کوچینگ مالی چیست و چگونه اجرا می‌شود

چکیدهدر این مقاله ما دیدی گذرا به تعریف و تاریخچه کوچینگ می‌اندازیم و همچنین کوچینگ مالی را تعریف کرده و از دیگر شاخه های کوچینک مانند بیزینس کوچینگ و لایف کوچینگ جدا می کنیم و نیز تفاوت آنها را بر می شمریم.در ادامه نیز روش ها و راه های اجرای کوچینگ مالی را مورد پژوهش قرار می دهیم و سعی داریم این پرسش را پاسخ دهیم : که آیا بشر امروز در زندگی پیچیده‌‌ی اجتماعی، اقتصادی اش به کوچینگ مالی نیاز دارد یا خیر؟کلمات کلیدی : کوچینگ، کوچینگ مالی، مال، دانش مالیمقدمهکوچینگ به طوری که ما امروز آن را می شناسیم حدود ۳۰ سال است که بوجود آمده و دست کم دو نفر در بوجود آمدن این صنعت بزرگ نقش اساسی داشته اند:یکی تیموتی گالوی که نحله فکری کوچینگ را در سال ۱۹۷۵ میلادی در کتاب معروفش بنام مربی گری به سبک بازی درونی، بنا نهاد و دیگری توماس لئونارد که در سال ۱۹۸۰ میلادی مفهوم کوچینگ را به دنیا معرفی کرد.او بعدها یعنی در سال ۱۹۹۵ میلادی فدراسیون بین المللی کوچینگ را در قالب موسسه ای غیرانتفاعی و تحت عنوان ICF بنا نهاد.لئونارد فقید در طول زندگی حرفه ای خود به عنوان مشاور مالی و بعد ها در قالب کوچ مالی به روشنی دریافت نگرش مراجعه کنندگانش در خصوص مسائل مالی نیاز به تغییرات اساسی و بلند مدت دارد و اکثر آنها در این مسیر بیش از آنکه نیاز به مشاوره و یا آموزش داشته باشند نیاز جدی به حامی و مشوق مالی دارند.توماس لئونارد در سال ۲۰۰۳ و در سن ۴۷ سالگی چشم از جهان فرو بست و فدراسیون کوچینگ و نیز کتابی تحت عنوان نکات یک زندگی تمام و کمال از نگاه کوچینگ را به یادگار گذاشت.تعاریفکوچینگطبق تعریف ICF کوچینگ نوعی شراکت مستمر جهت کمک به مراجعه کنندگان است که آنها را به فکر وامی‌دارد و خلاقیت درونی آنها را بیدار می کند. تا به نتایج رضایت بخشی در زندگی شخصی و حرفه ای خود دست پیدا کنند. و به کسی که این عمل را انجام می‌دهد کوچ گفته می‌شود.کوچینگ در طول ۳۰ سال گذشته به شاخه‌های تخصصی و متعددی نظیر کوچینگ مالی, بیزینس کوچینگ و کوچ زندگی و غیره تقسیم شده است که ما در این مقاله قصد داریم به کوچینگ مالی بپردازیم. اما پیش از آن می بایست به جمله تیموتی گالوی خوب بیندیشیم و به آن عمل کنیم.او می گوید : پیش از آنکه بی مهابا از کلمه کوچینگ در دنیای کسب و کار و مدیریت استفاده کنیم, باید آن را باز تعریف کنیم.به همین علت نیاز داریم بعد از تعریف کوچینگ به کلمه مال و مالی بپردازیم.مال، دانش مالی و ثروتمال در اصطلاح حقوقی به چیزی گفته می شود که بتواند مورد دادوستد قرار گیرد و از نظر اقتصادی ارزش مبادله داشته باشد. به عنوان مثال خورشید مال محسوب نمی‌شود چرا که نمی‌توان آن را مبادله کرد. اما از طرفی، امروزه اطلاعات طبقه‌بندی شده، مال محسوب می‌شود. یعنی هم ارزش مبادله دارد و هم می توان مالکیت آن را جابجا کرد.بشر در گذشته تنها به طلا و نقره مال می گفت. اما امروزه به هر چیزی که قابلیت ذخیره شدن و تملک کردن را داشته باشد اعم از محسوس و غیر محسوس مانند حق مولف و غیره مال گفته می شود.