تهران؛ به‌صرف باران

دست چپ‌م را بردم پشت‌م تا شلوارم و ملحقات‌ش را مرتب کنم. انگشت شست، گوشه‌اش، همان‌جایی که پوست‌ش ور می‌آید –گاهی‌هم ور می‌آوریم‌ش- به شلوار یا چیز دیگری گیرکرد و هنوزهم خون‌ش تازه‌ست!انگشت، زیر آب سردی بود که از فراز شیر روشویی جاری می‌شد و سپس درون دریچه‌ی تاریک‌ش بلعیده. همان هنگام‌بود که خیال‌کردم کاش پادشاهی بودم نزدیک نبردی سخت، با نفراتی کم‌تر از دشمن. حال باید چنان برای سربازان‌م نطق می‌کردم که سلحشوری‌شان‌را به‌حد اعلی رسانند. نیازداشتیم هرنفر از ما، ده دوازده‌نفر از آنان‌را با تیغ خود راهی گورستان‌کند. نیاز! بوی خون‌را استشمام می‌کنم. قرار است برای اهل خانه، زخم شمشیر به‌یادگار برم! (سوزش زخم‌ها در ابتدا زیر آب بیش‌تر می‌شود.) انتهای شب می‌روم روی بلندی‌ای، لشکریان‌را جمع می‌کنم و برای‌شان این‌گونه می‌گویم:«صبح است یا شام؟ مهم است مگر؟ خورشید روزی یک‌بار برمی‌آید و یک‌بار فرو می‌رود. هنگام زاده‌شدن غرق در خون است و حین مرگ، پهنه‌ی آبی آسمان‌را به‌اقیانوس خون بدل می‌کند. ماه ولی از آن‌سو نه وقت تولد خونین است و نه لحظه‌ی وداع! چرا؟ چه می‌دانم! تنها می‌دانم اگر نبرد آسمان این‌گونه‌ست، نبرد این دشت نیز می‌تواند چنین باشد. این زمین نباید هیچ‌گاه رنگ خون شما را ببیند! همان‌گونه که آسمان شب نسبت به‌ماه. درعوض، می‌خواهم فردا نزدیک غروب، خون خورشید و سپاهیان دشمن در افق به‌هم بپیوندند و زمین و آسمان‌را به‌عقد هم درآورند، تا بارانی باریدن‌گیرد آن‌چنان که مزارع‌تان در جای‌جای سرزمین‌مان هفته‌ای یک بارِ کامل دهند و نعمت فزونی یابد و همه‌ی‌تان غرق در تاک و سیب و گندم‌شوید!از زخمِ تیغ ددمنشان نهراسید. دل به‌دریای برّنده‌ی فولادی‌شان زنید و فکرِ زخم‌های روح خود و خانواده‌تان باشید! آن ناسوری که با نبودتان بر قلب هم‌سران و فرزندان‌تان نقش می‌بندد! خراش شمشیر التیام می‌یابد –معلوم است که سوزش زخم‌م زیر آب آرام‌گرفته- ولی جراحت فقدان، استعمار، استثمار و ستم بیگانگان، نه!پس آن‌چنان شمشیر بزنید، نیزه‌ها را حرکت‌دهید و تیر از چلّه رها سازید که با هر ضرب‌تان چهارتن از آن دیوخویانِ اهریمن‌روی نقش بر زمین‌شوند.»من در آن‌جنگ مغلوب‌شدم. چون از دست‌شویی بیرون آمدم و دست‌مالی دور انگشت‌م گرفتم. بافته‌ها ازهم گسستند و سربازان‌م محوشدند. فی‌الواقع من ماندم و زخمی از نبردی با خود. با خود و شلوار و زیربنای آن. ولی در پیکاری دیگر، غالب من بودم و مغلوب، شرایط. اسفندماه۹۸ بود، ابتدای همه‌گیری کووید در ایران. مدارس به‌مرور و با تعطیلی‌هایی چندروزه، نهایتا تا پایان نوروز۹۹ تعطیل‌شدند. این‌سبب‌شد که من به‌واسطه‌ی عزمی بیرونی و به‌بهانه‌ی «درس» از دیاری به‌دیارِ دیگر هجرت‌کنم. سفر نامطلوبی که هیچ نمی‌دانستم درازایش چه‌قدر است!درس؟ نه هیچِ هیچ، ولی با تقریب خوبی «هیچ»! تجربه ثابت‌کرده که اعمال قدرت از خارج برای آن‌که عملی‌را بدون خواست شخصی انجام‌دهم، محکوم به‌شکست است. شکستِ چیزی که اگر در راستای منفعت‌م بوده‌باشد، درواقع شکست شخص من است. این درحقیقت نوعی کج‌سلیقگی و کج‌بینی عامل بیرونی‌ست که صرفا مایل است کار خودش‌را انجام‌دهد، چرا که می‌اندیشد:«می‌دانم، پس می‌کنم.»