توکنومیک چیست؟

امروزه یکی از اساسی ترین فاکتور ها برای سنجش ارزش یک پروژه بررسی Tokenomics آن پروژه است.واژه Tokenomics از دو واژه token و economics گرفته شده است.این واژه برای اولین بار در سال 2017 توسط William Mougayar در مقاله ای مطرح شد.در ابتدا، مردم به توکنومیک به عنوان شاخصی از نحوه برنامه ریزی یک پروژه برای استفاده از توکن های خود نگاه می کردند.اما در سال‌های اخیر، این اصطلاح معنای خود را گسترش داده و اهمیت بیشتری برای سرمایه ‌گذاران، توسعه‌ دهندگان و علاقه‌ مندان به بلاک چین پیدا کرده است.امروزه Tokenomics آینده پروژه ها را مشخص می کند و پتانسیل و میزان رشد آن را نشان می دهد.در صنعت جدید و به روز بلاکچین چگونه Tokenomics خوب و بد را از هم تشخیص دهیم؟؟؟و چگونه میتوان یک ارزیابی درستی از Tokenomics خوب داشته باشیم؟؟؟در این مقاله قصد داریم به این دو سوال پاسخ دهیم و همچنین نمونه های Tokenomics خوب را باهم بررسیکنیم:جزییاتی که باید در این بررسی به آن توجه کنید شامل موارد زیر میشود:1_Vesting period2_Inflation/supply shock3_Price rounds/valuations4_Project-market fit5_Token generation and distribution1_ Vesting period:به بیان ساده vesting period به بازه زمانی تعیین شده ای میگویند که سرمایه گذاران سازمانی و شخصی و خود آن پروژه میتوانند درصدی از توکن هایی که در پیش فروش به دست آورده اند را بفروشند.اما این فاکتور چه تاثیری دارد؟!پروژه هایی که vesting period آن ها طولانی تر است,و کاربرانی که روی این پروژه ها سرمایه گذاری میکنند آنها به ایده، هدف و آینده بلندمدت پروژه اعتقاد دارند.اما پروژه هایی که vesting period کمی دارند یا اصلاً ندارند،برای کاربرانی جذاب استکه به دنبال ورود و خروج هستند و از پروژه به عنوان راهی سریع برای کسب درآمد استفاده می‌کنند.که منجربه فروش گسترده ای می شود، با خطر سقوط قیمت توکن و به خطر افتادن طول عمر آن پروژه در بلند مدت.2_Inflation/supply shock:عرضه توکن به بازار اگر از روی قوانین و قواعد درستی باشد میتواند به زنده نگه داشتن پروژه کمک کند اما اگر مقادیر زیادی از یک توکن آزاد شود فشار فروش بیشتر شده و قیمت آن سقوط میکند.3_Price rounds/valuations:این فاکتور از آن جایی اهمیت دارد که اگر تعداد سرمایه گذاران بزرگ یک پروژه کمتر باشد احتمال فروش و دامپ شدید وجود دارد.پروژه باید جذابیتی برای سرمایه گذاران ایجاد کند که آن ها نه تنها روی این پروژه سرمایه گذاری کنند بلکه مایل به ماندن در این پروژه برای طولانی مدت باشند.4_Project-market fit:برای بررسی این فاکتور سه مورد بسیار مهم را در نظر بگیرید تا از پتانسیل آن پروژه با خبر باشید:*اصالت به تقاضا است_آیا تقاضا برای پروژه یا محصول وجود دارد؟*این پروژه چه مشکلی را حل میکند؟آیا پروژه مشابه دیگری برای حل این مشکل وجود دارد؟اگر بله، پیشرفت آنها در مقایسه با پروژه ای که می خواهید در آن سرمایه گذاری کنید چقدر است؟*آیا طرح و برنامه ریزی تجاری پروژه به اندازه کافی واضح و دقیق است که کاربر را وادار به سرمایه گذاری در آن کند؟یک پروژه با توکن آن پروژه رابطه مستقیمی دارد.پس اگر یک پروژه موفق باشد کاربرانی که آن توکن را برای سرمایه گذاری انتخاب کردند نیز کسب سود میکنند.5_Token generation and distribution:دو راه برای توزیع توکن های یک پروژه وجود دارد.*از قبل تمامی آن ها استخراج شده اند و در پیش فروش به توسعه دهندگان و تیم پروژه و سرمایه گذاران عرضه میشود.*کاربران علاقه مند به پروژه با استفاده از الگوریتم های تعریف شده این توکن ها را استخراج کنند.اگر یک پروژه مانند گزینه اول توزیع را انجام دهد احتمال کنترل قیمت توسط دارندگان با سهم های بالا وجود دارد اما در گزینه دوم توکن ها به مرور آزاد میشود و همه در به دست آوردن آن سهیم هستند.در ادامه دو پروژه را باهم بررسی میکنیم:Polkadot (DOT):این توکن تمامی فاکتورهای بالا را دارد و علاوه بر این که کاربران میتوانند از آن برای پرداخت استفاده کنند بلکه با داشتن DOTمیتوانند از آن برای مشارکت در تصمیم های حاکمیتی و سهامداری تا حراج‌های parachain و وام‌ دهی استفاده کنند.یکی از جاذبه های این پروژه آن است که توسعه دهندگان برای به دست آوردن یک پاراچین در حراج شرکت میکنند و کاربران نیز تشویق میشوند روی پروژه دلخواه خود سرمایه گذاری کنند تا موفق شود در این حراجی برنده باشد و اگر این اتفاق رخ دهد پس از دوره 96 هفته ای سود خوبی نصیب آن ها میشود.در حقیقت پولکادوت با دادن توانایی رای دادن در مورد موضوعاتی مانند هزینه تراکنش ها، پاراچین و ارتقاء شبکه، حس مشارکت و غرور را در کاربران پرورش می دهد.به بیان دیگر کاربر تنها خود را یک سرمایه گذار نمیداند بلکه جزیی از پروژه تلقی میکند.Dogecoin (DOGE):این یک نمونه بد برای مبحث Tokenomics است.تنها استفاده هولدر های این میم کوین برای انتقالات پول های کم است و دیگر هیچ کاربردی ندارد.و از طرفی تیم این پروژه هیچ اپدیت جدیدی را طی چند سال گذشته اعمال نکرده,دوج کوین کپی شده از کد نویسی بیت کوین با تغییرات کمی در ساختار آن است.از طرفی تعداد آن نا محدود است که باعث ایجاد کاهش ارزش آن در بلند مدت میشود.به طور کلی دوج کوین هیچ ارزش ذاتی ندارد و با پشتیبانی چند شخصیت تاثیر گذار هایپ شد و احتمالا تا چند سال دیگر وجود نخواهد داشت._جمع بندی:Tokenomics خوب برای یک پروژه دارای ویژگی های زیر است:* قابلیت استفاده متنوع از توکن که به کل اکوسیستم ارزش میدهد.*داشتن مکانیسم‌هایی برای ایجاد تقاضا برای توکن و ایجاد مشوق هایی برای کاربران و استفاده از پلتفرم/محصول/بازی بسیار مهم است.*مقیاس پذیری _کاربران بتوانند با سرعت بالا و هزینه کم تراکنش ثبت کنند.*نقدینگی مناسبی در صرافی ها داشته باشد که باعث نقدشوندگی توکن مورد نظر میشود.*افراد را با طرح های متنوع مجاب به سرمایه گذاری کنند و کاربر را جزیی از پروژه و هم منافع خود قرار دهد.