اهمیت روابط انسانی در این روزهای سخت

قرنطینه ما را از دوستان و نزدیکانمان جدا و به خود واقعی‌مان نزدیک‌تر کرد. خیلی از ما جرات آنکه تنها ماندن با خودمان را برای مدتی طولانی تجربه کنیم نداریم. همین تنهایی اگزیستنسال و اهمیت روابط انسانی موضوعی است که تیموتی کرایدر، نویسنده ثابت مجله‌های نیویرک تایمز، وکس، و Human Parts در مدیوم را بر آن می‌دارد که از دریچه‌ای جذاب و با نگاهی کاملا شخصی و صادقانه از وضعیت انسان معاصر در روزهای سخت قرنطینه بنویسد.پیش درآمد:روابط خوب مثل حس سلامتی هستند! فقط وقتی قدر و ارزششان را با بند بند وجودمان حس می‌کنیم که از دستشان داده باشیم. اما حالا اتفاق عجیب و بی‌سابقه‌ای در زندگی ما افتاده است که هم برای سلامتی و هم برای روابط اجتماعی‌مان تهدید بزرگی به شمار می‌آید: همه‌گیری جهانی ویروس کرونا یا کووید19. از سوی دیگر، پیوند دیگری نیز بین روابط اجتماعی و سلامت وجود دارد: سلامت روان و تعادل احساسی ما تا حد زیادی به روابطی که در زندگی تجربه می‌کنیم بستگی دارند. در مقاله حاضر، تیموتی کرایدر، نویسنده دو مجموعه مقاله و یکی از فعال‌ترین جستارنویس‌های نیویورک تایمز، از تجربه شخصی خودش در دوران قرنطینه و اهمیت روابط انسانی سخن می‌گوید. به زعم کرایدر، پیدا کردن انگیزه برای ادامه زندگی امری به شدت ضروری است و یافتن این انگیزه بدون وجود روابط و مصاحبت انسانی ممکن نیست.قرار بود این ماه سالگرد اتفاقی را جشن بگیرم که حدود 25 سال گذشته انتظارش را می‌کشیدم: سفری دوباره به شهر رتیمنو در جزیره کرت یونان، یعنی جایی که در آوریل 1995 چاقویی در گردنم فرو رفته بود! تعداد زیادی از دوستان صمیمی‌ام موافقت کرده بودند که در این یک هفته من را در بیست و پنجمین سالگرد ضربه خوردن با چاقو همراهی کنند. مراسمی که قرار بود با اجتماع خیابانی و بازسازی آیینی صحنه به اوج خود برسد. حتی دوستم آرون راجع به چاقوها حسابی تحقیق کرده بود (نکته مهم: دوستانم تقریبا هیچ‌وقت و برای هیچ چیزی اینقدر اشتیاق از خودشان نشان نمی‌دهند!) اما به هر حال، ماجراجویی جاه‌طلبانه ما در جزیره کرت باید لغو می‌شد. می‌توان گفت تقریبا همه چیز در این مدت لغو شد، و دلیل آن هم چیزی نبود جز همه‌گیری جهانی ویروس کرونا. حتی قبل از اینکه سفر کردن به امری تقریبا غیرممکن تبدیل شود، به نظر می‌رسید که رفتن به جزیره برابر است با انجام یک ریسک خطرناک، آن هم برای کاری که در نهایت هدفی پیش پا افتاده تلقی می‌شد. از این‌ها گذشته، هدف اصلی این سفر برای ما جشن گرفتن زندگی و زنده ماندن بود.می‌توان گفت سالگرد ضربه خوردن با چاقو یک رویداد خصوصی است که برای آن دسته از افرادی که برایشان فرقی نمی‌کند من مرده باشم یا زنده، یک رویداد کاملا بی‌اهمیت محسوب می‌شود. اما بحث آن را به این دلیل پیش کشیدم چون این روزها همه ما تقریبا داریم اتفاق مشابهی را تجربه می‌کنیم. البته منظورم فقط حس قدردانی از زندگی، در دم زیستن، و شعار «به یاد آر که خواهی مرد» نیست! شعاری که به لطف این همه‌گیری جهانی با پوست و گوشت احساسش کردیم! بلکه منظورم آزمون هستی‌شناسی که با قرنطینه دسته جمعی با آن مواجه شده‌ایم نیز هست.