مقدمه ای بر سرمایه‌گذاری در استارت‌آپ‌ها - بخش سوم

در بخش اول، تلاش کردیم سوال‌های درست را مطرح کنیم.در بخش دوم به پیش‌نیازها و فضای تعامل بین سرمایه، سرمایه‌گذار و استارت‌آپ نگاهی انداختیم.از این قسمت تلاش می‌کنیم کمی مطالب را دسته‌بندی شده و بر پایه نمونه‌های عملی و اجرا شده پیش ببریم تا با توجه به مدل‌های انجام شده در سطح جهان و ایران، بتوانیم به درستی، مبحث سرمایه‌گذاری را به سرانجام برسانیم.همن طور که پیشتر گفتیم، در هر حال، پروژه سرمایه‌گذاری و جذب سرمایه، امری چالشی است که با ریسک‌های زیاد و جدی همراه است. از این رو لازم است، تاکید می‌کنم، لازم است با مطالعه و اطلاعات و بررسی کامل وارد این فضا شویم.به صورت کلی می‌توان انواع سرمایه مورد نیاز را به دو بخش نقدی و غیر‌نقدی تقسیم کرد. شما به عنوان استارت‌آپ مشخص می‌کنید به کدام مدل از سرمایه نیاز دارید و برای آن جستجو می‌کنید. هر چند در اکثر مواقع، منظور از سرمایه، سرمایه ریالی و نقدی است. با یان حال شما ممکن است که به سرمایه غیرنقدی نیاز داشته باشید؛ ولی متوجه باشید که معمولا فرآیند جذب این مورد نیز هم فرق خاصی با سرمایه نقدی ندارد.همچنین در کتاب‌ها و مقالات، معمولا انواع سرمایه‌گذاری به مدل‌های زیر تقسیم می‌شود:· دوستان، خانواده، نهادها و صندوق‌های خانوادگی و فامیلی یا محلی· بانک‌های خصوصی و دولتی· سازمان‌ها و نهادهای دولتی یا وابسته به مراکز حاکمیتی· سرمایه‌گذاران شخصی· هولدینگ‌ها و شرکت‌های بزرگ· شتاب‌دهنده ها و تسهیل‌گران رشد· شرکت‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر· سرمایه‌گذاران شرکتیقطعا این تقسیم‌بندی‌ها در حد تئوری بوده و در عمل ممکن است تعریف دقیق سازمانی که روی شما سرمایه‌گذاری می‌کند هیچ یک از موارد بالا نباشد.از سوی دیگر ممکن است سرمایه‌گذاری بر مبنای عملکرد متفاوتی باشد. مثلا سرمایه‌گذاران فرشته (شخصی یا شرکتی)، جمع‌آوری مالی جمعی یا fundraising یا به زبان عامیانه، گلریزان!یادآوری می‌کنم انتخاب سرمایه‌گذار توسط شما و انتخاب شما توسط سرمایه‌گذار، منوط به پارامترهای بسیار پیچیده‌ای است. پس سعی کنید از قبل به همه آنها فکر کنید.· دوستان، خانواده، نهادها و صندوق‌های خانوادگی و فامیلی یا محلیاین روش یکی از ساده‌ترین و در عین حال پیچیده‌ترین روش‌های جذب سرمایه است. اگر خانواده‌ای دارید که می‌تواند روی ایده شما سرمایه‌گذاری کند، یک قدم از بقیه پیش هستید. هر چند لازم است در نظر داشته باشید که معمولا مناسبات مالی با افراد خانواده، ممکن است عشق و علاقه و احترام را تحت تاثیر قرار دهد. بنابراین قبل از استفاده از سرمایه خانوادگی، به این فکر کنید که ممکن است بعدا دچار چه مشکلاتی شوید. برای استفاده از سرمایه خانوادگی، نیاز است حسابی فکر کنید و برای جلوگیری از درگیری‌های بعدی، همه چیز مکتوب و در قالب متن‌های حقوقی و رسمی باشد. برای پیشگیری از هر گونه اختلاف بعدی، چه در پیروزی و چه در شکست، همه موارد را شفاف کنید. سقف انتظارات را مشخص کنید و بیهوده بلندپروازی‌های خام‌دستانه را به نزدیکان خود نفروشید.