راهكاری  كوچينگی برای  تغيير نگرش شغلی

يكي از عواملي كه سبب مي شود تمركز ما روي يك موضوع افزايش يابد نوع نگاهي است كه به آن موضوع داريمتعريفي كه از مسئله داريم، يك چارچوب ذهني براي مان ايجاد مي كند، چارچوب هاي ذهني مانند لنز هايي هستند كه ما از دريچه آنها به يك واقعيت مينگريم، پس به اين ترتيب اين چارچوب ها هستند كه بر ديدگاه ما، احساس و عملكردمان نسبت به يك موضوع اثر میگذارندبراي هر موضوعي اين مسئله صادق است ولي ما در اين مقاله قصد داريم مفهوم كار و يا همان شغل را از يك چارچوب جديد مورد بررسي قرار دهيم.خيلي از مردم كار را در قالب نتايجي كه از كار حاصل مي شود تعريف مي كنند مثل ساختن يك خانه، بار زدن يك كاميون، فروختن يك خودرو و ... برخي ديگر فكر مي كنند تعريف يك كلمه، در واقع معني آن كلمه در فرهنگ لغت استما ميتوانيم تعريفي را براي یک كلمه بپذيريم كه خودمان آن را انتخاب کرده‌ایم، اين يعني انتخاب آگاهانه لنزي كه می‌خواهیم از دريچه آن به مفهوم آن كلمه نگاه كنيمدر اين تعريف كه با ماهيت فطري ما همخواني بيشتري دارد، يادگيري و تجربه احساس خوب دو بخش ذاتي كار در نظر گرفته شده اند كه متاسفانه در بسياري از سازمان ها به اين دو توجه چنداني نمي شود.يادگيري حين كار در واقع يك طيف است، شما يا حين انجام كار درحال‌رشد و كامل شدن هستيد، يا راكد باقی‌مانده‌اید و يا در بدترين حالت چيزي را نيز از دست می‌دهید.در مورد تجربه احساس خوب نيز می‌توان این‌گونه گفت كه ما معمولاً در حين كار احساسي بين رنج و لذت را تجربه می‌کنیماغلب ما بر اين باوريم كه بايد براي رسيدن به يك هدف عالي، از لذت بردن چشم‌پوشی كنيم اما وقتي كساني را اطراف خود می‌بینیم كه در زمینه‌هایی بهترين عملكرد را داشته‌اند شواهدي خلاف اين را نشان می‌دهند. همین‌طور اكثر ما بر اساس تجربه می‌دانیم كه بهترين عملكردمان زماني بوده كه از كارمان لذت برده‌ایم.براین‌اساس می‌توان يك مثلث كار تعريف كرد كه عملكرد، يادگيري و تجربه حس خوب سه ضلع آن را تشكيل می‌دهندهر سه ضلع مثلث بخشي از يك سيستم به‌هم‌وابسته هستند اما در اكثر فرهنگ‌ها عملكرد بيشتر از دو جنبه ديگر مورد تأکید قرار می‌گیرد.نكته جالب‌توجه اينجاست كه وقتي ضلع يادگيري يا لذت فراموش شود بر عملكرد هم تأثیر منفي می‌گذارد و وقتي عملكرد تضعيف شود سيستم تحت‌فشار بيشتري براي افزايش مجدد عملكرد قرار می‌گیرد و دوباره همين فشار سبب تضعيف بيشتر دو ضلع ديگر می‌شود، به‌این‌ترتیب يك چرخه معيوب ايجاد شده كه عملكرد را از رسيدن به سطح مطلوبش بازمی‌دارد.اهداف يادگيري در كاردر عصر حاضر يادگيري بايد يك بخش واقعي از كار است نه يك هدف جانبي. پيتر در اگر يكي از بانفوذترین متفكران و نويسندگان علم مديريت، از اصطلاح كارمند دانش‌مدار استفاده می‌کند و می‌گوید دانشي كه در سر فرد شاغل است بيشتر از هر منبع ديگري در جهان، اقتصاد را به‌پیش می‌برد.كار بايد فرایندی باشد كه انجام آن رشد و توسعه توانمندی‌هایمان را به همراه داشته باشد در واقع يادگيري به‌اندازه عملكرد در ايجاد سود براي شرکت‌ها و سلامت اقتصاد جامعه نقش دارد اما براي اينكه پيدا كنيم در چه زمینه‌ای بيشترين نياز را به يادگيري داريم بايد يك نگاه دقیق‌تر به زندگي كاري و شخصي خود داشته باشيم.