به عقب که نگاه می‌کنم می‌بینم که وقتی در فوریه 1995 کرت را به مقصد یونان ترک کردم واقعا افسرده شده بودم. سه سال از مرگ پدرم گذشته بود و من هنوز نتوانسته بودم به روشی سالم و آنطور که باید و شاید، با غم و اندوهی که داشتم کنار بیایم. به طرز خطرناکی به نوشیدن الکل روی آورده بودم، به طور مرتب هشیاری‌ام را از دست می‌دادم، و مرتکب رانندگی در مستی نیز می‌شدم. در شرف سال‌های پایانی دهه دوم زندگی‌ام بودم و هنوز احساس بلاتکلیفی می‌کردم. هنوز ایده‌ای نداشتم که می‌خواهم در آینده چه هدفی را دنبال کنم و باید چه کاری برای زندگی‌ام انجام دهم. دوست دخترم بعد از سه سال با من قطع رابطه کرده بود. در ظاهر امر، مقصود و ماموریت من در یونان پیدا کردن آخرین سرمنزل یکی از نویسنده‌هایی بود که به اوعلاقه داشتم. این نویسنده یک فرد مبتلا به دیابت بوده که با نوشیدن بیش از حد مشروبات الکلی جان خودش را گرفته بود. باز هم که به گذشته نگاه می‌کنم می‌بینم که با حال و هوای احساسی آن روزهای من، چنین سفری اصلا عاقلانه نبوده است. فوریه‌ای که گذشت باز هم گرفتار همین بن‌بست شدم. مادرم روزهای پایانی عمرش را سپری می‌کرد و دوست دخترم بعد از سه سال رابطه از من جدا شده بود (ظاهرا سقف روابط من همین مدت زمان سه ساله است!) و هیچ ایده، انگیزه، یا رغبتی برای نوشتن کتاب جدید نداشتم. البته ناگفته نماند که باز هم به سومصرف مواد مخدر روی آورده بودم. یکی دیگر از آن لحظه‌هایی بود که اگر نیرو و انگیزه حرکتی در زندگی‌ات حس نکنی آرام آرام دست از همه چیز خواهی کشید.البته روزهای قرنطینه و همه‌گیری جهانی ویروس نتوانستند افسردگی مرا درمان کنند، اما توانستند شدت و درجه احساسات بیرونی و درونی مرا به حد اعتدال برسانند: دیگر دنیای بیرون به همان اندازه که همیشه تصور می‌کردم پوچ و سوت‌وکور شده بود و بقیه آدم‌ها هم مثل من دچار ناامیدی، بی‌هدفی و بلاتکلیفی شده بودند. من هم از آن دسته آدم‌های به درد نخوری هستم که کاری به جز لم دادن روی مبل، تماشا کردن تلویزیون یا مزخرفاتی که در اینترنت پیدا می‌شود ندارم و باید با بی‌حوصلگی و تنهایی دست و پنجه نرم کنم. این روزها بسیاری از مردم شغلشان را از دست داده‌اند و تنهایی یا در کنار خانواده در خانه‌هایشان حبس شده‌اند: جایی که فارغ از امور حیاتی و وظایف ضروری محل کار و تحصیل و یا حواس‌پرتی‌های اجتماعی، با زندگی که خودشان انتخاب کرده‌بودند محبوس شده و باید با حقیقت تلخ و خجالت‌آور زیستنشان بر روی این کره خاکی کنار می‌آمدند.