سانحه ی مرگ ۲۸ پناهجوی افغانستانی،یاد آور درد های روایت ناشده.

هرحادثه ی خون بار یاد آور درد های دیرینه ی است که گاهی تا ا ستخوان آدمی را می سازند. کشته شدن 28 پناهجوی کشور دریک سانحه ترافیکی در استان بلوچستان ایران،یک بار دیگر جامعه ی رنج کشیده افغانستان را به درد آورد،پناهجویانی که از خشونت ومرگ فرار کرده و راه مهاجرت را درپیش می گیرند،اغلب آنها ازایران تصویر دیگری در ذهن دارند،اما نمی دانند، وقتی وارد ایران می شوند چی سرنوشت در انتظار شان است، درد میلیون ها پناهجوی افغانستانی در ایران تقریبا مشترک است. از تبعیض ساختاری تا نژاد پرستی.اما فاجعه زمان بزرگ تر می شود که این درد ها ناگفته باقی بمانند و بستری برای تکرار فاجعه های بعدی شوند.دراین شک نیست که جامعه ی ایران ومردم مهربان این کشور،لطف بی شماری برای پناهجویان کرده اند که هیچکس نمی تواند این واقعیت را انکارکند،اما درکنار آن دولت و فرهنگ سیاسی حاکم دراین کشور چنان تبعیض علیه پناهچویان روا داشته است که سنگینی آن شانه های تاریخ را می فشارد.برای نمونه سرنوشت دوپناهجویان افغانستان را دراین نشسته روایت کرده ام که گوشه ی یک واقعیت تلخ را بیان می کند که ممکن هزاران ایرانی روزانه گواه آن بوده اند وهنوز هستند.روايت از یک سال پیشاز زندان های ایران تا سواحل مجذوب کننده ی اروپافرار از نژاد پرستی.از پشت خط خبرخوشی برایش رسیده بود، شاید برای همین نمی توانست احساسات خوشی اش را پنهان کند، حرف های بلند او درتیلفون سکوت رود خانه را شکسته بود،از گویش شرین فارسی دری دانستم که اهل افغانستان است. نزدیک شدم تا مکامله اش تمام شود ولحظه ی باهم درد دل کنیم، در اولین نگاه چشمانم به فرورفتگی ها وزخم های التیام یافته سر اش افتاد دریک لحظه چیزهای زیادی درذهنم مجسم شد، اما درعین زمان همین موضوع ذهن پرسشگر من را درمورد زندگی سرفراز بیشترکنجوکاو ساخت.یک دیگر را در آغوش گرفتیم، گوی سالها باهم دوست صمیم بودیم، این شاید ازویژه های مهاجرت است که صمیمت ها را باوجود نبود شناخت قبلی بیشتر می کند.درختان سبز رود خانه به استقبال نسیم نرم بهاری می رقصیدن و امواج دریا همچنان مستی می کرد، سرفراز بدون مقدمه به من گفت وطن دار کیف کن چی فضای لذت بخشی است، با لبخندی گفتم :آری هوا خیلی خوب است.همین جمله آغاز خوبی بود تامن رشته ی صحبت را از تازه ترین تحولات زندگی سرفرازجویا شوم، گفتم اگر با تیلفون صحبت نمی کردی شاید تصورنمی کردم که وطن دار استی، لبخند زود و ادامه داد:آری برادرم از ترکیه زنگ زده بود وخیلی خوشحالم ساخت از مرز گذشته و بخیر رسید.سرفراز باچهار برادر ویک مادرپیر اش در ایران زندگی می کرد.اوزمانیکه کودک بود با پدر ومادر، برادر بزرگ ویک خواهرش به دلیل جنگ های داخلی به ایران فراری شده بودند، دو برادر او همانجا تولد شده و پدرش پس از ازدواج دومی به افغانستان برگشته است.داستان زندگی سرفراز آگنده از سیاهی و تلخ تر از طمع زهر بود، او از بی مهری های پدر تا ظلم های کشور همسایه و زندگی مهاجرتی رنج دیده بود.از هرپاره زندگی اش که قصه می کرد، بعض گلونش را می گرفت واشک دور چشمانش حلقه می زد.گفت: ایران برای من وخانواده ام زندان بیش نبود.وقتی از ماجرای زخم های سراش قصه کرد،هردو نتوانستیم جلوی اشک های مان را بگیریم.