نقد اظهارات مديرکل دفتر طب سنتي وزارت بهداشت

نقد اظهارات مديرکل دفتر طب سنتي وزارت بهداشت دکتر محمود خدادوستنقل افاضات!: ... البته در اینکه ائمه ما قادر به کرامت و شفاعت هستند، شکی نیست. اینکه ائمة ما می‌توانستند بیماران را شفا دهند و معجزه داشتند، مسئلة جداگانه‌ای است اما ما با علم بشری و روز دنیا صحبت می‌کنیم ... مگر رسالت اسلام طب بوده است؟ اگر رسالت اسلام این‌گونه بوده، پس چرا زمانی که حضرت علی علیه السلام ضربت شمشیر می‌خورند، سه معصوم حاضر؛ یعنی امام حسن و امام حسین و حضرت علی علیهم السلام برای درمان اقدام نکردند؟ و چرا سراغ طبیبی رفتند که از قضا غیرمسلمان بود؟‌ روایت معروف دیگری داریم که خدمت پیامبر در مدینه رفته‌اند و اظهار بیماری کرده‌اند و پیامبر فرد را به طبیب حارث بن کلده ارجاع دادند که او هم مسلمان نبود. اگر رسالت اسلام طبابت بود، پس باید آنها همه یک مریض‌خانه و شفاخانه داشتند و طبابت می‌کردند».علامه طباطبایی در تفسیر المیزان در ذیل آیه شریفه یانا لکل شی، می‌گوید: قرآن همه‌چیز را گفته است، اما تفسیر آقای طباطبایی زیباست. ایشان می‌گوید قرآن همه‌چیز را برای‌ هدایت انسان گفته است چون وظیفه قرآن و اسلام هدایت انسان است. بنابراین چیزی از هدایت را فروگذار نکرده است اما معنایش این نیست که قرآن و روایات راجع به انرژی هسته‌ای و فیزیک و شیمی گفته باشند چون رسالت این نبود. آیا راجع به انرژی هسته‌ای روایت داریم؟ ‌آیا انرژی هسته‌ای اسلامی است یا غیراسلامی است؟ علامه طباطبایی درباره علوم دینی و غیردینی می‌فرمایند این به فلسفه علم بازمی‌گردد و جهان‌بینی. اگر جهان‌بینی ما توحیدی باشد همه علوم توحیدی می‌شود. آن‌وقت انرژی هسته‌ای را بر اساس مبانی شرعی و دینی رهبر انقلاب می‌فرمایند اگر انرژی هسته‌ای در خدمت مردم و سلامت مردم و رفاه حال استفاده شود اسلامی است، اگر برای کشت‌وکشتار استفاده شود حرام می‌شود».... اینکه چرا هیچ‌یک از مراجع مسئول به پیگیری این مسائل و این‌گونه کلاهبرداری‌ها نمی‌پردازند موضوع مهمی است و جای سؤال دارد.روزنامه شرق سه شنبه ۲۱ شهريورپاسخ: جای تأسف است که کسی با چنین مسئولیتی اینچنین سخنان عجیبی بگوید. ایشان صدها روایت که در زمینه طب از حضرات معصومین صادر شده و راهکار درمانی میدهد را درمان با اعجاز و خارق العاده می­نامد!!درباره اینکه رسالت اسلام چه بوده، توضیح دادیم که یکی از شؤون انبیاء انتقال علوم مورد نیاز از جمله طبابت بوده است. در اینجا برای نمونه دو روایت را می­آوریم:وكان داود - عليه السلام - تنبت في محرابه في كل يوم حشيشة ، فتقول : خذني فإني أصلح لكذا وكذا.[1]هر روز در محراب داوود گیاهی می­رویید و به داوود می­گفت مرا بگیر که من برای این و آن مفیدم.ان الله تبارك وتعالى اهبط آدم من الجنة وعرفه علم كل شئ فكان مما عرفه النجوم والطب.[2]خداوند تبارک و تعالی آدم را از بهشت فرو آورد و دانش همه چیز را به او آموخت و از جمله آنچه به او آموخت نجوم و طب بود.[3]اما درباره طبیب یهودی که بر بالین امام علی علیه السلام آوردند. آیا مسؤول محترم ادعا دارند علم طبِ آن طبیب از علم امام بیشتر بود؟! و اگر نه، خداوند این علوم را به آنان تعلیم داده و انتقال آن علم را به مردم و استفاده از آن را از آنان نخواسته؟![4] در حالی که عقلاً ثابت کردیم درک بشری قادر به دستیابی به علم پزشکی نیست. و این مطلب با نگاهی به اوضاعِ سردرگمِ پزشکی امروزی و ناتوانی­ها و عوارض داروهای متعلق به آن مشهود است.