ما واقعا داریم روزهای ترسناکی را داریم سپری کنیم، چرا که داریم بدون چارچوب و انگیزه‌ای که دنیای بیرون به ما می‌داد به زندگی خود ادامه می‌دهیم. چرا که این روزها همان چیزی را عیان می‌کنند که ما با رفتار و روابط روزانه‌مان سعی در پنهان کردنش داشته‌ایم یا اینکه حداقل سعی کرده‌ایم به آن بی‌توجه باشیم: یک حس پوچی و فقدان در بطن هستی و زندگی‌هایمان. درست مثل همان لحظه‌ای است که در آپارتمانت نشسته‌ای، تلویزیون را خاموش می‌کنی و ناگهان سکوتی هراس‌ناک همه جا را فرا می‌گیرد و توهم اینکه تنها و بی‌کس نیستی از بین می‌رود؛ و یا مثل لحظه‌ای که همهمه‌ای پساآخرالزمانی از نیستی و عدم تمام شهر را در بر می‌گیرد. شاید بگویید که این حس «پوچی» به خاطر افسردگی ایجاد می‌شود: آدم‌های سالم اوقات خود را با کارها و وظایفشان، اهداف و معانی مهم، و عزیزانی که دارند پر می‌کنند. اما چندین مطالعه مهم نشان داده‌اند که از بعضی لحاظ، افرادی که از افسردگی رنج می‌برند نسبت به غیرافسرده‌ها دیدگاه، خاطرات، و توقعات واقع‌گرایانه‌تر و عینی‌تری دارند، و مسائل را آن‌طور که واقعا هست می‌بینند. در یکی از این مطالعات، پژوهشگران از مفهومی به نام «خطای شناختی» صحبت می‌کنند، خطایی که برخلاف نامش باعث ایجاد عملکرد صحیح در مردم عادی می‌شود. مثلا یک فیش حقوقی هفتگی، قبض‌های ماهانه، و خواسته‌های بی پایان فرزندان، برای بیرون آمدن از تخت و شروع یک روز جدید دلیل و بهانه‌های قاطع و محکمی هستند. شک و تردیدهایی از جنس افکار آلبر کامو دائما ما را تهدید می‌کنند که این نمایش مسخره را تمام خواهند کرد، اما همین دلایل درست مانند یک سنگر محافظ در برابر این تردیدها بنا می‌شوند.حالا که چندین هفته از قرنطینه گذشته است، احساسی شبیه به آدم فضایی‌ها در یکی از فیلم‌های علمی تخیلی مثل سولاریسیا ستاره تاریک دارم. از آن فضایی‌هایی که سال‌هاست از زمین جدا مانده‌اند و هرروز روتین‌های خسته‌کننده‌ای را انجام می‌دهند که ریشه و دلایلش به دست فراموشی سپرده شده‌ است. صبح‌ها که از خواب بیدار می‌شوم و آهسته آهسته به سمت نشیمن قدم برمی‌دارم از خودم می‌پرسم «چرا من دارم این کارو انجام می‌دم؟» اما بهترین تصمیمی که می‌توانیم بگیریم این است که به سرعت از این لحظه خطرناک بلاتکلیفی و تردید عبور کنیم و یک راست به سراغ دستگاه قهوه‌‌ساز برویم!دیگر آنقدر عاقل شده‌ام که بدانم چنین احساساتی به طور دوره‌ای برایمان پیش می‌آیند: هر دوره افسردگی بلاخره به پایان می‌رسد، برای هر بحرانی، حتی جنگ، قحطی، و رکود اقتصادی، بلاخره خط پایانی فرا می‌رسد. اما سخت‌ترین مرحله کدام است؟ وقتی که به سراغ داروهایت برگشتی، شغل جدیدی پیدا کردی، با دوست‌دختر سابق‌ات آشتی کردی، و وقتی که دوران همه‌گیری جهانی به پایان رسید و شکوه تمدن بشری به حالت اولیه‌اش بازگشت. آن وقت سخت‌ترین کار این است که خودت را مجبور به فراموش کردن چیزهایی کنی که در این مدت برملا شدنشان را با چشمان خودت تماشا کرده‌ای و باز هم آن توهم و خیال اجتناب‌ناپذیری که زندگی‌ات به آن وابسته است را از سر بگیری. به قول آنگسترام خرگوش در نمایش خرگوش در آرامش از جان آپدایک: «فقط کافیه یکم از لاک خودت بیرون بیای». برای این کار هم کافی است وقتی که همه دنیا خالی از انگیزه ‌و نیروی محرکه است، درون خودت ذره یا جرقه‌ای از امید و انگیزه حرکت کردن و ادامه دادن پیدا کنی.