طرح توسعه سواحل مکران با محوریت تبدیل چابهار به قطب طلا و جواهر غرب آسیا

#چابهار # چابهار_قطب_طلا_و_جواهر #اشتغال #کارآفرینی #مکران #توسعه #الماس #قطب_طلا #جواهر #بنیاد_طلا_و_فیروزه #استان_سیستان_و_بلوچستان #منطقه_آزاد_چابهار #توسعه_سواحل_مکران #حسین_کرمی#karami_hossein1350طلا به عنوان فلزی زیبا و ارزشمند در ايران از هزاره ­ي سوم قبل از ميلاد مورد استفاده قرار گرفته و از آن در تولید مصنوعات و زیورآلات مورد استفاده قرار می‌گرفته است. به نحوی که امروزه آثار هنری بسیار ارزشمند و گران‌بهای ایرانی موزه­ های معتبر داخلی و خارجی و مجموعه ­های خصوصی کلکسیونرهای معروف دنیا را در سراسر جهان زینت بخشیده است، با عنایت به سابقه تاریخی ساخت و استفاده طلا وجواهر در ایران و جایگاه فعلی کشور به عنوان یکی از هفت قطب طلا درجهان[1] به همراه برخورداری چابهار از سایر مزیت های نسبی نظیر وجود نیروی کار ارزان و جاذبه‌های گردشگری [2]، ایجاد قطب طلا و جواهر کشور با رویکرد ارتقاء چابهار به مرکز تجارت طلا و جواهر در خاورمیانه و جهان را توجیه پذیر می ­نماید.از طرفی در منشور توسعه فضایی مکران (ماده 2 سند توسعه مکران) به گردشگری به عنوان اولین بخشی که می­تواند توسعه درون‌زا بر آن استوار گردد، اشاره دارد. علاوه بر آن تجهیز منابع و دارایی‌های محلی و کمک دولتی، توسعه اجتماعی –فرهنگی و نهادسازی منطقه‌ای به عنوان اساس توسعه درون‌زا منطقه پیش بینی شده است. در ماده 2 همچنین توسعه درون­زا و برون­زا[3] را مکمل یکدیگر و لازمه توسعه متوازن و پایدار منطقه می­داند.با عنایت به قابلیت ها و مزیت‌های منطقه­ای، در ماده 6 سند توسعه مکران به 12 فعالیت قابل استقرار و پروژه­های پیشرو در توسعه فضایی منطقه ساحلی مکران اشاره شده است؛ ردیف‌های 7، 8، 9 ،10 و 11 آن به ترتیب عبارتند از:1- عمده فروشی و خرده فروشی(کسب و کار خرید و تجارت) و بازرگانی؛2- گردشگری طبیعی با محوریت دریا (اکوتوریسم)؛3- گردشگری رویدادهای تخصصی بین المللی؛4- استخراج معادن و ساخت محصولات کانی و غیر فلزی؛5- تولید انرژی های تجدید پذیر، تامین آب پایدار و تصفیه فاضلاببرای ایجاد تحرک و تجهیز منابع توسعه درون زا مرتبط با "طرح توسعه پایدارمنطقه ­ی مکران" می‌توان از مزیت نسبی تکمیل زنجیره تولید طلا، نقره سنگ‌های قیمتی و نیمه قیمتی با محوریت چابهار به عنوان قطب مصنوعات طلا و جواهر کشور استفاده نمود.چابهار دارای مزیت نسبی در حمل و نقل ( دریایی، ریلی و هوایی) است و به دلیل وجود منطقه آزاد تجاری یکی از مستعدترین مناطق دارای مزیت نسبی صادرات و ترانزیت است که در فصل مشترک کشورهای هند (بزرگترین بازار تراش سنگ‌های قیمتی و نیمه قیمتی جهان خصوصاً الماس و کانون فعالیت بهترین طراحان زیور‌آلات)، چین (بزرگترین تولید کننده سنگ‌های سینتتیک جهان)، افغانستان (دارای معادن متنوع سنگ‌های قیمتی و نیمه قیمتی از جمله یاقوت)، روسیه (بزرگترین تولید کننده الماس در جهان) و کشورهای حاشیه خلیج فارس (بالقوه‌ترین بازار برای مصنوعات طلا و زیورآلات) می‌باشد.