قدم‌های دیجیتال مینیمالیسمی که برداشتم...

خیلی‌وقت‌ها پیش خودم آرزو می‌کردم که کاش هر شبانه‌روز بیشتر از ۲۴ ساعت بود. اینکه می‌خواستم هریک شبانه‌روز را بیشتر از ۲۴ ساعت کنم، عملاً شدنی نبود. بعد گفتم بگذار با آن گلاویز بشوم و یک جوری با چک و لگد زیادش کنم، ولی بی‌فایده بود. هیچ‌وقت نفهمیدم که «زمان» از کجا آمده و با این عجله کجا می‌خواهد برود، ولی چیزی که فهمیدم این است که زمان زیادش هم باز کم است.وقتی که فهمیدم نمی‌توانم هر شبانه‌روز را بیشتر از ۲۴ ساعت کنم، فهمیدم که باید برای استفادۀ بهتر از این ۲۴ ساعت، از زمان کارهای دیگرم کم کنم. اولین چیزی که به ذهنم رسید این بود که کاش می‌توانستم هیچ‌وقت نخوابم؛ چون این ۶ تا ۸ ساعت خواب روزانه یعنی تقریباً ماهی ۲۴۰ ساعت و سالی ۱۲۱ روز! در تلاش بودم که بفهمم چه کار می‌شود کرد که هیچ‌وقت نخوابید که فهمیدم عده‌ای در همین ایران خودمان هستند که به خاطر سوانح مختلف مثل خوردن ترکش، دیدن خودسوزی، غرق‌شدگی و... چندین سال است که اصلاً خواب به چشم‌هایشان نیامده.در جست‌وجوی زمانبیشتر جست‌وجو کردم، دیدم اینکه آدم هیچ‌وقت نخوابد واقعاً ترسناک است و می‌تواند عوارض زیادی برای بدن داشته باشد؛ ولی خب واقعاً باید چه کار کرد؟ بیخیال آن ۸ ساعت خواب روزانه شدم. چون برای شروع تغییر باید از کارهای کوچک‌تری برای خالی‌کردن وقت با هدف استفادۀ بهتر از زمان شروع می‌کردم. یک جور حس تلاش‌کردن داشتم. تلاش برای رهایی از زمان‌های پرتی که باعث حواس‌پرتی می‌شوند و استفادۀ بهتر از همان زمان در راه توسعۀ خودم.تغییر عادت باعث می‌شود که از کارهای روزمره و روتینی که همیشه انجامش می‌دادم رهایی یابم. این تغییر عادت‌ها می‌تواند در استفادۀ بهتر از زمان به من کمک کند. حتماً می‌پرسید چطور؟ خب این مطلب را برای همین نوشته‌ام که شاید شما هم مثل من دنبال استفادۀ بهتر از زمان‌هایتان باشید و با خواندنش متوجه یک سری اتفاق‌ها بشوید.در همین هاگیر واگیر درگیری با اینکه چطور از زمانم بهتر استفاده کنم و چه عادت‌هایی را تغییر بدهم، در گروه خانوادگی واتس‌اَپی که داریم، سینا برادرم پادکست جدید خود را که مربوط به مینیمالیسم بود فرستاد. بعد از گوش‌کردن به این پادکست، بار دیگر چیزهایی در ذهنم جرقه خورد! که بعد از تعریف اینکه مینیمالیسم چیست، این جرقه‌ها‌ را نوشتم.مینیمالیسم و مینیمالیسم دیجیتالمینیمالیسم (Minimalism) به فارسی ساده‌گرایی یک مکتب هنری است که اساس آثار و نظریات خود را بر پایۀ سادگی بیان و روش‌های ساده و به‌دور از پیچیدگی‌های فلسفی گذاشته است. مینیمالیسم نه‌تنها یک مکتب هنری است، بلکه در چیزهای دیگری مثل زندگی مینیمالیسم (Minimalism Life)، دیجیتال مینیمالیسم (Digital Minimalism) و... نیز نفوذ کرده و همین سبک ساده‌گرایی را در آن‌ها هم پیش برده.