آنچه که ترامپ نگفت!

ترامپ در حاشیه‌ی نشست ناتو، به پرسشی در مورد استراتژی برخورد آمریکا با ایران مواجه شد؛ پرسشی که جمال موسوی از او می‌پرسد و به نظر می‌رسد عدم آمادگی او برای چنین پرسشی، ارزشمندترین هدیه برای تحلیل‌گران سیاسی است.ترامپ در دام موقعیت افتاده است؛ او هم راهبرد خودش و هم برآوردش از آینده را لو داده است. او گفت است: «[ایرانی‌ها] روزی به من تلفن خواهند زد و خواهند گفت که بیایید توافقی بکنیم؛ و ما توافق می‌کنیم!»همه‌ی اهمیت این جمله در بخش نهایی است: «و ما توافق می‌کنیم» (We will make a deal)ترامپ و پاسخ‌هایی که می‌توانست بدهد!همواره ارزش سکوت‌ها بیش از گفته‌شده‌هاست؛ سکوت‌ها برای ما عدم‌قطعیت و ابهام درست می‌کنند. هم سکوت‌ها و هم پاسخ‌های متناقض هر دو ما را از یک تحلیل درست محروم می‌کنند.ترامپ می‌توانست ۴ پاسخ مختلف بدهد، اما او حداقل ۳ پاسخ را نداد! بر اساس سناریوهای ۴گانه‌ی آمریکا در قبال ایران، او می‌توانست ۴ پاسخ زیر را بدهد:توافق ایران با کشورهای ۵+۱ یک اشتباه بود و ما باید به همان دوران تحریم بازگردیم. ایران باید توسط جامعه‌ی جهانی تنبیه شود.ایران باید بداند که برای حضور در جهان از رفتارهای مداخله‌جویانه‌اش در منطقه دست بردارد. باید حقوق شهروندانش را رعایت کند و دست از آزمایش‌های موشک بردارد.روزی به من تلفن خواهند زد و خواهند گفت که بیایید توافقی بکنیم؛ و ما توافق می‌کنیم!حکومت ایران باید تغییر پیدا کند. وجود این حکومت و شیوه‌ی رفتار ایران برای صلح جهانی پذیرفتنی نیست۴ پاسخ فوق پاسخ‌هایی هستند که از میان ادعاهای سیاسی رهبران این کشور گزینش شده‌اند و این ۴ پاسخ هر یک بر اساس ۴ سناریویی به دست آمده است. هر یک از ۴ پاسخ محتملی که در بالا ذکر شد، از یک سناریوی محتمل به دست آمده است. این ۴ سناریوی باورپذیر ترامپ در قبال ایران (پیش‌تر در مورد آن نوشته بودم) عبارت بودند از:سناریو ۱: ترامپی که دوست دارد ما برجام را نقض کنیم تا دوباره تحریم‌ها را آغاز کند. او ایران حذف‌شده از معادلات جهانی را می‌خواهد.سناریو۲: ترامپ دیوانه‌ای که دوست دارد ما از ترس آنطوری باشیم که او می‌خواهد؛ و برجام ناکارآمدی که می‌کشد نه شفا می‌دهد!سناریو۳: ترامپ تاجری که دوست دارد ما به پای میز مذاکره‌ی مستقیم با خودش بنشینیم.سناریو۴: ترامپی که تصمیم‌اش را گرفته تا از ایران یک سوریه بسازد!ترامپ با پاسخی که به جمال موسوی داده است، دستش رو شده است. او دارد بر اساس سناریوی شماره‌ی ۳ بازی می‌کند.تا پیش از این ترامپ در پاسخ‌هایش از ترکیب همه‌ی پاسخ‌های فوق استفاده می‌کرد و هیچگاه تا کنون به یک پاسخ بسنده نکرده بود.نتایج یک لو دادندر روش سناریونگاری، به عنوان یک روش تحلیلی، از مفهومی به نام شاخص راهنما (Leading Indicator) استفاده می‌شود. شاخص راهنما یعنی نشانه‌ای که بر اساس آن می‌توان تشخیص داد کدام سناریو، محتمل‌تر است.ترامپ با این اظهار نظر شاخص راهنمایی در اختیار ما گذاشت تا متوجه شویم، سناریوی مدنظر او سناریوی سوم است. پاسخ ترامپ همچنین موارد زیر را نیز افشا می‌کند:ایران را باید آنقدر تحت فشار قرار داد تا به پای میز مذاکره بیاید!مذاکره باید مستقیما میان ایران و آمریکا باشد، بدون نیاز به آن ۵ کشور دیگر برجام یا هر کشور یا سازمان دیگریاگر ایران وارد مذاکره نشود، سایر سناریوها به عنوان برنامه‌های جانشین (Plan B) در دستور کار آمریکایی‌ها قرار خواهد گرفت.مذاکره نمی‌تواند به صورت مخفیانه باشد، ترامپ به بمب خبری و بلوف‌زنی پس از اعلام آن، بیش از توافق‌اش نیاز دارد!و شاید بیشترین ارزش مذاکرات ایران-آمریکا برای ترامپ، اعلام این خبر پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره است. انتخاباتی که به نظر می‌رسد در آن وضعیت حزب رقیب، یعنی دموکرات‌ها، بهتر از حزب جمهوری‌خواه آقای ترامپ است.به این ترتیب ترامپ به دنبال مذاکره در چند ماه آینده است. به نظر می‌رسد از امروز دیگر باید توپ را داخل زمین ایران فرض کرد!پ.ن.: متن کامل‌تر این سناریوها در روز بعد از خروج ترامپ از توافق هسته‌ای در روزنامه شرق منتشر شد.