برای ایجاد قطب طلا و جواهر تمرکز بر زیرساخت‌های مورد نیاز زنجیره تولید و حضور همه نقش آفرینان این‌بخش[4] در محل قطب ضروری است. علاوه بر آن تمرکز جمعیت و ثروت شرط اساسی رونق و تحقق فعالیت‍‌‌های عمده فروشی و خرده فروشی (کسب و کار خرید و تجارت) و بازرگانی از جمله بخش طلا و جواهر می­باشد. آنچه که توفیق چابهار در تبدیل به مرکز تجارت منطقه ای خاورمیانه و جهانی طلا و جواهر را تضمین خواهد کرد؛ مزیت نسبی چابهار به لحاظ وجود منطقه آزاد تجاری و مزیت نسبی سواحل مکران در صنعت گردشگری طبیعی با محوریت دریا (اکوتوریسم) می باشد.مطمئناً قطب طلا و جواهر و فعالیت‌های مرتبط با کسب وکار، خریدوتجارت و ایضاً گردشگری نیاز به ساخت و ایجاد زیرساخت­هایی برای استقرار صنوف و صنایع مرتبط نظیر ساخت مرکز تجارت جهانی طلا و جواهر چابهار(مجموعه مال)، ساخت بازارسنتی (به منظور فراهم آوردن بازار سایر صنایع دستی و سوغات مناطق مختلف کشور)، هتل­ها، مرکز بین المللی توسعه فرهنگ و هنر ایران (در راستای توسعه صنعت گردشگری و استقرار پروژه رویدادهای تخصصی بین المللی) و ساختمان‌های اداری وانجام عملیات ساخت مستحدثات مورد نیاز خدمات شهری نظیر ساختمان ها و واحدهای مسکونی، خیابان بندی، برقرسانی، آبرسانی، فاضلاب شهری و امکانات حمل و نقل عمومی شهری (قطار شهری) و بین شهری(فرودگاه)و همچنین احداث نیروگاه (با الویت استفاده از انرژی های نو) و آب شرین­کن و احداث شبکه فاضلاب شهری از طریق جلب سرمایه گذار خارجی(بندر استراتژیک چابهار از تحریم های ظالمانه آمریکا معاف است) برای فائق آمدن به مهمترین محدودیت منطقه (کم آبی)را دارد. البته طی چند سال اخیر بخش زیادی از زیرساخت‌ها و امکانات زیر بنایی توسط سازمان منطقه آزاد چابهار تامین شده و یا در حال احداث می باشد و برنامه های لازم برای توسعه آتی پیش بینی شده است.برای تامین مالی و سرمایه گذاری در موارد فوق الذکر سرمایه های کلانی مورد نیاز است که این موضوع سبب شده است تا همه مزایای نام برده شده مغفول بماند در مواردی برای تامین مالی چنین مگا پروژه هایی بانک‌های خصوصی ایجاد شدند و صدمات جبران ناپذیری را به دلیل جذب همه نقدینگی‌های کشور و ایجاد مشکل در شبکه پولی و بانکی کشور را به اقتصاد تحمیل داشتند اما خوشبختانه در اقتصاد کشور روش قانونی ایجاد صندوق زمین و ساختمان برای جلب مشارکت مردمی و جذب سرمایه و ایجاد زیرساخت‌ها و احداث مستحدثات مورد نیاز طرحهای عمرانی پیش بینی شده است. در حال حاضر هر یک از فعالان بخش خصوصی، عمومی و دولتی به تنهایی توانایی و ساختارهای مورد نیاز برای تاسیس صندوق های زمین و ساختمان را دارند. لیکن برای ایجاد قطب طلا و جواهر با چشم انداز جهانی به زیرساخت‌ها و مستحدثاتی با ویژگی‌های منحصر بفرد احتیاج می‌باشد که در ساخت آن‌ها علاوه بر استفاده از تکنولوژی هوشمند و پیشرو ضمن اجرای پروژه های جسورانه و منحصر به فرد می بایست به تامین منابع آب و انرژی توجه ویژه داشت. از طرفی توانایی بخش خصوصی در انجام سریع و به موقع پروژه ها باعث تضمین افزایش سرعت کار شده و می تواند جلب مشارکت حداکثری مردم و بازگشت سریع سرمایه را تضمین نماید و موجبات ارتقاء و وزین شدن امیدنامه صندوق زمین و ساختمان