امامت و رهبری شهید مطهری19

در واقع باید چنین گفت که در نظر شیعه مسئله ای به نام امامت مطرح است که اهل تسنن از اساس آن را قبول ندارند نه اینکه در شرایطش با آنها اختلاف دارند. درست مثل مسئله نبوت است در مقابل منکرین نبوت. شیعه امامت را در سطحی آنچنان بالا می برد که قهراً اگر کسی آن فرضیه را پیش بکشد و قبول کند، نمی تواند قبول نکند که امام باید از طرف خدا تعیین شده باشد. همین طور که در نبوت هیچ گاه نمی گویند مردم بنشینند و نبی انتخاب کنند، قهراً در مورد امام در آن سطحی که شیعه می گوید نیز جای این حرف نیست که مردم بنشینند و چنان شخصی را انتخاب کنند.در جلسه پیش ما آن سلسله مراتب و شرایطی را که شیعه در باب امامت می گوید عرض کردیم و رسیدیم به اینجا که شیعه مسئله را از بالا شروع می کند و می آید پایین. بعد می گویند برای اینکه این فقط یک فرضیه نباشد باید ببینیم آیا واقعاً با توجه به آنچه که ما در باب امامت در آن سطح عالی می گوییم، پیغمبر اکرم کسی را برای این مقام تعیین کرده است؟ آیا قرآن فرموده است یا نه؟اول در نظر داشتم که به همان ترتیب حرفهای خواجه در تجرید مطالب را عنوان کنم ولی به مناسبت اینکه چند روز دیگر روز عید غدیر است، به نظرم رسید که بهتر این است که ما همین آیات مربوط به غدیر را معنی و ترجمه کنیم و شرح بدهیم.بررسی آیه (( الیوم یَئِسَ ))در اوایل سوره مائده این آیه آمده است: اَلیَومَ یَئِسَ الَّذینَ کَفَروا مِن دینِکُم فَلا تَخشَوهُم وَ اخشَونِ اَلیَومَ اَکمَلتُ لَکُم دینَکُم وَ اَتمَمتُ عَلَیکَم نِعمَتی وَ رَضیتُ لَکُمُ الاِسلاَ دیناً(1).این دو قسمت که هردو با (( الیوم )) شروع می شوند، ضمن یک آیه هستند نه دو آیه، و قدر مسلّم این است که هردو هم مربوط به یک مطلب است نه دو مطلب. ترجمه این آیه را عرض می کنم بعد به شرح معنی آن از روی قرائن می پردازم.کلمه ((یوم)) - یعنی روز - وقتی با ((الف و لام)) ذکر می شود( الف و لام عهد ) گاهی به معنی آن روز است و گاهی به معنی امروز، در هر دو مورد به کار برده می شود. به معنی (( آن روز )) در جایی به کار می رود که قبلاً یک روزی را نام برده اند بعد می گویند در آن روز. ولی اگر بگوییم فلان کس الیوم وارد شد یعنی همین امروز وارد شد. اَلیَومَ یَئِسَ الَّذین کَفَروا مِن دینِکُم (حالا ما نمی گوییم مقصود آن روز است یا امروز، شرحش را بعد می دهیم.) در آن روز ( یا امروز ) کافران از دین شما مأیوس شدند فَلا تَخشَوهُم پس، از آنها دیگر بیم نداشته باشید. یعنی چه آنها از دین شما مأیوس شدند؟ یعنی آنها دیگر مأیوس شدند که بر دین شما پسروز و فائق شوند و آن را از میان ببرند. چون مأیوس شدند دست از کار و فعالیت و آن روشی که قبلاً علیه السلام داشتند برداشتند. از آنها دیگر بیم نداشته باشید. جمله بعد خیلی عجیب است، می فرماید: وَ اخشَونِ اما از من بترسید. صحبت این است که امروز از ناحیه آنها بیم نداشته باشید ولی از ناحیه من بیم داشته باشید، با توجه به این که بحث درباره خود دین است. بیم از آنها این بود که از ناحیه آنان به این دین آسیب. میفرماید نترسید، دیگر آنها نمی توانند آسیبی برسانند وَاخشَونِ از من بترسید. قهراً معنایش این است که اگر آسیبی به این دین برسد، از طرف من می رسد. حال این چه مفهومی می تواند داشته باشد که بعد از این از کفار بر دین خودتان نترسید، از من بترسید. بعد عرض می کنیم که مقصود چیست. اَلیَومَ اَکمَلتُ اَکُم دینَکُم آن روز ( یا امروز ) دین شما را کامل کردم، به حد کمال رساندم وَ اَتمَمتُ عَلَیکُم نِعمَتی و نعمت خودم را به پایان رساندم. در اینجا دو کلمه نزدیک به هم ذکر شده است: اکمال و اتمام. این دو کلمه خیلی به هم نزدیکند: کامل کردم یا تمام کردم.