یادآوری تو مطلب کند و کاو کرده باشید که دیگه نگید اینو خونده بودماااا پس چرا یادم نمیاد.اشتباه کردن باعث پسرفتتون نمیشه، به راه حل سوالات دقت کنید تا پیشرفت کنید.احتمالا اوایل به کارگیری این استراتژی خسته میشید، فکر می‌کنید همون چند بار خوندن از روی متن بهتر بود. این اشتباهه. مغزتون داره بهتون دروغ میگه. با چند بار خوندن از روی متن با متن «آشنا» می‌شید، ولی تو جلسه امتحان متن کنارتون نیست. تو جلسه امتحان ازتون میخوان که از حافظه‌تون جواب سوالات رو بدید، نه از روی کتاب. آشنا بودن با متن و اینکه موقع خوندن بگید آهاا آره این رو بلد بودم اسمش یادگیری نیست، توهم داناییه.امتحان گرفتن از خودتون باعث میشه به جای اینکه رو نکات ریزی که استاد گفته تمرکز کنید مطالب اصلی رو بشناسید و رو اون‌ها تمرکز کنید. استاد هم یه آدمه مثل من و شما، تو تدریس ممکنه تحت تاثیر محیط و یه سوالی که دانش‌آموزش پرسیده وقت زیادی رو بذاره برای یه مطلبی که ارزش امتحانی زیادی نداره. فایده بعدی اینه که بهتون نشون میده چه مطالبی رو بلد نیستید. علاوه بر این‌ها با امتحان گرفتن از خودتون درس رو مرور هم کردید و روند فراموشی رو مختل کردید. فایده بعدی اینه که تلاش برای رسیدن به جواب باعث میشه که مطلب جدید رو با مطالب قبلی مرتبط کنید. پیدا کردن ارتباط بین مطالب مختلف و مشابه مستلزم اینه که قبلش کلی اشتباه کرده باشید. اگه در طول ترم چند بار از خودتون امتحان بگیرید دیگه لازم نیست شب امتحان بیدار بمونید. مرور مطالب قبل امتحان خیلی راحت‌تر از اینه که تازه شروع کنید به یاد گرفتنشون.دو- فاصله‌‌گذاری بین مرور‌ها: برای مرور کردن برنامه داشته باشید. درسی که امروز صبح خوندید رو سریع همین امروز عصر مرور نکنید. اجازه بدید فاصله بیفته، تو این فاصله مغزتون اطلاعات جدید رو تجزیه تحلیل می‌کنه و بهشون معنی میده. هر بار که تونستید اون مطلب رو یادآوری کنید فاصله مرور بعدی رو بیشتر کنید. در طول ترم فاصله مرور‌هاتون رو بیشتر کنید و از مرور مطالب قبلی غافل نشید. فکر نکنید که این مطلب رو یاد گرفتم و دیگه لازم نیست مرورش کنم، فاصله مرورها رو زیادتر کنید ولی مرور کردن رو حذف نکنید. تصویر زیر مربوط به منحنی فراموشیه. درباره‌اش سرچ کنید.به اشتباه یاد گرفتیم که پشت سر هم یه مطلب رو تکرار کردن باعث یادگیری بهتر میشه. یادگیری‌ای که از تکرار پشت سر هم حاصل میشه در واقع حافظه کوتاه مدته و برای انتقال به حافظه بلند مدت باید بین مرورها فاصله انداخت. اگه یه مطلب رو ده بار پشت سر هم تکرار کنی اون لحظه فکر می‌کنی یادش گرفتی، ولی فردا صبح یادت رفته که اون مطلب چی بود.مشکل بعدی اینه که اگر بخوایم پشت سر هم تمرین کنیم احتمالا درس خوندن رو تا شب امتحان به تعویق میندازیم.فاصله انداختن بین مرورها بهتون احساس غیرپروداکتیو بودن میده، چون یادآوری مطالب سخت‌تر شده، بهتون این حس رو میده که تکرار پشت سر هم مطالب بهتره. احساس می‌کنید که دارید وقتتون رو تلف می‌کنید و همش دارید مطالب رو فراموش می‌کنید. ولی یادتون نره که در واقعیت فاصله انداختن بین مرورها بهتره و باعث انتقال مطالب به حافظه بلند مدت میشه. وقتی به پزشک مراجعه می‌کنید و زود می‌تونه آزمایشتون رو تفسیر کنه به خاطر این نیست که درسش رو هزار بار خونده، به خاطر اینه که در طول تحصیل با فواصل مختلف هزار تا آزمایش دیده.سه- تنوع مطالب: یعنی اگر دارید فرمول محاسبه مساحت اشکال هندسی رو می‌خونید، فقط دایره رو نخونید، کنارش مثلث و مستطیل و کره و هرم و ... هم بخونید. این کار باعث میشه تفاوت بین مطالب رو بهتر متوجه بشید و بتونید تفاوت‌هاشون رو ببینید، همچنین باعث میشه شباهت‌ها رو هم بهتر ببینید و بعدا با هم قاطیشون نکنید.به مطالبی که به هم شبیه هستند تنوع بدید، نه اینکه وسط ریاضی ادبیات بخونید.