پاسخ دادن شاه یمن، جندل را: بخش 37 جلد 1 شاهنامه فردوسی

سلام ... من سارا هستم ... علاقه‌مند به تاریخ و ادبیات و هنر ... چند وقتیه که شاهنامه می‌خونم و از اونجایی که برای پیدا کردن معنی کلمات و ابیات دچار مشکل میشم، می‌خوام هرچی پیدا می‌کنم رو اینجا برای شما بنویسم. فقط این رو بگم که من تخصصی توی تفسیر شاهنامه ندارم و نتیجه‌ی جستجوهام رو اینجا می‌نویسم. پس لطفا اگر نکات بیشتری می‌دونستید یا اشتباهی توی متن‌هام بود، برام بنویسید تا اصلاح کنم.برای مشاهده بخش قبلی شاهنامه (فرستادن فریدون جندل را به یمن)، اینجا کلیک کنید.مثل همیشه اول شعر کامل رو با فایل صوتی بالا گوش بدهیم. بعد داستانش را سریع مرور کنیم و بعد معنی تک‌تک بیت‌ها را بررسی کنیم.شعر پاسخ دادن شاه یمن جندل رافرستادهٔ شاه را پیش خواند ... فراوان سخن را به خوبی براندکه من شهریار ترا کهترم ... به هرچ او بفرمود فرمانبرمبگویش که گرچه تو هستی بلند ... سه فرزند تو برتو بر ارجمندپسر خود گرامی بود شاه را ... بویژه که زیبا بود گاه راسخن هر چه گفتی پذیرم همی ... ز دختر من اندازه گیرم همیاگر پادشا دیده خواهد ز من ... و گر دشت گردان و تخت یمنمرا خوارتر چون سه فرزند خویش ... نبینم به هنگام بایست پیشپس ار شاه را این چنین است کام ... نشاید زدن جز به فرمانش گامبه فرمان شاه این سه فرزند من ... برون آنگه آید ز پیوند منکجا من ببینم سه شاه ترا ... فروزندهٔ تاج و گاه ترابیایند هر سه به نزدیک من ... شود روشن این شهر تاریک منشود شادمان دل به دیدارشان ... ببینم روانهای بیدارشانببینم کشان دل پر از داد هست ... به زنهارشان دست گیرم به دستپس آنگه سه روشن جهان‌بین خویش ... سپارم بدیشان بر آیین خویشچو آید بدیدار ایشان نیاز ... فرستم سبکشان سوی شاه بازسراینده جندل چو پاسخ شنید ... ببوسید تختش چنان چون سزیدپر از آفرین لب ز ایوان اوی ... سوی شهریار جهان کرد رویبیامد چو نزد فریدون رسید ... بگفت آن کجا گفت و پاسخ شنیدسه فرزند را خواند شاه جهان ... نهفته برون آورید از نهاناز آن رفتن جندل و رای خویش ... سخنها همه پاک بنهاد پیشچنین گفت کاین شهریار یمن ... سر انجمن سرو سایه فکنچو ناسفته گوهر سه دخترش بود ... نبودش پسر دختر افسرش بودسروش ار بیابد چو ایشان عروس ... دهد پیش هر یک مگر خاک‌بوسز بهر شما از پدر خواستم ... سخنهای بایسته آراستمکنون تان بباید بر او شدن ... به هر بیش و کم رای فرخ زدنسراینده باشید و بسیارهوش ... به گفتار او برنهاده دوگوشبه خوبی سخنهاش پاسخ دهید ... چو پرسد سخن رای فرخ نهیدازیرا که پروردهٔ پادشا ... نباید که باشد به جز پارساسخن‌گوی و روشن دل و پاک‌دین ... به کاری که پیش آیدش پیش‌بینزبان راستی را بیاراسته ... خرد خیره کرده ابر خواستهشما هر چه گویم ز من بشنوید ... اگر کار بندید خرم بویدیکی ژرف‌بین است شاه یمن ... که چون او نباشد به هرانجمنگرانمایه و پاک هرسه پسر ...