قبلاً در مطلب «۳ دلیل که مانع مینیمال‌شدن می‌شود» توضیح دادم که مینیمالیسم را برای خودم چطور تعریف می‌کنم: استفاده‌گرایی مبنی بر خلق ارزش؛ یعنی هر چیزی که بر اساس سبک زندگی‌ام مورد استفاده قرار بگیرد و استفاده‌اش منجر به خلق ارزش برای من بشود.من در تلاش بودم تا از زمانم استفادۀ بهتری کنم و در کنارش هم با مفهوم مینیمالیسم دیجیتال که به بیان خیلی ساده یعنی اینکه زمان‌هایی که در فضاهای آنلاین هستیم و روی موضوعات مشخصی که با دقت انتخاب کردیم تمرکز کنیم، آشنا می‌شدم. حالا اینکه حتی برای همین مینیمالیسم و دیجیتال مینیمالیسم کتاب و فیلم و مستندهای مختلف هست و می‌شود بیشتر درباره‌اش خواند و دید و شنید، از حوصلۀ این نوشته خارج است که بعداً می‌توانید بیشتر برایش زمان بگذارید.شروع...به نرم‌افزار Digital wellbeing گوشی‌ام رفتم و دیدم که روزانه تقریباً بین سه تا چهار ساعت روی‌هم‌رفته در توییتر و اینستاگرام و یک تا دو ساعت روی هم رفته در تلگرام و واتس‌اپ هستم. تازه این بدون محاسبۀ نسخۀ وب بود؛ البته من کلاً در نسخۀ وب از این سوشال‌مدیاها و پیام‌رسان‌هایم خیلی استفاده نمی‌کنم و خب حدس می‌زنم که دیتاهای آن‌ها خیلی این ساعت‌ها و دقیقه‌ها را جا‌به‌جا نمی‌کرد.اینجا بود که یادم افتاد برای اینکه بتوانم مینیمال‌بودن را تجربه کنم، باید از همین جاها شروع کنم تا هم به سمت آن سبک زندگی که دوست دارم قدم بردارم و هم زمان‌هایی را که دارم بهینه‌تر استفاده کنم. برای این کار چهار اقدام یا تغییر را انجام دادم که حس و حالم را خیلی بهتر کرد.۱) موبایل سر میز غذا ممنوع!در قدم اول شروع کرده‌ام به اینکه سر وعده‌های غذایی موبایل را سر میز غذا نبرم تا فرصت گفت‌وگوکردن با حاضرین بر سر میز غذا را از دست ندهم و بیشتر از کنار هم بودن لذت ببرم. کار خیلی سختی بود و ۵ روز اول به‌معنای واقعی کلمه انگار معتادی بودم در حال ترک اعتیادم. البته وقتی که موبایل را می‌بردم سر میز غذا، کار خاصی هم نمی‌کردم، شاید یک پستی را در شبکه‌های اجتماعی چک می‌کردم یا چند اَتَک در کلش رویال می‌زدم، ولی جلوی همین کار را هم گرفتم و بعداز ۴-۵ روز تلاش، بالاخره جواب داد و شد! الان درست نزدیک به یک ماه است که دیگر گوشی‌ام را سر میز غذا نمی‌برم و حس بهتری از هم‌صحبتی با آدم‌های سر میز غذا دارم.۲) موبایل در رختخواب ممنوع!