دلایل و راه های پیشگیری از اعتیاد نوجوانان به سیگار و مواد مخدر

اعتیاد نوجوانان موضوعی خطرناک در جامعهنویسنده:پویا بشردوستامروزه مصرف سیگار و مواد مخدر یکی از چالش های سلامت جهانی و یکی از عوامل مهم خطر مرگ هم در کشورهای پیشرفته و هم در کشور های در حال توسعه به شمار میرود. امار نشان میدهد که میانگین سن شروع به استعمال سیگار و مواد مخدر 15 سال است و به ندرت افراد بعد از سی سال مصرف را شروع کرده اند بنابراین افرادی که در نوجوانی استعمال نکرده اند با احتمال کمی در بزرگسالی به سمت آن کشیده میشوند.بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی در عرض 30 سال گذشته 100 میلیون نفر بر اثر مبتلا شدن به بیماری های ناشی از سیگار و مواد مخدر جان باختند.اهداف مقاله:_شناسایی دلایل اعتیاد نوجوانان_آگاه سازی نسبت به بیماری های ناشی از دخانیات_پیشنهاد راهکار هایی برای مبارزه با اعتیاد نوجوانان _تاثیر جامعه و سینما در اعتیاد نوجوانان _بیان راه های پیشگیری از اعتیاد نوجواناننوجوانان به ماجراجویی و انجام کار های جدید علاقه دارند و به دلیل رشد ناکافی قسمت عقلانی مغز متوجه خطر و عواقب کار های خود نمیشوند و خودشان را بسیار قوی میپندارند به همین دلیل ریسک پذیری بالای پیدا میکنند و به سمت کارهای خطرناک کشیده میشوند.برخی از افرادی که در سنین نوجوانی موادمخدر مصرف میکنند بعد از اتمام این دوره و رشد کامل مغز دیگر به سراغ موادمخدر نمیروند ولی برخی از همان دوران مصرف را آغاز میکنند و درگیر موادمخدر میشوند.بر طبق نظر کارشناسان 80 درصد از معتادان دچار اختلالات زمینه ای درمان نشده هستند. در نتیجه در گام نخست خانواده باید نظارت و کنترل کافی بر روی دانش آموز نوجوان خود داشته باشند و سپس رسانه ها و جامعه و دولت نقش بسزایی خواهند داشت.آموزش مناسب و آگاه سازی دانش اموزان نسبت به مضرات موادمخدر و همچنین رفع و درمان مشکلات زمینه ای آنها قطعا در مبارزه با موادمخدر تاثیر گذار خواهد بود.نوجوانی دوره ای است که با تغییرات شناختی و زیستی و روانشناختی همراه است و بسیاری از افراد در این دوره رشدی درگیر رفتار های پرخطر از قبیل سیگار و قلیان و سایر مواد میشوند. ار مهمترین علت های این موضوع میتوان به سابقه مصرف این مواد در خانواده و رویداد های استرس زای زندگی و رفتار های پرخطر همسالان و عزت نفس پایین و پیوند ضعیف بین والدین و فرزندان و افسردگی اشاره کرد.نکته دیگری که باید به آن توجه کرد این است که خانواده نخستین و مهمترین نقش را در اعتیاد نوجوانان و جوانان به سیگار و مواد مخدر دارد.افزایش شدید مصرف موادمخدر طی سالهای اخیر باعث ایجاد نگرانی هایی شده است.برای مثال آمار در استان چهار محال بختیاری میزان شیوع مصرف دخانیات 15.08 درصد و در کشور 14.15 درصد است. 24.29 درصد از مردان و 0.3 از بانوان استان چهار محال بختیاری مصرف کننده موادمخدر هستند.میزان مصرف سیگار در گروه سنی 13 تا 16 سال بشدت در حال افزایش است و این در شرایطی است که 66 درصد افراد سیگاری مصرف را در سن 14 تا 24 سال آغاز کرده اند.