همه دل‌نهاده به گفت پدرگرانمایه و پاک هرسه پسر ... همه دل‌نهاده به گفت پدرمدندبجز رای و دانش چه اندرخورد ... پسر را که چونان پدر پروردداستان شعر پاسخ دادن شاه یمن جندل راپادشاه یمن فکر می‌کند و چند راه چاره پیدا می‌کند. اولین راه، این است که بخواهد فرزندان فریدون، به یمن بیایند. او که مطمئن است فریدون با این خواسته موافقت نمی‌کند، جندل را پیش می‌خواند و می‌خواهد که پیغامش را برای فریدون ببرد. می‌گوید که فریدون باشد فرزندانش را به قصر پادشاه یمن بفرستد تا پادشاه آن‌ها را بسنجد و مطمئن شود که نیک‌خو و عاقل و عادل هستند.فریدون موافقت می‌کند و پسرانش را پیش می‌خواند. راه و چاه را به آن‌ها نشان می‌دهد و بعد آن‌ها را به یمن می‌فرستد. (ادامه‌ی داستان را در بخش‌های بعدی می‌خوانیم)معنی شعر پاسخ دادن شاه یمن جندل رافرستادهٔ شاه را پیش خواند ... فراوان سخن را به خوبی براندشاه یمن، جندل را مجدد به بارگاهش خواند و سخن‌های خوبی به او گفت.که من شهریار ترا کهترم ... به هرچ او بفرمود، فرمانبرمگفت که من از پادشاه تو کوچکتر هستم (او مقام بالاتری دارد) و هرچه او بگوید را اطاعت می‌کنبگویش که گرچه تو هستی بلند ... سه فرزند تو برتو بر ارجمندپسر خود گرامی بود شاه را ... بویژه که زیبا بود گاه رابه او بگو تو پادشاه بلندمرتبه‌تری هستی و پسرانت بسیار ارزشمند هستند. پسرها همیشه در نظر پادشاهان، گرامی هستند، مخصوصا اگر قرار باشد به تخت پادشاهی بنشینند و کار پدر را ادامه بدهند.سخن هر چه گفتی پذیرم همی ... ز دختر من اندازه گیرم همیسخنانت را می‌پذیرم. من قدر و منزلت دخترانم را می‌دانم و برایم ارزشمندند.اندازه گرفتن: سنجیدناگر پادشا دیده خواهد ز من ... و گر دشت گردان و تخت یمنمرا خوارتر چون سه فرزند خویش ... نبینم به هنگام بایست پیشاگر پادشاه از من چشمانم را می‌خواست؛ و یا اگر از من سرزمین یمن و تخت پادشاهی‌ام را می‌خواست، برایم راحت‌تر از این بود که دخترانم را بخواهد. (راحت‌تر قبول می‌کردم چون دوری دخترهایم برایم سخت است)دشت گردان: کنایه از سرزمین یمنبایست: نیاز - ضرورتپس ار شاه را این چنین است کام ... نشاید زدن جز به فرمانْش گاماما اگر این خواسته‌ی پادشاه (فریدون) است، شایسته نیست که با آن مخالفت کنم.به فرمان شاه این سه فرزند من ... برون آنگه آید ز پیوند منبه فرمان تو، دخترانم را به پسرانت می‌دهم و از آن‌ها دور می‌شوم.کجا من ببینم سه شاه ترا ... فروزندهٔ تاج و گاه ترابیایند هر سه به نزدیک من ... شود روشن این شهر تاریک مناما من هم باید پسرانت را ببینم. آن‌ها باید به شهر من بیایند و اینجا را با قدومشان روشن کنند.شود شادمان دل به دیدارشان ... ببینم روانهای بیدارشانببینم کشان دل پر از داد هست ... به زنهارشان دست گیرم به دستپس آنگه سه روشن جهان‌بین خویش ... سپارم بدیشان بر آیین خویشاز دیدن آن‌ها خوشحال می‌شوم. می‌خواهم آن‌ها را آزمایش کنم و ببینم که واقعا بیدار‌دل و عادل هستند یا نه. بعد می‌توانم با آن‌ها پیمان ببندم و دخترانم را به عقدشان دربیاورم.کشان: که آن‌ها رازنهار: کنایه از عهد و پیماندست به دست گرفتن: کنایه از پیمان بستنچو آید بدیدار ایشان نیاز ... فرستم سبکشان سوی شاه بازبعد اگر لازم باشد که به دیدار تو بیایند (دلشان برایت تنگ شود یا به آن‌ها نیاز داشته باشی)، سریع آن‌ها را پیش تو می‌فرستم.