استخوانی که شکست

جستاری بر نامه معروف رهبر کبیر انقلاب به رهبر اتحاد جماهیر شوروی که می‌تواند راهنمای مردم در همه زمان‌ها باشد.دی ماه سال 67 پیام تاریخی امام خمینی (ره) به رهبر وقت اتحاد سابق شوروی نگاشته و در سیزدهم همان ماه در آغاز سال نو میلادی از سوی نمایندگان حضرت امام تقدیم گورباچف شد. این نامه که در واقع نامه رهبر جهان اسلام به رهبر کشوری که الحاد را در پیش گرفته منکر نقش معنویت و دین در عصر حاضر بود؛ از جمله نامه های تاریخی عصر حاضر است. نکته جالب اینکه این نامه در شرایطی صادر شده که هنوز چند ماه از پذیرش قطعنامه ۵۹۸ نگذشته و در حالی که عده کثیری تصور میکردند ایران در موضع ضعف قرار گرفته، رهبرش در نهایت اعتماد به نفس نامه‌ای را به رهبر شوروی نوشته و از شکسته شدن استخوان‌های مارکسیسم سخن میگوید و در همان حال بی‌اعتمادی به سرمایه داری و به خصوص آمریکا را گوش‌زد می‌کند! نکته دیگر اینکه در خلال آن ظرفیت بزرگ اسلام در هدایت بشر امروز در روزگاری که دوری از دین و معنویت جزو جدا ناشدنی جوامعش بود؛ چنین راهکار دینی برای نجات بشریت در آن ارائه¬میشود و مطالعه و تحقیق حول آن را به بخش قابل توجهی از مردم زمانه ما واحب می‌کند! الف: اوضاع جهانی در زمان صدور پیام: این نامه که در دوران جنگ سرد و آغاز فرایند سقوط شوروی یا همان بلوک شرق به گورباچف نوشته شد از این جهت تعجب برانگیز بود که اتحاد شوروی هنوز به عنوان یک مجموعه برقرار بود، جنگ سرد خاتمه نیافته¬بود، دیوار برلین به عنوان نماد جدایی شرق و غرب، فرو¬نریخته بود و وجود داشت و در نتیجه کمتر کسی تصور میکرد سقوط شوروی تا این اندازه نزدیک شده باشد؛ و ظاهرا تنها امام خمینی بود که از رصد تحولات روند فروپاشی آن را متوجه شده بود و نوشت: « از این پس کمونیسم را باید در موزه‌های تاریخ سیاسی جهان جستجو کرد...» ب: وضعیت داخلی شوروی رقابت دو بلوک قدرت نظامی و اقتصادی قرن بیستم بعد از جنگ جهانی دوم روند رقابت دو ابرقدرت را به وضعیتی رساند که هزینه بالای رقابت تسلیحاتی و حمایت از اقمار و کشورهای متحد هزینه‌های سنگینی به خصوص بر شرق و شوروی تحمیل می‌کرد؛ به نحوی که برخی معتقدند توان ادامه این رقابت از منظر اقتصاد سوسیالیستی، سیاسی و اجتماعی در مسکو نبود و رفته¬رفته وضعیت را به نحوی ایجاد می¬کرد که نیاز به اصلاحات در عرصه¬های مختلف شوروی را به وضوح نمایان می‌ساخت؛ و بسیاری از تیرهای سیاست گورباچوف در این زمینه ها به سنگ میخورد! چکیده مطالب پیام امام(ره):1- تجلیل ‌از گورباچف ‌برای ‌شروع ‌اصلاحات ‌در نظام ‌کمونیسم. 2- پرهیز از ادامه ‌سیاست گذشتگان در خدازدایی‌ و دین‌زدایی‌ از جامعه‌. 3-حقیقت ‌نه ‌در کمونیسم ‌و نه در باغ ‌سبز غرب‌، بلکه ‌در جای ‌دیگر است‌ که امام‌(ره‌) به ‌گورباچف‌ نوشته‌اند: «مشکل‌ اصلی ‌شما مبارزه ‌طولانی ‌و بیهوده ‌با خدا و مبداء هستی ‌و آفرینش ‌است‌.«4-کمونیسم‌ به‌دلیل ‌مادی ‌بودن ‌محکوم‌ به‌ زوال ‌و قرار گرفتن ‌در موزه‌های ‌تاریخ ‌سیاسی ‌است‌. که به این بهانه امام پایه هاب تفکرات را در این بلوک و حتی بلوک مقابل آن زیر سوال بردند. 5-تجلیل ‌از آزادی ‌مذهب ‌به ‌ویژه‌ دین ‌اسلام ‌در شوروی‌. 