زندگي روزمره هر فرد مانند سميناري است كه طراحي شده تا به فرد بگويد بيشترين نياز او به يادگيري در چيست بخشي از اين سمينار در مورد كار يا شغل ماست به‌عنوان‌مثال صد نفر در يك موقعيت مشابه می‌توانند صد تجربه يادگيري متفاوت داشته باشند كه کاملاً مطابق نياز فردي آنها تنظيم شده است.ميل به يادگيري يكي از اميال اساسي در وجود ماست که می‌توانیم در حين كسب تجارب شغلي از اين ميل به جهت افزايش مهارت‌های كاربردي خودمان بيشترين استفاده را ببريم مهارت‌هایی مثل خلاقيت، تعقل و شهود، همدلي، مهارت‌های ارتباطي و ...گاهی ما حتی متوجه یادگیری‌ها حين انجام كار نیستیم اما وقتی به عقب برمی‌گردیم و خود فعلی‌مان را با خود گذشته قياس می‌کنیم می‌بینیم که اتفاق افتاده است و وقتي شغل ما با علاقه شخصی‌مان هم‌راستا است اين يادگيري با سرعت بسيار بالاتري اتفاق می‌افتد. اکثر شاغلین عادت دارند كه برای خودشان اهداف عملکردی تعیین کرده و آنها را دنبال کنند اما معمولاً اهداف یادگیری واضحي ندارند یا آن‌ها را با اهداف عملکردی اشتباه می‌گیرند و قادر نیستند بین این دو تمایز قائل شوندعملکرد چیزی است که برای شما تغییر قابل‌مشاهده‌ای در جهان بیرونی پدید می‌آورد اما یادگیری تغییری است درونی, هرچند که نتیجة تعامل ماست با جهان بیرونی.اهداف یادگیری ممکن است به‌تنهایی ارزش چنداني نداشته باشند ولي وقتی که از آنها در سنجش عملکرد استفاده شود ارزش واقعي خودشان را نشان می‌دهند. پس سعی کنید تا جای ممکن در مورد آنچه می‌خواهید بياموزيد و چرایی آن‌همه چیز را برای خود روشن کنید. می‌توانید از خود بپرسید یادگیری موردنظر من کجا اتفاق می‌افتد؟ کدام قسمت از تجربة کاری من بهتر و بیشتر به من خواهد آموخت؟مدیران معمولاً بر عملکرد تمرکز می‌کنند مثلاً یک مدیر فروش بر روی تعداد فروش‌هایی كه انجام شده تمركز می‌کند حالا اگر همان مدیر به‌جای تعداد فروش‌ها از كارمندش بپرسد درمورد نیاز و برنامه‌های مشتریان چه آموختی؟ یا روش‌های جدید رسیدگی به انتقادات چیست؟ یا سؤال‌های این‌چنینی چه اتفاقي رخ می‌دهد؟پاسخ این سؤال‌ها ممکن است ناشی از مکالمه فروشنده با مشتریانی باشد که خریدي نکرده‌اند اما می‌تواند در افزايش دانش و يادگيري افراد تیم فروش نقش به سزايي داشته باشد كه در نهايت منجر به افزایش فروش و به دنبال آن افزايش درآمد شركت در آینده نيز می‌گردد.اما اکثريت فکر می‌کنند كه اگر تمرکز روی عملکرد به سمت یادگیری سوق پيدا كند، عملکرد صدمه می‌خورد در حالي كه وقتي فرد حين انجام وظايف شغلی‌اش به یادگیری هم می‌پردازد علاوه بر افزایش درآمد خودش و شرکت به قسمت‌های جذابی از شغلش نيز پی می‌برد که انگیزه و کارایی فرد را بالا برده و سبب می‌شود فرد در حین انجام کارهای روزمره به‌مانند یک دانشجو در حال یادگیری نیز باشد و وقتی به این مرحله رسید ديدگاه او نسبت به شغلش برای همیشه تغییر می‌کند.همچنین زیبایی یادگیری از تجربيات كاري در این است که به طور هم‌زمان اتفاق می‌افتد و نیاز به زمان اضافی چنداني ندارد، تنها كمي زمان قبل از تجربه کاری مربوطه کافی است كه اهداف یادگیری را براي خودمان تعیین کنیم و این‌گونه می‌توان به‌صورت هدفمند چیزهایی را یاد گرفت که بر پيشرفت شغلي و شخصي ما در آينده نيز تأثیر به سزايي دارند.