آیا وام مسکن می تواند مشکل مسکن را حل کند؟

روزنامه وزین جمهوری اسلامی نوشت:روزنامه جمهوری اسلامی از وام مسکن بانک مسکن که مبلغ اقساط آن ۳۵ میلیون تومان است به شدت انتقاد کرده است.به گزارش جمهوری اسلامی، وام مسکن با اقساط 35 میلیونی به معنای مسخره کردن مردم است. قسط ماهانه وام 960 میلیون تومانی بانک مسکن حدود 35 میلیون تومان می‌شود. با این وضعیت، نه فقط کارگران که حتی عمده کارمندان بخش خصوصی و دولتی با حقوق حداکثر 9 تا 15 میلیونی توان پرداخت چنین اقساطی را ندارند. از این گذشته 960 میلیون در تهران نه پول خرید یک واحد مسکن بلکه پول رهن یک واحد در محله‌های متوسط است.آنچه در این مطلب روزنامه جمهوری اسلامی بیان شده تنها اشاره به ناکافی و ناکارامدی سیاست اعطای وام با اقساط 35 میلیون تومانی برای طبقه کارگر و کارمندان کم درآمد است.البته هیچ اشاره ای به راهکار مطلوب نشده و تنها ناکارآمدی راهکار فعلی مورد تاکید قرار گرفته. یعنی تصریح نکرده آیا راه حل جایگزین باید کاهش مبلغ اقساط باشد یا افزایش درآمد کارگران و کارمندان.اما مخاطب عام معمولا اینطور برداشت می کند که اگر مبلغ اقساط وام کاهش پیدا کند مشکل حل خواهد شد.پس ما هم فرض میگیریم وام مسکن با شرایطی اعطا شود که اقساط آن برای کارگران و کارمندانی که ماهانه 9 تا 15 میلیون تومان درآمد دارند قابل پرداخت باشد.یعنی کسانی که تا دیروز به دلیل درآمد کم و عدم دسترسی به نقدینگی قادر به ورود به بازار مسکن نبودند، ناگهان به دلیل دسترسی یافتن به وام 2 میلیارد تومانی قادر می شوند وارد بازار مسکن شده و تقاضای خرید داشته باشند.چنین چیزی مانند این است که به تمام متقاضیان مسکن دو میلیارد تومان نقدینگی اضافه داده شود. طبیعتا تمام این متقاضیان دو میلیارد تومان خود را در دست گرفته و برای خرید مسکن وارد بازار می شوند. به این ترتیب قطعا بازار مسکن از رکود خارج شده و رونق جدیدی خواهد گرفت. اما از آنجایی که تفاوتی در میزان عرضه مسکن به وجود نیامده، افزایش تقاضا طبیعتا به افزایش قیمت منتهی خواهد شد. و افزایش قیمت صد البته موجب بازگشت بازار مسکن به همان تعادل توام با رکود قبلی خواهد شد و مجددا آن اقشار کارگر و کارمند کم درآمد و نازنین قدرت خرید مسکن را از دست خواهند داد. با این تفاوت که قبلا فاصله با احتساب درآمد 9 تا 15 میلیونی، قدرت خرید این اقشار با قیمت واقعی مسکن به اندازه یک وام دو میلیاردی بود؛ اما از این به بعد قدرت خرید این اقشار با احتساب درآمد 9 تا 15 میلیونی به علاوه وام 2 میلیارد تومانی با قیمت واقعی مسکن به اندازه یک وام دو میلیاردی دیگر خواهد شد.اگر تسهیلات به جای خرید به ساخت مسکن داده می شد، وضعیت اندکی بهتر می بود. یعنی عده ای با استفاده از این وام بانکی اقدام به ساخت مسکن می کردند که به معنی افزایش عرضه در مقابل تقاضا و نتیجتا کاهش قیمت مسکن می شد.اما حتی در آن صورت هم چنین تسهیلاتی تنها در حاشیه شهرها و بافت روستایی می توانست چنین کارکردی داشته باشد و هیچ تاثیری بر قیمت مسکن در شهرهای بزرگ و خصوصا شهر تهران نمی گذاشت. حتی بدتر، این امکان وجود داشت که افزایش نقدینگی و رونق ساخت و ساز در حاشیه شهرها و بافت روستایی موجب تسهیل مهاجرت از روستا به شهر یا انتقال پول و سرمایه و نقدینگی از حاشیه به مرکز شده و نتیجتا منجر به افزایش تقاضا و لذا افزایش قیمت در شهرهای بزرگ گردد.