در برخی منابع نداشتن آگاهی از مضرات موادمخدر و سیگار و تبلیغات نادرست و نداشتن تفریح و سرگرمی از مهم ترین دلایل گرایش نوجوانان به مصرف اینگونه مواد بیان شده اند.در منابع دیگری استرس و اضطراب و نداشتن توانایی کنترل خشم و عصبانیت و نوسانات شدید رفتاری در دوران بلوغ نیز از دلایل اعتیاد نوجوانان ذکر شده اند.تربیت والدین تاثیر بسزایی در بروز مشکلات رفتاری نوجوانان دارد و رابطه صمیمانه والدین و نوجوانان باعث میشود تا در هنگام مشکلات و بحران های نوجوانی به جای پناه بردن به موادمخدر و دوستان ناباب در محیط روانی خانواده باقی بمانند و با بکارگیری مهارت های حل مسئله مشکلات خود را برطرف کنند. همراه بودن والدین با نوجوانان باعث میشود تا از خطرات اعتیاد در امان بمانند و به همین خاطر همواره توصیه میشود بجای سرزنش و توهین و تنبیه به حرف های نوجوان گوش داده شود و او را همانطور که هست بپذیرند.یک نوجوان به مواد حساس تر از یک فرد بالغ است و در صورت یکبار مصرف موادمخدر میل بیشتری برای تجربه های بعدی دارد پس والدین باید در این دوره سنی بیش از پیش مراقب رفتار و مشکلات و هیجانات فرزند خود باشند.تاثیر مستقیم فیلم ها در گرایش نوجوانان به مصرف مواد مخدر و سیگارهمبستگی و ارتباط قوی مثبتی بین شروع به مصرف مواد مخدر همچون سیگار در نوجوانان و قرار گرفتن در معرض رسانه ها و فیلم هایی که در آن استعمال دخانیات را به تصویر میکشند وجود دارد.رسانه ها نیز همانند خانواده و دوستان در گرایش نوجوانان به مصرف موادمخدر از جمله سیگار نقش بسزایی دارند و در حال حاضر رسانه ها یکی از مهمترین عوامل دخالت در نگرش مردم هستند.استفاده از مواد مخدر و دخانیات در فیلم ها و تبلیغات رسانه ای دارای بیشترین تاثیر بر روی مدل سازی رفتار و شروع به مصرف مواد است و استعمال دخانیات در فیلم ها منجر به نگرش مثبت به سیگار و نگرش منفی به بازیگر میشود که این نگرش مثبت شروع مصرف سیگار در آینده را پیش بینی میکند.بسیاری از والدین عقیده دارند که اعتیاد نوجوانان در واقع نوعی سرکشی است. اما این علت فقط شامل حال عده محدودی از نوجوانانی است که در دام اعتیاد می افتند و خطری که این گروه سنی را تهدید میکند تا این حد ساده و تک بعدی نیست.یکی از رایج ترین دلایلی اعتیاد نوجوانانی که به سیگار یا مواد مخدر رو می آورند کسالت بار بودن زندگی شان است. برای نوجوانان احساسی که بعد از مواد تجربه می کنند نوعی وقت گذراندن و رهایی از روزمرگی به حساب می آید. هر چه میزان مسئولیت هایی که یک فرد در دوران نوجوانی میپذیرد بیشتر باشد احتمال یکنواخت شدن زندگی و روی آوردن به موادمخدر و روان گردان کمتر خواهد بود.تعداد دختران نوجوانی که برای کاهش وزن سریع به موادی مانند کوکائین روی می آورند بسیار زیاد است. نوجوانان بخصوص در دوران دبیرستان درگیری بسیار زیادی برای تناسب اندام خود دارند و این موضوع به طور مستقیم بر اعتماد به نفسشان اثر میگذارد. از جمله مشکلات دیگری که در این سن برای نوجوانان بخصوص دخترها با آن روبرو میشوند بی اشتهایی یا پرخوری عصبی است.