آخرین قمار

آلفرد ادلر، بیان‌گذار مکتب روان‌شناسی که فروید وی را جزو شاگردان اصلی خویش می‌پنداشت (در حالی که ادلر هیچ‌وقت این را قبول نکرد و یکی از دلایل جدایی‌اش از فروید همین بود)، برخلاف خود فروید و حتی یونگ که افراد را در قالب‌بندی‌های مختص به نظریه‌هایشان طبقه‌بندی می‌کردند، فرد را به‌مثابه کل در نظر می‌گرفت. به همین دلیل است که مکتب خویش را روانشناسی فردی نام‌گذاری کرده بود.آلفرد ادلر - Alfred Adlerاو برخلاف فروید که شخصیت انسان را به سه بخش تقسیم می‌کرد و هنجارها و باید نبایدها را امری به مرور زمان درونی‌شده می‌دید از منطق شخصی‌ای صحبت کرد که در مقابل عرف عام قرار می‌گیرد. هرقدر منطق شخصی به عرف‌عام نزدیک‌تر شده باشد، شخص بیشتر مقبول جامعه قرار خواهد گرفت. نمونه بسیار بحرانی این فاصله گرفتن را می‌توان در بیماران اسکیزوفرن مشاهده کرد که ممکن است نسخه کاملاً متفاوتی از واقعیت را تجربه کنند. ادلر همچنین اعتقاد داشت که تنها راه رهایی انسان از ملال و درد، پیدا کردن جایی برای تعلق است. مطمئناً فقط مکان تعلق نیست که اهمیت دارد، می‌شود زمان و افراد را نیز به مثابه محلی برای تعلق در نظر گرفت.شوپنهاور، یکی از بزرگترین شخصیت‌های تاریخ تفکر غرب و نویسنده رساله‌ی معروف «جهان به مثابه‌ی اراده و تصور»، دوراهی اخلاقی‌ای را به نام « دوراهی خارپشت » مطرح کرد. برای اینکه گفته‌ی وی را با زبان و افکار خویش آلوده نکنم، عین متن را ( از تنها جستاری که هرگز در زمان حیاتش به چاپ نرساند : هنر رنجاندن )، نقل خواهم کرد.در یک روز سرد زمستانی، چند جوجه‌تیغی دور هم جمع شدند تا با گرم کردن یکدیگر از یخ‌زدگی جلوگیری کنند. اما آن‌ها به زودی تأثیر تیغ‌هایشان را بر یکدیگر احساس کردند که باعث شد از هم دور شوند. نیازِ به گرما یک بار دیگر آن‌ها را به هم نزدیک کرد، اما اشکال تیغ‌ها دوباره تکرار شد. به این ترتیب آن‌ها، میان دو مصیبت دررفت‌وآمد بودند تا این‌که فاصلهٔ مناسبی یافتند که در آن می‌توانستند یکدیگر را تحمل کنند؛ بنابراین نیازِ به تشکیل جامعه که از پوچی و یکنواختی زندگی انسان‌ها سرچشمه می‌گیرد، آن‌ها را به‌سوی هم می‌کشانَد؛ اما ویژگی‌های ناخوشایند و زنندهٔ فراوان‌شان باز آن‌ها را از هم دور می‌کند. فاصلهٔ میانه‌ای که در نهایت کشف می‌شود و به آن‌ها امکان می‌دهد تا با هم بودن را تحمل کنند، همان نزاکت و خوش‌اخلاقی است. در زبان انگلیسی به هر کس که به این امر پایبند نباشد گفته می‌شود که « Keep your distance ». به‌موجب آن، درست است که نیاز به گرمی متقابل فقط به شکلی ناقص ارضا می‌شود، اما از طرف دیگر، خراش تیغ‌ها احساس نمی‌شود. با این حال هر کس گرمای درونی زیادی داشته باشد، ترجیح می‌دهد به خواست خود از جامعه دوری کند تا از دردسر یا مزاحمت جلوگیری کند.از نظرگاه او، زندگی مانند دوران آونگی میان درد و ملال است.میان درد انزوا و درد اجتماع.آرتور شوپنهاور - Arthur Schopenhauer ما چه خوداگاه و چه ناخوداگاه برای درک این آشوبی که نامش جهان است عادت داریم به آن نظم و منطقی شخصی بدهیم. یکی از همین عادت‌ها تیپ‌بندی افراد است. شاید این دسته‌بندی کردن‌ها نیز راهی برای گریز از جنون باشد. در طول تاریخ، بشر سعی کرده افراد را ( چه از برداشت شخصی‌ خود، چه با معیارهای روان‌شناختی و فلسفی و چه ترکیبی از این سه) دسته‌بندی کند. همه‌ی این دسته‌بندی کردن‌ها تا حدودی درست و تا حدودی غلط است.به دلیلی ساده : چون «فیل اندر خانه تاریک» عظیم‌الجثه‌تر از تصور ماست. مائی که خود را اشرف مخلوقات می‌پنداشتیم کم‌کم داریم به این درک می‌رسیم که آنچنان برتری‌ای هم نسبت به دیگر مخلوقات نداشته و نداریم. انسان قرن بیست‌و‌یکی که مدت زیادی‌ست عصر روشنگری را پشت سر گذاشته، کم‌کم به درک این حقیقت دردناک رسید که او نه تنها اشرف مخلوقات نیست بلکه مخلوقاتی که می‌شناسد هم ممکن است تنها، مخلوقات نباشند. اینکه بگوییم زیست به‌جز در این سیاره وجود ندارد، همانقدر جاهلانه است که بگوییم « چون من نمی‌بینم، پس حتما وجود ندارد. فیل اندر خانه تاریکما خود را فرای این عمر کوتاه‌مدت می‌بینیم و خواستار چیزی فرای همین زیست زمینی هستیم.ما در همین زیست کوتاهی که داریم مخرب‌تر از هر ویروس و انگلی عمل کردیم و با پایان دادن به زیست‌گاه‌مان به خود نیز پایان خواهیم داد. یادم نمی‌آید این جمله از کیست ولی اصلاً چه فرقی میکند ؟!روزی فرا خواهد رسید که آخرین فردی که تو را می‌شناخته خواهد مرد و تو فراموش خواهی شد.متاسفانه، در این قمار بزرگی که بشریت به طبیعتش تحمیل کرده، هر دو خواهد باخت.