نقد فیلم روی صخره‌ها  2020 On the Rocks

آخر و عاقبت امپراتوری کاپولایک ملودرام ساده و تکراری که نمونه اش را در سینمای #فیلمفارسی دیروز و امروز ایران نیز بسیار داشته ایم و داریم. مشغله بسیار زیاد مرد و گرفتار شدن زن در خانه و بچه داری و ... و بوجود آمدن زمینه های سوءظن نسبت به #خیانت مرد و ...این قصه نخ نما شده تازه ترین فیلم #سوفیا_کاپولا (دختر #فرانسیس_فورد_کاپولا، فیلمساز معروف و یکی از پنح پایه #هالیوود نوین) است که حداقل پیش از این فیلم قابل قبول "#گمشده_در_ترجمه" (2003) را درباره ارتباط انسان ها در موقعیت های دشوار و فیلم "فریب خورده" (2017) را با نگاهی دیگر و از زاویه زنان بازمانده در جنگ های انفصال ساخته بود."لارا" و "دین" زوجی هستند که بسیار عاشقانه ازدواج کرده اند ولی چند سال بعد "لارا" علیرغم نویسندگی اما با دو بچه گرفتار زندگی روزمره شده و "دین" عازم سفرهای پی در پی کاری برای رونق شرکت شان است و حاصل کار این است که روز به روز بر سردی روابط آنها افزوده شده، به طوری که بعضا حتی یکدیگر را نمی شناسند! در این میان پدر دون ژوان لورا یعنی "فلیکس" (#بیل_موری) هم از راه می رسد و نشانه های سوء ظن بوجود آمده در وجود "لارا" مبنی بر خیانت "دین" را تقویت می کند و به تدریج کار را به کاراگاه بازی و نقشه های پلیسی می کشاند.فیلم "#روی_صخره_ها" در ورای همه این قصه و ماجرای تکراری اش، یک حرف تکراری اما این روزها کمتر گفته هم دارد که از یک سوی روزمرگی و گرم شدن به مشغله های روزانه آدم ها را به تصویر می کشد که چگونه آنها را از زندگی اصلی شان باز داشته است (یعنی کار برای زندگی تبدیل به زندگی برای کار و کار برای کار شده) و از سوی دیگر ماجرای درگیر شدن تمام و کمال مادران به بچه ها و تامین دائم و 24 ساعته زیست آنها را نمایش می دهد که در زندگی امروزه به هزار و یک نوع مشغله تبدیل گردیده و حاصل آن غفلت از زوج خود است که همراه آن مشغله یاد شده قبلی، به بحرانی دیرسال می انجامد.آنچه مشکل اساسی و دیرین جهان مدرن بوده و هست و حتی مثلا در فیلمفارسی هایی مثل "#اکبر_دیلماج" (خسرو پرویزی-1352) هم نشانه هایی از آن به چشم می آمد و همچنانکه گفته شد، در بسیاری از فیلم ها و سریال های امروز کشور ما نیز باب است. تنها تفاوت این است که ماجرا در آن فیلمفارسی ها و همین فیلم "روی صخره ها"، ختم به خیر شده و زوج و زوجه از هرگونه خبط و خطا و گناه پاک و منزه نشان داده می شوند .ولی در فیلم های به اصطلاح امروز سینمای ما، معمولا خیانت و جدایی و عشق های نامشروع و ضربدری و مربعی و حتی ذوزنقه ای، اساس کار به شمار می آید.حالا قضاوت کنید که در یک فیلم آمریکایی امروز، یک خانواده مدرن که زن، نویسنده است و مرد در پی بیزنس های جدید و حتی پدر زن، یک دون ژوان به شمار می رود اما وقتی لحظه ای زن یعنی همان "لارا" نسبت به همسرش یعنی "دین" شک پیدا می کند، تا مکزیک سفر کرده و با عصبانیت می خواهد همه چیز را به هم بریزد. تا بالاخره برایش ثابت می شود که اشتباه می کرده است.اما در فیلم های ایرانی که بایستی بازتاب و انعکاس جامعه ایرانی باشد، جامعه ای که به دلیل فرهنگ و آیین و باورها و آداب و رسوم انسانی و نگرش با حجب و حیای آن، براساس آمار هم در کلیتش (یعنی شهر و شهرستان ها و روستاها) چنین مواردی چندان قابل توجه نیستند، اما در سینمای ایران، بسیاری از فیلم ها نمایش و ترویج همین گونه سوء ظن ها بوده که غالبا هم به نقاط مثبتی منتهی نمی شوند!سوء ظن هایی که یا صحیح هستند (مثل فیلم "چهارشنبه سوری" اصغر فرهادی و آ"ااادت نمی کنیم" به کارگردانی ابراهیم ابراهیمیان و ...) یا باعث از هم پاشیدگی خانواده ها گشته (مانند "نقطه کور" ساخته مهدی گلستانه) و یا به مقابله به مثل می انجامد (مانند "برف روی کاج ها" از پیمان معادی و "هایلایت" به کارگردانی اصغر نعیمی).همین تصویر کج و معوجی که متاسفانه فیلم های ایرانی از این دست روابط همسران در اذهان ساخته و پرداخته، در اواخر فیلم "روی صخره ها" و به خصوص هنگامی که خیال "لارا" از "دین"، کاملا جمع شده که وی خبانت نکرده، باعث شده بود به شدت منتظر باشم که مثل فیلم "چهارشتبه سوری"، زنی یا همان فیونا و یا به قول دین، "فی فی" در بیرون خانه، در انتظار او داخل اتومبیلی نشسته و یا زنگی به او بزند و یا مانند پایان فیلم "غریزه اصلی"، موقع خواب، نامه یا یادگاری و یا عکسش در زیر تخت نمایان شود.اگرچه هم بازی مارلون وینز و هم کاراکتر "دین" به شدت خنثی و منفعل و بی خاصیت به نظر رسید و بیل موری هم در نقش به غایت کلیشه ای "فلیکس" کاملا دست و پا بسته بود (معلوم نیست چه بازی از او دیده اند که در اغلب لیست ها برگزیده شده!) و البته "رشیدا جونز" هم در قالب "لارا" اگرچه بهتر از دو تای دیگر بود اما چندان نقش قابل قبولی ایفا نکرد، به هر حال در مجموع فیلم "روی صخره ها"، اثر چندان دندان گیری به نظر نرسید.حالا قضاوت کنید که امپراتوری خانواده کاپولا از آثار ماندگاری مثل "پدر خوانده" ها و حتی "دراکولای برام استوکر" به کجا رسیده که اینک وارثین آن یعنی همین سوفیا و البته برادرش رومن کاپولا به ساخت ملودرام های فیلمفارسی/هندی رسیده اند. (اگر چه خود فرانسیس فورد کاپولا هنوز زنده است ولی 4-5 سالی است هیچ فعالیتی در عرصه سینما نداشته). می ماند یک حضور چند دقیقه ای باربارا بین 90 ساله (در نقش مادربزرگ لارا) که برای فیلم بازها و سریال بین های دهه 60 و 70 میلادی، خاطره سریال "بالاتر از خطر" (همان "ماموریت غیر ممکن") و "فضای 1999" را زنده می کند که به همراه شوهر مرحومش، مارتین لاندو در آنها بازی می کرد. در آن سالهایی که هر دو جوان بودند و سرحال.