در یک روز زمستان، ماموران پولیس ازخانه همسایه سرفراز، فرش دزدی شده را پیدا می کنند که سرفراز را نیز ازخانه بیرون وباخود می برند، بدون اینکه او بداند ماجرا چیست؟ تاکه می توانندکتک اش می زنند. گفت:( وقتی اعتراض کردم که گناه من چیست مامور پولیس بیشتر عصابی شد). و با ریشمه ی که نوک آن باسیم زخیم پیچانده شده وبود، ضربات سنگینی بر سرم وارد کرد، بی هوش شدم، با پرتاپ آب سرد در سرمای زمستان دوباره به هوش آمدم که از سرم خون جاری است و روی اتاق سمنتی که همان شکنجه گاه مخصوص آنان بود، با خون سرخ شده است، خون همچنان از سر و صورتم جاری بود و مامور پولیس با فحش های نامسی همچنان آب سرد برسرم ریخته و کتک می زد، سرفراز پانزده روز همین گونه شکنجه می شده است، باکتک زندن از هوش می رفته و با آب سرد به هوش میامد، درنهایت با پرداخت پول ودادن ضمانت رهامی شود.آب رود خانه وابرهای تیره آسمان آلمان گویا با شنیدن این داستان با ما همراه شده بود، بغض آسمان ترکید وباران شدید توام با باد تند آغازشد ، امواج رود خانه هم خشین و سرکش شده اند،ما هم سریع محل راترک کردیم.به باخت ایران خوشحال شدم :وقتی به ایستاه قطار رسیدیم، صفی دوست سرفراز نیز با ما همراه شد، صفی نیز داستان تقریبن مشابه داشت، او یک سال تمام در راه سپری کرده تا به آلمان رسیده بود، وقتی پرسیدم چرا ایران را ترک کردی، خنده بلندی کرده و گفت: (از نژاد پرستی فرار کردم)، حرف صفی دوجمله بود اما داستان های زیادی به همراه داشت.او سه بارزندانی شده و انواع شکنجه ها را تجربه کرده بود،صفی علاقمند فوتبال بودبا سرفراز قرار گذاشت که فردا حتمن برای بازی بیاید، ازمن هم دعوت کردند که اشتراک کنم.به شوخی ازش پرسیدم بازی های جام جهانی روسیه چگونه بود؟ اندک جدی پاسخ داد:" به باخت ایران خوشحال شدم" پاسخ که هزارپرسش دیگر را در خود داشت،من سکوت کردم، سرفراز در شانه ام زد، گفت: وطندارتو درایران زندگی نکردی ونمی توانی ما را درک کنی.از نفرت آن ها دربرابرتیم ملی ایران خوشم نیامد اما این پرسش هنوز درذهنم باقی است که چرا یک عده ی محدود با برخورد های نژاد پرستانه اینقدر، تخم نفرت را در تار رو پود پناهجویان کاشته اند که آن ها بدون هیچ گونه مقایسه یی حتا از نام ایران متنفرشده اند؟چگونه ممکن است این پدیده ی به نام نفرت و نژاد پرستی را از میان دوکشور همسایه ی و دارای مشترکات فرهنگی دیرینه وهم زبان ازمیان برد.؟وقتی از سرفرازو صفی اجازه گرفتم که داستان های زندگی شان را می خواهم گزارش کنم، ازمن خواهش کردند که نام اصلی وهویت شان فاش نشود، بخش خانواد های هردوهمین اکنون در ایران زندگی می کنند ونگران بودند که ممکن است موقعیت زندگی آنان به خطر بی افتد.برای همین ترجیح دادند از نام غیر رسمی شان در گزارش استفاده کنم، در افغانستان اکثرن جوانان دو نام دارند، یک نام اصلی که با آن شناسنامه گرفته و ثبت اداره های دولتی هستند و نام دیگر که خانواده وخویشاوندان از روی محبت به پسرها ودخترها به کار می برند.پناهنده گی هردوجوان در یکی از شهر های آلمان پذیرفته شده واکنون از روال زندگی خیلی راضی هستند.