تجربه حس خوب بخشي از مثلث كارهمان‌طور که پیش‌تر اشاره کردم باور رایج بر این است که کار اگر واقعاً کار باشد دیگر لذتی در آن نیستاما این باور امروزه در اکثر کشورهای پیشرفته جهان در حال گسترش است که مردم می‌توانند در كنار کارکردن حس خوب بيشتري را تجربه كنند اگر شغلی را انتخاب کنند كه آن را دوست دارند و یا شغل فعلی‌شان را به‌گونه‌ای انجام دهند که موجب افزايش حس خوب در آنان شود.اکثر افراد بیشتر از آنکه تجربه احساس خوب را پیامد حتمی کار قلمداد کنند آن را یک ویژگی جانبی و مازاد در نظر می‌گیرند، ذات احساس لذت برتر از ناراحتی و غم است و ما به‌صورت فطری نیاز نداریم فکر کنيم که چطور می‌توانیم حس خوبي داشته باشيم ولی به دليل اينكه در طی سال‌ها به آموزش‌دیده‌ایم که آن را سركوب كنيم، بسياري از ما در درك اين احساس تا حدي ناتوان هستيم.ما باید سعی کنیم در هر لحظه به احساسمان واقف شویم و پي ببريم چه عواملي باعث ايجاد احساس خوب در وجود ما می‌شوند و چه عواملي ما را رنج می‌دهند، به‌عنوان‌مثال وقتی دلمان با یک کار است، وقتی کار کسی را راه می‌اندازیم یا وقتی رابطه خوبی با همکارانمان داريم حس خوب را تجربه می‌کنیم. وقتی حجم کارها از توانمان بیشتر است، کار یکنواخت شده و چیزی برای یادگرفتن نداريم و یا احساس می‌کنیم مورد بی‌احترامی قرار گرفتیم، رنج را احساس می‌کنیم. تجربه ثابت کرده زمان‌هایی که از کارمان لذت برده‌ایم بهتر از همیشه کارکرده‌ایم و بیشترین تأثیر را بر دیگران داشته‌ایم، پس بايد سعي كنيم كه اين زمان‌ها را بيشتر كنيم، واضح است كه بايد اين را به‌عنوان يك مهارت در خودمان تقويت كنيم زيرا هیچ عامل مشخصی را نمی‌توان به‌عنوان یک راه‌حل تجويز كرد.تجربه احساس خوب در كار، گاهي به اين آساني هم نيست، خیلی چیزها در حیطه اختیار و کنترل ما نیستند گاهی مسائل و مشکلات مانند يك رودخانه خروشان به سمت ما سرازیر می‌شوند، گاهی افرادی که به آنها تکیه داریم ما را زمین می‌زنند، بازار ممکن است ما را بساز خود برقصاند، ممکن است اخراج شویم و ...فهرست چنین اتفاق‌هایی بی‌پایان است بااین‌حال هستند كساني كه باوجود همه اين موارد باز می‌توانند از کارکردن لذت ببرند و عامل کلیدی‌اش این است که آنها توانسته‌اند بین خودشان و نتیجه کارشان تمایز قائل شوند.نتیجه‌گیریرابطه بين عملكرد، يادگيري و تجربه حس خوب رابطه‌ای بسته و ساكن نيست، ميزان مناسب هرکدام از اين سه عامل را نمی‌توان دقيق تعيين كرد. اين شما هستيد كه تعیین می‌کنید که در هر لحظه از زمان به کدام یک از اين عوامل باید بیشتر توجه نشان داد و اين اولویت‌ها بسته به موقعيت شما تغيير می‌کند.وقتي در يك دوره آموزشي شركت می‌کنید اولويت با يادگيري است درحالی‌که سعي می‌کنید از اين فرايند لذت هم ببريد و به اهداف عملكردي مناسب هم دست پيدا كنيد. مهم این است که نقطه تعادلی که در هر روز كاري براي شما مناسب است پيدا كرده و آن را حفظ كنيد. در اين راه تنها کافی است به خودمان متعهد باشیم كه من می‌خواهم یاد بگيرم، می‌خواهم از كارم لذت ببرم و می‌خواهم عملكرد و بهره‌وری بالایی داشته باشم.ندا خلیلی/ کوچ و مشاور