فاجعه هفتم تیرماه 1360 به روایت گرا

زوایایی مهم از ترور شخصیتی و فیزیکی شهید بهشتی توسط عوامل نفوذ منافقیندر هفتم تیر 1360 در ساعت 21 انفجار مهیبی در ساختمان مرکزی حزب جمهوری اسلامی در بهارستان روی داد که خیل عظیمی از یاران انقلاب و مقامات کشوری به شهادت رسیدند.حدود ساعت 21 روز هفتم تیر 1360 دو بمب بسیار قوی در محل دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی منفجر شد که بر اثر شدت انفجار قسمت‌هایی از ساختمان فروریخت و موجب شهادت ده‌ها تن از مقامات مملکتی و نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی و چند تن از وزرا گردید.دراین‌بین عامل اصلی انفجار حزب جمهوری اسلامی یعنی محمدرضا کلاهی، توانست با فرار از مهلکه از کشور بگریزد و همچنان در خفا در کشورهای اروپایی زندگی می‌کند. در ابتدا گمان می‌رفت که او نیز در انفجار کشته‌شده اما پس از تحقیقات مشخص شد که عامل اصلی بمب‌گذاری خود کلاهی بوده است.کلاهی پس از پیروزی انقلاب به سازمان مجاهدین خلق پیوست و با حفظ این عضویت، ابتدا پاسدار کمیته انقلاب اسلامی خیابان پاستور شد و بعد با هدایت سازمان، به داخل حزب جمهوری اسلامی راه پیدا کرد. او در حزب ارتقاء یافت و مسئول دعوت‌ها برای کنفرانس‌ها و میزگردها و جلسات شد. ضمن آنکه مسئول حفاظت حزب نیز شد. او بمب را با کیف‌دستی یا کارتن‌های جزوات محتوایی حزب به داخل جلسه حزب جمهوری اسلامی واقع در نزدیکی چهارراه سرچشمه تهران انتقال داد و دقایقی قبل از انفجار، از ساختمان حزب خارج شد. پس از انفجار نیز مدتی در منزل یکی از اعضای سازمان متبوع خود مخفی شد و نهایتاً از طریق مرزهای غربی کشور به عراق منتقل شد.چرا منافقین وارد فاز نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران شدند؟در سابقه گروهک تروریستی منافقین جنایات بی‌نظیری علیه ملت ایران ثبت‌شده است، جنایاتی که به‌طور رسمی از 30 خرداد 1360 آغاز شد. جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان بزرگ‌ترین قربانی تروریسم در دنیا عددی بیش از 17 هزار قربانی ترور را در تاریخ خود ثبت و ضبط کرده و از این عدد، تعداد 12 هزار نفر آن توسط گروهک تروریستی منافقین به شهادت رسیده‌اند.عدد 12 هزار شهید ترور نه فقط بر اساس اسناد و مدارک ثبت‌شده در جمهوری اسلامی، بلکه با استناد به اعترافات خود منافقین نیز قابل اثبات است. گروهک منافقین از خرداد 60 که وارد فاز مسلحانه شد، همواره گزارش اقدامات تروریستی‌اش را ثبت و ضبط کرده است.مسعود رجوی سرکرده منافقین در مرحله اول فاز اقدام مسلحانه، مسئله "بی آینده کردن نظام" را در دستور کار سازمان قرار داده بود که شامل زدن سران نظام، افراد تأثیرگذار، شخصیت‌های مذهبی و به‌طور کلی رجال انقلاب بود.بعد از این مرحله، سازمان در تحلیل‌های خود تصور می‌کرد امکان بازیابی و احیای رهبران انقلاب از میان رفته، اما باز هم به دلیل همراهی مردم با انقلاب به هدف خود یعنی براندازی نرسیده بود. از این رو در مرحله دوم مسئله "زدن سرانگشتان نظام" را مطرح ساخت.منظور رجوی از سرانگشتان نظام طرفداران انقلاب و امام (ره) بود که همواره گوش به فرمان حاکمیت انقلاب در میدان حاضر می‌شدند؛ اما واقعیت این مرحله از عملکرد گروهک منافقین این بود که با ترور مردم عادی کوچه و بازار جو ناامنی و وحشت را در جامعه به گونه‌ای که دیگر کسی جرأت حمایت از امام (ره) و انقلاب را نداشته باشد.