اندر ستایش ابومنصور بن محمد: بخش 11/جلد اول شاهنامه

تصویر منسوب به ابومنصورسلام ... من سارا هستم ... علاقه‌مند به تاریخ و ادبیات و هنر ... چند وقتیه که شاهنامه می‌خونم و از اونجایی که برای پیدا کردن معنی کلمات و ابیات دچار مشکل میشم، می‌خوام هرچی پیدا می‌کنم رو اینجا برای شما بنویسم. فقط این رو بگم که من هیچ تخصصی ندارم و تازه‌کار هستم. لطفا اگر نکات بیشتری می‌دونستید یا اشتباهی توی متن‌هام بود، برام بنویسید تا اصلاح کنم.برای مشاهده بخش قبلی شاهنامه (بنیاد نهادن کتاب)، اینجا کلیک کنید.نکته: فایل صوتی که در بالای صفحه هست، از این صفحه وب‌سایت گنجور (خوانش سهراب سیفی) برداشته شده است.شعر در داستان ابومنصور شاهنامهبدین نامه چون دست کردم دراز ... یکی مهتری بود گردن‌فرازجوان بود و از گوهر پهلوان ... خردمند و بیدار و روشن روانخداوند رای و خداوند شرم ... سخن گفتن خوب و آوای نرممرا گفت کز من چه باید همی ... که جانت سخن برگراید همیبه چیزی که باشد مرا دسترس ... بکوشم نیازت نیارم به کسهمی داشتم چون یکی تازه سیب ... که از باد نامد به من بر نهیببه کیوان رسیدم ز خاک نژند ... از آن نیک‌دل نامدار ارجمندبه چشمش همان خاک و هم سیم و زر ... کریمی بدو یافته زیب و فرسراسر جهان پیش او خوار بود ... جوانمرد بود و وفادار بودچنان نامور گم شد از انجمن ... چو در باغ سرو سهی از چمننه ز او زنده بینم نه مرده نشان ... به دست نهنگان مردم کشاندریغ آن کمربند و آن گِردگاه ... دریغ آن کِیی برز و بالای شاهگرفتار ز او دل شده نا‌امید ... نوان لرز لرزان به کردار بیدیکی پند آن شاه یاد آوریم ... ز کژی روان سوی داد آوریممرا گفت کاین نامهٔ شهریار ... گرت گفته آید به شاهان سپاربدین نامه من دست بردم فراز ... به نام شهنشاه گردن‌فرازمتن کامل بخش «در داستان ابومنصور» در شاهنامه + معنیاول کمی درمورد ابو منصور محمد بن عبدالرزاق طوسی صحبت کنیم. او یکی از امیران فرهیخته و اصل و نسب دار طوس بوده است که بعدا به مقام سپه سالاری سامانیان و شده و بعد حاکم طوس می‌شود.او اولین کسی بود که داستان‌ها و افسانه‌های باستانی ایرانی را گرداوری کرد. بنا بر دستور ابومنصور، وزیرش این داستان‌ها را گرداوری کرده، و به نثر تحت عنوان «شاهنامه ابومنصوری» تدوین کرد. این کتاب (که در حال حاضر فقط مقدمه‌ی آن باقی مانده) یکی از منابع اصلی دقیقیِ شاعر و فردوسی برای سرودن شاهنامه بوده است. این کتاب، یکی از قدیمی‌ترین نثرهای فارسی است.بدین نامه چون دستْ کردمْ دَراز ... یکی مهتری بود گردن‌فَرازوقتی سرودن شاهنامه را شروع کردم، سرداری در طوس بود که بسیار سرافزار بوددست دراز کردن: کنایه از شروع کردنمهتر: در اینجا به معنی سردار - مرد بزرگگردن فراز: سرافزارجوان بود و از گوهرِ پهلوان ... خردمند و بیدار و روشن روانابومنصور، از نژاد پهلوانان است و در آن زمان جوانی عاقل و زیرک بود. گوهر: نژادخداوند رای و خداوند شرم ... سخن گفتنِ خوب و آوای نرماهل اندیشه و اعتقاد بود و شرم و حیا سرش می‌شد. خوش‌صدا و خوش‌سخن بود.