تهران‌بود. آن‌دیار تهران‌بود. بعد از مدتی تنها مأمن من شده‌بود صندلی‌ای کنار پنجره و رو به مانیتور. مثلا داشتم درس می‌خواندم ولی فی‌الواقع با پنهان‌کاری به هرچیز دیگری مشغول‌بودم که تنها زمان بگذرد و روز موعود –به‌معنی واقعی کلمه، موعود. همان‌قدر بی‌اعلام قبلی، دور و دیر!- فرا رسد.درهمین‌حال می‌گذشت که میان تمام خاکستری‌های تهران، یک خاکستری در قلب‌م نشست! آسمان بعدازظهرهای بارانیش، از پس پنجره‌ی کناردستم، هنوزهم دل‌خواه‌ترین گرفتگی خاکستری عمرم است! من در این‌خانه، در این‌اتاق، کودکیم‌را زیسته‌ام. از این پنجره وقتی بیرون‌را نگاه می‌کردم، پشت‌بام ایزوگام‌شده‌ی هم‌سایه‌ها دیده می‌شد و دیش‌های‌شان. تنها چند آپارتمان اطراف‌مان پیدابود. برای همین افق‌را که می‌نگریستی، خیابان خورشید در مردمک چشمان‌ت منعکس می‌شد. حال؟زمان همه‌چیز را عوض می‌کند! تمام عالم در حرکت است و کسی منتظر تو نمی‌ماند که روزی بیایی و خاطرات کودکیت را دانه‌به‌دانه درون کارتون‌های موز بچینی و با خودت ببری هرکجا که خواستی! نه؛ زمان کاری می‌کند که بار دیگری وجود نداشته‌باشد! به‌قول نِلِر در وصف «گزینش» از منظر اگزیستانسیال:«من انسان ره‌گذر یا خویش‌تنی هستم که برای همیشه درگذر است.» می‌خواهم بگویم نور به‌قبرت ببارد جناب هراکلیتوس! حقا که در یک‌رود نمی‌توان دوبار پا نهاد. اگر این‌جا باشد که احتمالا خشک می‌شود! اگرهم جای دیگر، باز نه آن آب، آب قبلی‌ست و نه من، من سابق. خلاصه که دیگر نه خیابانی پیداست و نه خورشیدی!ولی آسمان گرفته‌ی تهران...باران‌های بهاری ۹۸ مرا امیدوار می‌ساخت. کبوترها از پرواز پر می‌بستند و در هر حفره‌ای میان بتن آپارتمان‌ها یا زیر کلاهک دودکش‌ها پناه می‌گرفتند. جفت‌جفت، تک‌تک، مهم قابی‌بود که رخ می‌داد! بال‌های درهم‌کشیده و پرهایی باران‌خورده! و حقیقتی در انتظار پرواز...«شخصیت، مستلزم رفتن از خود به‌سوی خودِ دیگر و دیگران است. شخصیت وقتی به‌زندانی درخود واگذاشته شود، دچار کم‌بود هواشده، خفه می‌گردد.»Nicholas Berdyaev; Slavery and Freedom, 1994.من، از جایی به‌جای دیگر سفرکردم و این‌را فراموش که باید از خود نیز هجرت‌کنم! مدتی بعد، به‌سوی باران دوان‌شدم و به‌بهانه‌ی رقص در هوای گرفته‌ی تهران درب زندان خویش‌را شکستم؛ نفس کشیدم! بوی کاه‌گل نمی‌داد، بوی یزد و کرمان بارانی‌را نمی‌داد، ولی بوی باران که داشت! در این ارتباط بودم که ناگاه چیز دیگری کشف‌کردم: «موسیقی بی‌کلام». خو گرفتم با تازگیش، کنار پنجره‌ای که کبوترهای منتظر را برایم نمایش می‌داد! و یک‌موسیقی از میان کشفیات‌م شد نشان پیروزی من در آوردگاهی که تنها معاندش خودم بودم. از تابستان۹۹ تا همین چندشب پیش دیگر نشنیده بودم‌ش. مدتی‌بود که بسیار دل‌تنگ‌ش بودم! دل‌تنگ یادآوری زخم‌هایی که آیه‌ی رهایی بودند. ابتدا فکر می‌کردم ندارم‌ش، بعد خاطرم آمد که شاید کنجی دفن‌ش کرده‌م برای چنین‌روزی! گشتم به‌دنبال نشانه‌ای برای یافتن مدفن‌ش، یافتم. آن‌قدر زمین‌را کندم که می‌شد نعش کل سپاهیان‌م را درون‌ش جا داد! ولی من پیروز بودم، یافتم‌ش و از خاک برون‌ش کشیدم. در دل خاک بذر تاک و سیب و گندم به‌یادگار گذاشتم و از باران تهران آب‌یاری‌شان کردم.و شنیدم! سبزشدم و روییدم. خوشه‌های انگور ارمغان‌دادم و سیب‌ها و گندم‌های مشروعه! من بودم، که سوی من می‌دویدم و درآغوش می‌فشردم من‌را. منی تاج از سرافتاده و زخمی، ولی پیروز.[بشنو بامن]