منافقین با این پیش فرض که به واسطه جنگ ایران و عراق، تحریم اقتصادی و حذف شخصیت‌های کلیدی نظام، می‌توانند به نظام را تضعیف کنند، دو هدف را در ذهن داشتند، اول اینکه با تضعیف نظام عملاً براندازی از داخل صورت بگیرد و دوم اینکه با براندازی یا ضعف نظام، جمهوری اسلامی ایران برای مدیریت به سمت استفاده از نیروهای منافقین برود.نحوه نفوذ کلاهی به دال حزب جمهوری اسلامیدر خاطرات بازماندگان حادثه انفجار حزب جمهوری اسلامی به شخصیت کلاهی و چگونگی جلب اعتماد دیگر اعضا توسط او و نقش وی در انفجار دفتر حزب اشاره شده‌است. صفاتی دزفولی درباره نحوه وورد کلاهی به حزب می‌گوید: وی قبل از ورود به حزب در دکه‌ای کوچک در مقابل دفتر مرکزی حزب به کتابفروشی مشغول بود و پس از آشنایی با اعضای حزب به داخل حزب جمهوری اسلامی راه پیدا کرد و مسئول هماهنگی‌های داخل حزب شد.همچنین یکی دیگر از اعضای حزب جمهوری درباره شخصیت کلاهی و چگونگی ارتقاء او در حزب می‌گوید: من برخوردهایی با او داشتم اما تجربه نداشتیم که منافقین عامل نفوذی در حزب و نخست‌وزیری و دادستانی و غیره دارند و علت دیگری که ما چهره منافقانه کلاهی را نشناختیم بر اثر برخورد و رفتار منافقانه او و همچنین زحمت و تلاش زیادی که او می‌کشید و همیشه کارها را به‌طور منظم و سریع انجام می‌داد باعث شده‌بود که مثل برادر به او اعتماد داشته‌باشند. مثلاً گاهی به طرز منافقانه جارو دست می‌گرفت و جلوی دیگران سالن سخنرانی را جارو می‌کرد تا جلب توجه کند.از نکات دیگری که باید بگویم این است که کلاهی را چند روز قبل از حادثه یکی از برادران بازرسی می‌کند که او در آن لحظه چیزی نمی‌گوید اما به‌شدت ناراحت شده‌بود. نکته دیگری که در مورد کلاهی ملعون باید بگویم کنجکاوی بیش از حد او بود، به‌طوری‌که به همه اتاق‌ها سر می‌زد و می‌خواست اطلاعات و اخبار و اسرار سیاسی را بداند و این برای خودِ من کمی شک‌برانگیز بود چون من که مسئول بخش سیاسی بودم وقتی کنجکاوی او را در مورد مسائل سیاسی می‌دیدم، در مورد او شک کرده بودم اما چون بسیاری از برادران مؤمن هم ممکن است کنجکاو باشند و ما هم در این زمینه تجربه نداشتیم، به چهره منافقانه او پی نبردیم.حسن سبحانی‌نیا از اعضای حزب که در شب حادثه در حیاط ساختمان حزب حضور داشت، درباره روز حادثه می‌گوید: در روز وقوع حادثه این جانب با آقای محمدهاشم رهبری در حال قدم‌زدن در حیاط ساختمان حزب جمهوری و به سمت ساختمان در حرکت بودیم و با یکدیگر درباره مسائل و اوضاع سیاسی روز صحبت می‌کردیم. دقیقاً به‌خاطر دارم که شهید علی‌اکبر اژه‌ای پس از صحبت کوتاهی با آقای رهبری به‌داخل جلسه رفت. در این حین آقای کلاهی افراد حاضر در حیاط و نیز قسمت‌های دیگر را با عجله و شتاب به‌حضور در جلسه دعوت می‌کرد و مرتباً تذکر می‌داد آقای بهشتی بسیار منظم است و جلسه شروع شده و نباید غایب باشید. مرتضی محمودی، عضو وقت حزب جمهوری اسلامی درباره تلاش کلاهی برای حضور حداکثری افراد در محل جلسه حزب می‌گوید: روزهای جلسه معمولاً مشخص بود و فقط با ارسال یک دعوت‌نامه کوچک موضوع جلسه را اعلام می‌کردند. محمدرضا کلاهی در آن شب برای همه دعوت‌نامه فرستاد و به یکایک اعضا زنگ‌زده و خواسته بود ضمن شرکت در جلسه به علت حساسیت موضوع افرادی را که می‌شناسند و ذی‌صلاح هستند به جلسه دعوت کنند. کلاهی آن روز به محمد منتظری نیز زنگ‌زده و از قول شهید بهشتی خواسته بود حتماً در جلسه شرکت کند.چرا ترور شهید بهشتی برای منافقین حائز اهمیت بود؟