بی‌تدبیری آبان‌ماه۹۸، مقدمه‌ی ترور حاج قاسم...

از نشریه سپیدار شماره ۱۶۶:آبان 98 احتمالا تا سال‌ها در ذهن ما خواهد ماند. روايت‌هاي مختلفي از آبان وجود دارد. روايت و تحليل شما از آبان چيست؟يک روايت تهديد محور و امنيتي است که دست دشمن خارجي را مي‌بيند، گروه‌هاي مسلح را مي‌بيند. مقامات امنيتي نيز از قبل در مورد فتنه 98 هشدار مي‌دادند. نشانه‌هايي هم بود از حجم سلاحي که در تجمعات به کار گرفته شده بود تا حجم تخريب‌ها که عادي نبودند. راويان رويکرد امنيتي با استناد به اين مسائل مي‌گويند اين‌ها صرفا يک نقشه خارجي بوده است.اين روايت تقريبا در تمام اعتراضاتي داخل کشور مطرح شده است. از تجمع‌هاي کارگري تا همين آبان. خب بنظر نمي‌آيد اينقدر هم مساله امنيتي بوده باشد. گروه‌هاي مختلفي در اعتراضات بودند خب اين‌ها چه مي‌شوند؟اگر بخواهيم ماجرا را صرفا از نگاه امنيتي بررسي کنيم، ريشه‌هايي که باعث بروز اين اتفاق شده است را نخواهيم فهميد. وقايع آبان را بايد با رويکرد اجتماعي بررسي کرد. بايد ببينيم چه گروه‌هايي در اين وقايع بودند. يک گروه سازمان‌يافته و وابسته به خارج که تکليفشان مشخص است. عده‌اي هم از فرصت استفاده کرده و مغازه‌ها را خالي کردند؛ اما کساني بودند که بغض داشتند. شما وقتي با نگاه امنيتي مساله را ببينيد اين بغض‌هاي فروخورده مردم را نخواهيد ديد. مردمي که در هر شرايط سختي، اين سيستم را تحمل کردند و بارش را به دوش کشيدند. اين مردم، مردم عادي نيستند. اين‌ها مردمي هستند که دل مي‌سوزانند براي اين حکومت.با اين تفاسير چرا بايد اعتراضي صورت بگيرد؟چون احساس کردند ما براي نظام هزينه مي‌دهيم اما کسي صداي ما را نمي‌شنود. انگار کسي اين بار فشار بر گردن مردم را نمي‌بيند. آن هم فشاري که با دهه 60 متفاوت است. آن دوره اگر فشار بود براي همه بود. اما الآن مشکل فقط براي مردم است. گويا براي عصباني کردن مردم، يک تعمد يا حداقل بي‌تدبيري وجود دارد. براي دورانداختن مردم از طرف طيفي از مسئولين. چه کسي گفته از زندگي مردم بايد شروع کرد؟اگر اجازه بدهيد، اينجا يک نظري وجود دارد که در هنگامي که تحريم هستيم و درآمد نفتي زيادي نداريم براي جبران کسري بودجه، اصلاح قيمت سوخت و حامل‌هاي انرژي مي‌تواند بخشي از کسري بودجه را جبران کند.طبق آمار رسمي حدود 40هزار ميليارد تومان آورده اين تصميم براي دولت بوده است در مقابل حدود 230 نفر کشته. در مملکتي که نزديک 200 هزار ميليارد تومان معوقات بانکي، 12هزار ميليارد فرار مالياتي وکلا، 7 هزار ميليارد فرار مالياتي پزشکان،ده‌ها هزار ميليارد مشوق مالياتي در مناطق آزاد، رانت براي واردات و غيره وجود دارد، چه کسي مي‌گويد اولويت دست روي زندگي مردم گذاشتن است؟اگر اين ارقام صحت داشته باشد، چرا بايد از اين دست اقدامات داشته باشيم؟ ساده‌تر اينکه اگر اينقدر مساله خطي است چرا به سراغ همان اقشاري که گفتيد نمي‌روند؟مسئولين و نهادهاي مختلف مي‌دانند اگر با اين‌ها درگير شوند قطعا پزشکان، وکلا، بازرگانان و غيره عليه‌شان موضع خواهند گرفت. ديگر کسي نيست پول کمپين‌هاي انتخاباتي را بدهد. ولي متوجه شده‌اند اگر با زندگي مردم بازي کنند، چند روزي سر و صدا مي‌شود و چند نفري کشته مي‌شوند و آخر سر هم مي‌روند تلويزيون با لبخند مي‌گويند اطلاع نداشتيم!حالا که به اتفاقات آبان رسيديم، اصلا بر فرض صحيح بودن تصميم، چه مي‌شود که اين طور با افکار عمومي برخورد مي‌شود؟