جستارهایی از کتابخوانیِ من 3

آدمِ نوستالوژیکی نیستم! هستم ولی نه آنقدر که بنشینم و بخواهم گذشته بازی کنم! و نوشتن این جستارها هم اصلا از این مساله نشات نگرفته اند. یک روز داشتم به این فکر می کردم که چه شد که من کتابخوان شدم و دیدم که مسیر کتابخوانیِ من و اینکه از چه کتابهایی به چه کتابهایی رسیدم برای خودم جالب بود. گفتم شاید برای دیگرانی اگرچه معدود جالب باشد. تصمیم گرفتم هم این مسیر را ببینم و هم کتابهایی را که خوانده ام و نکته هایی از کتابهایی که خواندم و در من ته نشین شده است و یک جورایی به اعتقاد من تبدیل گشته اند! البته این نکته را از من داشته باشید که هر مطلبی که می خوانید نباید برایتان اعتقاد بیافریند. این را از آیت الله جوادی آموختم. البته به گمانم مکتوبِ سخنرانیِ ایشان را خواندم. چون من بیشتر از شنیدنِ سخنرانی از خواندنِ سخنرانی لذت می برم. ایشان گفته بودند که دانسته ها را براحتی می شود تغییر داد اما اعتقاد را نه!نکته هایی که از کتابها در وجودِ ما ته نشین می شود همان سواد است. یعنی هر کتاب خواندنی سواد آفرین نیست. اینکه من زیاد کتاب خواندم دلیل درستی بر باسوادی من نخواهد بود. علمی سواد است که در وجود عالم نشسته باشد و در عمقِ وجودش لانه کرده باشد! انگار خیلی دارم حرفهای علمی می زنم! بگذریم.گفتم که در پایگاه که مقصد بعدیِ کتابخوانیِ من بود، دو قفسه کتابِ بزرگسال بود که برنامه ای برایش نداشتند و من به فراخورِ علاقه ام از آنها یکی یکی انتخاب می کردم و میخواندم. بعضی از کتابهای دکتر شهید بهشتی را آنجا گرفتم و خواندم. زندگینامۀ شهدای هفتم تیر که یک کتاب بزرگ رحلی بود را من آنجا خواندم و با دکتر شهید دیالمه و دکتر شهید پاک نژاد و دکتر شهید عباسپور و دیگر شهدا آشنا شدم. یکبار به دوستانم گفتم که خواندنِ سرگذشتِ شهید بهشتی باعث شد به طلبگی بیشتر فکر کنم. البته دلایل دیگری در به وجود آمدن این خواسته در من نقش داشته اند اما سرگذشت شهید بهشتی بیشتر مرا به آن راغب کرد. هرچند امروز دیگر می دانم که او کجا و ما بی عرضه های این عرصه کجا؟!کتاب سرگذشتِ سه پاسداری را که منافقین به صورتِ فجیعی آن ها را به شهادت رسانده بودند را هم آنجا خواندم. شاید باورتان نشود ولی تا چند روز حالم دگرگون شده بود. اصلا مگر می شود انسان چنین جنایاتی را مرتکب شود؟ مگر می شود حیوانی از جنس آدمیان پوست سر انسان دیگری را زنده زنده بکند؟! مگر می شود حیوانی از جنسِ ناطق و عاقلش آب جوش بر سر انسان دیگری بریزد؟ آنجا با عملیات مهندسی آشنا شدم! خدا از آنها نگذرد! بگذریم.کتابچۀ کوچک وصیتنامۀ شهید ولی پور را من آن زمان خواندم. طلبۀ شهید ولی پور شهیدی بود از یکی از روستاهای همجوار روستای ما که حالات عارفانه اش در بین مردم روستای ما و روستاهای اطراف زبانزد بود. می گفتند در تابستان کت بلند می پوشید و عرقچین به سر داشت. الهی نامۀ عجیبی دارد! بعدها که به سبب این کتاب با برادر کوچکش رفاقتی پیدا کردم فهمیدم که شهید ولی پور شاگرد آیت الله ایازی از عرفای معروف شمال ومدیر مدرسه علمیه ای در قائمشهر که از شاگردان آیت الله کوهستانی بودند، بوده است. (در کتاب مسافر ملکوت زندگینامه شهید محمدزمان ولی پور که نشر شهید کاظمی آن را منتشر کرده این الهی نامه هم چاپ شده است).