قواعد نگارشی، یکبار برای همیشه

نوشتن از آن کارهایی است که عده‌ای فکر می‌کنند برای شروع کردنش نیاز به تخصص و آموزش خاصی است و عده‌ای دیگر فکر می‌کنند انجام دادنش نیاز به هیچ پیش‌نیاز و دانشی ندارد. اینکه شما جزو کدام دسته هستید مهم نیست، مهم این است که بپذیرید نوشتن مانند هر کار دیگری باید طبق قواعد خودش پیش برود. همانطور که شما نمی‌توانید قواعد پایه‌ای کاری چون رانندگی را عوض کنید و پای راستتان را به جای گاز و کلاژ، روی ترمز بگذارید، هنگام نوشتن هم نمی‌توانید علائم نگارشی را جابه‌جا استفاده کنید و به غلط املایی اهمیتی ندهید.البته ممکن است با خواندن همین بخش از نوشته این سؤال برایتان پیش بیاید که اصولا چرا باید قواعد نگارشی را رعایت کنید و به درست‌نویسی اهمیت بدهید. عجله نکنید، ما پیش از آنکه سراغ پرکاربردترین اشتباهات نگارشی و اصول نوشتن برویم، به این سؤال پاسخ می‌دهیم.چرا باید اصول نگارشی را رعایت کنیم؟اهمیت رعایت اصول نگارشی چند دلیل محکم و قانع‌کننده دارد. اولین دلیلش این است که ما به عنوان یک فرد فارسی‌زبان متعهد به حفظ اصالت و درستی زبان فارسی هستیم. تصور کنید هیچ‌کس به نکات نگارشی و درست‌نویسی اهمیت ندهد و هر طور که می‌خواهد بنویسد. آیا بعد از گذشت چند سال چیزی از زبان فارسی باقی می‌ماند؟دلیل مهم دیگر این است که هدف ما از نوشتن، مانند صحبت کردن، ارتباط برقرار کردن با دیگران و رساندن یک پیام خاص به آنهاست. درست‌نویسی به ما کمک می‌کند تا پیاممان را به بهترین شکل و همانطور که می‌خواهیم به دیگران برسانیم. درست‌نویسی از پیش آمدن برداشت‌های نادرست جلوگیری و به انتقال مفهوم اصلی پیام کمک می‌کند. مثال معروفی که در این خصوص وجود دارد جمله «بخشش لازم نیست اعدامش کنیم.» است.این جمله می‌تواند دو پیام کاملا متفاوت داشته باشد که تنها با رعایت علائم نگارشی از هم قابل تفکیک هستند:ـ بخشش، لازم نیست اعدامش کنید.ـ بخشش لازم نیست، اعدامش کنید.به صورت کلی، نوشتن مهارتی است که یاد گرفتن آن همه جا به کارتان می‌آید، چه در حال نوشتن پایان‌نامه‌تان باشید و چه بخواهید یک پیامک به همسایه‌تان ارسال کنید. شما با رعایت اصول نوشتاری، علاوه‌بر نشان دادن سطح آگاهی خود، در ارتباط برقرار کردن با دیگران هم بهتر عمل خواهید کرد.قواعد نگارشیقطعا قواعد نگارشی‌ای که ما در این نوشته از آن حرف می‌زنیم، همه آنچه باید رعایت کنیم نیست. ما تنها سعی می‌کنیم قواعد مهم نگارشی را با نگاهی به پرتکرارترین اشتباهات نوشتاری، به خصوص در فضای مجازی به شما بگوییم. قواعدی که کمک می‌کند بهتر و واضح‌تر بنویسید و نوشته‌هایتان خوانده شود.توجه به لحن و فضای نوشتهاولین نکته‌ای که هنگام نوشتن باید به آن توجه کنید این است که لحن و فضای نوشته شما باید چگونه باشد؟ تعیین کردن این موضوع به دو عامل مهم بستگی دارد؛ کجا و برای چه کسی می‌نویسید. مشخص است که لحن نوشته شما هنگام نوشتن کپشن اینستاگرام با ایمیلی که به رئیستان ارسال می‌کنید متفاوت است. پس پیش از دست به قلم شدن، با در نظر گرفتن مخاطب و پلتفرمی که در آن می‌نویسید، تعیین کنید که قرار است لحنتان محاوره باشد یا رسمی.