اين‌ها سياست‌هاي شوک درماني است که از مدل‌هاي سرمايه‌داري دانشگاه شيکاگو بيرون آمده. مي‌گويند به مردم شوک وارد کنيد بعد هر بلايي سرشان بيايد، مردم در بُهت‌اند. در آبان نيز با مردم چنين رفتاري شد. يک دفعه مردم فکر مي‌کنند مسئولين به مانند اشيا با آن‌ها برخورد مي‌کنند. مسئول نه خودش را ملزم به مشورت با مردم مي‌داند، نه بعد از تصميم‌گيري خود را به مردم پاسخگو مي‌داند. حال مردم به اين تصميمات اعتراض دارند.همينطور که آگاه هستيم، وقتي بستري هم اعتراض نيست. خروجي‌اش مي‌شود همين که مي‌بينيم. اصلا راهي براي اعتراض هست؟کاري کرديم که هيچ راهي براي اعتراض قانوني مردم وجود ندارد. قانون اساسي ما گفته است که تجمعات، فقط دو شرط نياز دارد تا برگزار شود. يک، مخلّ مباني اسلام نباشد و دو، حمل سلاح در آن نباشد. چرا ما آن چيزي که قانون اساسي نيز قائل به آن است را از مردم گرفته‌ايم؟ ما قانوني نوشته‌ايم و توجيه‌مان هم اين است که در دهه شصت عده‌اي آمدند و از اين قانون سوءاستفاده کردند و ناامني ايجاد کردند، حال براي جلوگيري از اين ناامني، صورت مسئله را پاک مي‌کنيم. چنين نگاه امنيتي، نظام را در خطر قرار مي‌دهد. اعتراض بايد چارچوب داشته باشد ولي نه به اين سخت‌گيري که داريم.در نهايت هم اين بغض فروخورده مردم منجر به انفجار مي‌شود. در ديدگاه جمهوري اسلامي برخلاف نگاه نظام سرمايه‌داري جان يک نفر هم با ارزش است. کميته‌ي انقلاب اسلامي ما در دهه 60 يک رويکرد اجتماعي به تجمعات داشت. همان موقع در مشهد عليه شخص امام تجمعاتي شکل گرفت. جريان امنيتي ما تلاش مي‌کرد تا تجمع را از فضاي درگيري دور نگه‌دارد. با خيلي از آن‌ها جلسه گذاشتند و توجيه‌شان کردند. نگاه اين بود که اگر مردم تحت تاثير رسانه قرار گرفته باشند، وظيفه ما آگاهي بخشي و رشد مردم است.حرف از رسانه آمد. عدم بازنمايي اعتراض مردم توسط رسانه‌هاي حاکميتي، صداوسيما و غيره، چقدر در شدت اعتراضات موثر است؟حاکميت يکي از ابزارهايش نهي از منکر خود است. مثلا از طريق صدا و سيما. مردم ببينند که صدا و اعتراضشان را صدا و سيما پوشش مي‌دهد، اصلا به خيابان نمي‌روند. مردم وقتي به خيابان مي‌آيند که مي‌بينند هيچکدام از اين‌ها کار خود را انجام نداده‌اند، در نتيجه دست به کنشگري راديکال مي‌زنند. ولي صدا و سيما به جاي اينکه دانشگاه ملي باشد، شده است بوق مفلوک مسئولين. حتما يکي از آفرينندگان آبان، همين صدا و سيماست با اين ترک فعل‌هايش. شما بايد صداي مردم مي‌شدي! شما بايد درباره ماجرا، بحث کارشناسي بگذاريد. اينکه صدا و سيما بگويد که همه چيز آرام است، يک واقعيتي را براي مردم مي‌سازد که حاکميت هيچ صدايي از مردم نشنيده است و هيچ درکي از واقعيات جامعه ندارد.عده‌اي با اين منطق که بروز آشوب، ناامني و زيان اقتصادي مي‌آورد، همه‌ي راه‌هاي اعتراض را مي‌بندد. اين تئوري براي افزايش امنيت جواب مي‌دهد؟قانون فعلي که براي اعتراض گذاشتيم براي شکل گرفتن اعتراضات غيرسالم است. يعني براي هل دادن مردم به سمت اعتراضات غير قانوني است. اگر آبان 89 نبود، اگر اين بهم ريختگي‌هاي داخل کشور نبود، حاج قاسم ما را آمريکايي‌ها با پررويي تمام شهيد نمي‌کردند. آمريکا در شرايطي به ما حمله کرد که احساس کرد در داخل بي تدبيري وجود دارد. شهادت قاسم سليماني حاصل بي‌تدبيري در ماجراي آبان بود. وگرنه آمريکايي‌ها در اين همه سال جرئت نکرده بودند مرتکب چنين حماقتي شوند. اگر ما اين را حل نکنيم، ابزار قدرتي براي ما وجود نخواهد داشت. بهانه دخالت دشمن نبايد موجب بستن راه مردم بشود. کما اينکه اگر در حوزه اقتصادي تدبير کرده بوديد، اوضاع آشفته نمي‌شد. کما اينکه اگر کساني که در مجلس و قوه قضاييه وظيفه نظارت بر دولت داشتند و وظيفه پيگيري ترک فعل دولت را داشتند، به وظيفه‌شان عمل مي‌کردند، کشور اين چنين نمي‌شد.