البته من آن کتابچه را از پایگاه گرفتم و به خانه بردم و همین الان هم دارمش. این کتابچه ها را می شد برد. یکی دیگر از کتابچه ها وصیتنامۀ روحانیِ شهید نورالدین عبدالله نیا از شهدای روستای ما بود و دیگری وصیت نامۀ دانشجوی شهید حسین بابازاده پسرعموی پدرم که با او خاطره هم داشتم. این کتابچه ها کتاب بلندی بودند. کتابهایی که زندگیم را تغییر دادند. نگاه من به عالم را ساختند. بگذارید برای اینکه از شهدا برای خودم خرج نکنم از این بحث بگذرم و برگردیم به کتابهای ممنوعه ای که در انبار زیرشیروانی پایگاه در دو یا سه گونی پیدا کردم.کتابهای دکتر شریعتی از جملۀ کتابهایی بود که من آنجا یافتم. البته وقتی در بین ممنوعه ها آنها را یافتم نخواندمشان ولی بعدها خواندم؛ خیلی بعد؛ کتاب دیگری که دیدم کتاب شهید جاوید صالحی نجف آبادی بود! کتابهای دکتر بازرگان هم از جملۀ آن ممنوعه ها بود. چرا می گویم ممنوعه؟! بعدها فهمیدم که دوستان پایگاه این کتاب ها را از دستِ جوانهای روستا گرفته بودند تا سبب گمراهی آنها نشوند! کتابهای دکترمصدق، کتابهای حزب توده لای کتابها بودند. کتابهایی هم بودند که آرمِ سازمانِ مجاهدین را داشتند! هنوز رنگ قرمز آن آرم ها در خاطرم مانده است. در آن سن می دانستم که نباید این کتابها را بخوانم. چون دیگر تشخیص می دادم که منافقین که هستند! خرده نگیرید از کجا؟ بالاخره در مدرسه ، در خانه و در تلویزیون در مورد آنها حرف زده بودند! البته اینکه می گویم شناخت منظورم شناخت مبانیِ فکری آنها نیست. شناختِ رفتارهای عملی آنهاست. دیگر در دهۀ هفتاد کم بودند آنها که کارهای منافقین را تایید کنند. مثلا اینکه دمِ افطار برای خانواده ای آش نذری ببری و مادر و پدر خانواده را جلویِ چشمِ فرزندان به رگبار ببندی را چه کسی تایید می کرد؟! هرچند تصور نمی کردیم در دهۀ نود عده ای از انقلابیون بی درک از مبانیِ عملی و فکری منافقین از آنها و اعمالشان حمایت کنند! بگذریم!اگر رسانه ایهای تازه به دوران رسیدۀ چپ این مطلب را بخوانند از آن برداشت کتابسوزی در حد دوران مغول و به سبک رمان فارنهایت 451 ری بردبری خواهند کرد! سعی می کنند با دوتا گونی کتاب ممنوعه تعطیلی فکر و اندیشه در انقلاب را حکم کنند؛ اما جمع آوری کتابهای ممنوعه در دهه شصت و هفتاد ایران فقط برای جلوگیری از انحراف فکری جوانان بوده است و این کار هم در حد فکر فعالان پایگاه بوده است و نه بیشتر! برای اینکه دلشان برای جوانان روستا و برادر و خواهرهاشان می سوخته است! از سوی دیگر جریان چپ در ایران در نوشتن کتاب یدِ طولایی داشت اما انقلابیون تازه کار بودند. کتاب های تولیدی انقلابیون در مقابل آنها اصلا به حساب نمی آمد! در این قحطی کتاب خوب و مناسب برای جوانان انقلابی، چپها با کتابهایشان اندیشۀ جوانان را نشانه رفته بودند! بگذریم که داستان مفصل است.