قدم بعدی که برداشتم این بود که دیگر موبایل را شب‌ها به تخت خواب نمی‌بردم. قطعاً مثل هر تغییر دیگری، شب‌های اولش سخت بود، ولی شد. دیگر حداقل ۷-۸ ساعت در معرض امواج موبایل نبودم. به‌جای آن، شب‌ها کتاب می‌خوانم یا زودتر خوابم می‌برد و صبحم با انگولک‌کردن موبایل شروع نمی‌شود.۳) موبایل موقع رانندگی ممنوع!قدم سوم استفاده‌نکردن از موبایل هنگام رانندگی بود. قطعاً می‌دانم که نباید پشت فرمان موبایل دست گرفت و کاملاً از خطرهای آن آگاهم، ولی خب در ترافیک‌های شهری حوصلۀ آدم سر می‌رود و آدم اندازۀ یک ذره هم که شده می‌خواهد برود در دنیای موبایلش چرخی بزند تا حوصله‌اش سر نرود. اما این چیزی نبود که من می‌خواستم!خیلی روی هیکل اراده‌ام حساب باز نکرده‌ام؛ چون انگار ارادۀ آدم ظرفیت محدودی دارد و خیلی که از آن کار بکشید، دیگر آن کارایی همیشگی را ندارد؛ بعضی‌اوقات لازم است برای تغییر عادت به اراده استراحت داد و فضا را برای آن تغییر عادت فراهم کرد. برای همین به‌مدت دو هفته، هر بار قبل از اینکه سوار ماشین بشوم موبایلم را در صندوق عقب می‌گذاشتم و بعد سوار ماشین می‌شدم. این کار چالش‌هایی داشت، مثلاً تماس خیلی مهمی گرفته می‌شد که نمی‌توانستم جواب بدهم؛ ولی خب برای شروع یک تغییر، اینکه چند تماس را جواب ندهیم اشکالی ندارد.بعد از گذشت دو هفته تقریباً بدنم به این موضوع عادت کرده بود که در ترافیک دست‌به‌گوشی نشود و به‌جای آن صدای ضبط را زیاد می‌کردم و پادکست گوش می‌دادم و آب‌معدنی می‌خوردم. بعد از اینکه حس کردم عادتم تغییر کرده، گوشی را دیگر در صندوق عقب نمی‌گذاشتم و با خودم می‌آوردم داخل ماشین و چون انگیزه‌ای مثل هم‌صحبتی با سرنشین‌ها، گوش‌دادن به پادکست و... داشتم، دیگر اصلاً دوست نداشتم بروم سمت گوشی موبایلم.۴) افزایش عمق ارتباطات!در قدم آخر شروع کردم به آنفالوکردن آدم‌ها. آدم‌هایی که شاید سالی به دوازده ماه یک بار هم حتی نمی‌دیدمشان و صرفاً به خاطر اتفاق‌هایی مثل یک بار دیدن در مهمانی، رویداد یا دوستِ فلانی بودن و هزار دلیل دیگر، فالو کرده بودمشان.الان هم خیلی این فاز هست که می‌گویند عصر عصر ارتباطات است و باید ارتباطات را حفظ کرد و...؛ ولی حس می‌کنم این یک تله است! خیلی هم عصر عصر ارتباطات نیست؛ یعنی هست، ولی عصر عصرِ عمق ارتباطات است! ترجیح دادم آدم‌ها را آنفالو کنم و این آنفالو‌کردن به‌معنی اینکه من از آن‌ها بدم می‌آید یا خوشم نمی‌آید نبود، بلکه ترجیح دادم دامنۀ افرادی که دنبال می‌کنم کوچک‌تر کنم، ولی به‌جای آن عمق و کیفیتش را افزایش بدهم.