"شب دویست و شصت و سوم" یا "خاطره 3"

نامه‌ها بوی نفت می‌داد و سیگار. بوی نفت نبود شاید، بوی باروت باران خورده. بوی سیگارهای اهدایی مردم برای جنگ. همان مارک درجه سه که مربعی سرخ روی آن داشت و زیرش نوشته بود پیروز ماییم. که اگر همان بسته سیگار را سربازان آن سوی مرز می‌کشیدند، می‌توانستند ادعا کنند آنان پیروز جنگند. شعاری همین قدر آبکی. عجیب آن بود این جمله، خیلی زود روی دیوارهای شهر، کرکره‌‌ی مغازه‌ها و پرچم‌های مثلث شکل کاغذی که مردم مهربان شهر در زمان بدرقه‌ می چرخاندند ماندگار شد. کلمه پیروز ماییم لغات مشترک با نام سیگار داشت. پیروزی نهایی جنگ برای دولت مرکزی روندی معکوس داشت. به جای شعرهای ملی‌ای که تلویزیون سر می‌داد، یک جمله‌ی ملهم از تبلیغات‌چی یا مسوول چاپ برای سفید نماندن حجم قوطی پاکت این طوری گل کرده بود. شاید هم دهن کجی‌ای بود به دولت آغازگر جنگ. مرد سیگار را از زیر دماغ و سبیل کم‌پشتش کنار آورد و پشت گوشش گذاشت. در فراخوان سال دوم جنگ از وزن معمول سربازان حداقل بیست پوندی کمتر داشت و همین خانه نشین‌اش کرد. سه برادر وطن‌پرستش به فاصله‌های یک و سه هفته و دو سال بعد از اعزام، کشته شده بودند. برادر کوچکتر که هیکل توپری داشت هفته اول در حال بار زدن مهمات پشت کامیون، در شهر خودشان کشته شده بود. زمانی که جنازه‌اش را از ته کامیون سوخته درآوردند، آهار اولیه سر‌آستین‌ها هنوز برهم نخورده بود. چقدر رقت‌انگیز. برادر دومش سه هفته بعدتر کشته شد. پنج ماه بعد خبرش را در پاکت آبی روشن دریافت کرده بودند، به همراه یک بسته وسایل شخصی‌اش که به جز پلاک هیچ کدامشان متعلق به برادر او نبود. بزرگترین برادرش، برادر مورد علاقه‌اش، تنها کسی بود که واقعن به جنگ رفت و جنگید و جنگید. از جبهه‌‌ی مرزی خلیج خبر آوردند که در نبرد دریایی کشته شده و جسدش را نیافتند. این غم‌انگیزترین خبری بود که می‌توانست شنیده باشد. با نفسی در سینه‌ی کم جانش، جوهر در مرکب فرو کرد و غلظت اضافه‌اش را با لبه پارچه گرفت و خطوط را از نو ساخت. دست‌خطی که جان گرفت نوشت "موج ها در هم می‌کوبند و به یاد می‌آورند که دلبندم مایل‌ها دورتر است شاید رو به این شمال ایستاده بودند و موج نگاهش همراه موج‌های جهان به من برسد". هوای گلخانه دم کرده بود. مرد صندلی‌اش را از کنار چوب‌لباسی، اندکی به سمت راست کشاند و کاملن زیر آینه بیضی شکل نشست. آفتاب در آستانه‌ی غروب بود و مرد به پیشواز تماشایش رفته بود. بدون قهوه، با سیگاری پشت گوش، عینک تخم مرغی شکل را برداشت. آفتاب در آیینه افتاده بود. مرد چشم خام و چشم سوخته‌اش را بست. موج چند رنگ غروب، آیینه بیضی شکل را هدف گرفت. سایه لرزانی از موهای کم‌پشت مرد بر شیشه‌های رنگ‌خورده‌ی مات گلخانه شکل گرفت. آفتاب آرام و با طمانینه روی چشمان مرد افتاد. تخم چشم‌های مرد پشت پلک می‌لرزید. دوست داشت چشمانش را باز کند. با تمام جان زل بزند به آن کره‌ی درخشان سوزان و بگذارد ته شعاع‌های کمان پرقدرت غروب چشم دیگرش را هم کور کند. آنچنان بر گرمای دلچسب نور بر چشمانش دلباخته بود که راهی جز لذت نبود. بدون حرکت انگار که نخواهد باریکه‌های آفتاب را بترساند، دست‌هایش را ضربدری روی یکدیگر گذاشت. دست سلامتش را حایل دست سوخته کرد و نفس کشید و تمام حیات جاری غروب را فرو خورد.ساعت هنوز یازده نشده بود و روزهای هفته هنوز به سه‌‌شنبه نرسیده بود. دختر جلوی در ورودی قدم می‌زند و محدوده‌اش پانزده قدم کوتاه یا ده قدم بلند بود. چمن‌های باغچه زرد نبودند و قهوه‌ای کدر شده بودند. انگار که از تشنگی، آفتاب تند و سرمای ناگهانی همزمان آسیب دیده باشند. تن ساقه‌شان سه جور ناخوشی را تحمل کرده بود. دختر انگشتانش را دور علف هرز بی قواره‌ای که کنار صندوق پست قد کشیده بود و پیچاند. یکشنبه صبح بود و دو روز تا قرار ملاقتشان فاصله. انگشتانش را بیشتر پیچاند و صندوق پست را با نوک انگشت دیگرش نیمه باز کرد. چند روزنامه‌ به تاریخ بهار