مسئله ترولی

فرض کنید یک تراموا روی یک ریل قطار، در یک مسیر مستقیم، در حال حرکت است. کمی جلو­­ترپنج نفر به ریل قطار بسته شده­اند. حالا بین قطار و آن پنج نفر یک مسیر دیگری وجود دارد که روی آن مسیر فقط یک نفر به ریل بسته شده­ است. شما بیرون از قطار و در نزدیکی این واقعه ایستاده­اید و فقط یک اهرم دارید، که اگر اهرم را بکشید، قطار وارد مسیر دوم می­شود. در نظر بگیرید که با هیچ یک از افراد، چه آنهایی که به ریل بسته شده­اند و چه راننده قطار و افراد داخل قطار نمی­توانید ارتباط برقرار کنید و قطار در صورت رد شدن از روی افراد باعث مرگ حتمی آنها می­شود، حالا شما باید یکی از این دو گزینه را انتخاب کنید:1- اهرم دستی را نکشید، که در این صورت شما باعث مرگ پنج نفر می­شوید.2- اهرم را بکشید، که چون شما می­دانید که یک نفر کشته می­شود و از روی عمد قطار را به آن سو هدایت کرده­اید، قاتل محسوب می­شوید.کمی فکر کنید و سعی کنید از بین این دو گزینه یکی را انتخاب کنید.حالا میرویم سراغ مسئله دوم، فرض کنید همان قطار در حال حرکت است و کمی جلوتر پنج نفر به ریل آن بسته شده­اند. این­بار یک پل روی ریل قطار وجود دارد و شما با یک فرد چاق روی پل هستید و می­دانید که اگر این فرد چاق را پایین بیندازید می­تواند قطار را متوقف کند و فرد چاق می­میرد و آن پنج نفر زنده می­مانند. این بار شما کدام گزینه را انتخاب می­کنید؟؟؟1- فرد چاق را از بالای پل پایین می­اندازید تا قطار متوقف شود و آن پنج نفر نجات پیدا کنند.2- حاضر به پایین انداخت فرد چاق نمی­شوید و اجازه می­دهید قطار از روی آن پنج نفر بگذرد و جانشان را بگیرد.( توی کامنت ها اگر دوست داشتید گزینه ای که انتخاب کردید در هر دو مسئله رو برام بنویسید .)مطمئناً ذهن شما درگیر انبوهِ جواب ها شده است واز این موضوع که شما هر گزینه­ای را که انتخاب کنید باعث مرگ یک نفر یا عده بیشتری می­شود، کلافه شده­اید. در مسئله اول ممکن است بگویید که اهرم را می­کشید چون در این حالت فقط یک نفر کشته می­شود و پنج نفر زنده می­ماند؛ حتی اگر کسی شما را بخاطر قاتل بودن هم محکوم به مرگ کند، در این صورت هم فقط دو نفر(شما و نفری که به ریل دوم بسته شده) کشته می شوند و شما باعث شده اید عده کمتری جانشان را از دست بدهند. شاید شما معتقد باشید که اگر شما اهرم را بکشید گویی شما تقدیر یک قطار و آدم های بسته شده به ریل را تعیین می­کنید و این شما هستید که می­گویید جان چه کسی ارزش­اش از جان دیگری بیشتر است و یا اگر گزینه دوم را انتخاب می­کنید و اهرم را نمی­کشید، شاید می­خواهید در یک قتل عمد شریک نباشید و با خودتان می­گویید من که آن پنج نفر را به ریل قطار نبسته­ام پس عذاب وجدانی سراغ من را نخواهد گرفت و من مسئولیتی نسبت به آنها ندارم.یا در مسئله دوم ممکن است دوباره شما ترجیح بدهید تعداد بیشتری آدم را نجات دهید و حاضر باشید فرد چاق را قربانی کنید و از پل پایین بیندازید ؛ یا نه فکر کنید آن کسی که آن بالاست یک نفر مثل شماست و شما نمی­توانید تعیین کنید چه کسی بمیرد و چه کسی زنده بماند. حتی متذکر بشوید که اگر پایین انداختن خوتان می­توانست کمکی به ایستادن قطار بکند(که اینجا کمکی نمی­کند) حتماً این کار را انجام می­دادید، اما حاضر نیستید کس دیگری را از بالای پل به پایین پرت کنید.پاسخ دادن به این تست کار بسیار دشواری است چرا که انتخاب، بین دو گزینه بد و بدتر است. در دو مسئله گفته شده، تفاوت بین اجازه مرگ دادن و کشتن یک انسان است .مسئله ترولی از زندگی یک جوان فرانسوی که در جنگ جهانی دوم بین دو راهی نگهداری از مادرش و رفتن به جنگ و دفاع از میهن­اش مردد مانده بود، الهام گرفته شده است که یک مسئله فلسفی اخلاقی است. فلسفه اخلاق، شاخه ای از فلسفه است که به استدلال درباره پرسش­های بنیادین علم اخلاق می­پردازد. این تست مانند تست هوش یک جواب درست ندارد و هر کسی می­تواند با استدلالی که می­آورد و با توجه به جهان بینی خود جوابی که فکر می­کند درست است را انتخاب کند.نود درصد افراد در پاسخ به مسئله اول گفته­اند که اهرم را می­کشند تا قطار تغییر مسیر داده و یک نفر کشته شود، این در حالی است که در مسئله دوم راضی به پایین انداختن فرد چاق نشده بودند. با این حال که، در هر دو گزینه باعث کشته شدن یک نفر و نجات جان پنج نفر می­شود.مشابه این مسئله مسائل زیادی طرح شده، برای مثال پنج نفر پیش یک پزشک می روند؛ نفر اول قلب، نفر دوم ریه، نفر سوم کبد و نفر چهارم کلیه می­خواهد و نفر پنجم فقط پایش شکسته است. فرض می­کنیم که چهار نفر اول با داشتن آن اعضا، از مرگ حتمی نجات پیدا خواهند کرد. حالا اگر شما جای پزشکی که می­خواهد آنها را مداوا کند، باشید ایا حاضر می­شوید که قلب، کبد و کلیه و ریهِ فردی که پایش شکسته را بگیرید و موجب مرگ او شوید، در عوض جان چهار نفر دیگر را نجات دهید؟!در این جا در می­یابیم که تعیین ارزش­ها دشوار نیست بلکه تعیین سلسله مراتب ارزش هاست که کار را سخت می­کند. شاید هیچ کدام از ما هیچوقت در موقعیتی مشابه قرار نگیریم اما همه ما می­دانیم که تصمیم گیری در این مورد بسیار متفاوت­تر از مواقعی است که بخواهیم بین خیر و شرو یا درست و نادرست یکی را انتخاب کنیم، چون در این صورت ما یکی از موارد را انتخاب می­کنیم که می­دانیم درست است اما در مسئله ترولی ما با هر دو حالت مخالفیم و چه دست به اقدام کاری بزنیم و چه بی تفاوت از کنار آن بگذریم نتیجه با اصول اخلاقی ما جور در نخواهد آمد و همواره باید به این فکر کنیم که برای به دست آوردن کدام ارزش ها حاضریم ارزش های دیگر را زیر پا بگذاریم.