من هر روز که در پایگاه تنها می شدم کارم این بود که سری به انبار زیر شیروانی بزنم. رفتن به انبار زیر شیروانی پایگاه خیلی سخت بود. چون در خانۀ ما برای رفتن به انبار زیر شیروانی نردبانی نصب کرده بودند؛ در پایگاه اینگونه نبود. می بایست چند جعبه را روی یک میز می گذاشتی و بعد هم با رفتن روی جعبه تازه دستت به دهانۀ انبار می رسید؛ درب دهانه را کنار می زدی و با گرفتن دو طرف دهانه خودت را به سختی بالا می کشیدی. حقیقتا چندباری زمین خوردم. دلهره هم داشتم که کسی نیاید و نبیند! دفعات که زیاد شد دیگر رفتن برایم راحت تر شد. بعد انباری خانه را مادرم هر از چندی تمیز می کرد؛ اما چشمتان روز بد نبیند که انباری پایگاه را چه کسی تمیز می کرد؟! خاکی و خولی از آن بالا پایین می آمدم. خاک نشسته روی گونی ها نشان می داد که از دهۀ شصت دست نخورده اند!خیلی سعی می کردم کسی از این ماجرا بویی نبرد! چون بالاخره محیط روستاست و حرفهای زیادی! اصلا حدیث داریم که روستاها را همین حرف ها هلاک می کند! و این طبیعت روستاست. چون اغلب هم را می شناسند و از چند و چون زندگی هم باخبرند . همین دانستن در حرف درآوردن برای هم نقش بسزایی دارد. باهمۀ تلاشی که کردم اما یکی از دوستان که از قضا فرماندۀ پایگاه هم بود مرا در حال سیر در کتابها دید. البته بچۀ عاقلی بود و چیزی به رویم نیاورد. دمش گرم خداییش! از دوستان نزدیک من بود و خیلی هم به او علاقه داشتم. حتی باز وبسته کردن کلاشینکف را هم او به من یاد داده بود. صبور بود و برای همین فرماندهی پایگاه برازنده اش بود. تعریف من نه برای اینست که رفتار دزدکی من را لاپوشی کرده بود. بلکه وقتی فهمید من دارم آن کتابها را دید می زنم خیلی عاقلانه خودش هم با من همراهی کرد و گفت ببین در این کتابها اگر کتابی بود که به درد بچه ها میخوره بیاورش پایین. برایم ماموریت درست کرده بود. من هم از خدا خواسته دیگر کتابها را با آرامش تورق می کردم. خداییش سعی کردم خیانت نکنم و از اعتمادش سوء استفاده نکنم. کتابهای خوبی هم بین کتابها پیدا کردم و با آقامجید _فرماندۀ پایگاه_ هماهنگ کردم که این کتابها خوب است و پایین آوردمشان. آقامجید به من گفت که همۀ این کتابها ممنوعه نیستند. بلکه مسئولان قبلی پایگاه به خاطر قدیمی بودن آنها را تو گونی ریختند و به انبار برده اند.خلاصه این بازیابی کتابهای دهۀ شصت شد نقطۀ عطفی که آقامجید پیشنهاد داد برای کتابخانۀ پایگاه فکری کنم و برایش برنامه بریزم. بگذارید برنامه هایی را که آنزمان ترتیب دادیم تا فضای پایگاه مقداری کتابی شود بماند برای جستار بعد. بعون الله تعالی...این جستارها ادامه دارد... https://virgool.io/@amin.babazadeh/%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%90-%D9%85%D9%86-2-mmlqrxmm6q2o https://virgool.io/@amin.babazadeh/%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%90-%D9%85%D9%86-1-fqds06rfcsws