سال گذشته، مشغول پوسیدن بودند. کلافه انگشتش را دور علف هرز کشید. علف، علی رغم ظاهر خشن‌اش با همان فشار کوچک کنده شد. دختر هراسان دستش را از علف هرز جدا کرد و سعی کرد خط سبز مانده بر انگشتش را با دست دیگر پاک کند. زیر لب آدرس خانه‌اش را با خود مرور کرد. هر وقت دچار هر هیجانی می‌شد، نام خیابان و کوچه و شماره‌ی خانه را شمرده می‌گفت و انگار دختر بچه‌ای باشد گمشده در اداره‌ی پلیس، دلش آرام می‌گرفت. در بحبوحه جنگ خوش شانس بود که خانه‌اش را گم نکرده و زمان پخش ویروس در اتاق خودش را حبس کرده بود. کسانی که از آن قوطی‌ها کمتر خورده بودند، حافظه‌شان نسبتن کار می کرد. بقیه یا کاملن فراموشی گرفته بودند یا بخشی از زمان را گم کرده بودند. تا پیش از پخش ویروس، یک شهر مقاوم در حال جنگ بود. حالا برای شهر و ساکنینش آخرین اهمیت را جنگ دولت مرکزی داشت. احساس تعلق نسبت به هر چیز و هر کسی از بین رفته بود و از یک سو شاید برای این ملت زخمی، چیزی والاتر از فراموشی موضعی و حتی دایم نبود. چه چیز را می‌خواستند به یاد بیاورند. دولت مرکزی شبانه یک حصار بزرگ دور شهر کشید. کسی ناراحت نبود. روزانه غذا و آب بهشان داده می‌شد و تلویزیون اخبار شادی‌بخش ما پیروزیم را پخش می‌کرد. چیزی برای سوگواری نمانده نبود. کسانی که مانده بودند فراموش‌شدگان بودند و خودشان هم یکدیگر را به جا نمی‌آوردند و اگر احیانن کسی چیزی از گذشته دیگری به یاد می‌آورد قابل استناد نبود. همه هویت‌هایشان را از نو یافته بودند و شاید همان هویت‌های قبلی نبود. از جمله آدم‌هایی که حواس‌شان به جا بود بازیاب خیابان چهل و پنج بود. مرد جوان، میانسال یا پیری که زمان پخش قوطی‌ها، سراسر باندپیچی در بیمارستان به دستگاه‌های پزشکی وصل بوده و فراموشی نداشت. این روایت یکی از پزشکان مهاجر بود. مرد صورت پیچ، بقایای وسایل جامانده و مدارک هویتی آدم‌ها را ترمیم می‌کرد. کم کم که اهمیت مدارک و اوراق هویتی و تب و تابش خوابید مردم برای ترمیم عکس‌ها و نامه‌ها و جامانده‌های زندگی قبلی سراغش می‌رفتند. اطلاعات قابل استناد را از ساختمان مرکزی شهرداری برداشته بود. تنها اطلاعات بازمانده از روزگار قبل از آن قوطی‌های فراموشی‌زا، نام، تاریخ تولد و عکس آدم‌ها بود. البته در برهه ای این چنین، نعمت بزرگی بود. شاید هم نبود. کسی به اسم و تاریخ تولدش نیازی نداشت. دختر تکه خار کوچکی که در دستش رفته بود را مکید. خار بیرون نیامد و بیشتر داخل رفت. دختر انگشتش را به سوی آفتاب گرفت خار یک نقطه کوچک شده بود و و دردش اما بزرگ‌تر. در خانه باز شد. دست مردانه‌ای گربه‌ای را به سیاهی خانه راه داد. زن قدم پیش گذاشت. در همچون سایه‌ای را بست و اگر زن سه ربع قبل را خیره به لنگ زدن گربه نمانده بود شاید باورش می‌شد که هیچ وقت در خانه باز نشده است.مرد هراسان به سمت گلخانه می‌رفت. خانه‌ای خالی از سکنه، خالی از اسباب زندگی، خانه‌ای بی نور و بیجان. وقتی تند راه می‌رفت بدنش کج می‌شد. شل نبود و شانه‌اش را کج تر از معمول می‌گرفت. انگار موتور چرخ پهنی باشد که بخواهد دور پیچ تندی را بزند، خودش را روی شانه چپ کج می‌کرد. به گلخانه رسید. هیچ نفسی نبود. همه چیز تجلی سکنی طبیعت بی جان. آفتاب در میانه آسمان بود و از سقف گلخانه به داخل می‌تابید و صندلی و پاکت‌های نامه و جالباسی را به رشد و گل دادن و شکوفه دادن تشویق می‌کرد. کارگلخانه همین بود. مرد نفس را بیرون داد و باز دمش انگار تعادل فضا را بر هم زد. بی احتیاطی کرده بود و کفش‌های زن و پاهای ظریف را کنار پایه زنگ‌زده پوشیده در برگ هرز صندوق پست دیده بود. زن او را دیده بود و قلبش کوبید. قلبش هزار بار بیشتر کوبید. انگار که تمام خون بدنش در یک آن در رگ‌ها به چرخش در آمد. مثل هزار توپ جنگی و گل غلطان آتش در صورت و انگشتش. چشمان پخته و خامش و معده‌اش چرخیدند. ساعتگرد. دست روی شکم فرو‌رفته‌اش گذاشت. پادساعتگرد بود. رو به نامه‌های جوهر کشیده زن ایستاد.