جدانویسی و پیوسته‌نویسیدر واژه‌های فارسی هنگامی که دو کلمه، هر کدام دارای معنایی کامل و مستقل هستند، معمولا به صورت جدا نوشته می‌شوند. مثلا شما باید بنویسید «یک‌ ماه و پنج روز» نه «یکماه و پنجروز». اما هنگام نوشتن کلماتی که پیشوند یا پسوندی دارند که به تنهایی معنادار نیست، باید آنها را پیوسته بنویسید. برای مثال در این مورد «همراه و همسایه» درست است نه «هم‌راه و هم‌سایه».نیم‌فاصلهبیایید اول ببینیم نیم‌فاصله دقیقا چیست. استفاده از نیم‌فاصله باعث می‌شود بین دو واژه‌ی بهم چسبیده فاصله ایجاد شود. استفاده از نیم‌فاصله باعث می‌شود تا متن شما به شکل قابل‌توجهی خواناتر و تمیزتر شود. برای درک این موضوع دو جمله زیر را با هم مقایسه کنید و ببینید کدام یک روان‌تر و ساده‌تر خوانده می‌شود:ـ آخرین بار که کتاب ها را از قفسه جا به جا کردم، خواهرم اعتراض کرد و گفت بهتر است آن ها را بر اساس حروف الفبا مرتب کنم.ـ آخرین بار که کتاب‌ها را از قفسه جابه‌جا کردم، خواهرم اعتراض کرد و گفت بهتر است آن‌ها را براساس حروف الفبا مرتب کنم.کاربرد دیگر نیم‌فاصله این است که مشخص می‌کند ما با یک واحد معنایی سروکار داریم نه یک واژه مستقل. مثلا ما وقتی می‌نویسیم آب‌وهوا، داریم درباره درجه دمای هوا و بارانی و آفتابی بودن آن صحبت می‌کنیم. اما وقتی می‌نویسیم آب و هوا، انگار داریم درباره آب به صورت جداگانه و هوا به صورت جداگانه حرف می‌زنیم.مهم‌ترین و پرتکرارترین چیزهایی که باید نیم‌فاصله را در آن‎‌ها رعایت کنید، پیشوند «می» در فعل‌هایی چون می‌نویسم، می‌روم، می‌سازم و …، و همچنین پسوند جمع «ها» در کلماتی مانند کتاب‌ها، پنجره‌ها و … است.هست و استهست و است جزو واژه‌هایی هستند که در موارد بسیار زیادی جابه‌جا و به شکل نادرست استفاده می‌شوند. بیایید یک‌بار برای همیشه تفاوت این دو واژه و کاربرد صحیح هر کدام را بررسی کنیم.واژه «هست» به صورت مستقل واژه‌ای معنادار، به معنای وجود داشتن است. اما واژه «است» به تنهایی هیچ معنایی ندارد و فقط برای ارتباط برقرار کردن بین دو بخش جمله به کار می‌رود. ما وقتی از واژه «است» استفاده می‌کنیم، معمولا در دل جمله بیان می‌کنیم که چه چیزی چگونه است. اما وقتی از واژه «هست» استفاده می‌کنیم صرفا می‌خواهیم بیان کنیم که یک چیزی وجود دارد. به این دو مثال توجه کنید:ـ آسمان آبی است. (آسمان چگونه است؟ آبی)ـ خدا هست. (خدا وجود دارد.)جمله بلند ممنوعیکی از تکنیک‌هایی که هنگام نوشتن کمک زیادی به ما می‌کند این است که نوشته‌مان را با صدای بلند بخوانیم. بعضی وقت‌ها هنگام بلندخوانی جملات می‌بینیم نفس کم آورده‌ایم و نمی‌توانیم کل جمله را به صورت پیوسته بخوانیم. این مشکل به خاطر وجود جملات بلند و طولانی به وجود می‌آید. سعی کنید تا حد امکان جملات طولانی متنتان را به چند جمله کوتاه تبدیل کنید. مثال:ـ آلودگی هوا به دلیل فرسوده بودن سیستم حمل‌ونقل شهری، کیفیت نامطلوب بنزین و همچنین تعداد بالای ماشین‌های تک‌سرنشینی که هر روز از شرق به غرب، جنوب به شمال و برعکس تردد می‌کنند به وجود آمده و نیاز به راه‌حلی فوری دارد.