فرق اکمال و اتمامفرق این دو کلمه ( در فارسی و بیشتر در عربی ) با یکدیگر این است که (( تمام )) در جایی گفته می شود که یک چیزی اجزایش باید پشت سر یکدیگر بیاید؛ تا وقتی که هنوز همه اجزایش مرتب نشده، می گوییم ناقص است؛ وقتی که آخرین جزئش هم آمد، می گوییم تمام شد. مثل یک ساختمان که می گوییم ساختمان تمام شد. یک ساختمان تا وقتی که پایه هایش را بالا آورده اند وحتی سقف آن را هم زده اند، تمام نیست. تا همه اجزایی که برای یک ساختمان لازم است - که اگر نباشد از آن ساختمان نمیشود استفاده کرد - نباشد، می گوییم این ساختمان تمام نیست. وقتی همه اجزاء بود به طوری که بتوان در آن سکنی گزید، می گوییم تمام شد. اما در مسئله (( کامل )) این طور نیست که [ شیء غیر کامل ] جزء ناقصی دارد بلکه ممکن است هیچ جزء ناقص و ناتمامی نداشته باشد ولی هنوز کامل نباشد. مثلاً یک جنین در رحم مادر به حد تمام می رسد یعنی همه ساختمانش تمام می شود، بچه هم به دنیا می آید ولی هنوز انسان کاملی نیست یعنی آن رشدی را که باید بکند نکرده است. رشد کردم غیر از این است که جزء ناقصی داشته باشد. در واقع اختلاف کامل و تمام با یکدیگر اختلاف کیفی و کمّی است.قرآن از یک طرف می گوید: اَلیَومَ اَکمَلتُ لَکُم دینَکُم در این روز دین شما را به حد کمال رساندم، و از طرف دیگر می گوید: وَ اَتمَمتُ عَلَیکُم نِعمَتی نعمت خودم را هم به حد توان رساندم و وَ رَضیتُ لَکُمُ الاِسلامَ دیناً در امروز من اسلام را برای شما به عنوان یک دین پسندیدم. یعنی این اسلام، امروز آن اسلامی است که خدا می خواسته آن باشد. واضح است که مقصود این نیست که اسلام همان اسلام سابق است ولی خدا نظرش تغییر کرده! بلکه مقصود این است که چون اکنون اسلام به حد کمال و حد تمام رسید، این همان دین مرضیّ الهی است. آن دینی که خدا می خواسته همین اسلام کامل شده و تمام یافته است.مفهوم آیه بیش از این نیست. هرچه هست درباره کلمه((الیوم)) است که مقصود کدام روز است؟ کدام روز است در این حد از اهمیت که قرآن می گوید در آن روز دین کمال یافت نعمت خدایی به اتمام رسید. این باید یک روز خیلی مهمی باشد، یک حادثه خیلی فوق العاده ای باید در آن روز واقع شده باشد؛ و این دیگر مربوط به شیعه و سنی نیست.از عجایب قضیه این است که از ماقبل و مابعد این آیات هم هیچ چیزی که دلالت بر آن روز بکند فهمیده نمی شود. خلاصه از قرائن لفظی خود آیه چیزی نمی شود فهمید. یک وقت هست که قبل ار آیه ای حادثه یا جریان یا مطلب خیلی مهمی را نقل کرده بعد می گوید(( امروز ))یعنی به مناسبت آن مطلبی که در اینجا گفتیم. در این مورد این طور نیست چون قبل از این آیه دستورات بسیار ساده ای هست راجع به اینکه گوشت چه حیوانی بر شما حلال است و گوشت چه حیوانی بر شما حرم اس، حکم میته چنین است، خون بر شما حرام است، گوشت خنزیر(یعنی خوک ) بر شما حرام است و ...1 .مائده / 3