پدر و مادر، ما متهم هستیم؟

فرزندم! دنيا جاى زيبايى است. همچون يك مهمانى باشكوه كه تنها تو را كم داشت.جبری که به اختیار تعبیر شد.امیرحسین صادقی/ دانشجوی دوره‌ی کارشناسی رشته‌ی مهندسی علم و مواد دانشگاه صنعتی شریفمقدمه‌ی اولداغ فرزند وصف ناشدنى است. من با تفکری که اکنون دارم احتمالا فرزندى در آینده نخواهم داشت چون پاسخ قانع‌كننده‌اى براى چرايى و چگونگى «درجهان‌بودگی» ندارم. با تفکر گذشته‌ام توجيهات زیر را در گفت‌وگو با فرزند خیالی‌ام برای آمدنش داشتم:پرده‌ی اولفرزندم! دنيا جاى زيبايى است. همچون يك مهمانى باشكوه كه تنها تو را كم داشت. ما تو را به اين مهمانى دعوت كرديم. جشن كامل شد.پرده‌ی دومفرزندم! دنيا هم زيباست و هم زشت. مهمانى‌ای است كه در آن هم عشق و دوستى دعوتند و هم نفرت، نخوت و جنگ. ما تو را به اين مهمانى دعوت كرديم تا مگر عشق همنشينت باشد. اما از آنجا كه تو داراى اراده‌ی آزاد هستى و نمى‌توانيم تضمين كنيم با چه كسانى همنشين مى‌شوى و چه بر سرت خواهد آمد. على‌الحساب رنج، پيرى، ناتوانى و مرگ حتمى است، و البته عشق، شادى و لذت محتمل است. البته جنگ محتمل را نيز فراموش نكن. موفق باشی!فرزندم! دنيا هم زيباست و هم زشت. مهمانى‌ای است كه در آن هم عشق و دوستى دعوتند، و هم نفرت، نخوت و جنگ. ما تو را به اين مهمانى دعوت كرديم تا مگر عشق همنشينت باشد.پرده‌ي سومفرزندم! نمى‌دانم جهان چگونه جايى است اما مى‌دانم كه در آن به تو نياز دارم. مى‌خواهم در مزرعه يارى‌ام كنى يا در خانه يا در هرجا كه توان دارى، مى‌خواهم عصاى دستم باشى، مى‌خواهم مادر و پدرم لذت داشتن نوه را بچشند، مى‌خواهيم قربان صدقه‌ات برويم، لذت ببريم، دلمان برايت غنج بزند. مى‌خواهم و مى‌خواهند...! حال آنكه تو چه مى‌خواهى در اولويت اول دعوتت به جهان لحاظ نشده ‌است. اما اکنون با تفکر فعلی که ممکن است مدتی بعد تغییر پیدا کند، کودک خیالی‌ام این‌گونه به من پاسخ می‌دهد و یک‌به‌یک گفته‌های من را به سخره می‌گیرد.در هنگام پاسخ به اولین گفته‌ی من خشم در نگاه فرزندم موج مى‌زند، چرا كه دروغ فاحش والدينش در همان هنگام تولد آشكار مى‌شود. دعوت شدم؟ من به این دعوت آری گفتم؟دومین گفته‌ی من دروغ نيست، بلكه قمار است. قمارى نابخردانه كه در آن به شهادت تجربه‌ احتمال بُرد بسيار اندك است و فرزند خشمگينانه پرسش بنيادين را تكرار مي‌كند: چرا؟اما در پاسخ به گفته‌ی سوم، من را متهم به خودخواهى، برده‌دارى محترمانه و البته در غالب موارد نامحترمانه و جنايتكارانه می‌کند و متهم به دروغ در گفته‌ی اول می‌کند که به او گفته‌ام دارای اراده‌ی آزاد است.مقدمه‌ی دومآنكه زنان و كودكان را مى‌كشد، به قطع زمانى كودك بوده و به احتمال كودك دارد. شرارت را در نحوه‌ی «درجهان‌بودگی» او بجوييد نه در ذات او. تفکر انسان‌ها و اعمال و رفتار آن‌ها را محیط پیرامون او می‌سازد اگر نه ذات و فطرت انسان‌ها در ابتدا یکسان است. محیط پیرامونی که تفکری به نام «نه» را می‌سازد. راه‌هایی که نشان می‌دهد، پیشنهادهایی که دارد، شکل زندگی و ارزش‌های اخلاقی‌ای که ارائه می‌کند این است که نرو، انجام نده، نبین، نگو، نفهم، احساس نکن، ننویس، نخوان.محیطی که از نظر شریعتی، «جهان‌بینی شکمی» را رواج می‌‌دهد، به این معنی که قضا و قدری که تو معتقدی، می‌گوید هر کار که می‌شود و هر کس هر کاری می‌کند، هر شلاقی که بازویی می‌زند و گرده‌ای می‌خورد و هر پولی که غارت می‌کنند و غارت می‌شود و هر ستمی که افرادی می‌کنند و اقوامی می‌کشند، همه پیش از من و تو نوشته شده و لایتغیر است. پس جنایتکار نمی‌تواند جنایت نکند! و قربانی نمی‌تواند قربانی نشود! و گناهکار نمی‌تواند پاک بماند! و پاک هم نمی‌تواند گناه کند! بنابراین، هرچه که هست و هرچه که بوده و هرچه که خواهد بود، نه دست من است، نه دست تو. پس نه جنایتکار مجرم است و نه جنایت‌پذیر مقصر. در فقر، نه غارتگر مجرم است و نه غارت‌شده مأجور! در قتل عام، نه آن که خون را می‌مکد مجرم است و نه آنکه خونش را مکیده‌اند مُحِق! همه چیز، اراده‌ی من و اراده‌ي تو، مسئولیت من و تو، انتخاب جانی‌بودن و یا انتخاب قربانی‌شدن، سرنوشت ستمگر و سرنوشت ستمدیده، همه از پیش در یک نظام جبری و قطعی لایتغیر ثبت است و ما مأمور اجرای اراده‌ی پیش از خودمان هستیم و مجبوریم آنچه را که در پیشانی ما نوشته ببینیم[۱].پس جنایتکار نمی‌تواند جنایت نکند! و قربانی نمی‌تواند قربانی نشود! و گناهکار نمی‌تواند پاک بماند! و پاک هم نمی‌تواند گناه کند! بنابراین، یعنی هرچه که هست و هرچه که بوده و هرچه که خواهد بود، نه دست من است، نه دست تو.مقدمه‌ی سوممن خداباورم و بدين خاطر جهان براى من معنى دارد اما چه معنايى؟ هنوز درپى آنم! ذهنم سرشار از سوالاتی است که پاسخی برایشان پیدا نکرده‌ام. کودکی که به جبر به این دنیا آمده است چگونه دارای اختیار آزاد است؟نتيجهفارغ از زشتى يا زيبايى دنيا، بر ناقوس معبد پروانه‌اى خفته است و دارد خواب دنيا را مي‌بيند. كاش مراسم بيهوده‌ی صبحگاهى تن نحيف پروانه را با غرش ناقوس جهل مردمانش در هم نشكند.مراجع: پدر و مادر ما متهمیم، علی شریعتیبرای ورود به کانال پیام‌رسان تلگرام دوهفته‌نامه‌ی دانشجویی «داد» کلیک کنید.