یکی از شخصیت‌هایی که در ابتدای انقلاب به خاطر القائات منافقین و روزنامه‌های چپ گرا همواره مورد تهمت و توهین بود، سیدمحمد بهشتی بود. آمریکایی بودن، مدافع غرب، توطئه چینی برای عزل بنی صدر و دهها اتهام دیگر در جامعه منتشر می‌شد اما بهشتی صبورانه با آنها برخورد می‌کرد و در نهایت دراوج مظلومیت شهید شد.اما سازمان مجاهدین خلق برای ترور بهشتی بر این گمان بودند که وی بر روی امام خمینی نفوذ دارد و با کشتن او نظام با مشکل جدی رو به رو می‌شود. مسعود خدابنده، عضوجداشده منافقین در 30 خرداد 1390 در یادداشتی در بی بی سی فارسی این برداشت را اینگونه بیان می‌کند:"متاسفانه اشتباه محاسبه مجاهدین در مقابله با حکومت نه از این نقطه شروع شده بود و نه به این نقطه پایان یافت. شروع اشتباه محاسبه سیاسی مجاهدین تحلیلی بود که بواسطه آن از آغاز انقلاب جناح حاکم و مغز متفکر و رهبر این جناح را آیت الله بهشتی دانسته و آیت الله خمینی را هم اگر چه همنوع ولی بازیچه تحلیل‌های وی می‌دید. این تحلیل حالا می‌گفت حکومت پس از حذف بنی صدر یکپارچه شده و دیکتاتور واقعی کشور اکنون آیت الله بهشتی است. پس با زدن این سر (آیت الله بهشتی) رژیم سرنگون خواهد شد."القای چنین ابهامات و انحرافاتی در اندیشه‌های ملیشیای منافقین و پس از آشوب‌های سی خرداد، سبب شد تا مقامات و شخصیت‌های انقلابی در تیررس ترور برنامه ریزی شده آنها قرار گیرند.سرنوشت کلاهی و ارتباطش با منافقین به کجا ختم شد؟کلاهی ابتدا در خانه‌ای در تهران مخفی شد. او به‌سرعت خانه‌های محل اقامت خود را تعویض کرد تا در نهایت بتواند از تعقیب نیروهای اطلاعاتی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی فرار کند. آنچه بر اثر نشانه‌های کشف‌شده در همان روزها مشاهده شد این بود که وی در مسیر تهران به شمال حداقل در سه خانه و در سه منطقه متفاوت مخفی شده است.با اعلام عکس و مشخصات وی در روزنامه‌ها چندین گزارش مردمی در مورد او به نیروهای سپاه رسید که سه خانه در مسیر شمال را نشان می‌دهد، اما هر بار نیروهای سپاه دیر به محل رسیده و کلاهی فرار می‌کند. مسیر شمال برای رسیدن به مرزهای غربی کشور هم درواقع به‌نوعی انتخاب مسیر غیر قابل پیش‌بینی برای فرار او بوده است. پس از چندی زندگی مخفیانه توانسته بود از مرزهای غربی کشور فرار کرده و سپس خود را به اردوگاه اشرف (مقر منافقین در عراق) برساند. براساس خاطرات مسعود خدابنده از اعضای ارشد جداشده از منافقین، مسعود کشمیری (عامل انفجار 8 شهریور) و محمدرضا کلاهی در مقر منافقین در بغداد به آنها می‌پیوندند و کلاهی با نام مستعار «کریم رادیو» بخاطر آشنایی به مسائل فنی به کارهای فنی رادیو مشغول می‌شود.زندگی کلاهی در تشکیلات منافقین در عراق دوام زیادی نمی‌آورد، زیرا کلاهی به‌واسطه اقدام مهمی که برای این گروهک تروریستی انجام داده بود انتظار داشت در شرایطی بهتر از وضعیت دیگر اعضای منافقین زندگی کند و این مسئله نیز برای سران منافقین قابل تحمل نبود. باقی ماندن کلاهی در پادگان اشرف و مخالفت‌های هر روزه او و از سوی دیگر ترس منافقین از لو رفتن هویت و اطلاعات او درباره انفجار 7 تیرماه، موجب می‌شود تا با رفتن او از عراق و زندگی در اروپا رضایت دهند.