سنین 14 تا 16 شایع ترین دوران کاهش شدید اعتماد به نفس است. علت اصلی کاهش اعتماد به نفس نوجوانان را می توان تغییرات فیزیکی یا ارتباط کم با دیگران و دایره دوستی محدود دانست. رسانه ها خانواده و مشکلاتی که نوجوانان در مدرسه با آن روبرو هستند میتواند منجر به رفتار های خطر آفرین از جمله مصرف موادمخدر شود. نوجوانان در دوره بلوغ بشدت به دنبال کسب تجارب جدید هستند.اغلب نوجوانان قرص های روان گردان و سیگار را برای کسب تجربه مصرف میکنند. کوکائین و آدرال بیشتر برای افزایش انرژی و تمرکز استفاده میشوند و مصرف آنها در دوران امتحانات به اوج خود میرسد.فشار روانی بین سنین 15 تا 18 به شدت زیاد میشود. بیشتر نوجوانان تحت تاثیر کارهایی که دیگر هم سن و سال هایشان انجام میدهند قرار میگیرند و اغلب الگو برداری های غلط در این دوران اتفاق میافتند زیرا نوجوانان فکر میکنند اگر به اصطلاح همرنگ جماعت نشوند نمی توانند با دیگرانه ارتباط برقرار کنند.بعضی از نوجوانان عقیده دارند تا زمانی که جوانند باید هر آنچه که میتوانند تجربه کنند:" یا حالا یا هرگز!". برای همین فکر میکنند اگر مواد روان گردان را قبل از آغاز بزرگسالی که دوره ی مسئولیت پذیری است مصرف نکنند از غافله عقب می مانند.در خانواده هایی که یک یا چند نفر از اعضا به سیگار یا مواد مخدر اعتیاد دارند احتمال اعتیاد نوجوانان بسیار بیشتر است. هر چند که تصمیمات اشتباه بخش جدا نشدنی دوران نوجوانی است اما به یاد داشته باشید که در نهایت تصمیم گیرنده خودتان هستید و اگر اعتیاد راه حلی برای بیشتر شدن اعتماد به نفس یا فرار از دام افسردگی بدانید در نهایت خودتان در منجلاب آن گیر می افتید.اما هیچ وقت برای بازگشت از راه اشتباه دیر نیست. اولین قدم میتواند مراجعه به یک مشاور باشد تا از نظر روحی برای ترک آماده شوید.همانطور که متوجه شدید دوره نوجوانی بسیار دوران حساسی است و نوجوانان در این دوره بسیار تاثیر پذیر و احساسی عمل میکنند. بدلیل اهمیت این دوره از زندگی انسان ها نظارت بیشتر والدین بر فرزندان امری واجب تلقی میشود. آنها باید به مشکلات و معضلات و دغدغه های فکری فرزند نوجوان اهمیت بدهند و در جهت رفع آنها تلاش کنند تا فرزندشان در آینده نزدیک در مسیر اشتباهی قدم نگذارند. در این دوره نباید نقش معلمان و مشاور و دوستان و رسانه ها را دست کم گرفت. قطعا مدرسه یکی از مناسب ترین مکان ها برای حل مشکلات نوجوان هاست تا آنها به سمت مواد مخدر و سیگار کشیده نشوند. فارغ از فضای مدرسه و نقش اولیا نباید تاثیر رسانه ها را دست کم گرفت. ایجاد رابطه صمیمانه والدین با نوجوانشان به شکلی که نوجوان با اعتماد و خیال راحت دغدغه هایش را به پدر و مادرش بگوید و آنها هم سعی کنند مشکلاتش را برطرف کنند قطعا میتواند نوجوان ها را از رفتن به راه غلط نجات دهد.در ادامه با بعضی از بیماری های ناشی از دخانیات و مواد مخدر آشنا میشویم.سرطان ریهسرطان ریه ناشی از مصرف دخانیات است. افراد از سرطان ریه بیشتر از هر سرطان دیگری میمیرند.مسئول 87 درصد از مرگ و میر سرطان ریه کشیدن سیگار است و شانس زنده ماندن شما را از پنج سال پس از تشخیص سرطان به کمتر از یک سال میرساند.سکته مغزیناشی از مصرف سیگار است.