روایت تاریخ از دل صفحه­‌ی شطرنج

بررسی کارکردهای لباس در سریال queen’s gambitویدئو‌ی متن زیر در لینک زیر قابل مشاهده است: https://www.instagram.com/p/CKPCtI4g8CQ/?hl=en لباس‌­ها می‌­توانند روایت‌گر تاریخ باشند و همچون یک آلبوم تصویری عمل کنند که با ورق زدشان، می­‌توان به گوشه و کنار تاریخ سرک کشید و لذت زندگی کردن در آن دوران را، برای لحظاتی محدود تجربه کرد. سریال queen’s gambit[1] یا گامبی وزیر، ازین منظر یکی از مهم‌­ترین و هوشمندانه­‌ترین سریال­‌های سال به شمار می­‌رود. در این ویدئو به بررسی لباس‌­های این سریال می­‌پردازیم.کارکرد هویتی[2]اولین اصل در طراحی لباس فیلم در نظر گرفتن نکاتی است که کارکردشان معرفی درونیات و روحیات کاراکترهاست. اما اینکه لباس، در کسوت شناسنامه کاراکتر و هویت آن قرار بگیرد، اتفاقی است که در گامبی وزیر رخ می­‌دهد. Gabriel binder[3]طراح لباس آلمانی سریال بسیار هوشمندانه از این کارکرد بهره برده است. او پیش از این نیز با آثاری مثل in the land of blood and honey[4]ساخته­‌ی Angelina Jolie و فیلم پر افتخار [5]the lives of others هوشمندی خود را به رخ کشیده است.in the land of blood and honeyThe lives of othersلباس‌­ها داستانی مجزا و در عین حال تکمیل کننده­‌ی خط داستانی اصلی دارند. این نکته از اولین تا آخرین لباسی که بث هارمن به تن دارد، قابل مشاهده است. بث هارمن کوچک، با لباسی وارد یتیم خانه می‌­شود که مادرش شخصا نامش را بر آن گلدوزی کرده. لباسی که تنها نشان مادر از دست رفته بث است و به محض ورود او به یتیم خانه، در کوره آتش انداخته می­‌شود؛ و بث باید لباس به تن کند، که هیچ ویژگی بارزی ندارد. لباسی خاکستری و بدون هویت، مثل خود بث.لباس­‌های بث نوجوان، در خنثی­‌ترین حالت ممکن قرار دارند چون او حقی در انتخاب پوشش ندارد. اما به محض اینکه به استقلال شخصی می­‌رسد، حق انتخابش نیز به او باز می­‌گردد. ما اولین جرقه‌­های هویت را در لباس او می­‌بینیم.وقتی در اولین تورنمنت پیروز می­‌شود، برای خودش لباسی می‌­خرد با چهارخانه‌­های شطرنجی.لباس بث در صحنه‌ی مسابقه آخراولین لباسی که بث خریداری می‌کندکارکرد تاریخی[6]به خاطر زمان رخداد سریال، لباس‌­ها به خودی خود نقش تاریخی دارند و معرف مد و چگونگی پوشش در زمان خود هستند. اما چیزی که کارکرد تاریخی لباس­‌های گامبی وزیر را هوشمندانه جلوه می­‌دهد، سلیقه‌­ای است که برای بث هارمن در انتخاب لباس‌­هایش در نظر گرفته شده است. او به خاطر ناهمخوانی با جریان­‌های اجتماعی نرمال، به سراغ انتخاب لباس­‌هایی می‌­رود، که یادآور جریان انقلاب ضدفرهنگی 1960[7]در غرب هستند. انقلابی که آغازگر جریا‌ن‌­های ضدنژادپرستی، ضد تجملگرایی، دفاع از حقوق زنان و غیره شد. در کنار او، انتخاب ‌های بنی در پوشش نیز همین جریان‌­ها را تداعی می‌­کند. بنی همچون بث، با جامعه ناهمخوان است، و پوشش کابویی او که یادآور استایل اندی وارهول است نیز بر این بیرونی بودن دامن می‌­زند.بنی و بث هارمنتاثیر انقلاب ضدفرهنگ 1960 بر لباس بث هارمنکارکرد روایی[8]در این بین باید به جزئیاتی هم اشاره کرد که، کارکرد روایی مشخص­‌تری دارند. مثلا طراحی لباس بث هارمن در ابتدایی­‌ترین صحنه سریال؛ یعنی جایی که بث تحت تاثیر شبی که داشته با وضعی آشفته در مقابل بورگف قرار می­‌گیرد. لباسی که بث به تن دارد، با ترکیب رنگی سبز و برش ساده و سرراست، عینا یادآور قرص­‌های سبز رنگ و مخدری است که استفاده می‌­کند.لباسی شبیه به قرص‌های مخدربث، هربار برای مبارزه‌ای جدید آماده می­‌شود، به المانی از گذشته، یا در واقع به نقطه‌­ی­­ امنش برمی­‌گردد. وقتی در کافه از بنی شکست می­‌خورد، پالتوی مادرخوانده‌­اش را می­‌پوشد و در تخت فرو می‌­رود. وقتی برای مذاکره بر سر خانه در مقابل پدرخوانده‌­اش قرار می­‌گیرد، همان پالتو را، به مثابه زره جنگ به تن می‌­کند. و وقتی برای آخرین بار در برابر بورگف قرار می­‌گیرد، لباسی همچون لباس گلدوزی شده­‌ی کودکی­‌اش بر تن می­‌کند. لباسی با همان رنگ و تقریبا همان جنس و طراحی.اما بارز­ترین ویژگی روایی در لباس آخر بث نمایان می‌­­شود. جایی که بث شاه دنیای شطرنج را مات کرده، و تنها ملکه‌­ی باقی مانده بر صفحه است. پالتوی سفید و کلاه روسی بث در سرمای شوروی، او را کاملا در شمایل ملکه یا همان وزیر سفید شطرنج قرار می­‌دهد. ملکه سفید و قدرت­مندی که در زمین مهره‌­ی سیاه به پیروزی نهایی رسیده است.