این اقدام از سه اقدام قبلی که گفتم و انجام دادم خیلی سخت‌تر بود. چون اولش که آدم شروع به آنفالوکردن آدم‌ها در شبکه‌های اجتماعی و حذف‌کردن کانتکت‌های گوشی‌اش می‌کند، حس ترس را تجربه می‌کند؛ ترس ازدست‌دادن یک شماره، یک اکانت و قطع‌شدن دایرۀ ارتباطی! ولی خب من یک دفعه این کار را نکردم و در گذر زمان و تقریباً در طول یک هفته این کار را انجام دادم؛ اما می‌توانم بگویم از اولین روزی که این کار را شروع کردم، حس خیلی خوبی دارم؛ یک جور حس سبکی، تمرکزکردن روی آدم‌هایی که برایم ارزش دارند و ارزشی خلق می‌کنند.برای آنفالوکردن آدم‌ها در شبکه‌های اجتماعی و حذف‌کردن کانتکت‌های گوشی باید کمی منطقی و به‌دور از احساسات و کمی هم کله‌خر باشید و ترسی از قضاوت‌شدن‌ نداشته باشید. من این کار را با چند سؤال شروع کرده‌ام:چرا من این شخص را دنبال می‌کنم؟دنبال‌کردن این شخص چه چیزی برای من خلق می‌کند؟آیا من این شخص را در یک سال گذشته دیده‌ام؟آیا در سال آینده قرار است که این شخص را ببینم؟اگر سر موضوعی او را ناراحت کنم، ارزش عذرخواهی‌کردن دارد؟بعد از پرسیدن این سؤال‌ها از خودم، حذف آدم‌ها از شبکه‌های اجتماعی و کانتکت گوشی‌ام را شروع کردم. بعضی از آدم‌ها که حتی به سؤال اول هم نمی‌رسیدند و حذف می‌شدند و تعداد زیادی تا سؤال دوم پیش می‌آمدند و نرخ ریزش آدم‌ها سر سؤال سوم بسیار شدت می‌گرفت و تعداد خیلی کمی‌ به سؤال پنجم می‌رسیدند.این آنفالوکردن‌ها هم معمولاً چند نوع واکنش را در پی دارد؛ ولی سه تا از پرتکرارترین‌هایشان این سه مورد است:جواب متقابل: به‌محض آنفالوکردن اشخاص، آن اشخاص هم شما را آنفالو می‌کنند؛ گویی اصلاً آن‌ها هم انگار در نوعی رودربایستی قرار گرفته بودند که ما را در فالوهای خود داشتند.پرسیدن سؤال: بعد از آنفالوکردن اشخاص می‌آیند و می‌پرسند که دلیل خاصی داشته که آنفالو کردی و...؟ که بهتر است از قبل جواب مشخصی برایشان داشته باشید.هیچی نشد: بعد از آنفالوکردن اشخاص، آن‌ها تا مدت‌ها اصلاً متوجه این موضوع نمی‌شوند و دو حالت دارد: یا هیچ‌وقت متوجه این موضوع نمی‌شوند که هیچ، یا اینکه متوجه می‌شوند و مثل دستۀ دوم می‌آیند و از شما سؤال می‌کنند که شما هم جوابشان را می‌دهید.در این یک هفته، نزدیک به:۸۰۰ نفر را از کانتکت‌های ۱۰۰۰نفرۀ گوشی‌ام حذف کردم؛۲۰۰ نفر را در توییتر آنفالو کردم؛۳۰۰ نفر را در اینستاگرام آنفالو کردم؛۱،۵۰۰ نفر را از لینکدین حذف کردم؛۵۰۰ نفر را از تلگرام حذف کردم.بعد از گذشت این مدت، دوباره نرم‌افزار Digital wellbeing را باز کردم و شاهد تغییرات این مدت بودم. از روزانه تقریباً بین سه تا چهار ساعت در توییتر و اینستاگرام و یک تا دو ساعت در تلگرام و واتس‌اپ، به روزانه بین دو ساعت در توییتر و اینستاگرام و یک ساعت در تلگرام و واتس‌اپ کاهش پیدا کرده.آیا شما بعد از خواندن این پست به فکر فرو رفتید؟ آیا می‌خواهید که روی دامنۀ ارتباطی‌تان تجدیدنظر کنید؟ نظر شما چیست؟