از آنجا که سیگار کشیدن شریان ها را تنگ میکند میتواند موجب سکته مغزی شود و سکته مغزی زمانی اتفاق می افتد که جریان خون به مغز شما موقتا قطع شود. سلول های مغز از اکسیژن محروم و شروع به از بین رفتن میکنند. سکته مغزی میتواند باعث فلج شدن و لکنت زبان شده و در مواردی موجب مرگ میشود. اختلالات پوستیناشی از مصرف مواد مخدر است. پوست افراد معتاد به مواد مخدر به رنگ قرمز متمایل میشود.با مصرف مواد مخدر ضربان قلب و فشار خون افزایش پیدا میکند و سرخرگ ها و سیاهرگ های بدن را تحت تاثیر قرار میدهد و میتواند پوست آنها را لکه دار کند. به همین ترتیب غدد عرق و چربی بدن آنها بیش از حد فعال میشوند و زمینه را برای ابتلای فرد معتاد به ناراحتی ها و بیماری های پوستی از جمله آکنه فراهم میکند.اختلالات خواب و هذیان گوییناشی از مصرف مواد مخدر است. یکی از تاثیرات مضر مصرف مواد مخدر بر روی سیستم عصبی اختلالات خواب میباشد. طی این تاثیر فرد به مرور بی خواب می شود و شروع به هذیان گویی میکند.کثیفی و آشفتگیناشی از مصرف مواد مخدر و سیگار است. یکی دیگر از تاثیرات مضری که مصرف مواد مخدر و دخانیات روی بدن افراد دارد اثرات آن روی بهداشت و نظافت شخصی می باشد. افراد معتاد پس از مصرف به ندرت به آدمی کثیف و آشفته تبدیل می شود.موارد گفته شده تنها بخش کوچکی از عوارض و بیماری های ناشی از مصرف مواد مخدر و سیگار بودند.فارغ از انتظاری که از اولیا و مدرسه و دولت میرود نوجوانان هم باید دقت کنند تا وارد مسیر اشتباه نشوند و دقت داشته باشند که کنار گذاشتن دوستان نامناسب و صحبت با والدین بیشترین تاثیر را در مبارزه با مصرف مواد مخدر و دخانیات خواهد داشت.همچنین نوجوانان باید در نظر داشته باشند که این دوره بسیار حساس است و خیلی زود تحت تاثیرجو و شرایط موجود اطرافشان قرار میگیرند که این موضوع باعث میشود به سادگی در مسیر اشتباه وارد شوند.دانش آموزان هرگز نباید فراموش کنند که در دوره نوجوانی حتما پیشنهاد هایی از دوستان و هم سن و سال هایشان برای مصرف مواد دریافت میکنند که در این راه مهارت نه گفتن بسیار بسیار قدرتمند و مفید است. یعنی ما باید بدانیم وقتی کسی پیشنهادی به ما میدهد یا از ما درخواستی دارد و ما با انجام آن موافق نیستیم باید قاطع بگوییم نه. این مهارت بسیار کاربردی است و میتواند به راحتی ما را از به بیراهه کشیده شدن نجات دهد.هیجان و روحیه کنجکاوی نوجوانان قابل درک است و ممکن است فکر نوجوان ناخودآگاه به سمت مصرف مواد مخدر و دخانیات میرود و باید خودش را کنترل کند و به یاد داشته باشد که شروع این عمل قطعا پایان خوشی نخواهد داشت مگر در زمانی که به خود بیایید و پشیمان شوید و به فکر ترک باشید.پناه بردن به سیگار و مواد مخدر درمان درد نیست بلکه نمک پاشیدن بر زخم است. پایانمنابع:_وبسایت خبر آنلاین_ وبسایت سازمان بهزیستی ایران_وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان_وبسایت خبرگزاری مشرق_وبسایت خبرگزاری دانشجویان ایران_وبسایت خبرگزاری اعتماد_وبسایت عصر ایران _ویکی پدیا دانشنامه آزاد_مصاحبه سید راشد جزایری _مصاحبه دکتر نازنین اخوان_مصاحبه دکتر الهام شیرازی_مصاحبه دکتر رضا فریدی_مصاحبه دکتر دیبا مبین_مقاله مریم طاهری.سبک های افسردگی با آمادگی برای مصرف مواد سیگار