دوره بازترجمه اصول فلسفه حقّ: بندهای 183 و 184

مقدمه: این دو بند توضیحاتی می‌خواد که در انتها بیان میکنم.این هم آدرس تلگرام: https://t.me/hekmatmotlaghو اینکه این متن ترجمه هم به حق‌ّالزّحمه نیاز داره (در مورد مبحث حق‌ّالزّحمه به این متن رجوع کنید).5859831092273019IR75 0180 0000 0000 5225 5085 36Id pay: IDpay.ir/hmosayebiبه نام حمیدرضا مصیبیبند 183غایت خودخواه با فعلیت خود، البته تنها اگر بدان صورت [به بند 182 نگاه کنید] با امر عمومی مشروط شده باشد، نظامی از همبستگی همه‌جانبه تأسیس می‌کند، به‌گونه‌ای که معاش و رفاه امر متفرّد [یعنی، فرد] و موجودیت بر حقّ او با معاش و رفاه و حقوق همگان در هم آمیخته و بنیاد خود را در آن دارد و تنها در درون این شبکه ارتباطات است که فعلیت می‌یابد و تضمین می‌شود. آدمی ممکن است در بدو امر این نظام را همچون وضعیتی [/دولتی/حالتی] خارجی و به منزلهِ وضعیت [/دولت/ حالت] اضطرار و وضعیت [/دولت/حالت] فهم انتزاعی در نظر بگیرد.بند 184مثال در این اختلاف و تفرقه خویش به هر عنصر موجودیت مختصّ خود را اعطاء می‌کند، - به تشخّص و جزئیت این حقّ را می‌دهد تا در تمام جهت‌ها رشد و پیشروی کند و به عمومیت این حقّ را می‌بخشد که خود را همچون اصل و صورت ضروری تشخّص و جزئیت و همچنین، به‌منزله قدرت ماورای آن و غایت نهایی‌اش اثبات کند. این [یعنی، جامعه مدنی] نظامِ حیات عرفی است که در گزاف‌ترین حد خود از دست رفته است؛ [جامعه مدنی] عنصر مجرّد و انتزاعی واقعیت مثال [عرفی] را تشکیل می‌دهد و مثال در اینجا تنها همچون تمامیت نسبی و ضرورت درونی این تظاهر خارجی [یعنی، جامعه مدنی] حضور دارد.افزوده:در اینجا، امر عرفی در گزاف‌ترین وضع خود از دست رفته و وحدت بی‌واسطه خانواده متلاشی شده و تکثّر پدید آمده است. واقعیت در این‌جا، برون‌افتادگی، انحلال مفهوم و استقلال عناصر موجود و رهایی‌یافتهِ آن است. تشخّص و جزئیت و عمومیت اگرچه در جامعه مدنی جدا از هم واقع شده‌اند، با این‌حال، مقیّد و مشروط به یک‌دیگر هستند. هر یک، ظاهراً، به طور مشّخص در تقابل با دیگری عمل می‌کند و تصوّر می‌کند تنها با مهار و دور نگه داشتن دیگری می‌تواند وجود داشته باشد، اما در عین حال، آن را به عنوان شرط خود دارد. از این‌رو، اکثر مردم، برای مثال، پرداخت مالیات را نقض تشخّص و جزئیت‌شان در نظر می‌گیرند، همچون یک دشمن که برای غایت‌شان مضرّ است؛ اما هر قدر که این مسأله حقیقی به نظر برسد، تشخّص و جزئیت غایات‌شان نمی‌تواند در غیاب امر عمومی ارضاء شود و سرزمینی که در آن مالیاتی پرداخت نمی‌شود، به ندرت می‌تواند در زمینه تقویتِ تشخّص و جزئیت برجسته باشد. همچنین، ممکن است به نظر برسد امر عمومی بهتر عمل خواهد کرد اگر قوای تشخّص و جزئیت را درون خود ببلعد، همان‌طور که برای مثال در جمهور افلاطون شرح داده شده است؛ اما این نیز صرفاً ظاهری است، چرا که هر دو تنها با واسطه یک‌دیگر و برای یک‌دیگر وجود دارند و به یک‌دیگر تبدیل می‌شوند. من با پیشبرد غایتم، امر عمومی را پیش می‌برم و این نیز به نوبه خود، غایتم را پیش می‌برد.