مرا گفت کز من چه باید همی ... که جانت سخن بَرگراید همیگفت من چه کار می‌توانم بکنم که به سرودن شاهنامه متمایل شوی و کارت را آغاز کنی؟برگراییدن: امتحان کردن - متمایل شدن - برگزیدن - انتخاب کردنبه چیزی که باشد مرا دسترس ... بکوشم نیازت نیارم به کسمن تا جایی که در توانم باشد، به تو کمک می‌کنم تا به دیگران نیازی پیدا نکنیهمی داشتم چون یکی تازه سیب ... که از بادْ نامد به من بر نهیبمن را مثل یک سیب تازه که روی درخت باشد، از شر باد (به معنی هرگونه آسیب) در امان نگه داشت.به کیوان رسیدم ز خاک نَژَند ... از آن نیک‌دلْ نامدار ارجمندابومنصور کاری کرد که من از فرش به عرش برسمکیوان: آسماننژند: افسرده - غمگین - محزونبه چشمش همان خاک و هم سیم و زر ... کریمی بدو یافته زیب و فردر چشمش خاک و طلا و نقره، هم‌ارزش بودند. او سخاوتندی را در حد کمال داشت (باعث شده بود که سخاوتندی، لغت زیبایی باشد و فعل بخشندگی، ستوده شود)سراسر جهان پیش او خوار بود ... جوانمرد بود و وفادار بودبرای امور دنیوی ارزشی قائل نبود (به هیچ‌چیز چشم نداشت). بسیار جوانمرد و وفادار بودچنان نامور گم شد از انجمن ... چو در باغ سرو سهی از چمنتا اینکه ناپدید شد. انگار که یک سرو بسیار بلند، در یک باغ پر از چمن، گم شود.سرو سهی: سروی که انقدر بلند است که در میانه‌ی باغ دیده می‌شودابومنصور در دوره‌ی جنگ‌ها و اعتراض‌ها، دوره‌ای ناپدید می‌شود. مادر و همسرش دستگیر می‌شود و برادرانش هم به کوه و بیابان متواری می‌شوند. می‌گویند پسرش هم به دست شاه زمان کشته می‌شود (البته متوجه نشدم که ابومنصور با شاهان غزنوی درگیر شده یا با شاهان ساسانی)نه زو زنده بینم نه مرده نَشان ... به دست نهنگانِ مردم کشانهیچ‌ نشانی از او نبود. نه نشانی مبنی بر زنده بودنش و نه نشانی مبنی بر مردنش. دریغ آن کمربند و آن گِردگاه ... دریغ آن کَی بُرز و بالای شاهافسوس برای آن پادشاه بلندبالا و فرزانهگردگاه: کمر - محل قرار داشتن گرده (قلوه) در بدنکی برز: جلال و شکوه کیانی گرفتار زو دل شده نا‌امید ... نوان لرز لرزان به کردار بیدبه دلیل گرفتاری و مشکلات او ناامید شدم و ترسیدم. نوان: ضعیف، لاغر، لرزانیکی پند آن شاهْ یاد آوریم ... ز کژی روان سوی داد آوریمدر نهایت، سخنانش یادم آمد. سخنانش کمکم کرد تا از راه درست را پیدا کنمکژی: انحراف - نادرستی - دروغداد: عدالتمرا گفت کاین نامهٔ شهریار ... گرت گفته آید به شاهان سپاربه من گفت که وقتی شاهنامه‌ات را تمام کردی، آن را به نزد پادشاه زمان ببر.بدین نامه من دست بردم فراز ... به نام شهنشاه گردن‌فرازپس این کتاب را به نام شاه زمانه ادامه دادم (اشاره به سلطان محمود غزنوی که در بخش بعدی شاهنامه، ستایشش را می‌خوانیم)برای مشاهده بخش بعدی شاهنامه (ستایش سلطان محمود) اینجا کلیک کنید.