بررسی کارکردهای فراعزاداری در هیئات

این روزها مسئله شیوع و مدیریت ویروس منحوس کرونا در کشور عزیزمان ، در آحاد مردم موجب دل نگرانی و دغدغه شده است . کشور ایران به دلایل مختلف نا آشنا با بلاها و بحران ها نیست و آن چیزی که در موقعیت های بحران ، بسیار برجسته و با شکوه به نظر می رسد ، فرهنگ کمک و فداکاری اقشارمردم به هم است . قیاس فرهنگ جوانمردی و پاکبازی در بحران ها در مقابل آن جوامعی که کباده ی تمدن را یدک می کشند بسیار محسوس تر از ایام راحت و فراغت ماست .✅ آن وجدی که امروزه از مشاهده ی تصاویر مدافعان سلامت (تیم پزشکی و داوطلبین دیگر) در خودمان احساس می کنیم ، شبیه به احساساتی است که از صحنه های جبهه و جنگ در خاطرمان نقش می بندد . احساسی که شاید حتی نام حماسه نتواند توصیفش کند . موضوعی که جالب توجه به نظر می رسد حلقه ی اشتراکی نیروهای کمک رسان در این بحران هاست . ✔هیئات مذهبی در کمک رسانی به افراد آسیب دیده در بحران های اخیر نقش انکار ناپذیری را بازی می کند .طبیعت ا از تاریخی که این فرهنگ عمیق را در مردم ما به وجود آورده است نمی توان به راحتی چشم پوشید و نگاه عمیق تر ما را به تفکری که این تاریخ را ساخته استرهنمود می کند . تفکری از قله های پاکبازی و فداکاری سرچشمه می گیرد و تشنگان تاریخ را مدامسیراب می سازد .هیئت در تعریفی خودمانی هیئت کانونی است مومنانه که افرادی را در مدار محبت انسان کاملی (امام) به صورت مستمر به هم گره می زند . در سطح آرمانی ،رابطه ی امت با امام به حدی قوی و محبت آمیز شهود می شود که افراد هیئت حتی منتظر امر و اطاعت امامشان نمی مانند بلکه درقلب امت همان می گذرد که در قلب ماموم می گذرد . هیئت تجلی غم و شادی است که در قلب امام رخ داده است . در نظام مردمی هیئت ، اجباری وجود ندارد ، حتی هیئات شبیه مساجد با هیئت امناء اداره نمی شود بلکه آن چیزی که موجب نظم میان افراد می شود ، رابطه ی خدمت گزارانه و عاشقانه ای است که بین آن ها حکم می کند . نظام مندی هیئت برخلاف نظامی که در بوروکراسی می بینیم نظام مندی تبعیض آلود ، قرارادادی و یا حتی با انگیزه های بیرونی مثل قانون و ضابطه نیست ، بلکه براساس رابطه هایی است که از احساسات غنی و درک عمیق درونی ناشی می شود . رابطه ها در هیئت در دولت کریمه ی حضرت ولی عصر(ارواحنا له الفداء) چنان گسترش می یابد که جانشین ضابطه هایی می شود که ناکارآمدی شان بر مردم امروز آشکار شده است .کدام هیئت ؟ بعد از روی کار آمدن حاکمیت دین در سال 57 سه نوع نگاه به عزاداری مطرح شد . گروه روشنفکران دینی که معتقد بودن دیگرعزاداری لازم نیست و می خواستند احساسات حسینی را با متر و معیار عقلِ فسلفی غرب بسنجند . این گروه نگاه به عزاداری را به کل مفاهیم دینی سیطره دادند و خواستار دین حداقلی و فردی بین مردم شدند . گروه دیگری متحجران دنیا گریز بودند که می خواستند هیئت را به احساسات صرف فروکاهند و خواستار جدایی هیئت عزاداری از دنیا شدند . همانطور که گروه قبلی با شور حسینی میانه نداشتند ، این گروه شعور حسینی را متعلق به همان زمان می دانستند .نگاه سیاسی اجتماعی به عزاداری نگاه امام خمینی (ره) بود که فلسفه ی عزاداری را جدا از فلسفه ی قیام نمی دانست و معتقد بود که مکتب سید الشهدا (ع) را همین گریه ها حفظ کرده است و حتی اگر غرب زده ها هم این بعد سیاسی را بفهمند و ملتشان را بخواهند ، مجالس عزا برپا می کنند . انسان سازی پیامد دیگر این نوع نگاه به عزاداری از منظر ایشان است . تولی از برکت نگاه سیاسی به هئیت است . برخی ها در مورد نگاه سیاسی به عزاداری این گمان را دارند که نگاه سیاسی به هیئت فقط به درد شعارها و ملاکهای انتخاباتی می خورد یا آن را به بعد ظلم ستیزی علیه استکبار محدود می کنند . در صورتی که تولی مکمل این اهداف والا است . این نگاه پویای انسان هدف گرا را که منشاء جامعه ی هدف گرا است با عنصر محبت که چیزی فراتر از عدالت است ،تربیت کرده و به سمت بزرگترین غایت بشر یعنی زندگی در سایه سار ولی معصوم و مدینه ی فاضله رهنمون می سازد . از طرفی ذکر و گریه ی مصیبت امام حسین (ع) ، تذکر آسیب شناسانه به آسیب هایی است که رفع آن ها در جوامع را ضروری می سازد .