در کتاب توحید مفضل آمده که امام صادق علیه السلام به مفضل بن عمر می­فرماید:ای مفضل در این گیاهان دارویی و این که هر یک از اینها در تهیه دارویی خاص به کار می­روند اندیشه کن. یکی مانند شیرنج در اعماق مفاصل نفوذ می­کند و مواد زاید و رسوبات آن را دفع می­کند. دیگری مانند افتیمون ماده بیماری­زای سودایی را از بدن خارج می­کند دیگری مانند سکنجبین از بدن بادزدایی می­کند و آن دیگر ورم­ها را تحلیل می­برد و گیاهانی که خواص دیگری دارند. اکنون بیاندیش که چه کسی این خواص را در این گیاهان قرار داده است؟ جز آنکس که آنها را برای منفعت مردم آفریده است؟ و چه کسی مردم را نسبت به این خواص آگاه کرده است؟ جز آنکه این خواص را در گیاهان قرار داده است؟ انسان­ها چگونه می­توانستند از سر تصادف و اتفاق، آنگونه که برخی می­گویند، به این خواص پی ببرند؟ برفرض انسان­ها با ذهن و اندیشه و تجربه­هایشان به خواص دارویی این گیاهان پی برده باشند، اما حیوانات چگونه به این خواص آگاهی یافته اند؟ برخی از درندگان هرگاه مجروح می­شوند زخم خود را با بعضی از همین گیاهان دارویی مداوا می­کنند.[5]باید توضیح بدهیم که طب طبیبان آن زمان مورد تأیید پیامبر و ائمه اطهار صلی الله علیهم اجمعین بوده زیرا آنان شاگردان مکتب انبیا بودند و طب را از پیامبران گذشته به ارث برده بودند و با تجارب چند هزار ساله، خبره شده بودند. و به استثنای مواردی که اشتباهات اطباء را اصلاح می نمودند، اساس مکتب طبی آنان تأیید شده بود. همانطور که امام صادق در رساله اهلیلجه به آن پزشک کافر هندی که از دیار کفر (نه سرزمین اهل کتاب) آمده بود فرمود تمام آنچه از طب نزد توست منشاء وحی دارد و این مطلب را به زیبایی برای آن پزشک هندی اثبات فرمود که در نهایت طبیب مسلمان شد.[6]طب آن طبیبانِ اهل کتابِ معاصرِ نبی اکرم صلی الله علیه وآله، نیز بر اساس طبایع چهارگانه بود، بر خلاف طب امروزی که مبنایش مبنای وحی نیست.شیخ مفید می­گوید:طب دانش صحیحی است و راه دستیابی به آن وحی بوده است و دانشمندان آن را از انبیاء اخذ کرده و آموخته اند. زیرا بدون سمع و توقیف (آموزش وحی)، راهی برای شناخت بیماری­ها و داروها وجود ندارد. پس بی­گمان، راه دستیابی به طب، شنیدن از دانای به اسرار و امور پنهانی است.[7]خواجه نصیر الدین طوسی در کتاب کلامی تجرید الاعتقاد می­گوید:بعثت انبیا حَسَن است به دلیل آنکه شامل سودمندی­هایی برای انسان­ها ست مانند:یاوری رساندن به عقل در آنچه که به آن راه دارد.ارائة حکم در مواردی که عقل بدان راه ندارد.برطرف نمودن ترس.تشخیص نیکی و زشتی و سودمندی و زیانمندی.حفظ نوع انسانی و به کمال رساندن انسان­ها بر حسب استعدادهای گوناگونشان.آموزش دادن صنعت­های پنهان از انسان­ها.آموزش امور اخلاقی وسیاسی.خبر دادن از مجازات و پاداش خداوند.علامه حلی در توضیح عبارت خواجه می­نویسد:از جمله ادلة حُسن بعثت این است که بعضی از اشیاء برای ما سودمند است مانند بسیاری از غذاها و داروها. و بعضی از آنها برای ما زیانمند است مثل بسیاری از سموم و گیاهان. واین در حالی است که عقل نمی­تواند آنها را دریابد و با بعثت پیامبران این فائدة یزرگ تأمین می­شود ... و از دیگر ادلة حسن بعثت آن است که نوع انسانی برای بقای خود به ابزارها و اموری نیازمند است که جز با شناخت و علم نمی­تواند بدان دست یابد مانند لباس و مسکن. نیروی بشری فاقد چنین شناختی است و این پیامبران هستند که این صنعت­های سودمند و پنهان را به انسان­ها می­آموزند.[8]با گسترش علوم جدید غرب، نه تنها بشر قادر به تشخیص سود و زیانش نشد بلکه اعتراف به جهلش نسبت به پیچیدگی­ها و عمق اسرار هستی بیشتر گردید.