بر همین اساس به انباشت اموال نیز ثروت گفته می شود. و دانش مالی که اصطلاحاً آن را مالی می خوانند در پی کشف آن است که با کمینه کردن ریسک ثروت را افزایش دهد.حال با توجه به مفروضات بالا به تعریف کوچینگ مالی می پردازیم.کوچینگ مالیقبل از هر چیز ابتدا باید توجه داشت که کوچینگ مالی برای بحران مالی و ضرر و زیان ناشی از بی اطلاعی طراحی نشده است و این مهم همچنان در اختیار حوزه آموزش باقی می‌ماند. و مسیرش نیز با طرح درمان و مشاوره متفاوت است. در واقع کوچینگ مالی نوعی سرمایه گذاری بر روی آینده فردی است و مستقیم بر روی بهبود مالی او تاثیر دارد.از طرفی ما می دانیم که مشاوران مالی مشاوره می دهند و برنامه ریزان مالی برنامه می‌ریزند، اما در این بین کوچ های مالی چه می کنند؟در حقیقت کوچینگ مالی یک فرایند منظم فردی و یا سازمانی است که دسترسی به اهداف را تسهیل و تسریع می کند و بهبود عملکرد فردی را بدنبال دارد. این خدمات توسط یک کوچ حرفه ای به مراجعه کننده داده می شود.کوچینگ مالی بر خلاف مشاوره و آموزش به جزئیات نمی‌پردازد و با تعاریف علمی و عرفی جلو نمی رود بلکه خواهان آنست که روشن کند:مراجع کننده چگونه فکر می کند؟ چه احساسی دارد؟ و چه می خواهد؟و دست آخر آنها را به او نشان دهد.در این فرایند مهم است که مراجع کننده نگرش خود را در مورد عوامل کلیدی حل مسئله نظیر مال و ثروت ببیند و اگر نیاز به تغییر دارد مسئولیتش را بپذیرد و آن را انجام دهد.بر همین اساس کوچ آینه ای در برابر مراجع کننده قرار می‌دهد تا او فرایند فکر کردنش را ببیند و همزمان به مراجع کننده گوش می دهد.این گوش‌سپاری یک شنیدن معمولی نیست. بلکه کوچ از مراجع می خواهد که در حضورش بلند بلند فکر کند و به او اجازه دهد که در فرایند اکتشاف مشارکت کند.این شراکت در نهایت منجر به کشف مقصود و هدف نهایی ثروت شده، بطوریکه با ارزش ها و باورهای مراجع کننده همسو باشد. و دست آخر با آگاهی از موانع راه، سرعت و تحرک مراجع کننده برای رسیدن به هدف بیشتر می شود.نکته مهم آنست که مقصود با هدف متفاوت است.اکثر سازمان به مقصود، رسالت و یا چشم انداز می‌گویند. و اهداف را در خدمت آن قرار می دهند. این رسالت در بُعد اجتماعی نمایان می شود و جنسش فردی نیست. نوعی جهان بینی و بود آرمانی است که فرد و یا سازمان با تعیین هدف و یا اهداف، خواستار آن می‌شوند.دقیقاً در همین جاست که برخی بر این باورند که در نهایت همه شاخه های کوچینگ به کوچ زندگی ختم می‌شود. و این خطا از آنجاست که آنها قادر نیستند موضوع ویا هدف مراجعه کننده را با مقصود وی تمیز دهند.اینجا لازم است که یک کوچ با صلاحیت و دانش مالی که در اختیار دارد و بدون آنکه مالکیت و تعهدات مسئله به او منتقل شود، مراجع کننده را از بیان جزییات خلاص کند.***مطالعات نشان می‌دهد تلاش ما برای کسب مال و ثروت با آنچه آرزو می کنیم در تداخل است. و اغلب اوقات بیان جزییات، اختلال را بیشتر می کند.در حقیقت پیشرفت ما در مسیر ثروت به ۳ عامل بستگی دارد:۱- شفافیت خواسته۲-کاهش اختلالات درونی۳- افزایش تسلط به موانع بیرونیشفافیت خواستهدر اولین گام با توجه به گفتگوهای اولیه که بین کوچ و مراجع در می‌گیرد خواسته و مقصود مراجع مشخص شده و چرایی آن روشن می‌شود.