فیلم‌هایی با نام غذا در عنوان‌شان؛ به بهانه اکران «لازانیا» /سینما با نون اضافه!

مصطفی رفعت/ سی و یک نما - این‌روزها فیلمی از حسین قناعت در اکران سینماهاست به‌نامِ «لازانیا» که فارغ از هر بحثی همچون بازگشت جواد رضویان با آن درقالبِ نقش اول یک اثر کمدی بعدازمدت‌ها، پربازیگربودن و حضور احمد احمدی به‌عنوانِ تهیه‌کننده که پیش‌تر او را در سِمت عکاس و فیلم‌بردار و بعضاً بازیگر می‌شناختیم؛ نام خود اثر است که جلبِ‌توجه می‌کند. در سینمای ایران، انتخاب نام یک غذا برای عنوان فیلم، ایده‌ای تازه‌ نیست و آثاری همچون «سالاد فصل»، «مربای شیرین»، «اسپاگتی در هشت‌ دقیقه» و «پیتزا مخلوط» را داشته‌ایم. به‌همین‌مناسبت، نگاهی داریم به این ماجرا در سینمای جهان.سوپ اردکاگر بخواهیم چند اثر خاطره‌انگیز از «برادران مارکس» را نام ببریم؛ بی‌شک «سوپ اردک» جزو اولین گزینه‌های ما خواهد بود؛ کمدی محصول 1933 کمپانی «پارامونت» به‌کارگردانیِ‌ لئو مک‌کری که تیم موفق خانوادگی گروچو، هارپو، چیکو و زیپو مارکس را درکنارِ مارگارت دومونت و راکوئل تورس به‌خدمت گرفت. درواقع، این، آخرین فیلمی بود که زیپو مارکس کنار برادرانش به‌بازی پرداخت. در توضیح عنوان این فیلم باید گفت که آن‌سال‌ها اصطلاح «سوپ اردک» عبارتی عامیانه از «کاری را ساده و دستِ‌کم گرفتن» بود؛ ازسویی اشاره به «خودداری از انجام» کارها نیز داشت. بنیتو موسیلینی؛ رهبر ایتالیای فاشیست طی دوران جنگ جهانی دوم، ازآنجاکه فکر می‌کرد این فیلم، اشاراتی مستقیم به شیوه حکومتی او دارد و نام فیلم، زیرسؤال‌بردن نگرش اوست؛ اکران فیلم را در ایتالیا ممنوع کرد. هات‌داگدو مأمور ویژه پلیس برای نجان دختر یک سفیر که به‌گروگان گرفته شده؛ وارد عمل می‌شوند اما هریک رویه‌ای متفاوت دارند و در این ‌مسیر، دچار درگیری‌هایی با هم می‌شوند؛ تااینکه... این، خط اصلی داستان فیلم «هات‌داگ» محصول 2018 آلمان باحضورِ تیل شوایگر و ماتیاس شوایگهوفر و به‌کارگردانیِ تورستن کانستلر است که بیشتر به‌خاطر ساخت کمدی Schlussmacher معروف شده. این اثر به‌حدی ضعیف و در خنداندن مخاطب، ناکام بود که نشریه «تایم» در نقدی کوتاه بر آن نوشت؛ «نگویید هات‌داگ؛ بگویید سوسیس آلمانی!» بد نیست بدانید که «هات‌داگ» درواقع همان سوسیس فرانکفورتر کامل است که داغ سرو می‌شود. در آمریکای شمالی البته به‌اصطلاح به‌ کسی می‌گویند که اهل شیرین‌کاری‌های نمایشی پرمخاطره است. در گویش عامیانه، هنگام ابراز رضایت از تجربه‌ای لذتبخش نیز به‌کار برده می‌شود. میستیک پیتزابهترین‌کار این‌است‌که عنوان این فیلم را برگردان نکنیم؛ زیرا Mystic Pizza درواقع، نام لوکیشن اصلی فیلم یعنی یک پیتزافروشی‌ است. این ساخته 1988 دونالد پتری که آنابث گیش، جولیا رابرتز و لیلی تیلور در آن ایفای نقش می‌کنند؛ زندگی دو خواهر و دوست‌شان در موقعیتی رومانتیک را تصویر می‌کند که بستر آن، پیتزافروشی Mystic است. جالب آنکه این مغازه واقعاً وجود دارد؛ یا دستِ‌کم هنگام اکران فیلم وجود داشت. برای سرزدن به آن باید به خیابان 55 غربی در محله میستیک ایالت کنِتیکت می‌رفتید. امی هولدن جونز؛ نویسنده فیلم‌نامه این اثر، هنگام گذراندن تعطیلات، وقتی با این پیتزافروشی مواجه شد؛ از نام آن الهام گرفت و شروع به نوشتن داستان خود کرد. لازم به گفتن نیست که بعداز اکران فیلم، این مغازه به چه شهرتی رسید. راتاتوییاین انیمیشن، اثری در‌ستایشِ هنر آشپزی‌ست که حول محور «رمی» می‌گردد؛ موشی اهل پاریس که می‌خواهد همچون اسطوره خود یعنی آگوست گوستو، سرآشپز شود؛ اما نه انسان‌ها او را می‌پذیرند و نه هم‌نوعانش آرزوهایش را جدی می‌گیرند. برد بیرد در همکاری با کمپانی «پیکسار» دست به خلق این انیمیشن (2007) فوق‌العاده زد که از طعم غذا به‌عنوانِ عاملی در پیوندهای عاطفی استفاده کرد. ریشه غذای «راتاتویی» به «نیس» در فرانسه می‌رسد و معنای تحت‌اللفظی آن، «هم‌زدنی»‌ست. گوجه‌فرنگی ماده اصلی تشکیل‌دهنده این غذاست؛ البته به‌همراهِ سیر، پیاز، کدو سبز، بادمجان، فلفل دلمه، مرزنگوش، رازیانه و آویشن با مخلوطی از سبزی‌های معطر. به‌نظر می‌‌آید که «آنتون اگو»؛ منتقد سخت‌گیر رستوران‌ها در این انیمیشن، حق داشته که با خوردن ذره‌ای از آن، به خاطرات دور گذشته‌اش رجعت ‌کند.برگر خوبسال 1997 بود که برایان رابینز، کمدی مبتنی‌بر شخصیت‌های رنگین‌پوست خود باعنوانِ «گودبرگر» را اکران کرد. فیلمی کم‌بودجه که البته فروش چندان بالایی را هم تجربه نکرد. فیلم، ماجرای تصادف یک دانش‌‌آموز در تعطیلات تابستانی با اتومبیل معلمش را روایت می‌کند که ناچار باید برای جبران خسارت به کار در یک غذاخوری بپردازد؛ نام این اغذیه‌فروشی Good Burger است و ماجراهایی را درپیِ ورود او به این مکان شاهدیم که اتفاقات کمدی اثر را رقم می‌زند. کنان تامپسون و کل میچل؛ بازیگران این فیلم هستند. برعکسِ Mystic Pizza؛ نام لوکیشن اصلی این اثر با عنوان آن، یکی نیست. درواقع، این فیلم در رستوران Manny's El Loco در کاوینای کالیفرنیا ساخته شده و عنوان فیلم، کپی قسمتی از مجموعه All That؛ پخش‌شده در سال 94 است.