حدود یک هفته قبل از آن که چاقو بخورم، با چند نفر که به تازگی در یک میخانه کوچک در دهکده‌‌ای ماهیگیری واقع در کرانه جنوبی کرت ملاقاتشان کرده بودم قرار شام داشتم. کنار یک اجاق چوبی نشسته بودیم و رستینا می‌نوشیدیم. سپس یکی از خانم‌ها به من طرز تهیه نوشیدنی قاصدک را یاد داد، نوشیدنی که برای جا افتادن به حداقل یک سال زمان نیاز دارد. شاید پیش پاافتاده به نظر برسد، اما همین موضوع به من ایده‌ای داد: اینکه وقتی به خانه رفتم دلم می‌خواهد چطور آدمی باشم: آدمی که زندگی‌اش آنقدر ثبات داشته باشد که رسوم سالانه را به جای آورد. طی جشن‌های چهارم جولای سال‌های بعد، با دوستانم نوشیدنی‌های قاصدک عمو ری می‌نوشیدیم (نویسنده نام نوشیدنی‌اش را با الهام از کتاب شراب قاصدک اثر رد بردبری انتخاب کرده است -م.)حتی پیش از آنکه این همه‌گیری از راه برسد هم من طرح و تصور یک آینده دلخواه و معین برای من سخت و دشوار بود. همین که همه با هم دچار قرنطینه شدیم، احساس کردم حتما باید یک تصویر مشخص از آینده داشته باشم تا خودم کنار بیایم که از این آزمون سخت عبور کنم. اما اشتباه من این بود که خیال می‌کردم می‌توانم به خودم و اندوخته‌هایم تکیه کنم. البته این انوخته‌ها هم چیزی نبودند جز تمامی اپیزودهای سریال Brady Bunch و چند کمیک قدیمی کاپیتان آمریکا. اما چیزی که ما را از این آزمون سخت (نه تنها قرنطینه بلکه تمامی زندگی) عبور می‌دهد، یک تصویر ایده‌آل از خودمان و آینده‌مان نیست که بر روی تابلوی کائنات رسم کرده‌ باشیم، بلکه داشتن یکدیگر است.در دوران قرنطینه شانس بهتری از اکثر مردم داشته‌ام: در آپارتمان دنج و راحت خود با غذای کافی، کتاب‌های خوب، دسترسی اینترنت، سرویس پخش فیلم، تلویزیون کابلی و حتی یک پیانو رویال جا خوش کرده بودم. تنها چیزی که نداشتم اما مهم‌ترین چیز هم بود: معاشرت و مصاحبت. تنهایی هم، درست مثل مرگ، وقتی انتخاب خودت نباشد اصلا دلچسب نیست. من این فقدان را مانند کمبود ویتامین و مواد معدنی که تا مغز استخوان آدم رسوخ می‌کند احساس می‌کنم. یکی از دوستانم درباره رویاهای به ظاهر شهوانی که درباره بیرون رفتن دوباره و معاشرت با انسان‌ها داشت نوشته بود: همه با هم از یک پاکت چیپس می‌خورند، می‌توانی یک جرعه از نوشیدنی دوستت بنوشی، سرش را روی شانه‌ات بگذاری. من فقط همین را می‌دانم: وقتی تهدید آلودگی به ویروس و مرگ از میان برداشته شود و بلاخره اجازه پیدا می‌کنیم آنطور که می‌خواهیم بیرون از خانه باشیم، حداقل برای یکی دو ماه اول دیگر هیچ‌کس با لبخندی مصنوعی نخواهد گفت: «آره حتما باید یه روزی یه قراری بذاریم» «بذار برنامه‌هامو چک کنم» یا «بعدا باهات تماس می‌گیرم»!