این خواسته در طول جلسه بطور واضحی با وسیله و یا دستاوردهای میان راه و همچنین مقصود و چشم انداز نهایی، متمایز می‌شود.برای یک کوچ مالی بسیار اهمیت دارد که خواسته مراجع کننده را از نخواسته های او جدا کند و این امر را به او نشان دهد. چرا که بسیاری از خواسته های ما از نخواستن سرچشمه می گیرد. بطور مثال ما نمی خواهیم فقیر باشیم و اینطور می گوییم: که می خواهم ثروتمند شوم.این خواسته باید اندکی بیشتر از سمت کوچ کاوش شود تا قصد حقیقی آشکار شود.همچنین بسیاری از خواسته ها چرایی مستقل ندارند بطور مثال برخی می خواهند ثروتمند شوند تا خانواده به آنها افتخار کند و یا مایه مباهات آشنایان و دوستان باشند و یا با رسیدن به ثروت چیزی را به کسی اثبات کنند، اما وقتی عمیق‌تر می شوند می‌بینند برای خود دلیلی ندارند.کاهش اختلالات درونیدر جلسات کوچینگ خصوصاً کوچینگ مالی بسیار مهم است که عوامل کلیدی (درونی و بیرونی) توسط مراجع شناسایی و تعریف شوند. و آن را در خدمت مقصود و رسالت قرار دهد. چرا که این باز تعریف باعث می شود فرد نگرش خود را مشاهده کند و در صورت لزوم آن را تغییر دهد.بطور مثال عامل کلیدی درونی در موضوع ثروت باور و نگرش فرد نسبت به پول و دارایی است.در این خصوص نگرش مراجع کننده کجاست؟ یا به عبارتی توجه او کجا متمرکز است؟ آیا این توجه در خدمت ثروت است؟ما در ادامه به موضوع مهم نگرش باز خواهیم گشت و انواع آن را مورد بررسی قرار خواهیم داد.افزایش تسلط به موانع بیرونیکوچ نقش بسیار تعیین کننده ای در این قسمت دارد. او در این فرایند سعی دارد با ایجاد فضایی مناسب و استفاده از سوالات قدرتمند، مراجعه کننده را برای فائق آمدن به پاد عملکرد آماده کند و توان او را برای حرکت در مسیر و تسلط بر موانع افزایش دهد.هرچه در این فرایند مراجع‌کننده سعی بیشتری بخرج دهد به همان اندازه به توانش افزوده می‌گردد. از همین روست که می گویند مسئولیت جلسه با مراجع کننده است اما مدیریت آن بر عهده کوچ می‌باشد.یکی از رایج ترین موانع بیرونی در زمینه ثروت نحوه ارتباط گرفتن و رفتار فرد با افراد و سازمان ها و نهادهای اجتماعی، خصوصا نهادهای مالی است.یک کوچ پس از اینکه اطمینان پیدا کرد مراجعش به آگاهی در این خصوص رسیده است، او را دعوت به اقدام می‌کند و از وی می خواهد گزارشی شفاف از نحوه عملکرد صحیحش در جهت مقصود ارائه کند.انواع دیدگاه یا نگرشامروزه دو نوع دیدگاه کلی در خصوص نگرش وجود دارد :دیدگاه تقویت کننده و دیدگاه تضعیف کننده.دیدگاه تقویت کننده پتانسیل ما را برای رفع اختلال درونی و پشت سر گذاشتن موانع بیرونی تقویت می کند و دیدگاه تضعیف کننده درست برعکس آن عمل می‌کند.در اینجا کلمه تقویت لنگر اصلی جمله است.چرا که مشکل اصلی ما کمبود قدرت است و قدرت در این فرایند رابطه مستقیمی با شفافیت دارد.به بیان دیگر مراجع کننده باید نگرش خود را در اکنون و اینجا ببیند و تواماً نگرشی را که می‌خواهد در نقطه مقصود داشته باشد انتخاب کند. او الان چه دیدی دارد و می‌خواهد چه دیدی داشته باشد؟