اگر همين خط را دنبال کنيم حداقل از نظر ذهني خيلي از مشکلات ما حل مي‌شود. علي‌الحساب ريشه‌ي اين اتفاقات مثل آبان را در کجا مي‌بينيد؟ببينيد اگر مردم را نداشته باشيم، ابزار قدرتي براي ما باقي نمي‌ماند. چه مي‌شود که مردم به سمت شبکه‌هاي خارجي مي‌روند؟ اگر ما راهي گذاشته بوديم که اعتراضشان را به مسئولين برسانند، ديگر مردم به سمت خارج سوق پيدا نمي‌کردند. بخشي از اين ماجرا به دليل رفتار غلط و بدون چارچوب در طول اين سال‌ها بوده است. اينکه مردم مي‌بينند نه تنها مطالبات ما را نمي‌شنوند، بلکه با ما جوري رفتار مي‌کنند که عصبانيمان ميکنند؛ پس راه را در اعتراض راديکال مي‌بينند. مسئولين امنيتي، اگر شما در اينجا فرصت محور نگاه مي‌کرديد و حتي تهديد محور هم نگاه مي‌کردي بايد در مقابل اين چنين تصميماتي مي‌ايستاديد.حالا که بحث به مسئولين رسيد، رفتارهاي مسئولين در آن برهه زماني را چگونه ارزيابي مي‌کنيد؟ يک سکوت عجيبي کشور را گرفته بود. تا جايي که رهبرانقلاب خودشان اوضاع را جمع و جور کردند.نهادهاي امنيتي ما بايد وظايف خودشان را انجام مي‌دادند. يکي آن موقع نبود که بگويد نهادهاي مسئول و امنيتي چرا جاخالي مي‌دهند. مسئول اموراجرايي کشور با لبخند مي‌گويد من خودم نمي‌دانستم، مسئول قوه‌ قضاييه مي‌گويد من مشروط پذيرفتم. اين مشروط پذيرفتن به چه معناست؟ يعني نمي‌دانستند اين اتفاق خواهد افتاد؟ اصلا شما جايي که همه کشور را رها کردند نبايد ورود مي‌کردند؟ آقاي مجلس! شما اولاً در آن جلسه حضور داشتيد ثانيا وظيفه نظارت بر رئيس جمهور را داريد. هم در مورد عضويت خود در آن شورا بايد جواب بدهيد و هم درباره نظارت بر تصميم غلطي که گرفته شد. چرا بايد همه شما جا خالي بدهيد تا هسته سخت نظام مجبور بشود، هزينه ترک فعل شما را بدهد. اينجاست که مشخص مي‌شود هسته سخت نظام اتفاقاً مسئوليت پذيري دارد. اگر فضا را امنيتي نمي‌کرديم و اگر با رويکرد اجتماعي مردم را آگاه مي‌کرديم، ماجرا به آبان نمي‌رسيد.در مورد شوراي سران قوا و حيات بلند مدتش نظر شما چيست؟درباره شواري سران قوا، بايد بگويم اين نهاد بدعت نيست. در زمان جنگ هم شوراي سران قوا تشکيل شد و در ماجراي پرونده هسته‌اي 82 تا 84 بخش مهمي از تصميمات را در جلسه سران قوا گرفته مي‌شد. اين شوراي اقتصادي سران قوا هم اصلش اشکال ندارد ولي چارچوب مي‌خواهد. اگر لازم است که مجلس قانون تصويب کند و حتي اگر لازم است، قانون اساسي را اصلاح کنيد. چرا که جلسات سران قوا، در کوتاه مدت ممکن است موثر باشد ولي وقتي که رويه شود، کارکرد هر سه قوه زير سوال مي‌رود.در نهايت سوالي که پيش مي‌آيد که چرا همچنان بعد از اين مدت ما همچنان شاهد اختيارات بالاي دولت هستيم؟بنظر بنده رهبري دنبال اين است که اين آقايان غربگرا بهانه نداشته باشند که نظام همراه اين‌ها نبود و نظام بود که اجازه نداد که پروژه‌ي غربگرايي به ثمر برسد. رهبري ميخواهد مردم به اين نتيجه برسند که خود اين گفتمان کارآيي ندارد. اختياراتي که آقاي روحاني در دوران رياست جمهوري‌اش داشته، بجز بني صدر هيچ احدي نداشته است. يعني قانون را مي‌تواند دور بزند، در شوراي سران قوا، قوه قضاييه را هم محدود مي‌کنند، شفافيت هم که ندارد، پاسخگويي هم که ندارد، نظارت هم ندارد. رهبري هميشه ميگويد که نقدهايش را در جلسات خصوصي بيان مي‌کند ولي در جلسات علني حمايت ميکنند تا چارچوب‌هاي نظام حفظ بشود و مردم تصور درگيري سران نظام را نداشته باشند.