از همون اول تنوع ندید، وقتی به تسلط نسبی و آشنایی با راه حل هرکدوم از مطالب رسیدید تنوع بدید. یعنی اول دایره رو یاد بگیرید، بعد مثلت، بعد مستطیل. بعدش همه با هم.سوالات مشابه هم حل کردن بهتون احساس تسلط میده ولی یادتون نره که این حافظه کوتاه مدتتونه، و اینکه همین دو دقیقه پیش ۵ تا سوال عین همین سوال رو حل کردی! باعث شده بتونی ذهنی به سوالات جواب بدی. به سوالات تنوع بدید تا دچار این مشکل نشید. مدام بین دایره و مثلث و مستطیل حرکت کنید.چهار- Elaborationیعنی اون پروسه‌ای که توش چند لایه به معنای مطلبی که یاد گرفتید اضافه میشه، مثالش میشه وقتی که اون مطلبی که یاد گرفتید رو به مطالبی که از قبل میدونید ربط میدید، اون مطلب رو با کلمات خودتون برای یکی دیگه توضیح میدید و یا به کاربردش در زندگی روزمره توجه می‌کنید. یک عروسک بذارید جلوتون و براش درس رو توضیح بدید، حتی اگر فقط کلیات هم توضیح بدید خوبه.مثلا وقتی درباره انتقال گرما می‌خونید ربطش بدید به گرم شدن دستاتون وقتی یه لیوان چایی دستتون گرفتین. یا مثلا احتمالا قبلا گردش الکترون دور هسته اتم رو به منظومه شمسی تشبیه کردین.حالا نمی‌خواد خیلی هم پیچیده‌اش کنیدا!، همین که به صورت فعال دنبال ارتباط مطالب به هم بگردید به یادگیری کمک می‌کنه، این عصبی که رسیده به انگشت از کجا اومده؟ قبلش به کجا رفته؟ زیرش چیه؟ کنارش چیه؟ و ...هر چه قدر ارتباط بین مطالب قبلی با مطالب جدید بیشتر باشه، فهم شما از مطلب جدید بیشتر میشه.پنج- Generationیعنی سعی کنید قبل از اینکه راه حل و جواب سوالی رو نگاه کنید، خودتون به جواب برسید. از دانسته‌های قبلیتون کمک بگیرید تا به جواب برسید، ممکنه اصلا به جواب نرسید ولی این کار باعث میشه شباهت‌ها و تفاوت‌های مطلب جدید با مطالب قبلی رو بهتر ببینید. یا اینکه سعی کنید با جستجو تو اینترنت به جواب برسید. این تلاش و جستجو باعث میشه بعدا که جواب و راه حل رو نگاه می‌کنید خیلی خیلی بهتر یادشون بگیرید. ( البته واسه کنکور جستجو تو اینترنت خیلی معنی نمیده، بیشتر برای درس‌های دانشگاه منظورم بود)برای تمرین این استراتژی می‌تونید قبل از کلاس به مسائل و نکاتی که قراره اون جلسه تدریس بشه فکر کنید و سعی کنید اونا رو برای خودتون توضیح بدید، اینطوری وقتی اون مطلب براتون توضیح داده میشه خیلی بهتر اون مطلب رو میفهمید.شش- Reflectionیعنی چند دقیقه وقت بذاری و با خودت بگی که جلسه پیش چی یاد گرفتم؟ امروز چه مطالبی خوندم؟ اگه چیکار میکردم بهتر میشد؟ اگه چه مطالبی رو بلد بودم این مطلب رو بهتر یاد میگرفتم؟ معنی کدوم کلمه رو بلد نبودم که لازمه همین امشب برم سرچ کنم ببینم چیه؟ این مرحله چند دقیقه بیشتر طول نمیکشه، یعنی لازم نیست حتما الان برید جواب رو پیدا کنید. همینکه بدونید چی به چیه کافیه.میشه گفت این استراتژی ترکیبی از Active recall و Elaboration هست.هفت- Calibrationاین مرحله یعنی بدونی چی می‌دونی و چی نمی‌دونی. این مسئله خیلی خیلی مهمه. باعث میشه توهم دانایی نداشته باشین. باعث میشه توهم اینکه تمام مطالب فلان مبحث رو بلدین نداشته باشین و پیشگیری میکنه از اینکه موقع امتحان به افق خیره بشین و بگین عه مگه این هم بود؟آشنایی با متن کتاب یا جزوه با یادگرفتنش زمین تا آسمون فرق داره. اینکه تا چشمتون به صفحه کتاب بخوره بگید آها اینو بلد بودم فایده نداره، برای این مسئله باید از خودتون امتحان بگیرید تا بدونید چه مطالبی رو بلد نیستید.فایل کتاب رو اگه نتونستید دانلود کنید می‌تونید از کانال تلگرام saeidnotes دانلود کنید. این مطالب رو با همین آیدی تو اینستاگرام هم می‌نویسم. در پایان اگر این نوشته براتون مفید بود لینکش رو برای دوست کنکوری یا دانشجوت بفرست و بوکمارک کن که بعدا راحت پیداش کنی.