و اما ابن اثیر کندى یا اثیر بن عمرو، پزشک یهودی­ای که بر بالین امیرالمؤمنین آوردند؛ آن طبیب، طبابت نکرد بلکه صرفاً اطلاع داد که رحلت حضرت نزدیک است و زهر کار خود را کرده و قابل درمان نیست. و شاید حکمت این امر، عدم ظرفیت عوام باشد که اگر اهل بیت امام علیهم السلام چنین نمی­کردند انگشت اتهامِ قتلِ امام به سوی آنان می­رفت و جاهلان می­گفتند که اگر در آوردن طبیب کوتاهی نمی­شد امام زنده می­ماند.حارث بن کلده هم همینطور، مطلب ما بدین معنی نبود که انبیا برای خود مطب احداث کنند یا خود در جزئیات امور وارد شوند. بلکه می­بایست اصول علمی طبابت و راه­کارهای درمان برگرفته از وحی باشد که در اینجا نبی اکرم صلی الله علیه وآله طبِ حارث بن کلده را تأیید فرموده بودند.حال اگر ما ادعا کنیم آداب و معماری ساخت مسجد می­بایست برگرفته از گفتار معصوم باشد، حضرات اشکال می­کنند که چرا پیامبر صلی الله علیه وآله فلان معمار را فرستاد تا مسجد بسازد یا چرا همه خشت­های مسجد را پیامبر ننهاد! همانگونه که در مباحث فقهی و کلامی ائمة معصومین علیهم السلام مخاطب را به شاگردان خود ارجاع می­دادند طب و سایر امور نیز چنین است و قصد آن بزرگواران تربیت نفوس مردمان و واگذاری بدیشان بود.پزشکی علمی است که مهارتش مبتنی بر تجاربِ بسیار طبیب است بنابراین بر اساسِ صرف روایاتی که به ما رسیده نمی­شود طبابت کرد بلکه می بایست روایات و چهارچوب علمی معصومین مبنای کار قرار گیرد. در احکام فقهی محوریت با نقل است و راه قیاس بسته است و در زمان گذشته توضیح المسائل به شکل فعلی نبود بلکه نقل کلام پیشوایان دین بود. اما آیا در این زمان هم می­شود صرفا اخباری بود؟ اجتهادهای گسترده و صعب، لازمه دور شدنِ زمانی از حضورِ ماء معین است. در طب هم همینگونه است و اخباری برخورد کردن به صلاح نیست زیرا که روایت، غیر کلام معصوم است و می­بایست صحت انتسابش سنجیده گردد و در این وادی از آنچه هزاران سال بشر در مدرسة انبیاء اندوخته و پرداخته است نباید بی­بهره شد.همانطور که بیان کردیم طبابت یکی از شؤون انبیاست و طب صحیح منشاء وحی دارد و استوای روح با سلامت جسم مرتبط است[9]. در ابتدای بحث آوردیم که عالم بر اساس حق آفریده شده و هرگونه تصرف ناآگاهانه تصرف باطل به شمار می­آید از این رو، هستی می­بایست توسط هستی­شناس اداره گردد. دربارة انرژی هسته­ای و شیمی و فیزیک به اندازه کافی توضیح داده شد. حال انرژی صلح­آمیز هسته­ای به چه معناست؟! والله اعلم. اگر می­دانستیم چه بلایی با صلح­آمیز بودنش بر سر سلامت می­آورد و چگونه بر خلاف بمب اتم، با پنبه سر می­برد یقیناً اسم دیگری بر آن می­گذاشتیم. ولی این سخنان به معنی نداشتن و عدم کسب این علوم در زمان فعلی نیست. چرا که ناگزیریم در مقابل قدرت شیطانی دشمن مجهز به این علوم و فناوری­ها باشیم.و دربارة کلام آخر ایشان؛ چرا این همه احساس تکلیف، دربارة تخلفات پزشکی نوین نیست؟! آمار بالای استفاده از دستگاه های زیانبار تصویربرداری و جراحی­های غیر ضروری، سکوت در برابر مواد غذایی مسرطن و شوینده­های شیمیایی و محصولات غذایی­ای که با شکر سفید و روغن­های غیرخوراکی و نگهدارنده­ها تولید می­شوند که البته همه­شان استاندارد و سیب سلامت هم دارند! 4 تا 5 میلیون نفر در کشور به بیماری دیابت مبتلا هستند، و از این تعداد سالیانه حدود 60 هزار نفر به زخم پای دیابتی مبتلا می‌شوند که 35 درصد از موارد بیماری منجر به قطع عضو می‌شود. و راجع به عوامل دیابت و تفاوت نیشکر (که طبع گرم و مرطوب دارد) با شکر سفید موجود در بازار که مخلوطی است از چغندرقند و مواد شیمیایی مضر سخنی شنیده نمی­شود. و بسیاری از این دسته موارد.