✔ این گریه هشدار می دهد که سبک بینش و زندگی باید به آن چه اراده ی ولی است ، با نیروی هر چه تمام تر نزدیک شود وگرنه آسیب مردم کوفه گریبانگیر ما نیز می شود . می خواهم مثل تو باشم تربیت در مکتب هیئت از یک قاعده پیروی می کند : حسرت عاشق برای رنگ معشوق گرفتن . در فرازی از زیارت ناحیه ی مقدسه از زبان امام زمان (عج)چنین می خوانیم : فَلَئِنْ أَخَّرَتْ نِی الدُّهُورُ، وَ عاقَنی عَنْ نَصْرِك الْمَقْدُورُ، وَ لَمْ أَكُنْ لِمَنْ حارَبَك مُحارِبا ، وَ لِمَنْ نَصَبَ لَك الْعَداوَ مُناصِبا ، فَلا نْدُبَ نَّك صَباحا وَ مَسآ ء، وَ لا بْكِ ینَّ لَك بَدَلَ الدُّمُوعِ دَما ، حَسْرَ عَ لَیك : اگرچه زمانه مرا به تأخیر انداخت، و مُقدَّرات الهی مرا ازیاری تو بازداشت، و نبودم تا با آنانكه باتو جنگیدند بجنگم، و با كسانیكه با تو اظهاردشمنی كردند خصومت نمایم، (درعوض) صبح و شام بر تو مویه میكنم، وبه جای اشك برای تو خون گریه میكنم . گریه ی در عزاداری ، گویا حسرت به کار نیامدن است . گریه ی جمع کردن نیرو است برای لحظه هایی که می توان قلب امام را شاد کرد . گریه ی انگیزشی است برای زیستن بهتر .گریه عزاداری ، گریه ی افسردگی نیست که ما را در دالان افکار منفی ببرد ، گریه ی آماده سازی است تا در جنگ هوا و هوس تلفات کمتری بدهیم . صحبت از فلسفه ی گریه شاید چنان که باید روشنگرانه نیست ، چرا که گریه در جایی شروع می شود که حرف از حرکت می ایستد .ادامه ی منطقی ولایت مداری ، ولایت مداری نسبت به ولایت مداران است ، همان طور که ادامه ی عزاداری بر سید الشهداء ادامه ی عزاداری بر مظلومان جهان است. فراز سِلمٌ لِمَن سالَمَکُم در زیارت عاشورا بخش قابل تاملی است . من تصور می کنم سِلم در مقابل حرب به معنای نجنگیدن صرف و صحت نیست . بلکه شاید تفسیر این فراز را باید به آیه اَشَّداء علی الکفار و رحماء بینهم سپرد . نوع سلم در آیه از نوع رحم به همدیگر و رحمت و عطوفت بالا در ارتباط با همدیگر است . چرا که حیات خود حضرت سیدالشهداء نیز همین امر را به ما هشدار می دهد . ✅در زیارت ناحیه ی مقدسه که توصیف حضرت ولی عصر (ارواحنا له الفداء) از خصائص جد بزرگوارش هست می خوانیم : وَ لِلْحَقِِّ ناصِ را ، وَ عِنْدَ الْبَلآءِ صابِر ا : یاری گرِ حق بودی، در هنگام بلاء شكیبا و صابر تَبْسُطُ الْعَدْلَ وَ تَنْشُرُه : عدل و داد را گسترش داده و وسعت می بخشیدی ، وَ تُساوی فِی الْحُكْمِ بَینَ الْقَوِ ی وَ الضَّعیفِ، كُنْتَ رَبیعَ الا یتامِ، وَ عِصْ مَةَ الا نامِ، وَ عِزَّ الاِ سْلامِ : در قضاوت و داوری بین ضعیف و قوی برابر حُكم مینمودی، تو بهار سر سبز یتیمان بودی، نگاهبان و حافظ مردم بودی .✔در فراز اللَّهُمَّ اجْعَلْ مَحْ یَایَ مَحْ یَا مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ مَمَا تِی مَمَاتَ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ .ما همان طور که میخواهیم خداوند مرگمان را مانند مولایمان در راه تبری از بیرق استکبار و زور قرار دهد و یا لیتنی کنا معک می گوییم ، می خواهیم که زندگی کردنمان ، زندگی حسینی باشد . در واقع صحبت از شهادت طلبی صرف نیست بلکه صحبت از بهترین نوع زیستن است . آن چه هیئات را به واکنش های جهادگرانه به سمت کمک به مردم می کشاند ، عشق شبیه حسین شدن است . گویا عاشقان حسینی می خواهند در زندگی آن چنان پاکبازی کنند که حسین در داستان کربلا کرد .✅برای مطالعه ی بیشتر رجوع کنید به :زیارت پر فیض عاشورازیارت ناحیه ی مقدسهصحیفه ی نورگفتگوی حجه الاسلام پناهیان در برنامه ی جهان آرا با موضوع عزاداری در مکتب امام خمینی .گفتگوی حجه الاسلام پناهیان در برنامه ی روایت هیئت با موضوع کارکردهای فراعزاداری در هیئتکتاب اشک باید عزادار باشد (توصیه های مقام معظم رهبری به عزادارن )مقاله ی حضور افراد در هیئت هاي مذهبي و نشاط اجتماعي نوشته ی سعد الله سرخوشمقاله ی اقامه عزا برای امام حسین (ع) از منظر قرآن نوشته ی سرکار خانم سیده فاطمه حسینی و سرکارخانم نیره پور حمزه خرد مرزیسلسله سخنرانی های حجه الاسلام پناهیان با موضوعات آشنایی با حماسه اربعین ( 3جلسه ) ، احساساتحسینی ( 8 جلسه ) ، چگونه می توانیم ولی خدا را یاری کنیم ( 3 جلسه )