یک قدم مانده به دموکراسی حقیقی: چرا بلاکچین میتواند ناجی انتخابات ریاست جمهوری باشد؟

انتخابات برخلاف ظاهرش، یکی از قدیمی ترین اکت های بشری است. دقیقا از همان زمانی که قبایل نئاندرتال، ۴۰ هزارسال قبل، احتمالا جایی در دشت های قفقاز، جهت بقا، با تصمیم جمعی، نقشه ای هوشمندانه برای شکار یک ماموت غول آسا گرفتند، آره دقیقا همان زمان انتخابات خلق شد. انتخابات یک حرکت جمعی است. همه ما توافق میکنیم تا نتیجه ای حادث شود. در انتخابات آن چه که اهمیت دارد، نظر اکثریت است یعنی همان چیزی که ما امروزیی ها به آن دموکراسی میگوییم. انتخابات یا رای گیری یکی از راه های رسیدن به دموکراسی است. این روزها هم شاید در جریان باشید که انتخابات ریاست جمهوری فرانسه در جریان است. مارین لوپن، بانوی ملی گرای فرانسه در مقابل امانوئل مکرون در حال رقابت است و رقابتشان هم بسیار سنگین و نزدیک به هم است. فرانسه در واقع اولین کشوری بود که به شیوه مدرن، جمهوریت را راه اندازی کرد و دموکراسی را در قالب یک انتخابات همه گیر، رسمیت بخشید.از همان قرن ۱۸ که انقلاب خونین فرانسه به راه افتاد، تا به امروز، تمام هم و غم سیستم های دموکراسی خواه، حفظ امنیت و شفافیت انتخابات بوده است. در ساختارهای سنتی انتخابات، هر برگه رای، حاوی نام و نام خانوادگی شخص و امضای او است. تنها راه نظارت و کنترل بر چنین انتخابات هایی، حضور افراد ناظر از احزاب رقیب در محل شمارش آرا است تا صندوق های رقیب شان را تحت کنترل داشته باشند که مبادا تقلب یا جعلی صورت بگیرد.رای گیری الکترونیک هم تعریف چندانی ندارد و چندان هم همه گیر نیست. یک بخشی از مشکلات این نوع رای گیری، در دسترس نبودن زیرساخت های اینترنت در تمام حوزه های کشوری است. بسیاری از مناطق روستایی به اینترنت دسترسی ندارن و در نتیجه رای گیری سنتی یا کاغذی اولویت دارد. رای گیری الکترونیک دو حالت دارد:۱ـ شخص به شعبه اخذ رای می رود، به جای امضا کاغذی، با نظارت ناظران، به شکل الکترونیکی، هویتش را در سیستم ثبت کرده و رای ش اخذ میشود.۲ـ شخص در خانه خود نشسته، برگه رای را که از طرف دولت به شکل پستی دریافتش کرده، پر میکند و احتمالا اسکنش رو در سیستم ثبت کرده و میفرستد.میدانیم حالت دوم امنیتش بسیار پایین است به این دلیل که کسی نمی تواند تضمین کننده امنیت انتقال داده ها به پایگاه داده باشد. شاید بپرسید " خب دولت تضمین کننده ست نه؟ " باگ دموکراسی آنجایی است که نهاد دولت، ناظر بر انتخاباتی است که به نفع خودش تمام می شود! مشخص است که اگر بخواهد تقلبی صورت بگیرد، توان دولت و احزاب ذی نفوذ دولتی بیشتر از مردم است. این دقیقا در تضاد با منافع ملی و ذات دموکراسی و جمهور اکثر است. دولت قدرتمندترین نهاد هر کشور تشریف دارد و دستش برای تقلب بسیار بازتر است. پس چطور می تواند تضمین کند که پایگاه داده را دستکاری نمیکند. من پاسخ آن را می دهم: نمیتواند! دولت نمیتونواند شفافیت داشته باشد، تا زمانی که مجبور نشود، شفافیت نخواهد داشت.