را فراهم سازد. لذا برای تجهیز منابع وتشکیل صندوق زمین و ساختمان، مشارکت بخش عمومی (به منظور تضمین توجه طرح به جنبه های اجتماعی آن)، دولتی(به منظور ایفای وظیفه دولت در فراهم آوردن زیرساخت های مورد نیاز توسعه و اعمال وظایف حاکمیتی) و بخش خصوصی (شرکتهای ساختمانی کارآزموده و صاحب تکنولوژی به منظور ضمانت سودآوری و بازگشت سرمایه و احداث بناهای منحصر بفرد، جسورانه و پیشرو و همچنین مشارکت مردم در سرمایه گذاری با خرید اوراق سهام مستحدثات و زیرساخت ها از فرابورس) بهترین پیشنهاد ممکن بنظر می‌رسد.در کنار تمامی تمهیدات و زیرساخت‌های فوق الذکر، حضور جامعه مدنی (صنوف، اتحادیه ها و سازمان­های مردم نهاد)، ضامن تجهیز به موقع و مناسب نرم افزارها و کمک به پرورش نیروی کار و متخصص، ایجاد هماهنگی‌های لازم بین بخش­های مشارکت کننده در ساخت مستحدثات و زیرساخت ها، ایجاد ارتباطات فی مابین تجار داخلی و خارجی به منظور جلب سرمایه و حضور تجار در بازار چابهار و پیگیری مطالبات مردم برای احداث زیرساخت‌ها خواهد بود.منابع:- "سند توسعه منطقه ساحلی مکران در افق 1415" مصوب جلسه مورخ 22/07/1398 شورایعالی آمایش سرزمین- صندوق‌ سرمایه گذاری زمین و ساختمان چیست؟https://agahinvest.com/construction-fund/- چرا بندر چابهار تحریم نمی شود؟ تابناک 24 اردیبهشت 1398- http://www.tgju.org/news- هفت قطب صنعت طلا در جهان، ایبنا خرداد 1398- چابهارخنک‌ترین بندر ایران؛ "مونسون" چشم‌ انتظار گردشگران داخلی وخارجی خبرگزاری تسنیم 20 مرداد 1397ایتالیا، هند، ترکیه، هنگ کنگ، تایلند و کره جنوبی به همراه ایران هفت قطب صنعت طلا و جواهر جهان محسوب می شوند.[1][2]چابهار با توجه به شرایط اقلیمی – تابستان رویایی به واسطه پدیده­­ی مونسون و زمستان معتدل به دلیل نزدیکی به استوا - و جاذبه­ های طبیعی و تاریخی از نظر گردشگری دارای مزیت نسبی می­باشد. سواحل جنوبی ایران اگر چه به دلیل شرایط آب و هوایی در زمستان پر بازدید هستند اما چابهار برخلاف دیگر بنادر در اوج تابستان قابلیت جذب گردشگران را دارد. درحالیکه دمای تهران در تابستان تا۳۸ درجه می‌رسد، دمای چابهار در بیشترین حالت ۳۰ درجه است. اماکن دیدنی، تاریخی، طبیعی و منحصر به فرد نظیر گلفشان، کوههای مریخی، تالاب لیپار، جنگلهای حرا، قلعه پرتغالی ها، امکان موج سواری ... از جاذبه­ های گردشگری چابهار محسوب میشوند.[3]توسعه برون­زای منطقه­ ای بر اساس تجارت، حمل و نقل بین المللی، تولید و صادارات فولاد، پتروشیمی و صنایع متوسط و بزرگ تجهیز منابع ملی و بین المللی خواهد بود.[4]درصورتیکه بخش طلا و جواهر به دو زیر بخش بالا دستی و پایین دستی تقسیم گردد؛ زیربخش بالادستی؛ مشتمل بر مراکز مرتبط با دانش و آموزش ( مراکز علمی و کابردی و آموزشگاه­های فنی و حرفه ­ای) (دولتی و خصوصی)، معادن طلا و نقره (دولتی و خصوصی)، معادن سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی (عمدتاً خصوصی و غیر متشکل) و زیر بخش پایین دستی؛ شامل فروشندگان طلا و جواهر، سازندگان وصادرکنندگان طلاوجواهرمی شود که در قالب صنف و اتحادیه در بیش از 20 رسته صنفی متشکل میباشند.