درباره قرمز شدن

یادداشت مریم تاواتاو - نویسنده و منتقدیادداشت درباره انیمیشن " قرمز شدن " به کارگردانی "دامی شی"مریم تاواتاو (منتقد)چاپ شده در روزنامه سازندگی در تاریخ 1401.01.31پنجره ای رنگین به سمت بلوغ"قرمز شدن" یک انیمیشن کمدی فانتزی آمریکایی است که در سال ۲۰۲۲, توسط کمپانی انیمیشن پیکسار ساخته شد. داستان درباره "میلی" یک دختر سیزده ساله چینی-کانادایی است که با شروع نشانه های دوران بلوغ می فهمد طبق یک طلسم خانوادگی، هنگام بروز احساس خشم و استرس، تبدیل به پاندای قرمز میشود. عنوان مناسب فیلم هم، از جمله کلیدی پدر میلی که میگوید: "قرمز، رنگ شانسه" می آید.این انیمیشن توسط یک کارگردان زن چینی -کانادایی ساخته شده و با خلاقیت تیم نویسندگی اش تصاویری پرجزییات از مساله بلوغ را به نمایش گذاشته است. فیلم، با تصویرسازی خوش رنگ و لعابش در صحنه های مختلف، تصویری سورئال از واقعیت و دغدغه های شخصیتهای درگیر مساله بلوغ را نشان میدهد. درواقع این انیمیشن با ایده پردازیهای جالبش، واقعیت را در قالب اغراق برده تا خروجی جذابتری ازآن به دست آورد.قرمز شدن، از پرداخت ریزبینانه به جزییات کمک گرفته تا با ظرافتی ماندگار به بیان مساله اصلی فیلمش بپردازد. فیلم‌ نه به سمت نمایش ساده انگارانه دوران بلوغ رفته و نخواسته از پیچیدگی ها و پیامدهای مختلف این دوران، یک تراژدی سهمگین بسازد. ‌تنها سعی کرده تا نوجوان را در این دوره گذار همراهی کند و از زنانگی، پویایی و رشد بگوید؛ از طرفی در این راه به سمت روایتهای یک-طرفه نرفته بلکه جهانی از منطق را پیش رو گذاشته و نمایی کامل از استرسها و بحران هویتی در کنار تغییرات جسمی در زندگی یک دختر نوجوان را مقابل مخاطب گذاشته تا حس باورپذیری را ایجاد کند.جسارتی که در به تصویر کشیدن مفهوم عمیق بلوغ در این فیلم به کار برده شده این پیام را درخود دارد که قرار نیست درباره مسائلی که به واسطه شرم دربارهشان به راحتی حرف زده نمیشود تا ابد سکوت کرد. ویژه آنکه میلی از خانوادهای با فرهنگ چینی می آید و درکنار سنتهای خانوادگی، شکل عجیب بلوغ خود را تجربه میکند. این بستر فرهنگی امکان استفاده از مفاهیم اسطوره ای و استعاری را در پیشبرد روایت به فیلم میدهد.زمان فیلم را می توان در دو نیمه اصلی تقسیم کرد و عملا درنیمه دوم داستان با جذابیت کمتری مواجه هستیم که بیشتر تمرکزش را از میلی به سمت اطرافیان او میبرد. درحالیکه نیمه اول، دنیای نوجوانی میلی را با تمام سرکشیها، امیال و بازیگوشی هایش نشان میدهد. انگار از میانه، قصه از مفهوم اولیه و اصلی آن جدا می شود و عمقی را که در روایت در نظر گرفته بود رها میکند. تصویری که دنیایی جدید را نشان میدهد و میخواهد از این جهان ناشناخته، تصویری آشناتر بسازد. شاید اگر ایده ابتدایی و تمرکز فیلم روی مسئله بلوغ در حدی پیش میرفت که به عمق نیمه اولیه بود، ماندگاری این انیمیشن در ذهن بیشتر میشد. به بیان دیگر فیلم در نیمه دوم روایت خود درونمایه های ظاهرا عمیق دیگری را نیز به داستان اضافه میکند که چندان کارکرد منطقی در روایت خط اصلی داستانی خود ندارد؛‌ اما هنوز نمیتوان از آلبوم تصاویر رنگ به رنگ این فیلم از جزییات یک زندگی نوجوان درگیر پیامدهای بلوغ چشم پوشید.قرمزشدن، سراغ موضوعی رفته که صحبت از آن برای بعضی فرهنگها تابو است. و البته که سینما در تغییر این دیدگاه میتواند موثر واقع شود. هرچند واقعیت این است که هرچقدر دیرتر به این موضوع پرداخت شود، دیرتر میتوان از آن گذر کرد و به بخشهای عمیقتر دوران نوجوانی پرداخت.مفهوم مهم دیگری که در این فیلم به آن پرداخت شده، نقد تلاش برای جلب رضایت دیگران است و حتما این تقلا و مفهوم کافی نبودن و دویدن به دنبال دیگران برای جلب رضایت آنان، ریسمان رنج بزرگی است که ادامهاش تا انتهای عمر فرد با او همراه است .این کوشش نافرجام برای راضی نگه داشتن سایرین، از انسان، برده ای میسازد که مطابق میل دیگران راه برود و زندگی کند. انیمیشن قرمزشدن، به نقد چنگال قضاوت دیگران در زندگی انسان میپردازد و ارزش را در رشد فردی وتلاش برای یافتن بهترین شکل خود میبیند تا بگوید که میتوان دیگران را دوست داشت و در عین حال به راه خود رفت.به تصویرکشیدن پیچیدگی های دوره نوجوانی در سینما در قالب انیمیشن، در زمانه مدرن و مملو از هجوم مسائل فرهنگی و اجتماعی، جذابیت زیادی برای مخاطب دارد؛ ویژه آنکه قرمزشدن به مساله استقلال ذهنی پرداخته. میتوان گفت چنین فیلمهایی قادرند جای خالی توجه به بسیاری از وقایع مهم زندگی را پر کند و مسیر را برای شناخت مختصات ذهنی یک نوجوان در آستانه دوران بلوغ هموار سازد و به او کمک کند تا در این کشف و شهود برای یافتن هویت واقعی خود به موفقیت برسد.