6-توصیه ‌به ‌گورباچف ‌برای ‌اندیشیدن ‌در دو جهان‌بینی ‌مادی ‌و الهی. 7-معرفی ‌اسلام‌ به ‌عنوان ‌منجی ‌بشریت ‌به ‌جهان ‌و گورباچف ‌از سوی ‌امام ‌(ره‌). حضرت ‌امام ‌(ره‌) در بخش ‌پایانی ‌و در نتیجه‌گیری ‌از نامه¬ی ‌ارسالی ‌به ‌گورباچف، ‌اسلام ‌را به ‌عنوان‌ دین ‌جهان‌شمول ‌با ارزش¬ های ‌متعالی ‌و عدل ‌محور که ‌توانایی ‌فراهم ‌کردن ‌وسایل ‌راحتی‌ و نجات ‌ملل ‌از مسائل ‌و مشکلات ‌کنونی ‌جهان ‌را دارد، معرفی ‌می‌کند.واکنش گورباچف به پیام امام گورباچف درباره دریافت این نامه می گوید:« زمانی که من این پیام را دریافت کردم احساس کردم که شخصی که این پیام را نوشته بود متفکر و دلسوز برای سرنوشت جهان است. من از مطالعه این پیام استنباط کردم که او کسی است که برای جهان نگران است و مایل است من، انقلاب اسلامی را بیشتر بشناسم و درک¬کنم»اما در ادامه میبینیم گورباچف هشدار امام خمینی (ره) را جدی نگرفت و در نتیجه عواقب ناشی از اینبی‌توجهی همانگونه که در پیام امام خمینی پیش‌بینی شده بود، تحقق یافت؛ یعنی از یک‌سو به او ثابت شد که پناه بردن به کانون سرمایه‌داری غرب دردی از روسیه را دوا نمی‌کند و از جانب دیگر «دیگران» به میدان آمدند و به بهانه جبران اشتباهات وی، او را به حاشیه راندند. در سالگرد رحلت امام خمینی (ره) در ۱۳۷۸ گورباچف طی مصاحبه‌ای با خبرنگار واحد مرکزی خبر در مسکو از اینکه به هشدارهای آن روز بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران توجه نکرده بود، اظهار تأسف نمود. وی در این مصاحبه اظهار داشت. «مخاطب پیام آیت‌الله خمینی از نظر من، همه اعصار در طول تاریخ بود.»نتیجه گیری بر اساس این مطالب و هزاران مطلب که میتوان در تحلیل پیام تاریخی امام به گورباچوف یافت ‌ایشان با توجه ‌به ‌توانایی‌ها و ویژگی‌های‌خاص خودشان ‌از جمله زمانه‌شناسی ‌و موقع‌شناسی ‌به ‌آثار زوال ‌و فروپاشی ‌کمونیسم ‌پی ‌بردند و طی ‌نامه‌ای ‌صریح ‌و جدی ‌به ‌گورباچف ‌ضمن ‌تجلیل‌ و ستایش ‌از جسارت‌ او در شروع‌ اصلاحات ‌اساسی‌ در نظام ‌کمونیسم ‌او را از پناه‌ بردن‌ به‌ دامن‌ کاپیتالیسم‌ بر حذر داشته ‌و در راستای‌ عدم‌ تکرار اشتباهات ‌پیشینیان ‌از سوی‌ گورباچف ‌او را به‌سوی ‌حقیقت‌شناسی‌، معنویت‌ و در نهایت ‌پر کردن ‌خلأ کمونیسم‌ و ایدئولوژیک ‌شوروی ‌با اسلام‌ ناب‌ محمدی‌(ص‌) دعوت ‌می‌کنند و بعلاوه ‌امام‌، گورباچف ‌را بهانه‌ قرار داده ‌و با دنیای‌ رو در روی‌ خود و همه¬ی انسان ها سخن‌¬گفته ‌و ‌بحران ‌معنویت ‌و عدم ‌توجه‌ کافی ‌به ‌این‌ نیاز اساسی ‌بشر را سرمنشأ مشکلات ‌اساسی ‌بشر ذکر فرموده‌اند. با اثبات ‌سخنان ‌امام‌ در گذر زمان بر عزت اسلام ‌افزوده ‌شد و با اینکه خارج از تشریفات های مرسومِ نامه‌نگاری در آن این میام نوشته شد؛ اما جسارت ‌و شجاعت ‌یک‌ رهبر اسلامی ‌را همراه‌ با درایت ‌و ذکاوت ایشان به ‌نمایش‌ گذاشت ‌و از موضعی ‌بالا و با رهبران ‌کشوری‌ که ‌عمری ‌ایران ‌را مستعمره ‌خود ساخته ‌بودند، سخن ‌گفت. امام ‌با دعوت ‌از غیر مسلمانان ‌به ‌سوی ‌معنویت ‌و اسلام، ‌تکلیف‌ بزرگی ‌بر گردن‌ مسئولین‌ و مسلمانان‌ برای‌ عرضه ‌ارزش های ‌اصیل ‌اسلامی ‌و قرآنی‌ برای ‌همة ‌انسان‌ها و بشریت ‌نهاد.