گاهِ گاهان_ هفتاد

هفتاد_همان بهتر که من نشسته باشم گوشه‌ای نزدیکِ در... جایی که اگر بخواهد ببیندم ، باید سر بچرخاند... و او نچرخاند... و نداندم که هنوز چقدر دیوانه‌ام می‌کند، سکوت‌های بلند... شب‌های بلند... قلّه‌های بلند... که به خود می‌خواندم... با دلی پُر خون و لبِ خندان[1]،... ترانه‌گویم می‌کند... رسوا می‌کند و از شهر بیرونم می‌کند... بازیچۀ کودکانِ کوی‌ام می‌کند...[2]خوب‌است که فقط صدای نجوای غمّازِ باران باشد زیرِ بناگوشِ سردِ شیشه‌ها... توی جوی‌های بی‌قرارِ خیابان... زیرِ چرخِ بی‌رحم ماشین‌های بی‌خیال... توی دلِ شهرِ بی‌خوابِ ملتهبِ آشوبوار... و خاموش بمانیم ما... به درازیِ تمامِ آن قصۀ بی‌پایانِ شیدایی‌های من و جاودانگی‌های او...و من نگاه کنم او را، که دست بر سینه تکیه داده به پشتیِ مخملیِ تختخوابش، رویگردان از من...سر چرخانده به سوی پنجره در سمتِ راستِ خویش و چشم دوخته به شیشۀ خیس و خاموش و سیاه... که شاید چیزی نشان نمی‌دهد به او مگر تاریکی و انعکاسِ تصویرِ خودش...یعنی آن همه وقت، خیره مانده به آن عکسِ مات و خیس و بخار گرفته یا چیزی می‌بیند که من نمی‌دانم؟...و بی اختیار در ذهنم ملودیِ آغازینِ قطعۀ خاموشیِ بتهون[3] را مرور می‌کنم... و می‌پرسم از خود... باز خاموشیِ میکائیل؟... دارد به چه چیز فکر می‌کند؟... قطعاً نه دیگر به دردهای من که فرستاده به ابعادِ دیگرِ هستی و زمان[4]... شاید به سفرِ فردا شب... به هفتۀ آینده و نخستین سخنرانی‌اش در کلاس برای دانشجویانِ سوئیسی‌اش... و موضوعِ این اوّلین جلسۀ درس چه خواهد بود؟... مثلاً همان وجودشناسیِ هایدگر[5]؟...دیگر چه ماجراهایی انتظارِ حضورِ او را می‌کشد؟... حالا که مأموریتِ ناممکن[6]‌اش با من و سرزمینِ من، تمام شده و انگاری به‌کلّ دل بریده است... یعنی اینطوری می‌رسد به نظرم... که کمی بیمار، ولی آرام است و سبکبار... طوری که از هم اکنون اینجا نیست دیگر... در این اتاقی خوابی که به فضای خصوصیِ یک اسقفِ کاتولیک در واتیکان می‌ماند... و انگار اینک برای نخستین بار است که می‌بینمش...تا چند دقیقه قبل، هول و هراس و مصیبتِ یک حملۀ قلبیِ نابهنگام، چشم و گوشم را به کلّی مسدود ساخته بود... و اینک تازه می‌بینم آن صلیبِ بزرگ و پیکره‌وار را که منصوب است بر دیوار، بر فرازِ آن بسترِ مربع‌ صورتِ سپید و زلال و بی‌وسوسه، بر بالای سرِ میکائیل که چون نیلوفری شناور، آرام گرفته بر امواجِ راکدِ آن برکۀ تنهایی‌های مقدّسِ بی‌همتایی...و در دو سوی دیوار، قرینه‌وار، دو قفسۀ بلند محراب‌نما هست از چوبِ ساجِ روکشدار، که هر یک در طبقۀ تاقچه مانند و تاقداری بر بالای خود، یک شمایلِ مقدّس را در قالبِ پیکره‌ای برنزی جای داده است؛ مجسّمۀ پطرسِ حواری، سنگِ بنای کلیسای کاتولیک، و نیز پیکرۀ مریم و عیسای کودک در آغوشش...و دو پردۀ بزرگِ نقّاشی که آویخته بر دیوارِ روبه‌رو، هر دو تصاویرِ تمام‌قدِ مبسوطی است از دو سِنت جان – یحیای معمَّدان و و یوحنّای کاتب- و طوری قرار گرفته که در هر نقطه از اتاق، ایستاده، نشسته و حتی احتمالاً خفته باشی، صاف در چشمت خیره شوند، با نگاهی ملامت‌گر و عبوس و مقدّس...بر دیوارِ مقابلِ پنجره‌ها نیز، چند قابِ پرتره از سایر حواریون هست و آباء کلیسای مسیح و حتی سقفِ اتاق هم پوشانیده شده از تصاویرِ روایاتِ انجیل و کتابِ مکاشفات و اعمالِ رسولان[7]، چونان که تاقگانِ یک صومعۀ کاتولیک...در حقیقت، تختخواب، تحتِ عنایات و حمایتِ بی‌دریغ- و به عبارتی دیگر در محاصرۀ کاملِ- قدّیسین است...آن تختِ سادۀ بی‌تزیین و چهارگوشه که احتمالاً هرگز بستری فراخورِ ماجراجویی‌های عاشقانه یا خیال‌پردازی‌های نفسانی نبوده است...وقتی نگاهم را از سیر و سفر ِ اطراف و اکناف و ذهنم را از خیالاتِ پراکنده، باز متوّجهِ او می‌سازم، میبینم‌اش که دارد به دقّت نظارت می‌کند بر احوالاتم...