توضیحات مترجم:در این متن در مورد مفهوم هگلی و تفاوت آن با مفهوم در سنت ارسطویی و اسلامی توضیح داده شد. آن‌جا چنین گفته شد که در منطق هگل، مفهوم یک امر کلی و انتزاعی نیست که تنها در ذهن ما وجود داشته باشد. مفهوم امری است پویا و در حال حرکت که در ابتدا عمومی است و سپس به خود تشخّص و جزئیت می‌بخشد و در انتها، یعنی در مرحله تفرّد، این امر مشخّص و جزئی به سوی عمومیت باز می‎‌گردد:مفهوم هگل سه مرحله دارد: صورت عمومی، صورت مشخص و جزئی و صورت مفرد. در ابتدا صورت عمومی وجود (sein) دارد (مقایسه کنید با «در ابتدا کلمه بود»)، اما مفهوم در این حالت به‌طور بالقوه و یا فی‌نفسه وجود دارد، یعنی بالفعل و اثرگذار نیست. مفهوم برای این‌که بالفعل شود، از درون خود خارج می‌شود، یعنی از کلیت خود دست می‌کشد، تشخص می‌یابد و جزئی می‎‌شود (مفهوم در صورت جزئی). اما این مرحله، مرحله چیزی غیر از مفهوم است، مرحله از خودبیگانگی. مفهوم نباید در این مرحله بماند. پس مفهوم دوباره از جزئیت خود دست می‌کشد و به امر کلی بازمی‌گردد. این مرحله، مرحله تفرد است (مفهوم در صورت مفرد). تفرد بازگشت جزئی به اصل (امر کلی) خود است (مقایسه کنید با «هر کسی کو دور ماند از اصل خویش ...»).هگل منطق خود را از مشاهده پدیده‌های عالم استخراج کرده است. به جامعه انسانی نگاه کنیم. بشر در ابتدا تنها در درون گروه‌های کوچک خانوادگی زندگی می‌کرد. در آن‌جا وحدتی بسیط و ساده وجود داشت. اعضا گروه همه شبیه هم بودند. برای مثال، در یک گروه شکارچی، زنان همه در درون گروه به امور تربیتی و مراقبتی می‌پرداختند و مردان در خارج گروه همه مشغول شکار بودند. تنها تفاوتی که در این گروه‌ها وجود دارد، تفاوت میان دو جنس است. اما با توجه به این‌که تمام اعضا حرفه مشخصی دارند که از پیش برایشان تعیین شده است، همه مجبورند به آن تن دهند و در نتیجه، اختلاف و تفرقه‌ای پیش نمی‌آید. وحدتی که در این گروه برقرار است، وحدتی است بی‌واسطه که بر تمام اعضاء گروه حاکم است. در آن‌جا وحدت آگاهانه و با عمل و نظر اعضا حاصل نمی‌شود. در آن‌جا، فرد به خاطر فشار جمع قادر نیست خود مستقل از دیگران فکر کند و برای زندگی خود تصمیم بگیرد.با افزایش جمعیت گروه‌ها و البته پیچیده‌شدن کارها و تخصصی شدن کارها، طبیعی است که وحدت از میان رود و اختلاف ایجاد شود. همین‌که اعضا جامعه می‌توانند با اختیار خود یکی از مشاغل موجود را انتخاب کنند، فشار جمع کاهش می‌یابد و اعضا قادر می‌شوند مستقل از دیگران برای زندگی خود تصمیم بگیرند. اینجا مرحله کثرت و اختلاف و تشخّص و جزئیت است.اما همان‌طور که در توضیحات دو بند پیشین گفتم، همین تشخّص و جزئیت با واسطه امر عمومی که در درون خود جامعه مدنی است و همچنین توسط دولت، مشروط می‌شود. بدین طریق است که وحدت در کثرت ایجاد می‌شود. در جوامع جدید، وحدت از طریق عمل و نظر خود انسان‌ها برقرار می‌شود.مفهوم هگلی با مشاهده این فرایند و سایر فرایندهای این چنینی به دست آمده است. در هر جا بنگریم می‌توان این فرایند را مشاهده کرد. برای مثال، به خود حیات نگاه کنیم. حیات در ابتدا تنها درون تک سلول وجود دارد. تک سلول خود را بازتولید می‌کند و کثرت می‌یابد و با خود وارد نزاع و جنگ می‌شود. اما همین کثرات اگر در ادامه با یک‌دیگر وارد همکاری شوند، در درون یک موجود چند سلولی به وحدت برسند و وحدت در کثرت حاصل می‌شود.این فرایند منطق عالم حاکم بر عالم و حرکات آن است و چون امری است عمومی، هگل آن را مفهوم می‌نامد. مفهوم هگل برخلاف مفهوم موجود در سنت ارسطویی و اسلامی، امری است انضمامی که واجد حرکت است. این مفهوم در درون خود حرکت دارد و این حرکت به صورت فرایندی خود را نشان می‌دهد که در طی آن مفهوم عمومیت و وحدت خود را از دست می‌دهد و سپس آن را باز می‌یابد.در حقیقت، منطق هگل، منطق حرکت در عالم است و این حرکت رو به سوی وحدت دارد.