نمونه ای از این تقلب های گسترده در انتخابات رو بخواهم مثال بزنم، انتخابات سال ۲۰۲۰ آمریکا بود که نهایتا منجر به ریاست جمهوری بایدن شد. گرچه حزب دموکرات احتمال تقلب را رد کرد ولی نهادهای مستقل زیادی بودند که تقلب را تایید کردند. حتی یادم است آن سال که انتخابات را دنبال میکردم خیلی جالب بود بریام که یکی از ایالت های جنوبی آمریکا با استفاده از هویت یک سری آدم مرده، جعل رای کرده بودند و داخل سیستم به عنوان رای دهنده برای حمایت از بایدن استفاده از آن ها استفاده کرد بودند. معمولا چنین اتفاقاتی داخل شهرهای کوچیک میوفتد که نظارت احزاب رقیب چندان نیست. یک جورایی نقطه کور محسوب میشود و خلاصه یک آش شلم شوربایی از دموکراسی بود آن سال. در برخی موارد مکزیکی های مهاجر غیر قانونی را به جای رای دهنده آمریکایی جا زده بودند. ببینید باگ جمهوریت و رای گیری همین چیزاست. همه میگویند: نه ... مشکل از نظارت نادرسته!آخه قربونت بشوم وقتی ناظر، دولت بر سریر قدرت باشد، خب معلوم است که هیچ وقت به انتخابات شفاف نمیرسید.تازه این ها یک بخشی از مشکلات رای گیری سنتی است: مواردی مثل گم شدن برگه رای گیری، دزدیده شدن برگه ها، دستکاری در برگه ها، ناخوانا بودن امضا یا نام افراد، تکراری ثبت شدن نام افراد و کلی چیزهای دیگه ...اما از این حاشیه ها دور بشویم و برویم به سراغ بلاکچین و نقشش در شفافیت و امنیت رای گیری و انتخابات. ما میدونیم بلاکچین یک ساختار به هم پیوسته ست که هر بلاک داده، مقدار آدرس هش بلاک قبلی خودش را دارد. یک زنجیره ای از اطلاعات که بهم متصل اند. بلاک جلویی بدون حضور و تایید بلاک قبلی قابل خواندن نیست. یعنی اگر من میخواهم به محتوای بلاک ب برسم باید حتما بلاک آ یی در کار باشد که تایید کند بلاک ب ، ادامه من بوده و نگران نباش برو جلو. ساختار یک کم پیچیده تر از این حرف زدن چاله میدونی بنده ست، ولی خب گفتم که بدونید در ساختار بلاکچین، همه چیز به هم پیوسته است. دومین ویژگی بلاکچین، غیر متمرکز بودنش است. به زبون ساده بخواهم بگویم به جای این که داده های بانکی شما دست بانک ملی باشد که هر غلطی دوس داشتند با آن بکنند و تازه دو قورت و نیم شون هم باقی باشد که منِ دولت لطف میکنم پولت رو نگه میدارم و اگر ناراضی ای برو خارج همون جاهایی که رفاه و اینا هست، جاش داده های من به شکلی غیر متمرکز در اختیار مجموعه ای از بلاک ها قرار میگیرد که به دلیل عدم تمرکز، امکان حمله هکری یا دستکاری، عملا ناممکن میشود.حالا تمام این ها تعریف بلاکچین در ساختار مالی بود و مطمئنا شما پیش خودتون میگویید ربطش به رای گیری چیست؟. شاید برای ما بلاکچین رو بد تعریف کردند و احتمالا دلیلش در مملکت ما این است که ما ایرانی ها به لطف دوستان انقلابی، ۴۰ سالی هست که ورشکسته ایم و همین مسئله موجب هایپ بازار و کشش ایرانی ها به سمت بازار رمزارز جهت جلوگیری از ورشکستگی شد. در واقع دیفالت فکری ما ایرانی ها نسبت به تعریف بلاکچین، همان چیزیی است که جهت بقا برایش تلاش میکنیم و به همین دلیل است که کاربردهای دیگر آن به حاشیه رفته است. ببینید بلاکچین محلی برای معاملات رمزارز نیست، بلاکچین محلی برای ذخیره داده های منحصر به فرد به شکل غیر متمرکز است، به گونه ای که شفافیت داشته باشد یعنی داده ایکس از محل فعلی به محل مقصد برسد و همه بتوانند ان را ببینند. بلاکچین را اگر بخواهم در دو کلمه خلاصه کنم: امنیت و شفافیت. به عبارتی: " خوراکه خود انتخاباته البته نه به نفع دولت ها ! "حالا شاید پیش خودتان بگویید: " نه بابا، فک نکنم کسی توی این فکرا باشه که بخواد دنبال ایجاد ساختار بلاکچینی برای انتخابات باشه ". بله در مملکت ما که اُم الفساد بشریت است، به تنها چیزی که فکر نمیکنند شفافیت است، ولی در ممالک خارجه، همانجاهایی که به قول زینب خانوم رفاه و این ها