در بیست و پنجمین سالگرد ضربه خوردن با چاقو با دوستانی که قرار بود مرا در جزیره کرت همراهی کنند ارتباط تصویری آنلاین داشتم و جامی نوش جان کردیم. وقتی به کلاژ ویدئویی این چهره‌ها که در چند دهه زندگی با آنها آشنا شده بودم نگاه می‌کردم، به راحتی می‌توانستم تصور کنم که چقدر آن یک هفته سفر به خارج از کشور همگی با هم صمیمی می‌شدند: یک ترکیب متمایز از دوستانی که در هر دوره از زندگی‌ام داشتم (هم‌دانشگاهی‌های قدیمی، همکاران تصویرسازی، دانشجویان و استادان قدیمی،... . روز بعد آنقدر حالم بد شد که فکر می‌کردم به کووید19 مبتلا شده‌ام، اما معلوم شد فقط یک سردرد ناشی از نوشیدن زیاد است! حسی که مدت‌ها بود فراموشش کرده بودم!وقتی به این 25 سال گذشته فکر می‌کنم، سال‌هایی که هنوز می‌ترسم نکند از آن تصاویری باشند که لحظه‌های قبل از مرگ از جلوی چشمانمان رد می‌شوند، تنها چیزی که عمیقا قدردانش هستم و حتی فکر از دست دادنش هم مرا تا سر حد مرگ می‌ترساند، آدم‌هایی است که فرصت آشنایی با آنها را داشته‌ام: دوست‌دخترهای سابق که حالا جزو بهترین دوستانم شده‌اند، همکارانی که انگار جزوی از خانواده‌ام هستند، غریبه‌هایی که معشوقه‌ام شدند، و معجزه‌ای به نام خواهر و برادران ناتنی‌ام که لیاقت خوبی‌هایشان را ندارم.قطعا از وقوع همه‌گیری ویروس کرونا خوشحال نیستم، اما در زمان‌هایی که زندگی این‌گونه واقعی می‌شود قدردان یک چیز هستم. کامو رمانش را درباره زمانه طاعون نوشت تا نشان دهد چقدر وضعیت ما همیشه خاص و بحرانی است. قرنطینه ما را به انزوا می‌کشاند، اما از طرف دیگر به احساساتمان قدرت می‌بخشد و به روابطمان سرعت می‌دهد. درست مانند زمانی که حس ترس از مرگی که همواره در گوشه ذهنمان جا خوش کرده است باعث می‌شود موقع تماشای فیلم‌های بد در هواپیما گریه کنیم یا بازوی بغل‌دستی خود را موقع تکان‌های شدید هواپیما فشار دهیم. یکی از دوستانم برایم نوشته بود که «حسی شبیه به یک جویبار سیل‌زده دارم». لطیفه‌های نگران‌کننده زیادی هم درباره احتمال افزایش آمار طلاق بعد از قرنطینه تعریف می‌شوند اما کسی زیاد درباره افزایش نامزدی‌ها، حاملگی‌ها، آشتی‌ها، و دوستی‌هایی که مانند داستان‌های رمانتیک دوران جنگ تبدیل به روابط عاشقانه می‌شوند حرفی نمی‌زند. روابط ما مثل رشته‌های نازک و ارزشمند طلا عیان شده‌اند؛ مثل موسیقی که بعد از مدت‌ها رانده شدن به پس‌زمینه زندگی‌هایمان، اکنون بار دیگر به مرکز صحنه بازگشته است! از آنجایی که یکی از دوستانم چالش بازخوانی کووید را راه‌اندازی کرده است، ویدئوهای مختلفی از چندتا از دوستانم در حال خواندن، نواختن گیتار باس، یوکلله، پیانو، یا آوازهایی درباره انزوای روزهای قرنطینه، عشق از دست رفته، و ادامه دادن. اکثر ما آواز خواندن دوستانمان را فقط در کلوب‌های کریوکی شنیده‌ایم که گوش‌خراش و احمقانه به نظر می‌رسیدند. هیچ‌وقت دقت نکرده بودم که دوستانم صدای چنین خالص و رسا و چنین دلنشین داشته باشند.