آحاد جامعه گفتمان مقاومت را می‌پسندند یا گفتمان مذاکره؟

گفتمان مقاومت برآمده از یکپارچه بودن امورات دینی و دنیوی است و بر این اساس کوشش می‌کند دنیا و امورات دنیوی را نیز بر پایه احکام و آموزه‌های دینی استوار سازد و از سوی دیگر گفتمان مذاکره امورات دنیایی را لزوماً متّکی و مبتنی بر امورات دینی نمی‌داند و دَم‌خور شدن و تکرار کردن الگوهای مدیریت جهانی را بدون نیاز به انطباق شرعی می‌داند.اکنون این پرسش به میان می‌آید که آحاد جامعه کدام گفتمان را می‌پسندند و از آن حمایت می‌کند؟اگر شاخص حمایت مردم را در آیین‌ها، رویدادها و مناسک سیاسی اجتماعی بدانیم حکایت از گفتمان مقاومت دارد و اگر شاخص حمایت را تعداد مرتبه‌های رای‌آوری در انتخابات بدانیم کمی نتیجه متفاوت خواهد شد. حال باید بررسی کرد که کدام یک از این نمودها و بروزها از عمق خواسته مردم است و کدام یک برآمده از هیجان‌های سیاسی و اجتماعی. به نظر می‌رسد مردم متدیّن و فهیم ایران از همان سالهای آغازین که پای امام و نظریاتش ایستادند و انقلاب اسلامی را به پیروزی رساندند و حتی در دفاع مقدس و تحریم‌ها و تهدید‌های دشمن، پا به پای نظام اسلامی پیش آمده و در همه احوالات بر مبنای تکلیف شرعی از نظام دفاع کردند، در عمق جان و ضمیر خود گفتمان مقاومت را پذیرفته‌اند و علت اینکه در انتخابات گاهی آرائشان دچار تزلزل شده را باید در جای دیگر جستجو کرد. اول اینکه در اغلب انتخابات ریاست جمهوری، نامزدهایی که رای آورده‌اند، روحانی و دانش‌آموخته حوزه علمیه بودند و به قولی شاگرد امام و حوزه محسوب می‌شده‌اند. این موضوع حکایت از آن دارد که مردم در میدان انتخابات نیز نگاه اصلی و امیدشان امتداد تفکر امام و آرمان‌های انقلاب بوده اگرچه برخی از منتخبین لزوماً این جریان را تحکیم نبخشیده‌اند و مردم را ناکام ساخته‌اند. ثانیاً در طول این سال‌ها گفتمان نظام و انقلاب و مبانی اندیشه سیاسی اسلام به درستی برای مردم بیان نشده است و آحاد جامعه از شنیدن اینگونه مباحث محروم بوده‌اند؛ مردم را با فیلم‌ها و سریال‌های ترجمه شده غربی و شرقی و کپی‌سازی نمونه‌های برنامه‌های فراغتی و بی‌خاصیت غربی، سرگرم کرده‌ایم و مباحث بصیرتی و اندیشه‌ای را که حق مسلّم مردم است از ایشان دریغ کرده‌ایم حتی خطبا و سخنرانان هم به طور جدی به این موضوعات مهم نپرداخته‌اند.تا جایی که مباحث علمی و اندیشه‌ای در حوزه‌های فلسفه سیاسی، فقه سیاسی و کلام سیاسی در مجامع علمیِ حوزوی و دانشگاهی مهجور و کم‌رونق مانده است. این ماجراها موجب شده مردم از یک سو عمق اندیشه و تفکّر سیاسی اسلام را به درستی نشناسند از سوی دیگر نامزدهای حوزوی و با ایجاد حسّ تعلّق به امام و اندیشه‌های او از مردم رای بگیرند. این‌جاست که تکلیف رسانه‌ها و تریبون‌های فرهنگی و اجتماعی بیش از پیش سنگین شده و انتظار می‌رود به جای سرکوفت رقبا و پرداختن به دعوا و مشاجرات سطحی و روبنایی، به طرح مباحث علمی و اندیشه‌ای بپردازند و آگاهی و اندیشه جامعه را عمق ببخشند. تنها راه کشاندن آن ایمان و تدیّن مردمی که در آیین‌ها و رویدادها و مناسک مذهبی و اجتماعی از جمله راهپیمایی، تشییع و دلبستگی به شهدا و... عیان است، به عرصه مشارکت سیاسی و تاثیرپذیریِ جریانِ حکمرانی از آن حقیقت دینیِ مردمی، این است که اندیشه و تفکّر، در جامعه بین "احساس پاک" و "رفتار سیاسی" مردم واسطه شود. مقام معظم رهبری در جایی فرمودند که به جوانان امروزی اعتماد بیشتری دارند و تشریح کردند که علت آن، عمق فهم این جوانان است. یعنی این که آگاهانه عمل می‌کنند و شبیه پدرانشان که صرفاً احساس پاک داشتند نیستند (نقل به مضمون).اینک سیاست راهبردی رسانه و تریبون‌های فرهنگی اجتماعی باید آگاهی بخشی در حوزه اندیشه و تفکر سیاسی و تلاش برای واسطه قرار دادن اندیشه و تفکر بین احساس پاک و کنشگری‌های سیاسی باشد؛ در واقع اگر آگاهی و اندیشه به درستی در جامعه نهادینه شود می‌تواند آن احساس پاکِ تدیّن اجتماعی را به عرصه مشارکت سیاسی بکشاند و دوام نظام و انقلاب را تضمین کند. و این رسالت اصلی و محوریِ رسانه و تریبون‌های فرهنگی و اجتماعی است.محمد قطبی جشوقانی