تبعیض ساختاری:داستان سرفراز وصفی تصویر کوچک از یک واقعیت بزرگی زندگی پناهجوی در ایران است،مانند این دو، میلیون ها پناهجوی دیگر دراین کشور محکوم به زندگی ذلت بار وپر خشونت هستند. وقتی همین چند روز پیش داشتم صفحه تیوترم را نگاه می کردم چشمم به خبر از ایران افتاد که یک خبرنگار فعال حقوق پناهجویان آن را نشرکرده بود، خبر یک خانم پناهجوی افغانستان که مشکل زایمان دارد وهیچ بیمارستان در مشهد حاضر نیست او را بپذیرد.این خانم پناهجو با دوکودک اش بدون مدرک در ایران زندگی می کند، شوهر اش ایران را ترک کرد است، پزشکان زایمان مخاطره را برای وی پیش بینی کرده بودند اما بیش از ده بیمارستان در مشهد به دلیل نداشتن مدرک پناهجوی از پذیر اش او خود داری می کنند. درحالیکه قوانین طبابت درکل دنیا این را حکم میکند، زمانی که زندگی یک انسان بنا به هر دلیلی درمعرض خطر قراردارد، پزشکان ونهاد های بهداشتی مکلف اند بدون درنظرگرفتن، نژاد، رنگ وگرایش های سیاسی ومذهبی جان او را نجات دهند،همین موضوع درقانون بهداشت ایران نیز درج است.تبعیض ساختاری ونژاد پرستی علیه پناهجویان افغانستان درایران چنان عمیق وفراگیر شده است که حکومت ونهاد های دولتی حتا پابند هیچ نوع اخلاقی در برخورد شان با پناهجویان نیستند چی برسد به قوانین پناهجوی ومسایل حقوقبشری.حمایت تاجزاده از نفرت پراگنی علیه پناهجویان:دولت مردان در بسیاری موارد وحتا برخی چهره های اصلاح طلب که سیاست های حکومت را همواره نقد می کنند دربسا موارد،خود در ایجاد وگسترش ذهنیت نژاد پرستانه علیه پناهجویان در جوامیع ایران پیش قدم شده اند.مصطفا تاجزاده یکی ازین افراد است، کسی که تا سمت معاونیت سیاسی وزارت داخله کار کرده و بیشتر امور رسیدگی به پناهجویان را در اداره اقای خاتمی داشت، او اخیرن دریک پیام درصفحه انستاگرام اش تصمیم باشند های تبریز برای راندن کارگران پناهجوی افغانستانی را ازاین شهر ستوده است وبه گونه ی به مردم ایران پیام داده است که برای زندگی بهتر از تبریزی ها الگو بگیرند.ذهنیت نژاد پرستانه دراین کشور که گاهی از سوی چهرهای پر نفوذ سیاسی مانند آقای تاجزاده سمت و سو داده می شود، به شدت در حال گسترش است،چنانکه همین اکنون دربسیاری از استان ها وشهرهای ایران به شمول، مازندارن،گیلان،آذربایجان شرقی، کرستان،کهکالویه،بویر احمد وغیره پناهجویان افغانستانی، اجازه بودش وحتا سیاحت راندارند.پیامد ها:این وضعیت با گذشت هروز افق زندگی پناهجویان را تاریک و فرزندان آنان را دریک آینده مبهم و فاقد سرونوشت قرار می دهد،برای همین بسیار پناهجویان افغانستانی که حتا یک عمر در ایران زندگی کرده اند،هنوز کارگر باقی مانده اند و هیچگونه پیشرفت در زندگی خود و فرزندان شان رونما نشده است. بسیاری خانواده های پناهجوی افغانستانی مجبور شدند دست به مهاجرت های دومی وسومی بزنند،برخی این پناهجویان امروز درکشورهای اروپایی درسرگردان اند ودرخواست پناهندگی شماری کم آنان قبول شده است.دولت افغانستان هم دربسیاری موارد به دلایل سیاسی، از برخورد های وحشتناک رژیم ایران علیه پناه جویان چشم پوشی کرده است که این خود عامل بوده برای گسترش مشکلات پناهجویان درایران.حالا نسل نو و دانشگاهی هردوکشور می بایست، با درک مسوولیت های انسانی وارزش های نوین زندگی در دراین راستا گام بردارند، تا تخم تبعیض ونفرت که هچو ابرسیاه روی مشترکات زبانی وفرهنگ مردمان هردو کشور سایه افگنده است دور شود.پایان