"از ارزش‌گذاری استارتاپ‌ها تا کد تخفیف"

دوره جامع سرآمدِ کارآفرینی و سرمایه‌گذاری جسورانهدو ماهیه که دوره سرآمد شروع شده و کم‌کم همه چیزش داره شکل و روال به خودش می‌گیره. اگرچه حدود نیمی از دوره رو من درس میدم، ولی یکی از جذاب‌ترین بخش‌های سرآمد برای خودم، کارگاه‌هایی هستش که مدرسان دیگه میان و در مورد موضوعات مختلف مثل چالش‎های فنی، چالش‌های عملیاتی، استراتژی بازاریابی، بازاریابی دیجیتال، مسائل حقوقی استارتاپ‌ها و ... حرف می‌زنن؛ چون هم مسائلی خارج ازحوزه‌ی مستقیم تخصصم رو یاد می‌گیرم و هم نیاز نیست چند ساعت سرپا بایستم و کم‌تر خسته می‌شم.تو آخرین کارگاهی که از دوره داشتیم، طی دو روز روی ارزش‌گذاری استارتاپ‌ها مفصلاً وقت گذاشتیم و مثال‌ها و روش‌های زیادی رو با بچه‌های سرآمدی بالا و پایین کردیم. با این وجود، انقدر وقت کم و مطالب زیاد بود که یک مثال باحال در مورد یکی از روش‌های ارزش‌گذاری رو فراموش کردم مطرح کنم. به ذهنم رسید بد نیست بنویسمش و اینجا با همه‌تون به اشتراک بذارم:یک استارتاپ در حوزه خرده‌فروشی آنلاین رو در نظر بگیرید؛ مثلاً دیجی‌بامیلو! حالا فرض کنید آقای «میم» مدیرعامل این شرکت باشه و مثلاً 20 درصد از سهام شرکت مال ایشون باشه. این رو هم فرض کنید که یه سرمایه‌گذاری اومده و گفته که علاقه‌منده روی دیجی‌بامیلو سرمایه‌گذاری کنه و تنها روشی رو هم که قبول داره، روش ارزش‌گذاری بر مبنای ضرایب درآمدی هستش. یعنی طرف به زبان ساده داره میگه: «بذار آخر سال بشه، بعد می‌شینیم با هم حساب می‌کنیم امسال چقدر فروختی. هر قدر فروخته بودی، از نظر من شرکتت X برابر فروشت می‌ارزه». این X که گفتیم، معمولا بین 1 تا 4 برابر فروش سالانه هستش. پس اگه دیجی‌بامیلو پارسال 1000 میلیارد تومن فروخته باشه و این دوست سرمایه‌گذارمون معتقد باشه شرکت سه برابر فروش سالانه‎ش می‌ارزه، این یعنی از نظر ایشون دیجی‌بامیلو ارزشی برابر با 3000 میلیارد تومن خواهد داشت.خب حالا فرض کنید، من دوستِ آقای «میم» باشم و تو یه جلسه کاری یا مهمونی ایشون رو می‌بینم. این می‌تونه مکالمه‌ای باشه که بین ما اتفاق می‌افته:من: به به آقا «میم» عزیز. چه خبرا؟ اوضاع کار و کاسبی خوبه؟میم: سلام محمدرضا جان. مرسی خدا رو شکر، خوبه همه چی. من: ببین راستش من یه گلکسی اس 9 می‌خوام بگیرم ازتون. چنده قیمتش الان؟میم: والا با جدی شدن داستان این ارز نیمایی، قیمت یه خرده اومده بالا و هم تو بازار و هم تو پلتفرم ما قیمتش 8 میلیونه.من: خب ولی یه فرق مهم بین دیجی‌بامیلو و بازار هستش‌ها. میم: چه فرقی؟من: ببین راستش اون فروشنده‎ی علاءالدین یا بازار، آمار فروشش (دخلش) براش مهم نیست و فقط نگاه می‌کنه چقدر دخل و چقدر خرج داره و تهش چی براش می‌مونه. ولی برای تو، اتفاقاً اینکه دخلت به خرجت بخوره خیلی مهم نیست و آمار فروشت مهم‌تره، چون کل ارزش‌گذاری کسب و کارت بر اون مبنا هستش. نه؟میم: آره آره درسته. خب نکنه منظورت اینه که من حتی اگه بهت تخفیف هم بدم باز هم ضرر نکردم؟ من: خب بذار یکم دو دو تا چهار تا کنیم. فرض کن من می‌خوام گوشیم رو از بازار بخرم، ولی تو میای و چون با من رفیقی، از جیب خودت به من یه مقدار خیلی زیاد تخفیف میدی، مثلا دو میلیون تومن!!! خب در این صورت، به فروش استارتاپ تو 6 میلیون اضافه می‌شه. و چون سرمایه‌گذارت داره تو رو سه برابر فروشت ارزش‌گذاری می‌کنه، پس عملا با این خرید من 18 میلیون تومن ارزش دیجی‌بامیلو بیش‌تر می‌شه. راستی تو چند درصد دیجی‌بامیلو رو داشتی؟میم: بیست درصد.من: خب پس سهم تو از این افزایش ارزش، 3.6 میلیون خواهد بود. یعنی در واقع، تو دو میلیون سرمایه‌گذاری کردی (به من تخفیف دادی) و به محض اینکه من از اون تخفیفت استفاده کردم، 3.6 میلیون افزایش دارایی داشتی. به این میگن یه معامله برد-برد. نه؟میم: مم ... به نظر درست میاد و اشکالی به نظرم نمی‌رسه. چرا چرا، صبر کن ببینم. تو این محاسباتت .... و .... و ..... رو چه کار کردی پس؟خب به نظر می‌رسه که استدلال فوق، چندان کامل هم نبوده و یه باگ‌هایی هم داشته. یا بهتر بگم، برای درست بودن لازمه که مطمئن بشیم یه سری شرایط و نکات در مورد دیجی‌بامیلو حتما وجود داره.به نظرتون این نکات و شرایط که من در مکالمه بالا در نظر نگرفتم چی هستن؟ جواب‌هاتون رو حتماً به ادمین کانال تلگرامی چرخ (با آدرس Farahi_mr@) بفرستین. به زودی و در بخش بعدی این مطلب، این موضوع رو بیش‌تر باز و بحث رو کامل می‌کنیم.