حد مجاز ذکر جزئیات در ساختمان فیلم‌نامه

ایوان ششم/ بهار 98/ اصول فیلم‌نامه/ هاجر خدایی، ورودی سال 97 علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه خوارزمیمسیر نویسندگی جذاب است و البته حساس؛ این حساسیت، زمانی خود را نشان می‌دهد که دست به قلم می‌شوید و در سبک و قالب خاصی شروع به خلق اثر می‌کنید، اما در بین مسیر با علامت سوال‌هایی مواجه می‌شوید که اگر پاسخ دقیقی به آن‌ها ندهید، ممکن است شما را با چالش‌های جدی در مسیر نویسندگی مواجه کند و حتی کل زحمت شما را تحت الشعاع قرار دهد.یکی از این علامت سوال‌ها در مسیرِ فیلم‌نامه نویسی است. قلم به دست شده‌اید و می‌خواهید روایت داستانی و ایدۀ خود را را به صورت فیلم نامه بنویسید. قطعا بعد از چند سطر، این سوال در ذهن شما می‌رقصد:« چقدر باید جزئیات را ذکر کنم؟»بی‌جواب گذاشتن این سوال خطرناک است و نباید فراموش کنید که ذکر جزئیات در فیلم‌نامه حد و حدودی دارد. همان طور که در داستان می‌گوییم که چیزی را نیاورید، مگر این‌که بر اساس طرح و پیرنگ، ذکر آن واجب باشد.شاید با خود بگویید که ذکر بیش‌تر جزئیات، باعث جذاب‌ترشدن، خواندنی‌‌تر شدن و البته فضاسازی دقیق می‌شود. در پاسخ شما باید بگویم که حتی‌الامکان در ذکر جزئیات صرفه جویی کنید و حوادثی را کنار هم بیاورید که مسیر پیش روی داستان را ساده کند و البته آن را جذاب.وقتی تصمیم می‌گیریم که ایده‌ای را در قالب فیلم‌نامه بریزیم، فراموش نکنیم که قرار نیست خود ایده را شرح دهیم و به صورت جزئی دربارۀ ایده بنویسم؛ ما در قالب فیلم‌نامه، با اعمال، کردار و سخنان شخصیت‌ها سر و کار داریم و باید قلم را به گونه‌ای روی کاغذ حرکت دهیم که موضوع مد نظر ما از طریق شخصیت‌ها، سخنان و رفتار آن‌ها منتقل شود.حواسمان باشد که مسیر فعالیت خود را با کارگردان و گروه طراح فیلم اشتباه نگیریم. نویسنده باید عینک دقت را به چشمانش بزند و در دنیای پریشان و پرحجم ایده‌ای که مد نظر دارد، موارد اصلی و ضروری را جدا کند و از ذکر حاشیه‌های بی اهمیت و جزئیات غیر ضروری خودداری کند.وظیفۀ کارگردان و گروه طراح فیلم این است که قابلیت بصری به فیلم‌نامه بدهند؛ مانند نحوۀ طراحی دکور، نورپردازی، چیدمان کلی و لوازمی که در صحنۀ فیلم برداری استفاده می‌شوند و نیازی نیست که نویسنده به این موارد بپردازد؛ مگر این‌که نقش مستقیمی در داستان فیلم‌نامه داشته باشد.البته ذکر این نکته نیز خالی از لطف نیست که ذکر جزئیات، باعث معرفی عناصر اصلی درام می‌شود و مخاطب را بیش‌تر با روند فیلم‌نامه درگیر می‌کند اما در همین مسیر نیز باید اعتدال را رعایت و از زیاده‌روی خودداری کرد.اگر عادت کنیم که جزئیات را بیش از حد در فیلم‌نامه ذکر کنیم، درواقع وارد سبک رمان می‌شویم و از فیلم‌نامه فاصله می‌گیریم. یک فیلم‌نامه نویس خوب باید بتواند کنش و گفت‌و‌گو را به کار بگیرد و درواقع پیش بردن مسیرداستان را بر عهدۀ شخصیت‌ها بگذارد.ارائۀ گزارش کنش و گفت‌و‌گوی شخصیت‌ها، شما را رمان نویس می‌کند اما فیلم‌نامه نویس نه. کسی که وارد مسیر فیلم‌نامه نویسی می‌شود، باید در ابتدا تکلیف خود را از نظر نوشتن مشخص کند و قبل از شروع هر قالبی، برای خودش تعیین کند که با توجه به پیرنگ، چه میزان از جزئیات را باید نقل کند؟ اگر در بلاتکلیفی و بین زمین و آسمان بماند، در واقع میان رمان(منثور) و درام معلق خواهد ماند.برای هر شخصی که وارد مسیر فیلم‌نامه نویسی می‌شود، قطعا پیش خواهد آمد که در ابتدا با این مسئله مواجه می‌شود که اثرش بین نیمه منثور و نیمه درام قرار دارد؛ یعنی نه رمان است و نه فیلم‌نامه. به این نکته نیز توجه کنید که برای درام نویس شدن، باید از بیان هرچه که از رفتار و گفتار شخصیت‌ها برداشت می‌شود، خودداری کنیم. اگر به خود واژۀ درام دقت کنیم، به نکتۀ خوب و مفیدی در این مسیر می‌رسیم. درام از فعلی در یونان باستان گرفته شده است که به معنی« انجام دادن» است و همین به ما گوشزد می‌کند که هنگام نوشتن داستان برای سینما، به شخصیت‌ها توجه کنیم و به این فکر کنیم که چطور می‌توانیم در مسیر موضوع داستان، کاری را به آن‌ها بسپاریم تا انجام دهند؛ این‌گونه مسیر فیلم‌نامه با شخصیت‌ها پیش می‌رود و لازم نیست جزئیات غیر ضروری را به خورد جملات بدهیم.منبع:موریتس،چارلی،گذرآبادی،محمد، تکنیک‌های فیلم نامه نویسی