آثار و تبعات شیوع ویروس کرونا بر اقتصادجهان

یکی از دستاوردهای غیر قابل انکار پیشرفتهای تکنولوژیک از جمله در حوزه فن آوری اطلاعات در دهه های اخیر افزایش انعطاف پذیری ساختار اقتصاد کشورهای جهان است . این انعطاف پذیری در طی سه دهه اخیر در مقایسه با سه دهه قبل از ان به طور مشخص دوره رکودهای اقتصادی را کاهش داده و همچنین از وقوع فراگیر رکود اقتصادی تا حدی کاسته است . بدون شک گسترس ویروس کرونا تاثیر منفی زیادی بر اقتصاد جهانی وارد کرده است و از هر زاویه ای تحلیل کنیم نمی توان اثار منفی ان را کم اهمیت جلوه داده و ناچیز بپنداریم . مهمترین بخشی که از شیوع کرونا اسیب جدی دیده بخش خدمات است به ویژه در حوزه گردشگری و حمل و نقل هوایی .اگرچه بیشتر زیر بخشهای خدمات با رکود مواجه شده اند و طبعا بر افزایش بیکاری نیز تاثیر گذاشته اند با این وجود بعضی از زیر بخشها از جمله حوزه بهداشت و درمان و خدمات و فعالیتهای اینترنتی و انلاین رونق چشمگیری داشته اند که به مقداری رکود سایر زیر بخشها را در بخش خدمات جبران کرده اند . بخش صنعت هم البته با شدت کمتری نسبت به خدمات دچار اسیب شده است ولی به دلیل امکان جایگزینی خطوط تولید در برخی از فعالیتهای صنعتی و نیز افزایش تولیدات مورد نیار برخی از ریز بخشها از جمله در حوزه بهداشت و درمان و تا حدودی صنایع غذایی به طور طبیعی اسیب این بخش از بخش خدمات کمتر بوده است . بخشی که کمترین اسیب را در نتیجه گسترش ویروس کرونا داشته بخش کشاورزی است . البته نباید نادیده گرفت که قسمت قابل ملاحظه ای از تولیدات کشاورزی در فعالیتهای خدماتی از جمله رستورانها و فعالیتهای حوزه گردشگری مورد استفاده قرار می گیرند که طبعا با کاهش تقاضا شدیدی مواجه شده اند ولی از طرف دیگر چون تقاضا برای استفاده از محصولات کشاورزی در منازل افزایش محسوسی داشته قطعا اسیب وارده بر بخش کشاورزی به مراتب نسبت به دو بخش اقتصادی دیگر کمتر است .با ارائه این تصویر مختصراز شرایط حاکم بر بخشهای اقتصادی در نتیجه گسترش ویروس کرونا پیش بینی تاثیر این ویروس بر اقتصادی جهانی چه خواهد بود ؟این سوال را می توان از دو نگاه خوشبینانه و بدبینانه پاسخ داد. در نگاه خوشبینانه که امید نسبتا فراوانی می رود که اینگونه باشد ،اگر تا پایان این ماه یعنی تا اواخر اوریل یا حداکثر اوایل ماه می از سرعت گسترش ویروس کرونا کاسته شده و روند ان کند شود به گونه ای که زندگی روز مره مردم به ویژه در کشورهای عمده در گیر با این ویروس به روال عادی برگردد به دلایل زیر آثار منفی این ویروس بر اقتصاد جهانی زود گذر بود و موجب رکود عمیق و فراگیر در اقتصادی جهانی نخواهد شد ۱-با شیوع کرونا به ویژه در کشورهای پیشرفته که بازارهای عمده مالی را در خود جای داده اند دولتها ارقام قابل ملاحظه ای را برای تحرک طرف تقاضای اقتصاد و تامین هزینه های مقابله با ویروس کرونا در نظر گرفته اند .برای مثال المان به میزان ۱۸ درصد و امریکا به میزان ۱۰ درصد تولید ناخالص ملی خود را برای جبران زیانهای اقتصادی حاصل از این ویروس اختصاص داده اند. ‌سایر کشورها از جمله ایران هم درصد قابل ملاحظه ای از منابع مالی خود را برای مواجه با این معضل تخصیص داده اند . تخصیص این ارقام توسط دولتها در طول ده های اخیر برای حوادثی از این قبیل در نوع خود بی سابقه بوده است . این اقدام دولتها تاحد قابل قبولی جبران کاهش سایر مولفه های طرف تقاضا اقتصاد را خواهد نمود ۲- از انجا که تعداد زیادی از کشورهای درگیر با ویروس کرونا با توجه به ماهیت بازار کار در کشور خود سعی نموده اند برای نیروی کار شاغل وضعیت پایداری را فراهم سازند وشیب نرخ رشد بیکاری را اهسته کنند و یا اینکه به نوعی درصد قابل ملاحظه ای از درامد نیروی کاربیکار شده را تضمین نمایند ،به دلیل محدودیتهای خریددر این ایام تقاضای انباشته شده ای در تعداد زیادی از خانوارها شکل گرفته که با پایان این بحران این تقاضا در بازار بروز خواهد نمود . همچنین از انجا که زمان تحقق فرض خوشبینانه اواخر فصل بهار و اوایل فصل تابستان است که آغاز مسافرتهای تفریحی خواهد بود بر میزان تقاضا به میزان چشمگیری افزوده می شود ۳- اگرچه نه در حد مطلوب ولی در حد قابل پذیرشی از جمله در ایران اقداماتی برای حمایت از فعالیتهای بنگاههای کوچک اقتصادی در حال انجام است که این به نوبه خود می تواند به ثبات شرایط در وضعیت فعلی کمک نماید. به این ولایل به نظر می رسد در حالت تحقق فرض خوشبینانیه ما شاهد تداوم و عمیقتر شدن رکود در اقتصاد جهانی نباشیم . ضمن انکه به دلیل پناسیل موجود در طرف عرضه اقتصاد که تا ماه اینده اسیب جدی نخواهد دید شاهد تورم لجام گسیختهای هم نیز نخواهیم بود . البته اگر فرض بدبینانه محقق شود و ویروس کرونابا شیب مثبت به شیوع خود در سطح جهان ادامه دهد به دلایل مختلف باید شاهد رکود در اقتصاد جهانی برای مدت نسبتا زیادی باشیم که به دلیل تمایل به تحقق فرض خوشبینانه از بیان ان در حال حاضر صرف نظر می شود