یعنی همان‌طور که دست برسینه، تکیه زده به آن نازبالش‌ها، با دو چشمِ نیمه‌باز و با نگاهی آسوده و علاقه‌مند، مثلِ تماشاگرِ یک صحنۀ نمایش...کمی نگران می‌شوم از این فکر که شاید او همۀ اندیشه‌های کنونی‌ام را بخواند از چشمم... پس از جای برمی‌خیزم تا بروم و چهره باز پنهان کنم در قابِ قیرگونِ پنجره...که او یکدفعه آهسته می‌گوید:- «چه سردم است! ...»و فی‌الفور، جریانِ نگرانی‌ام به سوی او تغییرِ جهت می‌دهد... دو قدم نزدیک‌تر می‌آیم و با تردید و اشتیاقِ توأمان می‌گویم:- «اگر اجازه فرمایی در این مورد پیشنهادی دارم...»می‌گوید و لبخندی درخشان به لب‌می‌آورد:- «فرمانِ کشتی در دستِ خود تو است، ناخدا!...»طرحِ فی‌البداهۀ من برای رهایی از سرمای اتاق، آماده کردنِ بستری گرم و نرم است برای او، در کنارِ اجاقِ دیواریِ گازسوز؛ پس کاناپۀ چهارنفره را می‌کشانم به دیگرسوی اتاقِ نشیمن؛ به راهنماییِ او چند ملحفه و پتوی پاکیزه برمی‌دارم از کشوهای مخفیِ پای تخت و بستری مرتّب و تمیز برای او فراهم می‌کنم نزدیک به شعله‌های تسکین‌بخش آتش...بعد برمی‌گردم به سوی او که اینک نشسته بر لبۀ تخت و پاهایش را روی زمینِ سرد رها کرده است...کمکش می‌کنم تا بر تن کند بالاپوشش را و کفش‌هایش را بپوشد و یک بازویش را از سرِ احتیاط می‌گیرم، وقتی به محضِ برخاستن از جای، هر دو شقیقه را میانِ انگشتانِ یک دست می‌فشارد... و گمان می‌کنم به معنای آن است که هنوز چشمش سیاهی می‌رود و سرگیجه دارد...این دفعه هم می‌گذارد کمکش کنم و یک بازویش را گردِ شانۀ خویش بیندازم و یک دستم را دورِ کمرش... آهسته ولی سبک‌تر از پیش، راه می‌رود... خوشحالم که می‌بینم انگار او با راحتیِ بیشتری حمل می‌کند وزنِ آن قد و قامتِ بلند را روی پاهای خویش...او را بر نیم‌تختِ تازه‌اش می‌نشانم، شادمانه و افتخارآمیز... و برمی‌گردم به اتاق تا قبل از آن که گوشی تلفن را برگردانم سرِ جایش، به پدرم خبر دهم که تا فردا عصر به خانه باز نخواهم گشت و مجبورم امشب را نزدِ دوستی بیمار بمانم... سکوتِ طولانیِ آن طرفِ خط، نشان از شک و ناباوری دارد... شاید هم نارضایی و نیز پاسخِ او با آن لحنِ تلخِ ظاهراً بی‌اعتنا که:- «خودت می‌دانی... بچّه نیستی دیگر... در هر حال مواظبِ خودت باش...»می‌خواهم مهربان و هم صادق باشم که می‌گویم:- «نگران نباشید... ان شاالله خواهم بود...»بعد می‌آیم تا بپرسم از میکائیل که به حالتِ نیم‌نشسته، شانه‌هایش فرو شده در آن دو مخدّۀ بزرگ، زیرِ آن پتوی اخرایی رنگِ پشمِ شتر... و خیره مانده به شعله‌های آتش...- «فکر می‌کنی جایی در آشپزخانه‌ات، چایِ کیسه‌ای پیدا بشود؟»احساس می‌کنم هر دو به نوشیدنیِ گرمی نیازمندیم... و هیچ چیز برایم جای یک لیوانِ بزرگِ لبالب، چای داغ را نمی‌گیرد... پس می‌روم به آشپزخانه تا قدری آبِ جوش فراهم کنم...(ادامه دارد) [1] - با دل خونین لب خندان بیاور همچو جام// نی گرت زخمی رسد آیی چو چنگ اندر خروش (حافظ)[2] -گفتم چشمم گفت که جیحون کنمش//گفتم که دلم گفت که پر خون کنمش//گفتم که تنم گفت در این روزی چند//رسوا کنم وز شهر بیرون کنمش (مولانا)زاهد بودم ترانه گویم کردی//سر فتنهٔ بزم و باده‌جویم کردی//سجاده‌نشین با وقاری بودم//بازیچهٔ کودکان کویم کردی (مولانا)[3] - Beethoven's Silenceاثر Ernesto Cortazar در 1991، موسیقی متن فیلم آلمانی، 2000 The Dark Area[4] - هستی و زمان یا وجود و زمان (به آلمانی Sein Und Zeit) کتابی از مارتین هایدگر است که برخی آن را مهم‌ترین اثر فلسفی قرن بیستم نامیده‌اند. [5] - Martin Heidegger(1889- 1976)[6] - مأموریت: غیرممکن: (Mission: Impossible) عنوان سری فیلم‌های اکشن جاسوسی آمریکایی که بر اساس مجموعه تلویزیونی به همین نام ساخته شده‌است.[7] همه عنوانِ بخش‌هایی است از کتاب مقدسقسمت بعدقسمت قبل