هست، موسسات خصوصی خیلی جدی بر روی این مسئله کار میکنند. شرکتی به نام horizone state یکی از همین شرکت هااست. دیدگاه این شرکت بسیار جالب است، ببینید وقتی ما از رای گیری صحبت میکنیم لزوما منظورمون انتخابات نیست. این روزها رای گیری در همه پلتفرم ها وجود دارد. شاید خیلی توجه نکرده باشید ولی عمده تصمیمات انسان امروزی بر مبنای همین رای گیری های مهمل و غیر قابل اعتماد صورت میگیرد. خب بیایید این گونه فرض بگیریم: " آغا وقتی میرید داخل گوگل پلی که یک اپ دانلود کنید، به اولین چیزی که توجه میکنید چیه؟ معلومه دیگه نمره ش ... آره همون ۵ ستاره بالای اپلیکیشن. از کجا معلوم این سیستم رای گیری فیک نباشه؟ مطمئنی میشه به این رای گیری اعتماد کرد؟ یه کم روش فکر کن .... "وارد دیجیکالا شدید میخواهید ببینید کدام محصول رنک بالاتری گرفته که در واقع نشان از رضایت بیشتر مشتری ها دارد. چطور میتوانید به رنک بالاتر اعتماد کنید! از طرفی سیستم رای گیری دیجیکالا اصلا جامعه آماری را نشان نمی دهد مثلا نوشته ۴ و نیم از ۵. خب چه تعدادی رای دادند که شده ۴ و نیم از ۵. ۱۰ نفر رای دادند؟ هزار نفر رای دادند؟ یا چی ....این شرکت هوریزن استیت دقیقا چنین کاری میکند، خدمات رای گیری یا رنکینگ بلاکچینی را برای شرکت ها فراهم میکند تا جایگزین این سیستم رای گیری غیر قابل اعتماد بشود. پس دیدید که بلاکچین محدود به رای گیری انتخابات ریاست جمهوری نیست و اتفاقا ابعاد اقتصادی هم دارد. در مورد انتخابات هم میتواند دارای بُعد اقتصادی باشد چنان که دولت می تواندپول در اختیار یک یا چند شرکت خصوصی قرار دهد تا مسئول پیاده سازی سیستم بلاکچینی رای گیری انتخابات شوند. شفافیت آرا در طول این سیستم، هم توسط مردم و اشخاص و هم توسط سازمان های ناظر به راحتی قابل پیگیری است، بدون درد و خونریزی ...حالا جالبه بدونید، از منظر هزینه مالی پیاده سازی این سیستم بخواهم به قضیه نگاه کنم، هزینه پیاده سازی رای گیری سنتی که شامل کاغذ و حمل و نقل و حقوق ناظرها و میزان انرژی الکتریسیته ای که در این چند وقت هزینه میشود را حساب کردند ، بابت هر رای بین ۷ تا ۲۵ دلار به صورت میانگین هزینه میشود. همین را قیاس زدند با رای بلاکچینی و هزینه ش چیزی حدود نیم دلار شده است به علاوه مزیت امنیت و شفافیتی که دارد. حالا تصورش را بکنید که در ساختار بلاکچینی نه دیگر خبری از ترافیک خودرو و صف های طولانی اول صبح تا شب برای رای گیری هست، نه خبری از آلودگی محیطی، نه خبری از ناظران امنیتی و درگیر شدن پلیس ها در خیابان برای کنترل جمعیت هست. حالا شما هزینه این ارگان ها را در این روزها حساب کنید و ببینید چه اوضاعی است ! بله دموکراسی هزینه دارد و بلاکچین این چرخه هزینه بر را به حداقل می رساند. بسیاری از ترس شفافیت تن به رای گیری بلاکچینی نمیدهند و بسیاری از ترس قطع شدن هزینه پول پاشی دولت !حالا که تا اینجای متن آمدید ممکن است به خودتان بگویید: " این بابا یه کم زیادی به مسائل دنیا، ساده نگاه نمیکنه ". دوست عزیز، جهان مجموعه ای از معادلات شفاف است، پیچیده انگاری راهی برای لاپوشانی فساد سیستماتیک است. معمولا طرح های شفافیت به دلیل نداشتن صرفه اقتصادی خیلی زود شکست میخورند.اما بلاکچین تنها سیستم قابل اتکایی است که در کنار شفافیت، برای تمام دنیا سود اقتصادی هم به همراه دارد.دیر و زود دارد ولی سوخت و سوز ندارد، "یک قدم مانده به دموکراسی حقیقی" ...