[10] تمدن بدلی http://bornos.blog.ir [1]. الاعتقادات في دين الإمامية - الشيخ الصدوق - ص 116[2]. فرج المهموم - السيد ابن طاووس - ص 22[3]. برای بحث مفصل به کتاب اسلام و تجدد مراجعه نمایید.[4]. از امام صادق علیه السلام سئوال شد: آیا بهشت آدم، از باغ­های دنیا بود یا از باغ­های آخرت؟ امام علیه السلام فرمود: از باغ­های دنیا بود که خورشید و ماه در آن طلوع می­کرد. و اگر از باغ­های آخرت بود هرگز از آن بیرون نمی­رفت. آنگاه امام علیه السلام فرمود: چون خداوند، آدم را در بهشت جای داد او از سر نادانی به سوی آن درخت رفت. و این از آن رو بود که خداوند انسان را به گونه ای خلق کرده است که جز با امر و نهی و خوراک و پوشاک و مسکن باقی نمی­ماند و آدمی سود و زیانش را جز از راه توقیف درنمی­یابد. ولا يدرك ما ينفعه مما يضره إلا بالتوقيف (هر حکم یا موضوعی که عقل بدان راه ندارد و منوط به بیان شارع مقدّس است توقیفی نامیده می‌شود.). بحار الأنوار - العلامة المجلسي - ج 11 - ص 161[5]. التوحید المفضل بن عمر الجعفی ص106.[6]. ... فأعطني موثقا إن أنا أعطيتك من قبل هذه الإهليلجة التي في يدك وما تدعي من الطب الذي هو صناعتك وصناعة آبائك حتى يتصل الإهليلجة وما يشبهها من الأدوية بالسماء لتذعنن بالحق، ولتنصفن من نفسك. قال: ذلك لك. قلت: هل كان الناس على حال وهم لا يعرفون الطب ومنافعه من هذه الإهليلجة وأشباهها؟ ...[7]. تصحیح اعتقادات الإمامیه ص144.[8]. کشف المراد[9]. برای تحقیق بیشتر به "تبیین نقش تعادل طبایع اربعه در تعالی اخلاق با نظر به روایات معصومین علیه السلام و حکمای اسلامی" علی عظیمی، دانشگاه قم، دانشكده الهيات و معارف اسلامي مراجعه نمایید. در اینجا یک روایت برای نمونه می­آوریم: «امام صادق علیه السلام فرمود: شناختن نفس برای انسان آنست که بداند در بدنش چهار طبیعت و چهار ستون و چهار رکن است و طبیعت چهارگانه او عبارتست از: خون، و صفرا، و سودا، و بلغم … و در بدن هر کسى دو عامل مؤثر است که رفتار و گفتار و کردارش به آنها وابسته است، اول: گرمى، دوم: سردى، و بواسطه گرمى بدن است که آدمى وحشت می‏کند و یا با نشاط مى‏شود، و یا مرتکب قتل و جنایت و دزدى می­گردد و خود خواه و مستبد به رأى خواهد گردید، و یا با دیگران در امور مشورت می­نماید و یا فسق‏ و فجور و زنا می‏کند و یا فروتنى و یا تکبر می‏ورزد و اگر سردى بر او غالب گردید افسرده و مهموم و محزون می‏گردد، و یا خود را ذلیل و خوار مى‏پندارد، و یا خاطرات خسته‏کننده را در مغز خود پرورش می­دهد، و یا فراموشى بر او مستولى مى‏شود، و یا از زندگى سعادتمندانه مأیوس مى‏شود و این عوارضى است که موجب بیمارى (هاى روحى و جسمى) می‏گردد، و این دو عامل مؤثر در اثر غذا است که گاهى انسان به موقع میل می‏کند و گاه در غیر موقع غذا می‏خورد، و این واضح و معلوم است که غذاى نابجا و غیر موقع خوردن راه را براى تسلط همه نوع بیمارى باز می‏کند». علل الشرائع - الشيخ الصدوق ج 1 ص 108.[10]. از امام صادق علیه السلام: ... شکر برای هر چیزی نافع و برای هیچ چیز ضرر ندارد. کافی ج6 ص332.برای تهیه شکر! سفید، ریشه چغندر یا چغندر و نیشکر با آب پخته می­شود اکسید کلسیم به آن اضافه و با درجۀ حرارت زیاد 380 درجه می­جوشد. در این حالت آلبومین­ها - مینرال­ها و ویتامین­ها از بین می­روند. در ادامه با تغییرات آلکالبین و حرارت زیاد و با اضافه کردن اسید کربنیک – بی­اکسید سولفوریک و کربنات کلسیم ترکیب می­شود و برای تصفیه احتیاج به اسید کربنیک، اسید سولفوریک و موارد شیمیائی دیگر دارد.