منطق کنش های بسیج دانشجویی

«انتخاب»؛ شاید اگر از هر کسی بپرسید که سخت‌ترین پدیده‌ای که تجربه کرده از برای چه بوده است؟ جواب خواهد داد: «ما مجبور به انتخابیم، انتخاب کنیم که در موقعیت‌های مختلف بهترین تصمیم را بگیریم حتی اگر نخواهیم.»اساس شکل‌گیری انتخاب هم معمولا از این مسئله برمی‌خیزد که عالم واقع، تفاوت‌هایی با عالم آرمان دارد و حائز محدودیت‌هایی می‌شود که انسان را به جای برگزیدن همه‌ی گزینه‌ها، به انتخاب کردن وا می‌دارد و حتما این انتخاب ها، مخصوصا اگر یک انتخاب جمعی باشد، خود معلولی از یک عامل ذهنی، یعنی وجود یک «گفتار سیاسی» مشخص برای تصمیم‌گیری می‌باشد. و همین گفتار سیاسی است که مشخص‌کننده‌ی راه و عواقب آن تصمیم‌سازی‌ است. فلذا جدای از اشتباهات ریز و درشتی که هر کسی می‌تواند در طی مسیرهای مختلف انجام دهد، نقد گفتار سیاسی موجود است که مشخص‌کننده‌ی کلان‌مسیر خواهد بود.اگر بخواهیم به طور خلاصه در مورد گفتار سیاسی یا به نوعی عقلانیت تصمیم‌‌گیری بسیج دانشجویی صحبت کنیم و سپس یک صورت‌بندی از کیفیت حضور او در میدان داشته باشیم، به یک تک‌خطی می‌رسیم: پاسداری از ارزش‌هایی که ملت مسلمان ایران قریب به دو قرن برای رسیدن به آن دست به مبارزه زدند و راهی جز «جمهوری اسلامی» برای تحقق آن پیدا نکردند. و همین تک‌خطی است که خطوط قرمز و بایدها و نبایدهای بسیج را مشخص می‌کند؛ نه در قالب دفاع از هر اوضاعی در جمهوری اسلامی، بلکه در مقام تبیین و دفاع از همان گفتار سیاسی که کلان‌مسیر مردم ایران را مشخص خواهد کرد.پس اگر بسیج تصمیم می‌گیرد در روز اول تجمعات داخل دانشگاه دست به هیچ اقدامی نزند، بخاطر این است که این تجمع را در ابتدا بر ضد اصول خود نمی‌بیند اما کم‌کم و با رادیکال شدن فضا و روایت‌سازی‌های ناصحیح از تجمعات در رسانه‌های متخاصم (که خود باید پاسخگوی ظلم‌ها و دورویی‌هایشان باشند) صحنه دست‌خوش تغییراتی عمیق می‌شود و این یعنی قرار گرفتن در یک موضع مهم برای تصمیم‌گیری: الان باید در کدام نقطه ایستاد؟ عقل جمعی و مشورت‌ها، تشکل را به این نقطه می‌رساند که با حفظ تمامی شئونات اخلاقی در صورت سوگیری شعارها به سمت مبارزه با اصل جمهوری اسلامی و هتاکی به مقدسات، قطع به یقین باید برای در هم شکستن تک‌صدایی و عدم شکل‌گیری هژمونی در دانشگاه، صدایی دیگر هم با رویکرد مصلحانه و در عین حال معترضِ به اشتباهات شکل بگیرد تا مرزبندی داخلی با دشمنان خارجی ایران نیز تحقق یابد. همین حضور میدانی و گفتار سیاسیِ «متفاوت» به قدری برای عده‌ای ناخوش است که نقطه ثقل تجمعات را به سمت خشم و توهین‌های رکیک می‌کشاند.در طرف مقابل، گفتار سیاسی سلبی (که در بهترین حالت یک «نه» به جمهوری اسلامی بود) رفته رفته جزئیات صحنه را، مخصوصا بعد از حادثه جانسوز شاهچراغ، تغییر داده و دست به انکار هرگونه دخالت دشمن خارجی و یا حتی توجیه خشونت می‌زند. در این موقف، دیدن صحنه‌های خشونت‌آمیز و به دور از شأن نهاد علم، نه تنها طبیعی می‌نماید، بلکه ضروری تلقی می‌شود و بیش از حد شور شدن این آش، در بهترین حالت، مضمحل شدن هر نوع گفتار سیاسی رقیب (و حتی رفیقِ دارای تفاوت) و خروج از عقلانیت تصمیم‌گیری را رقم می‌زند.در این نقطه، برای برون‌رفت از بن‌بست، وجوب گفتگو کردن بیش از پیش رخ می‌نماید. یعنی طرفین برای رفع ابهامات خود و نزدیک کردن اندیشه‌ها و قرارگیری در موضع صورت‌بندی گفتارهای سیاسی خود و نقد این گفتارها، مجبور به گفتگو هستند وگرنه در این محیط یک‌طرفه، جز اشتباه کردن و یا تن دادن به اشتباهات برانگیخته از خشم، چیز دیگری را نمی‌توان انتظار داشت. این نکته نیز باید مورد توجه قرار گیرد که گفتگو اینجا یک رویکرد برای فرونشاندن غضب ناشی از عدم رضایت از وضع موجود نیست، بلکه پدیده‌ای برای عقلانی و یکپارچه شدن فضا برای ایجاد تغییر است. این امر، وظیفه‌ی مهمی را برای دانشگاه در جهت ایجاد بستر مناسب برای گفتگو ایجاد می‌کند که البته حضور نیروهای امنیتی یا امنیتی شدن فضای دانشگاه می‌تواند سبب انسداد این وضعیت شود. پاسداری از نهاد علم یعنی تفویض تصمیم‌گیری‌های دانشگاه به خود دانشگاه؛ یعنی حتی در بدترین نقاط هم اگر لزوم به برخورد قهری با عده‌ای احساس شد، این مهم با رعایت چارچوب‌های خود دانشگاه اتفاق بیفتد. همین نوع نگاه، بسیج دانشجویی را بر آن داشت تا در مقابل اشتباهات بیرونی و البته برخی اشتباهات رفتاری حافظان نظم و امنیت دانشگاه موضع‌گیری انجام دهد و پیگیر تشکیل کمیته‌ای در دانشگاه برای تسریع آزاد سازی دانشجویانی که توسط نهادهای بیرونی بازداشته شده‌اند باشد و جلسه‌ای عمومی با مسئولین دانشگاه برای پاسخگویی به سوالات دانشجویان ترتیب دهد.از طرفی، برگزاری سلسله جلسات متعدد با مسئولین کشوری و نمایندگان مجلس، خود مؤید این است که نمی‌توان صرفا انتزاعی به موضوعات نگاه کرد و نقد کارکردی به وضعیت کشور و شنیدن صدای آحاد دانشجویان و سهیم کردن آنان در تصمیم سازی‌ها، قطعا کشور ما را به سمت اندیشیدن و حرکت کردن به بهترین شیوه حکمرانی هدایت خواهد کرد.علیرضا غفاریان