آیت‌الله ری شهری وزیر اطلاعات وقت، در کتاب خاطرات خود می‌نویسد: "نامبرده [کلاهی] در عراق در بخش عارفی (روابط با عراق) با نام مستعار "کریم" فعالیت می‌کرده و با یکی از منافقین به نام خورشید فرجی زنوز، اهل تهران، از دواج می‌کند. همسرش قبلاً مسئول نهادی بوده که تنزل رده داشته، مدتی فرمانده گردان ارکان (پشتیبانی) و مدتی مسئول تاسیسات بوده است. وی آموزش خلبانی را گذرانده بود و آخرین سمتش هم فرماندهی یگان پدافند، در به اصطلاح ارتش آزادیبخش بود. گفته می‌شود کلاهی در سال 1370 نسبت به سازمان منافقین مساله دار شده و در سال 1372 از سازمان جدا و در سال 1373 از عراق به آلمان رفته بود."بخشعلی علیزاده از اعضای جداشده سازمان می‌گوید: "من خودم محمدرضا کلاهی را در سازمان دیده بودم. هرچند سازمان عضویت کلاهی را به کلی تکذیب می‌کند، اما من به چشم خودم وی را بارها دیده بودم و می‌دانستم که او کلاهی است. بعد از مدتی یکباره غیبش زد و دیگر ندیدیمش. من از افراد مختلف می‌شنیدم که او برای مأموریت اعزام شده، اما بعداً فهمیدم که همان زمان از سازمان جدا شده است؛ البته جدایی که به آن مفهوم نبود، فقط دیگر حاضر به زندگی در مقرهای سازمان نبود و از جمله افراد ناراضی محسوب می‌شد؛ اما سازمان نمی‌خواست نفرات بفهمند کسی مثل کلاهی که به قول رجوی آن کار بزرگ را انجام داده بود، حالا بُریده است."یکی از مسئولان امنیتی در دهه شصت نیز در گفتگویی عنوان کرد: "هر دوی اینان (کلاهی و مسعود کشمیری عامل انفجار دفتر نخست‌وزیری و شهادت رجایی و باهنر) پس از مدتی بریدند و از سازمان مجاهدین خلق جدا شدند. طبق اطلاعاتی که ما داشتیم، کشمیری در پادگان اشرف مسئول تخلیه فاضلاب شده بود."مسعود رجوی از انفجار هفتم تیر به عنوان انفجار "خشم خلق" در نشست‌ها یاد می‌کرد. او خیلی با افتخار می‌گفت: "کم کردیم که زیاد نکردیم!". رجوی اما در مقابل حاضر نبود، پاسخ خوش خدمتی کلاهی را بدهد. در نتیجه اختلافات محمدرضا کلاهی با مسعود رجوی سرکرده منافقین به‌قدری بالا می‌گیرد که به‌گفته برخی از اعضای جداشده که از هویت واقعی کریم رادیو اطلاع داشته‌اند، رجوی یک‌بار به کلاهی می‌گوید: "فکر کرده‌ای چون یک کار بزرگ انجام داده‌ای هر غلطی بخواهی می‌توانی بکنی؟! تو اگر لازم باشد باید زمین را هم جارو بکشی...".پس از چند دهه بی‌خبری از سرنوشت عامل انفجار 7 تیرماه، خبری در تاریخ آذرماه سال 94 منتشر می‌شود که یک تکنسین برق با تابعیت ایرانی ــ هلندی هدف گلوله دو فرد ناشناس قرار می‌گیرد. این فرد علی معتمد نام داشت. وی از اواخر دهه 80 میلادی وارد هلند شده بود و در اوایل دهه 90 میلادی به‌عنوان پناهنده در این کشور پذیرفته می‌شود.معتمد با زنی افغان ازدواج کرده بود و پسری 17 ساله داشت. حساسیت‌های ویژه‌ای از سوی پلیس بر روی این قتل وجود داشت و ورود سازمان امنیت هلند به این پرونده نیز نشان از ویژگی‌های خاص آن دارد. در حالی که پلیس هیچ جوابی را در مورد این پرونده به رسانه‌ها اعلام نمی‌کند، سرانجام چندین ماه بعد فقط نام مقتول را معتمد اعلام می‌کند.ویژگی‌های علی معتمد و نشانه‌های مربوط به وی گمانه‌هایی را در محافل ضدانقلاب خارج کشور ایجاد کرد و همین مسئله باعث پیگیری رسانه‌های معاند در رابطه با هویت این فرد ایرانی ــ هلندی شد. در حالی که پرونده در دادگاه در حال پیگیری بود، پلیس در بخشی از بازجویی‌های خودش از زن و فرزند علی معتمد متوجه می‌شود که نام اصلی مقتول محمدرضا کلاهی است که در حادثه‌ای تروریستی در ایران دخالت داشته است و تاکنون با هویت جعلی در هلند زندگی کرده است و این پایانی بود بر سرنوشت عامل ترور ده‌ها تن از مقامات ارشد نظام جمهوری اسلامی ایران.منبع: ماهنامه خبری_تحلیلی گرای انقلاب