سبک: سریعسراینده جندل چو پاسخ شنید ... ببوسید تختش چنان چون سزیدپر از آفرین لب ز ایوان اوی ... سوی شهریار جهان کرد رویجندل بعد از شنیدن صحبت‌های شاه، بر تخت او بوسه زد و او را تحسین کرد و بعد در راهی شد تا به قصر فریدون برگردد.بیامد چو نزد فریدون رسید ... بگفت آن کجا گفت و پاسخ شنیدنزد فریدون آمد و همه‌ی چیزهایی که گفته بود و شنیده بود را تعریف کرد.سه فرزند را خواند شاه جهان ... نهفته برون آورید از نهاناز آن رفتن جندل و رای خویش ... سخنها همه پاک بنهاد پیشفریدون هم فرزندانش را نزد خود خواند و همه‌چیز را برایشان تعریف کرد (هم ماجرای سفر کردن جندل را گفت و هم نظر خودش را)پاک: کنایه از یکسره - به تمامیچنین گفت کاین شهریار یمن ... سر انجمن سرو سایه فکنچو ناسفته گوهر سه دخترش بود ... نبودش پسر دختر افسرش بودگفت که سرو، پادشاه یمن است و سه دختر دارد و پسری ندارد.سرو سایه‌فکن: سرو نام پادشاه یمن است. سایه‌فکنی هم نعمت درخت سرو. معنی‌اش این است که پادشاه یمن، خیر و برکتش به دیگران می‌رسد و پادشاه نیکی است.سروش ار بیابد چو ایشان عروس ... دهد پیش هر یک مگر خاک‌بوسآن‌ها دوشیزگانی بسیار شایسته هستند و هرکسی از اینکه آن‌ها عروسش بشوند، خوشحال می‌شود و خدا را شکر می‌گوید.مگر: بدون شکز بهر شما از پدر خواستم ... سخنهای بایسته آراستماین دختران را برای شما از پدرشان خواستگاری کردم و حرف‌های لازم و ضروری را زده‌ام.کنون تان بباید بر او شدن ... به هر بیش و کم رای فرخ زدنحالا شما باید به پیش او بروید و با او حرف بزنید.رای زدن: مذاکره کردنرایِ فرخ: سخن زیباسراینده باشید و بسیارهوش ... به گفتار او برنهاده دوگوشباید حرف بزنید و به صحبت‌هایش گوش بدهید و هرچه می‌گوید، اطاعت کنید.سراینده: گویندهبه خوبی سخنهاش پاسخ دهید ... چو پرسد سخن رای فرخ نهیدباید پاسخ سوالاتش را بدهید.ازیرا که پروردهٔ پادشا ... نباید که باشد به جز پارساسخن‌گوی و روشن دل و پاک‌دین ... به کاری که پیش آیدش پیش‌بینچون کسی که پرورده‌ی پادشاه (شاهزاده) باشد، باید پاکدامن و پرهیزکار و دوراندیش باشد و سخن زیبا بگوید. زبان راستی را بیاراسته ... خرد خیره کرده ابر خواستهدروغ نگوید و بر اساس عقل و منطق پیش برود. چرا که فرد خردمند و نیرومند، قطعا می‌تواند به ثروت و خواسته‌هایش برسد. و هیچ هوسی نمی‌تواند خرد او را شکست بدهد و او را از راه درست منحرف کند.ابر خواسته: دارایی و ثروتشما هر چه گویم ز من بشنوید ... اگر کار بندید خرم بویدکافی است هرچه می‌گویم را انجام بدهید تا موفق شوید (دخترانش را به دست آورید)یکی ژرف‌بین است شاه یمن ... که چون او نباشد به هرانجمناو پادشاهی دوراندیش است و کم مثل او پیدا می‌شود.گرانمایه و پاک هرسه پسر ...همه دل‌نهاده به گفت پدرپسرهای عزیز و پاک او، حرف‌هایش را به دقت گوش کردند. ز پیش فریدون برون آمدند ... پر از دانش و پر فسون آمدندبعد از قصر خارج شدند و به سمت شاه یمن رفتند.بجز رای و دانش چه اندرخورد ... پسر را که چونان پدر پروردو چه انتظاری داری؟ پسرهایی که پدری مثل فریدون داشته باشند، حتما صاحب‌نظر و عاقل هستند.برای مشاهده بخش بعدی شاهنامه (رفتن پسران فریدون نزد شاه یمن)، اینجا کلیک کنید.