اما یکی از جزئی­ترین جایگذاری­های روایت، در لباس پیرمرد روسی است در آخرین نما در مقابل بث قرار می­گیرد. پیرمردی که طراحی لباسش یادآور سرایدار پیر مدرسه و پدر معنوی بث است، و انگار با حضورش داستان به ابتدا باز می­گرداند.بث، ملکه‌ی شطرنجچهارخانه‌­های شطرنج؛ المان­‌های اصلی تصاویر.بث در اولین مصاحبه‌­اش عنوان می­‌کند آنچه در شطرنج او را جادو کرده، خانه­‌های چهارخانه و سیاه و سفید آن است. نکته ای که Gabriel binder در جزئی­‌ترین طراحی‌­هایش نیز درنظر گرفته است. اکثریت لباس‌­های بث، از پترن و الگویی چهارخانه بهره برده است. اما جزئی‌­ترین استفاده از این طرح، در دکمه‌­های سرشانه پیراهنی است که بث، در برابر نوجوان روسی بر تن می­‌کند.دکمه‌های شطرنجیپالتوهای چهارخانه بث هارمنچهره‌­های موثر در طراحی لباس کاراکتر Beth Harmenیکی از راهکارهای طراحان لباس باهوش، در مواجهه با فیلنامه­‌های تاریخی، ارجاع دادن به هنرمندانی است که در آن برهه‌­ی زمانی تاثیرگذاری زیادی بر مد و فشن می­‌گذارند. Gabriel binder در گفت­و­گو با vogue و insider، از چهره‌­های زیادی نام برده که بث هارمن در پوشش از آن­‌ها متاثر شده است. Jean Seberg، ستاره‌­ی breathless ژان لوک گدار، یکی از کسانی است که مورد توجه طراح باهوش این سریال بوده است. یکی دیگر از این ستاره­‌ها edie sedgwick، دختر سال 1965 آمریکاست، که به عنوان مدل و آیکان فشن دهه 60 میلادی شناخته می­‌شود. استایل audrey Hepburnنیز به شدت در طراحی کمد شخصیت بث تاثیرگذار بوده است. [9]Audry hepbornEdie sedgwickjean sebergاما نباید تاثیر استایل Biba fashion[10] را نیز نادیده گرفت.Biba fashion که توسط Barbara Hulanicki در لندن آغاز شد، یکی از استایل­‌های محبوب دهه 60 و 70 بود که به سرعت در سراسر اروپا و آمریکا فراگیر شد. این تاثیرگذاری در لباس‌­های شیک و ساده بث هارمن نیز، قابل مشاهده است.قدم به سوی موفقیتگامبی وزیر در سال 2020 به یکی از پربیننده‌­ترین محصولات Netflix تبدیل شد. این سریال علاوه بر جذب مخاطبان بالا، باعث بالا رفتن درخواست­‌های عضویت در سایت رسمی chess.com[11]شد. طراحی تمام عناصر سریال به قدری هوشمندانه و پر از جزئیات است، که در مقایسه با آثار همزمان با خود، چندین قدم رو به جلو عمل کرده است. هوشمندی که متاثر از ذهن خلاق Scott Frank، خالق سریال است. ستاره ی سریال Anya Taylor-Joy[12]نیز با درخشش بی­‌نظیرش، به جایگاه ویژه‌­ای در هالیوود دست پیدا کرده. جایگاهی درخشان، همچون بث هارمن.این متن در تاریخ 1 بهمن 1399، در سایت کمد سارک در قالب متن و در اینستاگرام کمد سارک در قالب ویدئو جستار منتشر شده است. https://mag.sarak-co.com/queens-gambit/ [1] https://en.wikipedia.org/wiki/The_Queen%27s_Gambit_(miniseries)[2] https://mag.sarak-co.com/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%ad%db%8c-%d9%84%d8%a8%d8%a7%d8%b3-%d9%88-%da%af%d8%b1%db%8c%d9%85-%d8%af%d8%b1-%d8%b3%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%84-euphoria/[3] https://en.wikipedia.org/wiki/The_Lives_of_Others[4] https://en.wikipedia.org/wiki/In_the_Land_of_Blood_and_Honey[5] https://en.wikipedia.org/wiki/The_Lives_of_Others[6] https://mag.sarak-co.com/%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%ad%db%8c-%d9%84%d8%a8%d8%a7%d8%b3-%d8%b3%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%84-%d8%aa%d8%a7%d8%ac-%d9%88-%d9%82%d8%b5%d9%87%e2%80%8c%db%8c-%d8%b4%da%a9%d9%84-%da%af%db%8c%d8%b1%db%8c-%d8%a2/[7]https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF_%D8%AF%D9%87%D9%87_%DB%B1%DB%B9%DB%B6%DB%B0[8] https://mag.sarak-co.com/custom-design-for-d-story-telling/[9] https://mag.sarak-co.com/%d9%81%db%8c%d9%84%d9%85-%d9%87%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d8%af%d9%86%db%8c%d8%a7%db%8c-%d9%85%d8%af-%d9%88-%d9%81%d8%b4%d9%86/[10] https://en.wikipedia.org/wiki/Biba[11] https://www.chess.com/[12] https://en.wikipedia.org/wiki/Anya_Taylor-Joy