فاصله وضع موجود و وضع مطلوب که احتمالاً همان فاصله بین ضعف و قوت است، را باید شفاف مشاهده کند. این شفافیت در فرایند کوچینگ آگاهی نام دارد و این آگاهی اقدام را رقم می زند.در این مسیر کوچ همواره در کنار مراجعه کننده است و با نشان دادن بازخورد مراقب است تا توجه کوچ متمرکز عوامل کلیدی بماند و با نگرش تضعیف کننده به سمت فشار ،ناامیدی و یا کار بیشتر از ظرفیت، نلغزد.تفاوت کوچینگ مالی با بیزینس کوچینگاکثر مردم بر این باورند که کوچینگ مالی همان بیزینس کوچینگ است در صورتی که طبق تعریف سایت ویکی پدیا بیزینس یک سازمان است که برای فراهم کردن کالا، خدمات یا هر دو برای مشتری ایجاد شده‌است.این در حالی است که دانش مالی یا فاینانس بر پایه مال و جریان مالی بنا شده و فرض بر این است، که پیش‌تر سازمانی برای آن فراهم شده و یا دست کم در دست اقدام است.یعنی اگر بیزینس را به مثابه بدن یک انسان فرض کنیم، بنابراین مال و دانش مالی، مانند خون و هوا برای این بدن است و نقش حیاتی دارد. و اگر این ها نباشند او یک مرده بحساب می‌آید.از دیگر تفاوت ها می‌شود به این تفاوت اشاره کرد که در کوچینگ مالی تمرکز بر روی بهبود رفتار مالی در دراز مدت است. توجه به بهبود عملکرد، تغییر نگرش و جایگاه اجتماعی جدید، احترام و سبک زندگی است .در صورتیکه در بیزینس کوچینگ بیشتر توجه بر روی ایجاد کسب و کار، مهارت های رهبری و کار گروهی و نیز فرم دهی به بدنه و ساختمان کاری است.بنابراین اگر فردی دیدگاه مالی ضعیفی داشته باشد، در اداره بیزینس هم چندان موفق نیست. هر چند اگر سازمانش از مدرن‌ترین تجهیزات و دقیق ترین آن استفاده کند.بیان مسئلهآیا هر شخص به مثابه یک شهروند و هر سازمان به عنوان نهاد اجتماعی به خدمات کوچینگ مالی نیاز دارند؟ارسطو فیلسوف قبل از میلاد مسیح معتقد بود انسان حیوانی سیاسی است. بدین معنی که انسان تنها در درون شهر و به عنوان شهروند می تواند زندگی خوبی داشته باشد.یعنی اگر انسان تنها مالک اموال فراوانی باشد، بدون جامعه و شهر، موجودیت انسانی ندارد.بنابراین اگر هدف صرفاً کسب مال برای خود و یا خانواده باشد، بدون در نظر گرفتن جامعه ای بزرگتر نظیر شهر، این هدف مقصودی ندارد. یعنی خواسته مراجع کننده تهی از بعد اجتماعی است و به هستی او معنا نمی‌بخشد.در اینجا دست‌کم انسان هستی خویش را در سه بعد تعریف می کند:۱- بعد اجتماعی ۲- بعد اقتصادی ۳- بعد سیاسیعلم اقتصاد که در ذیل آن فاینانس و بیزینس نیز قرار دارد، ابزاری در اختیار انسان می‌گذارد تا جایگاه اجتماعی خود را تعریف و یا بازتعریف کند. اما بدون در نظر گرفتن سیاست و روش های آن این امر امکان پذیر نیست.در اینجا مقصود از سیاست، مفهوم ماکیاولی آن نیست. یعنی سیاستی که همه چیز را فدای هدف می کند مقصود این پژوهش نیست، بلکه سیاست به مثابه روشی بهینه برای رسیدن به هدف است. بطوریکه انسان چگونه رسیدن خود را به آن می سپارد تا به کمال برسد.اما فرایند کوچینگ چگونه به این امر کمک می کند؟بشر موجودی است که واقعیت را دو گانه درک می کند : یک واقعیت طبیعی و دیگری واقعیت خیالی.واقعیت طبیعی واقعیتی است که در طبیعت موجود است مانند گل ، کوه ، خورشید و غیره اما واقعیت خیالی، واقعیتی است که در طبیعت موجود نیست، اما در زندگی بشر وجود دارد. مانند: علم ، پول ، مذهب ، سازمان و نظایر آن.