مقاومت در پنجشیر؛ درست یا اشتباه

احمد مسعود حتی اگر نمی‌خواهد در قدرت حضور داشته باشد، باید از جنگ دوری کند تا ادعاهای طالبان در مورد دولت انتقالی، تشکیل دولتی که در آن همه جریان‌ها و گروه‌های سیاسی، مذهبی و قومی حضور دارند، مورد امتحان قرار بگیرد. برخی مسائل را نمی‌شود امروز نوشت و خارج از مساله پیش‌بینی یا هر رویکرد دیگری است. اما هر اقدام نظامی در شرایط فعلی با همراهی کامل مردم افغانستان و حتی خود تاجیک‌ها روبه‌رو نخواهد شد. مردم افغانستان معمولا به هر کسی که در کابل قدرت را به دست گرفت، کمی فرصت می‌دهند و بعد اقدام دیگری می‌کنند.واضح است که هر جنگ جدید و مسلحانه‌ای که باعث خرابی، کشتار و فرار مردم از خانه و کاشانه‌شان شود مورد قبول هیچ طرفی نخواهد بود. این یک واقعیت است که هیچ کشوری به عیچ عنوان حاضر به کمک به احمد مسعود نیست. امریکایی‌ها یک تفاهم‌نامه با طالبان دارند و تا دو سه هفته دیگر هم عمله و عکره خود را از فرودگاه کابل بیرون نخواهند کرد، کشورهای تاجیکستان، ازبکستان و ترکمنستان هم نه خود توانایی کمک به احمد مسعود را دارند و نه بدون مشورت روس‌ها دست به اقدامی جداگانه خواهند زد، در واقع مسیر آن‌ها در پرونده افغانستان به صورت کامل با مسکو هماهنگ است.کشورهای اروپایی هم عرضه این کار را ندارند. تجربه یک دهه گذشته نشان داده که ارتش‌های این کشورها توانایی بالاکشیدن تمبان خودشان را هم ندارند، چه اینکه بخواهند به صورت ویژه از یک حرکت نظامی در افغانستان حمایت مستقیم کنند. در بعد سیاسی نیز سران کشورهای اروپایی حوصله ایجاد یک چالش جدید در افغانستان را ندارند، آن‌ها از اینکه از باتلاق افغانستان به هر شکلی فرار کرده خوشحال هستند و دوست ندارند بار دیگر در چنین باتلاقی گیر بیفتند. اینکه عکس‌های یک فرانسوی با احمد مسعود این روزها منتشر می‌شود هم مشخص است که کار چه طرف‌هایی است.در مورد چین نیز مساله به همین شکل است. چینی‌ها بسیار محتاط، بسیار با حوصله و با دقت کار می‌کنند. آن‌ها از طریق متحد پاکستانی خود بر طالبان اشراف داشته و با آن در تعامل هستند. آن‌ها در حال گرفتن تضمین‌ها و تعهداتی از طالبان هستند تا کشورشان به مامنی برای گروه‌های شبه‌نظامی مورد حمایت سیا، میت و سرویس‌های اروپایی و هند قرار نگیرد و حضور اعضای این گروه‌ها را در قلمرو افغانستان در نطفه خفه کند، وعده‌ای که طالبان در این زمینه به پکن داده است. چینی‌ها می‌دانند که در صورت بروز هر جنگ و آشوب جدید، فضا و محیط برای فعالیت اویغورها فراهم خواهد شد.این میان یک طرف هندی می‌ماند که به نظر طالبانِ برکشیده شده توسط پاکستان را نمی‌تواند تحمل کند. اما برگه‌هایی که حاکمان سرزمین مهاراجه‌ها باید از آن در افغانستان استفاده کنند بسیار محدود است. قرار گرفتن دهلی‌نو در کنار امریکا و اروپا باعث شده تا همه همسایگان افغانستان به صورت کاملا احتیاط آمیزی با این کشور برخورد کنند. تنها نقطه امید هندی‌ها ایران است که به نظر می‌رسد وضعیت تهران در مورد افغانستان تفاوت چندانی با کشورهای همسایه دیگر ندارد.در واقع تهران می‌خواهد یک آرامش نسبی و یک امنیت عمومی در وهله اول در افغانستان برقرار باشد. در وهله دوم ایران دنبال برقراری یک حکومت فراگیر در افغانستان است که در آن همه گروه‌های سیاسی و قومی حضور داشته باشند. بدون شک برای مقامات تهران در این شرایط حمایت از احمد مسعود بسیار سخت خواهد بود. بنده اطلاعی از متن تماس برقرار شده میان تهران و پنجشیر ندارم، اما به صورت واضح مسوولان در تهران باید احمد مسعود را به خویشتن‌داری و حفظ توانمندی نظامی و سیاسی خود برای آینده ضمن مذاکره با طالبان تشویق کرده باشند.از سوی دیگر، دست به سلاح بردن احمد مسعود در برآورد ایران یعنی آنکه امریکا در اجرای طرح خود در افغانستان برای ایجاد هرج و مرج امنیتی موفق بوده است. به همین دلیل ایران به هیچ عنوان دوست ندارد که احمد مسعود و سایر نزدیکان او در جنگی که نتیجه‌اش ناامنی بیشتر و نابودی بیشتر شهرها و روستا و همچنین کشته شدن هزاران نفر دیگر از شهروندان این کشور است مشارکت داشته باشند. نکاتی که احتمال می‌دهم به طرف پنجشیری گفته شده را نمی‌توان نوشت اما او خودش باید عاقل باشد و انتخاب کند.روز مقاومت هم فراخواهد رسید، اما بدون شک امروز آن روز نیست. پیش از این نوشتم کسانی که مسعود را تشویق به جنگ می‌کنند خیر او را نمی‌خواهند. در سال‌های آینده که مثل برق و باد می‌گذرد افغانستان صحنه اتفاقات بسیاری خواهد بود، جغرافیای سیاست و حکومت در این کشور در این پنج سال تغییر خواهد کرد و برای آن روز نیاز به افرادی با نفوذ مانند احمد مسعود هست. البته اگر خودش قدر بداند و حرف گوش کند.