شاید برای استفاده از این مدل سرمایه‌گذاری، استفاده از صندوق‌های خانوادگی راه بهتری باشد. با توجه به اینکه افراد زیادی در این فرآیند دخیل هستند، فشار مالی احتمالی در صورت شکست به تعداد معدودی وارد نمی‌شود. در صورت کسب سود مناسب نیز عده زیادی از نزدیکان و خانواده از این سود بهره‎‌مند می‌شوند.از سوی دیگر این روش بسیار مناسب افرادی است که هنوز در مراحل بسیار اولیه هستند و سرمایه یا امکانات اندک می‌تواند نقطه شروع برای یافتن مسیر اصلی باشد. بسیار مهم است که بدانید جذب سرمایه خانوادگی ممکن است باعث شود عزیزترین افراد زندگی‌تان دچار مشکلات حادی شوند پس تا جا ممکن تلاش کنید از جذب سرمایه نقدی دوری کنید و به جای آن از فضای کار یا امکانات سخت‌افزاری و مانند آن استفاده کنید.با این حال اگر به هر دلیلی وارد فرآیند جذب سرمایه (از هر مدلی) با خانواده، دوستان، فامیل، صندوق‌های خانوادگی و مانند آن شدید، خوب است که به آن، به چشم تمرین و کسب آمادگی برای مراحل بعدی نگاه کنید و سعی کنید فرآیندها را دقیق، کامل و علمی انجام دهید؛ قرارداد را حقوقی و درست و کامل تهیه کنید. از قول‌های شفاهی و ناگفته پرهیز کنید و انتظارات هر دو طرف را کامل، شفاف و زمانبندی شده به صورت مکتوب صورتجلسه کنید.از انجام کارهایی تحت عنوان دلسوزی و هر گونه حرکت غیرشفاف و مبهم از هر دو طرف پرهیز کنید. پاشنه آشیل این روش، ابهام و سردرگمی و عدم تفکیک احساسات با موارد حقوقی و قانونی و محاسباتی است.شفافیت و دوری از حواشی فامیلی، رمز موفقیت شما در جذب سرمایه از کانالهای خانوادگی است.· بانک هابانک‌ها (خصوصی یا دولتی) معمولا یکی از بهترین و مطمئن‌ترین روش‌ها برای جذب سرمایه (مبالغ کم و متوسط) است. با وجود اینکه فرآیند‌های دریافت وام (مخصوصا در ایران) پیچیده و سخت است ولی مزیت‌های زیادی که این روش در مقایسه با سایر روش‌های جذب سرمایه دارد، کمک می‌کند بتوانید به استارت‌آپ خود سر و سامان دهید. معمولا در بسیاری از کشورها برای مجموعه‌های نوپا و دانش‌بنیان، تسهیلات و وام‌های ارزان قیمتی در نظر گرفته می‌شود. با وجود همه ضعف‌ها و پیچیدگی‌های شبکه بانکی ایران، باز هم تعامل با بانک‌ها و تهیه وام، روش خوبی برای شروع به گسترش کار است. در ایران به راحتی نمی‌توانید وام‌های سنگین بگیرید و تابع ساز و کار، تضمین‌ها و روابط خاصی است. برای همین بهتر است که برای مبالغ سنگین به سراغ بانک نروید. هر چند که برای هر نوع وام بانکی و کار اداری، نیاز به کفش آهنی و صبر و استقامت و پیگیری فراوان است که کارآفرین و موسس استارت‌آپ ایرانی به خوبی با آن آشناست.ادامه دارد...مقدمه ای بر سرمایه‌گذاری در استارت‌آپ‌ها - بخش سوممنتشر شده در شماره 222 نشریه شنبهمقدمه‌‎ای بر سرمایه‌‎گذاری در استارت‌آپ‌ها- بخش اولمقدمه ای بر سرمایه‌گذاری در استارت‌آپ‌ها - بخش دوممقدمه ای بر سرمایه‌گذاری در استارت‌آپ‌ها - بخش چهارممقدمه ای بر سرمایه‌گذاری در استارت‌آپ‌ها - بخش پنجم