ـ آلودگی هوا به دلیل فرسوده بودن سیستم حمل‌ونقل شهری، کیفیت نامطلوب بنزین و تعداد بالای ماشین به وجود آمده است. تعداد بالای ماشین‌های تک‌سرنشینی که هر روز از شرق به غرب، جنوب به شمال و برعکس تردد می‌کنند باعث تشدید این مشکل شده که نیاز به راه‌حل فوری دارد.علائم نگارشیکاربرد و قدرت علائم نگارشی را دست‌کم نگیرید. استفاده به موقع و درست از ویرگول، دونقطه، پرانتز و گیومه باعث می‌شود تا متن شما روان و درست خوانده شود. برای مثال یکی از کارهای اشتباهاتی که در فضای مجازی تکرار می‌شود، رها کردن جمله بدون قرار دادن نقطه در انتهای آن است. این موضوع باعث می‌شود تا مخاطب شما فکر کند جمله‌تان ادامه‌دار است.کاربرد علائم نگارشی پرکاربرد:ویرگول «،»: برای نشان دادن مکث در جمله و خوانده نشدن دو کلمه با کسره اضافه.نقطه ویرگول «؛»: بین دو جمله مستقل که تنها معنای یکدیگر را کامل می‌کنند قرار می‌گیرد.گیومه«»: برای نشان دادن اسامی خاص یا نقل قول.هکسرهکاربرد اشتباه هکسره از آن چیزهایی است که هم نوشته شما را خیلی ناخوانا می‌کند و باعث قضاوت منفی اطرافیانتان می‌شود. چون با وجود اینکه طریقه استفاده از آن در کتاب‌های دبستان آمده است، بسیاری از افراد همچنان در کاربرد درست آن مشکل دارند.وقتی حرف از هکسره می‌زنیم منظورمان تفاوت میان «ه» و « ِ» است. به این دو جمله نگاه کنید:ـ دست نزن، این کتابه منِ.ـ دست نزن، این کتاب منه.همانطور که می‌بینید جمله اول اشتباه است. برای جلوگیری از این اشتباه، هنگام نوشتن جملات این چنینی به این نکته توجه کنید. ما زمانی از «ه» در انتهای جمله‌مان استفاده می‌کنیم که بخواهیم بگوییم «است». اما زمانی از « ِ» استفاده می‌کنیم که بخواهیم دو عبارت را صرفا به هم مرتبط کنیم.پس باید بگوییم «حرفت درسته» نه «حرفت درستِ». یا باید بنویسیم «کتابِ من»،‌نه «کتابه من».می‌گذارم یا می‌گزارم؟این هم از آن اشتباهات شرمنده‌کننده‌ای است که زیاد به چشم می‌خورد. همانطور که می‌دانید در زبان فارسی هر دو این افعال وجود دارد اما معنا و کاربرد آن کاملا با هم متفاوت است.فعل گزار از مصدر «گزاردن» و گذار از مصدر «گذاشتن» است. گزاردن به معنی به‌جا آوردن و انجام دادن، «گذاشتن» به معنی قرار دادن و وضع کردن است.پس ما شکرگزاری می‌کنیم نه شکرگذاری، قانون‌گذاری می‌کنیم نه قانون‌گزاری!جمع‌بندیآشنایی با اصول درست نویسی و توجه به قواعد نوشتاری،‌ برای هر فردی در هر جایگاه و موقعیتی ضرورت دارد. حالا که بسیاری از ما در شبکه‌های اجتماعی مختلف چون اینستاگرام و توییتر حساب کاربری و حتی کسب‌وکار خودمان را داریم،‌ ضرورت آشنایی با این اصول از قبل هم بیشتر شده است. توصیه ما این است که اگر کسب‌وکار خودتان را دارید و در شبکه‌های اجتماعی تولید محتوا می‌کنید، اصول درست‌نویسی را جدی بگیرید تا چهره حرفه‌ای‌تری از کسب‌وکارتان به مخاطبانتان نشان دهید.اگر کسب‌و‌کار اینستاگرامی یا خانگی دارید، دیجی‌فای به شما کمک می‌کند تا با راه‌اندازی شعبه اینترنتی آن به کسب‌وکارتان رونق ببخشید.