اینها عناصر شیمیایی نیستند و در جدول مندلیف نیز وجود ندارند اما بخشی بزرگی از واقعیت زندگی ما را تشکیل می دهند. به همین علت است که انسان موجودی است که قدرت تصور مفاهیمی را دارد که در طبیعت موجود نیست و همین ویژگی او را فرمانروای زمین ساخته است.یک فرد و یا یک سازمان در بدو امر که از ابزار مالی استفاده می کند نسبت به آینده چشم اندازی دارد، اما در میانه راه به دلیل موانع درونی و بیرونی از مسیر منحرف شده و توجهش می شکند.وجود یک کوچ که به امور مالی مسلط است و صلاحیت های کوچینگ را داراست در این مسیر ضروریست. او با مشارکت در این مسیر شفافیت را در مراجع کننده افزایش می دهد و با ایجاد فضایی مناسب، شرایط را برای او تسهیل می کند تا واقعیت خیالی خود را تصور کند، و در حضور کوچ به آن اعتبار بخشد.مراجعه کننده در اثر این شراکت در قالب گفتگوی صمیمانه، زبان و مفاهیم مناسب را در اختیار می گیرد و توانمندی اش در مسیر مالی افزایش می یابد.به این جمله از کتاب پول اثر اریک لونرگن توجه کنید:مغز ما برای فعالیت در زمان حال تکامل یافته است. سعی ما بر آن است که از آینده انگیزه بگیریم. ما برای فهم درست آینده مفاهیم و زبان مناسب را در اختیار نداریم. یکی از علل آشفتگی و سردرگمی ما در درک و کاربرد پول و سرمایه همین است.در حقیقت پول وسیله ای است که ما را به آینده ربط می دهد. یعنی از طریق ابزارهای مالی نظیر وام گرفتن و پس انداز کردن ، آدمی به خویشتن آینده اش پیوند می‌خورد.و اگر این پیوند با تصویری شفاف از آنچه پیش روست، همراه نباشد، و زبان و مفاهیم درخور در اختیار قرار نگیرند، ابزارهای مالی بر ضد فرد و سازمان عمل می‌کنند و آینده او را نابود می‌سازند.کوچینگ فضایی را در اختیار مراجع کننده قرار می‌دهد تا داستان خودش را از این مفاهیم تعریف کند تا قدرت تصور خویش را افزایش دهد .نقش پرسشگری کوچ از این جهت اهمیت دارد که این تصور را در جهت خواسته اصلی نگه می‌دارد و با سوالات خویش ، مراجع کننده را از نگرش های تضعیف کننده خودش دور می کند .فرد و یا سازمان در فرایند کوچینگ، روایت خود را بازتعریف می‌کنند و واقعیت خیالی خویش را از نو می‌سازند. و اندازه خود را نسبت آن واقعیت و نیز واقعیت طبیعی درک می‌کنند. و با این آگاهی از سوی کوچ، دعوت به اقدام می شوند و برای آن برنامه ریزی می‌کنند.در حقیقت جلسات کوچینگ مقدمه ای برای آموزش، مشاوره و منتورینگ می شود و زمینه ای را برای آنها فراهم می‌کند.نتیجهکوچینگ به عنوان یک مهارت نرم ، قدمتی ۳۰ ساله دارد، اما در همین عمر کم، جای خود را در اغلب امور بدرستی باز کرده است. بطوریکه امروزه وجود یک کوچ برای توسعه فردی ویا سازمانی بسیار ضروریست.در کوچینگ مالی، یک فرد و یا یک سازمان نیازمند آنست که در مورد واقایع خیالی نظیر پول و سازمان روایت خود را داشته باشد و این روایت، رسالت و مقصود او را نیز تقویت کند.نقش یک کوچ در این فرایند، همراهی موثر است. تا مراجعین از شکاف بین وضع موجود و مطلوب آگاه شوند و اقدامشان را برنامه ریزی کنند.نویسنده: علی اکبری کوچ مالی