بنابراین، ارائه وام و تسهیلات بانکی به بخش مسکن، چه برای خرید و چه ساخت مسکن هیچ تاثیر معنا داری در حل مشکل مسکن اقشار کارگر و کارمند 9 تا 15 میلیون تومانی نخواهد داشت.حال فرض کنیم به جای وام، حقوق و دستمزد کارگران و کارمندان کم درآمد به اندازه ای بالا برود که قادر به پرداخت اقساط وام 35 میلیون تومانی باشند.از نظر قدرت وام گیری و تاثیر آن بر حل معضل مسکن، نتیجه با حالت قبل چندان تفاوتی نخواهد داشت.اما قطعا افزایش درآمد موجب افزایش قدرت خرید شده و لزوما در بخش مسکن هزینه نمی شود. بلکه می تواند به فعال شدن ظرفیت های تولیدی در بخش های دیگر اقتصادی هم بیانجامد. لذا افزایش درآمد از این نظر بهتر از کاهش مبلغ اقساط خواهد بود.حل ریشه ای مشکل مسکن مستلزم حل ریشه ای مشکلات اساسی تر و مهمتری است. ما شاهد دو واقعیت متضاد هستیم:اولا، شیوه شهرسازی در ایران یکی از بدترین و نازل ترین و مزخرف ترین نمونه هایی است که در جهان امروز دیده می شود. تقریبا در هیچ کجای دنیا اینطور شهرسازی شلخته و ناموزون دیده نمی شود. تراکم جمعیت غیرمنطقی و بسیار بالا در شهرهایی با خیابان ها و کوچه های تنگ 8 متری و 6 متری که در هر دو طرف ساختمان های 8 طبقه و 10 طبقه و 20 طبقه ساخته شده، با ساختمان های کوتاه و بلند و بی قاعده، با نماهای بی ربط و ناموزون و زشت، با خیابان هایی مملو از دست اندازها و چاله ها و خاکریزها که انسان را به یاد مناطق جنگ زده می اندازد، با ترافیک و ازدحام و آلودگی هوا و آلودگی صوتی و آلودگی تصویری و غیره.ثانیا، اقتصاد سیاسی در ایران طوری طراحی شده که شهروندان زندگی سگی در شهرهای کثیف و شلخته را به زندگی در روستاها و شهرهای کوچک و خلوت ترجیح دهند. نتیجتا تمایل عمومی به تمرکز جمعیت در نقاط محدود و توسعه عمودی شهرها و آپارتمان نشینی در متراژهای کوچک است، نه گسترده شدن جمعیت به صورت افقی و توسعه روستاها و شهرهای کوچک و زندگی در خانه های ویلایی با متراژ بالا.مورد اول موجب افزایش دافعه و عدم جذابیت زندگی در شهرهای بزرگ می شود و طبیعتا باید بسیاری را به فکر فرار از این شهرهای قناص و بدترکیب انداخته و زندگی در روستاها و شهرهای کوچک را جذاب تر کند.اما مورد دوم موجب می شود که این اتفاق نیافتد و زندگی در روستا یا شهرهای کوچک حتی نامطلوب تر از زندگی در شهرهای بی قواره به نظر برسد.ریشه مشکل در اقتصاد سیاسی است. اقتصاد سیاسی که تمایل به تولید مهاجر و کوچاندن جمعیت از این کشور به سمت کشورهای غربی را دارد. و البته در این گیر و دار عده ای هم از رانت های چرب و شیرین بهره مند می شوند. مهم این است که در و تخته با هم جور باشند. کسی هم اگر پولی به جیب زد نوش جانش!انتقاد روزنامه جمهوری اسلامی از وام با اقساط 35 میلیون تومانی هم به دلیل دغدغه این روزنامه وزین در راستای حل مسائل کشور نیست. بلکه تاکید بر کلمه «مردم» در تیتر این روزنامه نشان می دهد هدف چیزی جز جلب توجه در راستای رقابت های انتخاباتی پیش رو نیست.با همین دست فرمان جلو برویم به زودی شاهد ظهور نسل جدیدی از سیاست مداران مردمی خواهیم بود که در رقابت ها انتخاباتی با حرارت فریاد بزنند: مردم! اگر به من رای بدهید کاری می کنم تمام مردم در خیابان فرشته تهران پنتهاوس بخرند!!