خطاهای شناختی

خطاهای شناختی، خطای مغز ما هستند که باعث میشود ارزیابی درستی از شرایط نداشته باشیم و نتوانیم بهترین گزینه را انتخاب کنیم.این خطاها باعث سوگیری اشتباه شده و اثرات زیر را به دنبال دارد:1- تاثیر مستقیم بر تصمیم گیری، موفقیت و روابط2- تخریب یا تغییر خاطرات3- افزایش استرس و اضطرابگونه انسان تکامل یافته تا به صورت خودکار و غیر ارادی هم احساس کند و هم احساس خود را بروز دهد، این دو رفتار به بقای ما کمک میکنند.از زمانی که به این دنیا میاییم فرهنگ جامعه را با تمام نواقص در ذهن خود جمع میکنیم (به این معنا که مغز فیلتر خوب و بد یا منطقی و غیر منطقی ندارد)، مغز در فضایی تاریک قرار گرفته و برای تامین بقای ما وابسته و نیازمند نشانه های جهان بیرون است.پس از جمع آوری اطلاعات یک تصمیم گیری در ذهن ما رخ میدهد تا سریعا عکس العملی نسبت به شرایط موجود انجام دهیم. در زندگی مدرن امروزی از یک تجربه و موقعیت به تجربه و موقعیت دیگر میرویم در صورتی که ذهن نیازمند زمان برای جابه جایی از لحظه قبل به لحظه جدید می باشد. درواقع همیشه قسمتی از ذهن ما در گذشته زندگی میکند.هلی تاک: قدم اول از آگاهی رد میشود.تا کنون حدود 175 مدل از خطاهای شناختی طی تحقیقات کشف شده که شناخت همه موارد کمکی به کنترل آن نمیکند، بنابراین به بررسی مواردی که رایج تر هستند میپردازیم:" این ایده کار نمیکنه، من اصلا آدم خلاقی نیستم، اگر مدیر طرحم رو تایید نکنه پس ارزشمند نیست، چقدر اون آدم خوشانسه" 1- بازیگر ناظر Actor observer biasچطور خطای دیگران را نگاه و رفتار خود را توجیه میکنیم؟در یک روز معمولی مدام رفتار دیگران را رصد کرده و به ویژگی های شخصیتی آنها ربط میدهیم اما بیشتراز اینکه دلیل انجام رفتارهای خودمان را بدانیم به عوامل بیرونی ربط میدهیم.زهرا اون کار رو انجام داد که من مجبور شدم جوابش رو بدم!2- خطای تعصب لنگر انداختن Anchor biasاین سوگیری منجر به تصمیم گیری ضعیف در زمینه های مختلف میشود، باعث پافشاری و اصرار نسبت به اطلاعات اولیه درمورد یک مسأله یا فرد شده که حاضر نیستیم تغییرات درمورد آن را قبول کنیم.3- خطای سوگیری توجه Attention biasمکانیسمی که در طول بقای انسان وجود داشته توجه بیشتر به مواردی ست که اهمیت بیشتری داشته، ممکنه امروزه حس کنیم با محرک های بیشتری احاطه شدیم." وقتی کسی تصمیم به رژیم میگیره همه جا چیزای خوشمزه میبینه "4- خطای سوگیری تایید Confirmation biasحقیقت این است که انسان تمایل دارد اطلاعات را به گونه ای جستجو کند که با پیش فرض ذهنی قبلی خود تایید شود و تا جایی که ممکن باشد سعی میکنیم اطلاعاتی که با باورهای ما در تضاد است بی اعتبار کنیم یا نادیده بگیریم.شبکه های اجتماعی به این باورها دامن میزند و بدون اینکه متوجه آن باشیم خودمان را با محتوایی که در راستای باور ماست احاطه میکنیم.5- اثر هاله ای Halo effectاین اثر باعث میشود که ذهن تحت تاثیر چند ویژگی خاص فیزیکی و ظاهری جسم، افراد یا موقعیت اجتماعی قرار گیرد و آن ها را به موفق، زیبا و خوشبخت دسته بندی کند بدون اینکه شناخت درستی از آن داشته باشد." کسی که لباس گرون میپوشه در مقایسه با کسی که هزینه زیادی برای پوشش نمیکنه جایگاه بالا و حرفه ای تری برای من داره "6- خطای ذهن خوانی Mind reading biasدر زمان مواجه با انسان ها میتوانیم ذهن آن ها را بخوانیم و بدون اینکه صحبت های طرف مقابل را بشنویم آن را حدس میزنیم، که میتواند شامل نظرات مثبت یا منفی شود." جوری که دیشب با من خداحافظی کرد معلومه دیگه دوستم نداره "7- خطای سوگیری عمل کردن Action biasزمانی رخ میدهد که شرایط واضح و مشخص نیست و فقط احساس میکنیم باید کاری را انجام دهیم تا از فشار روانی رها شویم. در این شرایط بدون در نظر گرفتن اطلاعات درست و کافی اقدام میکنیم در صورتی که به زمان بیشتری نیاز داریم و نتیجه این سوگیری پشیمانی ست.8- اثر اطلاعات غلط Misinformation effectزمانی که یک خاطره را به یاد میاوریم اگر توسط شخص دیگری یا خودمان اطلاعاتی هرچند کوچک به خاطره ما اضافه شود میتواند آن خاطره را تغییر دهد یا قسمتی از آن را حذف کند." تجربه تصادفی که میدونی سرعت بالایی نداشته و حالا یکی از دوستات از سرعت بالای ماشین میگه و از این به بعد اون خاطره رو با سرهت بالاتری به یاد میاری"رهایی کامل از خطاهای شناختی اجتناب ناپذیر است، درواقع ما نمیتوانیم همه تصمیماتی که در طول روز میگیریم را بررسی و تجزیه و تحلیل کنیم ولی آگاهی از این خطا ها باعث شناخت بهتر و تصمیم گیری راحت تر میشود.چند پیشنهاد:1- یادگیری: مطالعه درمورد خطاهای شناختی از جمله مقالات، پادکست و کتاب2- سوال پرسیدن: در موقعیت چالش برانگیز از خودمان برای دلیل انجام کار سوال کنیم.3- از روانشناس کمک بگیرید.